Gf951-3

—

— HÓÁSÓM R €—À

—— M

(

l

m

;

-

N12«511866412 021

UE ATUL J

UB Tübingen

——

Juxcs U d ibl

.

C

*

MuRDL

B

—

o

TT

iices

x

od

UR

us

p

,

)

d

NQUTUNONES

THEOLOGIC/E-

IN QUIBUS

PRZETER FIDEI DOGMATA

PROPUGNANTUR :

— —

QU/ESTIONES

SCHOLASTIC.E,

QU/E AD NOTITIAM

SACRARUM SCRIPTURARUM,

TRADITIONUM, CON(,ILIORUM,

& HJERESUM CONFUTATIONEM

"t U^

NDUCUNT.

Àp UsuM

/ t

lHEOLOGIA CANDIDATORUM

AÀCCOMMODAT/E

OPERA AC STUDIO

PHENRICI KILBERS;.

Ss. Theol. Doctoris , ejusdémque

in Univerfitate Wirceburgenfi Profefforis

Publici & Ordinarii,

TRACTATUS bn: DEO UNO.

Cum Permzjþ't Suþmorum

mgss-

WIRCEB URGI;

Typxs]o Chriftoph. Kleyer , Univ. Typ, 17;2

';

ä

of

2

j

A

L

!j

i

*

.* D

*

*5,

m

* mæ

;

a

IN o

p

Eaon

]

V

m

iNDEX TRACTATUS

DE

DEO UNO. .

DISPUTATIO I

De. Exiffeutia é Efeutia Dei.

3

CAPUT L.

De . Dei Exiflentia.

3

Agmnc. L 7p Dewun exiffere poffit invz';zä&ilz'fer

ignorari ?

*

4

IL. 72 Deumn exiffere fit per [e notum? 14

P

IlL z Deumexiffere poffrt demonfirari? 29

QyæR. i. Quilus avgumemmü demonfivetur

JDewm exi[leve ?

L

s7

2. Quenam fint precipua, e quàm

J'alfa "dzbeorum Syflemata ?

55

e-

IV. 7Zn Deus fit Unmis ?

7O

Qusn. 1. Quijus argumenzis Polytbeifinus

Gentilium expugnerur ?

7

- . Quenam t5 quàm falfa figt Poly- |

theifini [yemata , à quibusdata

JHaretiis adoptata ?

87

CAPUT Il

.. De Effeutia Dei.

IOI

AxTics L. 242 Deus fit ens corporeumd

102

U/ER.

^

Qwäx. Quidaam fit [entiendum de q;torilnäam

Feterum circa. banc. mazeriam

- opinione ?

109

TL 727 Deus in fua emtitate comple&ta-

zuv ommnes perfetiiones ?

119

Ill Quezam pevfe&iomes confi

2tüant :

| e[feutiam Dei phyficam 2

124

EV

Quenam perfetlio conffizuat effin-

ziam Déi metapboyficam ?

129

DISPU'TATIO 1I,

JL)

De Am'i&utif diroinis.

143

CAPUT 1.

r;!

De Ztttributis divinis in communi. 342

Anric. L. 24 Ztriributa infio conceprutg for-

malitev includant effeutiam . aut

143

fe invicem ?

d

W. 24n Atrvibuta tumab effeutia tum

72em

intev [e. diflinguantur. pev vatio--

153

$!

L 25 ättriäuta vel iutev fe velab -

feutia diffliuguantur a&ualitev ante

159

operam mentis *

AV.. n Irtvibuta velintev [e vel ab

effentia [altem virtualitev diflin-

182

guantur ante opevam mentis ?

QJ.-ER. n circa Deum detur aliqua compo-

188

fitio $

CA-

CAPUT If

De Aitributir drvinis. quibusdam

in [pecie,

198

Anrtc, L. 742 Deus fit immutalilis ?

199

-

IL. 722 Deus fit etevius ?

219

QJ,»ER n atermitas Deo þmpwa fit , Dique

foli comveniat ?

320

-

II 742 Deus fit immenfus ?

226

-

IV. 44 Deus fit omuipotens ?

243

DISPUTATIO III.

De Imifibilitate e Vi f äzlztateDez. 268

CAPUT I

De Iroifibilitate Dei.

268

Anric. L. 242 Deus poffrt intuitivà videri ocu-

lis corporeis « «

269

Qjæx Au S upguflinus unquam jä;z/ärzt,

Deumpo[Je intuitivévideri ab ocu-

lo covposeo 2

278

-

Il 727 Deus intuitivé videri þof :

antelle&u cveato. per folas uatuve

vires'?

287

*

. VWI. Z Deus ab intelleu crveato poffet

comprebendz

299

CAPUT

CAPUT II

De Vifibilitate Dei.

211

AnTw. L. 242 Deus videri pofft. ab intelledu

creato fupevnazuralteir adjuto?. 512

QU!ER n . Chryfoflomus ac- Theodoretus

vejeClo -de vifione. Dei intuitiva

Gracotum $59 zdvmengorum ervo-

vi prelufevint 2

L

325

YE m bominum quz.fpzam 4 bacimor-

£ali vita qevtis oculis 2utuitive

viderit: Deuin 2

337

|

CAPUT II

De iutuitrva Dei Vifione.

348.

Anric. L. Quenam fit natuva g neceffttas lu-

aninis: glorzæ 4

349

-

W. 4»invifione Dei intuitiva fit ad-

mittenda [pecies intentionalis ?

364

—

-

. Qw(ïrmm fit obje&um vifiomis- Dez

iutuitiva ?

' 383

-

BU wzde Beatorum vifio ffe in-

equalis :

414

|

h

DISPUTATIO IV

l

De Iutellectu. £ Scientia Der.

4&8

C€APUT I

De Intellectu droino , equue obje-

&o iu genere,

428.

AR*

Axric. L. 222 69 quenam intelligendi forma.

litates Deo proprié comvemant 2 429

-

Quisn. 242 e5 quid fint Idee m iutellehu di-

UIHO £

442

-

IL. Quodiam fit oäjeöïmh 1materialeco-

gnitiouis divina ?

L

453

Ill 242 69 quodnam fit objehum fov-

1ale coguitionis divine ?

462

CAPUT .

l:;

De oljetto

Tutelitiis dioini in fpe-

[Wra

69

Anric. l 442 £? im quo Deus copmo[cat [o

ip[uim 2

--

459

IL 722 t im quo Deus cognofcat ves

ounes poffibiles ?

477

-

W. 747 e9 zn quo Deus *cogno/?at COf«

tingentia abfolutà futura 2

496

Quan. Quid de varis medüs flatuendum ; n

quibus Deus contingentia abfalu-

?& fuütuva

affevitur 2

cognofcere à diver[is

L

$17

IV. n e in quo Deus commofcat con-

dinpentia conditionató futura ? — sax

CAPUT' III.

De $cientia. Dei,

551

Anric. l. 222 i. Deo fit [cientia, cg quomodo.

z'üa- dividatur 2

552

.H

-

u-

1. n detuv in PDeo feientia media di-

ve&la 2

«6&

Qyæx, «4n in Deo etiaim detur [cientia media

veflexa ?

X

609

-

Itt

uem u[um. im. Deo, babeat. [cien-

£a media ?

615

l

-

IV, Quanam [cientia fit cau[a verum? 628,

|

DISPUTATIO V.

De Voluutate (* Provideutia Dei. 6,46

CAPUT L

De Voluutate. diviua,

ejiirque o&je—

&o ac pevfettioue .

4

Azric. L. 249 voluntas propri? di£a , €9' qui-

nam voluntatis adus m Deo. den-

tur g

646

tuplex: fit volumtas Dei, queque.

Qgæg,, Quo

circa, eam obfervanda ?

65X

L TE Quodnam. [it obj&hum voluntatis

divine 2

659.

-

III. 742 iz Deo detur voluntas libera ? 670.

692

(&mg, ln qabnam confiftat libertas Dei ?

CAPUT II.

De Providentia Dei generatim.

7o5

?i

Anric. L. 742 detur. i Deo providetitia natu--

valis 2

706

- II

2

lL. 422 i Deo detur. providentin Ju-

pernatuvalis ?

722

Quak. 245 eadem provideutia fupernatuvalis

pertineat. ad infautes fine Bapri-

x

[mo imorieiies ?

716

L

IlL. 242 c?|qualis z provideutia Dei

füpemarurali detu : pyeedefinitio

a&uumï&önamm evedjorum ? — vgà

CAPUT L.

De Providentia Dei circa Eletlor, Q02,

Axric L.2 vera e»

, flinatio ?

parie Dei detur pyiede-

804

L d

IL 442 t quomodo predeffinatio fa.

cévia £

$1$

-

I 2 ex pavte predeflimati detur

cauja . pvedeflinationis

(zd gra-

tiaii «

829

L

IV. /4u ex pavte. bredeflinati. detur

catufa -

[077 12

predeflinationis | ad gho-

836

Quan. Quenam fuerit feutentia S. duguffi-

qi de

viam 2

predeflinatione ad glo-

$84

a 1N Qymrzm Jfiat efecus prædg'iinæio-—-

tüs 2

$911

CA-

j CAPUT IV.

N

De Provideutia. Dei

bos.

1

cg'mz Repro- —

9I

Anric. l. 472; $7 þ()]lquzad peccatum pyevi-

um fiaz. veprobatio

via?

pofitiva ä. gla-f

9I

"i

. L. hn admittenda . fit zzegati?;a repro

batio à glovia ?

93$

- lL a detur veprobatio à gratia, g

944

que ejus cau[a *

jQJAER. Quinam fint effe&lus veprobationis ? 95X

- -IV. Zin predefünatiana Levefis fidla

fit &$ commentitia , at autem ve.

va 49 vealis ?

954

here

-

$

.L — du etate S. IAuguflini. emev[evit

fis preedeflnatiana ?

963

-

II. An pofteriore feculi F. parte exti-

tevit predeflinatiana bevefis ?

975

-

JII. 4n feeculo LX. Gottefcbaleus be-

vefin - predeftinatiagam.| vefufci-

tárit 2

984

TR A-

—

x

z

EL

EN

L

—

—

a

E

E

i

i

35

xï';

M

T

7

E

od

E

7

|

x

TIESSEEN)

:

—

d

/

!l

Il p-

ä—-

SSSSS

d

-

P

///

RE

$—

E

TRACTATUS -

—

*ï*HEQL-oGlGQ.DOGMATmUs

$

DEO UNO.

Femiffis defacra do&rina prolegome-

P

nis, Divus 'T'homas Summam totius

"Pheologiz exorfus à Deo, praci-

£

puum hoc fidei noftrz argumentum.per

.

quz(tiones.omnino quadraginta & duas

latiffimé profeq

uitur, methodo fcholafti.

'€à omne id. facilà

complexus, quidquid

de füb(tantia. De

«

i, perfe&tionibüsque

tum abfolutis tum relativis illà ztate in

fcholis difceptabatur.

T'anti -Do&oris

exemplum «dum in prafens unà cum

"Theologis omnibus fe&tamur, pro :tem-

porum ta

n noftrorum -ratione aliquam

fimul .bg

is) myilim:jysac jufte.divi

lss

qTUS

€

agas:

Z

Dr Drzo Uuo.

nis curam habere placuit.

Atque hinc

uidem primó omittenda duximus, quz

ex generalibus Metaphyfice principiis vel

nota füpponi, vel colligi facili negotio

poffunt; quales ille funt de "'heologicis

Difciplinis, item de Bono, Vero ac Fal-

Ío quzítiones: Deinde veró Hzrefum,

Conciliorum , aliorümque Hiftoriz Ec-

clefiaftice monumentorum . frequentem

notitiam ac mentionem adjiciemus: Po-

ftremó tandem non alia przfenti opufculo

dogmata inferemus, quàm quz ad Deum;

quatenus is unus eft, pertinent ; reliquis

ad alterum "'ra&tatum fepofitis, quz de

Dzo üt 'Trino difputantur.

Porró cüm

inter ea, quz ad priorem ordinem refe-

runtur, nonnulla veniant uberiüs expo-

nenda ; five quód naturali cognitione, üt

reliqua, nealiquo quidem modo attingi

queant, five quód aut ex hzreticorum

erroribus, aut ex multiplicibus varié opi-

nantium commentationibus prater nati-

vam propriámque myfteriis obícuritatem

alienis etiam tenebris obveluata fuerint:

in quibusdam Déi perfe&tionibus enarran-

dis plus aliquid otii ac operz, quàm in

Inde au

; quem

cateris, ponemus.

prz manibus habemus ;

gtü

s de

Dzo

g

5bau,

Ds Dro Uxuo.

3

Dzo uno partitionem hanc ordinémque

fic ftatuimus, ut Difputatione zmZ de

unius Supremi Numinis exiftentia ac ef-

fentia; zd4 de divinis attributis; s de

invifibilirate Dei juxtà & vifibilitates 4

de intelle&tu Ejusdem ac fcientia; ;74 de

voluntate Divina ac providentia difTeratur.

DISPUTATIO I

.De Exiftentia & Effentia Dei.

CAPUT I

De De Exifleutia,

U

anquam de entibus aliis quæri. priüs fo-

Q

leat; quid fint; & tum primüm, an

fint five exiftant, re&& tamen 'Theolo-

gi de Déo agentes methodum oppofitam te-

nent; tum quia effentia Dei eft ipfiflima ejus-

E

em exiítentia, cüm rerüm caterarum effentia

logice fltem prior fit ad exiftentiam: tum quia

naturali etiam lumine anté diftimus exiftere

Deum, quàm c

nofcamus, in quonam ejus

effentia fit ftatue

nd

.

Quoniam veró de Deo

no Tractatus nofter infcribitur, & ex rece-

ptiffimo-T'ertulliani adagio L. 1. conr. Marcion.

Deus, [i unus non efl, n efl ; ubide Dei exi-

ftentia eperimus, continuó quaeftionem de Dei

unitatefübjiciemus, quantumvis illa aliàs inter

c&teras de attriburis referri foleat.

A

AKTI-

n

Dz Dro UNo.

ARTICULUS.L

"u Deum exiffere poffit. iuvincibilitey

agnovavi $

. Oia. Certüm eft, Deum Ut autorem

grati& atque fecundüm illa predica-

:3, que nonnifi ex divina revelatione nobis

innotefcunt, ignorari poffe ; utpote qui füb

hac confideratione omnem rationis humana

captum & intelligentiam transcendit : quare

quaftio propofita duntaxat agit de Deo üt au-

tore nature , feu proüt fpe&taro fecundüm

predicata caufie univerfi, gubernatoris ejus-

dem, lepislatoris, vindicis aut preemiatoris;

aliáque ejusmodi , que nmaturaliter cognofci

poflunr. " Porró ienorantia proprie talis, hoc

eít., carentia notiti feu cognitionis de exiften-

tia Dei in homine adulto & rationis compote,

ratione füi przcise alia dicirur po/fi;iva, five

cum errore pofitivo, ícilicer negatione hujus

exiftenrize conjuncta; alia privativa, five igno-

rantia quidem proprié talis, absque eo tamen

errore: ratione fübjecti & potentiee alia eft 7-

vincililis, qua fcilicet vinci feu tolli non poteft

per oppofitam notitiam, feu quando de Deo

nequit haberi mnotitia; fíive quia homo nihil

omnino, ne quidem per appreheníionem fim-

plicem, cogitat de Deo; ac proinde nihil etiam

de inquirenda hac notitia aut ejus obligatione

)

cogitat, five quia eam inquirere aut invenire

non poteít; alia v/zcibilir, que per oppofitam

notiiam vinci poteít, prefertim accedente

cogni«

d

DF Dro Uwo.

cognitione óblipationis fciendi aut inquirendi

eam notitiam. Ex hac veró poítreme divi-

fionis explicatione, cüm de notitia Dei omni-

bus precepta loquamur, facilé colligi poteft

i

priorem eíle fine culpa, pofteriorem autem

culpabilem.

jj

2. Dico. ]. Non datur ignorantia Dei pofitiva

b

invincibilis. . Pro/. 7Zutoritate. P. 13. v. 1. legi-

[2

tur : Dixit infipieus in covde fuo : non ef] Deus. Sed

ij

fi Deus poflet invincibiliter ignorari pofitivé;

(

non foret infipiens, qui id in corde diceret:

J

quia nemo fítultus eft, qui negat, quod adhi-

5

bità omni diligentià cognofcere nequit: ergo.

)

Conf. "Tertul. L. de Speét. C. 2. fcribit: Nemo

d

megat, quia wemo iguorat, quod ultró matura [ug-

)u

gerit, DEum effe univevfitatis conditorem.

t

in Apol. c. 17. Z4ec eff Summa delili nolentium

$

vecogmo[cere, quem ignovave xom poffJuut. Evgo.

V

Prob. Ratione.

Moraliter eft impoffibile; ut

jj

quis habeat. motivum probabile negandi exi-

(«

ftentiam Dei, quin multó fortius aut. eequale

n

faltem habeat, eandem affirmandi; cüm plus

etiam contra Atheos infrà fimus evicturi: ergo

nequit invincibiliter ignorare Deum; propte-

rea quódjn hoc dubio vel cafu teneatur inqui-

l;f

Tere veritatem , per módum primi principii ad

honeíl& vivendum requifitam.

Huic autem

oblipationi J9fi (atisfecerit, futilia & nulla dete-

gentur argumenta, quibus exiftentia Dei im-

pugnari poteft: Sin minis, ignorantia non erit

absque culpa , nec invincibilis,

Conf. Moti-

vum, quo quis ad negandum Deum induci pof-

Á 3

et 5

b

6

. Dr Dro Uuo.

fet, vel foret proþri'o ftudio excopitatum, vel

alienà autoritate per(aafüm: Sed neutro modo

infertur ignorantia illa invincibilis : nam 1750

quidem Íi tantà valet perfpicacià, ut rationes

negandi Deum invenire queat, certé fortiores

depromere poterit ad exiftentiam Dei affirman-

dam ; quod idem dicendum eít, íi rationes

aliunde acceptas capere ac pervadere poffit:

2d0 autem private aütoritati contra commu-

mem omnium gentium confenfüm prudenter

& inculpabiliter affenfus dari nequit: 3/;0 de-

nique nulla ha&enus publica autoritas contra

Dei exiftentiam emicuit.

Athei enim aut nulli

reàpíe füerunt, ' aut admodüm pauci; & hi

rurfus aut infipientes aut improbiffimi: Ini-

quum autem eít confentire paucis, ftultis &

Íceleftiffimis; non fapientibus, honeftis ac fe-

ré univerfis: adeóque nulla autoritas publica

invincibilem ignorantiam reddere poteft.

3. Dico 1. Nec ignorantia Dei negativa

invincibilis datur, falrem per longum tempus.

Prob. JAutovitate.

1720 quidem illo argumen-

to , quo Salomon enarratis falfis numinibus ad

ignorantiam idololatrarum. culpe convincen-

dam utitur. Sap. 13. à verf. 3. fic

ar

it: Quo-

vurm [pecie dele&ati Deos putaverumt , [ciant, quate

[

30 bis dominator eorum [pecioftor efl : Speciei enim

genevatov bac omia confhituit.

ut. fi virtutem

€5 opera eovum anivati fuut , inteligaut ab dls:

quomam qui bec fecit , fovtior eff ilis: à

saguitudine enim [peciei €9 creatuve cogmofcibi-

litev potevit cveatov borum videvi. — Sed tamen ad-

ue

/

ii

Y

DHE Drzo Uwo.

4

Buc in bis minov eff quevela.

E: bi enim fovta[fé

errant , Deumn queventes €9 voleutes 2mvenive.

Etenim cian àn operibus illius convev[eutuv , inqui-

vurt €9 pevfua[um babent, quomiam bona funt,

EM aM os CR al n A TYN E

que& videntur. — ftevum autem nec bis delet igna-.

fci: fienim tantim potuevunt [cive , ut polrut aefü-

anave . feculum 5

quomodo bujus. Domamnm mom

facilius imvenevunt ?

2d). Quia, qui ignorat

Deum, eftculpz ac peenae reus, adeóque igno-

rantia illa invincibilis dici nequit.-

Liquet id

rurfüs ex Sap. C. 13. v. 10. preemiffis illis im-

ä

immediaté fübje&o: ofelices autem fuuz €g. iutev

anovtuos [bes illorum eft.. tem P 78. v.6. Effunde

l

dvam tuam in geutes , que te v0n voverunt , €9 im

.Et

vVépha, que nomen Tuum uon imvocavevunt.

ad Rom. C. , v.18.. Revelatuv ira Dei de calo

füper omuem ampietatem. 9. iujuflitiam. bominum

L

eovum, qui veritatem Dei in inju[litia detinent ,

quia, quod sotum eftl DEI, manifeftum eft illis.

JDeus enim illis mamveflavit. .

. daut fint au-

5

excujabiles.

Eodem argumento ufus eft La-

Cantius L. r. divin. Inftit.; reliqui veró Patres

J

diferte Deum ignorari non poffe enuntiant;

quos alibi recitabimus. —Pro/. Ratione. Quia

rnoraliter fieri nequit, ut adultus rationis

compos longo tempore nihil cogitet de Deo,

& ad eum cognofcendum non moveatur; nam

ex appetitu naturali ad beatitudinem, nullàque

in bonis creatis quiete reperiendà, propellirur

;E-

ad bonum ormni creaturà melius: ex boni ma-

Wíque confcientia deducirur ad legislatorem ac

ens füperius: ex confideratione five füi ipfius

us

4

L

8

Dz. Dzo Uxo:

)

fivehujus mundi provehitur ad'univerfi condi.

rforem; ira nempe, ur falrem cogitatio de illo.

bono vel fuperiore vel creatore ingeratur.

Ejusmodi autem. cogitatio. füfficit , ut homo.

agnofcat obligationem — ulteriüs.inquirendi;

cui. fi obfequatur animümque ferió. applicet;,

facilé certirudinem de Dei exiflentia affequeturz

aut fi: eam. negligat, invincibiliter Deum non

ignorabit.

Dixi: Saltem pev. longum tempuss

quia brevi aliquo tempore hominem, prefer«

tim rudem, vivere fine notitia Dei, fatis pro-

babile videtur ;; tut quód nullà neceffitate na-

turali. ftatim debeant homini occurrere motiv3y,

ex quibus judicare vel faltem dubitare. debeat,,

effe Deüm; tum quàd homo, maximé rudis.

poít primum: inftans morale ufüs rationis ita.

ad breve tempus poteft diftrahi ad negotia fen-.

fibilia, ut non flatim fpecies requi(itas. habeat

ad formandum judicium . Dei. exiftentis illati-

vum; quia licét varia poffint occurrere motiva

remota, opus tamen adhqc eft longiore di-

fcurfü ,. prafertim cüm ex proximé dicendis.

exiftentia Dei per fe omnimodé nora non fit.

4« Objic. cont. ym. Notitia de Deo exiften-

*

te ad folam fidem pertinet: Ergo ab iis, qui-

bus non eít revelata; impuné ignorari, quin

& negari poteft. — Conf. Z Sap. 13. v. 1. & 2.

dicitur de idololatris, quód zoz potuevizz iutel-

igere eum, quieftl.. Quin fi potuiffent intelli-

Bere, nom apparet ratio, cur voluerint potiüs

militiam coeli tanquam numina habere & coles

Ie. Corf. ]. Puer à parentibus Atheis, quo-

,, xum '

Di A—DEVO UNoO.

9

rüm di&is plurimüm fidit, enurritus viderar

inculpabiliter etiam

pofitivé fgnora:e- p(ï e

Deum. Ergo.

R. IV./4.. Supremi numinis enim cognitio-

nem non ad fidem duntaxat fed. & rationem na-

-£uralem pertinere, conítat tumex dictis, tum ex

dicendis infrá; unde & S. Aug. L. 2. de lib. arb.

[:ï

C.15. Ef enim. Deus , inquit , €? verà. fumme-

que ef: quod jam non [olium indubitaszum, quan-

du avbitvov , fide vetinemus ,^ fed etiam. certá.

h

quamvis adbuc tenuiffimá , formá cognitionis attin-

"

gimus.

Caterüm D. 'Thomas perfectiffimam

quidem & ormnibus numeris abíolutam Dei üt

autoris nature cognitionem haberi per fidem

;

—

folam concedit, impliciram veró & confufam

etiam ad fidem praeambulam ex naturali lumi-

ne contendit. 744 Cozf. J x. D. Idololatre

;

non potuerunt intellicere Deum, id eft; no-

luerunt, C. non potuerunt proprie & abfolu-

1

te, N. Germanum hunc effe Scripturz fen-

fum patet ex fequentibus verbis, quee num: 5.

reddidimus.. Rationem porró cur Gentiles;

quantumvis de Divina exiftrentia naturaliter

perfuafi, ad idololatriam deflexerint , reddit

Apoftolus ad Rom. 1. v. 21. Cum cogpovilJent

Deum; non ficut Deum glovificaverunt , aut gra-

ziay egerunt: fed evamuevumt in cogitationibus [uis,

€ ob[curatum. ef? infipiens cov eovum. Dicentes

enim [e effe [apientes, ftultà fatlà funz; e9 uta-

»

verunt gloriam incorruptibilis Dez in fnmilitudinem

Qmagints corruptibilis bominis, €9' volucrum , €3

? I-[x' &9

gtfadrupfdum;,, —gf Jexpentiu

zim "Ad Conf

5

N. Aj

"um

Xo

Dr Drso Uuo.

NN..4f. Puerenim ejusmodi vel ex nature in-

$

flin&u , vel ex confcientie lumine , vel ex

creaturarum voce ad quandam Dei cognitio-

nem pertingere poteft, quidquid fibi parentes

aut preeceptores in contrarium curent infinua-

re.

INeque immunis à culpa erit propter do-

mefticam illam inftruétionem ;

quibus cüm

non fideret negantibus ea, qua oculis confpi-

ciuntur vel lumini naturali funt obvia, neque

dicentibus, zoz efd Deus, aures preebere debet.

Inde veró etiam difparitas patet, cur rudis

quispiam ex vitio aut errore inftructoris poffit

errare circa myfteria fidei ex . revelatione tan-

tüm notra; non veró circa Dei exiftentiam.

s. Objic. I. cont. 2d. . Brafilie populi, In-

díque quidam Barbari, interropati num ante

Lufitanorum aliorümve adventum & praedica-

tionem notitiam de Deo habuiffent, negárunt

ullum fibi Numen fuiffe cognitum : ergo datur

Dei ignorantia, eáque videtur falrem apud ali-

quos fuiffe invincibilis.

Corf. £. Jaxta S. Aug.

tract. 106. in Joan. in quibusdam poteft habe-

xi ignorantia Dei; quia fic fcribit :

Hoec eft

enim vis veve divimitatis, ut cveatuvee vationali

jam vatiome ufeuti uom ommimo ac peuitus po[fit

ab[condi. — Exceptis enim paucis , i2 quibus uatu-

va mümjünn depravata efl, wmiwver[um genus bu-

wnaxum Deum mundi bujus fatetuv — autovem.

Ergo.

Conf. II Notitia de Dei exiftentia ha-

betur per difcurfum maximé ex creaturis: fed

'*ic rudibus eft valde difficilis ac rarus, aut

épud eosdem fepe tantüm gencrat cognitio-

nem

(

DE Dro Uuno.

II

nem, dubiam, ex qua equ? parum ac ex alio

dubio, v.g. circa arborum incrementum nafci-

tur cooiratio de ulteriüs inquirenda veritate.

Ergo.

X

B. 7..4. Quod univerfaliter

: verum non

J

eff? oftendit Mayr ex vita V. P. Jofephi An-

chiete; JV. Cons.

Vel enim Barbari illij ita

exiftimante Gormaz, utpote genus hominum

füfpiciofum ac libertati fuze timens, veritatem

hic, àt in aliis quaftionibus fepe, Lufitanos

celabant; vel quia cultus publicus ac commu-

[

nis non fuerat, fic refpondebant; vel nega-

]

bant tantàüm, Deum à fe fuifle agnitum fub ea

ratione explicirà, quee ipfis propofita fuerat;

vel fuarum de Deo cogitationum aut dubiorum

ob vite füz in voluptates ac barbariem decli-

Unde

nationem poftea non recordabantur.

!

confequitur, vel non omnimodam, vel non in-

Preeterea

j

vincibilem ignorantiam Dei fuiffe.

incredibile eft, integram nationem ignorantià

;

Dei invincibili laborare, cüm vel ipfe 'T'ullius

L. 1. de leg. neget ullama. gentem tam imman-

fuetam & feram, quz licet nefciat, qualemha-

bere deceat, habendum tamen ignoret. . Si-

':

qui veró fingulares homines reperti fuerint

adeó hebetes ac plumbei, ut necad intimam

fuüi confcientiam & ad clamorem omnium crea-.

turarum advertere potuerint, infantibus po-

tiüs aut fatuis adnumerandi funt, quàm ratio-

ne utentibus; de quibus nobisfermo eft. 42

Conf. L. &. D..4. jJuxtaS. Aug. in paucis fal-

tem quibusdam poteít haberi ignorantia Dei

OImniuiuo

r2

Dzsz Dro Uwuo.

omnino & füb quocunque predicato cum Deo

convertibili; /V. füb predicato autoris vel

creatoris univerfi, f454. invincibiliter ac diu,

4V. vincibiliter vel non diu. C. Preterea ex

eo, quód pauci aliqui non fateaztur Deum;

non fequitur, eosdem nullà Dei notitià effeim-

butos, aut agere inculpabiliter ; depravatio

eaim naturee illis voluntaria eft, nolüntque lu-

men, ut non cogantur videre turpitudinem

fuam.

"d Conf. II. &. D. M. Habetur per

difcurfüm íemper formalem eümque perfecte

demonftrativum, /V. per virtualem faltem &

imperfectiorem, per quem confufà faltem ha-

betur notitia exiftere Deum fub aliquo preedi-

cato convertibili; C. Similiter diftinguo rm.

p. min.

Alteram partem concedo. quidem;

fed nego paritatem adjectam; quia ipfüm na-

ture lumen dictat, cogitationern de füupremo

numine , utpote ad honeftatem fpectante; quin

& fundamento acradice honeftatis , majoris effe

momenti, quàm copitationem de arborum in-

cremento.

Adde copitationes ejusmodi de

Deo nec fine quodam veneratione nec absque

divina illuminatione hominibus immitti , ut

smajor inde obligatio enafcatur,

Omnes H;)minäs

6. Objic. H. Ex Jobi 36.

vident Deum ; & ex Epift, ad. Rom. z.. illis

adceó manifefla eft Dei exiftentia, ut fint inex-

cufabiles: ergo fruítrà eft adjecta illa reftrictio,

& ne qvidem ad breve tempus datur Deiieno-

rantia invincibilis.

Cozf. f. Pertinet ad divi-

nis in-

nam(prqvidemiam in primo ufüs ratio

1 an.tg

Dz Dzo UNo.

15

0

flanti excitare aliquam apprehenfionem ultimi

j

finis, ad quem profequendum quilibet eftcrea-

b

tus: Sed fic nec ad breve tempus datur. Dei

ignorantia inculpabilis: ergo. Corf. /7. Homo

-— -

hd

rudis & negotiis diftractus nihilominüs debet

concipi, utens ratione; ergo debet agere mo-

faliter: erpo honeft vel inhonefté: ergo de-

bet implicité faltem cognofcere Deum füb ra-

u — AC N P

tione legislatoris & regulae morum ; ne, fi agat

-

Lac

*5

inhonefté, peccatum pure philofophicum emer-

- u

gat, contrà damnationem ab Alex. VIIT. an.

1690. die 24. Aug. latam.

*

s. ad /4nt..D. m. p. Omnes homines vident

w

Deum facilé, C. ftatim ac in primo rationis

.

ufü, V. Similiter D. 24/p. Adeó manifefta eft

ftatim & à principio ufüs rationis etiam in ho-

minibus diftra&tis, /V. intrà tempus aliquod,

quo homo profe&é utitur ratione, adeó mani-

l

fefla fit ac eft, ut fint inexcufàbiles, C.

"Ad

Conf. 1: . IN. M. Quia, licét ad providentiam

divinam fpectet, concurrere ad ultimi finis ap-

prehenfionem tempore opportuno, feu quan-

;5

do per caufas fecundas excitatür ejus appre-

henfio; non tamen ad illam pertinet neceflarió

excitare per morus fubitaneos. üt in 'Tract, de

Grat. communiüs docetur.

A. Conf. 1. 9.

D. 4. Ejusmodi homo debet concipi ratione

utens plené deliberaté ac füfficienter ad actum

moralem, JV. minüs deliberaté, aliquatenus

impedité, & ad actum moralem non fufficien-

ter; C. Supponimus equidem ejusmodi ho-

d cum

minem'ncc« infantem nec fatuum ; fe

proxi-

—

14

!

Dr Dzgzo Uxo.

proxima difpofirione , quà ficut in nepotiis,

quibus diftrahitur, inferioribus bene ratioci-

matur, ira etiam, fi de Deo copitatio incidat,

poífit re&& ratiocimari & inferre Deum:

nihilominüs quia qualiscunque ratioriis ufus

non eft füfficiens ad actum moralem conftitu.

endum, üt in hominibus negotio quodam aut

attentione aliunde diftra£to, aut etiam in infan-

te jam adolefcente ac in facilioribus propter fi-

nem agente, compertum eft;: ex conformitate

doctrinz alibi jam propofite, homini adbreve

tempus ignoranti Deum non damus ufum ra-

tionis plené perfe&tum, de quo argumentum

allatum recté concludit.

Plura vid. in Tr. de

AGt. hum. & Pecc. ubi & feníüs propofitionis

de peccato philofophico damnate explicatur.

ARTICULUS II

n Deum exifleve f pev [e uotum? .

9. N] Ora.

Preter füpernaturalem viam du-

plicem deveniendi in certam Dei no-

titiam, alteram fidei divinze , quà Deum exi-

flere creditur propter illius revelationem, al-

teram vifionis intuitivee, quà fe Deus defacto

manifeftat beatis, tripliciter Dei exiftentia cer-

tó cognofci poteft: rmó quidem immediaté &

fine difcurfa quocunque; 2dó mediaté per di-

fcurífum demonflrativum ; 3tió mediaté per

fidem humanam, íeu potiüs teftimonium

omnium gentium ac nationum aliquod Numen

agnofcentium,

Priorem illam inveftigandae

divi-

d

u

Dz Dro Uwo.

15

divine notitizte viam hic inrerim preterire ju-

vat, donec contra Atheos Dei exiflentiam pro-

baverimus: ex pofleriori veró non nifi duos

priores modos delibabimus , cüm poftremus

modus non nifi morale ex autoritate argumen-

tum conficiat, ex quo apud Atheos vel contra

ipfüm naturale lumen reluctantes fructus non

admodüm magnus fperari poreít. — Jam veró

ut hic de primo modo loqui incipiamus, veri-

tas vel propofitio immediaté five per f& nota

D n

eft, que íolà rerminorum fignificatione per-

ceptà redditur manifefta, neque, ut illi affen-

tiamur, opus haber ullà ratiocinatione & di-

Ícurfu medio, quemadmodum fit in commu-

niffimis quibusdam principiis, que nemo fanze

mentis ignorare vel negare poteít; qualia fünt:

quidliber eft, vel non eft; ormrie totum eft ma-

jusfuà parte &c. — Quamvis enim etiam con-

tra Scotiftas modus loquendi à D. Thoma hic

q. 2. ufurpatus retineri poffir, qui propofitio-

nem per fe notam diftinguit in notam per fe

rtantàm quoad fe, & notam per fe quoad nos;

quia tamen quaftioni meré verbali inheerere

non placet; praterea autem : de exiftentia Dei

üt nobis viatoribus naturaliter per fe nota po-

tilimüm ab omnibus queritur, data explica-

tio ad prefentem ílatum. controverfie fuf-

C

8. Dico. Deum exiftere non eft per fe rnio-

tum, íeu nobis viatoribus immediaté ac fine

ulo medio non eft naturaliter mianifeftum.

Q-

Pro&. Ut nobfs,.aliqua veritas per fe fit nota , d

et

H

p .

16

DE Dro UNO.

bet nofter intelle&us ex fola terminorum pet«

ceprione fine alio quocunque medio ad illius

a(lenfum determinari: fed perceptis & pene-

tratis folis histerminis: eus exiffzt , intellectus

nofler fine alio medio ad illius affenfüm non

determinatur: erpo. z. oftenditur duplici

experientià; imó in illis; qui vel de Dei exi-

ftentia dubitàrunt, vel eam prefracté negà-

runt; quales iadigitantur à Davide Pf. 15. v. x.

& nominantur tam à facris quàm profanisScri-

ptoribus, Prota

oras Abderitanus, Diagoras

Milefius, 'Pheo

:

orus Cyreniacus, Democri-

tus, Epicurus & Lucretius; /ne quid de pofte-

riorum Seculorum Atheis, Lucilio Vanino;

Bened. Spinofa, aliísque recentioribus quibus-

dam pfeudo-politicis dicam,, qui rejectà fide

internà ac religione omnia ad rempublicam,;

vel potiüs privatum commodum .referunt:

adó in Chriftianis Philofophis ac "Theologis;

quorum plurimi ac doctiffimi quamvis eam

veritatem evidenter demonftrari poffe fentiant;

negant tamen ex íola terminorum fignificatio-

ne ac perceptione fibi evidens effe; quód füb-

je&tum illius propofitionis,Deus, neceffariam ha-

beat cum vera ac reali exiftentia connexionem;

adeóque inferunt ante omnem difcurfum dubi-

tari poffe, an Deus effenrialiter exiftat: exquo

ulteriüs fequitur ilam propofitionem nobis

per fé non effe notam.

Conf. Scriptura füp-

ponere videtur, Deum per f& nobis non effe

morüm, cüm ad Rom. 1. v. 20. tradit Dei in-

vifibilia cognþf;i per effeclus: prima h

ajus

tere

DE bs*o Uxo

17

t

5

termini, Deur, apprehenfio non ipfam exifle

ts

niobis

tiam, fed aliam quandam rationem confüfam

Ij

proponit , ex qua modo per difcurfum

dedu

citur, exiflentim efle de rarione formali

J

d

el: iquin,

etfi etiam Dei apprehenfio prima

óftenderet i

mmediaté exiffentiam, tamen, nifi

:

jam aliunde confter, Deum eífe in rerum natu«

ra, non oftendit exiftlentiam reale

à

2

m & phyfi«

€am , feéd intentionalem duntaxa

l

t & objedi-

É)

vam effe de rarione f

3

ormali Dei :

unde h&e

propofitio, Deus eft

l

eft folüim

; per fe quoad nos nota

t

in hyporhefi, quód fit; ficut haeo,

duo Dii fü

nt, in hyporhefi , quód firit.

0)

$

uni

9. Objir, Singulis hotinibus indità eft ab

verforum autor

:

e ingenita atque anticipatá

l

idea fui, feu fuz.e

y

xiflentize: fed cujus idea ac

W

notitia exiflentie e

ft ingenita & anricipata,, il.

ludexiftere

L

perfe n

5

72v facilé admi

otur eft etiam nobis: érgo.

J

ttitur ;

unde A prob. T.

Ex fcriptura & quidem e

1

fipnatum effe fü

X Pf. 4. v. $. conftat,

ld

per nos lumen vultüs divinis

€x Joan.

I. V. 9. lücem veífarn illaminare om-

"

nem hominem venien

tem in hunc mundum;

€x ep.ad Rom.5. v.

14. legein fcriptam in cor«

n

ibus gentiurh orniri

)

um, Sed ilud lumen, ea

1

uX ac lex e(t inpenita cuiliber idea ac notitia

fupremi numinis

i ndm S. Auüp. enarratione

M

in illum pfalmum :

)

: Hec lunea, inquit, eff zo-

um bomigis $g

verum bonufa Quod moh oculis fed

]

7henite Con[picit

4v.

JSügnatum adtém dixit dü

?lobiy, tduQuaim deggr

dus figuatur vegis ümàgihet

Woro enim fathuseg ad;in:zagf'nem & fanilirud:

fs

—

18

Dr DEO UNoO.

IDei, quam peccando corrupit. .. Flier. autem

in C. r. ep. ad Galat. fic locum Joannis ex-

lanat: Ex quo pev[picuum fit, naturá omuibus

JDei imeffe motitiam ; mec quemquam fime Cbriflo:

na[ci, €9 mom babeve im fe femina [apieutie &g'

guflitiee, veliquarvámque virtutum. Poftrema tan-

dem Pauli verba Orig. L. 1.|cont. Celf. ita ex-

onit: /Voz eff mivandum Deum eovum que pev

Prophbetas &5 Sevvatovem docuit , [emina. indidie

emnium . mortalium animis , ut im divino judicio

omnis bomo fit inexcufalilis, babens legem aneutis

fiviptam in covde [40. Exgo. .Pvob. 2. Juftinus

Apol. 2. dicit de Deo opimonem ac fententiam effe

zfitam d matura ; "Yertul. L. de teftim. animee

C. s. memoriam 9 cognitionem Dei vocat dothri-

gam natuve congenitam g iugemitam cou[cientie ;

Eufeb. L. 2. Prepar. Evang. C. 9. . Exzmium

]i

iud, quod Dei momen e[femtidmque figmificat,

docet ipfrus matuye. du&u impre[sísque amimo pev

féf&. uotionibus vel diviuitus potüxs unfpiratis uemi-

qeun qon inteligeve; | Arnobius, L. 1. cont. Gent.

conrendit, cuiliber zzgegzum ; afüxum, imó

penà in genitalibus matris impve[Jum ac infitum eJe

ARegem ac Dominum cun&orum, quecunque funt,

snodevatovem.

Idem preter,lios Patres, ipfi

etiam gentiles Philofophi docent, Plato L. 1o.

de Leg. Plotinus L. ;.. Enneadum, Jamblicus

L. 1. de My(teriis C. 3. ,. Cicero L. r. de nat.

Deorum & Tufcul. Queft. , Seneca ep. 117..

Ergo. Prob.3. In idea, quà communis homi-

num ratio Deum percipit, relucet queecunque

perfectio : fed haec debet effe congenira & na-

ï

à

ture

Drz Dzo U No.

19

ture infpirata, nec poteft effe comparata per

fenfüs; tum quía parit in homine judicium fir-

j

j

miffimum ; lex autem & repula firmillimi ac

immutabilis judicii extra finitarnum & corpo-

rearum rerum ordinem ftatui debet: tum quia

2

idea fenfibus comparata non eft femper eadem

!

in omnibus: erpgo.

E. Transmifsà Mino

're ; de qua ad prob.

2dam loguemur; inter

im . JV. 4. ad prob. 1m.

Jj

!]

.. Hec enim aliáque fcriprufarum refti-

monia exponenda effe five de fola riaturali in-

!j

;

tellectionis facultate, five de primis quibusdam

veritatis ac honeflatis principiis, que lepem

l

naturdlem primariam componunt ,

patet ex

ipfis poftrremis duabus

Paurum expofitionibus,

Z

li

Juxta quas eriam de Chriíto aliisque folà fide

nobis cognitis naturaliter infira notitia perhibe-

n

il

tür. 244 prob. od. $. Cognirio Dei duplici

modo poteft naturaliter nobis infita dici; 1mó

li

immediaté ac fine ullo facillimae. etiam confe-

quentie& interventu

7)

; formaliter item ac per fpe-

ciem talem , qua uná fui perceptione reddat

1

Veritatem Cognitam: 2dó mediaté ac radicaliter,

h

f

quando à natura inftipamur ad ejus notiriam

Ccomparandam , & ab ipía natura principium

»

aliquod habemus illius ; ex quo illam facillim&

!

inferimus. Hujus poftremz meminit S.'Tho-

f

masdumq. to. de ver. a 12.ad 1. ait: Ormibus na«

zuvalitey jj

iftum efl, unde (id eft, quo medi-

ante)

polfunt pervemire ad cogno[cendum , Deum

!

éfé; quin & uterque Gregorius ejusdem rudi-

zenus etenim Orat. 34.5

mcïnta* pofuit: Nazian

B2

qua

20

Ds Dro ,U&o-;

quz eft 2da de Theologia hec habett Quid

Deus fit ac princeps quedam cau[a , qua ves omues

procreórit. ac conervet , — tum oculi ipfi tum kex

gaturalis docet s 2lli, dum vebus in a[pectum caden-

zibus aciem affigunt : bec autem ,. dum per ves

eculis fubje&las ac vetlo ordime collocatas autorem

earum conjetlurá quádam colligit. Cognomento

autem Magnus L. 17. Mor. C. 3. fcribit: .Eo

ipfó, quód bomo eff vationalis couditus , delet ex

qatione colligere , eum qui fe condidit , Deum effe.

Tam veró cognitionem priori modo naturz in-

fitam fatemur quidem efficere hanc propofi-

"tionem , Deus exiflit , per f& etiam nobis notam;

fed dari eandem atque à Patribus afferi nega-

inus: altero eutem modo à natura infertam de

Dei exiftentia cum Patribus aliisque affirmas

1nus; quia preter notitiam ex parentuminftitu-

tione & nobiscum agentium fermone hauftam,

tum ex innato beatirudinis appetitu, tum ex

neceífitate agendi honeft&, tum ex nobis ipfis

& mapis ex univería natura creatà Deum exi-

ftere facillimé inferimus: fed inficiamur ejus

operà veritatem illius propofitionis reddi ex

Íeíc ac terminis manifeítam.

Unde conftat;

quemadmodum vel ipfa autoritas vel illata in«

de confequentia fit diftinguenda.

"d prob. 1.

&. 7: M. Quia hec idea certé non eft prima;

quam de Deo habemus, ac forían non in

omnibus, prafertm polytheis.

AV, qhin. a

yat. r:m. transimi[sà iterüm ejus parre rmà,

D. adam; Lex & regula judicii firmiffimi pro-

Xima ac immediata extra finitarum ac creáta-

rum

DE D&-o UNo:

2I

)

rüm rerum ordinem ftatuenda eft, JV. remota,

H

mediata ac prima feu ultimara, C. fed JV. (upp.

7

ad hanc fineratiocinationis ufü perveniri. Pra-

terea hoc argumentum ex officina Cartefiana

1j

depromptum, fecundüm quam pro primo de-

1]

monftrationis ac veritatis cognofcende prin-

lu

cipio exiftentia Dei requiritur, fallir in illo ex-

li

perimentali atque ad cognitionem de Deo prz-

[

vio ratiocinio: cogito, ergofüm. /4dvar. 2d. D.

l

idea fenfibus cornparata, quee eft mer? experi-

I

mentalis, feu preccis? capta ex fenfibili objecti

j

apparentia & organorum perceptione , non

It

femper eadem eft in omnibus, C. Idea fenfibus

Jà

comparata, quae potiüs eft rationalis , & ex

di

manifefta conítantique objecti habitudine ac

Y

recto rationis ufü exprimitur, JV.

Ü

.

1o. Zufi. ]. S. Damafcenus L. 1. de fide C.

W

ANemo , inquit, eff smovtalium , eui smon boc ab eo

q

(nature autore) igfuum fi, ut Deum effe per-

ji

fpechum babeat : quin iple quoque ves cveatee ea-

:Xl,

vímque confervatio ac gubernatio: divine naturee

']US

majeftatem predicaut. ' Quibus verbis cognitio-

[j

nem Dei, quam nobis infitam vocat, diftin-

il

guit ab acquifita, quz per difcurfüm ex afpectu

ll

Creaturarum cormnparatur: ergo noftra cognis

j

tionis naturaliter infite diflinctio non tenet;

1'57

praefertim quia aliàs omnes fcientiee quantum-

j

vis difficillimae nobis fecundo modo naturaliter

[

infitee dici poffenr.

Conf. l. Sicut omnes na-

jj

turaliter ac fine deliberatione appetimus beati-

tudinem, fic etiam naturaliter & fine difcurfu

)

psà

confuse 'ccgnofcimus poffibile effe ac rei

ari

3

osase

22

Dr Dro Uwo.

dari aliquid , cujus cognitione beati effe poffu-

mus: fed hoc-à parte rei eft folus Deus: ergo.

Conf. /J.. lnfitum eft à natura & notum per fe-

etiamnobis, Deum effe colendum: ergo etiam

fic norum eft, Deum exifílere; quia propofitio

de tertio adjacenre mapis nota effe nequit , quàm

t

illa de facundo adjacenre.

&. D. ,4. His verbis infiram Dei cognitio-

nem diflinguit ab acquifita Dei notitia ,. quae

habetur per veram demonítrationem , & in-

fuper non tantüm Dei exiftentiam fed etiam

eflentiam ac perfectiones divinas clariüs exhi-

bet, ür verba poftrema manifeflé indicant,

C. ab acquiira Dei notitia fecundüm exiften-

tiam duntaxat, eüque non per propriam de-

wnonftrationem fed facillimam & probabilem

confequentiam acceptà, quam Nazianz. num.

ä

pr. laudatus conjecturam vocat, JV. 4. €?' Conf.

Ad hujus rationem g. Quamvis hoc ad modum

loquendi pertinere ,

& pro fequela admitten-

da pugnare videantur teítimonia Hieronymi

ac Origenis nuper adducta;

minimé ramen

concedendum putamus , quia ícientie , prae-

fertim in ftatu aliquo perfectiore, nec ab omni-

bus fed íolàm à pauciffimis, nec facilà atque

difcuríi omnibus obvio, fed magno labore ac

ftudio acquiruntür: cüm é contrario Dei exi-

ftentie notitia minimé operosá ratiocinatione &

difcuríu facillimo ab omnibus ratione utentibus

comparari queat.

"d Couf. I. D. m. Sed hoc

objectum .nos beatificare potens reipsà eft

Deus, & naturaliter notum etiam omnibus

€

Á

Dllïf D'EO UNoO.

23

f

éft füb hac ratione communi Deum contineri,

0

feu illam conceptum cum Deo effe convertibi-

[

lem, JV. non ita eft notum C. Sicautem Deus

i

*on cognofcitur formalirer ac àt Deus, fed

puré materialiter ac identicé; ficut agnofcitur

xfi[)

i

Petrus ab eo, qui videns eminüs hominem fe

movere , qui reipsà Petrus fit; non tamen

d

o

difcernere poteft, an Petrus fit vel alius.

J

Corf. ]. 3. D. .4. . Per fe notum eft, Deum

It

effe colendum , fi faciat heec propofitio fenfum

m

hunc abfolutum : Deus exiftit & eff colendus,

i

AN. quia fic eft propofitio copulativa, de cujus

i

prima parte hic controvertitur.

$i faciat fen-

d

füm conditionarum hoc inodo :

Deus, fi exi-

d

ftit, eft colendus, C. Sed inde nullam effe

enm

illationem patet; aliàs enim cüm per fe norum

(tl.

fir; Deum, fi eft chymara, non effe colen-

7

dum, foret etiam notum, Deum effe chymz-

W

ram: patet quoque probationem additam in-

[Cn:

tellieendam de propofitione abfoluta, minim&

autem de conditionata.

"

if

jl

11. Zofl. ]. Nomine Dei intelligimus ens

[?

optimum ac perfectiffimum, quo nihil melius

ll

eft aut copitari poteft, üt patet tum excommuni

u

omnium fenfu, tüm ex S. Aug. L. r. de Do&r.

Y

Chrift. C. 1. nec non Cicer. L. 1. de nat Deor.

$

& Sexto Empirico L. 8. cont. Mathematicos:

li

Sed per fe notum eft, quód ens ejusmodi exi-

»

ftat5 quia ex terminis evidens eft, exiftentiam

(

effe aliquid perfe&ius & melius, quàm non

j

exiftentiam ; quod ipfum etiam de exiftentia

If

'realiA probat S. Anfelmus in Alloquio C. 2. ita

f

4

argu-

^

24

DE Dro UwNo.

argumantatus : Certà id, quo majus-copitavi te«.

quit , 107 potefl elfe am. intelle&u folo.

$t enim,vel

LT . ia

Mi

s

a5 [olo. intelle&u. efl , potefd cogitavi effe. eq in 16

quod «ajus efh :. $i ergo. id, quoxtnajus. cogitavi

3201 bote[2, effim [olo intellettu; idipfum , quo ma-

us cogitari vou. potef?,. eft , quo snagus. cogitari. po--

Teft.*. [ed cevtà boc elfe 02 poteft.. Exiffit evgo. pror.

cul dulio. aliquid, quo majus cogizavi zou. valety,

ia ia D Md E

€9 n intelleiu. 9. m ve..

Couf.]. Si ensne-

ceffarium, optimum, & quo melius cogirari

neqnuit, noneftchymseera , tunc neceffarió exi-

flit à parte rei: fed. per fenorurn eft, ens ejus-

modi non effe chymeram.; quia ens carens

omni imperfeQione & bonum, quale eft ens.

oprimum, non poteft effe chymara : ergo.

Conrf. H. Ex fola notione & conceptu. obje&i;-j

vo. chymzre legitime infertur ejus impoffibili-

tas: ergo & ex folo conceptu. objectivo entis.

Optimi infertur ejus exiftentia fümme perfecta,

feu in. flatu phyfico,

&em. lfla propofitio:

ä

Ens peílimum, feu carens omni perfectione;

non. exiftit, eft per f& nota: ergo etiam per f&

nota eft heec: Ens optimum, fíeu caren$ omni

imperfectione , exiflit ; quia contrariorum ex

communi axiomare eadem. e(t rario ac difci-

plina.

& Datis preemiffis V. Cózf. propter. tran-

fitum fophifticum à fenfü conditionaro in pre-

miffis ad abfolutum in conclufione, non puri-

ficarà priis conditione; Di&um enim in mino-

re eft nobis duntaxat conditionat? per fe no-

tum, hoc nimirum modo: Eos perfe&itli-

mum

-

Di; D*E.o Uxo.

-

h

inum, & quo melius cogitari non poteft,

Ti

exiftit phyfice, fi eft aliquid reale & non fo-

lüm in apprehenfione humana ; an autem fit

r'!-;

jj

quid reale ac phyficum, an habeat tantüm effe

lf

objectivum in noflra apprehenfione, non eft

pD-

ante omnem diícurfüum vel priorem alterius

j

veriratis affeüfüm nobis evidens.

Similis fal-

l

lacia occurrit in hocSyllogifmo: Nomine Tri-

Id

nitatis divinze imelligiiur pluralitas perfonarum

ju

perfectifima, & quà melius aliquid cogitari

N

nequit : Sed cuilibet (ànge mentis notum eft,

ii

exiftere pluralitatem | perfonarum ' perfe&tiffi-

ii

imam, Ut oftenditur iisdem rationibus: erpo

2

cuiliber per fe notum eft, "Trinitatem divinam

0.

exiftere; quod nemo . unus adhuc dixit.

Ita-

li

Per íe notum

queinforma. R. 7. M. D. .

l-

eft, quod ens ejusmodi exiftat fignat& ac ob-

It

jedive C. exercité ac phyficé. Sujd. eft per

*&Z

fe notum in fenfa abfoluro JV. in fenfü dun-

)

taxat conditionato & ex hyperthefi ,

quod

i

ens ejusmodi fit reale ac poffibile C. ' ad proP.

f

D. Ex terminis evidens eft. exiftentiam

Y

vel obje&ivam vel realem effe quid , me-

&

lius C. exiftentiam realem Su/4. effe quid'me-

lius conveniens optimo reali. & exercito C.

oprimo tantüm obje&ivo & fignato /V. Ex

€0, quód quis concipiat Deum per modum

entis optimi , folüm fequitur, quód effentia

g

Dei fic coucepta involvat exiftentiam objecti-

),

vam, quiatotum objectivum non nifi partes

"

objectivas, feu ejusdem flatüs involvit. Ea«

"

dem refponfio et ad argumentura Anfelmi,

$

suä

B d

26

'DE Dso Uno.

cujus autoritati oppono autoritatem D; 'Tho-

me, qui ad fenfum plané noftrum hic q. 2. a.

1.ad2. fic refpondet: , Dicendum, quód

forie ille; qui audit hoc nomen Deus, nonin-

telligit fignificari aliquid, quo majus cogitari

ä

non pofüt, cüm quidam crediderint; Deum

effe corpus.

Dato etiam, quód quilibet in-

telligat, hoc nomine Deus fignificari hoc, quod

dicitur, fcilicer illud, quo majus cogitari non

poteft; non tamen propter hoc fequitur , quód

intelligat id , quod fignificatur per nomen, effe

in rerum natura, fed in apprehenfione intel-

le&üs tantüm. . INec poteft argui, quóàd fit in

re: nifi daretur, quód fit in re aliquid, quo

majus cogirari non poteft: quod non eít da-

tum à ponentibus Deum non efle.;, 724 Conf.

F. 9« N.m. Quamvis enim reipíà ens opti-

mum non fit, neque etiam probari pollit;

quód fit chymera, non eft tamen evidens ac

per fe notum , quód non fit chymera. 44

prob. D. . Ens carens omni imperfe&tione ac

bonum phyfíicum , exercitum , anre intelle-

étum & reipsá poflibile non eft chymsera, C.

meré objectivum, fignatum & in fola appre-

henfione pofirum, .

Preterea veró nom

eft evidens, ens, quod dicimus optimum, effe

exercitum ac phyficum; quin Athei partim id

poflibile negant, cüm ex eorum fententia enti

omni phyfico conveniat effe ab alio ac contin-

gens, confequenter ens optimum & carens

omni imperfectione fit chymaricum: partim

id non tribuunt enti cuidam . incomplexo ac

iïnguf

Dr Dro UNo.

27

l

fingulari, quale nomine Dei à Chriftianis in-

à

telligitur;fed rerum omnium collectioni , quam

il

ideo ens optimum carénsque omni imperfe-

Il

&tione vocant, quia omnes perfectiones poffi-

Atl

biles continet, nec aliqua perfectio prarer il-

i

las, que inhac collectione continentur ,

pof-

!

fibilis eft. 444 Conf. 1/. 3« quoad xinum Difp.

d

eft; quia malum eft ex quocunque defectu,

nl

fuüfficit qu&cunque implicantia ad hoc, ut ali-

W

quid nonexiftat: at bonum, quia eft ex inte-

J

gra caufa, ideo ad exiftendum realiter non füf-

le)-

ficit quecunque poffibiliras, feu objectiva, fed

.

omnis ac phyfica requiritur. Quoad 2dum Difp.

J

eft rmó; quia nobis per fe notum eft, idem

non pofle effe & non effe, ex quo evidenter

i

infertur neceffaria non exiftentia entis peffimi:

li*

econtra ens optimum exiflere non eft nobis

i,

per fe norum, neque ex principio per fe noto

I

infertur: 2dóquia bona eft argumentatio à ne«

Àl

gatione potentie ad negationem actüs, non

[

veró ab affirmatione porentice ad actüs affirma-

lv

tionem; atque hinc etiam ad evidentiam pro«

(

pofitionis negativze

evidentia repugnantiae

i

fufficit, ad evidentiam veró affirmarivee, pre-

0l

fertim effe phy(icum afferentis, requiritur exi-

:(ff

flentia realis fubje&ti & de eadem evidentia

jl

bauíta per cognitionem intuitivam, qualis de

-

Deo in nobis viatoribus non datur.

fl

I

12. Olferva. .EX proximé dictis facil& col-

f

ligi poteft; quid de duplici argumento Carre-

fii; ad quod omnes illius pro Dei exiftentia al-

lazækdemonftrationes reduci poffunt, f&ntien-

um

exrms

o

28

DE DEO ÜNO.

dum fit.

1mum eft: Quidquid claré percipi-

tur in idea alicujus rei , illud poteft ac debet de

ea re affirmari: atqui in idea Dei inclufa clare

percipitur exiftentia. Ergo.

2dum eft: In no-

bis eft idea entis infiniti, fcilicet Dei: Sed hec

idea nequit habere aliam caufam, quàm ens

infinitum feu Deum; tum quia infiniti repre-

fentatio , qualis hec idea eft, ab ullo finito

l

^

roduci nequit: tum quia héc idea habet rea-

1

tate

f

m objectivam infinitam , ac proin etiam

infinitam caufam exigit; quandoquidem caufa

debeat continere omnes effectüs perfectiones.

Verüm utrumque argumentum füpponit, dari

in nobis ideam Dei ac infiniti velut entis veré

pofïïbi]is, eámque innatam ac congenitam ; quos

rum primum Atheus negat , alterum autemine

ter Theologos etiam incertum ac dubium eft.

Preterea veró poftremum argumentum non-

nifi merum Sophisma eft. | Erenim hac idea

non eft ipfe Deus, üt opinatur Malebranchius,

fed Dei duntaxat repreefentatio, cujus autor &

cauía dicitur ac eft Deus; & cujus effe in prin-

cipiis Cartefianis confiftit in mera modificatione

mentis, ex fe realitatis finitee ex repraefentatio-

ne autem realitatis objectivee infinitae.

ln

veró ad producendam hujusmodi modificatio-

nem reprafentatricem requiritur & füfficit, ut

caufa habeat omnes proprietates ejusmodi mo-

dificationis, minime veró exigitur, ut etiam

contineat perfectiones rei per modificationem

reprafentate , üt per fe pater,

ARTI-

Dz Dzo UN'G;W

29

)

(

ARTICULUS IIL

Iv

n Deuii exifleve pofft äemonj?mf*i.

l)

Ota. - Demonftratio, üt ex Logica pàs

! tet, eft Syllogifinus. conftans tribus

1

propofitionibus evidenter veris. Duplexcom-

[j

inuuiter diítinguitur illius fpecies; Prima dici«

Ji)

tar demonftratio 2 frior?, quanido aliquid pro«

u

batur per fuam cauíam; five phyficam five me-

i

taphyficam: Altera dicitur à pofteriori, quan-

J

l

do aliquid probatur per füum effe&tum itidem

[

five phyficum five meraphyficum. His Recen«

lt

tiores nonnulli addunt tertiam, quam dicunt

i

quaft à priovi vel d funultaneo, quando feilicet res

i

probatur per füam effentiam aut preedicarum ali-

I

quod effentiale , quod neque caufà fit, neque illius

Á

effectus : reliqui tamen communiüs negant; hane

n

efle propriam demonfílrationis fpeciem ; cüm

d

proprié dicta demonftratio meritó videatur

]ly]

exigere, ut fiat per medium à re demonftra-

i

ta faltem formaliter ac metaphyficé diftinctum;

li

€ó quód aliàs non habeatur manifeftatio ipnoti

)

peraliquid norius, & in premiffis jam habea-

0

tur torum id, quod inferendum erat in conclus

i

fione. Porró exiftentam Dei non poffe de«

It

monftrari à priori vel ipfi Catholici omnes do«

cent; quia

éus utpote ens à fe, primum &6

)

independens canfam

phyficam habere n&«

quit, ejus autem exi

A

ntia, utpote pr&dicas

tum formaliter in ipfa Dei notione inclufüiis

caufam meraphyficam, Ííeu quid logicé priusy

atque ex quo tanquam preedicato eflentiali exie

iteupa

l

A

—

36

Dt Dro Uwo.

à

ftentia velut proprietas profluat, non admirtïïrg

Eandem tamen deroníftrari poffe quafi à prio-

[

rifeu à fimultaneo, contendunt nova hujus

p

fpeciei artifices Recenriores, quibus tamen $S.

j

"Thomas cum aliis plerisque omnibus adver(a-

[!

tur; tum quód nulla hactenus ab iis allata fint

f

argumenta, qua vel à reliquis Theolopis quan-

tumlibet ingenio pollentibus haberentur pro

p

[*

demonfttrationibus ex fe przecisé ac fine previa

f

creaturarum hypothefi convincentibus, velab

li

Atheis elidi neque ant, ür num. rr. infinuatum

füit: tum quia vix ullus Patrum hanc viam in-

l

greflus eft, fi S. Anfelmum foríàn excipias;

de quo dubitare fas eft, an argumentum nuper

laudatum voluerit fic ranquam demonftratio-

IM

nem proferre, aut vim illi tribuerit indepen-

denter à füppofita exercita entis optimi exiften-

tia: rüm quia S. Dionyfius vel Autor Libri de

divinis NominibusC. 7. fic enuntiat: Povté oe«

vaciter id dicemus , mos Deum mon ex ipfius uatu-

ä

ya cognojoeve ,

( id — mempe

7

701 Min

effs

2

;

umj [ ex

empénque fuperat varionem ae — fe

eréatuvarum ompiuim ordinatiffrma difpofitione , üt

eb ipfo producia.

Quanquam nec hoc ipfum

uberiüs examinare placet ; quia hic demon-

flrandi modus fübtiliratis plus quàm urilitatis

ád convincendos prafertim Atheos habere vie

detur : cui tamen id libuerit, in aliorum ope-

ribus rém omnem perfequi poterit. A pofte-

ziori autem feu per createras demonftrari poffe

Dei extantiam, confentiunt jam "Theolopi

emnes tum contra Atheos , tum contra Petrum

de

—

Dz Dro Uuoj

31

ïimr;

de Alliaco paucósque quosdam Antiquos, qui

Deum ex creaturis quidem probabiliter fàrs ;

pnie

lj

ac certitudine forfan morali & practicá oftendi

2

pofíle dabant, inficiabantur autem poffe pro«

of

prié demonftrari, Optimum contra utrosque.

;l

argumentum prebent media demonítrativa in-

j

feriüs proferenda; pro fcholarum ramen ufü

pravié adhuc flabilienda eft demon(trabilitas

p

Yent

exiflentie diving contra poftremos, quorum

ii

fententia paffim grayibus etiam cenfüris no-

tatur.

El

n i

14. Dico.

. Deum exiftere, poteít per fe

pis;

loquendo demonítrari à pofteriori feu per crea-

turas. Prob. J4utovitate. Job.t12. v. 8. & feqq.

upet

3tio-

dicitur: Zgrerroga jumenta, $g docebunt te; €9

Xl«

volatilia celi, €7 indicabunt tibi. — Loqueve tevva,

g vefpondebit tibi; $9 savrabumt pifces maris.

ln

i d

Quis ignovat , quod omuia bec manus Domini fe-

cit$ P(ag. v.a. Culbenavvant gloriam Dei ,

u

[

t9 opera mauuwm eju$ ammumtiat firnamentum.

Sap. 13.. V. 5. 2 anagiizudime [peciei 6g cveaturee

EU

"

cogno[cibiliter potevit creator. borum: videri. .

Om. I. V. 19. & 20.

Juod notum eff Dei , ma-

h jl

uifeflum eff iniliss Deus. euim illis mauifeftavit :

yun

invifibilia epim. ipfius à creatuva: munudi per ea;

o

qua fa&a Junt , intelle&a. con[piciustur. . INe. ve-

lita!?s

rÓ quis excipiat; verba Scripture poffe expo-

e v

ni de quacunque exiftentie divinz: probabili

ope

tantüm vel probabiliffima notitia ;

Corf. 1. S.

Q1

Chryf. in textum. Pf. cit. Celum £ace?, inquit,

yft

fed ipfius. a[pe&lug vocem tubá. claviorémn. emittit;

J

fu.

S. Hier. in verba Apoftoli: Zum evidemer ia-

telecia

12

p

52

Dz üzo UNo.

1

selle£ta fuit , 'ut con[petta dicantur 3. S.'Cixeg, L

$7. Mor. C. 2. eodem feníu declarat verba

illa Jobi C. 36. Qrues bomines videm Deum;

unusquisque imuetur procul. |.». Verba Scriptue

ree fumenda fünt proprié ex repula S. Aucuflie

pi , nifi autoritas vel ratio manifefta obfter; fed

verbailla; cognofcibiliter videri, manifeftari,

conípici, proprié accepta denotant eviden-

tiam; nec obílat ratio vel autoritas ejusmodi

ufürpationi: ergo.

3. Spiritus Sanctus his

teftimoniis videtur defignàffe .hanc ipfam de

Deo notitiam, quam de facto habeinus: at re-

ipsà non modó probabilem, fed etiamn certari

ac evidentem ex creaturis habemus Supremi

Prob. Ratione.

A

Numinis notitiam: ergo.

demonftrationem à pofteriori tria requiruntut

& fufficiunt ; z. ut detur effectus, per quem

demonftratio caufz petitur; ». Ut effectus me-

taphyficam cum cauía per illum demonftranda

connexionem habeat: 3. Ut tam effectus quàm

illa connexio evidenter cognofcarur. Sed hec

emnia in demonftratione Dei exiílentis per

«reaturas concurrunt, üt ex arpumentis infrà

producendis manifeftum erit: ergo.

Dixi:

ger f& loquendo; Licét enim aliqui forfan fint,

qui his argumentis affenfüm prebere ex animi

pervicacia aut-perverfitate nolint; id ramern

eorum certitudini ac evidentie equé parumt

Werogat, ac parum fuit derogatum manifeftis

eliis rebus ac principiis, dum quidam; üt Pe-

l. Dogm, notat, negárunt,

tàv. L. z. G.L A-Theo

þ*n-ivem'

Pa

. Dz Dro Ui

383

nivem effe candidam , dari morum

t

effe vel non effe.

;acquidliber

:

K

1$. Obji. Omnis demonftratio debet effe

t

1. ex prioribus; 2. ex norioribus; 3. ex ne-

n

li

A

ceffariis; fed hec omnia deficiunt in demon-

EM

1

)

sl

ftrarione Dei ex creaturis; nam 1. creaturee non

;

f

- funt quid

prius fed potius poflerius refpectu

jl

' Dei: . 2. etiam non funt notiores; cüm exiftens

s.

tia creaturarum fit nobis tanrüim phyticé certa,

y i

Dei autem certa acevidens metaphyficé: 3.nec

nt

creature funr neceflarie, (ed ornes contin.

a

i gentes: ergo.

Corf. [. Effe&tus creati nor

erut

funt proportionati refpectu Dei; cum finiti ad

infiuirum nulla fit proportio: nec etiam apti

"

. funt ad probandam Dei exiftentiam ;; quia fi

Untt

fpe&antur materialiter & quarenus praciss

QXSQE

funt entia, nullum dicunt ordinem ad Deum:

vl

fi veró fpe&tantur formaliter & quatenus funt

d

creature , funt correlata refpectu Dei & crea-

gsquän

toris, quem fapponunt , non probant; quia

4

j

correlata funt fimul naturá & copnitione. Ergo.

i5

Conf. If. Ex eo, quód videatur aliquis effectus

, iif

produ&tus ac .exitens , nec infertur recté cau-

u

fam ejusdem a&tu exiftere; cüm illa jam feepe

[

i

J

)

f

lelierit effe: . nec caufà increata feu Deus abío-

nf

lutb collipitur; cüm effe&us creati faltem in

um

caufis eequivocis poffint effe à fola caufa creatay

i

v. g. homo ab homine.

"

^

Corf. LT. Non poteft

d

cognofci vel demonftrari, Deum exiftere, nift

i

€ognofcatur vel demonftretur Dei effe; quia

n: fed

:ä[llnfl

€tientia & exiftentia Dei Dfïum 'quid iden

jf

'*nquil:

g.

34.

Dzr Dso UNO.

néquit per creaturas co

Jf

gnofci ac demonürgri

effe

vel effentia Dei: ergo.

M. Demon-

g

g. ad arg. quoad i. part. D.

ftratio deber effe ex prioribus cognitione, h.e.

ex lis, quorum cognitio precedit, C. ex prio-

ribus exiftentià, feu iis, quee priüs exiftunt, JV.

;

cüm aliàs demonftratio à pofteriori phyfico im-

fi

plicaret. . Iraque in demonftratione exiftentiee

n

Dei priüs cognofci creaturas fufficit, atque ex

li

his inferri creatorem. — Quoad 2d. p. IN. m.. 4d

vob. D. Exiftentia quarundam creaturárum

TK

Q

nobis tantüm eft phyficé non mat

aphyficé cer-

ta acevidens, C. omnium, AV, Efíto, reàpíe

Á

l

exiftere creaturas extra nos pofitas, per fenfus

um experientiam phyfice folüm evidenter fcia-

q

li

mus; quilibet ramen homo non omnino infa-

nus de exiftentia fü?. & animee füze , vel fui in-

Ti

telle&tüs & voluntatis ex propriis utriusque

K

[*

potenti& actibus, quos in fe experitur, pote

habere evidentiam meraphyficam: unde fiunus

tantüm aut duo homines exrarent, füblatis ce-

B

[

teris creaturis omnibus, poffet eorum quilibet

j

ex propria fui ipfitis cognitione tam fibi quàm

lt

alteri exiftentiam Dei demonftrando fuadere;

i

eáque demonftratio proríüs mataphyficé cer-

q

ta ac evidens foret, Si veró de illa loquamur

'demonftratione ,

qua ex creaturarum extra

nos pofitarum confiderarione petitur, do qui-

D)

dem ultró , illam formaliter , ut fic loquar;

ü

non effe plüs quàm phyficé evidentem; eadem

h

tamen aequivalenter metaphyfica demonftratio

RI

dici poteít; quia admiffà hypothefi exiftentiae

t

arum

P

"Dz Dso Uxo.

35

(itd

harum creaturarum , quam omnes facilé tri-

buunt, argumentis meraphyficé evidentibus

friu

oftendi poreft, easdern cum Dei exiftentia ne-

i

ceffarió - connecti ,

adeóque Deum exiftere.

n

itoad 3. p. D. M. Debet effe ex neceflariis

i;1

abfoluté vel fecundüm exiflenriam talibus, . IN.

i

ex neceflariis, quae ralia fant. faitem ex fuppo-

kent

fitione, vel fecundürm habitudinern ac connexio-

queeli

nem cum re demonftranda, C. Quamvis crea-

]

tur&* omnes continpenter exiftant , duplici ta-

i

inen illo modo neceffarise fünt; 1mo quidem,

quia neceffe eit eas effe ex fuppofitione , quód

Qu

tàp

lint: 2do autem, quia effenrialiter dependentà

[ati

Deo ranquam càuífa ; & fineeo nead momenrum

rl

quidem effe poffünt: hoe veró. ad detnonftra-

) iti

tionem exiftentize Dei füfficere ; patet ex de-

i

monflratonibus in aliis fcientiis, quarum ob-

jecta nec abfoluté , nec quoad exiftentiam ne«

d

2

j porf,

ceffaria fünt.

[ii

d Conf. L. & quoad 1. D. Effectus creati

i

non fünt proportionati in ratione cognofcibilis;

aut habitudinis feu connexionis , IN. in ratione

quiliþf

entitatis aut entitativee perfectionis, C. fimili-

iqi

u

ter diflinpuenda eít probatio. ^ Sané ficut infi-

d

nita Dei perfectio non impedit , quotninüs

a

creaturae fint illi proportionatee in ratione effe-

&üs ab eo producibilis , & in ratione ob;ecti

j

ab eo amabilis vel odibilis ; ita nec impedit;

(f

quominüs creaturz finr ipfius exiftentite. pro-

o

eití

portionatze inratione medii objectivi, per quod

ea à nobis cognofcatur: ad hoc enim fatis eft,

yrui

anquam

[l

quód eum Deo tanquam cauíà ipfe t

i

effectus

l

"u

ERN

6

Dr Dzo UNo.

[

cffeus neceffarió conne&tantur ; heec autem

N

connexio per difcurfum evidentem ipfo ratio-

D!

nis lumine deprehendi à nobis queat. — Quoad

X

.sd. IN. -Aff. ad prob. Y« Creaturas nec precise

f

üt entia ,. nec üt effectus creatos probare exi«

k

ftentiam Dei; fed tranfeundo à crearuris mate-

f

rialiter fumptis ad eas fumptas formaliter argue

[

£nentum fieri hoc modo : Dantur entia : haec

D

ehtia fünt creata: ergo datur creator; in quo

fe

cüm prima propofitio detur ab adverfariis, al-

tera veró validiffimé probetur, pofítrera el

[

V

«demonftrata.

"d Corf. EI. &. quantum ad Ym

Y

D. Re&? non infertur, caufam ejus immedia-

[

tam & creatam actu exiftere, C. primam ac

increatam, N. Difparitas inter utramque pa-

tet; quia caufà creara, quamvis exiftere debue-

X

rit, dum effe&um produxit, nontamen; dum

effectus etiamnum perftat , permanere debet,

cüim eam ex füppofito non conferver; neque

etiam perpetuó durare poteft , cüm non fit;

nec füpponatur eterna: utrobique contrarium

ä

occurritin caufaincreata, ac proinde tum &ter-

na, turn neceffaria ad rerum omnium confer-

vationem, Quantum ad 2d. D. Cavufà increata

(eu Deus non colligitur ex quibufcunque effe«

étibus femper immediat& & per quodlibet mee

dium, C. non colligitur faltem mediaté & per

aliquod marerie proportionatum, NN. Ubi cau-

f£e (unt univocaf , non ex fingularibus, fed ex

colle£tione argumentum pro exiftentia Dei füu-

DA rA APE UT TUINE ERE RE n R

mitur; ubi verÓ caufa requiritur aequivoca; à

h

particulari immediatus tranfitus ad caufam in-

^erea-

m

Dr Dgo Uuo:

X37

il

creatam fieri poteft. — 47 Cozf. ZII. w. D. M.

At

Non poteft cognofci aut demonftrari, Deum

)u

1100

exillere, nifi cognofcatur aut demonftretur eífe

as

vel effentia Dei quoad exiftentiam, C. quoad

A

fe fcu predicata conftitutiva, [i4. nifi cogno-

ícatur vel demonftretur quoad pradicata con-

(f

atou

ftirativaomnia, feuadequare, NN. quoad pra-

d

dicata faltem aliqua cum Deo converribilia fcili-

cet entis neceffarii, improdudti, à fe, velcau-

ES

W

jj !

fie prime , autorisuniverfi &c.; feu inadeequa-

i, C. Sufficit ad cognirionem exiftentiee di-

s

7H

vinz habendam notio qu&edam vel inadeequata

vel confufa de Dei effentia , quae in quzftione,

net

m

anefl, fapponitar; quia aliàs nec creatura ulla

carecognofci, nec ex effectu aut caufa demon-

e p

ebti

flrari poffet , càm nihil in bac vira penitüs ac

intim* fecundüm omnia attributa percipiatur.

dur

Qd

/Ad prob. . Nihil ex ea fequi : nifi quód co-

nità ac demonitratà Dei exiftentià , (alrem im-

nid

on J

perfe&te & fecundüm aliquod effentiale predi-

catum cognofcatur Dei effentia , prafertim

ii

phyfica.

ia

onlt

Qy &RES E.. Quibus. avgumeniis demon]iw--

cretl

n Deum exifleve ?

T

16. MNoia [. Sicut media feu argumenta,

Em

quibus ex füppofitione creaturarum demon-

T

ftratur Dei exiftentia, alia dicuntur metaphy-

j a

(ed d

fica, alia phyfica, alia moralia ; fic & demon-

flrationes his innixe diftinguuntur: metaphy-

el f

ficee enim fünt, quarum media defüumuntur ex

d!

natura A& effentia rei aut entibus fpiritualibus,

m

3

qu

utpote

ER

Dzs Dro Uuo.

58

ütþote de quibus Metaphyfica tra&tat; phyfi

€&, quarum argumenta colliguntur ex matetia,

mundo & eorporibus; morales, quarum mo-

ä

tiva vel fundanrur principiis prudentie, vel à

materia mores fpectanre depromunrur

'Tri-

(

licis hujus generis argumenra varia afferuntur

[

à varüis , inter quos S. Thomas liic q. 2. a. 3.

d

proponit quinque , ac rmó quidem oftendit,

admittendum effe primum motorem, 2dócau-

fam primam , 31ià ens neceffarium , 4tó ens

erfectiffimum ,. stó Conditorem ac Guberna-

torem univerfi; atque hinc Deum exiftere in-

fert, cüm primum movens, caufam primam;

ens neceffarium &c. füpponat Deum effe,. Ple-

raque ex illis five hic, five in fequenti queeftio-

ne, ubi Atheorum fyftemata excutiemus, pro-

ferentur; ne tamen, quod Suarez diíput. 29.

s]ï

Metaph., (ect. 2. monet, fortà fruítrà pugne-

mus contra illos, qui materie, atomis, mun-

do, aliísque rebus pradicatum entis neceffarii,

improducti, & à fe exiftentis tribaunt;

uin

tamen Deum concedant; breviter hic quaedam

faltem fundamenta premittere juvat, ex quibus

poftmodum proximo Capite oftendemus,;fingu-

las ac omnes perfectiones profluere ex ente ne-

ceffario ac improdu&to , illádque re ipsá Deum

feu ens omniperíectum effe babendum, | Unde

17. ANota //. Fundamenta, ex quibus de-

duci poteft enti à fe feu neceffario convenire

omnes perfectiones, quas Deo tribuimus, po-

nuntur fequentia: r. Ens à fe feu neceffarium

intelligimus id; quod quoad fuum effe eft in-

depeqe

d

'DE' Dzro [/]NO.

39

dependens ab omni alio ,

habétque ex eflentia

j

exiftentiam vel neceffitatem exiftendi. 2. Ens

1là

i

perfe&tiffimum fecundüm P

hilofophum L. $.

&ionis omnino

d

Meraph. dicitur, cui nihil perfe

deeft, nec ab alio exceditur.

3. Ih ente ne-

Ti

nnt

ceffario pofTe exiftere idem

eít ac exiftere; quia;

4

cüm poffe habeatur ab effentia, & exiftere fit

w

de effentia entis neceffarii , poffe ac efTe in eo-

dem conveniunt. 4. Similiter poffe habere

[

perfectionem vel ejus grad

um hic idem eft ac

j u

flarium non exiftat

etfte

habere: cüm enim ens nece

fine perfe&ione ac certo perfe&tionis gradu;

elt

T

ficüt ab effentia habet, quód exiftat, üc ab ea-

dem habet, quód tale exiftat; ac proinde heec

ph

il

taleitas vel perf

ectionis gradus eft illi eflentialis.

tationis -vel reftüiétionis debet

5. Omnis limi

^

effe aliqua ratio vel

cauíà, (ive extrinfeca, five

hil eft,. de quo non detur

intrinfeca ; quia ni

aner

caufa, eur potiüs hoc, quàm «l

io modo fe ha-

n

beat.

6. Limitetionis cujufcunque, fiqua in

gffal"äi',

ente neceffario extet, non a

lia poteft effe cau(a

T

quàm propria ejus effentia: neque enim po-

gu

teít limitari ab alio extra fe; cüm fit prorfusin-

]uibliS

dependens ab alio:

neque etiam à propria vO-'

ii

(fentiale effe priüseft, quàm

du

luntate; tum quiae

velle: tum quia, fi quid ens nece

ffarium habuit

Jf

vel non

in primo effe , de quo hic loquimur ,

Un

habuit, utpote ab effentia profluens m

utarine-

13

debe-

quit.

Itaque, fiqua perfetio illi deeflet ;

/enilf

ret id fieri ex ejus incompat

ibilirate cum eften-

"

üt ex alibi dicendis

tia hujus entis; quae cüm ;

j

nec dari queat, enti

3& [

(üpponimus, nec affignari;

neceie

s

4

»PEF'

l

140

Dzr Dzo Uwuwo.

neceffario nihil perfectionis omnino deeft: ne-

que in hoc etiam ab ullo exceditür; cüm uni-

cus dunraxat Deus ex proxime dicendis fit;

adeóque ens perfectiffimum plan? eft.

18. Aefpondeo [.

Inter argumenta meta-

phyíica, quibus demonftratur Deum exiftere,

wuum e(t, quia debet admitti ens neceffarium.

feu neceffarió exiftens.

Nam factà etiam hy-

w i omi . at lii — E E

othefi , quód mundus quoad entia perma-

P

nentia & füccefliva extiterit ab zeterno, 'meta-

n

i

phyficé ramen repugnat, ut quidquid ha&tenus

extitit & de facto exiítit, meré contingenter-

exiftat, & coníequenter admittendum eít ens

neceffarium. — Prob. Si quidquid ha&enus ex-

titit vel exiftir, meré contingenter exifteret ,

fieri poruiffew& jam poffet, ut nihil unquam ex«

titiffec vel exiflerer; quia ens mere contingens

dicitur illad , quod ita exiftit, ut poffit non

exiftere, non quidem pro fenfu compofito fed

divifo füg actualisexiflentiz: fed lioc fieri nom

potuiffer ; quia fi hoc foret , .etiam potuiffet

fieri, ut nihil unquam effet poflibile; cüm hàc

hypothefi flante, fi nihilominiis aliquid. foret

poffibile, deberer illud poffe exiítere vel pro-

ducendo realiter feipfüm tanquam cau(à ade-

quara quoad primum effe, vel per mutuam

duorum caufalitatem f& invicem realiter pro-

ducentium quoad primum effe, üt quodlibet

effet cau(à mediara íui ipfius; quod utrumque

impoffibile effe evidemter apparet: fed nequit

fieri; ut nihil unquám effer poíIibile ; quia poffi.

d rei exiftenti

bilitas non eft pþ?ecïicazum ?!iguo

L.

acci-

Dd

Dg Drzo Uxwvo

4X

f

accïdeht—ale& defectibile, ficut exiftentia, íed

Qp

effentiale necetfarium feu reipsà indefe&tibile.

adum eft, quia debet admitti ens à fe,. feu in-

Si

creatum vel improdu&tum, üt oftenditur.

lt

emne illud;, quod mundus complectitur, eft

if

productum, ergo debet effe productum ab ali-

FU

quo intra collectionem rerum. productarum

|y

eontento ,.- vel ab aliquo extra numerum pro-

Tf

ductorum pofito: fed prius dici nequit, quia

T

illud ens tanquam produétum vel deberet à fe

G

ent

ipfo produci, velabaltero vel mediaté velimme-

engt

diaté à feanteà producto ; in quo utroqne mani-

La

feftaeft repupnantia, quam agnofcunt ipfi Athei,

$8

ob id ad infinitum progreffum confügientes.

ert,

Ergo debet dici pofterius: fed hoc ipfo admir-

yex

nütur aliquod ens improductum ; urpote non

yens

comprehen(üm in univerfà multitudine rerum

non

productarum, atque hinc ad eandem non per-

of

tinens. Cozf. Eriam omiffo aliquo proceflu in

j nof

in&nitum, tora infinitarum caufarum produéta-

vlf

rum collectio eft producta; non abaliquointra

n

colle&tionem: ereo ab aliquo extracolleétionem,

o

feu ab ente improdué&to.

Prob. xm. p. Zdnt.

p

Illud totum non eft impredu&tum, cujus nulla

al

pars nec adequaté nec inadaquaté eft impro-

a

du&ta, üt patet ex ipíà colle&tionis natura; fed

pl'O'

nulla pars etiam in collectione caufarum infini-

[b

tarum ef improducta, üt ipfi Athei ftetuunt:

nquö

0. Prob.ad.p. Nec in colle&tione caufarum

n

iarum reliqua omnia producerentur ab

equ

ol

wno intra colle&ionem; quia, cüm hoc ipfüm

Qp

f05

ftatuatur. productum ; deb,e-m vel. à fe.ip

g

3

vel

"u

atà

42

DEïDEO U No.

velabalio, quod anté produxerat; þroduci,

contra principia ab

fis Atheis admiffa:. nec

fingula forent produ

4

a àfingulis, quia & hoc

implicat; nam in hoc cafu (ubi à poftremo ef-

fe&tu , qui nihil produxifle füpponirur , ab-

ftrahi poteft) & in infinira colleétione caufarum

producentium & productarum non fünr produ-

Í

éta, quot fünt producentia, & infinitis pro-

1

du&tis debent correfpondere infinita producen-

tia: fed hoc fieri nequit ,. nifi duo fe mutuó

mediaté vel immediaté producant; ür patet in

ä

colle&tione finita centum hominum,; : quorum

finguli dant & recipiunt nummum , quorum

duo , fi nullus fit dans, qui non fit recipiens;

debent mediaté vel immediaté fibi mutuó dare.

19. /Vec dicas 1. Licet fingula entia fint con-

tingentia & produ&ta, tota ramen collectio

ä

poteft effe neceffaria vel improducta; quia non

valet argumentatio à fenfu diftributivo ad col-

le&ivum, inquam tamen üutrumque argumen-

tum refolvitur. . /Vec dicas 2. Ex eo, quód fin-

gula entia fint producibilia, non fequitur pofle

füpponi toram eorum collectionem efífe pro-

ductam: ergo etiam ex eo, quód fingula entia

fint contingentia & poffinr non exiftere; non

fequitur, quód poffit fupponi , toram collectio-

nem entium non exiftere,

Jtem quamvis que-

liber creatura poflibilis (it producibilis, tota

tamen creaturarum pofílibilium collectio non

eít producibilis: ergo à pari.

Nec dica$ 3. Po-

d ii s ER

ftrema demonftratio evertit proceffum in infi-

dmis-

ii m

pitum, eriam à 5. Thoma & Ariftotele a

fum;

Dr Dzo Uuo.

43

Qd

fümi quia caufam aliquam primam atque hinc

n«

principium infiniti inducit: ergo faltem non

þoc

valet permiffo illo proceffu.

)d

W.ad vm, Vel illa collectio eft quid diftin-

D

&um ab entibus, vel' non?

fi xmum (it &

arüm

valeat objectio; illud diftiné&tum, quidquid de-

odl

mum fit, erit ens neceffarium &improductum,

pTO

ac confequenter non omnia entia funt contin-

Qce

gentia ac producta: fi adum; manifeítum eft,

ynà

quód illa colle&tio debeat fequi fortem fingulo-

rl

rum endum. ;2drar. D. Non valet argumen-

Qruti

tatio hec in accidentalibus praefertim quantita-.

oru

tivis, aut jis, que diftributioni conveniunt

Jenty

prout diftributio eft, C. non valet in effentia-

late

libus, autiniis, qui& comperunt abftrahendo

con.

à collectione aur diftributione , atque hinc à

1€&i0

fen(u diftributivo & collectivo vel à ratione di-

3 nof

ftributionis & collectionis nüllam mutationem

ld COL

accipiunt, IN. 74d 2d. & quoad prius Difp. eft;

m

quia inprimis plus requirirur, utresfir, quàm

jl

ut non fit; adeóque etfi fupponi non poffet ;

j pOHf

omnia entia effe produ&ta, polfet tamen l'up-

poni, ea non efle exiftentia: deinde poffunt

u

n «t

füpponi produ&ta omnia , prout fünt produci-

u

bilia vel abfoluté infe , vel relativé ad fe invi-

j

cem, vel relativ&^ ad. catifàm producentem:

abfoluté & in fe concipiuntur producibilia in

u

D

infinitum , ita ut quálibet datà productione con-

j If

cipiatur adhue poffibilis ulterior; ad invicem

W

fi confiderantur producibilia , inter ipfa fünt

: u

quaedam, que non poffunt fitmnul exiftere; re-

j

lai& demum ad caufam fpe&tata , cüm heec fit

fif

omni-

—

44

DE Dzo Uxo.

omnipotens & ejus fccunda virtus exhauriri

1

nequeat, neceffarió füpererunt illi femper in-

finita entia adhuc producenda: unde varig ra-

ü

tiones obítant, quominüs füpponi poflint om-

nia effe producta: econtrà veró fi negetur ens

P1

neceffarium, nullum momentum obftat, quo-

minüs fupponi poffit ,

nullum ens exiftere,

B

Quoad poflevius .N. A. V el enim fupponis colle.

Q

élionem creaturarum poffibilium effe infinitam

Á

——

a&u feu categorematicé ,. vel potentià rantüm

.*

feu fyncateporematicé? íi rmum; etiam illa

eft actu producibilis, càm poffibile idem fit ac

producibile; fi 2dam ; fimiliter eft porentià

producibilis, eo ícilicer modo, quo eft poffi-

bilis. h. e. tot & tot creature & creaturarum

collectiones funt producibiles ita, ut plures &

plures femper produci poffint ex proxime di-

élis.

"d 3t. W. 1. IN. Supp. 4nt.. quód S.Thos

mas infinit! poffibiliratem admittat, cüm con-

trarium conflet ex ejus fumma p. 1. q. 7. a. 4-

in Corp. & q. 46. a. 2. ad 7.; aut quód Autori«

tas Ariftorelis hic fit eeftimanda, qui circa crea«

tionem & oripgnem mundi multum erravit: qui

U p ER Ea a

veró inter Theologos etiam poffibilitatem infiniti

admiferunt, ommnes ramen illud à caufa primg

neceffarió dependere flatuerunt. .. . 2. /V. Zfgt,

ä

Quia poftrema argumentatio non probat non

poffe dariinfinitum , fed potiüs inftituta eft pere

mifsà infiniti poffibilitate. $. 3. /V. vazog. 74ut,

ev

iNam quamvis demonftretur, dari caufám pri-

1

snam extra collectionem, non tamen hoc ipfo

demonftratur etiam caufa prima intra colle&tio-

1

nem»

-mm

f

i)E DEO Uxó.

45

t

nem ; quia pofità infiniti poffibilitate , Deus

d

poteft infinitum producere fimul, vel alia quà-

J

cunque ratione, quam affignant patroni infiniti.

orm

ts

&. 4. . Cegf. 1mO quidem ; quia periniffo

proceffu illo , non fimul permittuntur omnia ;

qu

quae ex infinito fequi ab aliis dicuntur, ab aliis

l

negantur; quale illud eft de caufà prima intra

j

colle&tionem : hec enim duntaxat poftulanda

Ytit

funt ab iis, qui proceffüm infinitum admittunt

T

"

Brabfoluté verum feu vere poflibilem: 2dó quia

; Il

non permitrimus proceffum plané abfolutum ab

(iti

^

omni cauíà prima, qualem Athei ftatuunt, cüm

etlid -

aliàs difputari non poffet, an eo omiffo neces-

)Oiü-.

faria fit caufa prima; fed permirtimus duntaxat

Tür

proceffüm qualemcunque ac preci(ivé talem

5

abftrahendo fcilicet, an pr&ter illum caufà pri-

. die

10a neceffaria fit vel non: 3tió quia, licet arpu-

[ ho

menrto allato probaretur etiam admittenda cau-

con

fa prima intra colle&tionem ,. non tamen foret

44

vitium argumentationis contra füppofitum de

'JIOI'i!

infinito permiffum , fed effet modus argumen-

qui

tandi optimus & Euclidi ac S. Auguítino etiam

J

familiaris, qui. vocatur reduétio ad impoffibile,

yfiniii

ubi fcilicet ab initio aliquid ponitur aut permit-

Ti

titur, fed deinde oftenfo abfürdo, quod ex

h

eo fuppofito fequitur, idem in fine negatur,

10l

20. Aefpondeo 17 Inter argumenta phyfica,

u

quibus demonftratur Deum exiftere, 1sumeít

li

ex hoc mundo vifibili.

Hic mundus vifibili:

n

imó non eftàíe; quiainprimis omnes ejus

4

fo

]

partes non fünt à fe, àt patet quotidianà expe-

j» - rientià; deinde quia nec aliqua ejus pars; cütis

)

quas

Dr Dro Uwo.

46

queecunque affignetur, fit in certa mole, loco;

motu vel quiere &c. , qua omnia gratis dicun-

rtur illi convenire ab aíeitate: demum quis, fi

effet à fe, foret neceflarius , ac confequentef

omniperfe&tus fecundüm pradus etiam infini-

tos.

2dó non eft à cafu; tum quia cafus nihil

eft, &, ut ens tranfeat ad exiflentiam , realis

caufa requiritur: rum quia ex fortuito partium

materia: concurfü non poruit coaleícere univer«

füm hoc innurneris ac variis partibus ad exi-

miam pulchritudinem, & ad proprios fines af-

fequendos aptiffimeé difpofitis ac proportiona-

tis, & ad commune bonum fpecialéque homi-

nis confpirantibusconfítans: tum quia nerno nifi

infanus dixerit, ex fortuiro lapidum, lionorum;

calcis & arenee concurfü emerfiffe palatia, ex

Í

characterum imprudenti congeítione prodiiffe

poémara, ex fimili colorum confluxu coaluiffe

exquifitam pi&uram &c. ; adeóque multó mi-

nüs admirabile mundi opus inde extitiffe. Ergo

eft. ab aliquo opifice, & quidermn fümmà quá-

dam fapientià & potentià pradito, fine quibus

rerum tot acrantarum ad fines finpulis proprios

& ad commune omnium ac fpeciale horminis

bonum tam conftans & tam eximia difpofitio;

convenientia,/proportio, coordinatio ac con-

fenfio intendi ac perfici non potuit. Hunc au-

tem artificem Deum dicere vel ex hoc maximeé

licet; quód Athei ideó negent dari Deum, quiá

nec talem artificem ; nec illas perfectiones dari

contendunt. . 2d/m eft ex uno homine; cujus

corpus tam admirabilis ac plane ftupendi artifi-

eu

Drg Dro UNo.

47

Id

Cii, cujus anima tot faculratibus ad cognofcen-

JQU»

dum & liberé volendum inftructa, atque tot

lil) Il

dotibus ornata, cujus denique mirabilior ad-

entd

huc & in nullo Philofophorum fyftemate faris

nf

& ad captum explicanda unio inter corpus ac

nl

fpirirum — caufam . aliquam fumme perfectam

reli

exigere manifeflé videntur. Sed cürn de utro-

TRU

que arpumento copiofiüs loquendi occafionem

vtl

darura fit queeftio alteramox proponenda, indi-

] di

cáffe hic tantüm ifta füfficiar.

d

21. JVec dicas 1. Plura (unt in mundo, quo-

tiQn:

rum nullus intelligitur finis; qualiafünt plu-

via in deferto decidens, fulmen rupes diruens,

honr

301l

mufce, rang, ferpentes &c. ergo pro rebus

Nec 5. Tum

Jr'ütd)

conditis non eft opus fapientià.

mundus, tum ejus ordo eft finitus: ergo fàpien-

yd

d

tia & potentia infinita artificis inde non colligi-

tur.

duj

iNec 3. In orbe fünt plura mala; jufti

n

etiam fiepe carent bonis, & opprimuntur malis,

gl

cümcontraria frequenter eveniant in improbisz

ergo Deus nec autor optimus, necprovidus gu-

jqi

T

ernator videtur efle hujus univerfi.

B. ad 1m. T. ;4. IN. Conf. 'Tum quia ex eo,

ypit

OmiHiS

quód/non cognofcamus rei cujuslibet finem ab

agente intentum, non fequatur, nullum efíe

)oü[io,v

c a

operis aut operantis finem: tum quia recie li-

i. t

cet inferre agentis fapientiam ex iis; quorum.

finem difeernimus, & quz tanquam media

PU

,

ad finem optime affümpta videmus: tüm quia

bene füfpicamur certum aliquem finem operi

2j o

& agenti effe conftitutum, quantumvis nobis

cujlli

ignotum in iisrebus, quee fümrmà arte &i

ra-

t^

li

D

ER

48

, Dz Dro Uxso$.

[

bili varietate ab eodem artifice!facta c*og'nbi"cïr-

L

mus. R. a4 2d. Transmifsà etiam confequentià,

ü

cujus veriratem ratione infinitudinis bic proban-

ü

dam non fuícepimus, vicimus tamen contra

q

Atheos, fi caufam fapientem ab opere ipfo di-

L/

flin&tam concefferint: hoc enim dato facile erit;

q

infiniram etiam fapientiam; i non ex opereipfo,

faltem aliundé demonftrare. 744 37. g. JV. Conif.

d

Deus quamtumvis optimus ómne equidem ma-

q

lum excludit à fej non tamen excludere abaliis

h

fubje&tis debet: permittit quidem mala etiam

li

moralia feu culpe , quia creavit naturas liberas,

1

nullà legead peccata earum impedienda tenetur

Q

& ex malis bona clicere poteft; nullius ramen

mali hujusmodi autor eft: malorum phyfico-

E

rum autor effe poteft, vel üt abíolutus Domi-

(

nus, vel üt tenrator füi operis, vel üt vindex

A

fceleris. Providentiam divini gubernatoris for-

l

tis illius diverfitas ac infolentia non elevar ; tum

quia felicitas temporalis fepe impedimenrum

non modicum eft ad beatitudinem hominis con-

fequendam: tum quia ficur bona hujus vitee fiepe

(ünt merces operum naturaliter bonorum que

nï

fübinde faciuntimprobi ; fic malafuünt nonnune

quam poenz deli£torum levium , in quee labun-

tur etiam probi.

22. Refpoudeo L[I. Inter argumenta mora-

lia, quibus demonftratur Deum exiftere , 194

eft à principio moralitatis defamptum. Impos-

fibile eft, ut primum & univerfàle boni virtu-

tísque principium fit error; mali autem vitiíque

fimile principium fit veritas; fed exiftere Deum

€

d

Dzg Dro Uwo.

49

ylc

eft 'ejusmbdi principiutn boniac virtutis, Deum

J

i

autem non exiftere eft principium mali ac vitii;

u

àt patet tum ex Atheorum vita fcelerata, | qui

ont

tefte Davide pfàl. 13. v. 1. ex quo dixerant in

cordefuo: non eft Deus; Corrupii funz Q9 abo-

f)

eet

qminaliles fatli m fludiis [uis: tum ex eorum do-.

&rina, inter quos Theodorus Cyreniacus apud

J

h

(

Laértium ; poítquam Deum omnem negavit,;

€itra pudorem docuit committenda facrilegia ,

m

ab

adulteria, aliáque facinora nefanda: tum ex

-ipfareinatura; quia fi legislator feu ens aliquod

[al

bt

rationale füperius non exifterer, quodimpera-

ret bonum effe faciendum & malum etiam oc-

Qetu

m

cultiffimum fugiendum, quódque poteftatem

haberet nos obligandi perfect$, atque ex juíto

yli

Jorm

arbitrio tanquam remunerator bonis ac laude

dignis preemia & ranquam vindex malis.ac vi

d

tuperio dignis poenas conftitueret, &, homini-

u

bus hoc munus fepe omittentibus aut violanti-

n

ti

pus, etiamredderet; certévirtuspaffim negli-

Jentiü

geretur, & vitium impuné committeretur.

o

Srpoimpoffibileeft , ut error fit Deum exifte-

d

)Ql

re; & ut fit veritas Deum non exiflere: erpgo

Deus exiftit. — odum : eft depromptunt ex prin«

ymi

db

cipio prudentimg. ^ Univeríàliffima & conítan-

tiílima omnium fententia, quaeque non poteft

efle nifi à

uro rationis lamine, eft renenda,

froli

rafertim

!

fit tutior & inftet neceffitas eligendi

z

l

anc vel illi oppofitam: fed talis eft fententia

mpO&

ftatuens Deum exiflere: ergo. AMajor eít evi-

viti

ens; tum quia infloc ca(ü fententia ejusmodi

iil

eft moraliter certa:. tum quia non licet

homint

Det

d

3 heere-

us

36

Dzr Dzo Uwo.

lieerere füfpenfum.

Min. prob. per pavtes... Et

Í

quidem 1mó vigere in omnium cordibus opi-

nionem de Dei exiftentia, patet tumn ex recen- -

í

fione hiftoriarum cujuslibet nationis aut po-

1

puli, tum ex fingulorum etiam immanium ho-

sninum internis vel externis teftimoniis, queis

t

vel pertimorem vel invocationem auxilii in ad-

&

verfis aut favoris in bene captis confiteantur

f

ens aliquod füperius. 240 hanc fententiam pro-

fluere ex recta ratione oftenditur, quia non e

merum praejudicium leviter à mente füfceptum,

B

quod velab externis vel internis pra;judiciorum

fontibus promanárit. Nam inprimis non po-

ä

ruit provenire ex prava educatione, aut per-

verfis exemplis aut fübtilibus fophismatibus;

quibus externge praejudiciorum caufie definiun-

li

Y

tur; quia hac femper allipata funt certis qui-

busdam temporum , locorum aut perfonarum

circumftantiis, & quamvis in aliquos forfan

vim fuam exerant, in omnes tamen non do-

sninantur : imultó minüs autem potuit oriri ex

fontibus prejudiciorum internis, nempe fen-

fibus fallacibus, imaginatione deludente, aut

cupiditatibusabripientibus; quia hze caufee adeó

ïï;

menti non függerunt Dei exiftentiam, ut po-

tiüs adverfie opinioni faveant, cüm Deum ne-

que percipiant fenfus , nec imaginetur phanta-

370 fententiam pro-

fia, nec libido exoptet.

Dei exiftentia ftantem effe tutiorem patet; tum

quia eam afferenti nihil timendum , fi falfa fit;

multum veró fperandum, fiverafit, ipséque

vitam illi conformem duxerit: tum quia & con-

trario

Dr Dro Uwo.

31

.B

trario nihil eft fperandum Arheo ex veritare

Qp

füg opinionis; exillius autem falfitate plurima

AT

funttimenda. 470 urgere neceffitatem elipen-

n

di, cüm de Dei exiftentia apirur, demonftrat

t

queftionis corrollarium ; quia, fi Deus eft,

qui

eundem verbo confiteri & quotidianà ac jugi

in 4*

AntUt

actione colere oportet: adeóque cüm vel fü-.

fpenfüs haerens jam utrumque non przftet, jam

ypit

ls exercité quaeftionem practicam negar.

on d

23. JVec dicas 1, Extitére quondam, etiam

LUt

nobis concedentibus, Athei & adhuc fünt:

Qnu

ergo non eít univerfàliffima omnium fententia

np

ftatuens, Deum exiftere.

ANec 2. Opinio de

$

Dci. exiftentia fuir adinventa à principibus ad

ibus

plebem coércendam; aut faltem tribui poteft

QiUlt-

timori vulgi à tonitruum fragore perterrefacti;

unde & illud eft Poóte :

qi.

Pevimus ii orbe. Deog.

u

fecit timor: ergo.

ANec 3. Etiam errores uni-

Corit

verfales quondam obtinuerunt, quales illi fünt

on 1

€ negata Antipodarum exiflentia , aur. vulgi

Ym e

opinio de magnitudine folis aliorümque aftro-

d

rum: ergo & opinio univeríalis de Dei exiften-

, D!

tia poteft effe error.

lNec 4.. INon snagis ex

"T

unanimi populorum confenfü probari poteft

up

eum exiftere, quàm plures exiftere Deos,

j*

& idolatriam effe admittendam: fed poftremurm

J

Vl

eft abfürdum: ergo & prius. Vec. 5. Certum

proincerto relinquere eft imprudentis: fed qui

qt

*X hypothefi de Dei exiftentia, ex illius lege

m

relinquit voluptates prafentis vitae pro obti-

s

J

nenda mercede vire alteriug.

" reli:nqu;t certa

qu

pro incerto: ergo,

ja

* ad

D :z

EE

Dr Dro Uwo.

g. ad m. D. /Aut. Extiterunt & etiamnum

f

funt Athei practici feu aCtione & corde tales C.

d

fpeculativi feu mente tales , fü4. plures (aut

)

opulum vel nationem conflantes IN. pauciores

& fecte rariffimae C. Athei a&oze tales fünt,

?

qui ita fe gerunt, quafi nullum agnofcerent aut

[

formidarent Deum; corde tales funt , qui cupi-

ditatibus fervientes exoptant nullum exiftere

W

Deum, imà & id conantur fibi perfüadere.

p

Hujusmodi Atheos communi nomine practi-

(

[

cos dictos dari etiam frequentes , omnes tri-

buunt, quin tamen negent illis reipsàcognitam

ac intim? perfuafam effe Dei exiftentiam. Spe-

eulativos vel mente tales vocant, qui rationibus

& momentis ducti negant exiftere Deum. — Ad

hanc claffern referuntur etiam Athei indirecti,

ä:

qui Deo tribuunt aut negant, qua tribui ve

nepari non poffunt; & ejusmodi flatuuntur

(

fuiffe Democritus & Epicurus, qui Deo ne-

árunt creationem ac providentiam: propti

ramen magis huc pertinent , qui omnem divi-

nitatis & religionis fenfüum ex animo exuunt,

cujusmodi fuerunt Diagoras, Vaninus; Spino-

fà &alii quidam, de quibus adhuc infrà. Atque

lä

hos etiam poftremos dum dari concedimus;

inprimis non diffipamusunanimem populorum

de Dei exiftentia confenfum ; quia hunc non in

metaphyfico rigore íed rmoraliter fümimus;

quam acceptionem paucorum diffenfüs non

impedit: deinde nec repugnamus dictis füpe-

rioribus, queis negavimus dari ignorantiamr

Dei invincibilem, cüm hos quidem ex animo;

non

.^ Dzsr Drzo UNo.

33

il

non tamen bonà fide ac inculpabiliter Atheos

C

dicamus: neque revocamus dicta in Tr. de

s

Pecc. num. 13. ; cüm ibidem disjunctivé dixeri-

Q

mus Atheos mente tales vel non dari, vel fibi

f

ipfos exercité contradicere. 244 24. &. JV. Z.

ntal

Ex politiz humanse inftitutis non fuiffe ortam

kgupi-

de Deo opinionem patet vel ex hoc, quód fit

lt

univer(aliflima ac conftans ; cüm illa inftituta

«

pro nationum diverfis propenfionibus & earun-

pra&;

dem etiam mutationibus temperari debeant;

g5 t

atque hinc nec univerfalia nec perpetua fint.

Ynittl

Metus quidem rationem reddit attentam ad id,

3

unde terror oritur, non tamen cum exiftentia

ynibu

A

Deiconnexionem habet, preefertim fi opinio de

Dei exiftentia erronea foret: certé à timore

redi,

fulminis fi nata fuiffet heec fententia, jam pla-

j V

n& evanuiffet ,

cüm tonitruum ac fulminum

yuntul

caufà naturalis non ampliüs nos latet,

Poétee

diétum fàtis elidunt teftimonia Patrum ac Phi-

eo T

p

lofophorum num. 9. notata. 724 3. D. 4. Ex-

j dw[-

titére errores univeríàles, quorum fontes fa-

x

cile deteountur , & veritas aut falfitas nihil con-

pll]O-

ferebat ad populorum utilitatem ; — ZYazfea? ;

u

quia de allatis exemplis nec habetur monumen-

j

jm

tüm edocens omnium opinionem unanimem ;

joni

nec apud omnes copirationem aut affertionem

0

de ejusmodi objectis fuiffe verofimile eft; un-

if

de fique fuit ,

horum obje&ctorum tantüm

neícientia univerfalis erat.

Extitére errores

) [

f

univerfales " quorum caufas plané ignoramus,

& de quorum veritate ac falfitate maxim? po-

wnmm

j

ret er-

n

pulorum intererat ; qualem efíe oporte

rorem

Á

34

Ds. Dzo Uwo.

rorem de Dei exiftentia, N. Adqi. s. N. M.

Nam i. hec

Difparitatis ratio eft multiplex.

f

idololatriz opinio non erat univerfalis , cüm in

j

orbe fuerint fili Dei ac poftmodum Hebrei,

h

majoribus mundi imperiis cogniti, &inter Gen-

ules ipfos Philofophi ac prudentiores, qui

l

Deum unum profitebantur , aut interiüs faltem

agnofcebant.

2.Nonerat conítans; tum quód

jl

per plura orbis primüm conditi fiecula ab hoc

errore genus humanum immune viguerit: tum

:

quód in(ània idololatrizejam per f2ecula plura ma-

t

ximam partem evanuerit.

3. Non erat fine

prejudiciorum rnanifeftis fontibusenara. — Idea

j

enim entis alicujus fuperioris & proviforis feu

decernentis bona & mala hominibus per natu-

(

rale lumen rationis facilé percepta, deinceps

h

tum fenfüum tum imaginationis tum cupiditatig

j

adminiculo, accedentbus etiam caufiserrorum

externis, depravata fuit.

4. Non erat profe-

€ta ex recto rationis ufü , cüm plurima erant

in idololatrie profeffione , qua evidenter erro-

rem oftenderent, íi iis mens vel leviter atten-

dere voluiffet. — Nihil ejusmodi fed plané om-

nia oppofita ex dictis habentur in opinione de

Dei exiftentia, quae velex ipfa idololatria often-

dirur , tanquam aliquod fundamentum natura-

liter quidem cognitum , fed malé in u(ü appli-

catum & depravatum. —2 57. W« 1. JV. duplex

fupp.

Inprimis vitae praefentis bona licàt in fe

certafint , non tamen füntcerta in affecurione aut

fruitionis perfeverantia: bona autem & mala

alreriu; vit& quamvis fecundóm byp

othefin

Atheo-

Drz Dro Uxo.

$5

M

Atheorum fint incerta in fe , tamen fi femel

hn

funt, certa fünt refpe&u fübjecti, ^ Deinde

um t

opinio etiam de Dei exiftentia non interdicit

brei

(Gn.

legitimum & moderatum bonorum preefentium

ufum; quin & homo ad hujus opinionis regu-

A.

las vitam accomodans illis certiüs fruitur, quàó

Id

fi

minüs illis adhaeret , quó quieriüs iisdem uti-

1qui

tur, quó certior eít de futuris etiam bonis &

h

minüs rimidus de malis.

Unde certum pro

r

incerto non relinqui declaratur. . 2. D. M.

aT

Si incertum & certum cqualiter fe habeant ; aut.

j

incertum certo fit duntaxat equale, C. . Si non

[

habeant fe equaliter, ac pr&terea incertum

rg d

longé füperet pretio certum , incertíque fpes

Tato

certa affulpeat; N. Difcrimen inter certitudi-

ncep

nem prafentium bonorum & incertitudinem

ditari

fururorum tum proxime rum nuper dedimus:

Yorum

bonorum alterius vitze excellentiam non eít ne-

i

ceffe hic defcribere: fpem denique certam facit

ya erdi

veritatis noftrae evidentia tum ex his tum ex

T d

i

aliis argumentis claré elucefcens.

F attco

n on

QUER

zs I^ Quenam jz'nt'præcipua, €9 quàm

Ioned'

- falfa Azbeorum Syflemata ?

10 lt

24. INota, Atheorum tumactione tum corde

at

talium fundamentum unicum eft cupiditas vi-

tiorum omnium fcecunda radi; unde quamvis

4

p1

áp

de poftremis nuper dixerimus ; quód conentur

et ul

fibi perfaadere, nullum Deum exiftere, hoc

n«

tàmen non tam rationum momentis, quàm de-

um

H

pravatee volunratis imperio machinantur. Equi-

g[hff

em idem etiam fzpiüs eft initium Atheifmi

4

inenté

i

d

$6

Dz Drzo Uwo.

[

mente talis, nihilominüs mens male feriata vi-

detur fons ejus proprius ac verus. . Invenire

t

K

enim eft homines fic comparatos, ut facilé

communis fententias momenta fpernant amore

Q

"À

Y

novitatis & paradoxorum illecti; autut difficul-

tatum mole opprimantur, quantumvis ille-

I

nulle fint aut fatis refutatee.

Inde autem fit,

Q

ut ad hypothefes ac fy(temataconfugiant quan-

fi

C

tumvis abfurda, modó novus ingenii partus

veri fpeciem mentiatur potiüs quàm habeat,.

[

Porro

aut difficultates praetenfte declinentur.

inter fyftemata , quae hàc ratione videntur ab

D

Atheis conficta, tria pracipua fünt, 1»:3um eft

!

Epicuri, Greeci Philofophi an. 3. olymp. 9.

Garpettiiin Attica nati, qui nihil nifi materiam .

f

& corpora ftatuit.

Ad hoc revocantur fyfte-

mata Hermogenis , qui fzeculo fecundo inter

ccteras herefes docuit materiam sequé effe

[

l

seternam ac Deum ; & Pytagoricorum; Aqgi

mnateriam fübtiliorem potentià faciendi omnia

inftructam tenuerunt. 2dum eft Berkei, Angli

Y

cujusdam recentioris, qui prster fpiritus in

hoc univerío nihil admifit.

Ad hec pertinet

fyftema Immaterialiftarum aliorum , aut potiüs

diverfa Berkeiani fyftematis expofitio. 3tium

ä

l

eft Spinofz, natione Batavi , religione primüm

judei, pofthec ad Proteftantium partes delati

[

&n. 1677. s&tat. 44. defuncti, qui, unicam in

Orbe fübflantiam extenfione & cogitatione pr&-

ditam ponit, háncque Deum vocat.

25. ARefpondeo /. Epicurus quamvis Deos

egnoíceret , eos tamen ab omni cura opere ac

eorm-

Dr Dzrzo Uwuo.

57

u

commercio cum hoc univerfo fejunxit : ut au-

yanit

tem mundi efformationem nihilominüs pande-

fid)

ret, duo füpponit à fe & neceffarió exiftentia ;

i

quorum primum eft fpatium immenfüm, h. e.

ff

vacuum quoddam eeternum, infinirum & ina-

s llt

ne: alterum materia, non quidem in unum

nf

quoddam corpus compacta , fed per primas

Lqua

fui partes minutatim divifa, quas atomos vo-

cat, gauderéque vult eternitate, indivifibilita-

parm;

bt

te; figurà, gravitate ac motu tanquam pro-

Por

prietatibus.

Circa figuram porró obfervat,

r

eam in aliis effe aliam, hamatam fcilicet; trian-

um

gularem, pyramidálem &c.; circa gravitatem,

,. 408

eam effe innatam propenfionem rendendi deor-

eriam

füm, & principium motüs intrinfecum ; circa

morum , eum effe duplicem, primum quidem

[jlle

ol

naturalem , ' quo feruntur atomi deorfüm, al

terum fortuitum ,. quem clinamen feu declina.

P eff?

1 q

tionem vocat, quo atomi devianres àlinea per-

o

pendiculari morüs deorfüm, in íe invicem

poflint occurrere; cui adjungit motum ex ictu

n

its !

reflexione, quo atomus una in alteram im-

pactarepercutitur. His pofitis mundi genefirs

)er[i[lfï

oti

íicexponit, ut dicat, atomos ab sterno effe

motas deorfum in illo fpatio immenfo; fortui-

qun

.rimïï'?

tó autem contigiffe, quód à recta via declinan-

s,delaü

tes ad invicem impegerint ; fibíque ob diverfi-

m

tatem figurarum adhzrentes repetitis variis in-

ac evolutionibus. varia & omnia efformárint

u

corpora hujus univerfi, etiam ipfam animam;

p

quam ex atomis omnium fubtiliffimis levigatis-

fimis ac rotundiflimis intextam conftare docet.

xtt?

qu

D 5

Refel-

E

a

Dr Dzo Uwuo.

58

Q

Refellitur hoc fyftema univerfün 1.llo argu-

fi

mento, quod num. 20. expofuimus: Nempe

mundus hic vifibilis fecundüm materiam non

l

eftàíe; non eftà cafü; ergo ab aliquo opifice

n

& quidem praftantiffimo.

uod hic de mate-

&

ria addirur, eó efl evidentius, quó magis pa-

tet eidem neque üt enti , nec üt tali enti compe-

Q

Q

tere neceffiratem exiftendi. 2. Juxta Epicurum

ineft materice & atomis motus: morus autem

hic non provenit ab ipfa materia vel atomis ; er-

[

go ab alio: ergo datur motor primus & qui-

Porro motum non elié

dem potentiffimus.

r

ab ipía materia patet; quia cüm non fit liber,

utpoteà materia liberratis experte , deberet di-

ci effe à natura materiz , atque tum ipfi curm ejus

g

q

partibus effentialis, quod effe nequit; tum quia

À

quies recté concipitur materice & atomis pofft-

1

bilis, cüm.non intelligantur deftrui; ubi quies-

cere concipiuntur: tum quia motus potelt per

fe capere incrementum etiam in infinitum; di-

ci autem nequit, quód certa duntaxat TDOLUs

;:

quantitas fuerit effentialis materize; neque etiam

quód infinitas ipfi convenerit: fiquidem pro

primo non habetur limirationis caufa, in fecun-

do autem cafü non potuifler coalefcere orbis:

tum quia etiam determinatíio morüs debuiflet

efle effentialis, ac confequenter mutari non po-

tuiffer, falvà atomorum fubfítantià; unde ite-

rum commifceri non potuiffent atomi , preefer-

üim per immenfüm inane late.

4. Cogitatio

non poteft effe à materia, nec illi comperere;

neque ex natüura; quia aliàs omuis materia &

quæ-,

A

DEDEO UNno.

39

tOQ

qualibet ejus pars cooitar

et: neque ex proprie-

Veny

tatibus omnibus;

cüm alie fint' proprietates

n n

materiz, aliee cogitationis: neque ex

proprie-

tatibus. fingulis; n

Oplflf'

am qua prima affignatur fi-

: d

gura fübrilis, levipataac rorupda, nullarn cum

pis p

cogitatione connexionem haber, üt patet exfe,

of

quia materia eft iners & otiofa ; neque per

ICut

conjunétionem cum aliis fimilibus acquirit co-

qud

j

irandi potentiam , quam fejuncta nullo modo

nis;

abuit: altera autem proprietas, fcilicer motus;

&q

cogirationem non gienit; neque üt morusgene-

ond

ratim fümptus, cümomnis quidem pars mate-

d

j

rie fit capax motüs, non autem coeirationis ;

of'e[

neque üt motus particularis, cüm fic motui

generatim fümpro nihil füperaddat nifi certam

mejl

n ql]!

quantitatem ac determinationem: — hic autem

$ Qom

quàcunque pofitá non exfürgit cogiratio, nifi

ifta à motu generatim oriatur;

quia qualiscun-

jqu

xel

Pi

que habeatur impetus, vel

ocitas, collifio, refle-

Xio &c., necdum co

u o

aliqua fübftantia co

gitatio incipit, - Ergo datur

pirans (ne quid de judicio,

difcurfü ac libera

ii

volitione addam ) que non

contexa eft ex atomis & materia ;

adeóque

em f

l fecm

ruit hoc fyftema,

& Deus Conditor rerum

omnium admittendus eft.

e OfbX

Reefellitur [beciatim ex abfarditate prineipio-

non J

rum. r, Quia inaneponiturneceffarium , zerer-

nurm & infinitum,

iNam illad inane fi eft ni-

pl

Id

hil, etiam nulle fünr ejus proprierates: fieft

aliquid , erit ens neceffarium , ac confequenter

QUl

['

ex d. n. 17 omniperfectum. ^ Hoc poftremum

npelef

E

»

——À

TOU

etiam pugnat contra matcric proprietatee

Quia

[d

Dzr Dzo Uwo.

6o

uia atomi numero infinitee dicuntur moveri.

f

in fpatio licét infinito.

Nam ideo ftatuitur

inane, quia fine vacuo impoffibilis judicatur

motus: fed atomi numero infinite prorfus re- -

]

ple

nt fpatium etfi infinirum : ergo earum mo-

li

|

tus

fuit impoffibilis — 3. Quia atomi afferuntur

[

morze deorfum ; cüm tamen voces deorfüm &

f

fürfum fint tantüm refpeétivee ad perfonas lo-

quentes, aut ad circumferentiam ac centrum;

quorum poftremacumin fpatio infinito non den-

I

tur, prioresautem ; preeterquam quód non fue-

rint, etiam habere poffint füprà fe, quod aliis eft ,

)

infrà, ütin Antipodis patet, probant fabulam ma-

alé confictam. 4. Quia atomis tribuitur certa mo-

l

tüs determinetio: non enim dici poteft, cur fin-

ule ftatuantur à diverfis ac oppofitis punclis

p

P

rocedere ; nequeetiam afferi poteft, omnes ab

eo

dem pun&o fimul proceffiffe ad oppofirum;

quia fic nullatenus fibi occurrere aut impingere

invicem potuiffent. 5. Quia atomis pretermo-

tum deorfüm additur motus clinaminis. Hic

enim eft contra infitam atomis gravitatem, nec.

caufam ullam habet, nifi forté cafüm ; quem ex-

Q

plicare fine alia caufa ab atomis diftincta, &fic

Y

entealiquo praeter atomos , non licet. Aliaabfür«

da de indivifibilirate, figura & gravitate oftende-

re neceffarium non ducimus , càm hec füfficiant.

26. Vec dicas x. Mundum temeré & for-

Ig:

tuitó conditum effe demonítrat 1mó confufio

[

& inordinatio partium, quarum alique fünt

E

montofeaut depreffze, rupibus afperze velgle- |

jeo

bà mol?es , aride vel fluminibusirrigues; al

Tigus

Drs Dzgo Uuo.

6x

f0Vet

frigus vel calorem fünt hominibus & animali-

atuli

bus inhabitabiles, alice fteriles aut fentibus ob-

(icam

ucte: 2dó Ferarum crudelitas, morbi, pefti-

fist

lentig, aut aliiintempeftivi viventium interitus,

m

in quibus vel nihil divinum vel nihil providen-

o

tke apparet: 3tió Oftenta ac monítra in hoc

Ym

univerfo fübinde emergentia, qua ficut cafü ac

i d

fortuitó prodeunt, fic etiarn reliqua omnia ca-

t

fu fieri potuifeoftendunt. JVec dieas . Mun-

ondt

dum. hominum causá factum non effe docent

n

mó ipfà ejusconditio , quc pre pecudibus de-

|alisé

terior eft, cümhe non nafczntur- preeceptori-

famft

bus, nutricibus ac indumentis egentes, üt ho-

t

minibus, quos tamen animantium preeftantis-

cur lt

'

fimos ex co fine effe oporteret, evenit: 2dó

Quia nec dici poteft hunc mundum effe à fa-

ün

i5

pientifimo opifice conditum propter homines

)o()tum

ultos, utpote qui rali beneficio potiüs carere

u

merentur, nec propter fapientes, qui numero

nl

pauci funt, neque tantum o

at

pus propter ram

1l

paucos faciendum videtur.

x

B. ad 1m. IV. fs. ad Prob. vm. Nego con-

fufionem partium vocari poffe , quae eft varietas

qucmfl

d

conjunéta cum maxima utilitate; quae ex hac di-

verfitate tüm ad viree neceffitatem vel commo-

La

, dum, tum ad humanz focietatis commercium

7

200

J

profluit. Nego etiam inordinationem effe fri-

(ufidl

coris & caloris annuas revolutiones ad terree

pl

feecunditatem plurimüm conferentes; quodau-

] m

]

tem de terra exinde inhabitabili additur, falfum

u

]

effe patet ex relationibus, quas certas jam ha-

a

w

|

bemus de habitatoribus tum Zonee torridee tum

giel

Z

eir-

ij

d

Dsz

Dro Umo.

W

b

Circuli polaris. — INego denique ex flerilirate

bir

aut tnalignitate rerrae iuferri fortuicam inun-

di cafüm ; tum quia hujus caufam ex fide no-

eleg

por

vimus originale peccatum: tum quia ex ratione

lm

atqueexperientia didicimus, inde acui induftriam

"

E

I

du

10minum, foveri commercia, defpici terrena.

Ad Prob 2d. &. Inimicitias ferarum & moriem

red

q

culpee originalis ftipendia effe rurfus ex fide pa-

j

tet; cui fi Athei non affentiantur, id faltem ex

t

ufu ac ratione difcere poffunt, inprimis feré

m

nullam effe inter feras, quae vel ad victum, vel

T

ad volupratem, vel ad utilitatem ; vel ad medi-

üti

camentum non conferat: irem morbos ac mor-

T

tem vel confequi ad naturalem hominis compa-

rationem vel ad caufàs ex vitee inftituto viriofo

m

profluentes, Quamvis veró ex his preecisé di-

at

vinum nihil aut Dei providentia intellipaturim-

atQ

mediaté, tamen mediaté ex eorum fübjectis aut

I

circumftantiis aliisque'id erui poreft. 44 Prol.

T

3:. & Cüm ipfi Athei ftatuant certas naturee le-

2l

ges, quidquid contra vel preter has evenit;

W

oftendir poriüs caufam primam, quz pro füa

voluntate eas transgreditur: preterea veró

Q

oftenta, quae füpra naturam feu vera miracula

n

fünt, evincunt ens omnipotens; qua preter

IK

paturamautem fünt vel monílra, defectum qui-

[

dem caufarum fecundarum , non veró füperioris

IK

ac primee. notant, quae omnes effectus fnos ità

[

conftituir, ut fiepe murari ac deficete poflint.

W. ad 2dum. IN. aff. ad prob. 1. IV. deteriorem elfe

le

pecudibus conditionem hominis; qui naturali

l

ravone illud fibi comaparat ac confervar, quo

brutis

D.ä Dro Uwo.

63

T

brutis à rarura tribuitnr: quin null

um fore ar-

Bu

bitrari licet,. qui; fi data illi effet

optio, non

de m

elegiflet fapientie donumr cumimb

ecillitate cor-

at

poris, qvàm illa brutorum commoda abs

lumine ràtionis.

que

vt

"dd Prob. 2d. &. . Deus

inun-

tettet

dum condidit univerfim propter homines, ut

frond

recti ac integri & fic ver? fapientes forent; at-

fide

que hinc etiam principaliter propter ejusmodi

jmt

fapientes, quorum mumerus per omnem zeta-

nis i

tem fatis frequens fui. Quamvis veró aliorum

um*

proveniens ex mal6 libertatis uíü vitium &

d m

mundiabu(üm prsviderir Deus; mel

ius tamen,

qc n

üt loquitur S. Aug. in Enchir. ,

judicavit de

comp

malis benefacere, quàm mala n

ulla effe per-

mittere.

) virio;

"

d

27. Ke

L

f

p

ozdeo IT. Immäteri

i

aliftarum fyftema

natum fuiíf? videtur à

irit

perípeéta materialis ac

atomiflici fyftemaris falfi

st

reat, vari

tate: cüm enim appa-

A?

:

as Atheorum opiniones ex materia,

mundo, orbis ordine &c. everti

ul

; confuügerunt

sv

alii duce vel focio Berkejo ad.

fpiritus.

Con-

; pfö

j

1

veniunt ifliin eo, quàd foli d

entur fpiritus feu

mentes cogirantes, nulla veró materia, nullum

m

corpus;

l mgl'aCll

adeóque fenfationes, quas quis expe-

ritur de

entibus materialibus, effe meras illufio-

? Pfæl

'

ReS.

D

ifcre

um

--

pant veró, quód aliqui certó fta-

J

tuant, d

þpeïi

"

ari alias fübítantias cogitantes, eásque

neceflarias , eeternas, à fe invicem independen-

I

tes, quamvis neceffarió fibi füccedentes & co-

3 POM

girantes; unde & faralem in omnibus neceffira-

)remä

| gat

tem afferunt:. Alii veró, quia pro veritatis cri-

[ qlw

terio unicum agnofcugr intimum fenfum , cer-

tos

bn

6

Dz Dro UNO.

ter

tos duntaxat fe dicunt de fola fua exiftentia,

fide

a&uali cogitatione, volitione & feníatione; at-

n

que hinc etiam fe folos in rerum natura,feïii-

BU

ftentes habent.

W

fyftema 1. ex ipía fi&tionis in-

Refellitur hoc

f

folentia, quie

tifü potiüs, quàm ratiocinio ex-

2. Quia five mens dica-

X

pugnanda videtur.

Un

tur neceffaria five

non neceflaria, admittendus

eít Deus: fi enim 1mum;

erit ex dictis omni-

d

T

rfe&tiffima, ac confe

quenter Deus: G 2dum;

'am mens nonexiftit àíe ;

féd habet füi caufam;

«

quam De

um effe demonftratur.

3. Quia fen-

licét dieantur illufiones , tamen admit-

fationes;

k

tuntur.

Hs enim nec dici poffunt provenire

a contra hypothefin alioqui

D

à corporibus; qui

*

^

f

anateria exil

(teret: nec à

fpiritibus; quia juxta

icem non funt dependen-

li

alios mentes à fe inv

W

tes; juxta alios cer

titudo de aliis mentibus non

dmittenda foret ob intimum

qu

datur ; qu

e tamen a

10

hic de fen

fatione fenfüm: nec ab anima ieu

mente ipfa; t

um quia hac fen(ationes fiepe pa-

d

titur invita; atque

hinc non fponte eas fufcipit:

li

tum quia fenfationes i

lle (epe conjunctee funt

9t

cum dolore; &il

lufio perpetua magnum infelici-

b

tatisexperimentum elt ,

qua quare & quomodo

raprofluat; dici nequit.

Ergo

ex ipfamentisnatu

L:

vel dicere coguntu

r hujus fenfátionis caufam fe

Q

ne(cire , vel ensaliquod fpiritualeacom

nimente

f

prepollens, Deu

m feililicet admittere. 4.Quia

menti humana malé am'ibuitur.neceilïtas exi-

;

ftendi, cüm huicevidens fit; (eanteanon fuifle:

certo

mals etermitas; cüm uoycy-rit fe incepiffe

*

tem-

—

.Deg Dzo Uxo.

65

iftent

o

ERN

tempor

malé independentia: cüm eX de-

n

fideriis varüs ffinitudinis ac paupertatis füce fit

u N

confícia. s. Quia criterium veritatis unicum fal-

só ponitur fenfüs intimus ; cüm feníus intimus

ionist

non fit nifi de iis, qua aétu prefenti intrin-

3no d

fecüs animum afficiunt ; adeóque ejusmodi mens

ns d

exifteret fola in rerum natura, & quidem in

ate

unico inftanti,preefenti , cum unica animee mo-

Hig Q

dificatione, quam copitationem vocant: cujus ta-

(iadi

rn ortum & durationem zqué ignorat,

catlit

ac ortum füum, durationem, praterità item

T

& furura.

71 lii

28. ARefpondeo 1IJ. "Vria fant precipua fy-

rovelt

ftematis àSpinofa conficti capira: rerum nempe

univerfàárum congeriem effe Deum ; hunc Deum

) alit

ratione fübílantie & attributorum efTe zeternum

ja JüY

&immurtabilem, ratione modificationum inftan-

pade

ibus f

taneum & murationi obnoxium; omnia deni-

que proríuüs effe ac evenire neceffaria. Ad hoc

yinum

figmentum intelligendum tria diflinguere cum

gnum "

sf

Spinofa oportet; 1.fubftanriam unicam effe , ac

efle poffe: 2.attributafeu effentialia conftituen-

füf

tia illius effe infinita, atque heec: inter eminere

i

piit

extenlionem & cogirationem: 5, Modos attri-

butorum effe quidem in fe finitos ,. fed eorum

q?

i

diverfitatem, feriem ac combinationem infini-

uH

rtam.

Porro hec omnia demonftrare Spinofà

quim

conatur methodo geometricà, in eámque rem

n*

feptem definitiones proponit ac totidem axio-

"

n

mata ; exquibus per deductastriginta fex propo«

[i

fins c

fitiones mon(trum (ue opinionis integre evol-

lon fülr j

vit, Plures contendunt firoilitudinem inter hanc

ifcel

[t

"1

K

E?i«

a*

Dz Dso UNo.—-

66

re, cum hoec

l

& Epicuri Bypothefm intercede

tamen difcrimine , quód ille loq

gatur clariüs;

li

fü admittat

d

Spinofa autem obfícuré, & pro ca

necelfitatem; quando

quidem unica il

la fubftan-

h

a

tia faris manifefté dep

rehendatur eífe materia

ionis capax , ratione

:

ipfà extenfi

ionis ac copitat

ft

fui eterna & immutabil

is, ratione corporutm

fitorum jugitet

auter ex illius partibus compo

murata, Falfitas nihilominüs aliis etiam argu-

- Unde

mentis demonftrari poteft.

Univevfim . Quia in

ü

Refellitur hoc fyftema

eo Deus frultratur pe

rfe&tionibu

s ipfi effentia-

fe&ionibus oppo-

libus, & conflatur ex imper

l

fitis.

Nam non eft immutabi

lis; cüm fübftan-

e modifica.

[

tia dicatur tantüm mutabilis ration

tionum, quarum tamen continua

varietas in

ii

liciffimum;

j

hoc Deo admittitur: neceft ens fimp

cüm fit extenfüum, omne autem exren

(üm re-

l

d

fültet ex partibus;

adeóque compofitum effe

divifibile; càüm dividatur

Q

debeat: nec eft ens in

!

in ftellas coeli , in arenas

littoris; in atomos a£-

felix; quia fübjacet omni-

d

ris &c.: nec fumme

bus miferiis, quas na

tura quzcunque experi-

N

D

tur.

Quin & impru

dens, injuftus, impius,

H

crudelis ; & reliquis vitii

s affectus eft; quia iis-

i

lures numero homines; eX

!

dem maculati funt p

fyftemate refültar. 2. Quia

[

quibus Deus in hoc

li

fvílema hoc ex plur

imis abfurdis conflatur.

t recenfeamus, cogita-

[

Nam, ut pauca duntaxa

tio & extenfio, quantum

vis ob diverfiffimos fül

L!

res una eadémquefo-

Wi

conceptus diftinctee fint;

fà effen-

D.

rent , cüm fint attributa effentialia ísu ip

tià

d

Ds Drzo UNo.

67

m

tia fübítantie : contra fuppofitum non efï'ef

dw

RUl

unica, fed infinite fübítantie ;

cüm quam

dmit

definitionem Spinofà in demonfltrationibus tri-

(ubla

buit fubítantie , eandem in epiítolis concedat

ia

attributis, qu& infinita flatuuntur: rogaret fe

at

ipfum, nec exaudiret; effet fanctus & virtutis

Yroortt

ftudiofus , ac fimul peccator & impius ; effet la-

l ]UUIL

pis & arbor, equus & canis, Petrus & Paulus,

m

viveret &moreretur &c. ; quia hec per diverfas

modificationes eidem Deo ex omnibus fübftan-

t

tüaliter conflato convenirent.

ij

effet

Refellitur [peciatum , impugnando exempli

s

pratid quasdam ex ejus definitionibus, axioma-

(ablii

tibus & propofitionibus.

lnter defzmitiones 3tia

vodif

eft hec: Sulflantia id eft , quod in fe eft &9 per fe

"JefdS !

coucipitur , b. e., cujus coniceptus uiom indiget. conce-

fimut

piu altevius vei , à quo fovinari debeat. Prima pars

fiom 1

hujus definitionis; fi oppofité intelligatur ad ac-

yum d

cidens,quod eft in alio ac (ine fübjecto concipi ne-

qintd

quit; vera eft ; fed prout exponitur ex parte altera

tormos?

in ordine ad independentiam à caufà eft falíà. 7ma

eft fequens: Aes lifeva ofl , queeex [ola fue natuvee

g o

d

Y

neceffitate exiftit, g à [e fola ad agedum detevimina-

if

plll*

Tur: uéceffovia aut potius coa&a , que ab alio de-

Terminatur. ad exifiendum $9. opevandum cevtá eg'

ql]lä !

mmeS:e

determinatá vationé, — Sed pars prima de liberta-

te exiftendi falfa eft, cümres nulla liber& exiftat

QU A

o

in hoc fyftemate; nam quod àe exiftit, exne-

. aol

ceffitate nature , quae fumma eft, exiftit: quod

T

[fmis"

autem ab alio, jam fecundüm 3tiam definitio-

nis parrem neceffitatür.

Altera de libertate

1

q

ag;ndi etiam manifefti

üs falfa eft;. cüm ex na-

i

z

E2

turali

—

Dr Drzo Uwo.

$8

j

turali principio fol luceat , ardeat ignis, homo

d

beatitudinem appetat, nec liberé tamen agant.

'Tertia confundit neceffiraiem, quee eft ab in-

pl

trinfeco, cum coactione, qua vim externam

Vi

denotat.

Inter Zxiomaza 3tium eft: Ex data

W

cau[n. determinata. necefJavià fequitur. effectus, 9

fin

contvà fi uulla datur caufa determinata , anpoffibile,

at effctus fequatur. Fal(am effe poftremari par-

]

tem paret in voluntare humana à natura non

teyr

determinata., fed femet ipfam determinante.

l

W

4tum eft: Cognitio effetlás à cogmitione caufee de-

gieudet , &g. eandem imvolvit. — Id verum quidem

li

eft, (i fümatur effe&tus, prout eft à caufa feu re-

lativo; falfüm autem fi fümatur illud ens, quo

[

[

efficitur, prout eft in fe & abfoluté, quo tamen

fenfü deinceps à Spinofa

ufurpatur.

Inter Pro-

l

pofitiones 2da eft: Due

fubflantie diver[a attri-

Pi

duta babentes mibil intev [e commune babent. .. Ra-

tio ejus datur exaxiomate 5to fic habente: Que

N

nihil commune habent cum fe invicem, etiam

|

[

per fe invicem concipi non poffunt, feu con-

ceptus unius alterius conceprum non involvit.

£

Sed falfà eft propofitio ; quia fübftanrize diverfa

attributa habentes fünt tantüm diverfe Ípe-

cies, ac praterea altera poteft effe caufa vel e-

fc&us alterius; adeóque dabitur commune ge-

nus vel etiam communis relatio inter utramque.

ataeft: Subflantie mon diffinguuntur niff ex diver-

fä

fitate attvibutorum, aut ex divevfitate affettionum.

Ratio datur, quia nihil eft, quod non fit attri-

butum, velaffectio feumodus, nempeid ; quo

in alio eft , per quod etiam concipitur, üt def-

5tà

Dz Dzo Uxo.

69

, hon

$tà ponitur. Sed hic confuuditur diftinctio cum

u

diverfitate, que duo fecerni debere docent nos

u

plures fpecies ejusdem generis, & plura indi-

AUL

vidua ejusdem fpeciei;

Er ii

| ádeóque falía eft pro-

pofitio.

?&NS ) E

29. Nec dicas. Deus eft ens infinitum &in-

npon*.

finit& perfectum: ergo debet effe omne ens,

r

Prob. Conf. 1. Ens infinitum exhaurit totalita-

Ua m

tem entis: fed quod totalitatem entis exhaurit,

minz!

nihil deeo negari poteft, & confequenter omne

nj

ens affifmari deber: ergo. 2. Ens non repup-

quidü

nat enti, nec perfectio perfe&tioni: ergo nihil

a fent

repugnat, ut ens infinitum; & fic perfectum fit

, Q

omne ens ac perfectio.

:3. Si Deus non effet

Q [aiii

omne ens, careret perfe&tionibus, quibus pol-

ter P

lerent entia ab ipfo diftin&ta: hoc de infinité

ra atii

perfecto dici nequit: ergo.

g. P

. N. Conf. ad Prob. . D. M. Exhaurit to-

yc

talitarem entis extenfivé fumpram NN. incenfivé

füumptam /u54. formaliter IN. eminenter C. Si

[l eui

f CGF

totalitatem entis extenfivé fümptam exhauriret ;

non jam ens infinitum & fingulare foret, fed

invol

$ d

conperies entium quorumcunque refültans ex

entibus finitis, limitatis, defectuofis ac imper-

ia

Jfä vei

fe&tis: intenfivé ramen fümptam exhaurit ; quia

quidquid perfe&tionis entibus convenit cunctis,

rl

ramÜ

reperiturinenteinfinito;: non femper formali-

ter, quia aliàs perfe&tiones tantüm fecundüm.

u D

Vi

quid , limitatae & imperfectionibus coramixtz,

quales fünt in creaturis, huic enti ineffent; fed.

Ál

rall

eminenter, in pradu fcilicer. infinities. perfe-

ld; qllf(

uod p.erfc&iv.um,] eft;

. i

V(?,tio.l.'i & fecundüm. id? q

n

j/

3

Dr Dro Uxo.

79

l

in perfe&tionibus, ac cum exclufione imper-

fe&tionis. .4d Prob. 2. D. .4. Ens (üb ratione

H

entis praccis$ non repugnat enti füb cadem ra-

tione C. ens füb ratione talis entis IN.— Ra-

L

W

tio abflracta entis equidem inter entia non fa-

cit diftinétionem autdiverfitatem: entia tamen

n

fi

füb hac ratione precisà non exiftunt, fed cum

füis proprietatibus ac individuationibus; per

W

D

quas ficut ab aliis differunr & diftinguuntur, fic &

cum aliis opponuntur & repugnant ad invicem.

la

Idem dicendum eft. de perfectionibus;"praefer-

p

tim quia illae fecundüm quid tales dicunt admix-

p

d

tam imperfe&ionem ac defectum, .quaz ftare

li

nequeunt cum perfectionibus fimpliciter tali-

Ti

bus ac puris.. 74d Prob. 3. D. M. Careret per-

fe&tionibus enti alteri diftin&to propriis fecun-

a

düm id, quod perfe&tivum eft N. fecundüm id,

M

l

quod defg&uofum. eft C. Vide proximé di&.a;

ARTICULUS IV.

M

-

D

-u Deus fit Unus 9

[

30. Qta. Duobus potiflimüm modis unum

*

dicitur ;

i

athrmarivé, quatenus

unum vocatur, quod eft indivifüm in fe &

divifum à quolibet alio; atque hoc modo res

1

"

queliber una eft:

-

negativé feu exclufivé

quatenus unum idem eít ac unicum , feu cujus

natüra numero multiplicari nequit, vel quod

excludit coníortium cujusliber fibi squaliss

atque hoc modo fol unus eft. — Pofteriori fen-

que-

fu queriur, afx Deus fit unus? in qua

üipne

3Ds Drso /UNO.

71

imp

flione claffis negantium eft multiplex;: rma

TatOn

Gentilium polytheorum & idololatrarum , 2da

j

Hareticorum duo fumma principia ftatuentium,

!

N

n

3tia etiam Hereticorum plures Deos /Eonum

b

nomire admittentium, |4ta itidem FHeretico-

4 tX

rum, qui, quoniam tres Divinas Períonas exi-

d at

ftimabant effe totidem Deos à fe invicem natu-

u p

rà numerali diftinéctos, ac totidem individua

unius fpecificé Divinitatis, vocati funt Trithei-

ur,it

nvidt

t&. Contra hos omnes flabilierur in preefens

'præfe:-

pars affirmativa, fed univerfim duntaxat & ex

adi

principis fidei; quae. enim contra priores tres

ye lt

claffes fpeciatim valent ; proferemus in queftio-

nibus mox íübjiciendis, ex profeffo poftre-

ter t

'et pe

mam claflem in "Tr. de Trinitate refutaturi.

31. Dico. Deus eft unus feu unicus.

Prob.

fect

domY

ex Scriptura, qua fingulis fer& paginis preedi-

cat unitatern Dei; unde pauca teítimonia hic

q d

laudáffe (üfficiet.

Deur. 6. v.4.. dudi jJfraél:

Deominus Deus noffer Dominus unus efl.. Ybid. 23.

V. 39. J"idete, quàd ego. fim folus , €9' mou [it alius

Deus preter me.. 4 Reg. $. V. 15.. Peré fcto, quód

501 fit alius Deus im umiver[a tevra.. PC 17 v. 32.

jf

i

Quis Deus preeter Deum nofivum ?. Matc. 12 .v.29.

J

Prünum ommium mandatum ef : audi Hfrael, Do-

ninf

minus Deus tuus Deus umus efl. Joan. 17. v. 3.

jj

vii

Hac eff vitaeterua , ut agno[cant te folum Deum ve-

vum. AdEphef.4. v. 5. Unus Dominus, unafides,

en d

unum Baptima, umus Deus &g Parev ommium.

g (

1. ad Cor. 8, v.4.. Scamus ; . .. quód mullus eff Deus,

æqu,iï

uifi unus. Et v.6. INobis tamen unus Deus eff.egc.

iml i

rum & fideiSymbolorum

"u

Conf. tum ex Concilio

auto-^

E 4

füoä

d

72

Dr Dro Uuo.

autoritate; quorum primus articulns eft: Cre-

[

doin unum Deum: tum ex fümmo confenfü

f

Patrum ; prefertimeorum , quiaut contra Gen-

1l

tiles aut contra Hereticos pro hac veritate apo-

&

logias plurimas ediderunt: tum ex univerfi pe-

ne orbis reffimonio, quem Apoftoli ac eorum

n

Succeffores à vana plurium Deorum opinione

ac-culru ad unius Dei adorationem traduxerunt

cl

rum exargumentisiis omnibus , quibusaut pro-

ximé errores oppolitos convincemus , aut alibi

|

l

veritatem Chriftiance Religionis demonftramus;,

(

ütpore cujus precipuum dogma Dei unitatem

complectitur.

32. Objic. Pluralitas Deorum in Religione

tum fudzoram tum Genrilium à Scriprura af*

feritar, nam. Genef. 1. v. 26. habetur: Zacia-

anus boinineim ad imaginem g fümilitudimem noftvams

ubi «0 faciamus & noflram denotat pluralitatem,

1. ad Cor. $.. v. f. autem :

Sunt .qui dicumtur

—— —— p d- X £0 o 4 —

D [ive im celo flve interra ( fi

quidem funt D

auu'ti g Domini multi) Evgo- Couf. L. InScri-

ptura eriam, preeter Deum Febraorum agno-

fÍcuntur alii Dii; fic Angeli fubinde apparentes

fe vocaverunt Deum; Moyfíes Exod. 7. v. E.

rf UL Il ec

con(liruitur Deus Pharaonis; Judices, Prophe-

tee ac juftidicuntuz Dii. Pfal. 8 1. v. 1. Deus ffetit

—

in fynagoga. Deorum.. Ex v. 6. Ego dixi: Dài e[fit;

€9 filii excelft omues: Exgo. Conf. I Eo modo

hi omnes dicuntur effe Dii;, quo modo ipfe

Chriftus dicitur Deus, üt patetex Joan. 10. v.15.»

ubi Chriftus dicit: — JVónme feviptum eff in lege

— r APE P

veira, quadixi, Dii qis; t ilor dixg Bfo;,

Ds Dro Uwo.

75

LO

ad quos fermo Dei fa&us eft , &5 monpoteft folvi

onfai

feriptura — quem. Pater. fau&ficavit 99 mifit m

mnon

mundum , vos diciis , quia blaspbemat $ — fed

at

Chriftus veré, proprié ac naturá eft Deus:

vf

ergo.

G eontt

B. JV. 24. ad prob. 1. w. D. Haec verba de-

apiniw

notant pluraliratem in fenfu tropico ac politico;

nl

ubi pluralis numerus ufürpatur etiam ad expli-

at

candam loquenris autoritatem , IN. in feníu

qi

litterali ao grammotico fu/Z. — Denotant plura-

firani

litatem. perfonarum, quia actiones ad extra

ynitat

communes fünt Ss. Trinitatis perfonis, C. na-

turarum feu Deorum N. . Deus eft nomen füh-

dligit

ftantiàe , adeóque cüm ponitur in fingulari,

yruri

effentia non multiplicatur; ícriptura autem fic

füa

habet: z Deus, quod effet bonum, &$ ait:

aoj

Paciamus &c.

4ld prob. a. &. D. Et hec ver-

aute

ba pronuntiat Apoítolas, referendo dunraxar

yi

j ia

falam gentilium opinionem , C. ex propria

"UM

fententia ac rei verirare N. 'T'extus ipíe graecus

[ d

oftendit fermonem effe de iis, qui dicinzur Dii,

& ftatim additur: — Nolzs zamez unus ef Deus.

g

gt

/dd Conf. 1. w. D. A. In fcriptura preter Deum

Hebrzeorum agnofcuntur alii Dii; fic tantüm

i- ! u

di&li ob participationem muneris alicujus, po-

m

Du j

teftatis vel virtutis, C. — Agnofcuntur alii Dii

]i 4 (

veré tales per proprietatem, naturain & fub-

ftantiam, IN

jo ff

Dii vocantur in fcriptura fobin-

r

de Angeli;, quia nomine & autoritate Dej lo-

od

quebantur ;

o M

Moyfes, quia fpeciali virtute ae

poteftate in Pharaonem donatus fuit; Prophete

j

l]] DA

[

fit

propter noritiam füruroram à Deo revelatata,

E s

E

xR

À

74

.Dr Drzo Uxvo.

df

judices propter autoritat

em vitz ac necis con-

Qu

ceffam , jufli proprer gratiam. & fanctitatem.

lb

AAd Conf. IT. Y IN. M. Ad textum R. Chriftum

[

hic non effe argumentatum pofitive & à priotl

qd

fed argumento duntaxat ad hominem ac à mi-

Occafio enim huic divino elo-

Tif

nori ad majus.

lil

cuio fuit Judaorum facta Chriíto impropere:

Qu

tio, quód fe diceret Deum, üt patet ex eoóem

Cap. v. 33. , De Lono opere

, inquiunt Judei

ii

M

Chrifto, zof lapidamus te,

fed de blaspbemias

€y quia tu bomo cim fis ,

facis t ipfum Deum.

f

Hanc calumniam Chriftus dupl

iciter propellit

RU

1mó quidem arguendo ad hominem & argu-

l

mentüm retorquendo: Quare dicitis me blas-

me dicam Deum, cüm fecune

f

phemum, quód

ln

dàm legem veftra

m etiam jufti dicantur Dii:

fi enim hi ita nominantur ;

à fortiori ille dici

(h

It

poteft Deus; qui à Patre miffus eft: 2dó divi-

fto

nitatem füam probando miraculorum autoritate

Patvis mei;

um

dicens v. 38.

Si nom facio opeva

eg. fi mibi

:

n

nolite credeve mibi: fi autem facio;

zion vultis credeve,: operibus credite , ut cog

nofcatis

tll

f

€2 credatis, quia Pater zfrg me eft g ego in Patre.

&i

[

Quaxnrs L — Quibus avgumentis Pu[y)bez]ihu&

r

Gentilium expugnetur 2

q

$3. —Na'm;» Polytheifini , feu plurium Deo-

li

rum füperftitionis duplex univerfim fpecies eft:

f

altera qui fine fimulacris aut idolis eft: altera;

qua ítatuis quoque & imaginibus , Deorum

B

formas vel figna referentibus, cultum defert;

dtqué

-

Dr Dzro UN/O.

75

cis Qu

atque hec proprio nomine idololatria vocatur.

Qu

Quamvis Hefiodus quibusdam videatur fuiffe

hrilir

liberalior, dum 3o. millia Deorum numeravit,

äpïm:

tamen exceffum in eo nullum deprehendet, qui

(2

adverterit ; vix quidpiam in rerum natura ex-

jndi

titiffe, cui cultum divinirati debitum non ex-

Y

;

yopelä

hibuerit gens aliqua & natio.

Ac principio

x t

quidem aítra ac ignem tanquam numina coli

i d

caepta fuiffe plurimorum ett opinio: poftea re-

ges ac heroes, autalios dote vel arte infigniores,

»;lol]mä

fub aftri cujusdam nomine; tum animalia etiam

ii

fyderum quandam fpeciem referentia aut iis

l opetL

At

confecrata; donec invaleícente ulteriüs vanitate

hominum ac infanià ob commodi cujusdam

me b

1 [ecii

fpem aut experientiam ,. vel vitandi aut depel-

ur D

lendi mali gratià ad quzecunque fermé adoranda

ied

declinaretur.

His immixta fübinde idola ftella-

fU

rum, vel hominum, vel animantium vel mon-

firorum fpeciem proponentia, quibus maxi-

mmïiüf

j

mam auroritatcm oracula aut alia fipna à mali-

egnis fpiritibus profecta addebant. Hebraorum

j þ fi

aliquorum opinio Enofüm Polytheismi autorem

u

"TU

facit; tum quód Gen.4. verfüm 26. qui habet:

Sed £5* Serb matus eft filius, . quem vocavit Enos:

j

dfle cepit intocare nomen Domini, legendum pu-

j

tant: umv cepit pvofanavi somen Donumi: wum

quód ex verione Aquile fic intelligi poffitz

Jp[e Exos cepit vocari nomine Dei, quafi voluiffer.

g*

edó d

Deus appellari, atque hinc ejus filii poftea dicti

fint fiii Dei.

Communis tamen . id. fententia

atl

at

negat ex contrariis omnibus reliquis verfioni-

| ( ell

bus, & Enos potiü; autgrem cultüs divini

4

blick

—

76

Dzrz Dro Uxo.

f

blici ac certis ritibus inftaurati autoretm vocat;

tf

unde ipíius pofteri nuncupati (ünt filii Dei; feu

[

jufti; üt omiffam etiam Aquilee ver(ionem vi-

efa

detur exponere Emiffenus: /peravzt Emos Deus

W

dici , id efl filius Dei: juffüi emim ,. quà evant. ex

qu

femine Sutb , f Dei vocabantur , ad modum

fäh«

fcilicet anpelorum, quibus idem nomenin fcri-

Idololatrie autem originem

et

ptura tribuirur.

&i

Lactant. L. 2. Inftit. Hier. in Ofe. Aug. L. 8

de Civ. alitque tum veteres tum Recentiores de

[

Idolis fcriptores deducunt à pofteris Chami;

dq

inter quos Nino vel Belo Regi Affyriorum

fe

di

communiter tribuitur prima idoli fpeciem hu-

manam reprecfentantis fabrica, atque de eo ac-

fi

hi

cipitur Salomonis Sap. 14. dictum. -

Utraque

Polytheifmi fpecies, quam hic confundere li-

Iii)

u

cer, vario argumentorum genere oppugnata

jam dudum eft à Chriftianze Religionis Apolo-

if

T

giftis Atrhenagora, Juftino, 'Tertulliano, Cle-

mente Alexandrino, Minutio Felice; Athana-

fit

fio, La&antio, aliisque, quorum rationes

nonnullas pro unitate Dei confirmanda hie

d

referemus.

li

34. Refpoudeo . Multipl

IBX argun&enwm

&

contra Polytheifimum , habetur ex ipfa ratione

X

um eft: Natura, cui fingularitas individualis

eft effentialis ,

numero multiplicari nequit:

Q

fed divinitati fingularitas eft effentialis ; qui&

t

exiftere eft Deo.effentiale , exiftere autem fin-

j

J

gularium eft: ergo.

edum: Deus eít ens füumx-

mé magnum: fed ens (üramé magnum par noia

t

D

b

habet: ergo neceffarió eft unicus Deus. 3giz;

w.

l

-

d

Dz Dzo Uxo

77

sU

fi Dii funt plures, ergo differunt vel effentiali-

Da, !

ter, vel accidentaliter, vel etiam numero tan-

nem

tüm: non imuim; quia aliàs alteri perfectio

r ]

eflentialis deeft, per quam alter ab ipío differt;

at

& hinc neuter erit perfectiffimus: non odum;

| mol

quia iterum , dum differunt loco, tempore,;

enitlt

felicitate vel perfectione quácunque , neurer

origit

eít immenfüs, eternus, beatitfimus aut perfe-

élilimus: non 3tium; quia tunc vel eft alrer

up l

ytiore

dependens, & fic non eít Deus; 'vel ambo in-

j hs

dependentes, & tunc hoc ipío jam fünt diver-

ïyriorü

Ía2 nature; ac preterea tunc poffunt füpponi

diffentientes, quia quilibet fibi ipfi füfficit &

ciem a

de t

fefe determinandi motivum ex proprio arbitrio

Ut

habet; hic autem aut nullus pravalebit; & tunc

ndert

nullus erit independens; aut unus pravalebit

ceteris, & tunc hic folus erit Deus.

RE

4fum

Mundus hic vifibilis unicus ex diverfis partibus

S APUT

i, V

in eundem finem tendentibus refültans, ex mo-

dó di&tis non poteft explicari; nifi unus admit-

,, Adi

] fäfioni

tatur ejus conditor ac rector & confequenrer

Deus: neque dici poteftdiverfos mundosà Diis

mandä /

diverfis effe conditos ; nam mundis etiam plu-

u

ribus permiffis , vel Deorum plurium opera

erat neceflaria, & fic omnes erant imbecilles:

(

d

vel unus füfficiebat; & tunc nequit dari ratio,

cur alios Deos adhibuerit: nam fi ex neceffita-

j ngqllï

te, erat ipfe imporens; fiex libertate, alii &

js; 0

plures non funt neceffarii, ergo gratis confiéti.

um

5tum: Admifsà femel pluralitare Deorum , mul-

[

titudinis non'erit terminus; cüm numerusquó

il u

major., eó etiam fit perfectior, neque etiam

ï'::!«

; 3,*1]«:

*

t

78

liaibao Unt.

tio habeatür, cur hoc numero tantüm Dii fint;

tïql

Cl

& non plures: imó eorum numerus erit actu

infinitus ; quia fublatà femel uniratis neceffitate

qi

multiplicitas infinita eft poffibilis , poffibilitas

Lsl

m

autem Dei ranquam entis neceffarii infert a£tum

ipfum & exiftentiam.

Atqui Deos innumeros

Ve

Cui

& actu infinitos nullus unquam admifit : ergo

nec plures admittendi fünt.

j

Tni

35. /Nec dica$ 1. Arpgumenta, qua contra

Qu

Polytheifinum allata fünt ; eequé pugnant con-

2 j

tra myfíterium Trinitatis; nam 1. fi tenet hoc:

À

Deus eft fummum magnum, feu ens perfectis-

fimum, ergo eftunus; etiam renet iftud: Per-

f

li

fona divina eft fummé magna & infinité perfe-

2. Si tenet hoc:

IIJ:

€&ta, ergo eft una períona.

D

Unus Deus-differre nequit ab altero fubftantia-

T

liter aut accidenraliter, ergo nullo modo ; etiam

CQ

tenet iftud: una perfona neque accidentalitet

d

neque fübftantialiter poteft ditferre ab alia; er-

3. Si tenet hoc: poterat

Y

go nullà ratione.

YX

unus Deus effe autor univerforum, ergo plu-

fi

res Dii faperfluunt; etiam tenet iftud: fufficit

Ti

adunivería creanda & gubernanda una perfona;

4. Sicut (üblatà Dei

iU

ergo plures füperfluunt.

unitate infertur infinita multitudo Deorum;

Q

p

fic füblatà perfonsee unitate inducitur pluralitas

perfonarum innumerabilis.

Ergo vel his ar-

E

Ti

gumentis non probatur Dei unitas, vel everti-

tur divina perfonarum Trinitas. 'ZVec dicas 2.

fü

D

Politior gentilium "Theologia videtur concor-

f

dare cum facra fcriptura. llla enim ftatuit con-

L

i par-

ditqrem cali Saturnum, reliquarum mund

tium

" d

Dzrg Dro Uuo.

79

1þDii [i

tium Deos alios; Jovem effe fatorem hominum,

wtí cui tamen adfint Dii alii Confentes, fic dicti,

w] quód ab eocon(ülantur in rebus maximis; ficut

ofioit

veró conditores, fic & prssfides rerum omni-

at

um plures defignat. — Similiter fcriptura uni-

II

veríi creationem enarrans, fecundüm Hebrai-

: d

cum textum , dum Genef. r. v. 1. dicit:- /z

priucipio creavit Deus celum 9 terram; Dei no-

t qQti

mine ufürpat vocem Eloh;m pluralis numeri;

nant v

quod Saturno & aliis Diis convenit: dum Gen.

enet t

2. V. 7. habetur: formavit igitur Domiuus Deus

rf

bominem ; nomen Dei eft 7ebova & quidem in

ud: 1

fingulari, quod Jovi congruit: dum idem Je-

p

hova Gen. 1. v. 26. dicit: Paciemus bominem

ad imaginem & fanilitudigem noflram ;; confülratio

per

bflar:

videtur exprimi, quam etiam vetres Hebreo-

0) etit

rum factam cum Angelis concedunt ; adeóque

Ventil

conciliumConfentium indicariporeft: Denique

-

; ii

dum Genef 2. v. 4. complexum omnium re-

rum productarum & exiftentium profertur his

« potd

1

|

verbis: Z/]« [unt genevationes celicg terve, àn die;

ep

quo fecit Dominus Deus celumtg terram; occur-

ld: (U ]

pl

rit & vox Jehova & Elohim, ad indicandos

conditores ac pravfides tum hominum tum reli-

jbi d

quarum rerum. Ergo. /Vec dicas 3. lpíà fcri-

]ort

ptura viderur fàltem rres Deos natura diftinctos

]u[äh[i

admittere; nam eo modo Pater, Filius & Spi-

J hi

jby

o| eYe

ritus Sanctus, qui ftatuuntur effe unus Deus;

funt unum, quo fpiritus, aqua & fanguis (unt

; dit!

cox

unum, ür paret ex r. Joan. v. z. &g.. Zes fuzt,

qui teflimonium daut im celo, Pater Filius €9 Spi-

u d

vifu$ Sanéluss €9 bi tres unum [unt.

Tre: Jumt,

UUdIP'J

qui

i

N

$o

Dg Dxxzïo UNÓ;

qui te[Hiimoizium damt im terva , Hjiriïür $ .a(;zzaä

inyi

fauguis; & bà tves um [unt. . Sed tres polterio:

T

res fünr fübftantize effentialiter diftine: ergo

fidi

& priores, ac confequenter fünt tres Diii

fant

pe. ad 1mum IN. ,4., de quo uberiüs agetut

N

in Tr. deDeo Trino; ut interim tamen refpon«

diz

fono

deatur, advertendum eft, numero unicam tane

tüm & indiftin&tam naturam, entitatem & füb:

dtin

ftantiam effe in Perfonis, à qua etiam totum

f

illud , quod in eft Perfonis perfe&ionis , profluit

dire

atque indiftin&um eíft: fübfiftentias autem &

Wo

1100

erfonalitates directe & exprefsé duntaxat ex«

rimere modurmi feu refpeétum & relationem;

QT

110

quemadmodum S. Damafc. L. 1. orth. fid. C. 8

explicat dicens: Omnia, que babet Pater , Fili

[

funt , boc uiio excepto , quàd ingenitus mon eft . qua

&

dj

quidem cox nec tíature difcvimems mec dignitatem,

fea fubfifien

di modum indicat. — His praemiffis 4d

Ály

E

4

n

gY

ob. 1. AV. feq.

Difp. eft; quia cüm Deus fit

verbum

fubítantiale & effenriam fignificans;

qu

atque hoc idem etiamfonet ens fümmmé magnum

q

ac omniperfe&um, non nifi unum Deum ne-

W

ceffe e(t: econtra cum perfonee non fignificent

p]IUK

fübílantiam , & fümmeé perfectee dicantur tane

U

tüm rartione nature diving, ex hujus unitate

[

li

ton fequitur etiamfolitudo perfonae. ;2 proP. 2;

Difp. «ít; quia ex eodem capite Dii. plures vel

!

l

paturz diverfitate àt fpecies, vel naturze feparae

tione ür individua diftingui deberent; atque

pa

hinccàmex utroque haberetur divinze fübítan-

s limitario, recté infertur unum tantüm elle

at

Deum: quia veró neutro modo períonae ad f

Vi

inVi-

Aipe

DEX/DEO UNo.

8t

Atl

invicem diftingpuuntur , cüm fint eadem nu-

pultei

iero atquefindivifa fübftantia, fed folà perío-

u

nalirate differunt; rit& non fequitur effe unam

Jj

rantüm Perfonam. | 42d pvoZ. 3. IN. Supp. e feg.

ia

NNam inprimis create & regere non fünt pra-

t

dicata, quee conveniant Perfonz ratione per-

jcim t

fonaliratis ,. fed competunt ratione naturez

m&li

deinde Dj/p. eft, quia cüm naturà feparará

m t

feparentur etiam operationes & munera; in

m

diverfis Diis etiam foret diverfa potentia; unde

qutem

uno Deo fufficiente eut operante, alter Deus

yaxi

non foret neceffarius vel operans: econtra

qtiont

cüm nori fit dividenda facultas & operatio, ubi

i C

non fepararur natura, in tribus Perfonis eft

1] s j

eadem facultas & operatio eft indiftincta, ad-

T

eóque unà operante ac fíufficiente nequit ex-

tlitüft

cludi altera, & fic (uperfluere vel non operari,

m'ïms i

"d prob. 4...N. par. — Ratio prioris partis patet

) as

exdictis; cur veró pofterior negetur, hac eft:

jl

quód Perfone oripinem inter fe habeant abs-

l*emagnll'

que ulla naturae feparatione, & folis connotatis

fam?

ac relationibus invicem fecernantur, qug am-

(

pliüs multiplicari nequeant: . ficut enim in Deo

qnurt

una eft ac indivifa fübftantia, fic & generatio

una unüsque filius ac una dil

e&ctio cum uno fpi-

A

ritu eft; fed dehis plura in Tr.proprio. z. ad

jure "

adun IN. aff. €?. prob.. Nam Elohim ac Jehova

T &pzr

non fünt nifi plara ejusdem Dei nomina, üt

patet vel ex ipfo Gen. C. r. ubi Elohim, qui

j

V. 1. lepitur creáffe calum & terram , v. 26.

prim :

ait: Faciamushominem ; quodnomen; quam-

n nu-

!

i

vis fit pluralis numeri, cum verbo tame

meri

y

..

""

Dzr Dzrzo Uwuwo.

82

meri fingularis utrobique conftruitur; unde

yl

omnem illam comparationis machigam conci-

[

d

dere neceffum eft. — Quod confultationem at-

tinet , eamnec verba laudata probant, quorum

[

fenfum dedimus num 32.;

nec Hebreorum

[nr

traditio evincit, quà etiam fuppofità unus dun-

lt

taxat Deus indicatur, cui Angeli obtemperant;

]

nec notio Dei permittit, quia fenatüs confül

IT

tum non requiritur, ubi omnia moderatur per-

a

fe&tiflima fapientia. — g. ad 37um V. . ad gvol.

d9

D. M. Eodem modo unum fünt fecundüm om-

hi

j

nia N., fecundüm quid, fu/d. per và eodem

kj

modo excludendo unitatem majorem, ac eequa-

lm

litatem. inducendo ,. IN. fecus C. íecundüm

a

S. Aug. L. cont. Maximin. C. 22. Voces fpiri-

a

tus, aqua & fanguis affümunrur hic tantum üt

li

figura creata ad explicandum "Trinitatis myfte-

f

ay

rium; figura autem & imago non debet idem

efle cum veritate; adeóque in Trinitate pote

e

id

effe unitas natura ac fubítantiee, -quae in allatis

rebus eft tantüm concordia teftandi divinitatexq

du

Chritli.

til

36. Refpondeo II.. Aliunde etiam multiplex

qu

Iu

argumentum contra Polytheismum colligi po-

teít.

umum eítex miraculis pro unitate Dei

by

T

confirmanda patratis; qualia z. funt illa in ve-

teri teftamento, que prafertimà Moyfe facta;

Ti

aut pro Daniele ac ejus fociis, itémque M&

8

chabzis patrata ex ipfis idololatris aur Atheis

i

extorferunt veri & unius Numinis confeffio-

Ti

nem. 2.Sunt multa, que patravit Chriftus ad

ü hi

probandam füam cum Patre unitatem. 3. Sunt

CQFE

. plura

/

[

Dz Dro Uxo.

$3

;! plura etiam, que Apoftoli, Confeffores ac

mw Martyres ad fidem fuam in Deum unum con-

joneni

teftandam fecerunt.

Nam cüm Deus fit, qui

.Q facit mirabilia mapna folus, nec inveniri pos-

brer

[int miracula ab aliquo Gentilium Numine pa-

onsi

trata , inde confequirur unum effe Deum , qui

m

ab Hebreis & Chrifli fidelibus adoratur. 24um

ls i

eft ex idololatrarum punitione; cujus exempla

onattr

extant in veteri Teílamento in vituli conflati

. "

"n

adoratoribus, aut ad idololatriam vel cum ido-

ndumt

lolatris focietatem transeuntibus Hebrzis,

qi eüäï

Achabo idololatra , Ochofia Beelzebub confu-

il

lente, lraélis ac Judee regno vel excifo vel in

(ecund':j

captivitatem abducto:. poft Chrifti adventum

oces

autem in Nerone, Diocletiano, Maximino;.

antull

Licinio, juliano Apoffarà aliísque idolatrisin-

uamvis

tig my

ftauratoribus miferabili fato füblatis.

ebetit

autem & veri Dei cultoribus multa advería

yare p

evenerint, & rempla etiam fint excifa; tamen

)æ'lHU

id Eo non repugnante & invito, quemadmo-

jintd

dum Diis invitis eveniffe plura idololatris gen-

tilium feriptaipfateftantur , fed preedicente, at-

j mU]U

que hzc vel ad poenam impiorum vel ad nomi-

co"l

ji

nis divini exalrationem acciderunt. 3//umeftex

PE

n

Polytheorumamentia; quae apparet 1. ex notio-

neacidea, quam fibicontra rationem de Deo fa-

T

0 efäf

bricant; cüm & malo tribuant divinitatem, &

!

squalitatem inter plura fümnia conftituant:

m

jl

)i

2. Ex ipfis rebus, quas Deos fibi fingunt;

j

nempe 'cacodemones , homines flagitiofos vi-

qo

hf[ülïï'

tà functos, bruta animantia, res inanitmatas;

IS'

m

corporum affeCtiones , artefacta & manuum

!

i

opera,

84

Dr Dro UNO;

opera, &c.

3. Ex ritibus ac Sacrificiis aut

[

ii

lepidiffimis, aut obícaenis, aur immanibus.

atum defümunt plures ex Sybillarum oraculis;

ac Philofophorum non minüs quàm Poetarum

li

apertis teftimoniis, quibus illi, quantumvis

Qd

exteriüs Polythei, unum quendam agnoverunt

de

füummum Deum, aliorum quidem, fed infe-

p

rioris conditionis, Deorum progenitorem ac

Dominum: quod tamen, cum plura monu-

f

menta recitanda forent, indicáffe duntaxar füf-

ff

ficiat.

,

Ál

37. Vec dieas. . Multa etiam patrata funt

Q

hi

vel à Diis gentium, vel à Polytheis rniracula;

imó & ipfe Antichriftus fa&turus eft: erpo ar-

u

à

umentum ex miraculis vel nullum eft pro uni-

tate Dei,

vel illi etiam contrarium.

Pars

lp

f

xma /nt. prob. 1. ex idolorum oraculis: 2. ex

fanationibus innumeris in templo ifidis ac

h

ZEículapii: 3. ex prodigiis Veftalium , inter

quas Sylvià vitiatà Veftee fimulacrum manus

1

oculis oppofuit, ignísque füb cineres fe retra-

xit; '"Tucia vitii accufata in conteftationem in-

nocentize cribro.aquam haufit; Claudia navitn,

[

ida fimulacrum vehentem, folaé vado protraxit.

E

fPavs 2da prob. 1. ex Magorum portentis coram

Í

Pharaone: 2. ex geftis Apollonii Tynnei , qui

l

puellam revocavit ad vitam, evanuit ex Do-

l

mitiani oculis, & raptus eft in celum inter Di-

Y

vorum concentus: 3. ex patratis à Vefpafiano

T

& Hadriano, quorum uterque cecume'illumi-

&

pavit.

Pavs 342 conítat ex 2. ad 'Theff; 2.

li

efi ad-

D

v. 9. , ubi de Antichrifto dicitur/: Cujus €

qeii-

P

Dzr Dro Uxo:

85

a

ventut. fecundim operationem Satane in omti vir-

JUS.

zufe 9 figiis e9 prodigüis.. Evgo.

]i

B. A. "dni.. d Pavtis vme prob. 1. . ex

TTl

iis Polytheifmum non probari; tum quia ora-

T

cula pleraque erant ambigua: tum quia, . qua

:FUHI

definitiüs predicebantur, ex naturalibus caufis

if

prenofci porerant:: tum quia non à Deo fed

n

à deemonibus ea prodire, poterat fiepiüs cogno-

Jof

fci ex fceleribus per ea fuafis: tum quia iisdem

Lí

oraculis vera unius Dei religio confirmabatur.

"

"d prob. 3. . . Diodoro teíte in remplo Ifidis

f

gproti in fomnio monebantur de remedio ad-

VU

hibendo, quod vel fraude myftarum, vel recur-

o d

rente fpecie medii.à medicis ant& auditi, vel

) i

damonis fugeeíta contingere poterat: — /Efcu-

fit

lapii curationes vel ipfe Ariftophanes fufpectas

48

facit;

eeque nonnifi admotis medicamentis

j i

fuccedebant, .fiepe eriam fallebant. 44 proP. 5.

t

& Ovidius, qui miraculum de Sylvia narrat;

m

ipfe deftruit etiam, dum alibi canit nulla fuiffe

felte

Veftae fimulacra: 'Tucie miraculum vires dae-

fmonum non excedit ,

q

à quibus id factum ad

navim

conciliandam falfo numini ejüsque miniftris

r

autoritatem fuadetur, quód Dionyfius fimul

n

Ícribat, accufatorem hujus veftalis poftea nulli-

T

bi comparuiffe licét feduló perveftigatum,

Idem refponfüm ad Claudiam pertinet; quam-

:r J

vis alii etiam concedant, nonrepugnare, quo-

minüs Deus etiam per paganos edat mira

cula

aüanp

ad veritatis ac innocentie teftimonium.

d

[

"

Partis 2de prob. 1. .. Vel Magorum miracula

d

non erant vera fed apparentia tantüm & fen-

qh

3

uum

m

DrDzo Uwo.

86

]

fuum illufiones, atque hiric evenit, quód à

Moyfis miraculis vincerentur; velaliqua vera

l

etiam fieri Deus permifit ad füi oloriam , ut

[

Moyfi major poteftas tradita evinceretur. Adx

[

vob.2.&. Apollonium artibus magicis deditum

fuiffe, Philoftratum autem fcriptorem fzeculo

pofteriorem ejus vitam pluribus mendaciis &

fabulis incerto autore relatis infarciiffe, often-

dunt preter Eufebium Cafarienfem plures alii.

Verüm & ea, qua de Apollonio narrantur;

aut naturam aut demonum vires non exce-

dunt: nam reíufcitaionem illius puelle ipfe

Philoftratus fic proponit, ut dicar vitalis auree

fcintillam forté adhuc latentem medicos fugiffe :

raptus ex oculis Domitiani demonum minifte-

rio, ab iisdem doceri poterat Ephefi, quae Ro-

ma contigerant: preeterquam veró quód ma-

ximé varient Hiftorici in morte Apollonii refe-

renda, mirandum íané non videtur, fi daemo-

nes corpus malefici ac fpiritam unà afportàárint.

g

Zdd prob. 3. &. — Miracula Vefpafiani extenuat

ipfe Tacitus, Hadriani veró irridet Marius

Maximus; unde meritó proprià miraculorum

ratio iisdem denegstur: quanquam & Vefpa-

fiano datam à Deo vero miraculorum faculta-

tem concedi poffit, ad autoritatem fcilicet illi

comparandam , qui tanquam juflitiee divin&

minifter deftinatus erar ad templi Hierofolymi-

tani ac urbis excidium Jud&orümque per or-

bem difperionem. |,4d Partem 3tiam &.. An-

tichrifto non füturam poteftatem vera miracula

Patrandi docet ip(üm teílimonium — allatum;

cum

um

Dz Dro Uwo.

$7

li

cüm integrum fic habeat: z ommi virtute €9'

d

figmis &9' prodigiis mendacibus ,. €g in ommi fedu-

W

&ione iniquitatis , 315 quà pereunt.

Quid porro

Jl

ad verum miraculum requiratur, aliáque huc

QUi

referri folita vid. in Tr. de Ang. & de fid.

3lb

1j

Quanzs L Quenam, 9 quàm falfa fimt Po-

h.

lyrbeifmi. [yflemata. à quibusdam. Flerericis

r

adoptata :

Jf

38. JVota. Bina duntaxat, üt fuprà mo-

j

nuimus, ad examen hic vocamus fyftemata, al-

terum de duplici principio fümmo, alterum

il

de ZEonibus.

Qu

rmum jam olim inter Gen-

11[[6

tiles diffeminatum fuiffe certum eft ex idolola-

ifi

trie hiftoria. /Egyptii enim in Ifide & Ofiride

Ro

duo principia contraria venerabantur; Perfze

Oromasdem dicebant caufam boni, & Arima-

fit

Ts

nium caufam mali; inter Gireecos Philofophos

g

Stoici, prafertim Democritus & Chryfippus ;

(

preter fati neceffitatem ftatuerunt incompofi-

tam materiam adverfari nature benefice, at-

f

f

que duo hinc adverfantia principia agnoverunt.

A Stoicis error hietranfiit ad Gnofticos, quorum

jr

i

autor ab aliis Simon Magus, ab aliis Bafilides

Menandri à Simone edocli difcipulus ftatuitur.

cullz

el Ü

Inter hos Cerdo Bafilidis difcipulus jam à Tert.

"L. de Prafcript. commemoratur admififfe duo

Vl

([l

initia, ideft, duos Deos , unum bonumtg alterum

Jevum; quo mapi

firo ufüs Marcion eundem

"o

n

hare(in vergente feculo fecundo diffeminare

cepir: latiüs etiam fparfit Manes , à fuis Mani-

(l

ul

cheus di&tus, poft medium fzeculi tertii, quo

1S

n

FA4

p

1

88

Dz Drzo Uwo.

|

Mär.i

Ti

is fibi vipinti duos difcipulos adfcivit.

cionitas oppugnavit Tertullianus integris libris

ft

quinque, Irenzus L. 4. adversüs heerefes, Cle-

mens Alex. L. 3. Strom. ; Manichaos autem

$

[

&

prater Epiphanium, "Theodorerum aliósque

p

plures lucülentiffimé infectatus eft Auguftinus

ediris tum ante tum poft. Epifcopatum libris

fi

f

pluribus, maximé autem Libro de natura boni

& L. 21. cont. Fauftum capitale hoc eorum do-

[

ma confecit.

Ic

2dum de /Eonibus fyftema ex

pagani(mi fabulis fidei noftrze admixtis penitus

d

!

confütum atque ad determinatum tum cla(fium

tum Deorum numerum limatum eftà Valentino

fieculi fecundi Haeretico; cui fe maximis viri«

bus oppofüerunt inter reliquos Patres preecipui

Irenzus L. 2. adv. heres. & Tertullianus.

ïä

49. Re[pondeo J Cüim priores illi heeretici

malum effe aliquam fubftantiam ftatuerent;quam

|

neceffe üt ab efficiente cau(à fümma produci,

nec conciliare tamen poffent , quà ratione illud

ab unico rerum omnium principio fummé bo-

no exiflerer; duo (ibi affumenda ftatuerunt

principia, alterum boni, alterum mali caufam:

ad quorum claffem primam Manes retulit res

omnes invifibiles, lucem, Evangelium, Chri-

ftum; adalreram veró res fenfibiles, tenebras

Hoc tanquam communi

& legem antiquam.

fundamento pofito, Marcionitze & Manicheei

alia queedam dogmata fimilia inde deduxerunt,

vel pro füa libidine in divería abeuntes fingu-

Jares fectee fuc errores protulerunt , quos ta-

men;

Dg Dzo Uxo:

89

lär,

men, tanquam huc minimée

yli

fere modó non vacat.

E

fpe&tantes; : recen-

h

Refellitur hoc fyftema uuiverfin, 1. iisdem

m

arpumentis, quz füp. pro unirate Dei ex fide

Qu

acrarione protulimus. . 2. Duo fumma rerum

IQ

principia forenrenria neceffaria, ac proinde in-

lr

finité bona & perfecta, ür art. pr. dictum: fed

i

füummum mali principium nunquam Marcioni-

d

t& vel Manichei aufi fuerunt aut poflant dice-

u

re infinité bonum & perfectum: ergo.

3

Iili

QU

duo Dii aut fünt viribus pares aut impares? fi

f

imum; Deus bonus nihil operabitur renitente

x

malo, & nihil faciet Deus malus reluctante bo-

Vif

no; adeóque nec bonum nec malum . exiftet:

:ipui

fi sdum; ambo non poffunt vocari Dii & füm-

mi: nec dici poteft Deum rmalum operari, id

st

permittente Deo bono; nam vel Deus bonus

;uam

nequit impedire operationem mali, & fic eft

did

impotens ac viribus minor; velpoteft quidem

il

fed non vult, & fic in hereticorum fyítemate

&

jam eft malus.

4. Hec duo principia contra-

oru

ria nec fimul. poflüunt exiftere nec ab invicem

f

Íeparari: non imum ; quia fümmi boni &

i

fümmé mali natura diffimilis & infociabilis eft:

j

non 2dum; quianon feparanturliberé; cum

hs

aliàs etiam ex volunrate poffent effe (imul , quod

nulli

recéns diclis repupnat; neque neceffarió, cüm.

d

hujus ratio dari nequeat fine limiratione aliquá

tif

vel imperfe&ione ; neque coa&té five per ali-

quod tertium dividens, cüm, aliis etiam omis«

p

i

fis, hoc ipfum aliàs evadere

t illis füummis prinï.

*

(j

cipiis fuperius.

&e-

F5

m

Dr Drzo Uwo.

$o

Refellituv. [peciatim .. Quatenus- fupponit

[

mnalum eífe aliquam fuübftantiam productam.

Nam 1. juxta Apoft. i. ad Tim. 4.. Ommis crea-

zura Dei bona efl , & ex ratione conítat, exifte-

W

re ac effe meritó inter bona referri ; adeóque

malum non eft natura aliqua, fed naturae defe-

&us. 2. Subftantia mali vel eft incorruptibilis

vel corruptibilis? fi rmum; hoc ipfobona eft:

fi2dum; iterum bona eft, cüm vitiari & cor-

rumpi non poffet, nifi bona forer: unde fe-

ä

quitur malam fübftantiam nullam effe. 3. Tri-

lex malum confiderari poteft: 1mum nature;

fed hoc in fe ac veré malum non eft, fed minor

perfetio feu imperfectio relativa, & aliquis

t

J

uxta noftram opinionen defectus ex eo, quód

illius ratio & utilitas noslateat: 2dum pene;

fed hoc nihil eft nifi dolor & affli&tio judicis

autoritate in criminis vindictam inflidia: 3tium

culpz feu peccatum; fed hoc defectio duntaxat

à lege Dei eft, quà homo coram Deo fit reus.

JI. Quatenus füpponit conciliari non poffe;

;

quód uno tantüm principio bono exiftente

exiftat in rerum natura malum.

Nam 1. fal-

füm eft illud füppofitum, üt manifefté parebit,

fi ad quaedam axiomata animum reflexerimus,

qua. facile ex ipfà notione creaturae ac Dei ob-

viísque rationibus perfpiciuntur.

Ejusmodi

fünt; creaturam efle ex aliqua parte effentialiter

deficientem; mundum, in queftione pracfenti

de malo, non conf(iderari debere fecundüm

partes fingulas feparatim ,. fed velut totum ex

xariis ac diverfisrefultans: Deum nihil creature

ï

deébere

—

u

Ds Drzo Uxo.

9X

)nt

debere prcter nature proprietates & ejus ap-

Atf

endices feu vim proprium finem confequendi:

»ïea. j T

Deum effe liberum, neque teneri attributum

jl

unum pre ceeteris manifeftare exteriüs, quan-

yjt

tum poteft: Deum etiam effe ens (apienriffi-

d

mumira, ut quamvis acat ex certis aequitatis &

ii

fapientie legibus, eastamen acagendimotivum

d

homo vel non teneatur vel non potfit affequi.

Qu

Ex his enim omnibus facil inprimis elucefcit;

T

quomodo malum nature poffit à principio

Ti

fummé bono etiam produci: deinde quomodo

ii

malum culpe poffit ab eodem permitti in crea-

ii

ruris libertate voluntatis preditis, patet ex di-

j

n

&is; tum quia Deus datis ad peccatum vitan-

;uod

dum viribus non renetur ad plura, atque hinc

g,

nec peccatum impedire tenetur: tum quia bo-

dict

nitaus & fanétitatis attributa exterilis non tene-

juur

tur manifeftare, quantüm poteft; quod fieret

j

omne etiam in aliis peccatum impediendo: tum

Tui

quia Deus permittens peccata poteft habere

xl

fines fapientiffimos , quos quamvis non per-

Tenft

fpiciamus, inde tamen non fequitur eos non

2

dari: denique cüm in malis poenae fulgentiffime

1[€bi(!

pateant non tanrüm zequitatis, fed & fapientiee

yms

ac bonitatis divino radii, aut fi minüs à nobis

j

cognofcantur , 'certé ex di&tis adfint, eó quód

n

ex perípecta entis infiniti natura debeamus mo-

A

tiva harum a&tionum legitima inferre; certum

3ch"

faltem eft, quàd hec etiam mala cum fümmo

din

bono concilientur.

2. In fyvftemate duorum

j

principiorum fümmorum inexplicabilis eft ori-

ürt

£o mali; cüm enim ex una parte mala in hac

i

mun-

;

$2

Dzr Dro UN'o;

i Ü

mundo fint bonis permixta, ex altera autem

Y

i

parte principia fumma illa duo neceffarió agen-

tia nec poffint effe viribus paria aut impacia ex

)

j

f d. ; plané fequitur aut malorum, qua danrur;

& bonorum non haberi principia, aut unum

[

W

tantüm efle vel malum velbonum ejósque prin-

licabilem effe

d

cipium unum; adeóque inexp

f

mali originem in hoc fyftemate.,

III. Quate-

nus füpponit mali principium pofle effe fum-

mui principium.

Nam 1. Principium mali

Q

fümmum deber effe fübftantialiter malum ,. feu

)

tota ejus, fi qua eft, fübftantia ac entiras debet

fi

effe pura pura malitia, h.e.mera privatio, de-

fe&tus purus, merum nihil: fed tale ens repu-

gnat; quia mera malitia non poteft effe ens ac

principium ; multó minüs fummum feu perfe-

(

]

&iffimum: ergo.

2. Principium füummé ma-

lum veleft, vivit & intelligit ; vel non? fi

2dum; principium mali effe nequit, aut mala

univeríà producere ,. üt ex ratione principii &

fümmi quidem patet: fi 1mum; non eft prin-

cipium fümmé malum, quandoquidem in eo

reperitur multum boni, exiftentia nempe, vi-

ta & faculras intelligendi: ergo.

ä

40. Nec dicas 1. Ipfa SacraScriptura ftatuit

]

inprimis principium fummum boni, ür per fe

]

patet; deinde etiam principium (üummum mali,

Q

&t prol. 1. quia lfa. 45. v. 7. legitur: Ego.Do-

smiuus, & nom efl alzev formans lucem &9. cveans

l

genebras , facieus pacem & cveans inalum.. 2. Quia

]

Amos 3. v. 6. habetur: $j erit malumincivitate,

d

quod uon fecerit Dominus. — 3. Quia2. ad Cor.4.

V. 4

ia

Dz Drzo Uuo.

93

V. 4. dicitut:, JDeus Dugus freculi excecavit men-

3

265 infidelium ; unde patet dari Deum mali, qui

I

joan. 12. v. 31.. Princeps bujus: feculi vocatur.

(

AVec dicas 2.

Datur fümmum bonum:

ergo

VUf

etiarn fummum malum.

fProb. Conf. 1.

Quia

[l

unum contrarium neceffasió infert exiftentiam

d

alteriuscontrarii: fed fümmum bonum & malum

j

füramumcontrariafunt:ergo. 2.Quiainrerum

Au

I

natura non minüs fünt;que participant malitiam,

ni

quàm que bonitatem: ergo ficut, que partici-

[]

pant bonitatem, oftendunt dari aliquod bonum

a

&

fummum, fic que participant malitiam, often-

[

dunt effe aliquod fummum malum; prefertim

apu

quia, ubi datur magis ac minuS$, ad fümmum

5«

etiam & pleniflimum illius fpeciei recté arguen-

rfe-

dum, à ratione & experientia deducimur.

qu

AÀNec dicas 3. Sub unico principio fümmé bono

u

non poteít effe malum: ergo debet admitti

"

Til

etiam principium fümme malum ProP. 47t. 1.

il

Quia principium fümmé bonum eft ensinfinità

pnn

fanctum, item ens, quo melius dari nequit ; (ed

inprimis ens infinité fanctum, infinito odio ha-

nd

bens peccatum, illud non patitur, fed; ubicunque

j

potcü,itppedit: deinde füb ente; quo melius

at

ari nequit, non poteft effe malum; quia me-

d

lius foret ens, füb quo nullum poffer effe ma-

lum : erpo.

2. Ens fümmé bonum etiam à

1

J

creaturis avertere nitirur omne malum, quan-

u

tum poteft: jam veró cüm malum nihilominüs

in rerum natura datur, vel illud ens fümm&

H

[

bonum impedire malum nequit ; & jam non

4

c&* fümmeé potens: vel impedire non vult; &

d

jam

94

Dz Dro UNO;

jam ejus bonitas evanefcit: nam neque poreft

p

non impedire ex folo voluntatis nutu ; quia

J

Tl

hoc jam malitiam quandam voluntatis denotat:

neque ex aliquo motivo; tum quia nequir darí

|

i

ullum motivum permirtendi mali ; tum quia

aliàs illud ens non liber? fed cogente aliquá ra-

li

tione permitteret malum , & fic füummum ens

T

non foret. Ergo.

B. ad imum AV. 2d. p. dut.

Ad textum

K

imum & 2dum 5 fermonem ibi effe de malis

Q

poenee feu fuppliciis, quz àDeo jufto peccato-

Ü

[

ribus inflipuntur, üt ex contextu patet ; quin

ex 1mo patet, ab uno principio bonum proflu-

Í

ere, & malum etiam five fieri five permitti.

Ad stium rextum zdet S. Chryf. per Deum

l

0

hujus feculi intelligi verum quidem Deum,

fed qui permittendo tantüm excecer : — Patres

V

tamen reliqui communiüs intelligunt diabolum;

quz acceptio etiam roboratur ex textu Joaunis

laudato & Pauli ad Ephef. 2. v. 2. Diabolus au-

tem dicitur Deus eo modo, quo venter ad

Philip. 3. v. 19. Deus vocatur; nempe qui Dei

loco colitur. — & ad 2dum IN. Conf. . d prob.1.

g

JD. M. Contrarium unum infert alrerius con-

trarii exiftentiam, Íi opponantur contrarié,

T.fiprivativé, üt fümmum malum ex dictis

opponitur fümmo bono; N.. 74d prob. 2. N.

pavitatem tum entbymematis tum adeitee ratio-

l;;;:

nis. Bonum enim dicitur aliquid ex perfectio-

ne. nature proprig vel alienee, éftque quid po-

Üütivum ac caufam efficientem habet: malum

1

vero efl privatio aut defectus, non eft quid

[

pO l«

g,

DEXDEO UNG.

95

yd

pofitivum & caufam tantüm deficientem haber.

g. ad atium IN. 44.. " dd prob. 1. inprimis D.

j

)nt

lm. p. min.

Ens infinité fan&ctum intra fe non

il

atitur peccatuin , C. extra fe fuéd. fi illud odio

qi

h

abeat extenfivé infinito C. fi rantàm odio in-

dT

tenfive. infinito IN.

üm Deus ían&iratem

1

fuam non teneatur exteriüs manifeftare, quan-

tum poteft; licét nullius peccati poffit ipíe effe

VAU

reus vel autor, tamen odium erga ilud non

"

fIàs

debet etiam exteriüs manifeftare, omne pecca-

u

tum impediendo. .Dede iW.24. p. min. Ra-

tionem D. Ens foret melius, h. e. fuam boni-

qi

ol

tatem mapis fenfibilem ac manifeftam redderer,

fnit

fub quo nullum malum foret, C. effet melius

Jeuri

infe acreipfà N. Deus equidem non foret illud

lum r

ens fummum, Íi bonitas & fanclitas illi non

AT

ineffet in rei veritate ;. ficut veró non defineret

J

effe Deus füminéque in fe beatus, . etfi nullum

)

attributum manifeftàffer; fic dum liberé decre-

j

us

vit fuas perfeCtiones exteriüs prodere ,^ ubi

unum magis vel minüs manifeflat , inde nihil

(

ub

ejus perfectioni decedit, quin potiüs fübin oc-

cafio oritur manifeftandi attributum, quod, fi

j

]l

(

aliud fummé foret manifeftatum, penitüs la-

tuifer. — 724 prob.2. &. 1. ad Maj. D. Ens fum-

ratio

qid

mé bonum, quod neceffarió & ex vi naturee

precisé agit, nititur etiam à creaturis avertere

D N.

fitit

omne malum, C. quod agir libert & ex vo-

luntatis electione, fu/4. fi velit manifeftare fuam

Jlb

bonitatem, quantum poteft ;

C. fecüs IN. &.

]p*

2. ad min, C. im. p. fed V. p. ad. ..A4d prob.

Jl

memb. x. w. AV. inde colligi malignitatern volun-

Qu

tatis

yli

s

"od

i

Dz. Dzo Uwo.

96

tat

is poffe; quia quamvis inente infinito prima

p

ratio facti fit voluntas facientis; tamen utpote

Rif

ens fapientiffimum eriaminrer apendum ex puro

voluntatis nutu fapientiffimum fibi (emper finem

Ji

TRU

roponit, & media ad illum aptiffima affumir.

Ad memb.5. N. af[. $9 utvamquevationem. - Prius

lio

quidem patet; tum quia poteft ens infinite fa-

l

piens habere rationem motivam, quamvis ea à

nobis dari aut aflignari nequear; imó heec ipfa

ïqu

infinita fapientia exigit, ut dari omnium ejus

qu

actionum ratio non poffit: tum quia fufficientes

q

[

ac fapientiffimae rationes etiam nobis innote-

fcunt.

Prafentern enim providentiae ordinem

| d

cum liberatis creatze ufü ac peccati permiflione

D

tuit pra alio elipere amore fui, quia glorio-

K

fius eft iberum obfequium ; amore creaturarum,;

4

quia exinde opera earum fünt excellentiora;

amore electorum , quia ex permiffione peccati

q

H

fpecialior poftmodum illis amor preeftari & glo-

ria enaíci poterat; amore manifeflationis attri-

I

butorum, quia abufüm libertatis & peccatum

l

permittere potuir, ut elucerent patientia, mi-

ferieordia & juflitia ; item fapientia in affum-

1

li

-ptione mediorum ad peccatum delendum, quo-

rum precipuum atque fummé admirabile eft

Verbum incarnatum. Similiter pofterius facilé

conftabit, fi modó diftinguatur inter hec duo:

l

Deum determinari aliquo motivo ad agendum;

& Deum inter agendum fibi aliquod motivum

proponere: rmumex his Deo negamus, 2dum

eidem tribuimus; atque hinc declaramus, eun-

mali

,1

ä

dem nec ullà ratione cogi aut necelfitari ad

per

Dzs Drzo Uxo:

92

Iff

permiffionem,; neque etiam cacá naturd pro-

u

nitate ad illam ferri.

u

4t. Aefpondeo I Valentinus ex Hefiodi

Wsl

m

Theogonia Deos, ex Platonis Philofophia ideas

mutuatus, hecque fimul cum Joannis Evange«

Yi

lio commifcens Syftematis füi monftrum con-

n

v

Á

flavit, in quo triginta Deos confinxit, quos

5?&

i

4Eonas, h.e. Secula, nominavit;

eorüm-

D

que quindecim maículos & totidem foeeminas ;

iqi

quorum permixtione alii generarentur; arque

&t

ex iis Salvatorem omnium ,

veluti

Pan-

Q

doram Hefiodi ex omnium Deorum munere;

f

effe perfe&um. — Divifir porró hunc Deorum

fios

numerum per Ogdoadem feu Octonarium;

ori

per Decadem & per Dodecadem. In Ogdo-

ftif

ade ftatuit 1. Bython feu profundum ranquam

i

JEonum principem, cui tanquam conjugem

ecci

addidit Sigen feu Silentium, quam etiam En«

ncouam & Charin vocat.

i

2. Hos 7Eonas, cüm

&l

infinitis retró eevis in altiffima quiete placidae

at

ac quafi ftupentis diviniratis permanfiffent, aje-

,

bat protuliffe Nun feu Intelletum , & Ale-

TU

theiam (eu Veritatem.

3. Ex Intellectu & Ve-

n

ritate procelliffe dicebat Verbum & Vitam; ex

lt

Verbo & Vitá Hominem & Ecclefiam. In

"

hi

M

Decade fomniabat ex Verbo & Vita prodiiffe

dl

Profundum & Mixtionem ; Senii expertem &

1

Unionem ; Per fe nafcentem & Voluptatem;

j

Immobilem & Concretionem; Unigenirum &

Beatum.

d

In Dodecate ex Homine & Ecclefia

eun

prognatos finxir Paracletum & Fidem ; Pater-

j

m

um & Dilectionem;

pit

aum & -Spemx; Matern

G

fne

$.

Dzs Dro UNo..

Intelle&um & Prudentiam; Ecclefiafticum &

)

l

Beatitudinem ; Voluntarium & Sapientiam.

Prter has de Deo fabulas, aliósque de Chri-

l l

hi

fto, hominibus naturà malis vel bonis, refür-

re&ione item, martyrio & operibus errores;

Q

fa

notanda videntur

ejus deliramenta circa crea-

r JEfüm fíeu Salvatorem,

d

tionem rerum.

$

quem tamen alibi e

tiam diflinguit, perfectum

flatuit ex omnium

A&onum defloratione, qui

n

cüm ederetur, fimuletiam prod

ucti fant ho-

[*

norarii ejus fatellites & angeli, ejusdem cum

illo gen

eris. . 2. Commentus eft Unigenitum

V

i

roduxi

ffe Chriftum & SpiritumSanctum; 5Sa-

sientiam autem fine füi conjugis confortio edi-

diffe fcetum informem , Achamoth aut Enthy-

mefis, h. e. cogit

ationis nomine celebrem, 1e

h.e. univerfitarem hactenus

extra Pleroma;

factorum & narratorum relegatuum.

3.

n-

fübftan-

ä;

thyme

f huic tribuit filium ex animata

tia conditum , diétum Demiurgum ;

h. e. con-

ditorem omnium extra Pleroma exiftentium.

fabricatorem dice-

Quamvis veró hunc mundi

ret, tamen nihil illum vi p

roprià effeciffe vo-

du&a fuiff& )

lebat, fed omnia à matre ejus pro

e ri-

& quidem ex ejus fleru omne humidum;

fü lncidum, & doloreac ftupore corporea mun-

ä

l

di elementa manáffe; quin diabolum à Demi-

(

urgo productum utpote fpiritualem füo aucto-

e

.

re ranquam ani

mali faperiorem mapísque gna-

rum fabulabatur; eun

démque Demiurgum ita

colum & hominem.formáffe, ur ramen & ca-

lum & hominem omnine ignoraret. 4. Tri-

ä

plex

Dsg Dso Uxo.

99

hi

a

plex hominum genus flatuebar: Pneumaticum,

Pfychicum, & Hylicum feu Choicum. Pneu-

i

matico feu fpirituali homini tribuit animam na-

J

turà bonam & impeccabilem falutísque olim

J

cum angelis poffidende certam, atque hinc illi

u

faciebat omnia eriam flagitia licita, quia mun-

Ff

dis omnia munda funt; talem hominem fuiffe

du

Seth Patriarcham, f£que folos ja&tabanr Valenti-

u

niani, quibus fola myfteriorum cognitio fine fide

tl

ac operibus füfficeret ; Píychico feu animali

[

tribuit animam imperfectam, qu:ze pro diverfa

jf

vitz ratione falutem vel exitium mereri poffit;

&

atque hinc ficut ad illius (übfidium Chriftus ve-

T

nit; fic etiam ex parte fua fidem & bona opera

yly

addere deber; ejusmodi homines fuiffe Abelem

L

& omnes Catholicos appellabat; klylico feu

emu

materiali tribuit animam naturáà malam & ad

b

exitium condiram, cujus exemplum in Cairio

yfts

datum fit.

,qu

Refellitur hoc Syftema uziverfunz. .

uia

at

hujus fabulofz fictionis fundamentum plan&

t

nullum eft. Nam quód in ep. ad Eph, 3. v.2 1.

[f

legatur: g ommes geuerationes Seculorum Saculi,

atque hinc dicatur mentionem ZEonum fieri,

al

U

eó quód /Eon grecé Seculum fignificet; pro-

m

bat quidem vocis ufürpationem, minime au-

jent

tem fenfüm, cüm hàc phrafi duntaxat fignifi-

d

centur etates ac tempora Seeculorum ufque in

(f

eternum , nihil autem prodatur de Genefi fi-

um

&titià tripinra ZEonum. Preterea veró ficut ar-

bitraria omnino füfpicio Valentinianorum eft,

(s

T

quód ad indicandum ZEonum rmoyfíterium, Sal-

2

Vator

plex

$

Dzsz Drzo Umo.

$0O

vator ufque ad trigefimum annum palàm ege-

rit nihil, & in parabola operariorum vinece

-

— a Ecup i p

numerus /Eonum expreífus fuerit per horas

omnes colle&as, quibus interpolatim füucce-

dentibus operarii erant vocati; fic calculatoria

iíta probatio faciliüs rejicirur, cüm aliàs fimili-

bus numerorum obfervationibus ad plurima

abfürda licerer delabi. '2. Quia contra hoc fig-

mentum valent omnes rationes, quas vel ex

fidei vel rationis principiis contra Polytheif-

ER EE DT UM EE EO u EM er —— MAEL . r E. o

mum fuprà attulimus, & quidem eó efficaciüs,

quae ZEonibus affingun-

quó indigniora funty

tür. 3. Quia /Eones vel c

um Valentino di-

cuntur fenfüs, affe£tus & motus in ipíà Divi-

nitatis füumma inclufi; & fic nequeunt dici pro-

vel cum Ptolemeo

prie ac fübftantialiter Dii:

ilius Flerefiarchee difcipulo funt perfonales

fübflantim extra Deum determinate ; & fic

rurfus Dii non funt, pretereáque affe&tiones

£nalé in fübftantiastransformantur.

Refellitur. [peciatim.

1. Quia fi conjuga-

tiones ZEonum à

H

Valentino pofite verze fünt;

non trio

inta folüm, fed & quatuor infüper nu-

merari

debeut Horon, Chriftus, Spiritus San-

&us, & Salvator. 2. Quia in idem pleroma

2

conj

iciuntur, que fe invicem deftrruunr; nem-

pe Silentium

& Sermo feu Verbum, Propater

*

& innatus unà

cum emiffo & nato, impaffibi-

lis & paffibilis, non errans & in errore con-

flirurus. 3. Quia genefis ZEonum aut pre-

*

Ofleré aut non conven!

enter ordinatur; üt

men

ä

dum Vita fextoloco gcnita dicitur, quee ta

pre

lor

Dzr Drzo Uwo.

Lo)

l.el

pree aliis

mnibus ponenda erat; & dum Sa-

pientia horin

mia

is ac Eccleíiae proles fit; produ-

ti$

cenda ab-intelle&u & veritate. 4. Quia /Eo-

q

nibusomnibus; preterquàm intelle&tui, negatur

J

Profundi cognitio; quod quidem quamvis s&-

1l

errim? füftineatur in Demiurgo, plané feren-

i

à

If

um nonelt in /Eonibus, urpote Diis ac Divi-

f

nitati primae propriis maximéque conjunctis,

&c.

Plura alia dedit S. Iren. l. c., ubi omnes

|el

y

fabule receffüs maxim&é dé conditore mundi

i

excuffit, & manifetos errores debellavit.

Jl

PADPEUET I

d

) J

i

D Effentia. Dei.

)

o

E ineffabili aliàs Dei natura imperfectam

]

D

(altem defcriptionem daturi, ex metho-

. r

do naturali cognitioni & ingenii humani

infirmitati mapis congrua examinant phyficam

jon

ilius ac metaphyficam effentiam. | Ad horum

normam rem przefentem pertractaturi, variae fi-:

J

[

mul prioris ufürpationi attendimus, vi cujus

effentia phyfica jam pro rei entitate aut parti-

ii

u

bus r:m phyficé componentibus, jam pro ag-

gregato vel complexo ex pradicatis omnibus

Q

rei identificatis füumirur.

[2

Atque hinc primó

quidem refutandus venit error de entitate Dei

utet

n

corporea feu phyficé compofita: deinde affe-

renda eft Deo omnis perfectio: poftremó tan-

j

dem definienda occurrunt predicara, qu& ef-

vr(f'

u

fentiam tum phyficam tum metaphyficam five

i

-

philofophice five theologicöaqo,nüimunæ.

o

102

Dz Dzo Uxo.

ARTICULUS I

(

du Deus fit Eus. corpoveum *

[

42 NTO!4. Prater Polytheos gentiles equé ac

hireticos Diis fuis humana membra ac

fexum tribuentes, Cap. pr. memoratos, nec

non veteres illos Philofophos, qui Deum velut

mundi animarn admitrebant, hominémque im-

piiffimum Spinofam fub Dei nomine ipfam re-

rum univerfitatem commentum, circa Deifüb-

E

ftantiam & Judeis errárunt Sadducai, qui ne-

que refürre&tionem agnofcebant neque Spiri-

ä

tum, ideóque ab Arnobio inter defeníores Dei

corporei recenfentur: à Chriftianis aut fimilis

aur aqualis erroris accufantur, à Philaftrio L.

de Heref. Seleucus & Hermias, heretici anti-

quiffimi; à S. Aug. L. de Heref. her. 46. &

E

L. conr. ep. fund, C. 25.

Manichzi, qui do-

cebant, Deum infinità mole diffufüm effe, non

undique ramen, fed tribus quadris infinitum;

à Socrate L. 6. & Sozomeno L. 8.

Monachi

plures /Epyptii, qui Seculo 4to in eum erro-

rem defciverunt , quód Deus fit Anthropo-

morphos, h. e. humane & corporee forme;

unde & Anthropomorphire appellati fünt.

Huic errori anquidam ex Patribus etiam pre-

luferint; proximé exaáminabimus; nunc veró

dogma fidei ftabilitum & vindicatum imus.

|

43. Dico. Deus purus eft Spiritus, omnis

corporisexpers. "rob.J ex Striptuva. Hec

enim 1. Deum appellat Spiritum, Joan. 4. v.24-

Spirizus of Deus, $ eot, qui adovagt eum ,. in

ä;

piritu

W

Dzr Dro PUNo.

10$

Spivitu €? veritate oportet adorave, Et 2.ad Cor.

3. v.17. Dominus autem. Spiritus ef]. . Nomen

autem Spiritus hic propri& & ad litteram ufür-

A

patum, probar finis ac intentio Chrifti, qui

K

priore loco Samaritidem mulierem docet,

«

Deüm adorandum non corporeo cultu vel uno

?lut

tantüm in templo, fed mente & ubique, quia

If

nec ipfe corpus eft, nec uno duntaxat locoin-

ln

clufus.

2. l'ribuit Deo ea, que corpori con-

i

gruere nequeunt, fed rantüm Spiritui; qualia

ls

íunt immenfiras, immutabilitas, immortalitas ;

plTI

& alia fimilia attributa, de quibus Difput. feq.

p

teftimonia proferentur. 3. Afferit nullis linea-

1ll

mentis defcribi , nullà imagine depingi poffe

j

Deum, 'üt habetur 1(à. 40. v. 18. Cuz evgo fmi-

fitlv

lem feciflis Deumn? — aut quam. imaginem ponetis

j

ei? Exgo. Prob. II.ex TYaditione; 1.quidem

d

ex Ecclefig judicio, que & Anthropomorphi-

tas, eX quo orti fünt, femper inter bzreticos

[

(

habuit; & in Conc. Later. IV. Cap. Firmiter ;

d

fic definit: Ua efl Dei effentia ,. fubflantia feu

o

natura [fünplex omnjtio. . 2. Ex Ss.Patribus, qui

omnes uno ore profitentur hanc doctrinam ; &

m

iif

pluribus etiam rationibus confirmant , üt vide-

tl

re eít apud Petav. L. 2. C. 1. & 2. Eorum tefti-

pf[f*

monia pauca tantüm breviratis ergó addimus.

ytt)

'Orig. L. 1. de Princip. C. r. ait: JVoz evgo aut

tandus ef? Deus ;

corpus aliguod aut in covpore effe pu

fs

fed . iutelleclualis natura ,. fimplex ,

mibil omuino in

-qou,t

ff ex 77172

d

f& adjun&ionis admittens ,

parie «ouas ,

€9, ut ita dicam, Totus$ mens.

Deumn

incor-

j

S. Hilar. in pfal. 129. Inteüiïndum ef ;

Ds Drzo Uuo.

404

zncorpovalem effe ,. meque- ex . pavtibus. quibusdam

—

atque officiis membrorum ,. ex quibus covpus effici-

tur ; conffleve. . S. Aug. L. 8. de Civ. C. s.

Porrà fi mofter auimus corpus non eff , quomodo

JDeus eveator amimi covpus efl ? . S. Greg. Naz.

r R EE

Or. 34. ; n corpus eum e[fe dices? — Quonam er-

—

-

go "odo immen[us , infimitus ,. fipura expers;

M

ac demique ejuymodi , Wt mec fangi mec oculis

eerm . queat? &c.

3. His addi poffünt tum

confenfus Judeorum, qui Sadduceos femper

—-——r3 £2

lt hereticos habuerunt, quorümque doctores,

iien

—

ür Philó & Maimonides veritatem hanc ex

profeffo probárunt; tum veterum Philofopho-

rum teflimonia ab Huétio colle&a, inter quos

Deum omnis corporis expertem : docuerunt

Pythagoras apud Lactant.de ira Dei, Xenopha-

nes apud Clem. Alex. L. . Strom., Plato apud

--

—

Aug. L. s. de Civ. C. g. Prob. 11I. ex Ratione.

1. quidem ex notione entis neceffarii ac omni-

4 ——

perfecti, quod Deo competere jam füprà

—

oftendimus , atcorporinon congruere facilé per

fefe patet. 2. Ex praedicatisimmenfitatis , immu-

tabilitatis, immortalitatisaliísque fimilibus, quae

Deo propria fpeciatim oftendemus infrà, nec

cum corpore componi queunt.

3. Ex Deipre-

cellentia prae anima rationali & alio quocunque

fpirituali ente, quz iterum rationem cor

poris

à Deo abeffe demonftrat.

Rome a. Va n - . CM ONRI EL UL E

44-. Objic. ScripturaSacra Deo tribuit, quee

——

corpori fünt propria & ab eo dependenr: erpo

[—1

dicendus eft ens corporeum 24z. prob. 1. Quia

——-—

-

tribuit ei membga & fenfüs corporis, üt patet

ex

DE Dro Uwo.

105

lm

It

ex p&àl. 33.. Oculi Domini fupev juffot; €9 aures

ejus 12 pveces eorum; ex Genef. g. Odoratásque

j

e? Domingus odorem fuavitatis; ex la.x. Os

T

Domini locutum eff ;; ex Exod. 6 Redimam in

W.

j

brachio excelfo; ex Job. o.. Manus Domini fe-

cerunt ; ex Exod. g. Digitus Dei bic efl; ex

if

l. 66.

Jerra — fcabelum — pedum — ineovum.

Tj

l

2. Quia tribuit ei dimenfionem & firum , àt

tU

patet ex Job. 11. Excelfior calo eff . . pvofun-

anf

dior imfevuo . . lomgiov tevvd . . latior mavi; ex

r

là. 3. Srat ad judicandum Dominus; & cap. 6.

(d

Fidi Dominum [edentem fupev folium excelfum. &c.

"

3. Quia tribuir affectiones interiores corporis

(

& fenfüum, poenitentiam fcilicer ac iram, üt

FUf

patet ex Genes.6.. Penitet ine feciffe hominem;

Jhte

& ex pfàl. 6.. Domine ne in furove tuo avguas tue ,

p

Wéque i iwatua corripias ne; quibus verbis pro-

At

prietatem affectionum fignificari , probant quo-

ml

ad rmum verba praemi

: Zàü&Glus dolove cevdis

i

intvin[echs , delbo , imquit, bominem: — quoad

eper

2dum autem Lactant. L. de ira; ubi quamvis

1f

neget in Deo effe alias affectiones, iram tamen

qu

locum habere contendit.

Conf. l.. Genes. 1.

n

Homo dicitur creatus ad imaginem & fimilitu.

J

dinem Dei: ergo, cüm homo corpus habeat,

1que

illud etiam Deo concedendum eft; prefertim

yont

cüm Prudentius in Apotheofi, & Tertul. L. de

Refür. carn. agentes de creatione hominis men-

quæ

tionem faciant Divini corporis, Cozf. Z£. Deus

,rgo

non tantüm apparuit fzepiüs in figura humana

u

fed etiam homo factus eft ; adeóque habet ve.

yud

rum & humanum corpus noftro

»

fxm,üez e

rgo..

q

$

&l

kl

" d

o

106

Ds Dzo UNo.'

&. D. .4. Scriptura, quee corpori funt

|d

[

propria ab eóque pendent, Deo tribuit in fen-

Y

fu proprio & fecundüm litteree rigorem N. in

[

fen(u tropico & fecundüm modum loquendi

[

cogitandíque humanum C. Quandoquidem

homo fic comparatus eft, ut quae pure fpiri-

p

p

tualia funt, vix queat intelliere, nifi fub in-

t

volucro corporeg cujusdam imaginis ; fcri-

[

ptura huic infirmitati fua verba accommodans

Dei attribura delineavit füb proprietatibus cor-

lj

t

oris.

Hinc intelliguntur per faciem Dei in-

tima vifio & familiaritas, per oculos fcientia

|

[

rerum accuratiffima, per aures attentio vel et-

jam benignitas, per brachium aut dextram

potenria virtus ac robur, per manus vel eadem

potentia vel auxilium aut venia vel paena flapel-

]um aut correptio mitior, per digitum fumma

faciliras vel mirabile artificium aut donum Spi-

pitüs Sani, per pedes prefentia vel etiam in-

dignatio in conterendis hoftibus: fimilirer ex-

plicantur fenfüum vocabula , nempe per audi-

tum gratia & exauditio precum; per odorarum

complacentia & delectatio bonorum operum,

per guítum & ractum alacritas & operatio:

ltem per dimenfionem Dei exprimitur immen-

fitas, per ftationem conítantia vel alacritas; per

feffionem immutabilitas: denique per poeniten-

tiam Dei ac dolorem proponitur (celeris pravi-

tas & feveritas ultionis, periram autem poena

atque vindicta.

Porro hunc effe fcriprure

fenfüm conílat r. ex eo; quód illa multoties

|

Deum afferat Spiritum, nec unquam; ni(i ubi

[2

P

Dr DEOV'UNO.

107

f

de Chriftlo fermo eft ,

corpus tribuat Deo;

Q

cui pr&terea proprietates plures cum corpore

J

nullatenus . componendas : affignat :

2. Quia

T

eadem vocat Deum íübinde lucem , ignem,

m

leonem; alatum &c.; qua profectó nemo ne-

pir

gabit figurat? effe intelligenda:

3. Quia fcri-

jl

prura nonnunquam , ubi corporeum quid Deo

(d

tribuit; cauté monet, non effe (enfü carnali ac-

Y

d)

cipiendum. Hinc Job. 1o. dicitur: JVuzguid

qr

oculi tibi cavmi. fumt , .aut fiqut videt bomo, €9 tu

3b

videlis? L. x. Reg. C. 15.

orvó zriumpbator in

etii

Jfrael mon parcet , e9 penitudime monm fleetur:

]e

meque epün bomo efl , ut agat pemiteutiam &c.

it)]

His accedunt teftimonia Patrum ,

maximée

det

S. Aug. ep. 111., qui eandem nobifcum expli-

cationem ac fenfüm verbis (cripturze tribuunt.

zgcl-

m

Quod diétum Lactantii füb finem probationis

3tic laudati attinet, ille re&é inprimis facit di-

h

m

incionem inter affe&iones vitiorum v. g.

o

libidinis & avaritie , quc nullo modo compe-

audP

tere Deo poffünt, &inter affectiones virtutum;

quales fünt charitas in bonos, irain malos &c.:

Atf

:fum

deinde veró has poftremas quoad effe&tum &

per fimilitudinem ftatuit in Deo, quarenus v.g.

tU

d

ficut pater jufté iratus punit filium inobedien-

j

rem ; fic Deus punit peccatorem ad emenda-

yte

tionem: eas tamen Deo non adfcribit quoad

t

affe&tum feu hujus naturam aut imperfectionetri

t

& fecundüm proprieratem, cümirain Deo non

»ll]læ

fit affectio quaedam phyfica aut cum perturba-

j

tione . conjuncta ;

INon emim im commotioge

D

Dominus , ait L. 3. Reg. C. 1g. fcriptura. Ad

i

Dr Dro Uwe.

&

$08

[

Conf. E. &. D. 4.. Homo ad Dei fimilitudinem

& imaginem eft factus inadaequaté & fecundüm

n

animam duntaxat, C. adequaté & fecundüm

ld

W

omnia , N

uamvis crearura nulla Deum

P

erfe&té reprafentare poffit, & res corporee,

Q

te

fte Jobo, veftigia tantüm Dei fint non aurem

imagines;

Interpretes tamen cum plerisque

Ss. Patribus a

d laudatum Genefeos textum ani-

li

ma cum Deo fimilirudinem ponunt vel in eo;

&

N

quód anima fit pure fpiritualis, ficut Deus eft

purus Spiritus , vel quod ratione triplicis fuee

tj

facultatis ,. intelle&tüs fcilicet memorie ac vo»

[5

K

lunratis quandam Trinitatis analogiam exhibeat.

Alia quidem fuit Prudentii & Tertulliani com-

)

mentatio in hunc locum , utpote càm prior

q

traderet, Deum hominis formationem fuíce-

prturum induiffe hamanum corpus; facrísque

]

digitis terram in membra diftinxiffe ; alter verà

adderet , Deum in hominis plasmatione futu-

Y

ram Chrifti incarnationem menti habuiffe pre-

fentem , & ad hanc ideam duxiffe ex limo ho-

f

minem: fed enim licàt in hujusmodi opinione

dici poffit eriam corpus hominis fa&um effe ad

P

imaginem alicujus corporis; hoc ramen non

erat Deo proprium aut ex natura conveniens ;

U

fed aut liber& affumptum, aut olim ad hominis

p

redemptionem affumendum. — 4f Copf. J .

u

'Transmiffi rmà parte Antecedentis, de qua

[:

Difp. 3tia tractabitur, quoad ad. p. D. . Deus

d

homo faétus eft perunionem hypoftaticam cum

gatura humana, C. per compofitionem, quas

f

fi humanitas fit pars Dei, IN. — Ex unione hac

f

equi-

u

DE Dszo Uwo.

109

Isj

equidem natura humana ad fümmam perfe&tio-

iul

nem evecta eft, divins tamen nature nihil in-

]i

de perfectionis aut acceffit aut deceffit; de quo

«

vid. Tr. de Incarn.

à

[

uznEs: Quidgam f fentieudu

"m .de quovum-

Vsl

dam veterutn circa banc mateviam opimone ?

)

4s. AVoa. Inter "Theologos equé ac Hi-

d

ftoricos difceptatur, an Deum corporeum effe

18

cenfüerint Melito Sardenfis in Afia Epifcopus;

ii

vir pietate ac fcienrià Seeculo 2do illuftris, 'T'er-

slit

tullianus füb finem ejusdem fzeculi fcriptor ce-

en

lebris & inter Patres laudari folirus; Audius

item feu Audeus multorum Monafteriorum

ibe

COIt

prope feculi quarti medium pater, doctrinà

n

quidem & monafticà difciplinà eximius, fed vel

ce

odio aliorum vel dogmatum erroneorum causá

s

poftmodum exilio mul&tatus; ac tandemS. Epi-

at

phanius proximé memorato cozvus & füppar.

fit

Melitonem quidem erroris arguuntPetavius,Ca-

2

ve, Joan. Clericus cum aliis; defendunt l Hermi-

ol

nier, Boucat, Tournely &alii: Tertullianum in

niot

füfpicionem vocant S. 'Thomas , Petav. Huet.

fei

Pamelius & Critici plerique; exeufant Natalis

t

Alexander aliíque cum prioribus patronis: Audi-

umincufant, quicunque volunt Anthropomor-

jl*

i

phitas ab eodiétos effe Audianos, & S. Epiphani-

i

um etiam Socrates ac Sozomenus denigrare vi-

T

dentur ; fed utrumque Communior jam fententia

)e

abfolvit. De fingulis brevi

ter nunc ftatuendum.

lito Sardenfis probabi-

f«

46. Refpondeo I. Mee

lis viderur ab errore Anthropomorphirarum

qU&-

Qs

1

fuiffe immunis, — Rarioeft 1. Quianec Anthr

pe

:q"f"

-

ilO

Drg DEO,UNG.

pomorphite, quod íané ad (üee feCtee defenfio-

[

nem non .erant omiffüri;, unquam Melitonem

[/

laudàrunt inter eos , qui eandem fecumopinio-

[

n

nem habuerunt; . necícriptores, qui de Anthro-

pomorphitis egerunr , àt SS. Epiphanius & Au-

[

[b

guílinus, eundem inter erroris hujus defenfo-

res recenfüerunt: quin'Theodoretusipíe, licet

L

Vi

mentem & opinionem Origenis de Melitone

referat, altüm ramen filet de eodem, ubi de

| &

N

Anthropomorphitis traétat. — 2. Quia Eufebius

etiam , magnus alioqui Origenis admirator,

iE

q

L.4.Hift., Hieronymus item de Script. Eccleft,

aliique Melitonem magnis afüciunt laudibus;

PW

nusquam veró incufanr de hoc errore, quam-

vis illius libri merninerint ; in quo folo tota

li

Origenis querelafundatur; quorum fane rmum

3

facere, 2dum omittere non potuiffent tanti

viri, qui füfceperant non libros duntaxat fcri-

prorum recenfere , íed & eorum orthodoxiam

exprimere.

ANec olflat autoritas contraria Gennadii &

Origenis. INam Gennadius quidem Melironem

arguit hujus erroris, fed & ipíe precipitantiee

in judicando & nimiüm facilis ad malam partem

ä

propenfionis arguitur ab aliis; unde ficut ejus

autoritas non aeftimatur, dum Dionyfium Ale-

l

E

xandrinum harefis Arianee & Auguftinum no-

vitatis reos fecit, fic nec majus pondus habet,

1

ubi Melironem exhibet: Anthropomorphiram.

Origenis veró teftimonium hoe lepitur apud

'"Fheodorer. Q. 2. in Genes., üt refert Catena

graeca: ,duteomuia iluddifcepsaudum efü , ubinam

€0HD-

»-

.Dz Dszo UNo.

11i

fit

conflet iflud: . Ad imaginem: z2 corpore, an im

i

anima — F'ideamug porro ,. quibus utautur, . qui

Itlt»

prius afferunt . à. quorum. gumervo ef? Melitoy qui

um

Jeripta veliquit de eo avgumento ,. Deum effe covpo-

À

vVeum. 3

Unde patet Origenem ex inícriptione

2

libri judicáffe de ipfo libro; & hinc Melitoni

]id

atribuiffe errorem | Anthropomorphitarum.

j

Verüm fivetitulusilliuslibri ponatur cum T'heo-

j

doreto fuiffe hic: évseduuavmov eivqa 00y -O'éày , five

(

j

cum Euf(ebio & Hieronymo iíte: 7zepi évzcoi-

Fal

v4 9«& ; deceptus videtur Origenes, dum ex

a

eo intulir; Melitonem ftatuiffe Deum effe cor-.

j

D

poreum.

Nam éyzdjuoroy non fignificare cor-

[uam

poreum, fed poriüs, fiita loqui fas eft; corpos

f01

Vatum , €x vocis graecae notione patet: quare

mut

Sixtus Senenfis re&é reprehendit verfionem

tan

Theodoreti à Joange Pico factam & pro-

ul

Xim? recitatam ; Rufinus veró poftremam in-

Qu

Ícriptionem latin? reddidir de Deo covpore indato,

Chriftophorfonus de Deoigcarzato , Heu. Vale-

fius de iucavuatioue Dei.

Licét enim liber me-

ii

tondt

moratus alius fit ab eo, qui juxta Anaftafium

It

[

Sinaitam in(cribitur v«p) cagxe7sce7 xoig8 , de

attel

iucarnatione Chrifli, xamenin eolibrofecundüm:

jd

fententiam Prudentii vel Terrulliani num. 44«

relatam fine errore potuit dieere; hominem

m

etiam quoad corpus fuiffe formatum ad imagi-

nem Dei.

a

jtul

47. Re[pondeo I "Tertullianus , fi do&trina

ipfius ac fenfus unic & rir& attendarur, jure

q

À

yeil

etiam excufari poteft ab errore Anthropomor-

C.10.

j

phitarum. Juioeft 1. Quia in Apolog.

Deos

(l

Dz Dro UNo.

IlX

l

Ih

Deos Gentilium docer eífTe falfos; quia homi:

nes funt ique corporei: ergo exiftimare non

n

i

poruit, Deum verum & unicum habere huma-

num corpus.

2. Quia plurima de Deo negat;

;!fll!

f

qua tamen corpori praertim humano penitus

neceífarió conveniunt.

Ejusmodi funt , &

'Tertullianus etiam docet, efle finitum & cir-

(

cumfcribi loco, efle divifibilem & mutabilem;

f

effe paffibilem &c. Sed rmum à Deo removet

pa

L. cont. Praxeam C. 5., ubi loquens de modo;

li

quo Deus ante mundi creationem erat, 74níe

omuis, ioquit; JDeus evat folus, ipfe fibi eg mun-

E

dus, €9 locus, g ommia.

Similitet 2dum L. 2.

K

cont. Hermog. C. 2. fcribens, JJeum in partes

l

3on devenive , i indivifibilem &g smmutabilem e9

j

eundem [emper, quà Dominus.

Item L. de

l

Baptis. C. 2. Pró mifeva incvedulitas , que Deo

]

denegas propvietates fuas , fanplicitatem e9 potefla-

1:/ Nec minüs 3tium iterum contra Praxeam

i

Patripaffianum C. 29. fic enuntians : Quid df

;

enim compati, quàm cum alio pati? — aut ft com-

pofpbilis, utique paffrbilis. — INibil ei vel boc timore

fuo praflas ; tünes diceve. paffibilem , quem dicis

1

compaffibilem : tam autem ineompa[[bilis. Patev

efl , quàm impaffibilis etiam filius ex ea conditione,

t

quá Deus efl. 3. F'ides Tertulliani circa Myfterium

"Trinitatis fanaomninoeft, cüm nihil accuratius

f

l

fcribi poffit, quàm qua habet Apolog. C. 21.

defilio loquens : um ex IDeo prolatum didici-

p

|h

smu$, €9 prolatioue geuevatum ; — €g idcivco filium

Dei ? Deum di&um ex: uuitate fubflautie : nam

E

i

£s Deus Spirtus ef. — Et L. cont. Prax. C. 2.

Twve$

Dr Dro Uwo.

113

Tves futt von Batu féd gradu, sec fulflantid Jed

)on

Ti

Jormád, nec poteflate fed [pecie ; umius autem fub-

Jantie €g umus flarüs C unus poreflatis, . quia

n

unus Deus. Sed hec de Trinitate doctrina fta-

It

re nequit cum errore de Deo corporeo: ezoo.

j

- Dixi: 52 vo&hrina ipfius ac fenfus unicà ac virà

i

attendatür.

1mum quidem; quia omuino da-

;kn'».

mus, pr&ter majorem Criticorum recentium.

od

partem, etiam Ss. Auguftinum & Fulgenrium;

iOdox

D. Thomam & Gennadium atiribuiffe Tertul-

ii

liano errorem de Deo corporeo.

Qu amvis

Ti

enim aliqui judicent, S. Aupuftinum circa men-

l4

tem Tertulliani videri dubium ; ,eó quàd L. de

T

Fixres. C.86. dicat: Porui (Tertullianus) pro-

"t

prevea putavi corpus Deun dicevey quia mon eft ui-

, d

bil, non eft inanitas ; jbidémque addat eundenx

Du

nunquam admififfe Deum paflibilem, & nus-

W

quam ex eo,

quód Deum ftàtuerét corporeum,

W

;

fuiffe habitum ür herericum: £itemur nihilo-

il

minüs $. Doctorem miniis fuiffe follicitum de

[

T'ertulliano ab hoc errore vindicando, quim

j

eundem etiam üt errantem frequenter, maxi-

lii

méep. 157. C. 4. & L. de Anima& ejus origi-

ht

ne C. 5., exhibuiffe; quod tamen impedire nos

jj

non deber, quominüs fine lefione reverentize

atf

tanto Doctori debitze in quaeftione critica aliter

n

fentire liceat ; & fame 'T'ertulliani favere , quan-

J a

^ sj

cam ftrictiora veriratis jura finnnt aut imperant.

jl

2dum veró addidimus ; quia ad Tertulliani in.

hac re doctrinam affequendam obfervandum

jj

t

eft; triplici fenfa nomen corporis apud Vete-

( per

"

res fuiffe ufürpatum; hs nempe latiffimeé

fi

Oppoa4

m

114

Ds Dzo Uxo.

[

oppofitionem ad inane, vacuum ac nibil; quo

[

fenfü corpus dicirur omne id, quod reale eft

D

ac fübfiftit, & fümpfit Seculo 4to Pheebadius

Arian. fcribens: Dei

[/

Ep. Agenenfis L. cont.

l!

fermo , :20n fouus vocis ;

fed ves fubflantiva ac per

fubflantiam covpulentiva.

ANou emnim fine fubflan-

zia conflitit, quod de zanta fubflantia fecit. . .:Nii

evgà vacuum de pleno, mibil inaue de [olido, quia

&

Dei fermo Spiritus Dei Chriftus inftvuétus efl , 695

ï]

ut evideutiis dicam , — fevmmomis corpus efd : corpus

(

enim Spivitus, [ed Corpus [ui generis. Namt$3 in-

vifililis €$ i2 comprebenfibilis Spiritus: . munqui

zamen inane 9 vacua ves Deus ?. Deus egim Spi-

il

vitus ofl.- 2. Minüs laté, íed adhuc impro-

prié, & per oppofitionem ad id; quod nullis

l

[

limitibus five loci five temporis circumfcribi-

tur; quo fenfü omne finitum dicitur co

rpus,

Lj

Nilil

& ufürpavit S. Hilar. in Matth. C. 5.

efl , quod non in [ubflantia. [ua €9' creatione corpo-

p

veum fit .. . quia ompe, quod creatum efl, D

[

aliquo fit nece]fe eff.

Item: 2Zuime corpoream

nature fue [ubflantiam [ortiuntur.

3. Stricté ac

d

Y

proprie & per oppofiionem ad ens carens

materià ; quo fenfu quidquid eertà mole figurà

q

& magnitudine conftat & circumfcribitur, ufi-

1

tatà loquendi formulà corpus dicitur.

ü

48. JVec dicas. "T'ertullianus . diferté affe-

rit Deum effe corpus, dum L. cont, Prax. C. 7.

W

fcribir: Quis uegabit Deum corpus effe, ezfi Deus

ji

H

h

Spivitus efl ?. Spivitus enim covpus [us

enevis:. fed

€9 inifibilia illa, quecunque. funt ,

[

P

aleut apud

i

l

Deun c9 fuum corpus &? [uam formam, 2. Noa

agno-

Dz Dro UNOG

11$

Q

agnofcit aliquod medium inter corpus & nihils

ür patet. ex [. de Carn. Chrifti C. 11. Omge

;.lu;

quod efl, corpus eff füi geuevis : aibil efl incorpora-

]i

de, müfi quod uon eft.

3. Animarn hoininis ffa-

]

tuit proprié corpoream, & ramen hoc probat

J

exeo, qnód non fit nihil, cüm L. de anim.

l

st

C. 7. dicat: Ial eft, [fimon [it corpus.

4. Tti-

L

buit Deo membras & pafliones non diftinctas

à paffionibus hominum nifi penes accidentia;

j

üt conftat ex L. 2. cont. Marc. C. 16.

Nam

D)

dexteram €9 oculos 2 pedes. Dei legimuss tec ideo

if

tamen bumanis comparabumtur , quia de appella-

tione fociattur, « « .. Hoec evgo àmago cenjenda efi

]j

pfü

Dei iü bomige, quàd eosdem imotus €9 fen[us a

ulà

beat bumamus anümus, quos eg Deus, lict zonm

*

1

tales, quales Deus ;

pYo

fabflautia enin g.

'

;/la'tu;"

JUS,

torüm €g' exitus diflant.

Exgo.

Vil

B ad m. $7 2ad. D.

"l'ertullianus afferit

a

Deum effe corpus latiffime & improprie füme.

prum, & non agnofcit medium inter corpus:

T

jl

latiffimé fümptum ac nihil; C. Deum afferit

d

effe corpus proprié acceprum, & inter hoc ac

i

nihil non agnofeit medium IN. — Praterquam

quód fcopus, quem Tertullianus habuit contrà

gurl

r

Praxeam , plus non exipgeret ; quàm Deum

non effe nihil , vacuum aut inane ; faris in

utroque textu oftendit fe non agere dé corpore

i

proprie diéto per addiram reftri&tionem : cor«

[

/J

pus fui genevis $. prae(ertim, càm etiam L. corit:

H

j

Hermop. C. 35. clariüs aperiat mentem füátn 5

j

ubi &ait: 4pfa fubflantia corpus ff vei cujus-

4u€ 5 & contra eundem

(

» qui materiafü &t

eþf-

CTEUI

[i

H 2

i

116

Ds D*x;:b UNO.

v:.

nam nec fpiritualem nec corporalem volebat,

demonftrat dari fübítantiam incorpoream ftri-

& & proprié loquendo, quee tamen corporis

l

fortiri

appellationem aliquo & latiffimo fenfü

queat. B. ad 3fium D. fimiliter. "l'ertullianus

probat animam effe corpus laté ac improprié

ä

fumptum ex eo , quód non fit nihil, C. pro-

I

prié fümptum N. Pro füo de animee corpo.

M

reitate errore alias omnino rationes affert Ter-

l

tuliianus, fimülque docer Deum non effe tale

i

corpus vifibile icilicer & paffibile , quale vole-

bat animam. B ad 4£im de membris D. Tri-

)

buit Deo membra tropicé, C. proprié N.

De paffionibus etiam D. 'Tribuit eidem pas-

fiones ab hutnanis non diftinctas nifi penes ac-

cidentia, que fpe&tant ad corpus ipfüm & il-

ï?

lud arguunt, adeóque diftin&tionem effentia-

lem inferunt, C. non diftin&tas nifi penes ac-

cidentia quecunque, & in fimili natura & füb-

ftantia /V.

De membris humanis Tertullianum

inter & Marcionem nulla quaeftio erat, fed de

animi motibus tantüm; quos Marcion à Deo,

i

ut ejus providentiam negaret, exclufit, 'T'ertul-

lianus autem admifit, & comparatione huma-

norum membrorum in fcriprura memoratorum

ï

explicavit, addens membrorum & paffionum

nomina Deo & homini poffe effe communia;

licér res nominibus expreffe finr proríus di-

verfe: unde membra in Deo nec agnovit nec

Paffio-

agnofcere tenebatur nifi tropicé talia.

nes in Deo à 'Tertulliano admiffas aliqui negant,.

nemo

1 ä

aH'eruWüi: quidquid veró de hoc fit;

kdi -

-

b"

Dz Dro Uxo.

117

J

n

diH-itgtur ; Qquód fi eas admifit , flatuerit. ab

omniprincipio corruptorio immunes, ac pro-

Ofl

inde expertes omnis motüs.in corpore & alte-

ii

rationis in animo; üt ex citato L. & C. patet.

I

Quare cüm paffiones non nifi ex duplici illo

n

motu probent naturam corpoream, hic autem

"

in fententia T'ertulliani abfit à Deo, exadmiflis

m

]u

etiam ab illo paffionibus non oftenditur Deum

in ejus mente fuiffe corporeum.

1

49. Re[pondeo 1]7. Audius contendebatqui-

1

dem tenacius hominem ratione corporis ad Dei

Ti

imaginem fuiffe factum, Deum tamen Anthro-

Y

pomorphon non admifit. —J&zzio eft 1. S. Epi-

pHS

T

phanii filentium, qui cüm primum dogma im-

pugnavit, de poftremo errore plan nihil me-

il

minit.

2. Ejusdem S. Doéctoris ratiocinium,

Qu

quo contra prius-illud Audianz doctrine caput

sf

pugnans arguir, exinde fequi Deum effe An-

ib

rhropomorphon. LHec enim ratiocinatio foret

m

infulfa, fi Audius Anthropomorphita fuiffet;

ed de

in cafü tamen contrario recté ac legitime urgebat.

Js

3. Teftimonium, quo idem S. Fpiphanius fa-

A

tetur Audii fententiam fuiffe Caz/o/icem de 'Tri-

um

Fides autem de hoc Catho-

nitatis myfterio.

TUl

lica ftare nequit cum errore Anthropomorphi-

n

tarum.

1

AVec obflat , quód S. Auguftinus & Facundus

Ti

Audianos, Theodoretus autem Audium ipfüm

n

hujus erroris reos faciant.. Nam inprimis prae-

J

valere hic debet Autoritas S. Epiphanii & co-

Atl

zvi & accurati examinatoris hujus controver-

1m0

fie, pre memoratis Patribus & state pofte-

h

3

xio-

m

us

Dz Dzo Uwo.

rioribus & minüs etiam in hac're curiofis, üt

I

ex eo colligitur, quàd Aug. & Facundus di-

fcipulos, Audii errore nominis 722ianos voca-

ïxf

verint. Deinde Magiftrum duntaxat, non ve-

yó difcipulos vindicamus ab errore, qui ex ho-

yam. ignorantia &ruflicitateortum duxit: unde

tamen, & ex dopgmate Audii circa imaginem Dei

fufpicionem fnam Theodoretus traxife videtur.

'so. Refpondeo IV. . S. Epiphanius -nullà ra-

tione Anthropomorphitis eft annumerandus..

Ratio eft, quia voce & fcripto. eorum errorem

ä

damnavit.

1mum. quidem, narrat S. Hier. in

epiftola ad. Pammachium , quà docet, quód,

cüm, Joannes Patriarcha — Hierfolymitanus;

prafente. S. Epiphanio, infürgeret contra An-

thropomorphitas, & illum, tacité velut hujus

erroris reum, traducerer,, S. Do&tor férmonem.

capiens, Cuy&a, imquit,, que locutus; es collegio.

frater , etate filius meus;, contra Zntbromorphn-

zavum. beerefin bene 9 fideliter locutus. es , que meá

quoque dammatum voce s. [ed «equum eff , ut. quomo-.

do. banc: beve[fin. condemnamus ,. etiam. Origenis

2dum, verà

pervería. dogmata: condemnemus..

conítar ex ejus Panario, ubiherefi 7o. Audi-

um. reprehendit, quód imaginem Dei inhomi-

nis corpore reponeret, qu& opinio vel funda-

mentum. vel occafio fuit heerefis praedictee ; at-

que in hujus dogmatis. impugnatione Deum

oftendir izcovporeum , imvifibilem €g- Spiritum.

empqnes Spivitus exJuperantem..

ANec obflat , quód Socrates & Sozomenus

marxent, $.Epiphaniumabje&tt fenfiffe

de Deo;,

« in-

DE'DEO UNnoO.

119

& incufatum fuiffe de anthromorphitarum ha-

rei; habuiffe amicitiam cum "T'heophilo Ale-

Q

xandrino, qui Monachos Anthropomorphitas

Ms

in communione retinuerir; cum eodem in

i

Conciliis damnáffe Origenis fcripta, qui Deum

Nam Hliftorici illi

n

defendit incorporeum.

)

prius non afferunt; fed duntaxat referunt Epi-

R.

phanium erroris accufatum efle (jureaninjuriá,

bir

non expendunt) à Joanne Hierofolymitano

Yi

]

acerrimo Origenis defenfore, & " Theophilo

gt

Alexandrino, qui primüm contra S. Doctorem

g

inimicitias geffit , poftea vel errore detecto vel

redintegratà amicitià primam mutavit fenten-

]uüd)

Ti

tiam. Preterea potuit Epiphanius cum Theo-

At

hilofovere amicitiam , etfi diverfam ab eo cir-

NIIS

€a quceedam dogmata gereret fententiam : po-

yne

tuit Theophilus monachos ex ignorantia er-

rantes tolerare, aut ex communi contra frarret

vt

Izg

Ym

longos odio amicos habere fine confpirante in do-

j

gmaticis mente. Denique alias ob caufas Origenis

[

Ícripta effe damnata patet aliunde, & memo-

| J

rata Concilia nihil erronei habuiffe conftat ex

T

yet

laudibus, quas D. Hieron

ymus illis illorümqqc

Prafidibus dedit.

vt

yn

ARTICULUS U.

und"

d

n Deus in [ua eutitate. commple&atur. omnes

)a.

pevfe&lioues ?

yh

Ota Perfe&iones, que Deo infünt , alise

en?

SIN

funt plane divine ,

h. e., que foli Deo

h. e., qu&e

3

convteniunt : aliee dicuntur creat&;

etiam

y

4

150

Dzr Dro Uwe.

f&:tiam creaturis communicantur. Pritmas con-

N

venire Deo , oftendetur Difp. proximà: de po-

firemis bic maximé agitur. QCreata autem per-

fe&tio tripliciter difftinguitur.

ima vocatur

)

snix1a , vel fecundiua quid , queelicét in fe bona;

!

bhabet adjunctam aliquam imperfectionem: 2da

o fünplex; vel fanpliciter talis , quae quidem nullam

i

involvit imperfe&tionem, ftare tamen nequit

cum alia perfe&tione equali: 3tia f/mpliciterfim-

f

jlex, quam definit $. Ant in. Monol. C. 14.

qua elt melior ipífa, quàm non ip(, h. e.;

..quàm omnis perfectio cum ipía incompoffibi-

lisfeu ei non identificabilis : undead hanc T heo-

ïäj

- logi requirunt geminam conditionem, nempe

ut ratione fü & formaliter non includat aliquid

imperfe&tionis, neque etiam excludat aut ex-

cluüdatur ab alia perfe&tione equali vel majore.

Poteít autem perfe&tio aliqua precipue conti-

meri ab aliquo dupliciter: 1. formaliter contine-

tur; cüm perfectio fecundüm íe feu formam

"ac naturam propriam ineft enti: 2. emunenter;

fiineft perfe&tio altioris ordinis, qu:e aliam per-

fectionem producere poreft, vel idem preefta-

re, quod illa alia perfectio pracftat

Ex quo

poftremo etiam patet, quid fit virzualiter vel

eequivaleuier in altero contineri; de quibus ta-

men hic loci aliquid definire neceffum non eft.

52...Dico /. Deus aliquo modo in fua enti-

tate continet omnes omnino perfectiones.

Prob. /Autovitate.. Exod. 43 v. 19. Deus de fe

. Moyfi loquens inquit: Offegdam omue bonum

Hibi. Sed nifiDeus aliqua rationecontineret om-

ä

Ties

Dr Dro Uwo.

12lI

n

nes perfe&iones, non effet omnebonum ; cüm

p

quelibet perfectio fitbonum. Similiter S. Aug.

p

in Pf. 26. Deum vocat Z'onum ommis bomi; S.

ARU

Dionyfius autem de div. Nom. C. s. Deus, in-

0fb

)

quit, zez quoquo pa&ho eff ems, [ed fimpliciter eg

sncivcumfcvipté Yotum im . [e effe paviter ambir ;; Et

jl

Damafc. L. r. Orrh. Fid. C. 12. de Deo ait:

[

B

Univevfum id , quod eft , tanquam iimmenfum quod-

Jj

lh«

damt&sg iufimttum effentiee pelagus cómplexu [uo con-

^ lt

zinet. Plura vid. apud Letfium L. 1. de Perfect.

hhþ

Div.

Prob. Ratione. 1. Quia Deus eft ens à fe,

Yf

hoc autem omniperfectum eft, uti num. 17.

|he-

probátum fuit. 2. Quia Deus eft ens, quo me-

ent

lius cogirari non poteft; quod quamvis, an fit

per fe ornnibus notum, cum S. Thoma in du-

igi

[ 0Y

bium num. 11.vocaverimus, fimpliciter tamen

naruree divinz eft tribuendum , àt docenr tefli-

qoïe

corit

monia Patrum ac Gentilium ibidem laudata, &

ul

preter Scripturam Pf. 44. v. 3., ac Eccli 43. v.

yrit

33., Daruch 3. v. 25. id innuentem , recta etiam

j

ratio poftulat, Sed tale ens non foret, nifi om-

ia

nes perfecliones contineret; cüm melius ens

vl

foret, quod illas meliori, quo haberi poffunt ;

r qu

modo haberet, aut habere cogitaretur: erpo.

"B]

3. Quia, fi aliqua perfectio potfibilis non con-

us t

tineretur aliquà ratione in Deo, illa effer pot-

n e

fibilis, ür füpponitur; & fimul non effet poffi-

ent

bilis, üt probatur.

.Nam non poffet exiflere

jone

àíe; quia nihil fe ipfüm

oroducere valet: ne-

[

que àDeo; quia nemo dat, quod non habet,

d.

7)

Deus autem nullo modo illam. perfectionem

haberet: neque à creatura; quia fi Deus illam

tofr*

nullo

ti

D

um

122

.Dre Drgo Uwvo.

nullo modo habeat ,. créatura multó minüs ha-

n

J

bet, cüm hac nihil boni teneat, quod à Deo

tanquam à prima omnium caufà non acceperit,

Ti

N

juxta illad ad Rom. C. 11. v. 17.. Ex ipfo; per

apfum , eg àn ipfo [unt omnia.

f

ii

j

)5

Dico II. Deus perfe&tiones mixtascon-

tinet tantüm eminenter;

fimpliciter fimplices

formaliter; quod poftremum etiam verum e

de perfectionibusfimplicibus, fi Deus adaequae

4—» -f73 423

i? fümarur; de quo tamen in Articulo fequente

commodiüs dicetur. Prob. 1m. pavs . Ex num.

AE EEE

pr. Deus perfectiones mixtas continet aliquo

modo: fed non continet formaliter; quia fe-

tV ao u

eundüm propriam formam fümptae adverfan-

rur nobilori perfe&tioni, & aliquid defectüs

aut imperfeiionis in fe continent, ideóque in

RC

Conc. Later. IV. damnatus eft Almaricus, qui

contendebat creaturas omnes de Deo vereac

proprie dici poffe: ergo continet eminenter

tantüm, 2. Quidquidin perfectione mixta bo-

—— — —

num eft, in Deo habetur excellentiori modo;

agnofcit id Pfaltes canens Pf 93. v. 9. Qui plan-

p

davit aurem , uom audiat? | aut qui finxit oculum,

s07 confidevet ?. Yà. 66. v. 9. INunquid egoy qui

«lios pavere facio , pfe gom pariam , dicit Dominus.

Et S. Aug. L. s. de "Trin. C. 1. Deus fze quali-

7?

zate bonus efl , fie quantitate magnus , fine fitupye-

adens Cxc.

Confirmat etiam ratio; quia per-

*

fectiones mixtas Deus producit per füam omni«

|

porentiam, & quod ille non absque defectu

reeflant, ipfe cum fingulari excellentia ac fine

M

ulla imperfe&tione praftat. Ergo.

Profb. 2da

j

pars

Dz Dzro Uwo.

123

;

bars 1. Perfe&iones fimpliciter fimplices infünt

D

Deo fecundüm propriam füi rationem ac for-

XIlh

mam, & de eo affirmantur füb propria notio-

),per

ne &appellatione , üt conflat ab inductione per-

fe&tionum ejusmodi, quarum alique recen(en-

u

tur Prov. 8. v. 14.. Meum ef? confllium €9 cequi-

p

gas, mem eff prudeutia, mea efl fortitudo: ergo.

nd

2. Ex eo, quód. Deus fit ens, quo melius &

æ(lult

perfectius cogitari nequir , recté arguitur in illo

tuent

contineri formaliter perfe&tiones , quas melius

nul

eft formaliter habere quàm non habere: &nul-

J

y

la in ejusmodi perfectionibus eft ratio, vi cu-

ii

jus. prohibeantur Deo formaliter ineffe. Sedta-

]i P

les perfectiones funt fimpliciter fimplices: ergo..

d

54. Obferva. Deum non tantàm omniper-

üe t

fe&um, fed & infinité perfectum effe, h. e.5

"

omne genus perfectionis in gradu eminenriffi-

eua

mo continere, ex iisdem rationibus probatur.

gen

Juvat ramen hic addere CoramentationemS. Hi-

um

larii in Pf. 144. C c.. /Xec , inquit, Dei prma g

'(]Odov

precipua. laudatio efl, quàód nibil im fe mediocve ,

sibil circum[cviptum , uibil emen[um €g magnitudi-

'1P l

J

T

mis [ue babeat €g laudis. — Firtus ejus opinioge not

n

clauditur , locis non contánetur , uomuibus nog enun-

nl

ziatur y temporibus uon ubditur. — Finerm magnifi-

centia eyus mefcit , «g aliquam emetiendi [e opinio-

Qïll ,

i

nem immen[a snagnitudo uon patitur.. Extenta uli-

l

que , extenta. [emper eff , banc. babens iufimitudims

Jm

fuce laudem:. ceetevium omnem intelligeutiam wffini-

d

te bujus in fe qualitatis excedens.. iinc veró. pa-

i

tet, appregatum ex Deo & crearuris non effe

y

aliquid Deo folo perfectius: cüm enim ratione

non

,

Dz Dro Uwo.

/X24

t

non miniis quàm D. Auguftini L. 6. de Trinit.

C. 8. teftimonio confter, infinirum augeri r;on

q

h

poffe, praterea veró per additas crearurarum

&

perfe&tiones aggregarum illud nonniíi folo nu-

T5

mero minime veró excellentià crefceret, imó

etiam ob adjunctos illis defectus excellentige ali-

l

Ti

quidamitteret; fané apertum fit ejusmodi ag-

PU

egatum quid perfectius pra» Deo non effe.

D

l

:

eliqua, qua Sociniani hic adverfàrii opponunt,

t

levia omnino funt, ut adeó iis inhaerere minüs

f

neceffarium arbitremur.

[

f

ARTICULUS Il

à

- Quamam perfe&liones couflituant e[fentiam Dei

plyficam ?

N-

]

li

Ota. Statum realem feu effentiam phy-

ss-'N

ficam Dei hic non poffe (ümi pro com-

al

»

M

pofito ex partibus phyficis, fed dunraxat acci-

f

pi pro complexo perfectionum Deo realiter

identificatarum , manifeftum eft ex hactenus

]

diétis. Poteft autem effentia pofleriori hoc mo-

do fümpta ruríus fpectari dupliciter: 1mó qui-

n

dem philofophicé, fi nempe confideratur, pro-

ur eít à parte rei in fe ac independenter à quo-

vis mentis conceptu; quidquid enim alicui rea-

liter identificarur, à Philofophis nomine enti-

tatisphyficae indicatur: 2dó theologicó, fina-

tura divina precise fumitur pro Deirate ; &

ä

prout communicabilis aut communis eft tribus

d

Perfonis; quia hanc ufürpationem adhibent

|

TTheologi, fi de effentia divina üt à perfonalita-

tibus

Dg Drgo Uuo.

125

Tj

tibus quocunque demum modo diftincta lo-

of

quuntur. Porro dum quaritur , per quas per-

U

fe&tiones effentia Dei phyfica utroque mode

) I)

accepra conflituatur? ex una quidem parte fa-

m

tis liquet,. ad hanc conítitutionem pertinere

ia;afi

perfecliones tum plané divinas , ruim creatas

u

fimpliciter fimplices, feu abfoluras neceffarias;

d

urpore qua formaliter in Deo &quidem effen-

Jf

tialiter ac neceffarió continentur: Ex altera au-

Titi

tem parte etiam facilé innotefcit; huc nec re-

ferri perfectiones mixtas, cüm Deo formali-

ter ine(fe nequeant; nec eriam pr:edicata qua-

fi accidenralia & contingentia ; qualia fünt effe

Creatorem, Salvatorem &c., faltem fecundüm

Di

a&tualem denominationem fümpta ,. cüm fine

his tanquam actibus liberis eífentia Dei non

9

tantüm concipi, fed etiam realiter effe poffit

abíolaté loquendo.

Quare praccipua tantüm

x

u

controverfia eft circa predicata relativa Dei

medit

feu perfonalitates, que communiüs pro exern-

ïäCDllï

plo perfe&tionum fimplicium adducuntur.

m

.56. Dico L Effentia Dei phyfica philofo-

phicé fümpra ftat in cumulo omnium perfectio-

)

'7[)1'0

num neceflariarum tam abfolutarum quàm re-

Jativarum.

Prob. Quidquid in Deo eft,. eft

) g

Deus juxta Commune "heologorum axioma à

j

e i

Patribus acceptum: — fed omnes perfectiones

neceffarie tum abfoluree tum relativae fünt in

üWj

J

Deo & quidem formaliter ac neceffarió: erge

Deusfunt. Sed quidquid Deus et, conftituit

gbl

jb

effentiam Dei phyficam philofophice fumptam;

e&à

,aüra-

€üm hec fit ipía entitas Dei? ür eft in f

)

parte

d

"

Drz Dso UNOQ

126

li

parte rei: ergo. Cof. Deus; prouteftà parte

rei & in fe ac independenter à quovis conce-

q

ptu, eft ens in omni genere perfectionis infi-

nirum, unum fecundüm natüram, ütex dictis

j

W

conflat, & trinum fecundüm perfonalitates;

&

ütfüoloco probabitur: íed ens ejusmodi pro

ífni conftitutivis dicit perfectiones meceffarias

tam abíolutas quàm relativas: ergo.

Qu

57. Dico II

Effentia Dei phyfica theologice

ln

accepta ftat in cumulo unarum perfectionum

abfolutarum. Pro/.Effentia Dei Theolooic? fume-

hi

tpa etiamà Patribus confideratur üt com munica-

bilis velcommunicata tribus Perfonis: fed nulla

fj

W

erfectio rclativa feu relatio divinauni perfone

effentialis ac propria communicatur alteri pet-

Ü

Q

fone ;

& & contrario tamen , quidquid unà

.

períona preter per

fonalitatem habet divinitatis

d

*

Ü

aut perfectionis, et

iam alteri communicaturt

nc. Later.IV. C.

A qu'od de

Q

ergo. Conf. ex Co

h01

effentia theologice

4

fumpra fic definir:: Quelile

illa ves, . videlicet fulftantias

N

vium pev[onavum e

N

effzentia five natura diz

ima, que [ola ef? urioev[os

tey quod aliud imoenmi uoü

I

vum pvincipiumy pye

fi

jwteff: (&9** illa ves 205 ejigmemm', negue genitä;

)

2ec þïocez £n$.

lü

$9. O. cont. 1m.

'Tota effenria Deitatis

Ü

ef in qualibet perfona; cüm fecundüm diverfá

llC«

Concilia & Patres, quaevis perfona fit perfectus,

inquavis perfona non

fe»

totus ac plenus Deus: íed

fünt omnes perfe&tionesrelativae: ergo.. Conf. f

[

Perfonalitas humana non eft de effentia phyfica

Ia

hominis, ür patet in Chrifto habente roram

n

psu-

Ds Dzo UNO,..

127

j

(

naturam humanam íine Lumana fíubfiftentia:

Is

ergo nec perfonalitates divine. — Corf. /7. Per-

u

fectiones fimplices feu relativee fünr inter fe

i

oppofit« ac incompofllibiles; & equé non conti-

15j

nentur formaliterin Deo ac perfectiones mixtee:

j

]

ergo copftituere nequeunt effentiam phyficam

hr

Afl

Dei, uj ote entisfimpliciffimi.

E. D. M. 'Tora effentia Deitatis fnmpta fe-

Dülw

cundüm realitatem & identificationem in ftatu

Y

reali eft in qualibet períona, IN. fümpra fecun-

fii

düm communicabilitatem & rationem forma-

j

lem Deitatis quoad przedicata communia & ab-

QUi

foluta C. Sicut effentia fic etiam totalitas ac ple-

(ori

nitudo effentie jam philofophice jam theolo-

pCï

Bicé fpectari poteft. 44 Conf. 1. &. Difp. eft;

j

quia perfonalitatem humanam naturae humanae

tati

effentialem non effe, atque hinc ab ea realiter

a

abeffe poffe, paret ex ipfo argumenro allato;

gt

adeóque re&é dicitur, eandem ad effentiam

j

hominis phyficam non pertinere: contrarium

i

jl

veró fequitur ex eo, quód perfonalitates divi-

ng neceffarió infint Deo.

j

d Conf. T. . D.

j n

Im. p. /iut. Perfectiones relativee fünt oppo-

)

fitee & incompoflfibiles in ordine ad efTe unius

perfong C. in ordine ad effe unius effentiee na-

jrat

ture ac fübftantize N. Quomodo autem natura

divina poffit dici fübftancia unaac fimpliciffima,

v

^

1U

j

licet fibi habear identificatas perfonalitates inter

fe diftinctas, dicetur alibi.

ad. p. N. Difp. eít;

n

jj

quia ex perfectionibus mixtis formaliter con-

tentis fequeretur in Deo imperfectio ; cüm illae

viid

(

fint cum aliis perfectionibus melioribus incom-

potlibi-

j

n

i2$

Dzr Dso UNc;.

offibiles: perfectiones aurem fimplices fünt

tantum incompolfibiles cum alia perfectione

1

p

sequali; adeóque non inferunt imperfectionem

feu defectum perfectionis melioris.

j

a Deietiam theo-

u

:9. Oljic. cont. 2d. Effenti

x

logicé accepra fpe&tatur

a

patte rei: ergo in-

3

K

cludit omnes perfectiones, quas includit etiam

: ergo utraque

| Ti

hyficé feu philofophic? accepta

n

relationes vel in - vel excludit.

Couj. [. Deitas

eít effentialiter una & trina: . fed effe trinam

f

V

confüruitur per relationes: ergo effentia Dei

effentialiter conftituitur per relationes; confe-

g

f

quénter easd

em includit,

Conf. 14. Si una in

Deo effet perfona,

heec perfonaliras effer de ef-

l

fentia Dei p

hyfica etiam theologice fpe&tata:

|

eroo & nunc cüm in

Deo fint tres perfona;

litates dicende funt de effentia

l

tres períona

i theologicé accepra

; preefertim cüm

phyfica De

eflentia fine relationibus his

fpe&ata videatur

effe imperfecta.

x D..4. Spe

&atur à parte rei ür communi-

cabilis tamen & fecun

düm identitatem fortna-

aconvenientem,

lem, Deitati in qualibet per(on

C. üt terminata in fingulis per

fonis & fecun-

N. 4d Conf.

düm identitatem etiam realem ;

Ahw- 0 M

Deitas, phyfice & philofophice

theo-

foe&tara effentialiter una eft & trina; E

j

logice fümpra, /ubd. eft effe

ntialiter, h. e. ne-

ceflarió trina C. h. e. conftirutivé ;; quafi non

EJ!

ü

poffer fumi pr

ecifivà à perfonaliratibus, N.

Ad Conf. L. 9. 7: ,4.. Quia, cüm natura per

|

perfonalitaiem. no

n conilituatur fedi fubfiftat ,

gHed-

p

Ds Drzo Uxo

t

effentia phyficé rheologic? accepra fine ea eriam

Qfg

Ípectari polfer.

AV. Copf. Difp. ett,

quia in

Q]

priori cafü, eó quód perfíonalitas n

on effet

perfectio relativa fed abfoluta, non haberetur

N

ulla ratio effentiam fecundüm alias perfe&tiones

0l

abfoluras accipiendi, exclusà per(onalitate nec

j

Afl

realiter nec formaliter tunc diftin&ta: in pofte-

t

riori autem caíü ,

qui de facto obtinet, perío-

j

nalitates funt perfe&tiones relative; quee quia

fibi

faciunt perfonas resliter à fe diftin&tas, quam-

il

vis realiter identificentur effentie , tamen ab

o

eadem (àltem formaliter diftipguuntur cum

nj

undamento in re; quod ipfüm etiam fufficit

lt

ad effentiam Dei theologic? feu ür prefcinden-

lat

tem à perfonalitatibus fpectandam.

Porro eí-

Of

fentiam Dei fine relarionibus fpectatam non effe

Q

imperfectam in ratione eflentize ,

atet tum ex

nalf

diétis, tum ex eo, quód Pater fit in ratione

Qu

Dei perfectus , quin tamen ullus dicat filium

effc de effentia conflitutiva patris.

j

ARTICULUS IV.

QUi

antaf

Quaenam . pevfetlio conflituat effjputiam Dei

ametaploficam ?

CUf

! QUf

Ota L. Ut in prefenti quaflione mer&

6o. N

OPhIC E

fcholaftica brevitati fludeamus, inpri-

j

mis effentiam diftinguimus à natura ; quarum

illam dicimus id, quod res eft abfoluté & abs-

el

[ ni

que relatione ad operationem, hanc ver prin-

j

cipium operationis feu id , quod res importat

jn ordine ad operationem : atque hinc quideri

(j Pff

am

(][läh

Thomiílis quibusdam facilé damus, mamr

Jei

dit

Dr Dro Uwo.

130

Dei metaphyficam confiftere in intelletivo àfe

T

radicalirer & principiativé iumpto , negamus

veró effentiam in eo reponi pofle. Deinde et-

ä

jam effentiam meraphyficam dividimus intalem

1

;

ex parte rei ;

&in metaphyficam ex parte rei

1mam intelligimus ag-

l

ac modi fimul; ubi per

t

grepatum ex formalitat

ibus meraphyficis rei;

tis, per 2dam veró

ipfique realiter idenrifica

rationem primariam rei con(titutivam feu genus

:

roximum & differentiam ultimam: unde rur-

[

fuüs Suarezio aliíísque Recent

ioribus permitti-

effentiam Dei metaphy(icam 1mmo tnodo

fnus,

ä

acceptar ftarein cumulo

omnium perfe&ionum

five füb conceptu quo-

fimpliciter fimplicium;

dam communi & confufo ,

- five (üb propria

negarus

cuilibet ratione reprerfentatarum ;

veró hanc effe illam effentiam metaphy

ficam, de

poriüs refe-

qua hic agimus;

cüm ad phyficam

P

tenda fit, de qua ej

üsque accepti

one duplici

dum de effentia metaphy-

ar. pr. egimus. Porró

fica Dei 2do modo & proprié a

ccepra traéta-

Dei differen-

mus, potiffimüm

inquirimus in

tiam & conftitutivum fpecificum ;

. quia non

vacat hic difputare ;

an Deus ftrict? definiri pos-

dat à fuis differentiis, aut

fir; & ens prefcin

genus proxmu

m dicen

dum fit ens vel fpiritus

re(pectu Dei.

Exigimus tamen cum communi

ad differentiam Dei fpe

cificam tres conditio-

fit perfe&tio fpecia-

nes; quarum rma eft, ut

lis, que primarium Dei conce

prum ingredia-

ad pecu-

ä

tur, &generaliorem entis notionem

liarem quandam rationem reftringar: 2da

, ut

per

*

Ds Dro Uxo.

15*

il

. per illam perfe&tionem Deus à quolibet alio ente

n

diftinguatur: 3tia; ut fit radix ceeterarum Dei

T

perfeétionum , ita, ut he ab illa

profluere

alerq

noftro concipiendi modo inrelligantur.

du

61. 4Voa ][ '"PTheolopgi plurimüm yariant

T

in gradu hoc fpecifico feu predicato conftitu«

i fei)

rivo afienando. Plures quidem Thomiflz di-

Wi

cunt effe inielle£tionem: fed intelle&tio fumpta

gemä

u

pro inrelligendi principio ex nuper dictis non

tam ad effentiam quàm naturam refertur; füm-

nili

ptà pro operatione effenriam ac naturam jam

r

confitutam fupponit; fumpta veró fecundüm

onit

oneti mentem pro ultima formali completa

g

& fübfiftente actualitate nec faris, quid fit; ex«

opt

plicari poreft, nec conditiones füprà requifitas

amU

habet. Scotiftze affignanr infinitatem; verüm

Iïma ,

fi ea fümatur marerialiter feu pro complexo

s m

omnium Dei perfe&ionum , jternm ex ant&

;

ày

dictis ad przefentem quavftionem non fpectar;

T

fi formalirer feu pro carenria limitationis aut

Ti

modo effentiam & perfectiones afficiente, vel

f

1mera eff negatio, vel fi

neularis cert& non eft

perfectio, ac preterea e

fi

]ia Hü.

enriam rurfuüs pree

fupponit; fi radicaliter , yel non differt aba(ei-

5 !

i

tate , veledeftpo(terior. Plerique alii pro ejus-

[pmfi

modi conflitutivo declaranr afeitatem feu effe

n

àfe. Hujusautemnoranine, f pofirive explicetur,

mdïf*?

non intelligitur produ&tio foi ipfius feuens à fe

a

ipfo productum , cüm hoc exalibi di&tisrepug-

7rcdi

net, fed füfficientia fut ipfius ad effe vel exiftere;

«

fi negativ? exponatur , intelligitur independen-

Ydentia ab alios

!

xia vel exclufio aur negario depe:

p

qua

!

Dg Drzo Uwo.

132

|qm

quee triplex etiam effe poteft, fcilicet indepen-

«

dentia ab alio tanquam àcaufa, ab alio tanquam

W

ab alio tanquam à radice

principio producente;

Porro a

Q

vel fundamento.

feitas pofitivé fimul

Q

ac negative fümpta & fecundüm triplicem hanc

d

pationem vocatur afeitas omnimoda« vel iqde—

pendentia adzequara,

lt

62. Dico. Effentia

Dei metaphyfica confiftit

fl

inenteàíe, five Afeitas omnimoda eft diffe-

li

rentia Dei fpecifica. . Prol. J. /4utoritate. Exod.

3. Moyfss ad Ifraelitas ire ju

flus, Deum v. 13.

j

fic alloquirur: Ecce ego vadam ad filios Jfrael; [5y

dicam eis:. Deus. Patrum veffrovum mifit ane a

vos. i dixerint mibi: quodeft uomenejus ?. quit

dicam eij. . Cui Deus refpondit v. 14. Egofum

ä

qui fumi,

ZAitz. fic dices filiis Ifracl: Qui eft , mi-

1

Jfit me

ad v

os5, Unde fic arguo: Effentia Dei

metaphyfica re&té explicatur per illum conce-

pium;

quem Deus ipfe tanquam füsw divi-

dit, & per

nitai propriifinum nobis de

quem.primó ab om

ni non ipfo noftrà ratione

r. L. 5. de Trin.

diftinguitur ; quia, üt S. Hila

dicit, zobis loguendum non aliter de Deoy quam

àt ápfe ad intelligentiam uoffram de f£ locutus e[iz

íed talis eft' conceptus entis à fe vel afeitatis;

üt ex relaris proxime fa&tis & dictis facree Scri-

ä

pture colligitur & oftenditur.

Nam Znprzmis

conftat, in his verbis Ego fum; qui fum, €9 qui

j

efl, conceptum Divinz effentice maximé pro-

prium contineri; quia Moyfes rale nomen vel

:

conceptum talem à Deo petebar, quo audito

[

Ifzaclitee intelliperent, eumn non proprià velhus.

mana

VA.

Dz Dro UwNo:

153

X

manà autoritate , fed Dei nomine tanquata ab

eo miffum venire; ad hunc veró finem ineprus

Wf

(ie

erat quilibet alius conceprus Deo cum creaturis

ii

communis aut non proprius ipfi foli, Deinde

hu

€onceptus illis verbis contentus omnino idem

eft cum eo, quem nomine afeitatis omnimodae

j

& independentie adzequatee intelligimus ; quod

fic declaro: fenfus illorum verborum ego fum,

mit

(

qui fum poteft triplex cogitari ;

1mus, ego

fum, qui dependenter ab alio fum vel effe ha-

Bl

u

beo; fed hunc falfuüm effe, per fe patet: 2dus,

ego füm, qui füm ex füppofitione, quódfim;

61)55

]

t

fed hie; quamvis verus, non tamen foli Deo

proprius eft, cüm etiam creaturis conveniat:

| fi

3tius, ego füm, qui mihimet ipfi fufficio ad

Wml

effe , & independenter ab omni alio habeo effe;

L

atque hic folus uii veriffimus eft ac foli Deo

] Det

one

proprius, fic cum affignato à nobis conceptu

manifefté congruit. Dezique hunc ipfum con-

T

ceptum efle primum & primó diftinctivum Dei

14

ab ,omni alio feu non Deo, conftabit ex pro-

at

ximé dicendis.

Tit

Conf. ex Ss. Patribus, qui à

Petavio L. 1. C. 6. copiofiffimé relati , idem

f

j

lj

[

omnino aflerunt & eodem modo ratiocinantur.

!

Juvat exempli gratià recenfere aliquos. S. Hilar.

»i[afiSJ

L. 1. de. Trin. ad verba Exodi fic ait: /IVor euin

lu

aliud snagis proprium Deo ,. quàm effé inteligituv ;

yin

&in Píl.2. Jpfeefhl, qui quod efl , som aliunde

b qm

efl: infefeefl; fecum efü ; ad fe efl j [uus fibà ef;

p

S. Ambrof. in Pfal. 43. de

! vcl

apfe fibi owmnia eff.

verbis Exodi dicit: Coszofcens mentem ejus Deus,

Jdifd

otium, bocefh, vem

Jl

ex-

v rg[pomfit. üome, fed nleg

3

j

—

Dr Dro Uwo.

ma

exprefft, mon appellationem, dicens: — Ego f

qui fun s. quia mibil tam proprium Deo ,. quàm

]

fanper effé..| S. Aug. in Pfal. 134.. n dixit:

Dominus ille omnipotens, mifericovs , juftus; que

L

Sublatis de medio

1

fí. dicevet , utique vera diceret.

omitibus, quibus appellavi. po[fet &2 dici Deus, sfe

1j

f

f effé fe vocavi vefpondit . . . — [ta euim ille ff

t im euí comparatione ea, que faa fumt, mom

Y

[

fu. 'S.Hier. in ep. ad Damafum: Ua ef? Det

£7 fola uarura que s verà. eft: id emim, quod [ubf-

i

flit, 108 babet aliunde, [ed [uum efl.. Ecin Cap.

4. ad Ephef: Nuuquid folus Deus evat , &5 ceteva

$i eYait ? €$ quomodo nomen commmume fubflan-

jie fibi propriuin vendicat. Deus ?. illa de cau[a;

quia cateva ut fiit ,. Dei fumpsére beneficios: Deus

veró, qui [emper efl . mec babet aliuude principium

"

oteft iutelligt aliud babe-

&g' apfe [ui ovigo efl ,. mo

yés quo Jubfifrz.

Un

Á

e iterüm p

atet, verba

fcriprürae füperius allata & maximà proprium

Dei predicatum & afeitatem fignificando ex-

primere.

Prob. 1I. Ratioge. Omnimodee Afei-

:;

tati conveniunt omües conditiones ad differen-

tiam fpecificam requifite. — Nam zzprimis, el

predicatum Dei coüftitutivum ; cüm quaecun-

que Dei notio vera àc propriaafferatur, quales

funt de etite fümmo; ente neceffario &c. , fine

&feitate intelligi nequear : & quidem eft primóà

conítitutivums rum quia ficut ens primó divi-

ditur in ens à fe & ab alio; ficetiam anre omnia

alia praedicata ens per afeitatem contrahitur &

conílituitur: tum quia nullum pradicatum

prius affignati poreft, unde afeitas omnirnoda

Dg Dro Uxo.

135-

if

&adequata profluat. —.:Dejzde eft preedicatum

tl

Dei diftin&ivum ab omni alio ente feu à non,

H

tl

Deo formaliter fümpto ;: quia Deum difcernit

li

àcreaturis, que fünt ab alio ranquam à caufà ;

Wi

ab attributis, que fünt per emanationem a

j

alio, nempe ab effentia ; 'tanquam radice vel

d

j

fundamento; à períonalitatibus, quev omnes

M

iterum pro radice habent Deitatem, & pr&-

ji

terea in Filio ac Spiritu fancto (ünt ab alio tan-

[ 'w(

quam à principio & origine. Dezigue eft pree-

dicatum, ex quo velut fonte ac radice reliqua

(0

f

!

omnia, que Deo infünt , profluant & dedu-

cantur; quia ex afeitate fequitur neceffitas pur

i

qmjrf

effendi, íeu habendi omnes perfectiones poffi-

l

biles per identitatem & effentiam, in qua con-

]i

1

fiflit infinitudo radicalis; üt patet tum ex num.

hat

17., tum ex eo, quód ens à fe non poffit fuas

vel

perfe&iones habere ab alio ,. & (i eas non ha-

beret, non forent poffibiles & ab ullo produ-

wprmm

o d

cibiles: ex infinitudine radicali fequitur infinitas

fortmalis in effendo feu cumulus omnium per«

] Àit

ff

fectionum , üt funt eeternitas , immenfitas ; bo-

nitas &c: ex infinitudine in effendo fequitur in-

w, [;]

qecul

finitudo in operando, üt ad intra eft generatio

& fpiratio, ad extra libertas, fidelitas; jufti-

tia &c, in actu fecundo.

aü'

Quomodo particu-

n

lares ac fingulee perfe&iones ex Afeitare dedu-

i

d

cantur, loco Ííingulis proprio commodiüs

oftendirur methodo analyticà , quàm ut nunc

o

ntheticà vià diffundamur latiffimé ; preefertim

rl

t

cüm difficillimum fit feriem ac ordinem perfe-

4

lQ«

i

Dz Drzo Uuo.

156

&tonum omnium fibi füccedentium accurate

&

M

contexete.

63. Objic. Effentiam divinam nec conftituit

effe à fe nominaliter duntaxat füumprum ; quia

Deus aliàs formaliter non foret eos eflentialiter

& neceffarió exiflens, fed potens dunraxat &

äi

aptum exillere: nmec conftituit effe participiäli-

ter acceptum ;; quia hoc non eft pradicatum

primum, cüm fecundüm rationem (alrem prius

f

Conf. /. Nulla effen-

l

fit poffe exiftere: ergo.

tia conflituitur per fuum modum effendi; quia

hic fequitur ad effe: fed aíeiras rantüm dicit

inodum effendi in Deo, ficut abalieras in crea-

füuris tantüm dicit modum effendi creaturarum:

t

Conf. 1. Afeitas nec eft praedicatum

e€rgo.

pofitivom & reale, cüm fignificer negationem

dependentiz ; ;nec eít perfe&tifüimum, | cüm

plenitudo omnis perfe&tionis utporé explicité

;

eontinens tum afeitatem tum reliquas perfectio-

mes, videatur effe praedicatum perfectius: ergo

conftituere nequit effentiam divinam.

Ei

R. C. 1. p. 7Iut.. Dum afeitatem per. füffi-

cientiarn füi ipfius ad effe vel exiftere explica-

mus, non fequimur quorundam opinionem;

qui exiftentiamformalirer ab afeitate diftinguunt,

& predicatum Dei immediatum faciunt, qua-

tenus ex füfficientia hac fluat abfoluta exiftendi

neceffitas, & ex ea randem actualis exiftentia;

contrarium enim patet ex hactenus dictis, rum

quia normiine entis à f& formalirer intellipimus

GE I U E A E

ens per fuam eflentiam exiflens, íeu de cujus

effentia eft exiftentia: tum quia exiftentia in

at n

ea

p —

.DVE Dro Uwo.

137

fiti

Deo nequit prefüpponere przdicatum etiam

ratione prius, unde profluere concipiatur; five

i

enim id dicatur potentia, five füfficientia, five

qui

neceífitas exiftendi, debet tamen hoc ipfum

li

concipi effe, fiquidem quod non eft fecandüm

a

rem neque fecundüm comceptum, nequidem

i.

Íecundüm rationem aliud caufare vel emanare

AU

poteft; adeóque cüm effe & exiílere fit idem,

prius

nequit fine exiftentia aut. priüs ad exiftenriam

1

in Deo aliquod predicatum concipi.

Hinc

gi

2d. p. 4. N. vel D. Prius eft effe nominaliter

(

a&cceptum quàm participialiter fumprum in crea-

d

tis C. in divinis N. Difp. eft; quia in creatu-

Fürn

ris ranquam entibus contingentibus & ab alio

itun

exiftentibus poffibilitas tum a&tiva tum patfiva

frefft

prior eft quàra exiftentia: in Deo autem , rigo-

qua

roseloquendo , neutra poffibilitas datur; poíli-

lici

biliras veró intrinfeca ipfam exiftentiam a&tua-

t

lem involvit,

"d Conf. 1. Ye. IN. min. €g par.

j cr(IO

Quia abalietas quamvis fit. effentiale conftituri-

vum creatura quà talis, & differentia ejusdem

f

Ípecifica à Deo, poteít tamen concipi üt mo-

us a&tionis; cüm creatura producatur ab alio:

plica-

1efy

2fsitas veró nequidem ür modus a&tionis con-

;uunï»

cipi poteft; eoquód Deus à fe ipío non produ-

q

catur. d Conf. 1I.9. 1. quoad m.p. D. Afei-

jeni

tas non eft przdicatum pofitivum fed negati-

ptii

vum (ecundüm dici feu ratione nominis aut mo-

tin

di explicandi 'T. fecundüm effe, feu ratione rei

jmus

fignificate N. . Refponfio patet ex datis fiepius

;ujl]s

afeitatis expofitionibus.

R. 2. quoad 2d. p. D.

Afeitas non eft pradicatum perfectiffimum fe-

] J

pu

$

T

Curn-

Dr Dro Unwo.

158

formalem &

cundiim conceptum explicitum ;

]

hyficum C.,

fed. IV. Supp., quod in prafenti

uzcflione, ubi de fpeciali perfe&tione tanquam

ü

waice reliquar

um affignanda agitur ; ad conce-

tum formalem & explicitum

attendendum fit,

Non eft perfe&tiffimum fecundüm conceprum

implicitum , radic

alemac metaphyficum N. Sa-

dicatum illud non effe perfe-

né repugnat pra

&iffimum, q

uod non folà

m realiter omnem

fibi identificat, quo fenfu nullum

perfectionem

Dei pracdicatum alter

o eft perfectius , fed quod

etiam noftro concipien

di modo eft primumra-

ä

dicale principium ,

ex quo ormnes a

liae perfe-

&iones ditmanant; unde S.

Bern. L. 1. de Confol.

fibo-

C.6. Non fan

? occurvit melius , quàm qui eft ,.

sum, fimagnum, fi beatum, fi

fapientem, vel quidqui

"loinflauratur, quod [

ä

zale de Deo dixeris; in boc vei

eft. Nempe boc eft eie[fé , qu

od bec

ompnia e[Je. Si cem-

effe : fiea dixeriss

zám talia addas, tion vece[fr

'Bz'.nl;

zibil addidifli: fi uon dixeris ;

uibil mimuüfli egc.

.

feitas conveni

t etiam aliis à

64. Jufl.1. À

Deo realiter vel fo

rmaliter diftin£tis: ergo ne-

Dei diftinctivum. .Pro/.

quit dici preedicatum

um dicuntur effe à fe:

ZAnt. 1. Quia effentiee rer

2. Quia attri

buta divina formaliter

includunt

u

ia Perfonee Divine veré funt

afeitatem: * 3.

Qc

Deus, adeóque

(ünt ens à fe: 4. Quia Pater

IDivinus à 'Theo

logis vocatur fons &origo Di-

vinitatis.

Conf.

Á Effentia divina, quee eft in

Filio, eft à Patre tanquam à principio: ergo

ä

à fe, & faltem communica-

non eft.omnimoge

1!1!

zi habet à Patre.

]

Conf. II Afcitas nog porf:g

Dz Dro Uxo.

159

f

dici imperfeGio, cüm nulla Deo im/perfe&io

«t

ineffe potfit: nec etiam perfectio; quia aliàs,

i

cüm attributa & Per(onz Divinze afeitatem non

]s

habeant ; carerent perfeQhione. Erpgo effentiam

vl

divinam nec coaftiruere nec diftinguere poteft,

Ti

E. D. ,J.. Afeitas adeequara convenit aliis à

E

Deo diftinétis N. inadequara C. vel T. 44

yl

Prob. 1. D. Effentie rerum dicuntur à fe in

n

genere caufe formalis, quatenus fé ipfis for--

ulit

maliter dant & faciunt, h. e., conflituunt. effe

qllOG

cujuscunque rei C. in penere cau(ze efficientis,

ifitt

aut quatenus à nullo accipiunt exiftentiam IN.

perie

"d4d Prob. 2d. w. 1. ]V. A4ff. , àt patet ex d. n. 62.

ono.

R« 2. "l'ransmiffo afferto , dummodo afeitas vi-

Áih

cifim non incladat formaliter attributa, hec

ii

nihilominàs poteft illis prior , eorümque radix

pl

& predicatum üt primó conftitutivum, fic &

S]C l

(l

diftin&tivum effe. ,d Prob. 31. D. $e4. Adeóque

j

Perfonee (unt ens à f2 ratione effentize C. ratio-

ne perfonaliatis IN. — 444 Prob, 47 D. Pater

alisi

vocatur fons &origo divinitatis ad afferendam

90 f

illi afeitatem,

que excludat principium &cau-

fam C. ad affer

u

endam illi afeitatem omnimodam;

T

f

aut rationem etiam

principii vel radicis refpectu

nature divinze N.

ld

"d Conf. L. 3e. 3. D. .A

I

j

Effentia, que eft in F

ilio, eft à Patre percom-

municationem neceffariam C.

| p

per veram pro-

uctionem , 2V. /Z. & (üb fimili diftin&t. Cozf.

di!

E. 2. T. /4. IN. Conf. Vifentia Dei metaphyfica

aj

formaliter prefcindit à commnnicatione ful'&

lumæ*

non communicatione tanquam: ab attributo;

ii

utramque tamen radicaliter emanat; itajquidem,

fi]

Ut,

Dr Dro Umo:

140

:ut , ficut per fe ipfam eft in Patre non cotnmu-

Ti

nicata, fic per fe ipfam fit communicara in Fi-

lio & Spiritu Sanéto. Porro cüm c

ommunicari

li

D

fit attributum abfolurum & effentiale, minimé

verb relativum & perfonale; facil& conftat,

f

illud. à Patre haberi non poffe, fed dimanare à

&

natura, qu& jam fupponitur ant

e parernitatem

conítituta.

Ad Couf. IT. . 1.

T. A. N. Curf.

[

quamvisin multorum

Quia ficut perfonalitates ,

fententia dicantur preedicata neutra;

poffünt

conflituere perfonas; fic etiam afeitas; fi fimile

1

predicatum . diceretur ;

effentiam meraphyfi-

E

—á

eam nihilominüs com

ponere intelligeretur.

p« 2. IN. 0. p. Int. ad Pro

b. D. Attributa &Per-

fonze aliàs in ftatu rea

li carerent perfeétione N.

in ftatu formali /uj4. fi fpe&entur üt diftinétee

& ab effentia feparatee C. fecus IN

65. Jufl. 1. Etfe à fe idem eft ac

effe necef-

ofluunt om-

fario : fed ex ente neceffario non pr

nes perfectiones; cüm dentur ent

ia neceffaria

Conf. [ Ex

etiam creata & imperfecta: ergo.

afeitate non profluunt gra

dus fubílantie , vi-

"

a non fünt attribu-

ventis, fpiritüs &c. , tum qui

ta: tum quia fünt fpecies entis, que non con-

cipiuntur ex effenti

.

a profluere: ergo afeitas non

eít radix omnium

Dei praedicatorum. . Cogf. IIT.

Afeitas formaliter importat fufficientiam effen-

di, feu omne id, quod requiritur ad hoc, ut

eus exiftat: fed ad hoc non füfficit radix per-

fe&tionum, fed requiruntur formaliter onineg

Eerfe&iones: ergo.

-ao Di

——

V. M r st P N T Ea UPPU RERÉSRILTUCUIPUMTULC T amool T RRM TR RUEUSUE UET a NU LE

"—

Ds Dro 'UNCL

Y4I

ld

&. D. M. Effe à (e idem eft ac effe neceffa-

H

rió quomodocunque N. ac effe neceffarió ome

t

1l

nimodé , nempe cum omnimoda füfficientia ad

exiftendum & adaequata independentia ab alio C.

K

fed N. hujusmodi ens neceflarium aut creatum

TE

effe poffe aut imperfectum. — d. Corf. Z X V.

o

44. Nam quod gradum fübflantig attinet; jux-

!

tà multos is formaliter imbibitur in afeitate, ab

ul

eáque nequidem per mentem diftinguitur ; cüm

fit

à fe feu effentialiter exiflens, precifo quocun-

m *

que alio videatur formaliffim? per fe exiftere;

hv

juxta reliquos immediate fluit ex afeitate; cüm

&t

re&é fequatur: Deus eft ens à fe, ergo exiftit

pu.

per fe, feu eft fübftantia.

Porro gradus vi-

eN

ventis habetur inintellectu ac voluntate divina;

la

gradus fpiritüs in fumma Dei fimplicitate; quas

effe proprietates divinas, atque ex afeitate divi-

IQCC[

na profluere; & per fe patet , & infrà etiam de-

r

dU

monítrabitur.

"d Prob. ym. D. Hi

adus

diii

non funtattributa ftrict? ralia; feu quee efferun-

É

jb

tur adjective & füb conceptu forma accidenta-

j

m

lis C. Non füntattributa minüs ftricta; & fumpta

rbl

pro predicato fecundario & füpponente radi-

. Qu

dicem fui feu preedicatum aliud prius, cui no-

sU

ftro concipiendi modo attribuitur; & ex quo

Jl«

fic deducitur N. * 724 27. D. Gradus fubftan-

Jf

tize, viventis &c. adequate fümpti fünt fpecies

u

entis C. inadaquaté fümpri pro differentia fpe»

(u

cifica & conflitutiva, ícilicer pro perfeitate,

intelle&tivitate ac immaterialitate IN. : : Si veró

j

.hác pofteriori ratione confiderentur, plané ni-

,] ^ hilobftar; quominus refpectu entis à fe dican-

Tur

Bs Duc Ükb.

142

tur fluere ad modum proprietatis, atque deeo

etiam przedicentur in quale, & ür accidentia lo-

|

fï

"Ad Couf. IT . D. M. Afeitas formali-

gica.

f

;er importat füfücientiam effendi metaphy-

ficam , feu omne id , quod requiritur ad hoc; ut

Deus exiftat fecundüm effe metaphyficum C.

fufficientiam phyficam effendi feu id &c. N.

l

Has enim perfeétiones, qua ad effe phyficum

f

Dei requiruntur, afeiras folüm importare debet

radicaliter, ne fecundàm noftrum concipiendi

modum effentia Dei phyfica cum meraphyfica

(c;

confundamr. -

DISPUTATIO II.

De Attributis Divinis

GAPUT L

De 4Auvibuis Dirvinir im commumi.

Nter perfectiones, quas ex effentia Dei me-

I

taphyfica profluere diximus, maximé an-

nurneranda fünt attributa, quorum nomi-

ne , fi latiffime fümantur, intelligitur quidquid

de Deo veré pradicatur: fi laró; intelligitur

perfectio divina quzcunque preedicabilis per

modum formae adjacentis, feu praedicati ex el-

fentia divina fecundàm noftrum concipiendi

modum dimanantis: fi ftriélà ; inrellipitur fola

perfe&tio fimplicirer fimplex abfolut? ac necet-

farió ratione proximé dictà preedicabilis.

De

his porro füb poftrema acceptione fpectatis fo-

let in communi queri: num fe invicem aut e

fen-

IDE D&o UNo.

145

jj

fentiam incladant, an veró & quomodo tum

l

mutuóà fe tumab effentia diftinpuantur? quod

Ü

idem argumentum dum tractare hic füfcipimus,

l

tamen neque de pradicatis Dei relativis, v. g.

X

paternitate vel filiatione, neque de actibus di-

u

vinis liberis fcientiee aut voluntatis queeítionem

]

inftituimus; tum quia illis attributorum ftricte

U

fumptorum notio ac conditiones non conve-

j

niunt: tum quia Autorum fepe alia mens eft

de his ac de aliis attributis ob fingulares diffi-

)ieqäi

1ylw

cultates, quas proprio loco propofitas faciliüs

fuperare licebit; quàm íi à fedibus füis quafi

avulíie hunc in cumulum: conjiciaqtur.

ARTICULUS L

du ZAibuta in fuo couceptu & formaliter incla-

dant e[fentiam aut [e izvicem ?

lh

66. NTOra. Certum eft 11ó, quód attributa

realiter includant effentiam & fe invi-

L

cem: cüm hec omnia habeant inter fe identita-

)

tem realem, quz eft inclu(io adaeequata & mu-

fioft*

tua; & à parte rei non dentur forraliter attri-

dquid

fu

buta, fed folàm eadem fimpliciffima entitas di-

vina. 2dà, quód, i dantur precifiones folüm

r

"d

formales & ex parte actüs, unum atrributum

includat alterum & effenriam materialirer. ac

yett

rl

identicé ; fecus veró res fe habeat, fiinter attri-

buta detur precifio obje&tiva: quae ramen Phi-

y

lofophis relinquimus,

3tió, quód atceiburum

formaliter explicité in fuo conceptu non inclu-

il

i^

dat aliud vel eflentiam; quia aliàs non effent

plura

f

144

D& Drgo Uuno.

plura attributa fecundüm

noftrum concipiendi

B

modum ; imó hoc ipfo nullum daretur attribu-

[

botum, fed purum effe divinum, quod tamen

[

heo-

1ii

Scriprura & communi Patrum feníui &'TP

logorum repugnat. Unde queftio in eo

dun-

1il

B

taxat verfütur: An attributa formaliter implici-

i& involvant effentiam, aut unum aliud, v. g.

K

[*

mifericordiajuftitiam? Porro formaliter impli-

cit incladi aliud. nihil eft, quàm efle partem

li

[

metaphyficam alterius; feu effe de ejusdem

q

conceptu definitivo; quia omne quod includi-

Y

tur formaliter , eft intrinfecum , & omne intrin-

fecum eft pars, feu id, fine quo totum immee

diat? & per locum intrinfecum nec effe nec con-

cipi poteft.. Quanquam ne hic queftionem de

nomine faciamus, facilé , ütetiam alibi dedimus;

RO MGRP EL EOE

concedimus , non folüm conceprum definitionis

in conceptu definiti, fed etiam gradum meta-

phyüc

um füperiorem in inferiori ; & fingularia

in termino univerfali

univerfaliter fumptofor-

i

maliter implicité continer

67. Dice. Attributa d

ivina formäliter im-

plicité non incl

udunt effentiam Dei , aut fe mu-

tuó, necetiam includuntur ab effentia.

Prob.

L. Autovitate. Patres plures paffim dicunt , at-

tributa divina non effe naturam, fed circa natu-

D - s aM ERE r 7 r M EM U. L

ram, in fenfü fcilicer formali. Sic Cyrillus Alex.

L. rr. thefàuri ait: Que circa fubflantiam |Da

ii

-

confpiciuntur , ut tou ipfa fiut [ubftantia , eg quam-

vis nibil accidat. [ubflautie, Dei , tamen cogo[ti-

anus , noumunquam quafi accidentia dicere , €9 men-

. I.cOnt.

r EE

fe accideutium inove concipere, S. Bafil. L,

Eunom.

-Dzs Dro Uxo.

145

f

Eunom. Quonaem pa&o, inquit, zou devideudus

m

efl, qui creaudi vivtutem [ubflantiam divinam e[fé

M

dicat , fi provideutiam vuv[us Jubflantiam ,. eodem

lil

qnodo prajcientiatm , 99 omuetn itidem operariotiem

J

amportat, Ergo. Conf. ex art. feq. , ubi contra

(

Eunomianos ftatuemus dari diftinctionem ra-

j

u

tionis inter effentiam Dei & attributà, & intet

lt

)

ea ad. fe invicem comparara; unde fuüà fponte

r

fluir, unum ab altero formaliter implicite in-

M

Y

cludi non poffe. — Prob. 7. Ratioge. Quod' in-

Jui

cluditur in altero formalirer implicité, debet

yri

includi vel ür definitio in definito, vel üt pra-

j

dus fuüperior in inferiori, vel üt fingulare in

[

termino univerfaliter fumpto : Sed nullo ex

nü

his modo aut attributa ab effentia, aut effentia

7105

ab attributis,aurunumab alio includitur; quod

"

NNam 1720. Effentia Dei

Qni

declaratur per partes.

"at

metaphyfica cüm non confiftat in omni per-

»ularil

fectione, fed in ente à (e, & afeiras fir prima

ratio üt divifiva fic & derterminativa entis; fe-

ïofor-

quitur r. attributa non contineri in effentia tan-

quam fineularia in termino univerfaliter füume

2l ]

ernl

pto: 2. Non contineri tanquam definitionem

fl

i& definito: 3. Neque ranquam gradum füpee

riorem in inferiori.

2dó. Cüm attribura di-

l D

fiy

manent ab effentia tanquam radice metaphyfi«

ca, & metaphyficé adjaceant tantüm effentizes

; AlCX»

J

fequitur ruríüs afeitatem nec üàt partem defini-

T

tionis, nec üt fingulare, nec üt fuperiorem

grsdum in attriburis includi.

4150 Cüm mi-

/

i

fericordia v.g. formalirer recté definiatur vis&

lienam ; juftitia

oori

v?r-tus; füblevans e.ge-&a::evm à

autem

(

146

Dz Dzo Uxe.

[

.autem vis & virtus remunerativa mepitorum &c.

Ü

iterum fequitur nullo ex predictis modo à ju-

li

ftitia mifericordiam aut viciffim formaliter im-

Conf. ldeo effentia divina

Ü

plicité contineri.

i

metaphyfica formaliter implicit& includeret at-

lr

tributa, & hec eflentiam aut fe invicem; ef-

n

(entia veró hominis volitivum, rifibile, admi-

(

rativum, aut pradus metaphyfici alrerius entis

f

creati fe invicem fic non includerent: quia ef-

Ti

fentia divina & attributa fünt infinita; quo

creaturis non convenit: Sed hec ratio eft nul-

y

)

li; tum quia quodlibet attributum formaliter

[

eít infinitum duntaxat in füo genere ac linea;

non veró in omni nifi realiter ac identicé: tum

d (int infinita, folüm fequitur,

quia ex eo, quó

quód exigant adj

acere afeitati & fibi invicem;

formaliter implicité inclu-

non veró, quod fe

dant: eroo.

69. Objc. Ss.Patres paffim docent, r. Deum

effentialiter feu per effentiam effe , quidquid eft:

m a AE us 7 — M EE .

2. Deum non alio effe magnum, alio Deum;

íed eo magnum, quo Deus eft: 3. Non minüs

effentialiter de Deo dici attributa; quàm cor-

us & rationale de homine: 4. Non licere

P

riüs dicere effentiam Dei, quàm ejus bonita-

»

tem, magni

tudinem &aliaattribura. Sedhac

ffunt de identitate rantüm reali

intelligi non po

I W — RA WP LP m

inter effentiam

& attributa: Ergo intelligenda

R

—

funt de identirate formali falrem implicita,

Corf. 1. Ensab alio colligir ornnes imperfectio-

erte*o x

nes creaturarum, ranquam ratio formalis ad-

m

sequata earum. omnium, üt effe finitum;

[(29.]

Dg Drzo Uxo

147

i

tentiale, contingens &c: ergo ex adverfo ens

à (e collipit & confundit omnes perfectiones

i

L

divinas; prefertim quia'ens à fe formaliterex-

cludit ornnem vacuitatem feu imperfectionem ;

J

RE

adeóque involvit fümmam plenitudinem in ef-

fendo fecundüm totam latitudinem entis, feu

jc

ET

Yl«

omnes perfe&iones feclufis imperfectionibus.

d

Conf. 14. Conceptus effentize metaphy(icaee Dei

fe habert ad attribura, ficut fe habet conceptus

V 5

rationalis in homine ad preedicata apprehenfivi,

gi

n

j

judicativi & difcurfivi: Sed hec tria in conce-

i

M

ptu rationalis fogmaliteþ implicité includuntur:

J

ergo.

R« 1. ad arg. univerfim, eo inprimis pro-

; li

bari nimium , nempe attributa divina etiam ia

[UI[UI

effentia Dei meraphyíica contineri formaliter

m

o

explicité & directé: deinde etiam probari u!tra

mentem & fenfüm Patrum, qui per ejusmodi

predicationes & afferra voluerunr duntaxar in-

u

dicare, atrribura non effe accidenria phyfica &

yid

realiter diftincta; fed perfectiones fübftantiales

[an

;nij

& realiter identificatas cum una fimpliciffima

entitate divina: unde conftat, eos locutos effe

m

de eflentia Dei phyfica & in fenfu reali; non

It

bontt

&utem de metaphytica & in fenfu formali, quae

etiam ratio videtur effe; cur S. Anfel. hiclau-

J

li

mre

dari folitus, in Monolog. C.16.dixerit: Sum-

ma fubflantia uno modo , uud confidevatione eff,

Iigend'

quidquid efl, effentialiter ;; càm fecundüm om-

lp[]CIH

fiem modura & confiderationem etiam mera-

d

er, nempe ens à

j £

phyficam fit aliquid eii-"em.iä-ic

z

2de,

J Pol

p

l

148

Dg Dro Uxwo.

fe, & aliud attriburaliter tantüm, netnpe

(

ftus, fapiens &c.

K ju;

rl

are licét minór abfolutä negari poffet,

tl

Qu

4

fingula tamen claritatis gratià percurrendo,

. 2. ad 1. D. Deus eft. effentialiter firi&te;

fy

quidquid eft, /V. minüs firicte feu neceffarió C.

(

Item: Quidquid eft; eft per effentiam phyfic

üt

fà

fümptam C. metaphyficeé fümpram , Su/d. eft

li

illud omne vel radicaliter vel formaliter C. for-

maliter etiam implieite /V. ;44724. D. Deus

Tà

non alio eft magnus & alio Deus in fenfü reali

q

& fpectatà effentià phyficà C. in fenfü formali

& ípectatà effenrià meraphyficà /V.. Similiter

)

diftinguenda eft altera pars... 4 3. D. Non

D

minüs effentialiter.in fenfü reali ac identico &

Í

fümendo effentialirer pro neceffario, de Deo

|

dicuntur attributa, quàm de homine corpus &

rationale C. in fenfü formali & metaphyfico;

ac fümendo «à effentialirer rigorose V. 24d4f.

D. Non licet priüs prioritate caufze & emana-

ä

tionis realis dicere effentiam quàm artributa C.

prius

prioritare confequentie & emanationis

formalis .^. /4d Conf. £. &. D./4. Ensabalio

l

radicaliter colligit omnes imperfectiones crea-

f

turarum, C. formaliter /V.

Idem cum pro-

]

portione dicendum de ente à fe refpectu perfe-

fectionum; unde paritatem pro nobis pugnare

colligirur. Ad rationem addiram D. — Si ensà

fe fpectatur phyficà , formaliter excludit om-

nem vacuitatem eflendi &c. C. . Si meraphyfi-

t

c& M. Poftremo modo fpectatum formaliter

l

tantüm excludit vaeuitatemn effendi in ratione

l

effen-

'DE' Dro Uxo.

149

effentiali naturee feu deitatis, radicaliter veró

t

effendi vacuitatem inratione attriburali; exquo

IO"EI;

ulterior refponfio ad adjuncta facilé innoteícit.

(

Ad Conf. II. 9. iV. M. I1deo enim in rationali

il

if

formaliter implicité continentur tria illa preedi-

dU

cata, quia refpectu illorum rationale fe habet,

)h& üw

üt conceptus quidam univerfalis, qui per illa

ll

[

tanquam per füa fingularia vel fpecies particu-

CR

lares copulativé fumptas explicari petit; cüm

»

rationale idem fit ac principium omnis inrelle-

[i

&tionis feu cognitionis fpiritualis, füb qua ran-

(ori

quam (üb genere continentur velut fpecies ap-

iil

prehenfio, judicium & difcurfüs: unde cüm

M

effentia Dei refpe&u attributorum non habeat

tíc0

íe eodem modo, difparitas fe ipfa prodit.

Wc De

69. Iufl.I. Attributa à parte rei funt de ef-

Lgusï

fentia Dei, & in ea includuntur: erpo etiam

ratione noftrà & formaliter. —Pro/. Conf. 1. quia

hyncc

i

effentia Dei phyfica & metaphyfica à parte rei

nondiftinguuntur: 2.quia conceptusnofter ; ut

v gmim

j

fit rectus , debet conformari rebus, adeóquefe-

cundüm noílrum concipiendi modum etiam

mg[lom

m

includi in effentia, quod à parte rei illi intrin-

u qu

fecum eft: 3. quia effentia Dei concepra àt non

m p

includens attribura ficto & alio modo concipi-

i Peff-

tur, quàm in feipfa fit.

Couf. I.. Perfe&tiones

) p

pure, quc effentialiter dicuntur de creaturis;

Q e

v. g. effeintellipens, vivens &c., magis con-

veniunt Deo: ergo etiam de Deo debent effen-

]i of

pl

'tialiter dici, & confequenter in ejus efTentia

incladi. Cezf. IJ. Effentia divina non folüm

ma](fä

a

realiter , fed etiam fecundüm noftram rationem,

ebpet

K 3

dit

p

t!o

Dzr Dzo Uwmo.

Wf

debet concipi 'àt a&us puriffimus ac fine ulla

orentialitate vel perfectibilitate; item üt fim-

liciffima: Sed neutrum haberur, nifi (ecun-

t

lo

düm rationem etiam includat füa attributa:

ergo.

ftt

phs

x&. d arg. N. Conf. ,. quod rurfus nimium

probar, nempe nec dari effentiam metaphyfi-

J

cam à phyfica formaliter diftin&tam, nec pre-

]

cifiones menris fine fictione. — 2d prob. 1m. C.

«

aff. fed .. Jl quia licet effentia metaphyfica

].

& phyfica realiter fint idem, forraliter ramen

W

diftinguuntur, atque hinc quse realiter ii phy-

l

fica includuntur, non etiam hoc ipfo continen-

tur formáliter in metaphyfica effentia.

Ad ad,

p«

9

t

D. Conceptus ut fit phyficé re&tus, C. utme-

taphylic? re&tus fit, — ubd. debet conformari

rebus adequai& & fecundüm omnem perfe-

é&tionem in iis repertam, IN. inadzequat& & fe-

curdüm pfadicata tantüm effentialia ac primó

conítirutiva & diftinctiva C. — 42. 37. V. p. t.

ä

l

quia precifio ex communi Scholarum fententia

potett effe. (ine fictione ac mendacio. . 2. D.

Concipirur alio modo , h. e. inadequato C.

h. e. falfo:aut contrario IN. — Licet conceptus

ä

2

verus nihi! debear excludere pofitivé ,^ quod

rei ineft , aur pofitivà includere, quod in re

aliqua non eft ;

noa tamen neceflarió debet

exprimere ex- vel implicité omnes rei formali-

tates , ut ex do&trina de precifionibus manife-

ftam eft. — d Conf. F. w. T. 4. Quia quam-

vis concederetur, quàd effentia Dei magis

2

exigat efle v g intelligens & vivens ;

quàm

Oomos

—R

Dz Dro Uwo.

I$I

il

homo, propterea quód exigentia divina minüs

u

fit fruftrabilis quàm humana , de quo videri.

if

poteft 'Tr. de Fide ; tamen hec predicara in

ld

homine fünt primaria & generica; in Deo au-

tem íecundaria duntaxat & ex eílentia meta-

It

phyfica tanquam radice formaliter profluentia.

yl

Unde D. Corf. Debent effentialiter phyficé de

Deo dici, feu fecundüm effentiam Dei phyfi-

i

"

cam C. effentialiter metaphyficé, feu fecundüm

effentiam metaphyficam IN. 744 Conf. JI. W.

j

D. M. Effentia Dei etiam fecundüm rationem

m

nofiram debet concipi üt actus puriffimus & üt

p

n

fimpliciffima , per hac excludendo omnem

ofi-

1

potentialitatem, perfectibilitatem & comp

LT

tionem realem, phyficam & intrinfecam , C.

m

etiam intentionalem ; logicam & extrinfecam ;

t

N. Potenrialitas, que non eft in ipfo fubjecto,

f

neque in illud aliquam imperfe&tionem derivat;

n

neque, fietiam imperfectum concipiendi mo-

dum arguit, talem tribuit objecto repreefenta-

"

yeti

to imperfeétionem, quee illud in feafficiat. Si-

militer compofitio rationis fimplicitati non ob-

l[:)' (

flat: ac preterea res fecundüm rationem etiam

fimplex nonnifi unico conftaret & preedicato ;

qpi

& nullam haberet equivalentiam.

quoü

j

- go. fufl. 1. -Quodlibet attributum eft ens

divinum ; item formaliter diftin&tum à perfe-

d

mläü»

&ionibus creatis: erpo includere debet Deita-

tem vela(eitatem: Cozf. 7. Quandounum fine

y

j

altero concipi nequit, alterum formaliter in-

cludit: fed attributa divina, que fecundüm

mgïi

u

nosfünt proprietates metaphyfice ; concipi ne-

4

queunt

m

ais

155

Dr Dro Üno.

queunt fine effentia Dei metaphyfica, tanquam

yadice: ergo. Conf. J7.

uodlibet attriburum

in feníu formali eft ens & fübítantia: erpo heec

m od — R

predicata formalirer includit : ergo & reliqua

etiam.

. D. rm. p. 7ut.

; Quodlibet attributum

eft ens divinum realirer C. formaliter , fubd.

E E E MLC

per inclufionem forma!em & meraphyficam N.

per adjectionem C.

Adjectio meraphyfica

non dicit effe partem alterius,. fed folüm exi-

entiam adjacendi, üàt in phyficis calor füm-

1nus exigit igni adjacere , ignem tamen non

includit.

2dum p. "nt. D. Auributum quod-

libec formaliter diftinctum eft à perfectionibus

creatis propter inclufionem formalem diftin-

&tivifecundarii, nempe infinitudinis in propria

fibi ratione C. propter formalem inclufionem

Afeitatis N. — Quin & ad formalem dittinctio-

pem füfficit, quód attribura divina afeitati,

erfe&tiones create autem adjaceant abalietati.

2

"d Corf. L. &. D. M. . Quando unum nequit

fine altero concipi imimediaté, vel in re&to &

per locum intrinfecum, formaliter includit al-

verum, C. quando tantum mediaie, vel in ob-

liquo & per locum extrinfecum N. — In pofte-

fiori enim caíü illad alterum non eít pars &

formaliter inclufüm, fed connotatum duntaxat

aut metaphyficé adjacens, üt hactenus diximus.

Ad Conf. I 9. 1. D. 4. Quodlibet attributum

in fen(ü formali eft ens & fübftantia per adje-

élionem metaphyfíicam C. per metaphyficam

inclufionem IN. ^ Quia tamen hec diítinctio

Qe

»

Dz Dro Uwo.

153

ii

dependet ex Philofophica controverfia de entis

Wt

univocatione, quam huc revocare nolumus;

N

etiam aliter &. 2. /V. Cozf. Difp. eít; quia pr&-

dicara entis & fübftantiee habentur hic tanquam

q

füperiora, ifta autem ab inferioribus formaliter

ff

includuntur velut genus in fpeciebus: hàc ra-

il

tione autem non haber fe effentia refpetu at-

N

tributorum, aut viciffim, neque eriam unum

az:ribuyum refpe&u alterius.

j

f

Jf

ARTICULUS 1l.

Ht

än Attviluta tum . ab effentia tum intev fe diflin-

]i

Q

u

guantur per vatiouem ?

1

Ota. Diftin&tio mentalis feu rationis

jl

71

duplex communirer ftatuirur, altera

)pn

od

rationis ratiocinantis, altera rationis ratioeinae

ta.

1ma tota te renet ex parte ments abSQäïä'

ao

(ft

ulloin re fundamento; éftque eorum; quime-

tam variorum in eadem re nominum diftinétio-

li

i

f

nem agnofcumr; uii fi quis diftingueret enfem

9

ol

inter & gladium, Petrum inter & Cepham:

2da eft, qua fit per rationem cum vero in re

j

lfj

möb

fündamento.

Aflignatur autem duplex ejus-

modi fundamentum ;

alrerum extrinfecum ,

ol

L

quod eft varieras effe&tuum, alterum intrinfe-

cum , quod eft excellenria virtutis varios pro-

nf

i]

ducentis effe&us, vel eminentia & equivalea-

üm

yu

tia pluribus realiter diftinctis. Queenam ex bis

"

diftin&io conveniat effentize & attributis, qua

aj

ff

feinvicem formaliter non includere füpràoften-

H)CWJ

dimus, jam quzritur.

Ín

i

$

NY

154

D Dso Uxo..

Ía hac queftione Anomoei , quorutri ducés

P

M

fuerunt Aétlus & Eunomius, ftatuebant nequi-

i

dem per mentem admitti debere diftin&tionem

inter effentiam divinam & illius proprietates

[

etiam relativas ; multó minüs abfolutas; quo

pofito cüm affererent totàám Dei naturam à fe

W

W

cognofci , ubi Deum conciperent àr ingenitum;

concludebant Chriftum non effe Deum , qui ab

g

omnibus diceretur & concederetur eífe geni-

Tt

tus; eoquód difcrimen inter naturam & perfo-

h

nas à Scripturis commemoratum non in no-

D

T

firum concipiendi modum, fed ipfam rem re-

fündendum effet.

Ubi veró urgebantur Scri-

)

pruris, que effentiam divinam aliter ac attri-

]

buta, & unum etiam attributum alio modo

quàm aliud exprimerent; refpondebant; hisfo-

ni duntaxat & nominis differentiam innui, ne-

que nifi voce duntaxat (apientiam v. g. à mife-

ricordia aut effentia divina differre.

In Nominalium fchola, quamvisinter effen-

z

tiam Dei & relativas perfectiones à plerisque

admitreretur diftinéctio rationis ratiocinate, &

nonnullis etiam formalis ex natura rei, tamen

effentiam inter & attributa non erat recepta alia;

;

quàm nominalis feu rationis ratiocinantis; fed

& hinc fchole bujus Sectatóres; tefte Daluzio,

à Facultate Sacra Parifienfi & finu ejecti fuerunt.

Sunt tamen, qui Nominalium fententiam ad

controverfias fcholafticas revocent ; tum quàd

infua do&trina nullum errorem fundarent: tum

quód plures eorum dicerent, folüm quidem

eíle divería nomina, qua eandem rem ífüb

i

eadem

Ds Dro Uwo.

15$

il

eädem intrinfaca formaliate fignificant, fed

x

tamen ratione co

It

;

nno;aï;, quöd refpiciant ; aüä

indicare.

T

72. Dico. Fífentia divinaab attriburis, &

qi

hzc inter fe diftinguuntur per mentem, &

ul

quidem diftinctione rationis ratiocinate, Prof.

J

Vm. pavs.

Inter ea datur diftinctio menralis,

qmob

quibus ex üfü Scripruree & Patrum non folàm

genL

tribuunrur diverfa nomina ; fed etiam rationes

perh

fpeciales & diverfie per nomina fionificatee:

nn

atqui effentiee divinae & artributis rationes ejus-

Jb

modi fpeciales rribuuntur: ergo. — .Azzov patet

N

tum ex ipfis perfe&tionibus divinis v.g. fapien-

at

tia, mifericordia, quas non folüm dicimus de

o

Deo, fed & dicimus in Deo effe tales, quz fi-

iefo

cut i creaturis diveríos effectus & conceptus

) Pe'

habent: tum ex apertis Patrum fcripturam lau-

n

dantium teftimoniis; Greg. INyff. enim or. 12.

fic inquit: Putat Eunomius , neque juflstiz vatio-

dit

aem diver[am effe ab bis , que dicla funt exiflere ;

neque Japienrie vationeim, €g' potentie, g bonita-

s

t

fis, Q9 uniuscujusque mominum, qua JDeo deceve

um

Et [fü bec flatuit Eunomius, quid

congr'uwzt.

ul

fruftra fevipture multis noiminibus divinam natu-

[

]

vam vcocant Deum , 4udicem , juflum ,. fortem ,

hum

longanimem ; cerum, mifericordem ? .. Bafil

n

L. 1. cont. Eunom..| Cin umum fit ]äcuïidüm, fub-

"m

je&um ; fitque uma fubflantia fimplex €g' non c

0Tj«

i

pofita, alids aliter fe ipfe nomimat ,. diver[as

appel-

f

latienes vatione diffidentes. [ibi ipfi accommmodans *

4

(«

tum denique ex ipfa fcriptura, qu& plures

m

fj

Deo perfe&tiones tribuit, quam ob rem etia

in

jl

156

Dr Dzo Uuo.

in numero plurali de iis loquitur Chriftus

f

[

oan. 16. v. 15. Omnia, quecunque babet Pater,

1mea funt; qua pluralitas càm non teneat fe ex

f

rte rei, neque etiam fit nominum tantüm

fed perfectionum, debeteffe (ecundüm noftrum

Q

concipiendi modum , cui plerumque fcriptura

facra in locutionibus fe accomodat. . Cozf. Ideo

[

maxime effentia divina nequidem diftinctione

menrali diftinguererur ab attributis, quia adtu

eadem eft cum illis: fed hec ratio plané non

impedir mentalem diftinétionem ; nam 1. etiam

effentia in divinis actu eadem eft cum perfonis;

». Chriftus actu obiit diverfa officia falvatoris;

aftoris , doctoris &c. ;

3. eadem omnino

:iä

anima eft, que intelligit, vult ac fentit in ho-

mine: & tamen datur inter hec omnia diftin-

&io mentalis, cüm mens concipiat eífentiam

Dei fine. perfonis , Chriftum falvatorem fine

ratione paftoris, animam fine potentiis aut po-

tentiam hanc fine altera; üt preter S. Bafilium

L. r. cont. Eunom. 'Theologi omnes & Philo-

fophi experiuntur & cenfent: ergo. ProP. 2dap.

Quee realiter licét identificata diftinguuntur pee

rationem cum fundamento in re, inter ea da-

hec enim

tur diflinctio rationis ratiocinatae ;

definitio & difcrimen eft hujus diftinctionis ab

illa rationis ratiocinantis: fed effentia divina &

attributa inprimis realiter funt identificata, üt

proximé oflendetur: deinde diftinguuntur per

rationem, üt ex 1ma parte conftat :

denique

diftinguuntur cum fundamenro in re; qnuia

preeter fundamentum ex parte noftri intelle&tüs

——

faniti

Ds Drzo Uxo.

157

ys

finiti ac infirmi, qui füummam & infinitam vir-

iil

tutem nequit unico. nobis conceptu exhibere,

t

datur ex parte Dei tum fündamenrum extrin-

j

fecum , nempe divería connorata & effectus

m

correfpondentes juftitiee, mifericordize , omni-

p

porentie &c,, tum fundamentum intrinfecum,

Ál

infinita fcilicet virtus & fümma, quáàunicà Deus

C

eequivalet infinitis entibus realiter diftin&is, &

d

preítat unus, quidquid illa preflarent: ergo.

ul

Conf. Que per diverfos conceptus concipiun-

R

turita, ur in illis diverfi exhibeantur refpectus;

o

diftinguuntur ratione ratiocinatà: fed hoc inre

u

prefenti habetur ; nam S. Bafil. L. 2. cont.

mini

Eunom. Aecef], inquit, proprietatum gatura

1

ut in fubflautie identitate aliud quiddam ofleudant.

ilin

Ex Greg. Naz. orat.35. Quid£ ag etiam immor-

t

zalitas &2 innocentia effintia. Dei funt ?. at fi ita;

y i

multe Dei e[fentie evunt , non unas aut cevtà come

u

pofitus ex bis Deus erit.

Adde teftimonia partis

!

(l

1ma, & num. 67. laudata.

p

73. Objc. lidem Ss. PP., qui Anomeos

oppugnárunt, docent omnia, que de Deo

Al

r

preedicantur, effe nominadiverfaà, quibus idem

omnino réfque una ac fimplex fignificatur.

T.

cniff

Exemplut habetur in in S. Bafilio qui ep. 8o.

Omnia, inquit, JDeo competentia tam. cogitata

]s

quam qomina ejusdem intev [ fumnt conditioms , eà

if

quàd circa. [ubyetla

vificationem mibil babeut di-

i

[

[/)

u[pif

fJcvimimis. Exgo.

uf. . Ens fimpliciffimum,

qualis eft Deus, nequit attingi variis concepti-

xniqh:f

"

bus; tum quia ens fimplex totum unico conce-

iàs

ul

pu repræfentatgr & exhiberur: tum quia al

ex

ji

158

Dä Dzro UNuo.

ex parte Dei deberent re(poadere plures ac di-

|tr

veríi conceptus objectivi, quod ejus fimplici

g

tati repügnar: ergo.

Couf.1I. Siatributa di-

b

flinguerentur per rationem ab effentia & à fe

fi

invicem, his nominibus fübeffent fingulares

äa&

notionesacidez, v. g. füubftantie, quód exi-

[

Y

flat per fe, zterno, quod careat inirio & &ine:

fed nominibus, quibus v. g. fubftantia aut &

t

!

ternitas in Deo exprimitur, ralesidec non füb-

fünt; quia aliàs dicendum forer Deum effe füb-

ftantiam rantüm, quarenus per fe exiflit, eetere

num tantüm , quarenus initio ac fine caret:

unde (equeretur, Deum non effe fübftantiam;

quatenus non per fe exifteret , nec efle ater-

nuüm , quatenus non careret initio acfine: ergo.

-y. D. 4. Docentomniaeffe nominadiverfa,

quibus realiter omnino idem acuna fimpléxque

ä

res figuificatur, C. quibus formaliter & per rario-

nem etiam idem ac una res fipnificatur IN. Per

hzc verbainfinuari duntaxaridentitatem realem;

non veró intentionalem quoque, probant tum

textus füprà laudati; tum fcopus fcriproribus

propofitus

; quin &ipfelocusobjectus, inquo

non tantüm plura nomina; fed eriam cogitata;

& confequenter plures de Deo conceptus afle-

yuntur. .4d Copf. L W. N..4. ad prob. 1. D.

Ens fimpliciffimum, tum realiter ac phyficé

tüum virtualiter ac meraphyficé tale unico con-

ceptu exhibetur totum C. phyficé ac realiter

quidem firnple& ;

non item metaphyficé ac vire

*

rualiter /V. — 44 prob. 2. IV. af Quia füfficit

fundamentum ex parte Dei, rum ex- tum in-

trin-

Dzr Dzso Uxo.

159

d

li

trinfecum füprà jam expofitum ; prafeftim

Jio

cüm ob fimplicitatem Dei etiam per conceptus

i

eunntiativos non judicemus Deo ineffe diver-

i

fas rationes objectivas, íed omnia realiter &

J

actualiter idem, ac nonnifiequivalenter & vir«

i

fute tantüm in ordine ad concipiendum plura

I

vel diverfa. 24d Conf. II s. IN. smiu. ,4d prob.

n

£2 feg. D. Foret hocdicendum & aliud fequere-

jfb

tur, fi utrobíque atrendatur precis? ad ftatum

1

inrentionalem , & intelligatur ratio formalis;

[2

cur predicati fignificatum competat, vel non

vis

competat; C; Sifpectetur duntaxart ftatus rea-

t

4f

lis, aut ab intentionali transeatur ad realem /V.

g

(j

Eadem videtur effe folutio S. Gregorii Nyff.

en

contra fimile areumentum ab Eunomio in at-

Vel (j

tributis zmgemitum €9 iucorruptibile formatum ;

x

dum ait; Zque fubje&um aipfum, Deus, fime

r

initio ef? acfine; quod quidem omne niomen ac no-

;

?ionem omnem fuperat.

KHoc veró ; quod efl, se-

fl

que ex caufa ipfum ovivi, neque unquam eJfe defi-

( if

qeve, bec nominum iftorum ingenitum; incor-

li

jf

ruptibile, commwmtz'öne declavatur,

»gqüf

.

jl

"ARTICULUS Ill

r

a Vitributa vel intev fe vel ab effastia etiam di-

] l

n

Jlüinguantur a&hualiter ante operam. mentis ?

j

(

012 I. Diftin&io, qua duobus actu in«

j

74 N

eft independenter ab inrellectu; & an-

nvlf

tecedenrer ad quamcunque mentis operatio-

fj

nem, realis vocatur, & triplex à plerisque ffa-

|

:uimr. 174 dicitur realis major; vel fimplici-

f

ter

P

160

Dr Dszo Uxo.

terac ftricl? realis, & juxta omnes intercedit

älx

Qu

inter duo, que vel feparata vel feparabilia vel

relativé oppofita funt.

Hanc diftinétionem at-

db

&

tributorum à fe invicem & ab eflentia admiüiff:

Gualterum quendam refert Auguftin. Nyphus

«

li

L. 12. Metaphyf. , & Socinianos etiam ftatue-

re colligitur ex eo, quód ftatuant Spiritum San-

W

K

&um non eíIe Deum aut perfonam divinam, li-

cir eum cum Scriptura Virtutem Dei vocent.

f

2da dicitur realis minor vel modalis, afferitur-

ue inter ea, quorum unur poteft effe fine

K

[

alio , fed non viciffim, üt tum inter rem & illius

modum tum inter varios ejusdem rei modos

accidere folet aut poteft. — Ad hanc claffern re-

j

ferri poteft in pra(enti materia error Mona-

chorum Szculi XIV. & Gracorum , qui Auto-

j

fterii Prae-

|

re primüm Simeone quodam Monat

fe&to, poftea Duce Gregorio Palamas Epifco-

o T heffalonicenfi, ac tandem Autoritate Con-

cilii Cplirani contra Barlaamun

D

& Acindynum

J;

Imp. Andronico Jun. celebrati;

quod (chifmatici

Grzci Oecumenicum habent, realiter diftin-

guebant inrer effentiam Dei & operationes: ha-

rum veró nomine inrelligebant in fuo fyftema-

te inprimis energias divinas; bonitatem fcilicet,

fapientiam & alias perfectiones; deinde etiam

ipfas actiones tum ad intra tum ad extra, quas

volebant effe fplendidiffimam lucem increatam

1

& medium quid inter Deum & creaturam,

quámque videri à fe ja&tabant, fi füppreffo fpi-

ritu inter orandum caput oculósque contortos

gtia

pectori inferiori & umbilico admoverent.

dici-

T

Dxr Dzo Uwvo.

I6r

]

iW

dicitur realis minima feu formalis ex natura rei;

qua , quia Scoro Doétori fubrili rribuitur, &

d

ab ejus Sectatoribus defenditur, communiüg

í

Scoriftica vocatur.

Dicitur autem formalis ;

]

eoquód non fit inter duasres; fedaurinter füb-

d

ftantiam & illius formalitates feu formas, h. e,

n

perfectiones , aut inter ejusdemíübftantia varias

nj

formas & perfectiones: ex natura rei; eoquód

d

fitactu in xeipfà &independenterab operatione

Yi

mentis: media, eoquód minor fit , quàm fimplici-.

elt

ter realis,& major, quàm rationis tantüim ac men-

ul

talis diftinctio, Atque banc reperiri contendunt

nod(vl

Scortifte intereffenriam divinam &illius attributa

ff

ram ad illam tum ad fe invicem comparata.

fon

75. /Vota II. Seculo XII. Gilbertus Porres

Lutt

tanus Pictavorum, unde &oriunduserat, Epi-

)u

fcopus in publico Ecclefiae fuz conventu & im

p

jl

commentariis etiam quibusdam ad Boéri Li-

i C(]f

bros de Trinitate varia protulit plan& inufitata

de hoc myfterio Deíque effentia & atiributis ;

yu

mll

propter que delatus ad Eugenium IHl. PP.;

dii

iftoque Prafide an. 1147. in Conc. Parifienfi;

xs hz

& anno íequente in Rhemenfi examinatus;

let

ejüsque libellus, quo dogmata füa propofuit;

jid

damnatus fuit.

Hujus rei hiftoriam deícripíe-

!

runt precipue tres coztanei, S.Bernardusfei-

gli

qllä

licet Serm. 80. in Cant., qui & Gilbertum voce

ac ('cri.ptis oppugnavit, fideiqueSymbolurm er-

quf

jf

roribus oppofirum confecic; Gaufridus Mo-

u

nachus tum in epiflola ad Ep. Albaneníem, turm

)u

àn vita S. Bernardi; qui &ipíe Con

ciliis:aderat j

F.l'idew

j

Otto Ep. Frifingenfis in L. 1. de geftis

d[(l'

z2]

£ L

162

Drs DEOLUN'O.

ricil. Imp.; qui tanquam in Gilbertum pro-

enfior eum aliquando ab errore vindicare co-

natus, fed morti proximus, tefte Radevico;

proteflatus eft, fi quid in fuis fcriptis piorum

aures lefiffer, pronoón dictis habendum. Por-

1ó certum eft, 1. Gilbertum diftinxiffe interef-

fentiam Dei & perfectiones relativas; tum quia

ab Eugenio interropatus: 74gze illam fummam

E d m . iU MÉ LT RU d

effoutiam , quá tves Pev[onas pvofiteris unum Deum,

EE

evedas effe Deum ? xelpondit: IVor , &fequenti

die dixit, fe nomen Dei properfona fumpfiffe:

tum, quia definitio Concilii, erroribus yliusop-

D ag - nE

pofita, Art. 2do hec habet:

Cim de tvibus per-

fonis logquimur , Patve, Filio &g Spiritu S., apfas

umun Dewn, unam [ubftantiom diviuam e[fe fate-

aum. Eté comverfo, cim de uno Deos una divi-

za fubftantia loquimuv , ipfum uzum Deum , unam

divinam fubflantiam e[fe tves peronas confitemur.

Et Artic. 3tio: Credimus &j confitemuv, folum

Deum Patrem $9 Filum $9 Spiium Santum

etevgum effe, mec aliquas omnino ves, feu velatio-

mes, feu proprietates, [eu fingularitates vel utiita-

zes dicantur , velalia bujusmodi adeffe Deos que

i ab cetevuitate , & mon fit Deus:: tum; quia

novi hujus dogmatis ratio heec ipfi fuerat juxta

Otronem: ZVe juxta "driuim ficut pevfonarum yita

€2 pluvalitatem admittevet e[Jemtiavum: wel fecun-

düm Sabellium ad e[fntie Fingularitatem , Chri-

ingevet pevjo-

fliane fidei veligio pluralitatem veftvi

TEISUANG aK RR AUE

zarum. Certum eft 2. eundem diftinxiffe in-

i

ter concreta perfonarum, Dei ac attributorum

&abftracta illis correfpondentia; atque id patet

fu.

Utl«

Dg Drzo Uwo.

163

üniverfim tum ex m.d., tum ex Symboli Articulo

u

g

1mo num. feq. referendo: (peciatim veró de con-

NI

cretis & abítra&tis perfonarum ex Matthaeo Pa-

OL

rifienfi qui refert hanc Gilberti propofitionem;

hi

Aelationes non [unt. quidem idem, quod ipfe pere

J

Joue, [ed diver[te mumevo; & ex Gaufrido ter-

10

rium Gilberri capitulum his verbis exponentes

J

Relationes pevfouis tvibus: attvibuit, que mon [unt

J

ipfe pey[ona , [ed ves. fempiterme, ab invicem eg

n

ab ipfa fubftantia diffeventes :.De concreto &ab-

(

y

ftracto Dei ex accufàtione Gilberti, quód ne-

[

i

garet hanc propofitionem: JDeus ef] gatara. di-

Vl

viua; ex Gaufridoin ep.referente; Gilberrum

r,!

d

dicere aufum fuiffe: Forma Dei efl divinitats

bj

qué Deus efb, $9 ipfa mom efl Deus: . .De cone

T7]

cretis & abítractis attributorum rurfus ex Gau-

n

frido & S. Bernardo, ubi füprà, dicentibust

i

Docet ,

quàd fapientia, bomitas , magnitudo non

/

£ft Deus.

Item: Recedant. novelli, uon dialeti-

j

v

€i, fed bevetici, qui magnitudinem , quá magnus

jni

ef Deus; & item louitatem, quá bouus, [ed g

Japientiam ,

!1]

u

E

quá fapiens , &g jufittiam, quá juffusy

"d

Deum . 01 effe impüffamà difputant.

Controvertitur tamen inter Áutores, an

) qu;

u

Gilbertus etiam inter abílracta ipfa diftinxerit;

& quamnam diftin&ionem, flricténe realem;

nj

Jf

h

an minüs ftridtam, cum fícoriftica fcilicet con-

venientem , univerfim admiferit? Quod xzum

P W

atiner, certum videtur r., diftinxiffe eum in-

[

ter ab(tracta relativa, àr patet ex verbis Mate

thei Parifienfis & Gaufridi nuper recitatis, &

S. Concilii Rhemen-

r

sc?nfirmatuff ex Codice M

L 3

g

n

EO

264

Dz Drzo Uuo.

fis apud Vafquez, ubi Gilbertus fic loqui legi-

f

f&

iur: Zyves per[onee tribus unitatibus funt 1via, &9

diflin&ke propvietates tribus ,. que mon. [unt iplee

a

i

gerfoue , fed [unt tves ves cetevue g ab invicem 89

à divina [ubflantia numevo diffeventes.

Certum

videtur 2., diftinxiffe eum abítra£ta relativain-

Ti

[

ter & abflractum divinitatis ;; quia Gilbertus

l

aperté profeffus eft in Conc. Parifienfi; Patrem

ie

uidem alio eff. Patvem, alio Deun ;; unde &

S. Bern. inferebat in Deo quateraitatem , & non

d

[

trinitatem tantüm fore.

Probabilius tamen vi-

detur 3., eum non diflinxiffe inter abílracta

W

attriburalia five ad fe invicem five ad divinita-

)

tem; tum quia Gilbertus in fuis ad Boét. com-

nentariis ait: Deus idem ápfum eff , quod eff ju-

flum , id eff , eodem , quo efl Deus, eff juffus; vum

h

quia S. Bern. L. 5. de Confid. .C. 7. poftquam

contra Gilberti fe&tatores, illius nomine füp-

preffo, dixiffet: Dicimus magnum , bomum ju-

flum $9. ingumera £alia ;

Jfed. mifi omiia unum n

[

:;:

JDeo $9. cum Deo confideves , babebis multiplicem

JDeumn; fic poftmodum eorum dogma expo-

d!

nit; Scio, quàd ad bhec vefpoudeve [oleut: Non

anulta, féd unam zantiun divinitatem , que omnia

álla funt , Deoy ut fit , confevre afferimus. — Afferitis

evgo etfi on multiplicem, duplicem Deum; €2 n0onu

ïä

ad mevum [implex perveniflii: tum quia nec Scri-

prores Synchroni nec Cca de hac attributalium

abflractorum diftinctione tmentionem faciunt.

v

Quoad 2dum veró, cüm noftrum non fit, tan-

ta$ componere lites, füfficiet rariones utrius-

que partis afferre.

Momenta probantia, di«

inétio-

1

bE,DEo Uxo.

I16$g

| Iem.

flin&tionem Gilberti non effe realem majorem,.

hÜ

fed cum fcotiftica conpruentem, funt r. quia;

n

cüm Gilbertus dixifler Deum alio efTe Deum &

4ll

j

alio Patrem, addit: /Voz zamez effe boc €3 bocs

RTUUT

2. quia diftinéctionem fuam volebat effe ; non

!

1

tantüm cogztatiomis matbematiee , (ed vationis

bt

?beologice , ubi per 1mum quidem innuebat di-

D

i

ftinéctionem mentis, per 2dum non poterat in-

j

d

telligere diftin&tionem ftricté realem, fed me-

&

diam, qua poffet convenire etiam infeparabi-

mett

libus; 3. quia Períonas tres conftanter afferuit

(

unum Deum, quod cum diftinctione reali ma-

vit

jore nulla fpecie conciliari potefl. Scotiftarum

qot

rationes, qui illam diftin&tionem flricté realem

$)

volunt, fünt, i. quia Gilbertus diftinéta ab-

tuf

ftracta & períonas vocabat ves, üt ex ejus ver-

at

bis & Concilii contraria definitione f. cc. patet,

2. quia formas velut fübjecto inharentes ac di-

e fUP

m,jh

verfas exhibet ;

unde in Boétium fcribens:

Quidquid , ait , ineff alicui, ab eodem divev[um effe

j

j

nece[fe eft ; & D.'Th.p.1.q.28. fcribit, Gilbertum

'll)ll jJ

docuiffe, veletomes im divimis effe affiflentes , frive

a

/ ]

extrinfecis affixas. 3. quiaargumenta quibus Gil-

g

bertus impugnabatur, eó unicé collimant, ut

realem eliminentdiftin&tionem , ex attributisae-

[

g

cidentium more fübje&to convenientibus ortam.

d

76. Dico l. Attributa divina neque com-

st

parata ad effentiam, neque compareta ad fe in-

vicem diftinguuntur diftin&ione reali entitati-

u

vÀà aut modali,

"

Prob. Autovitate, Qu realiter omninó fünt

trio*

racto »

idem & de fe invicem przedicantur. in ab

E

diftin-

d

as

$66

Ds Dso UN':S'.'

diftin&tione reali entitativà aut modali non difs

N

erepant: talia fünr attributa Dei five ad effene

(

tiam five ad feinvicem comparata: erpo. — A£-

[/

&or conftat 1. ex Scriptura; quia Joan. t4. v. 6.

l

Chriftus de fe ipfo ait: Ego fum Fa Veritas;

/

£2 Fa Apoftolus aurem 1. ad Cor. t. v. 24.

!

Pradicamus Chriflum Dei. Firtuten £? Dei Sa-

T

jientiams & 1. Joan. 4. v. 8.: Deus Charitas eff

4. Ex Conciliis;: quia Rhemenfe f. c. art. 1mo

inquit: Cvedimus 69 coufitemur fimplicem naturam

JDivinitatis effó Deumn, neque

[

uo fenfu catbolica

polfe sagati , quin Divinitas fit

Sz;

eus s

e? Deus Di-

wimitay. — Sicubi vevà dicitur [apientid. Japientent;

anagnitudine smaguums Divimtate Deumn effe , eg

(ä

alia bujusiodi; credimus nnnift ed [aplenutti , qua

Deus ipfe eft, fapieute

m effe. .. id efl , fe ápfo [apiens

£em , magnum &9c.

Hinc Eugen. II ibid. pro«

hibet; s aliqua vatio tbeologica intev naturam

evfonam divideret : néve Deus diviná e[fenti dict-

ä

vetu ex [eu[a ablativitantim , fed eriam uominativi.

4. Ex PP., inter quos Greg. Naz. Orat. 55.

fcribit, Uzam quoque Dei saturam , e[fentiam 88

appellationem effé , tamerfi per cognitiones quasdam

diffin&las nonina quoque diffinguamur.. Aug. L. $.

de Trin. C. 10.: Deus mom ed, ait , titagititudine

smágna efly qua tion efl ; quod eff ipfe , ut quafipar-

ticeps ejus fit. Deus , cm suagnus ef ; aloquin ia

erit iajor magitude, quum Deus, JDeo autem

&on efl aliquid majit : ed igitur m

apnitudine mag-

4

Similia de

mus eff , quá ipfe eft eadem magnitudo.

bonitate, aseraitate , omnipotentia , fapientia. aliis-

que perfectionibus Dei tumibid ;

j

L

um L. 7ä 3:

m

-DEX Dro Uuo.

169

il

& L. 15. C. j. premittit aut repetit. Fulg. in

(f

Refp. ad Ferrandum, Clare?, inquit, Zoc effe

!

Catholice Fevitatis , ut- cim i2 Deo divinitatem y

v

magi?itudinem bonitatem , vivtutem mominamus ,« ««

fiil

ton 1n iflis divev[is uominibus quedam diver[a , ..

Jéd umum illud, quod eft efféntía vel natura , cevtiff-

98 tw0v€Y imus.

His adde Graecos Anomzo-

il

rum oppugnatores, Ifidorum item Damaíc. &

jl

Anfelm., maximé veró S. Bernardum L. 5. de

i

Ht

J

Confid., alibíque Gilberti dogma expugnantem.

Cof. Inter effentiam & attributa nequit. ftatui

l

4

"

major diftinctio, quàm inter Dei effentiam &

hypoftafes: fed inter hec poftrema non eftdi-

Jl

n

Minor rur-

hl

ftinctio realis; fed rationis: ergo.

füs patet 1. ex Scriptura; quia Chriítus dicit

,f

f

Joan. 10. v. 30.: .Ego £? Pater unum fumus ; Et

Joan. 16. v. 15.: Omnia quecunque babet Pater,

Qm

aea funt.

2. Ex CC., inter qua prater Rhe-

m

r

menfíis art. 2. & 3. num. pr. laudatum , Late-

T

ran. IV. C. 2. fic habet: Credimus &5 confitemur,

iil

quod uua quedam ves efl , inconprebenfibilis quidem

4f

1

& ineflimalilis, quee vevaciter ff Pater &9 Filius

J d

W(M

£2 Spiritus San&lus , 1ves fanul pev[oue 9 fimgula-

zün quelibet eavuudem , 62 ideo in Deo. TYimitas

L

T

ejt Jolummodà , uon quaterzitas , quia quelibet tvium

Pev[onarum eft. illa ves , videlicez [ubflantia , effeutia

j y

Jeu natura . . .. Licht igitur alius fit Patev , altug Fi-

"m

lius, alius Spivitus San&us , uon amen aliuds [ed

jj

id quod efl Pater, eg Filius, €2 Spiritus Santtus

'1

id efl omninio , ut fecundum Ovtbodoxam $ Catbo-

licam Fidem confubflantiales effe cvedamur. .. Yn

li

Concilio Florentino autem , ubi Seff. 18. Joan.

j

'Theo-

4

$

ïösï'

Ds Dro Uno.

[

"Theologus tnominie Latinorum dixerat ; fubfjan-

2iam 9 per[onam [ive bypoftafin effe idem ve, dif-

Á

I!

ferve autem. noflro intelligendz modo; Greecoram

nomine eidem refpondir Marcus Ephefinus:

ü

Hác ex pavte mulla efl imtev 105 difcrepantia. Ybid.

li

Seff. 19. $. Bené fcitéque. Marcus & Andreasfic

[

loquuntur : JJeudquaquam tamen pvoferre debe-

J

zis, ut ve diffevant ; quandoquidem [old vatione aut

1

sttelletlioue diffevve. cveduntur.

Et Seff. 25/ 4

l

Quoriam Graci. Yationem fidei füce reddentes

?I

Latini fic dicunt: JVe idemtitatem conuutlionéme

[

que fübflautie diffribuere , ac ipfam eandem fubflan-

X

fiam ve, non autem fold vatione , ab bypoffafibus g

Í

gerfouis differve , cyedere videamur &9c,. 3. EX PP.,

[

ex quibus Aug L. 7. de Trinit. C. 6. ab initio

1

í

ait: JVon efd aliud Deo effe &g pev[onam eff ,. fed

omriro ident. Et poft pauca: Qüemadmodun boc

(

1

ii eff effé , quod Deura e[fé , quod magnum , quod bo-

um e[fe s àta boc illà eft effa qusd pev[onam effe,...

neque im bac Tvimitate cium dicimus pev[onam Pa

trs, aliud. dieimus, quàm fulflamtiam. Patris.

Joan. Damafcenus L. 1. Orth. Fid. C. s:.. Ugun

idemque otanimo funt Pater , Filius e?. Spivitus S.,

ï;

qifiqued Patev gemitus non eft . Pilius geurtus eff ,

«

Spivitus SanGlus pvocef[ft. Quod autem u eo diffin-

um efl , cogitazione [old. diffiuguitur,

Plura de

his- alibi.

Prob. Ratiose 1. Deus eft ens à fe , eft füum

l

éffe & omnia: (ed &i effer diftinctio realisinter

effentiam &arrributa; non effet omnia, fed fo-

Jüm diceretur habens omnia; quod refpectu Dei

D

(

tanquam Summi Boni & ornia fibi identifican-

ts

: Ds Dro Uxo.^

169

"

an

tis effs nequit: ergo. Ita Anf in Monol. C. I3.

EM

—

uoniam bomo mon potefd effe suflitia , juflitiam au-

TU

tem babere pote[l; mnon enim iutelligitur juflus bomo

Qu

exiflens yuflitia , [ed babeus quflitiam:. at [umma va-

Ibi

zuvanon propri diciruy quflitza , quia babet quffitiam,

lt

fed. exillit.: suflizia.

2. Quidquid eít in.Deo;

ll

Deus eít; unde S. Berm in Conc. Rhemenfi:

J .m:i

Scribarur f!ylo ferreo , inquit , quód divina ejfntia

)

t

Jorma , natura, Deitas, bonitas , fapientia, vivtus,

E

poteutia, magnitudo verà. eft Deus.

Sed fi inter

J

e(lentiam & attributa intercedit diftinctio realis;

jj

id falfam eft, üt oftendit idem Serm. 8o. in Cant.

]

"

fcribens: Evit aliquid, quod non ef Deus , aut ni-

p

"

bil: quod fi aliquid ef] , quod mom. eft Deus, aut

nit

sminor evit Deo , aut inajor , aut pav. — 241 quomo-

f

do ininor , qud Deus efl : veflat ut aut. tmajorem fa-

phot

cias aut pavemz. fed fi major, áp[a eft fummur bLo-

ylli

zum nou Deus : fi pav , duo funt [ummma bona , 0

"

umum; quod utrumque catbolicus vefugit [enfus...3.

"2

Deus eít ens unum fimpliciffimum & perfe&tis-

P 4f

fimum; adeóque non poteít effe unitum nec

if

perfectibile realiter: fed fi daretur diftin&tio ha-

irós

étenus rejecta, inprimis non effet unum fim-

I

plex. àüt iterum oftendit S. Bern. L. $. de Con-

ii

I

fid. C. 7.: - Tim non eff fimplex , quod ugi. fuerit

n

obnoxium formg , quàm uec virgo vel um conjun-

&a viro; & conflat etiam ind&, quàd attributa

inter fe & ab effentia diftin£ta facerent nume-

fauti

?

It

rum, quod ab eodem ibidem his verbis reji-

citur: Eff, qui efl, purus, [implex , integev . . -«

d

IDEI

zon babens, quod ad munevum. dividat, mon que

colligat ad wuumg wmum quippe efl, mom umitum.

"u

eine

j

5

Dzr Dro UNxo.

1

170

Deinde noni effet ens ex fe perfe&iffimum , (ed

10

effer tale ex aliis perfe&ionibus five tubíitantiis,

fhà

five accidentibus realiter ab effentia diftin&tis,

r

contrà ac fuperiàs ex CC. & PP. declaratum

fil

Corf. Omnis diftinctio realis ori-

fuit. Ergo.

p

tur vel ex limitatione, üt evenit in rebus crea-

i

tis$ vel exoppofitione relationis , üt eft in Per-

Q

fonis individua "Trinitatis : fed inter attributa

[i

divina non eft realis diftin&tio proveniens ex li-

mitatione , cüm fint infinita; nec confurgens ex

W

xelatione;cüm realiter fibi non opponantur: ergo.

fe

77. Dico Il Neque diftinguuntur diftin-

[

étione formali ex natura rei.

Prob. Non eft

)

admitrenda diftin&io in divinis, que .non e

neceffaria , nec locutionibus CCorum ac PPum

l

conformis, nec accommoda divinis perfectio-

j«

nibus: ejusmodi videtur effe di(tin&tioformalis

[

ex natura rei, qua inter Dei effentiam & ejus

|

attributa afferirur: ergo.

Min. p. vim. prob.

Siqua effet hujus diftintionis neceífitas, foret

D

maximé ad excludendam contradictionem in his

N

& fimilibus pradicationibus: Deus intelligit per

intelle&tum , & non per voluntatem; punit pet

u

ititiam, & non per mifericordiam ; fed ad

ä

h

oc non requiritur diftinctio forrmalis ex natura

yei, fed fufficit illa rationis ratiocinatze, üt att.

feq. oflendetur: ergo. . Prol. 2d. p. CC. &PP.

folam diftin&ionem rationis inter Dei effentiam

& attributa agpnoverunt, üt patet ex num. pr.j

& per hanc non potuerunt intelligere diftin-

étionem formalem ex natura rei , cüm eam

dixerint modum iutelligendi , cogitationem , cegmi-

4i0nem

Ds Dro Uwo.

3A71

fiofem, & tarisoiay feu coufidevationem; t Da-

i

(s

maíc. L. 4. C. 5. & Baf. L. r. loquuntur?. ergo

ad minimum diftinctio heec. nequidem locutio-

iU

Qf

nibus Conciliorum & Patrum conformis effe

poteft. Prob. 3.p. Admiísà hàc diftinétione

qu

].

inprimis Deus non effet fümm? perfe&us;

cüm perfe&tiones non haberet à fe & fua effen-

l

V

tia, fed à formis à Deo ejüsque effentia for-

ul

maliter ex natura rei dfftinctis, adeóque non

nd

ita perfectus foret ac illud ens, quod à fe &

e

fecundüm conceprum füum formalem ex nà-

jf

türà rei omnes perfectiones contineret: deinde

n

non effer fümme fimplex; cüm in Deo forent

na

varie formee tum ab ipía Dei natura, tum à fe

Dur

H

1

nvicem ante operam mentis, & ex parte ob-

d

/0

je&ti ditindte, adeóque fümmá fimplicitate ca-

Vil

feret, utpote que omnem omnino uritatem

u

faltem à parte & ex natura rei, tum rerum; tum

,pwä

modorum, tum formarum importat: denique

f

in Deo non jam fola Triniras, fed; üt S. Bern.

j

contraGilbertum urget , centenitas foret ; cüma

jl

pü

plures aut centum forme, nempe attributa;

It

ante quamcunque mentis operationem & à nae

ad dd

tura Dei & ab invicem diftinctee reperirentur.

qui

Conf. Nilil impedit, quó minüs diftin&tio for-

i d

malis ex natura rei dicatur vere realis faltern eo

y

modo, quo Gilbertina diftin&tio realis appel-

]u

latur: ergo non mipüs illa quàm hec videtur

.

rejicienda. — Prob. /4jr. Narn 1. non impedit,

j

quód hs formalitates dicantur effe realiter

euti

idem cum effentia, licét formalirer ex natura

[

j

diftinguantur; tum quia & Gilbertus :1æpä;£zü';

R

175

Dzr Dro Uxo.

füseft, quàd agnofcat , tres perfonas éffe unum

[oi

Deum, utique reiliter : tum quia craffior de

l

"

diftin&tione reali majore videtur effe error;

|

quàm àr in hominem acutum & fubrilem , qui-

[

que quód argutiis dialecticis plàüs eequo deditus

l

effer, in transverfum actus eft, cadere potfit.

(

5. Nec; quód ifta diftin&io non fit inter duo

i

vel plura feparata aut feparabilia; tum quia ite-

D

rum nec Gilbertus realiter feparata aut fepara-

q

bilia ftatuit attribura & relationes ab effentia,

q

fed preter diftinctionem mathematice copita-

D

tionis admifit tantüm divifionem rationis theo-

Rw

logice, quam nullus unquam velut feparatio-

nem realem accepit: tum quia dari poreft di-

ftinctio realis etiam inter illa, qua realiter fe-

f

parari nequeunt ; üt in divinis perfonis mani-

feftum eít.

5. Nec, quód ea diftinctio non

fit inter res & res, fed inter formalitates; tum

quia nec Gilbertus admifit perfonas & Deum

effe res & res, cüm profeffus fuerit, Parrem

quidem alio effe Patrem, alio Deum, nou tamen

affe boc $$ boc: tum quia dum Conc. Rhem.art.

5. f. c. dicit: Nec aliquas ves, feu velationes ,. feu

proprietazes , feu fimgulavitates vel utitates. dican-

fur, vel alia. bujusinodi ade[e Deo £$6. videtur

oflendere, quo nomine Gilbertus fümpferit

ä:

l

vó Aes, nempe pro abítracta quadam formali-

tate. Praterea non videtur fatis exponi poffle,

l

cur duo à parte rei diftincta , que vocantur for-

malirates,non fint res &res; namfiunum quid

(

a&u darur ex natura rei, hoc ipfum ex na-

ene

tura rci eft una res veluna entita? » coníequ

ter

Ds Dro Uuo.

173

f

ter fi actu dentur duo vel plura ex natura rei ;

re

erunt actu duz vel plures res aut entitates ex

Tf

natura rei; atque hinc res & res: quód enim

dicantur efle formee abítracte ; cüm ante men-

qi

qdini

tis operationem tales fint; eas modos aut acci-

dentia realia oftendit; non veró metaphyfica,

"

d

nifi forté rerminis abuti libuerit, & fimiliter di-

cere eas non effe res reales , fed formales:

3ia'ue-

m

quodfi veró hee formee ideo negantur effe res;

ent)

quia non füpt realiter, (ed tantüm formaliter

Qp

ex natura rei diftinctee; aut circulus manife-

t

ftusfit, aut explicari nequir, quid fir a&tu ex

rarw;

natura rei diftingui.

(

78. Oljic. cout. 1. Plures Patres videntur

20

favifle diftinclioni reali in divinis, five majori ;

jini

five Palamitice: ergo.

Prob. 1sn. p. Zdntec.

0f

Athenagoras in Orat. ad M. Aurelium & Luc.

tul

Commodum Impp. Sic; inqujt, €? alias quas-

beum

dam virtutes cogno[cimus , que civca materiam q9

d

er eam ver[antuv , unam quidem Deo coutraviam;

j

t0n quàd ulla vis vepuguare Deo poffit, . . .. Sed

u

uoniam Dei bonitati, que fecundimn accidens in-

f /;'if

eft ipfi,

fimul exiflit tauquam colov i. covpove.

(j

S. Chryíoft. hom. 73. in ea Chrifti verba: PA-

1de[HF

lippe, qui videt me, videt e9 Patrem , fic loqui-

tur: Pideamus pvetevea, quidmam Philippus in-

,pferd

m

pueri velit, an [apientiam Patris , an vero borita-

zem? iinim; Sed boc ipfum, quid tandem [(it

»

rt

pater, ipfam, inquam, effentiam. S. Aug. L.3»

1

cont. Maximin. C. 16. probat, perfonarum plu-

ralitatem non obftare unitati & fimplicitati

' fid

a85

p

Dei, fæcut non obftat attributorum pluralit

9-

[2

174

Drz Dro Uuo.

]

adeóque perfectiones plures ad modum per(ae

[

pnarum, & fic diftin€tas jam ante mentis ope«

u

ram .j admittit.

Conf. ex Patribus, quorum

fti

verba num. 67. & 72. retulimus, qusque cla-

[/)

r& oftendunt diftin&tionem quandam realem

li

inter attributa & effentriam intercedere.

Prob.

fir

]

2d. p. 4it. Dionyfius L. de divin. nom. Capur

edum fic inferibit: De unita 9 diffintla Tbeo-

D

fü

logia: quenam eji.divina unio $9 difliu&lio ? - Sed

unionis.nomine inteliigit divinam effentiam;

DN

qua unica eft: diftin&tiopis autem, operatio-

nes & attributa Dei: ergo ceníüit has poftre-

x

z

mas realiter diftinctas.

Idem ibid. C. 11. hec

fcribit : Quamobrem principaliter eg divinà 88

caufaliter boe , quod vocatur ipfum e[fe , apfam vie

tain, ipfam divinitatem , dicimus effe uuum om-

nium. jupevprincipiale €g3 . fupev[ubflantiale princi-

pown 49 caufam: pavticipatione veró, providas

virtutes, que ex miiunà pavticipabili Deo profi-

cifcuntur: uempe ip[am .pev. fe [ubflantie effetiio-

uem, ip[am vite effctlienem , ipfam diviui effeclio-

gem: quovum participationem pro fuocaptu , qu&«

cunque funt na&la, €9 exiflentia 9 vivehitia €9 di-

vina [unt 9 nominantur, €9 ceteva fimiliter.

Quibus verbis docer, divinitatem effe caufam

principem omnium, à qua virtutes quadam

* M - m ss ass MC DMÉR l— ONEECO wüp ii cuSo Em p ao N

& efficientie procedant proximé, propagen«

1

tur & hinc diftinguantur, quae creatis à Deo

[

xebus fübfílantiam , vitam & divinitatem im-

)

pertiantur.

Similitrer Damaíc. L. 2. orth. fid.

ubi de divina & humana voluntate differuerat;

01fi-

?'ic; C 40. Orditur; Sciendum efl, vires illas

9ef,

a

Dg Dxzo Uxo

175

1

qe$ quag commemoravimnus, nempe cognitionis,

i

vite, natuve, avtis, operationes vocari.

E

Tüm]

autem operatio naturalis uniuscujusque fubflantiee

(

vis 9 motio, quá folmn id privatur , quod eff nii-

u

bi. Unde fequitur, in Deo operationem di-

P

ftingui ab effentia, ficut in bominibus. —Cozf.

X

Dogma Palamitarum fuit confirmatum à qua-

Tl

tuor Synodis, quarum primam cecumenicamt

'SBJ

fuiffe habitam füprà notavimus: ergo videtur

wiaml,

admittendiim,

ril

Bl.- N- /4- Adpïoþ. P

.rmae. De Ath&nago-

Yi

ra &. D. Bonitas ineft Deo fecundüm accidens

h'

& exiftit ranquam color in corpore, compara-

jl

tione fa&tà quoad aliqua C. quoad omnia /V.

nj

Duo hic afferit Chriftianus Philofophus ;

4j

1mum, inter binas virtutes, bonitatem fcilicet

ii

& aliam oppofitam, ilam Deo ineffe; hanc

NI

veró non poffe obfiftere, üt conftat ex con-

textu verborum : JVoz quàd ulla vis vepugnare

o

JDeo poffít , t amicitiee lis fecundinn Empedoclem,

£2 nox diei, i [emfibus uoflvis appavet ,. $1 emim

j

ii

JDeo aliquid obfiflevet , mox e[fe defiuevet vi g po-

tentid Dei diftpatum, . Sdum ; Bonitatem Deo

"

fM

naturaliter ac neceffarió competere ; cüm ita

textum obje&tum profequatur: JVog ut pars fit

ufit

ii

ipfius, fed ut ves con[equens, neceffavio exiftens. i

p[o eíque coujuntla acveluti cotcorporata; 9t ignià

v

]j

color fulous ; etheri cevuleus. Unde patet ime-

propriam locutionem iftam maxime ad d

ecla«

j

[!

randam bonitatis praefentiam , non veró ad

eftt

ftendi modum fpectare.

Ad textum Chryit,

(l

&..D. Et hic diflinguit attribura, feeundüm

fl

quane

176

Ds Dro Uxuo:

tne

quandam fui communicationem in productio:

ne creaturarum factam fuümpta, ab effentia C.

p

fumpta fecundüm fe V. Ad Auguftinum x

i

Eundem l. c. argumentari ad hominem.

Ma-

li

ximinus enim admittebat perfectiones pluresin

[

Patre divino, nec tamen illas volebat fe habere

sil

r]

per modum partium componentium períonam

Patris; eoquód he effent una & fimplex vir-

itt

[4

tus; unde fic arguit S. Doctor. . ergo iu una

Patvis pev|oua pluva imvenis ,. [ed pavtes mon invee

?

mis; quanto magis Pater e9. Filius eg Spivitus San-

&us & propter individuam. Deitatem ugus. Deus

tlj

li

h, e9 propter umiuscuyusque. proprietatem . 1ve$

gerfoue fuut , €g' pvoptev. fingulorum. perfeclionam

gqartes uiius Dei uon funt. " 4d Conf. . àt füprá;

Patres exponendos effe de diftin&tione ratio-

nis, quam contra Anomzos ftabiliendam füu-

fceperant, cüm aliàs contradictionis arguendi

£52 «2 f3 I T

forent, &ineufandi erroris, in quem neccone-

troverfie fcopus nec propria fentenria alibi fat

declarata eos ferebat.

3

$e— dU 5

"Ad prob. p. 2de. &2 tex. yim.. Dionyfii &&

p

V. min. [ubs. quia unionis nomine intelliguntur

hic omnia, qua abíoluté Deo tribuuntur, at-

——

que hinc etiam attributa ; füb diftin&ionis no-

mine autem veniunt duntaxar perfectiones rela-

tivae, quzeomnino diftin&tionem in divinis faci-

unt, .4d adum F. admiffo textu. JV.. explicatio-

nem datam ; nam 1mó per illas czrzufes providas

ac efficieutias non intelliguntur attributa Dei aut

Operationes, fed ideae divinze, quas Dionyfius

QU TE OEU UcWOS CORRR 1SRA CO

1à ta-

Pl;aronicä philofophià imbutus admifit al

Aneg

Dzr Dgo Uuo.

177

dj

men, quàm ethnicus ifle, ratione, üt alibiex..

u

ponetur: 2dó. Has ipías proprefliones divinas

n

& proprietates non diítineui à fübftantia docet

i

ibidem Diony(ius aperté , dum inquit: Ornia

Tsj

igitur , quee [unz fecutdinm unam exceptam ex o«

d

qbus umonem , illi zribuenda funt; quandoquidem

a

&b ipfo effe fubftantificam progreffonem $. bonita-

Ui

tem incboany, ac per umiver[a commeaus, atque

m H»u

j

ex [efe efeutia compleas ommia , €9 i ommibus ;

T

que [umt, exultaus, pvius in [e babet omuia , [ecun-

j

dinn unicam fimplicitatis excellentiam duplicitatem

]

omuyem ve[puens.

Omrnia porro comple&litur , va-

) i

zione fupevfimplicis infimitatis [ue , atque ab om-

j

ambus fingulaviter pavticipatur. &c. — Ad Damafc.

pf

R. A. C.. Difpar enim ratio operationis in ho-

atio

mine, quàm in Deo à Damafceno ftatuitur, L.

al

3. C.15., ubi, que in Deo eft, non nova rec

accidentalis, nec fluxa ac definens, ad humanze

;uenä

morem afferitur.

iC

"d Conf. &. iV. Conf.. quia

n

coneiliabula haec nunquam epprobata fuerunt;

fed fchifmatica & erronea fünt, üt Petav. L. 1.

It

C. ult. refutatis eorum decretis oftendit.

i

i

79. Oljic. cout. 2d. Eunomius negabat ta-

lem diftiné&tionem in divinis. quà fublatà infe-

h Ü

j

rebant PP., omnia Dei nomina idem fignifica-

re & unum Dei nomen valere rantum, quan-

j rc.'?

j

tum omnis fimul, àt in polyonymis evenir: fed

diftin&tio , quà füblatà hac inferri poffünt ;

"i

qi

non eft diftinctio folius rationis; cüm hec im

J

rebus per nomina fignificatis fupponar omni-

yl

modam identitatem: ergo eft diftinctio forma-

i

Jis ex natura rei; & ficur eam negavit Euna-

nf

?l

miur

128

Dr DEO UNO.

BRT

N

mius, fic propugnárunt Patres. — Corf. . Di-

f

ftin&tio, quam in divinis PP. admittebant, vo-

)

catur ab iisdem x&vd £zívoisy, h. e. fecundüm

confiderationem: Sed hzc eft formalis ex na-

ii s

TK

tura rei, & de reali equé ac menrali diftinctio-

p

ne aliquid participat; cüm non tantüm à Patri-

if

bus füerit ufurpata pro diftinctione menrali;

fi

fcd etiam pro reali, üt videre eft apud Petav.

tiQ

U.1.€.10:: Ereo.

Conf. 1I. idem multatri-

Da

buunt divine effentie , quee actualirer à parte

If

rei non conveniunt attributis, & horum fingu-

Ts

lis, que fimiliter non conveniunt aliis: quia

W

attributa volunt non effe naturam , fed aliquid

ü

circa naruram, üt ipfi fuprà oftendimus; &

q

'mon fiegnificare fubftantiam , fed fübftantize qua-

[

litates; ür L. rs. de Trin. C.6. loquitur S. Aug.

d

qui eriam ibid. C. 3. docet divinas perfectiones

efle vequales, quod duobus tantüm extreris

&

convenit: ergo; cürn alibi ftatuant realiter illa

li

non diftingui, formalem ex natura rei difïinf

€tionem admittunt.

Y

Iu

W. od avg.1. Inde inferri, etiam diftinctio-

f

nemrealem à Patribus admiffam ; tum quia Eu-

T

nomius non tantüm formalem ex natura rei,

f

fed etiam realem inter attributa & effentiam di-

[

ftin&ionem negavit: tum quia, fi diftinctio fo-

[

lius retionis fupponat omnimodam identitatem

ü

realetm in rebus per nomina fignificatis, oppo-

le

fità ipfi diftinctio realem identitatem negare de-

at

bert £&.2. J;V . ad prob. D. Diftinctio folius

l

ranonis ratiocinantis C.

rationis - ratiocinate

Suíd. Supponit omnimodam identitatem ex-

Ciu-

Dzr Dro Uuo.

479

)

cludendo per id omne difcrimen actusle & di-

u

ftin&ionem formalem ex natura rei C. - exclu-

i

dendo sequivalentiam. cum pluribus & funda-

mentum tum ex- tum intrinfecum diftinctio-

(

Qie

nis N... A4d Conf. L. & N. 9. quoad utramque

partem.

f

zdd prob. 3. Quamvis frequentiüs

TU

ufürparetur diftin&tio x £zívoiav pro fola co-

t

gitationis & fübtilioris atque accuratioris cogui-

tionis differentia , tamen eadem à quibusdam

hat

"

Patribus etiam adhibebatur ad diftinctionem

inter divinas perfonas, duas in Chrifto natu-

]

ras, ac ipfam etiam animam & corpusin homis

q

g

ne vivente exprimendam, non fané ad diflin-

€tionem formalem ex natura rei indicandam ,

$;

'qUE

cüm juxta omnes Catholicos inter affignata

Ut

detur realis major diflinctio; fed ad innuen-

(onc

dum duntaxat, has res diftinétas vel non poffe

à fe invicem feparari realiter, vel non fcorfim

r

g

ac feparatim fubfiftere, & fic cogitatione tan-

ii

ln

rüm fejungi. — 244 Cozf. 17. 3« IN..4. prob. x. D.

Volunt attributa formaliter ex natura rei vel

realiter, quod idem effe oftendimus, non effe

j

fübflantiam, fed aliquid. circa illam /V. ratione

it

T

tantüm & intelligendi a&tu fübftantiam non effe;

fed quid circa fübttantiam C.. Similiter ex dictis

m

"]

prob. 2da driüinguitur.

"d 3r. & Vel equali«

tatem hic ufurpari pro unitate, quo fen'u con-

jud

tra Arianos rradunt Parres, filium effe &quas,

J

lem Patri, h. e. cum eo fuübílantià unum; ve

attribura fümuntur, üt cogitatione nofirà di«

(

trema conftituünte

jnil

Ringuumur & duo ex

M 2

78v üü

jd

o

189

Dz Dro Uso.

8o. Jnfl, Ante quamcunque mentis opera-

tionem attributa & effentia in Deo diftinguun-

| 1

tur: ergo ex natura fua diftinguuntur, non

pr

lr

quidem realiter, fed formaliter. —725. prov. 1.

uorum unum demonílratur per aliud, de-

di

bet ab alio faltem formaliter diftingui; aliàs

!

idem probarerur per idem: fed attributa de-

li

imonftrantur per effentiam & viciffim: ergo.

z.

uee habent diverfas definitiones, fimiliter

fi

diftippuuntur; quia diverfze definitiones diver-

W

fas naturas explicant: Sed h

oc invenitur tamin

te

attributis quàm effentia: ergo.

3. De quibus

di

ut fint

i

reedicantur contradictoria, ita tamen ;

realiter idem, inter ea debet admitti diftinctio

f

formalis ex naturarei. Sed dantur ejusmodi

rzdicationes in divinis; càm voluntas velit;

non intelligat; int

elle&tus intelligat; non velit;

mifericordia parcat;

juftitia paniat , non parcat;

läj

nonpuniat; effentia autem

quidem fit & exiffat;

ig

ar, neque par-

[/

fed neque velit, neque intell

[

cat, neque puniat:

ergo.

Cozf.

7 d. Magïs dis

a à ju

flitia , quàm fapientia

ftinguitur fapienti

fapientem

ab effefapientem:

fed íapientiaab effe:

diftinguitur ratione :

ergo fapientia

à juftitia

Corf. II.

magis debet diftingui, quàm ratione.

Sapientiain communi non eft formaliter ju

ftitia,

;il;

in communi ; aliàs & fapientia finita & creata effet

formaliter juftitia, quod tamen falfurn effe con-

ftat, cüm inter utramque virtutem finitam de-

tur diftin&tio realis: ergo & infinira fapientianon

ä

eft formaliter infinita juflitia; quia finitas aut

infinitas non variant rationem formalem.

&l

D

——

^ Drg Dzo Uwo.

id38r

t

E. IV..2. ad prob. 1. Si aà. formaliter plus

Qu

quàm per ratzozem dicat /V. M. Ne enim idem

I)

proberur per idem, füfficir inter demonftra-

ii

tum & medium demonflrationis intercedere

1j

diftin&tionem rationis ratiocinatee, praeíertims

ii

fi tantüm cauíà aut effectus metaphyficus, üt

T

hic accidit, demonftretur.

"d prob.2. D. M.

an

Quee habent diverfas definitiones adeequatas ;

Tiit

féque mutuó excludentes ac incompatibiles , C.

IN

inadaquatas, przcifivas, féque non excluden-

t

tes IN,. Etiamn fübftantia, vivens, &c. habent

diverfas definitiones, & tamen fecundüm Sco-

;mba

x

tiftas in Deo non diftinguuntur ex natura rei,

indi

fed de his vid. Philofoph. ,22 pro/.3. 7: M.

j

N.min, quia, fi (ümantur effentia & attributa ,

fell

prout funt in Deo & realiter, falí&e fünt omnes

vell

propofitiones negativae, üt illa D. Auguftiniad

eum apoftrophe declarat: Effestia fua cit 69

Païüï

ayi

vult iucomnutabiliter , &9. [cientia tua efl &g vult

d

incommutaliliter, €? voluntas 12a efl & [cit in-

j

commutaliliter : Si veró fümantur , prout à

yen!

ii

mente percipiuntur, vera quidem fünt propo-

en

fitiones negantes, cüm in terminis repugnet;

jb

ut, quatenus juftitia punit, concipiatur üt par-

cens; fed folius rationis diftinctio hanc verita-

mf If

)u

tem abundé preftat.

d Conf. 1. . D. M.

Magis diflinguitur, manendo tamen intra li-

205

«

mites diftiné&tionis rationis C. transeundo hos

limites, & deveniendo ad diftinctionem rea-

m]db

d

lem, aut formalem ex naturarei /V. Diftin-

&io rationis poteft effe major & minor, fieut

Tl

o formalis ex natura

&. apud Scotiflas diftin&ti

M 3

rei;

jj

d

Dr Dro Uwo.

382

(der

reïi, juxta quos, quamvis attributa minüs dif-

ind

ferant ad fe invicem fpe&tata, quàm eadem &

Qlo

felationes, utrinque tamen non alia quàm for-

fnalis diftinctio ex natura rei' admittirur.

Ca-

wl

(

terüm, cüm effe fapientem formalirer includat

&t

fapientiam, inter hoc abftra&tum & concretum

viri

non datur diftin&io rationis murua, qua ta-

t

men inter effentiam & attributa, & ifta ad f&

&

invicem intercedit ex contraria ratione,

Ad

Q

Conf. II w. IV. Conf. "Vurn quia aliàs fequeretur

d

etiam realiter diftingui fapientiam infinitam &

W

juftitiam, ficuti hujusmodi diftin&tio finitis per-

3

feCtionibus iftis convenit: tum quia non eft

inconveniens, ut aliquid fit de ratione inferio-

I

ris, quod non pertinet ad rationem fuperioris.

"d Prob.&. Infinitas equidem, (i precisé fu.

j

matur, üt finito opponitur, rationem forma-

lem illius, cui additur, non variat; verüm nec

fic declarat fatis fapientiam , üt eft divina: Sí

q

autem fumirur, ütpropria attributis divinis &

!

metaphyficé adjacens afeitati, non variat qui-

k

dem rationem penericam, addit tamen eminen-

I

tiam, &

perfectionem omnem füi füb je&l füp.

l

Poni;

ARTICULUS IV.

« atvibuta vel intev [à. vel ab effentia [altem di-

fliuguantur virtualitev. aute operam anentis ?.

Qia ]. . Sicut à Scotiftis praeter realem

ä

,SI.N

ac mentalem excogitata eft diftinctio

formalis ex natura rei ad hunc finem, utoften-

derent;

Dr Dro Uxo.

183

derent; quomodo de eadem realiter fimplici ac

Ti

l:

indiftin&ta entitare poffint praedicari conrradi-

m

H

(

étoria, quin tamen evadant contradictoric pro-

pofitiones,. feu affirmatio & negatio ejusdem

(s

duii

de eodem eàdem ratione fümpto; fic ex eodem

etiam fine à Thomiftis invecta fuit. diftinctio

tUt

virtualis.. Poffunt autem pradicationes omnes

r t

de Deo, in quibus harum diftinctionum ope

qi

ni

contradictio apparens excludi videtur, ad fex

[i

e

Iu

capita revocari. 17 generis fünt, in quibus

effentia compararur cum attributis, feu ubiali-

m

I$

quid affirmatur de effentia, quod negatur de

j

attriburis, & vice veríà, v.g. effentia eft radix

us

metaphyfica fapientiae & reliquorum attributo-

fent

jum, fàpientia non eft radix ejusmodi: 2d;ge-

107

neris fünt ; in quibus attributa comparantur

? (ü

yrim

inter (e, v. g. Deus punit per juftitiam , & non

per mifericordiam, cognof(cit per intelle&tum;

m

& non per volunratem: 3/2j generis funt, in

m

quibus aliqua attributa comparantur cum acti-

(

bus notionalibus, v.g. Pater generat per intel-

".

le&um. & non per voluntarem, fpirat per vo-

m*

luntatem & non per intelletum: 47 generis;

jl

in quibus eflentia & attributa comparantur cum

perfonaliatibus, v. g. Effentia communicatur

filio, paternitas non commiunicatur; pater ge-

nerat, eflentia non generat :

$/i generis; in

a

quibus effentia vel attributa comparantur cum

j

actibus liberis feu non neceffariis intellectüs

eft neceffaria ,

vel voluntatis, v. g. effentia Dei

eli

Ícientia vifionis, quà videt hunc

mundum exi-

ind

f

flere ; aut voluntas ab

oluta hujus mundi non

€

J

d

ia

Ds Dro UNo.

124

eft neceffaria: 677 generis, in quibus ejustmo-

[

di actus liberi inter fe comparantur , v.g. Deus

d

[

abíoiuté videt poeenitentiam Petri, non verà

Tudee ; efficaciter vult falvare illum, non hunc.

al

fon

& primo propofitionum pari hic tantüm api-

tur; de altero in Tr. de Deo Trino, de po-

D!

ftremo in Diíp. de voluntate Dei, üt fuüb ini«

fiià

tium hajus capitis premonuimus.

hi

du

82. JVota I]. Virtualiter & cequivalenter

aliquid dicirur id,. quod etfi formaliter non fit

tale; tamen idem preftat, ac fi formaliter tale

W

fiic

foret; atque hinc res virtualiter diftincta dici-

t

tur aut multiplex, qua, quamvis fit res in fe

Y

indivifibilis ac(implex, preeftat tamen idipfum,

]

quod plures alie realirer diftin&tz praeftarent,

VX

vel preeítaret etiam ipíà, fi foret realiter mul-

[

T

«

tiplex. Itaque diftin&io virtualis in genere non

€ft alietas duorum actualis ac vera, fed tantüm

d

zquivalentia unius rei fimplicis cum pluribus

[

realiter diftinétis, vel capacitas , virtus ac funda-

f&

rnentum, quod res aliqua realiter fimplex habet,

K

ut aequivaleat in certa confideratione pluribus

d

fealiterdiftinctis.. Dividitur communiter, üteX

P

Philofophia conftat, in majorem feu 'Thomifti-

f

cam, & minorem; quarum rma vocatur unius

indivifibilis entiratis eequivalentia feu capacitas

falvandi,h.e. fine contradiétione recipiendi & ve-

rificandi duo contradi&toria realia: 2da dicitur fi-

milis capaciras falvandi contradiétoria intentiona-

&

lia. Difcrimen porró inter utramque flat in eo;

Ó

quód in diftinétione virtuali majori fit funda-

mentum in ipfa re; vicujus precise & fineor-

:

dine

m

Dx Däo' Uxo.

I84

5

dine ad intelle&um noftrum, aut fine refpe&tu

Dui

ad diver(à connotata poteft formalitati alicujus

vl

rei convenire munus quoddam vel predicatum

hu

. reale, quod tamen alreri realiter identificatae

r

formalitati ver& à parte rei non convenit, fed

hp

ad füummum quaíi denominativé, ab altera for-

hi

malirate; unde & hec diftinétio juxta alios ve-

lut à priori definitur effe difcrepantia pofitiva

jett

. duorum realiter identificatorum in aliquo pre-

qni

dicato intrinfeco feu reali tertio: econtra veró

tti

in diftiné&tione virtuali minore fit fundamen-

jdi

u

tum vel in ipfà re vel inejus connotatis, vi cu-

; jti

jus eadem res fimplex poteft concipi diverfis

plit

conceptibus inadzquatis, aut in ordine ad di-

ireti

vería connotata, atque fic de objecto inada-

Ti

quate cognitioni fübítanti vel relato ad ifta

e o

connotata pradicari aliquid, quod de objecto

yoti

- alteri inadzequatee cognitioni fübje&to vel rela-

r

to ad alia connotata nepatur. Ex quibus pa-

f

tet, quaftionem hic non moveri de diftin&io-

V

. ne virtuali minore, cüm hac fundamentum fit

f

diftinCtionis rationis ratiocinatee, de qua füprà

j i

.a&um füuit, fed de majore duntaxat, quee etiam

yil

fimpliciter. virtualis vel intrinfeca dicitur, & à

du

nobis hic intelligitur.

qd

83. Dico. Attributa divina nec inter fe,

joN

mec ab effentia diftinguuntur virtualiter ante

lmfj]

operam mentis,

Prob. Diftin&tio virtualis vel

yo!

eft capacitas falvandi pradicara contradictoria

fd

realia & independenter ab intelle&tu, vel iden-

Ü

titas duorum éum difcrepantia in aliquo pre-

(f

y u

dicato intrinfeco & reali: fed nec illa capacitas

(

$

nee

186

Dr Dro Uwo:

nec hzc difcrepantia datur in effentia divina aut

T

attriburis fecum, aut ad íe invicem compara-

Doo

tis; cüm nulla in iis oppofitio detur, aut con-

t

tradictoria de illis predicentur in & pro ftatu

VIDQ

reali, fed tantüm in ftatu intentionali & per in-

telle&tum: ergo. Cozf. Ad (alvanda pradice-

&

ta contradictoria realia & independenter abin-

tüm

telle&u, requiritur diftinctio ftri&é realis vel

i

jmmediata vel mediata: quatenus nempe,;

&

duobus ad íe invicem immediaré compara-

Ts

tis, v. g. Patri & filio in divinis conveniunt

t

contradictoria realia, heec duo. realiter. diftin-

]

uantur inter fe; aut fi duobus non ad fe invi-

W

cem , fed in ordine ad tertium comparatis con-

fe

tradictoria ejusmodi conveniant , àt dicitur fieri

Qu

in Patre & natura divina ad Filium comparatis;

g

hzc duo realiter diftinguantur in tertio. — Ra-

d

tio eft: quia unum contradictorium reale eft

)

realis & formalis füblatio alterius, & hinc ad

pr

illa (alvanda ftri&t& realis diftin&tio requiritur;

[j

cürm aliàs in fenfu ftri&té reali idem effec & non

d

effet.

Sed inter efTentiam & attributa non da-

j

tur diftinctio ftrict? realis immediata vel media-

ta: ergo neque in illis datur capacitas falvandi

[

rgedicata contradictoria independenter ab in-

telle&u, ac confequenter nec diftin&tio virtua-

lis illa major.

$4. Oljic.

Verum eft dicere: Mifericordia

Dei non eít juftitia;

Deus üt mifericors non elt

juftus. . Ergo verificantur contradi&toria. Cor-

firm. J. Hec eft veritas realis & independens

;:

à mentis conceptu: Deus punit per juflitiom

EEE

Dz Dro Uuo.

7*18"7

f

"

& non per miferisordiam: ergo.

Conf. IT. Ya

Id

Deo datur ordo & prioritas: fed neurrum po-

u

teft effe (ine diftinctione plusquàm intentionali:

li

ergo.

XLo

E. D. ,4. Veram eft hoc in fenfü formali

al

M

& fecundüm intellectüs confiderationem. tan-

]i

tüm C. ia fenfü reali & fimpliciter IN. De propo-

13j

fitione rma patet res ex hactenus dictis: de 2da

h

etiam facilé oftenditur; quia; quamvisnon om-

Tf

IIf

nis reduplicatio fignificet conceptum mentis,

tamen fi afficiat formam meré per rationem ab-

(s

l

enn

fira&tam & diftin£tam, nonnifi fenfum inten-

tionalem reddit. 244 Cosf. Z. &. D. E(t veritas

g

r

realis & independens ab intellectüs operatione

quoad rem fignificatam 'T. quia adjun&ta ne-

Ill

gatio in [íenfu reali falfa eft: quoad mo-

dum fignificandi N. Res fignificata eft, quód

Y

ei

n

Deus puniat per veram perfe&tionem , que ex-

jl

primirur nomine juítitiee; & hoc verum eft an-

j

te mentis conceprum: modus autem fienifican-

&

di eft; quód puniat per illam perfectionem pre-

t

cifàm à perfectione , que fignificatur nomine

[

mifericordiee , feu confideratam üt non parcen-

J

d

tem ; utrumque autem mentis operationem

)

füpponit, & hinc independenter ab intellectu

u

non habetur.

d Couf. IT. & D. :m. Neclor-

do nec prioritas realis poreft effe fine diftinctio-

(«

ne plusquàm formali C. Nec ordo uec priori-

j

tas formalis & per intelle&tum duntaxat N.. In

T

Deo datur ordo pradicatorum, quia ex effen-

1

tia attributa profluunt ; fed hic etiam in creatis

onusnmi

il

4

QQ duntaxat rationis: daturitem ordo acti

intel.

T

1988

Dr Dso Uwo.

intelle&üs & voluntatis ad finem; qui in crea-

qit

Y«

tis quidem a&uum diftin&tionem, non autem

in Deo importat: datur denique in Deo ordo

a

|

Vi

procelfionum ; & in hoc quidem eft realis di-

| busi

ftinétio perfonarum, fed de eo hic non agitur:

Qu

fimili ratione prioritas expendi poteíl. —Pra-

tde

terea verà objici eriam folet prioritas cognitio-

1&

d

nis pre volitione; quatenus, quia nihil voli-

m

tum eft nifi precognitum , illa ante hanc prior

p

dicatur: ;Verüm non eft hec prioritas nature &

qu

confequentis feu in ftatu & fenfü reali quoad di-

vina, cüm intellectio & volitio eadem fit & unus

| tti

E

idémque Déus; fed prioritas tantüm rationis;

confequentie & in fenfu formali ac fecundüm

W

noftrum concipiendi modum.

» circa Deum detur. aliqua

|

QuznEs: 4

H

compofítio ?

q

$5. Nota I, Antequam à diftin&ione in di-

di

vinis gradum faciamus ad fpecialia attributa; in-

l

ter que fimplicitas numerari folet, quaeftionem

h

de compofitione inferimus, utpote qua. po

illam concipitur; hanc veró explicat: ficutenim

)

compofitum dicitur; quod ex pluribus refültat,

l

fimplex autem ex S. Ambr. L. 1. de Fide C. 7.

quod non conjunctum atque compofirum elt;

fic & compofitio diftin&torum unio, fimplicitas

veró exclufio compofitionis communiter audit.

Eft autem five compofitio five fimplicitas pro-

pria &abfoluta (namde impropria & refpectiva,

quae etiam extrinfeca vocatur, & per quam res

äl

unitur vel von unitur alteri; in Tr. de Incarg.

agi-

Dzr Dzo Ullïo.

189

18

agitur) univerfim duplex; altera realis & nemi-

EAU

necopitaute acintrinfeca , altera intentionalis per

o

cognitionem mentis, acextrinfeca. Priorfübdi-

ilis

viditur in fubftantialem , quee nempefit ex parti«

agitur:

bus effentialibus; in integrantem ; qua fit ex par-

nu

tibusintegrantibus vel quantitativis; inacciden-

»gnitio

talem, que fit ex fübjecto & variis illius acci-

ilv

dentibus. Pofteriordiftinguitur in metaphyfi-

g

cam &logicam. Metaphyfica vocatur, que ex

t

pradicatis metaphyficae confiderationis oritur ,

i

qualia funt effentia & exiflenria, effentia & at-

Ut

tributa feu proprietates; natura & períonalitas;

(iot

&c. Lopica dicitur, que fit ex genere & diffe-

ii

rentia,

.86. IVota II. Compofitio intentionalis &

per rationem non haber fnndamentum in ipíaà

[i

entitate divina, prout illa eft in fe, fed prout

inrentionaliter eft & obje&ivéin noflro intelle-

av

e t

&tu. Ratio xmi efl; quia perfe&tiones & prae-

(tiy

D

dicata divina, prout funt in fe, non fünt unita

neque unibilia; adeóque conceptusdirectus non

diod

gp

habet fundamentum illa extrinfece uniendi, &

fi illa conciperet àt unita, fictitius forer & fal-

jtet

Mi

us; Aafio 2dj; quia predicata illa, prout funt

in effeintentionali ac objectivo conceptüs diree

C

mé

€&ti, non folàüm funt diftinéta , fed eriam iliorum

unum fe habet per modum potenriee; & alte-

Jit

- aud*l

rum per modum actüs ; adeóque fecundàüm hoc

efTe obje&tivum fünt unibilia, & conceptus re-

spn

g&lï

flexus habet fundamentum illa concipiendi üt

unita & facientia upumrper fe. Unde declara-

ml

yo

Tur

L

190

D.E. Dro Uno.

tür, quomodo compofitio hujusmodi non re-

dle

fundat imperfectionemin ipfüm Deum ac illius

lm

effe reale ac phyficum, fed in ejus effe tantüm

Iu

intentionale, quod habet in noftro intelleztu;

| t

| d

quod fan? imperfectum eft, utpote limitatum &

à noftro intelle£tu profettum.

[

$7. Ro. £. Deus in fua effentia realiter omni«

LE

| B.

no fimplex, & omnis compofitionis expers eft.

Prob. untver[in , 1. ex CC.,inter que Later. IV.

ia

; Qürr

C. 1. inquit:. irmiter cvedinus g confitemuy [ime

quàd uuus folus v

evus eft Deus , tves quidem

]i

þlititeï 5

gerfone ;

fed una effent

ia , fubflantia [eu natura [m-

| lt

lex ommino.

2. ex PP. Hilar. L. g. de Trin. C. 5;

Qu

atis Deus elly

Non bumano , inquit , 1nodo ex cotpo

Wi

eg? aliud fit

ut im eo aliud fit , quod ab eo babeatur ;

n

ij)k) ]

uibabeat. S. Athan. L. de Decr. Syn. Nic.

li

Sed fi

Deus , ait , aliquid fimplex eff ; uf vevera off ,

]CC

bilnos , quod veluti civ

cum ipfum fit , nomi«

liguet vi

*

nave, cü

m Deum. dicimus €g. Patvem morninamus.

im

"'Theodoret. q. 20. in

Genef. 5i autem Deus fpi-

vitus , fimplex igita

W , d

coupofitus , & figuram mon

lures vid. tum num. 42.; tum

f

vecipiens. Alios p

apud Petavium, 3. ex Ra

tione, qua multiplex

li

& tum in füumma füi ipfine

!

à Patribus affertur;

(üfficientia feu afeitate; tum in exc

ellentitfima

I

dentitate illius,.quod Deus

perfectione , tum ini

habet, tüm in aliis attributis;

eeternitate fciJicet,

j

Conf.

infinitate & immutabilitate. fundatur.

em Dei realem venit;

|

Quidquid in compofition

nec poffet diei ens à fe;

cüm illad . jam folàm

tum ex pluribus Diis

Deus forer, & compofi

:

a alias Deus

eonflaretur; mec enms ab alio q, qui

vel

Dg Dzo Uwo

191

J

vel effet appregatum ex Deo & crearuris, fiqui-

J

intüg

dem ens à fe & ens ab alio compofitum face-

rfent; velex creatis partibus emergeret totum

J]

increatum & à fe, fi omnia Deum componen-

tumj

tià ab alio forent.

Speciatim quoad fimplicita-

tem five fübftantialem five integralem oftendi-

] Omn:

tur ex affertis de fpiritualirate Dei experte om-

asd

nis corporis; quoad accidentalem ex dictis de

al

identitate Deientitativa, modali, & formali ex na-

h

PMVV

l

tura rei. Dixi: /n fua effeztia; quia tres perfo-

1

/h

/

i]

nz divinz nec dicunt fimplicitatem, cüm rea-

uj

"

liter diftinguantur inter fe; nec compofitionem,

i 'ï*

cüm non uniantur inter fefe ad conftiruendam

vit/

unam perfonam, vel Deum, fed íolüm diftin-

jid)

guantür, praeterea veró cum natura, & qua no-

N

ftro concip

iendi modo emanant ; tres perfonas

dj

conftituant.

)

Dd

$8. IVec dicas 1. In Deo' eftUnitas & Trini-

i

tas; Unitas ícilicet effentiee & Trinitas Perfo-

uj

narum: eroo compofitio quedam in Deo ad-

m

mitti deber ex effentia & perfonis; quia ubiuni-

» u

tas eft cum pluralitate, compofitio & compofi-

lt*

tum oritüur.

Couf. Major daretur fimplicitas ;

fipl

fi inter tres períonas non daretur diftinétio rea-

nl

lis, quia fimplicitas idem fonat ac identitas; er-

ia

0 cüm hec intercedat, Deus non erit omnino

o

fimplex.

ANec dicas 2 Juxta S. Bat L. 2. cont.

(

Eunom.: Zefas commuiis eft , proprietates vevó

vll

funt paternitas e9 filiatio ; ex utriusque autem con-

fl

plexu tum communsis tum pvoprü anna[citur nobis

;Ji

comprebenfio veriratij, ^ Jem juxta Joannem

"Theologum jin Conc. Flerent. Seff. 18.: Per-

D;ä

Y

fona

lg

d

192

Dg Dro Uwo.

Jona ex fulftamtia pev[oralitatibisque [ubfiftit : Ev«

W

o in Deo aut fairem in Perfonis divinis aliqua

T

compofitio admittitur,

Conf. Secundàm pro-

)

LU

babilem natura divina & relatio Patris diftin-

ouuntur virtualiter intrinfece vel realiter inad-

(

D

equaté in tertio, & fimul faciunt unum per fe,

nempe perfonam Patris: ergofaltem fecundüm

n

i

hanc opinionem ftatuenda eít compofitio in di-

vinis. JVec dicas 3. Multa Deo adveniunt de

m

[f

novo, quibus antea carebat, v, g. quod fit &

dicatur Creator, Dominus, Judex &c. Similiter

p

N

decreta divina, utpotelibera, naturze divinge de

novo accedunt: ergo in Deo datur com

qu

pofi-

p

tio ex fübjecto & accidente.

B. ad 1m. IN. Conf. Ad veram compofitio-

là

nem ex data nuper definitione neceffaria eft di-

Qt

ftinétio & unio ; adeóque Perfonze divinae com-

Ti

pofitionem nullo modo faciunt ; quia compara-

te ad fe invicem tantüm diftinguuntur, cor.

(i

parate ad naturam rantüm uniuntur vel potiüs

f&

identificantur; unde quà parte uniuntur, non

diftinguuntur, &quá parte diftinguuntur, non

lt

pi

uniuntur, atque hinc compofitionem efficere

neutiquam valent. 244d pro/. D. Ubi eft unitas

ll)q

D

cum pluralitate fic, ut ex plurium unione refül-

tet unitas, ibi eft compoíitio C. ubi hoc modo

[

W

unitas non eft cum pluralitate /V. — Tres Per-

fonae, prout referuntur ad effentiam feu natu-

hi

f

ram, ob fuam cum illa identitatem dicunt uni-

tátem fimplicitatis; prout referuntur ad fe in-

ü

t

vicem, neque fünt unum unitate identitatis feü

]

unt-

fimplicitatis; fed funt multæ; neque unum.

N

tate .

p

äa DEö Unuo:

194

h. Er'

tate compofirionis feu conjunctionis ,. qui

a ad

gl

Q

fe invicem non uniuntur, fed opponunturz

n

i

Solüm itaque unum funt, feu totum aliquod

I

unitate ordinis, colle&tionis ac numeri.

Ad

n

Couf. W. D..4. Major daretur fimplicitas, pro-

jl

üit fimpliciras preecis& dicit identitarem. & op-

u

ponitur diftinCtioni C. prout fimplicitas dicit

0j

carentiam unionis & opponitur compofitioni JV.

Id

Similiter diftinguendum eft confequens: quan-

m

do enim Deus dicitur in natura omnino fim-

lmr!a

plex, intelligitur fimpliciras pracis? oppofita

Ui

compofitioni, aut etiam diftinctioni quidem,

lmPO

qua ex limitatione proveniat, non veró, quae

ex relatione producentis & producti oriatur;

Y

hec eaim tolleret fecunditatem naturez divinae

efli

& Triaitatis myfterium. — Licàt itaque fimpli-

T

citas oppofira diftin&ioni ex limitatione prove-

mpan

nienti perfectio fir, & in Deo maxima & omni-

(u

moda habeatur; fimplicitas ramen oppofita di-

j)

p

ftin&ioni ex oppofitione illa relativa orte» per-

fe&tio non eít, fed potiüs exclufiva perfectio-

i

ii

nis. Ex quo etiam patet, füb qua ratione fim-

diti

licitas idem fonet ac identitas, quamvis ftricté

J

Q

ffh

D

quendo identiras folüm diftinctionis negatio-

eni

nem, fimpliciras veró negationem unionis in-

ter diftinéta, vel diftin&tionis & fimul unionis

nmm

«

importet, 24 2dum w. D. Corf. Ergo indivi-

nis admittitur aliqua compofitio realis & intrin-

gl

feca ipfi Deo vel períonee /V. compofitio inten-

tionalis, per rationem ; & extrinfeca C. A neu-

j

ausf?'

iro admiffam effe diftinctionem realem inter

efsntiam & proprietates Dei, conflat ex füprà

9

[]

iétis ;

m

154

Drz Dzo Uno.

dictis; proinde nec affertam compofitionem,

Tior

e realiter diftin&torum unio fit, fponte fua

Ti

e«u

«con

fequitur. 744 Cof. &. D..4. ln hac fen-

n

tentia diftinguuntur

& faciunt unum per fe füb

If

eodem refpe&tu JV. füb diverfo C. . Nempe;

fi

üt proximé de perfonis dictum eft, etiam hic

(

inillo fuppofito, de quo alibi, res explicatur.

Wt

Natura enim divina & relatio patris comparata

für

ad fe non diftinguuntur virtualiter intrinfecé;

lat

fed identificantur faciántque unum per fe ra-

a

tione identitatis ac fimplicitatis; comparata au-

ti0

tem ad filium diftinguuntur, & non faciunt

li

unum per fe; n

ec compofitionem dicunt. 44

b

srum . D. 4.

Multa de novo accedunt Deo

Q

denominative, extrinfecé & objectivé per or-

il

dinem ad creaturas C. Subje&tivé feu entitati-

T

ve, intrin

fec& & per ordinem ad divinam ef-

«

fentiam ve

lattribura /V. — Sed de his in Difpu-

Vl

tationibus fequentibus agetur uberiüs

licitate

b

$9. Refpondeo 1. Non

obftante fimp

l

habet in fe ipfo;

omnimoda reali, quam Deus

circa Deum compofitio rationis

& extrinfeca

[

Lopica a

dmitti poteft.

tam metaphyfica, quàm

Ti

Prob. In divinis datur

diftinétio rationis, Ut

[

oftenfüm eft Art. 2do

hujus Cap., & fimul etiam

f

fecundüm noftrum concipiendi modum pote

«

admitti unio , üt oftenditur :

Illa enim fecundüm

noflrum concipiendi modum uniuntur, qu&

Q

íecundüm eundem mo

dum & ratione noftrà

K

funt diftin&ta, & faciunt fimul unum per 1e:

Sed hoc habetur in divinis; tum quia attributà

ü

per ra-

m

& proprietates relativee diftinguuntur

tionein

p —

Dr Dro Uuo.

19j

)neti

tel

tionem ab effentia Dei metaphyfica & natura:

tumn, quia hec fimul faciuntunum, nempe ef-

(

f.li

fentiam Dei phyficam, aut natura cum relatio-

ne, v.g. Patris unam perfonam:

tum quia;

At

füppofirà juxta probabil

um

iorem univocatione en-

tis, ens & aíeitas ranquam genus & differentia

Jici

jl

inter f& intentionaliter diftinguuntur & fimul

À

fümpta tanquam partes metaphyficam effen-

illisi

[

:f

tiam conflituunt: ergo. Cozf. ldeo precipu&

circa Deum non poflet admitti compofitio ra-

T

fic

tionis, quia hec infert aliquam imperfectio-

nem: Sed ex eo capite non debet refpui com-

)

nt

pofitio; tum, quia hecimperfectio non redun-

dat in Deum ejüsque predicara, üt fünt in fe

jer o

ipfis fed tantüm, ür fünt objectivé in noftro

']mü[w

intelle&u , fscundüm quod imperfe&tionem di-

um

cere poflunt: tum, quia nec aliàs poffet in di-

Dir

viais admitti aliqua diftintio rationis; cüm &

ex ifla ali

pl

KX

qua imperfectio orta ydici/ poffit :

Ergo.

fin

1tlf^

Excipe tamen compofitionem metaþhyfi-

cam ex effentia & exiftentia; quia effentia Dei

| pDE

ne

quidem per mentem diftinguitur ab exiften-

) '

tia, cüm effentia Dei pofita fit À nobis iri ente à

u] du

fe; ens autem à fe exiftentiam formaliter in fuo

j pl][t

conceptu includat, üt ibidem fuit dictum.

u

[o]

ec dicas 1, . Si daretur circa Deum

l qüï

compofitio rationis, fequeretur in Deo haberi

a

partes, quarum alige fint porentia, fubjectum

Pe[' L

& quid perfectibile, alize actus, forma & perfe-

ii

&ivum: Sed repugnant partes , & quidem ejus-

g

modi in Deo; qui eft a&tus purifimus & om-

j

Ma

Tino

14

$96

Dr Dro Uwuo.

Conf. Simplicitas, quà

M

nino fimplex: ergo.

ten

inajor excogitari nequit, excludit etiam com-

«

pofitionem rationis: Sed datur in Deo fimpli-

f

citas, quà major excopitari nequit; cüm fit

Cf)h

fümma &omnimoda: ereo.. /Vec dicas 2. Com-

h

yofitio rationis circa Deum plane elt fi&iria;

£um , quia conceprus compofitionis circa pr&-

&«

T$

dicata divina falfus & fictus eft, cüm heec pre-

&

dicata in fe non fint incompleta aut diftincta;

D

fed omnino fimplex Dei entitas: tum quia ex

L

hoc capite non habet rationis compofitio fun-

slamentum in re. Coz;f. Deus non aequivalet

Q

W

perfectionibus creatis quà compofitis ; cüm

B

compofitio quà talis imperfectionem dicat : er-

Ó

o nullo ex capite compofitio rationis circa

«

eum locum habet.

Nec dicas 3. PP. antiqui

a

Q

compofitioni logice ape

rt& repupgnant.

x. Cyrillus Alex. in Dial.

2do de 'Trin. & L. 31.

"Fheíaur. Evagrius apud Socratem & Maximus

&

li

apud Eurthymium negant Deum ex genere

differentia componi. 2. Boétius L, de Trin. &

iDionyf. de divin. nom.

C. 7. rationem füubftan-

]

nec univoce

tic proprié Deo non convenire;

3. Cy-

de eo ac creaturis preedicari afferunt.

zillus f c. , Nazianzenus or. 34. aliíque hicapud

Berav. non admittunt, d-yevwror; h. e. effe d fe;

£anquam differentiam eflentialem, aut partem

eflentise.

ä

g. ad 11. D. f4q. M. Sequeretur in Deo fe-

cundüm ejus effe reale ac phyficum haberi par-

tes, N. fecundüm effe intentionale & obje&ti-

ï

vumin noflro intelle&u C. —Ratio verà fub-

]C-l

Ds Dro Uz&o.*

195

m

jecti ; potentiz & perfectibilis fecundüm effe ine

| COT

tentionale tantüm, . non tollir à Deo rationem

ümp-

actüs puriffimi & omnino fimplicis, que illiin

m i

fe, intrinfece & à parte rei convenit.

P

C

Couf. &. D. M. Simplicitas , ram quoad effe rea-

Ril

le, quàm quoad efle intentionale, quà major

apt

cogirari nequir, excludit compofitionem ratio-

nis C. Simplicitas folàm quoad efTe reale, quà

u

&c. IN. . Patet autem ex dictis, fimplicitatem

lfhnt]-'

Deo omnimodam & fümmam in fenfü tantüm

Q

realiconvenire. ;4dadum w. N..4. 9 pvob. vm.

iolt

Quamvis enim predicata divina in fe non fint

;uivz'f».

incompleta & diftincta; talia tamen fünt per

,

at: d

mentis abftra&ionem: hanc veró mentis ab-

ftractionem & conceptum dire&tum fequiture

; at

Intigi

compofitio inrentionalis & conceptus reflexus,

quo pradicata, per primam cognitionem diftin-

NI

1

&ta jam in effe objectivo, unita concipiuntur.

Prob. 2dam N.. fimiliter; càm enim praedicata

u

intentionaliter diftin&ta fecundüm íuum effe

d

objectivum Ífint componibilia, füundamentum

Trit/

(bl

compofitionis intentionalis proximum fünt illa

ipíà predicata priüs per conceptum directuns

T

Ü

cognita; remotum veró eft illud, quod fun«

dat hanc diítin&tionem intentionalem.

1 BPL/

1 J

1

l

Couf. . 1. Retorqueri argumentum poffe in

diftinctione: predicatorum divinorum. & 2«

þarlä

D. Conf. Compofitio circa Deum in effe reali

fümptum non habetlocum C. famptum in efle

J [

"d

intentionali V. — /4d 3rium s« 1. 2 72f Quia

PP. alii, fcil. Damafc. Inftit. Dial. . C. 7. Aug.

j

.L. r. cont, Eun. &

Í

ell

1

€Qn «

L. 5. de Trin. C. 8.. & Bafil

3

je:'ä

198

Dr Dso Uuo.

contrario favent; & hac in re absque irreve-

qmr

yentia à Patribus diffentire forfàn licet.

R. D.

fta

-A[f. Repugnant compofitioni Logice in fenfü

;nir

noílro accepte /V. fumpte in alio. fenfu C.

|

ol

Nempe 1. Cyril. Evag. & Maximus negabant

compofium ex pgenere & differentia in Deo;

tsl

lis

prout is eft in fe; quod ex Catholicorum dog-

mate de effentie & proprietatum diítinctione

Q

1nentali inferebant Anomaei, 2. Boétius & Dio-

T

nyfius tollebant univocationem fubftantiee alia-

rümque pradicationum omnium , quatenus

iftee dicunt aliquam imperfectionem , Deus ve-

xó easdem perfectione aliàs majore excedit.. 3.

Cyr. Grep. Naz. alitque Patres per dyevwmrov

D)

non intelligebant e/ff£ d fe fed vózzgenitum Patri

[

roprium, quodrecté contra Anomaeos negae

b

ant divinitatis conftirativum differentiale ; cüm

&

aliàs Filius non foret. Deus.

Contra eosdem

etiam negabant Deum , fecundüm effentiam

cognofci, non equidem ac fi predicata nulla

L

Dei effentiam fignificarent, fed ut illos refelle-

rent, qui jactabant, fe Deum , üt eft in fe; come

,'prehendere, & üt ipfe fe cognofcit, noffe,

f

De Ztttributis droinir quibusdam in fpecie.

Erfectionum in Deo abíolutarum, quas at-

tributorum nomine intellipimus, duasom-

ä

4

nino füpra vieinti enumeravir Boétius, Pr&-

cipuas illarum Scholaftici fpeciatim exponunt;

ntaxat;

eum quibus & nos hic loci quatuor du

immue

Dr Dro Uxwo.

159

M

immutabilitatem fcilicet, eeternitatem, immeri-

&

firatem & potentiam períequemur: Unitatem

fel

enim, infinitatem & fimplicitatem in prioribus

jf

jam attigimus; invifibilitatem veró, fcientiam,

od

voluntatem, libertatem , providentiam & praze.

D

deftinationem uberiüs tractabimus in fequenti-

ndp

bus; reliquas demum, puta fanctitatem, vera-

d

citatem, juítiriam &c. aliis Tractatibus pro mo-

&b

orum refervamus,

X

i

re a'li

í

Jatt

ARTICULUS I.

M

fdi[l ;

An Des. J immutalilis 2

M'Wz'-"f

9rY.

Ora Immutabilitas explicatur per nega-

1

tionem mutationis, ita tamen, ut non

np

rantüm fit ejus abfenria, utpote que reperiri

,QU

ctiam poteft in ente naturaliter mutabili , fed di--

st

cat exclufionem & repugnantiam mutationis,

at

Univerfimautem duplex eft, prout nempe mu«

jm

tatio duplex habetur, altera fübftantialis ; acci»

r

denralis altera.Prior quidem mutatio fit per accef-

, (

um aut receffum forma fubítantialis, vel per

rotius compofiti converfionem in aliud compo-

-ffe. |

itum, vel tranfitum à non efle ad effe aut vi-

cilfim: pofferior econtra fit per acceffüm aut

[.

receffum formae accidentalis, fübje&to: quoad -

pea'z.

fübftantiam eodem permanente. Immutabili-

T as ah

tatem alterutri mutationi oppofitam Deo negàá-

g

runt Stoici apud Origenem,

Hermogenesapu

pi

"Tertullianum, Sociniani item , & Vorftius Cal-

;

gt

vinifta.

bilis.

t

. 92. Dico. Deus. eft omn

| ino imiuta

j

4

Yob.

g

466

Ds Dzo Uxo.

Prob. T. ey Seriptura. Hec enim ob Dei pro-

1

[

prietates & naruram ab eo excluditomnem mu-

tationem, quia Malach. 9. v. 6. dicitur: Ego Do-

t

1

sninus C9-mon qmutov. Sap. 7. v. 27.:. fia fe perma-

pens ommia inuovat. Num. 23. v. 19.: ANon eft

|

JDeus üt filus bominis , ut mutetuv;: Jacob. z. v. 17.

"dpud quem 1on eff tranfimuatio, nee viciffitudimis

ebunbratio: ubi ad immutabilitatis affertee pree-

ftantiam intelligendam juvat obfervare, à Jaco-

ä

bo Deum vocari Parrem lumigum, &in graco

pro muratione ufürpari vocem «sagzAAayn,

ux varium folis in Ortu, Meridie & Occafü

afpectum fignificat, & pro obumbratione 4707*

xiacpe- h. ce. umbram folis ex fübjectis corpo-

.::

tibus; adeó ut fenfus metaphoricus hic fit:

iDeus eft Pater luminum, à quo omne bonum

derivatur; fed non oritur, non occidit, non

fecedit; nec ei aliquid mutationis & umbree ac-

cidit, dum lucem effundit , feu opera ejus ap-

parent. Copf. Scriprura à Deo ex«cludit muta-

tionem tüm ratione fübfítantice ac vitee, quia

Exod. 3. v. 14. dicitur: Ego füm , qui fum; &

3. ad Timoth.6. v. 16. Quz folus babet gmmerta-

Wtatein. "Eum ratione actuum & effectuum; ad

Hebr. enim 4. v. 15. legitur:: Onmnia nuda &

apevta faut. oculis ejus. Prov.19. v. 21. Multa eo-

Eitationes in covde vivi: voluntas autem Domant

qermanebit. 1. Reg. 15. v. 29.. Tyiumpbator i

Afrael nom paveet , 9. peuitudine non fle&enur : me-

que euim bomo efl, ut agat peuitentimnm. 'Fum

ratione extrinfece innovationis; cüm ex oppo-

Sicut

;itioge ad cados dicatur Pf. 101. V. 28.

ojte

w

Dz Dzro Uxo.

201

pu

epevtortum mnutabis eos, €9 mutabuntur: tu autem

ulid

idem ip[ee$, €9 ammi tui mon deficiegt. "Tum rae

u

tione temporis aut loci; cüm Deus eternus fit

pmmx

ac immeníüs, üt proximé oftendetur.

Il ex

VT

TYadifione. Cone. Nicenum, referente S. Hi-

LV

lario in fragment. , & Ambr. L, 1. deFid. C. 18.,

f

eont Arianos definir: Eos, qui dicumt, evat,

ey

uando 0on evat, .. . aut mutalbilem e9 comcertibi-

!

p

em Filum Dei , amatbematizat Catbolica eg. ,Apo-

Jtolica Ecclefia. Lateran. IV. fzepe jam laudatum

| græil

A

C. r. vocat Deum zpcommutalilem.

Greg. M.

(

L. 12. Mor. C. 17. in textum Jacobi: SeZ zuia,

gt

inquit, zz o mutabilitas z0m venit, mulla ejus

o

duimnen umbra viciffttudimis imtevcidit. Chryfoft. &

rfc 1]

j

"Theodoretus in verba laudati Pfalmi, 7 verà,

ornut

ajunt; zmnobilem bales naturam, $9 suuzatione pre-

j m

flantiorem; Ex Cyril. Alex. L. 13. 'Thef: JVeque

j

enim idem e[fet , fi 12 aliud quidpiam , quàm efl , mu-

d

zari poffét. Ibid. in Baruch 3. v. 3. commentans,

u

Jhi enm , ait, (labilitatem eg. immutaliltatem di-

T.

vine uature, Q9 ut [omper eodem mmodo f& ba-

ini

beat figmificaus. Propheta dicit: Tu fedes i. émm-

m

pitevium.

Ambr. l. c. definitioni Concilii heec

;!

fubjicit: rius dicit mutabilem Dei Filiumz quo-

"

snodo evgo. Deus , fi mutalilis ?. cim ipfe dixerit:

77

FEgo füm, ego [umn , 69 non mutatus. Plura vide apud

"

Petavium.

Couf. ex Philofophorum teftimo-

r

niis, quorum ac prefertim Platonis , Procli,

"12

Alcinoi, Hieroclis.Cleanthis & Numse Pompilü

hu

confenfionem dedit L. 1. QQ.. Alnet. Hue-

tius,

Iil. ex Ratione. Omnis mutario fit vel im

o -

p

melius, vel in pejus, vel in &quale; fed Deo

Pl

TO

"

—

202

- Drz Dszo Uxo.

lu

repugnat mutariin melius; quiaex natura füa eft

ln

optimus & perfe£tiones omnes in fe vel forma-

Q9

liter vel eminenter continet: repugnar etiam

Tar

Iutariin pejus; quia per eam murationem de-

fineret efle Deus, nempe ens perfectiffimum;

D)

&

hoc autem nec fieri poteít ex naturz conditio-

ne, que fimpliciffima eft & actus puritfimus;

f«

fel

nec ex propria voluntate, cui effentia non füb-

li

ditur; nec ex alio extrinfecé quocunque , ut-

pote àquo Deus tanquam ens à fe liber, immunis

Y

ac omnino independens eft: denique repugnat

mutari in equale; tum quia quidquid Deus habet,

Qu

(

vi füee naturc habet, illique tam effe rale; quàm

fimpliciter effe (eu exiftere effentialiter compe-

Ql

uüt: tum quia heec mutatio repugnat firmitati &

conftantie, que tanquam perfectio fimpliciter

li

hi

fimplex Deo competir: tum quia fi illud aequa-

le non jam haberet formaliter aut eminentet;

ij

nec ab alio accipere poffet.. Corf. Mutatio , qu&

Deo accidere concipi poffet, vel effet fecundüm

g

Y

exiftentiam ; fed Deus habet fümmam exiften-

di neceffiratem: vel fecundüm formam fübftan-

[

Y

ualem; íed eft füummae fimplicitatis & omnem

com

ofirionem realem excludit: vel fecundüm.

acci

d

ens;. fed totus eft fübftantia &a&us'purifl

fimus; adcóque accidentis incapax & omnis po-

i

tentialitatis ac perfectibiliratis phyficee expers:

fi

vel fecundüm intelle&tum; fed Deus jam ab

?terno fümmé completus & determinatus eít,

l

quidquid cognofcit, & quidem ad cognofcen-

j

um uno eodémque actu plan? invariabili: vel

fecundàm voluntatem; íed Dei voluntas non

vranüt

*

Dz Dzo UNo.

203

d tranfit ab uno actuadalium, quia hic realiter &

g, X unicus omnino e(t & ip(à Dei fübflantia; necad

u

contrarium; quia confilia format absque igno-

nd

rantia; precipitatione & paífione, atque jam

n

ab eterno füummé completus eft ad volendum

dilt

& nolendum, quidquid vult aut non vult: vel

ij

fecundüm operationem ad intra; íed haec -

Jb

terna & immurtabilis eff Deóque effentia-

) m'

lis: vel fecundüm operationem ad extra; fed

u

& hzc non eft quid à Dei fübftantia diftinétum:

wugl*.ä

vel fecundüm tempus aut locum; fed hanc

habfl-,

quoque ejuseeternitas & immenfitas

mox often-

denda excludit,

Qu

m

93. Objic. Sap.7. v. 22. in fapientia Dei di-

i -

citur fpivitus tmultilex ; & v. 24. Omnuibus moli-

citel

libus mobilior eff [apienría. — S. Aug. L. g. de Ge-

quà

nef. C. 2o. Spmüus Creatov, inquit, movet fe

ntdj

ipfum fine tempore $ loco. Evgo. — Corf. , Deus

variis animi paffionibus inScriptura affe&tus le-

j qUZ

p

gitur, penirentie quidem Gen. 6. v. 6. & C. g.

V. 2I.;ir& veró Jerem. 9. v. 25. & Pf. 105.v. 40.5

j

"E

triftire I(3. 65. v. 10. ; Zelotypiee Exod. 20.

V. $. &c. Ergo obnoxius eft aliquibus faltem

yid

i

mutationibus. . Cozf. //. Legitur in Scriptura

fipiüs, Deum mutáífe confilium, quod habue-

Ti

i

rat, üt con(lat de Ninivitis, Ezechia & aliis;

item odifle, quem amaverat, reprobare, quem

kpers

facere falvumwolebat &c. Ereo.

m

i. ad fext. Scvipt. D. ,4. Spiritus Sapient

-

j 60)

»[celï

dicitur multiplex ob perfectiones mulras, quag

[

fibi identificat, & fàpientia mobilior omnibus

nol

mobilibus ob vim & efficaciam füam, & effe-

uum

1

" d

[

204.

Dzr Dro U'Nyo..

&uum univerfalitatem C. . fenfu alio N.

Im-

g

muütabilitatem his pradicatis non excludi, pa-

li

tet ex eodem Capite, ubi v. 22. idem Spiritus

li

tl

vocatur unicuf, & v. 23. flalilis; fapientia au-

f

tem v. 27. iz f£ permanens omuia inmovare dici-

tur. ^Ad text. $. 4ug. &. cum S.Thom. D. mo-

[

vet fe, nomine motüs laté fumpto pro qua-

(

cunque a&tione C. propri&N. Quantnm ab-

U!

horreat S. Doctor à neganda Deo immurabili-

[

tate, mox palàm fret.

/Ad Conf. L. w. D. A.

Lj

Deus legitur animi paffionibus affectus feeun-

düm verborum proprietatem, & quoad ipfam

q

naturam & a&iones ejufmodi affectionum N.

[

fecundüm metaphoram, &quoad effe&tus pre-

K

W

cise illarum C, vid.num. 44. His autem mu-

tationem non probari in Deo, offendit

S. Aug.

d

[

L. 1. cont. Adimant. C. 20. fcribens: Quando

eum paritet , 100 movetur £9 mutat : quatudo ira-

li

fGitur , 202 movetur , €9 vindicat: quaudo mifare-

(

zuy , o dolet, €g libevaz : — quamdo zelat , mott

W

evuciatuvy €9. cvuciat.

Nempe per merapho-

jl

ricas illas locationes effe&tus tantàm diverfi fi-

j

nificantur, & Dei voluntas eosdem fine im-

j

]

perfectione paílionum efficiens , ür idem ait

u

L. 2. ad Simpl. q. 2.: 7Zuferamus ergo iffa; 4

de bumaia infirmitate atque ignovantia veniunt, 6

vemaneat [olum velle sit 202 2£2 fit aliquid , quem-

adimodum evaz.. Ad Conf. 1. Y« quoad . vm. NV. -

Deus enim, qua voluit, ab seterno voluit; ne-

que Ezechie mortem , acNinive (übverfionem

abíolute denuntiavit, fed hypotheticó duntaxat

rutns

- --- — 2^"U""Éma — — u

fi nempe vel curífüs caufarum feäþnda

qu&

*

Dr Dro Uwo.

20$

l

qua mortem Ezechiee exigebant, non immu-

m

taretur , vel Ninivite non agerent poeniten-

pirim

tian. Hec veró immutabilirari divinz nihil of-

1

[

ficere, declarat S. Aug. in P(al. ros. his verbis:

It

llv

Iu

ANec aliud facit quaft. confilio vepentiuo , quod son

].m

ex etevuitate fe facurim. effe prafcivit .. fed n

g

creatuve temporalbus motibus ,. quam gubernat

p

snirabiliter ,. sple zom tempovaliter snotus. quafi ve-

Dutd

b»

qentiud voluntate facere dicitur , quod ordinatis ve-

d

vuim caufis confili [ui fecvctiffami immutabilitate di-

1:

n

fpofuit. Quoad 24. & C. .4. IV. Conf. Hlomo

d

quidem in his cafibus muratur, nonveró Deus,

um

qui uno eodémque incommurabili juftitie amo-

mW

re hominem juttum diligir, odit peccatorem;

1mn'r

üt S. Aug. in Solis fimilitudine exponit L. 22.

S Al

de Civ. C. 1.: Gu Deus mutave dicitur volunta-

t

m ut, quibus lemis evat, v. g. veddatuv. illis

)l

avatus, illi potiàs, quàm ipfe, mutantuv , €9 eum

( 1]

quodammodo smutatum àn bis, que patiuntur , 2u-

jf

veniunt ; ficut mutatur Sol oculis [auciatis , & a[pev

d

quodammodo ex miti s $9 ex dele&abili moleflus ef-

a

ficitur , cim ipfe apud eipfuma anaucat idem , qui

hn

fu. Eadem habet in enarratione pfíal. 72. a

illa verba: Cur perverfo perver[us eris.

qm!

jni

94- /zfi. Ille veré mutatur , quide non crean-

iil

te fit creans: fed Deus de non creante factus

T

"

eft in tempore creans: ergo. — Maj. proP. 1. ex

I

il

paritate cum qualibet caufa efficiente creata: 2.

J )

il

Quia actus creandi eft aliqua perfectio, & qui-

dem de novo accedens Deo; cüm aliàs; fi is in

jj

j

Deo femper fuiffet, (emper etiam Deurn deno-

crea-

j

minàflet Creatorem. 3. Quia proQu&ä

turà

j

206

Dr Dro Uwo.

fl

turà Deus acquifivit denominationem Domi-

(i

ni, & jus in creaturam, quod anré non habue-

(t

rat. Conf. I Deus aenovit olim Incarnationem

tl

ütfuturam, nunc vero cognofcit üt preeteritam;

[

dtem aliter fe getfit in Veteri, aliter nunc fe ge-

V

rit in Novo Teítamento: ergo eft mutatus.

[

Corf. 11 Qui liber e(t, poteft aliquid de novo

j

velle, quod antecedenter noluit: fed Deus eft

(l

liber: ergo.

1

E. D. M. Veré mutatur, qui de non crean-

te fit creans per decrerum creandi novum, vel

novam aliquam perfectionem acquirendo ; &

in fe recipiendo, C. per actum & decretum

scernum, vel precisé dando aliquid creatures

N. InDeo autemcreante necdecretum novum

elt, nec nova illi perfe&tio accedit. — 774 prob.

I.&. Actio fecundüm fe in effe&tu quidem, non

autem inagente, mutationem dicit; cüm mo-

tus non fit in movente, fed in mobili: inapen-

te tamen creato mutatio oritur ex actione, vel

per affectum agendi , recens conceptum, ve

per füfceptum in fe impetum, vel per relatio-

nem aliquam realem fibi füperadditam, velper

aliquod à fe decifum, v. g. femen &c. Horum

— "u- B — 6p o £4) FMPOog— — e— o 4 79 . 009 Ü M

veró nihil càm in Deur cadat; difparitas pa-

tet. Nam 1. quidem in Deo eadem volitio eft;

PUE—

quam habuitab sterno, üt paret ex S. Aug.

P

L. r2. de Civ. C. 17.: Potefl ad opus uovum non

——

zovum , [féd fompiterzum adbibere confilium. . .. .«

Jna illo autem mon . alteram preecedentem . alteva fub-

féquens sntavit aut abflulit voluntatem ,. fed und

N r

eádemque feanpiterná eg. ammutalili volumtate ves;

quas

p

Dr Dzo Uwo.

207

)oni

quas cotididit , $g" ut prius uon effot , agit, quam-

ubo

diu uon fueruut , Q9 ut poffevius effóut , quando effé

jea

eepevumt.

2. Nullum imperum aut affectum

alium füfcipit, ür idem ibidem inquit: — /Vodis

lIt

auteim fas mon. ef cvedeve ,. aliter Deum affici, dum

p

V

vacat: aliter, dum opevatuy 3. quia uec. affici. di-

en0l

cendus eff , tamquam im ejus matuva frat aliquid,

d

quod ane s1on fuevit.... Iovit quiefcens ageve, Qs

agens quie[ceve. — 3. INec in fe relationem füperz

addiram habet , eodem Aug. L. 5. de Trinitar.

u

C. 16. dicente: Quód ergo temporalitev dici inci-

m

d;i

pit Deus, quod antea mon. dicebatur , mauifeftum

(

eft velativà dici, mom tamen fecundàm accidens Dei,

quód ei aliquid aecidevit ; fed plauà fecundiin acci-

ontu

)OV

deny ejus, ad quod dicà aliquad Deus incipit velati-

w . 4. Nec creaturas aliquid effe à Deo deci-

/ [n

fum, nec Deum operendo aliquid ex füa füb-

5 0

ftantia amittere , manifeftrum eít ex Scripruris;

mm

1]

Patribus, & ratione.

"d prob. 2. . A&um

nd

creandi nec effe perfe&tionem ex parte Dei ab

iij [

ejus omniportentia & voluntate diflin&tam, nec

1 l

relt

novam & recéns anrecedentem, patet ex pro-

xim? dictis; eft enim folüm ex parte creaturae

vl

perfectio, vel potilüis motus ad perfectionem,

joni

"

nempe ad ejus effe. Sequela rationis locó ad-

15

dita, quamvis locum habeat in formis ac deno-

jod

minationibus abfolutis, non tamen tenet in ac-

"

N

cidenraliter relativis, ad quas denominatio Crea-

u

]

toris, Domini &c., fine aliqua nihilominüsac-

cidentis intrinfeca füfceptione, pertinet; quia

j

ad has non füfficiunt fübje&ctum & fundamen-

| ii

ium, fed requiritur infüper terminus; qui hic

j n

nonm

W

2of

Dz Drzo Uuo.

non ab etefno, íed in tempore pofitus. eft.

!

&t

"4d prob. 3. &. D. Pofità creaturà Deus accipit

denominationem Domini per acquifirionem ali-

T

cujus, aut receptionem in fe IN. pracisé per

C()E

mutationem in creatura C. . Ad hoc enim, ut

j

di

Deus acquirat velamittat denominationem Do-

mini, füfficit, ut producatur vel deftruatur

p

creatura; quia productà creaturà idem in fe ma-

p

hens Deus incipit habere fübje&tum , in quo

d

E

d

us füum exercere poífit: eà deftructà definit

h

abere fübjectum ejufinodi; utrobique nullà in

Deo, fed in creatura rànrüm faétà mutatione;

Es

dàt in fimilitudine exponit S. Aug. L. de Trinit.

E

f.c.: ANummus cim. dicitur pretium , velativà di-

R

eitur , uec tamen snutatus efl , càm cepit e[fe pve-

lr

gium; ueque ciim dicitur pignus , €9 fi qua funt fi-

Q

lt

quilie. — $ evgo uumumus. poteft mullá [ui mutatioue

£oties dici velativà , ut neque, ciun incipit diciy tit«

I

n

que cimm . definit , aliquid in ejus matura. vel forina,

quá muummus efl, autationis fiat : quamtó faciliüs

[

b

de illa iucommmutalili [ubflantia. debemus accipere,

ut ita dicatur velativó aliquid ad creatuvam ,. utt,

i

il

quamvis zeuporaliter incipiat dici, mom tamen ipfi

fulflautie Dei accidiffé aliquid intelligatur , [ed ii

)u

eveatura , ad quam dicitur ? Quod de jure divi-

no recéns acquifiro dicitnr, falfum eft; quia

[

[/

hoc jus eft fümma poreftas difponendi de re-

bus queiscunque creatis ex hypothefi , quó

[

exi(tant, éílque perfectio increata, eeterna,

invariabilis, utpote fummà neceffitate Deo con-

)

veniens , & folam creaturarum potfibiliratem

Y

fupponeas; unde manet femper eadem ; five

&

exi-

Dz Drzo Uxo.

209

s.di

exiftant creaturee, five non, üt proximàex

pli-

d

catum eft. /4d Conf. J. y. .V. Conf. In hise

nim

x

muratio quidem objeéti & effe&tuum eft, nulla

RK

cognitionis aut confilii divini; quia unus, fim-

(m, l

-plex, realiter indivifibilis & invariabilis actus

mb

eft, quo cognofcit jam ab zterno rem futuram

TU

pro eo tempore, pro quo futura eft, eandem

jf

p

precfentem pro eo tempore, pro quo prafens

[ quo

eft, & preteritam pro eo tempore; pro quo.

d

j

eft preterita; una fimiliter fimplex , invariabilis

nl

& indivifibilis volitio ac voluntas eft, quà ab

f

(

sterno pro Judais voluit hanc Reipublicae &

Ti

Ecclefie formam , quam pro Chriftianis abro-

jj

gavit. — 74 Corf. 1I. x..D. M. Quilibereft, &

l

l

fimul creatura; poteft aliquid,de novo velle C.

g/

"

J

qui libereft, & (imul Deus N. . Difparitatem

mafil

inter creatam & divinam libertatem quoad hoc

lol

faciunt omnia illa preedicata divina, quà ejus

immutabilitatem ha&tenus oftendimus » qua

j[fm'lü

; fa(fs"äï

tollererur. Hinc S. Aug. L. 12. Con£ C. 15.

7

€X eternitate probans voluntatis conftantiam

ii !

inquit: Unde zon eum 1modo velle boc, modo velle

Té

ilud,; fed femel eg Jimul e9 femper. velle omuia,

"

que vults uon iterum eg itevum , ueque tunc. ifla,

fe djïr

nunc illas zecvelle poflea , quod uolebat , aut uolle

quod priis volebat ; quia talis voluntas snutabilis

nj

efE, &g omne mutalile etevnum zon efl, Deus au-

g

Xem nofter eternus eft.

TM

Qu« hic porró objici poffent vel ex Verbi

0

Divini Incarnatione ,. vel ex decretis Dei libe-

[

ris, eorümque five natura, five concordia

cum immurabilitate , vel ex predefinitionibus

? iif;

Ü

com-

1

2YO

'DE Drzo Uno.

comparatis ad humanum arbitrium, ea loc

b

«X

proprïio fingula expendentur.

p

ARTICULUS Il.

le

n Deus fit. etermus ?

ll

Ota. JEternitas multipliciter fümitur; I*

"N

quidem latiffimé, pro duratione utrin-

fi

que terminata, fed vel longiffima, vel remo-

tiffima: 2. Laté, pro duretione, que fineca-

Ti

li

ret, licét habeat initium; utraque acceptio non

raró in Scriptura ufürpatur: 3. Minüs ftri&té,

LU

tj

pro duratione, quae precisé principio caret &

fine ; füb qua acceptione agitatur inter Philo-

Ia

D

fophos quaftio«de poffibilitate creaturae eeter-

ns:- 4. Stridté, pro duratione entis femper

li

exiftentis & fummé immutabilis ; atque de hac

eternitatis acceptione hic loci queritur. De-

bäw

Q

finitur autem à Boétio L.5. de Confol. Prof.6.

Jotevminalilis vite tota [imul €. perfc&a po[efo.

t

k

Dicitur 1. Pofféffio ; quia eft duratio firma; con-

flans & non deficiens: 2. zo£a fumul; quia nec

l

ceffio-

duratio habet prius & pofterius feu fuc

s;i

Dem, cüm fir unicum velut punctum,

quod

omnia fibi füccedentia tempora complectitur;

necens durans admittit fucceffionem feu mu-

[/

tabilitatem , cüm in quoliber inftanti femper

[/

idem fir, & in entitate fübftantiee & in perte-

&ionum modificatione: 3. pevfela, quia licét

I

[

fitindivifibilis, non eft tamen imperfecta ad mo-

dum nunc temporis , fed omnem perfectionem

j

durationi fucceffivae convenientem continet:

gl

a

V

Dz Dzo Uxo.

21X

al

4 Vif vel quia eternum debet effe in pradu

exiftendi perfectiffimo, vel quia hác voce ex-

preífiüs etiam operationis erernitas fipnificatur:

s. éutermninalilis quia necinitium necfinem ha-

bet aut habere poteft.

96. Dico. Deus eít eeternus eeternitate etiam

niti

ftriété dictà.

Prob. '"Tres fünt eeternitatis flri-

y u

&é acceptee dotes; ut fit fine initio, fine fine;

d r

fine mutabilitate: Sed omnes hee dotes conve-

vfiti

niunt Deo: ergo. . Prob. suiz. uttivevfim.

uia

prot

Deus turn in Scriptura, tum in Conciliis, tum

mud

in Symbolis, tum in Scriptis Patrum frequen-

) ean

tiflimé vocaruraeternus: Sed nulla planà obftat

u

ratio; quo minüs intelligatur vox haec fecun-

g

düm litteram &in fenfa proprio ac ftricto : ergo.

femp

Conf. Deuseft ens à fe: ens à fe habet fufficien-

Y

j

j

tiam & neceffitatem exiftendi: ens autem hac

; (M

"m

habens caret principio ;. fine & mutabilitate ;

n

cum aliàs nec fibi fufficeret, nec neceffarió ef-

et, nec etiam aliquid eorum ab alio tanquam

qiefffï

m

penitus independens nancifci poffet: enscarens

his tribus eft eternum ftricté di&tum: erpo.

]uia j

x f

Simile arpumentum fieri poteft ex omniperfe-

&ione ac infinitate Dei , ejásque immurabilitate,

n

edt

Prob. min. fingillatim, & quidem quoad 1m.p.

d

Píàl. 89. v.2. dicitur: Priusquam 1nontes fievent ,

aut forimavetur zevra €g ovbis, d. [ieculo ? usque

feny

dn fieculum tu e$ Deus.. .Concil. Nicenum f c;

Eos autem , ait ; qui dicunt: evat aliquaudo , quan-

uig hlä

um

do t52 evat , . . . anatbematizat Catbolica & dpo-

fiolica Ecclefa. — "Vertul. L. 1. cont. Marcion. C,

jore

yint

3. Definio Deum fummusn e[fe sagnum i& etevnie

P

Taíé

n

Dzr Dro UwNo.

21

zate conflitutum, jnnatum , infe&um , fine . initio

&c. Hugo Vi&torin. L. 7. Erud. Theol. C. 17.

qi

à fe ipfo initium

p

i euim aliquando non fuit Deus ;

[

non babuit.

Richard. L. 1. de Trin. C. 8. Si

Deus ab aterno non fuiffet, qui fibi, inquit,

N

G

vel aliis initium davet. exiflendi vel poruilfet dave;

omnino non fuit.

Huc referuntur omnia tefti-

n

[

monia & argumenta Patrum, qui contra Arias

[

nos Verbum ex hoc, quód eternum effet ; pro-

N

bàrunt Deum, & vice versà. . Prol. quoad 2d.p.

[

Exod. 15. v. 18. dicitur: Domigus vegualit iu

erermum 99 ultrá. — Deut. 32. v.40: F'rvo ego it

i

erermum. Pfal.ro1.v.29. Z auzem idem ipfe es

f

€2 amui tui mon déficient.

1. ad Tim. 6. v. 16.

k

Ü

Qui [olus babet

immortalitatem. ad Hebr.1. v.11.

Jpfi peribunt , tu autemn permanes. . 1n quee po-

D

l

ftrema Apoftoli teftimonia commentantes Hi-

[

lar. Aug., Greg. M., Bern., aliique Patres;

lr

non tantüm perpetuitatem Dei, fed & immu-

tabiliratem oftendunt. Accedunt Symbola, in

)

cujus non evit füiss

quibus profitemur regnum ;

'Iaw

€7 vitam eternam. — Denique quoad 3t

m immues

rabilitas quoad fübftantiam & modo

s entitatis

k

divinz conflat abunde ex art. priori; fecundüm

Q

durationem autem Pro/. Greg. Naz. Or. 38-

Deus €9 evat [emper , €9 efh, €g erit; vel, ut vt-

&iis loquav , femper efl.. . Nam evat

; 68 erit, u-

za funt. Auge

?

ffri zemporis fluxeque nature [igmet

B

L. de vera Relig. C.49. 2 erevmtat

e qulla [pa-

ia [patia temporis preteritis

:

zia Temporis cevo, qua

.

€2 futuvis mot

jus confia.

-»; mibil autem pretevit

in eteruo €9 uibil futurum efl. — Et L. g. Confeff.

C- IO'

Dr Dzo Uxo:

213

j C. 1o. de divina Sapientia quuens:r Zpfa ins

(

quit, zoz fit; [ed ficefh , àr fuit, €9 fic evit [em-

j

per: cim

potis fuie e9 futwrum effe mom eff

z» ea , fed effe folum; quomiam «cterua efi:

i

iqi

Nam fuiffe c2 futuvum effe ,. mon efl etevmum.

i n

Gregorius M. L. 16. Mor. C. 2o.. ZEtevmitas

d

femper e[fe. babet , in qua mulla pavs [uee longitudi-

t

zis pretevit, ut pars alia fuccedat ; [ed torum fi-

if

mul effe efü, e9 mibil deefl.. — Anfelm. in Profol.

Y

"

ANec tu babes pavtes uec tua eeteruitasy que tu es,

TI

[

nusquam €g nunquam ef pavs tua. aut cterutatis

1ue; fed ulique totus es, €9' ceteruitas tua . tota ef

( egütï

T

[emper. — Eadem in Monol. C. 26. repetit & S.

22

Bern. initio Serm. 5 r. in Cantica docet.. Corf.1.

[, Vi

Duratio eft permanens entis exiftentia;(cu ipíum

ens; adeóque fequitur conditionem entis, cu-

g p

7

jus eft duratio : íed ens, cujus duratio eft ze-

pur

ternitas & ens immutabile, füeceffionem nul-

nf

lam habet: ergo. 2. Succeffio importat prius &

59l

pofterius; nam, ubi hoc admittitur, deberad-

mitti initium & additio: 1:2um autem eterni-

1/) j

j

If

*tati, 2dum infinitatidivinzae repugnat: ergo. . 3.

Permanere in füo effe eft perfectio: ergo quó

n

undllU

major erit permanentia, eó major erit perfe-

€tio, eáque Deo eft concedenda.

Vel ergo

Qr

3&

hec permanentia poteft effe fine fucceífione ;

j P

& hinc Deo debetur: vel non poteft effe; &

jj

j i

fic Deus ab initio non habuit omnem perfectio-

nem, fed fuccedentibus inftantibus ;paulatim

jl

v/;*

77

acquirit; quod fanà Deo repugnat.

97. Obji. Ambrof. in Symb. & Hil. L. 6.

t

de Trin, C. o, Soli Patri tribuunteeternitatem,

0

o

dum

3

(

n

?

214

äiiDE Dro Uxo.

Af

dum ille inquit: ZErerzitas eff in Patvey fpeciet

Tuf

in imagine , virtus efl in muneve; . Hlic veró: In-

Tot

finitas im atevuo, [pecies n imagine , ufus in mu»

nere. Ergo. . Couf. £. Dan. 7. Deus vocatur an-

d

Á

ziquus dierum ; Apocal. r. dicitur: Qui ff , qui

eyat , & qui ventuvus eft ;

alibi veró inScriptu-

Vi

qu

ra aCtiones Dei jam preeteritae jam futuree de-

fignantur: ergo.

Conf. II. Joannes in .Evan-

fi

&tl

gelii initio tribuit Verbo Divino « erat ; &Scri-

ptura fepiüs de Deo enuntiat annos & fzecula:

qu

K

ergo.

&. D. A. Soli Patri tribuunteternitatem füm-

Ti

li

pramabfoluté & pro carentia omnis initii, finis &

immuctabilitatis N. fümptam relativé & pro ca-

(i

[

rentia originis ac principii producentis C. Sicut

potentia;(apientia & charitas, inquit hic Petavius,

[/

g

dupliciter ufürpantur à Theologis; atque üt abfo-

t

luté fpe&antur & fecundüm fubftantiam ; com-

munces fünt ex &quo perfonis tribus, üt autem

li

relativé & fecundüm producentis ac produdti

D

notionesaccipiuntur, fingularum (ünt perfona-

I

rum propriez fingule: fic infinitas atque eeter-

E

nitas partim tribus communes fünr; parrim uni

til

congruunt, qui olus eff im [éfe , 0 aliunde quod

Ui

eft fumens; fed id, quod eft ex f& atque i [e conti-

)

7655 , ütl.c. addit Hilarius. 244 Couf. 1. W. quoda

[/

17.D. Vocatur antiquus dierum , quafi fenio

fij

confe&dus N. quatenus diebus ipfis ac omni

uoad 2d. D. Dicitur;

li

tempori preexiítir C.

[

qui eff €gc,. quatenus has temporis differentias

l

jndivis$ & modo fimpliciffimo complectitur C.

ei di-

alio fenfu N, nggd' 3*. D. A&iones D

cuns

m

E

Dz Dgo Uwo.

21j

cuntur füturee & preterite ratione principii ea-

n

p!f!

l

rum effectivi feu operantis N. ratione termie-

D

norum, qui aut incipiunt effe aut definunt , feu

r d

effectüs in tempore produ&ti vel producendi C4

"Ad Conf. II. quoad 15. D. "Tribuit Verbo Di-

hu

W

D

vino «à erat , ad fignificandum illud fuiffe ali-

quando & defiiffe, nec femper effe, N. ad figni-

n

Eu

ficandum illud jam extitiffe ante otnne tempus;

u

etiam. quantumlibet infinitum retró fpatium ;

4

fíxi

quod homo fibi cogitando proponat C. Nem-

pe üt Ambrof. L. 1. de fid. C. 5. ait:: Zudefizire

míit

zenditur Evat. — Quid quid excogitaveris , evat Fi-

lius ; & Hilar. L. 2. de Trin. Eraz ; quod eff , ue-

finii

J

que in aliquo tempore coucludsuy ,. ut. caperit ;

Sid

quod erat potius n priucipio , quàm fiebat. | Quo-

Vi

ad 2d. D. Enuntiat de Deo annos & fecula,

ejus durationem his concludendo, aut eternita-

ubf

ris rationem cum annis & fieculis equiparando

,0

NN. durationem ab his eximendo, & eternita-

D

tis rationem diftinguendo C. Primurm patet

wf()du&«

ex textibus Scripture num. pr. recitatis; alte-

erlit

rum ex dictis ibid. Ss. Patrum recenfitis.

His

e g

titt

adde S. Aug. L. 11. Conf. C. 19.. /nni tui nec

euut uec veniuntz ifh moftvi eg eunt &9. veniunt , ut

" d

Ti

ommes venjamt. um tui ommnes fimul flaut ,. quo-

niam [laut; mec euutes d veuieutibus excluduntur,

»,,(pm-:'

o

quia uon transeumt: ifli autem uoftri omnes. evunt ,

cum onmmues 9on evunt.

Aunui tui dies unus;

' qomu

dies tuus zon. quotidie, fed bodie; quia bodiermus

Ycit

zuus nom cedit cvaflimo, meque [uccedit beffermo

r

bodiernus tuus etevaitas.

Greg. M. autem L. 9.

j

Mor. C.26, Dies quoque £? anuii bominis à diebus

r

4

[

-

»

416

Dr Dro Uwo.

ey anmis difevepaut ctevnitatis : quia vitam o«

fi

firam , . que tempove incipitur , zempore figitum ,

&t

dum intva finüs [ui latitudinem formet , cternitas

TT

"devovat ; cujus mümirum immenfias, quia ultà

&

eitráque fuper uos tenditur; fime sucboatione e9 ter-

f

quino ejus etevmum effe dilatatur: eique nec tvaus-

?

«

aa pretereumt, uec addumt futuva, quafi qu&

204 appaveant , defugt.

i

.98. Znfl Duratio, àt eft duratio , in fuo

[

conceptu effentialiter dicir plura inftantia : eter-

ti

!

niras definitur duratio: ergo. — Cozf. 7. In dura-

tione, que partim correfpondet tempori , partim

illud.excedit, debent effe partes & fücceffio:

talis duratio eft zerernitas: ergo. — Cozf. IJ. Si

Y

ï

eeternitas foret tora fimul, ergo 1. omniaillius

inftanria deberent effe in eodem inftanti; 2.

d "anui t M

non effet plus, quàm unicum nunc ac punctum

temporis; 3. Creatura exiftens per unicum mo-

mentum foret eterna; quiacum tota eeternitate

Jmndc r

correfponderet vel exifteret. Sed hec füntab-

fürda: ergo.

&. 1. /V. M. Quia duratio àt fic, five gene-

vatim & fecundüm fe fümpra, eft exiflentia en-

tis, nunc nec incipientis nec definentis; que&

p p- "E P MR

definitio , cüm conveniat omni & foli duratio-

ni, prehabenda videtur alteri, quà duratio de-

fcribitur exiftenria per duo faltem inftantia;

cüm hec, uti defümpta eft à duratione rei tem-

poraria, fic eidem duntaxat convenit.

Hinc

&.2. D. M. Duratio rei temporanez & muta-

bilis effentialiter dicir plura inftantia C. duratio

fei eternae ac immutabilis IN; — Duratio nempe

ä

fimis

Dg DEO» UNoO.

à17

L

fimilis eft enti, cujus eft duratio ; cüm igitu£

[

eternitas Dei fit entis fimplicis, indivifibilis &

ht

immutabilis, eadem quoque eft duratio nihil

"

acquirens aut perdens , nullam fücceffionem ad-

mittens, fed tota fimul.

uare dum advería-

T2

t

rii notionem durationis ex tempore fümunt &

if

ad durationem seternitatis transferunt, errant

in hoc, quód relinquant in hujus idea id , quod

hi

tempori proprium eft: ficut à compofitis no-

t

tionem ad fimplicia transferens erraret, fietiam

ndi

fimplici tribueret partes vel unionem , quae ta-

p

men uni compofitioni conveniunt. 744 Cozf. £.

i

& D. M. In duratione, que fecundüm (e di-

9

vifim ac fluendo partim correfpondet tempo-

TT

ri, partim illud excedit , habentur partes &

ts

fucceflio C.. quae fecundüm fe tota fimul &

j

ftans correfpondet &c. V. vel $452. habentur

p

partes & fücceffio formales &reales N. virtua-

od

les duntaxat & imaginariz , feu ex humani. in-

fum )

genii imbecillitare ad explicationem qualemcun-

que pro more aliarum durationum dandam

i

concepte C. Sicut centrum, quod eft uni-

d.

eum ac indivifibile punctum , correfpondere

sU

fecundüm íe totum fingulis. circumferentisee

jud!

punétis ac lineis concipitur; fic eternitas fim-

at

plex ac fine fluxu caducis temporum partibus

,[ïgnm

dicitur correfpondere: üt veró in ejusmodi

eii

centro non admitruntur partes nifi virtuales,

li

propter relationes ad varia circumferentiee pun-

€ta &lineas; ita & in seternitate evenit: nam

i

lu

hec, velut centrum ante circumferentiam ; exi-

j

v.

ftit ante tempora; dum iffa incipiunt, incipit

p

$

€a

218

Dsgz Dro Umo.

deícribi circumferentia; dum fluunt preeteri-

[

tum, prefens & futurum, fingula ponuntur

KIr

circumferentie puncta, quibus íingulis, dum

LUE

sternitas velut centrum femper correfpon-

D«

det, fluxus, partes & fuücceflio non in hoc, fed

ma|

in circumferentia feu temporum (patio intelli-

$

guntur. d Conf. 1I. w. quoad 1. feq. IN. Sup,

qui

bil

quód in eeternitate fint. plura inffanria intrinfe-

ca, formalia & realia, ür nuper dictum. Quo-

hl] 4

ad a. N. iterum fej. quia unicum temporis

]

!]

punctum, licét concipiatur indivifibile ; imper-

Qu

fe&tum tamen eft; cüm eternitas cum fua indi-

D

vifibilitate ex d. num. 95. omnem contineat per-

Tür

fe&tionem, quz in duratione füccelliva vel fin-

Tür

gi per mentem poteft. " Quead 57. feg. .. af

q

ad prob. D. ' Correfpondet. vel coéxiftit cum

Ti

tota &ternitate relata ad- fe & durationem in-

sl

trinfecam:C. cumtotasternitate relata ad tem-

f

pus reale vel imaginarium & durationem ex-

TC

IK

trinfecam IN. Res iterum patet in exemplo

centri & circumferentize : Centrum in fe fpe-

[

&atum fupponitur indivifibile ac fine partibus;

fü

comparatum ad punéta circumferentiz eft mul-

t

tiplex, & in plurimas partes virtualiter divift-

fs

W

bile; unde quamvis punctum circumferentig

unicum correfpondeat centro ad fe in fe fpecta-

ti

to, non tamen relaro ad puncta omnia circqm-

ferenrise.

í

?:

99. Olferva, Res futuras; fcu creaturas ab

eterno fuiffe Deo praefentes fecundüm füum

efíe tum intentionale, tum eminentiale; quo

l

ab eeterno vel in cognitione divina vel in effen-

tia

» —

Dzr Dzo Uxo

219

t

tia & omnipotentia Dei habuerant, dubitatur à

Ut

nemine: controvertitur tamen inter Autores,

j qur

an creature etiam potfint dici ab aterno fuiffe

e

f

I

Deo prafentes fecundüm füum effe reale acfor-

X k

male? Affirmant id Cajetanus, Gonet, Joan. à

il

v'

S. 'Thoma cum Thomiítis aliis non paucis; tum

Yi

quia creature coexiftunt ecternitati Dei indivifi-

rb

bili: tum quia ex Ss. Patrum fententia Deo z..

: Qu»:f

bil eff futuvum, [ed ei omuia. ab cetermo fuut pvee-

:mp(]ri

fentia.

Negant id reliqui cum Scotifítis; tum

a

quia effe praefens alteri ab eeterno habetur for-

TU

maliter & effentialirer à duplici exiflentia ; crea-

a

ture autem exiflentiam ab aeterriio non habue-

vdit

runt: tum quia licét res creara coexiftat in ali-

M

quo loco toti indivifibiliimmenfitati divinze, ta-

[ u

men ei non coexiftit ubiqne; adeóque licét in

m

aliqua temporis differentia coexiflat roti eeterni-

J

tati; ei tamen non coexiftit femper.& ab eeter-

a

no. In hac veró controverfia, quz de nomi-

ye

ne potiüs quàm re verfari videtur, pars nega-

f

tiya prasferenda eft; praefertim cüm contrariae

gt

fundamentum prius ex nuper dictis jam folu-

m

1 W

tum fit, poflerius veró non pertineat ad prae-

(l

il

fentiam realem, í2d ad objectivam duntaxat &

»tefit

intentionalem; ür facilé ex ipfo contextu lauda-

fpe&ä'

ti teftimonii, quod exL. 2. $. Auguftini ad Sim-

ii

plicianum depromitur, apparet, cürn de pra-

Ícientia Dei fermo fir, quam ideo proprié dari

r

jros *

in Deo nepatur, quia futuritio objective ab

g

&terno erat; & à Deo etiam com

Prehend?ba-

T

tur, :

j

QUARES:

ii

jj

Em

220

Dr Dro Uwo.

bit

: n ZEtevnitas Deo propria fit ,

Dl

| QuERES

illíque foli comveniat ?.

n

1oo. JVota. Quaftio hec intelligi poreft de

lt

seternirate tum flrictà fumpta, de qua prior

Articulus loquebatur, tum de minüs ftridle

)

fümpta, vi cujus aliquid fempirernum potiüs

j

quàm z«ternum dicitur , üt explicat Richar. à S.

Vict. L. 2. de Trin. C. 4. (cribens: ;4liud vide-

[/7/

zuv [omave etevuum; aliud autem [empirermumn;

lil

no

fempitevuum uamque effé videtuv , quod cavet imiuo

£9 fine: etevmum, quod cavet utvoque, ommíque

$

mutalilitate. Neutram Gentiles ac Poéras Diis

fii

fuis inanibus tribuiffe-liquet ex eorum mytho-

u

logia: priorem Deo vero fic convenire , ut nulli

[!

creature communicari poffit, certum habent

D7

plerique omnes : pofteriorem autem reipsá en-

j

tibus prater Deum aliis concefferunt tum illi;

b

qui mundum aut materiam ab eeterno flatue-

li

rfunt, tum qui &eonum fabulas & myfticam Pa-

lamitarum infàniam adoptárunt; eandem fal-

£

tem convenire creaturis poffe, pluresetiam Ca-

B

tholicorum Philofophorum ac Theologorum

)

afferunt. Quid de fingulis fecundüm diverfas

sternitatis acceptiones vel tanquam fide cer-

Ti

tum, vel üt probabilius dicendum videatur no-

bis, breviter fübjungimus.

1or. Refpondeo I. Propria eft & convenit

Deo foli eeternitas ftricté dicta,

Prob. Paulus

Y, ad Tim. C. 6. v. 16. de Deo, Qui folus , ait;

babet immovtalitatem

In quem locum fepius

fcri-

commentans Auguftinus Tract. 23.in Joan.

deXmo T - ( — 04

bit:

Dg Drzo Uxeo.

226

bit: 'leyid eff evgo , quod ait "dpoftolus de Deo; qui

[

folus babet immortalitatem 2 vifi quia boc apertà di-.

xit , folus babet incommutabilitatem , quia folus ba-

ydlt

bet vevam cetevnitatem. . L. de nat. Boni contra

l pMn

Manich. C. r.: Summumn Bouum , quo fupevius

li

uon efl, Deus, ac per. boc iucommutalile bomum

| pO']

^

efl ; €9 ideo verà eteraum €9 verà inmoriale. .E

hi

L. 3. contra Maximin. C. 12.: Zmmorzalitatem

TEU

autem dicitur Deus babeve folus , quia eff gmmuta-

jttIU

jl

bilis folus...In omui euim mutabih gatura uonmulla

j

mors. efd ipfa mutatio; quia facit aliquid i ea uon

0il

IM

effé , quod evat: proide eg ip[a ammma. bumana ,

ial

qua pvopterea. dicitur immortalis, quoniam quali-

m&[n'

zevcunque fecundium modum um munquam . definit

Ut D

vivere , babet tamen pvo ipfo fuomodo quandam mor-

hàb

zem [uam; quia fi juff vivebat , g peccat , movituy

gsw

Juflitie ; fi peccatrix evat , €2 juffificatur , anovituv

m

peccato: ut alias ejus snutationes taceam , de quibus

hu

longum eft difputare.

Similia habet L. QO. 85.

n

q. 19. & ferm. 75. de diver(; AcceduntS. Gre-

em

or. M., Profp., Rhaban., Methodius apud

"

Petav. Conrf. Ex eternitate Verbi Patres fum-

yolt

pferunt argumentum, ur illiusdivinitatem con-

Ij

tra Arianos affererent: fed illud argumentum

je d

nullius plané ponderis foret, fi nequidem eter-

d

nitas ftricté talis propria foret foli Deo: ergo.

102. Refpordeo 1/. Deo foli eeternitas. mi-

nl

nüs ftricté dicta fic eft propria, ut heec re ipsá

creature nulli fuerit communicata.

Prob. uni-

Pauhh

7

verfim. 'T'ertul. L. cont. Hermog. C. 4.: Quis

enim, inquit, alius Dei ceufus, quàm eetermtas ?

P

r

quis alius etevaitatis cen[us quàm [emper fuiffé e$

uftia

y

222

Dzs Dro Uwo.

futurum effé , ex pravogativa uullius initii €9 mul.

Tert

Auett

lius finis ? ..Hoc fi Dei efl proprium , folius Deierit,

cujus eff propriums quia fi s alii adJcribatur , jam

p

zon evit Dei proprium, [ed commune cum. eos cit

IeC;

€? adcvibitur. . Ambr. in Pfalm. 42.: /Nilil, ait,

bus;

fnür

zam proprium Deo, quàm femper.| effe.

G 072]*:

Quidquid exiftit praerer Deum, . ens eft crea-

pof

tum, üt ex Aug. patet, qui L. 6. de Trin. C. &

of

inquit: Qmris fubflantia , que Deus non eff , cvea-

TT

tuya efl ; €9 que creatura non efh , Deus eff.. Item

&N

ex Gregor. Nyff. L. 12. contra Eunom. fcri-

lt

bente: /Vibil znereatum pratev dzsiuam natuvam,

Sed creatura nulla eft ererna, ür rurfüs ex Pa-

gter

tribus conflar; quia Bafil. L. 3. cont. Eunom.:

p

iVos autem, a, €9 cveatuvis ctevmitatis. teflumo-

Dar

uium pyebeve , €9' creaturavum dominuin bác. cop-

üm

üte

félfroue privave , ejusdem effe amentie. avbitvamut.

Cyr. Alex. L. 32. 'Thefaur. Quidquid enim , in«

Qui

If

quit, fa&uim omnino éfl , mon eft eteruum.

Ma-

ximus Martyr apud Euthym. Panop. Part. 1.

Afj

D7

tit. 3. fic loquitur: JVibi] omnino cum apfo confi-

devatur exiflens ab etermo , quod frt effeutid diver-

Met

Jum ; uon feeculum , uon tempus , uon aliquid ex tif;

D7

que in illodegunz. Vide rurfüs Petavium — Prob

[

Jpeciatim. Inprimis nec mundus | nec matería

(i

aliqua fuit ab seterno; tum quia creata omnia

lil

in principio temporis Liber Genefis docet, ac

i

Sapientiam Patris ante res creatas fuiffe, autor

if ;

Prov. C. 8. declarat: tum quia obfervationes

dii

phyficae juxtà & morales oftendunt ; mundi

Tag

diuturnitatem non effe antiquiffimam: tum quia

lu

à

Epicuri && Hermogenis fyftemata falfitatis

P;'q

er«

Drs D.EO UNoO.

225

Q»

"Tertulliano aliísque Patribus jam olim convictá

m

fuerunt.

Deinde nec ZEonum fabula, ex fu.

z.

ng

prà dictis , probabilitatem quandam obtinet ;

nl

nec, fi fupponatur etiam, aerernitatem aeoni-

li

II

bus poft multa Scecula generatis praeftar.

Def

i

mum Lux illa Palamitarum fictitiaeft ; cum nec

( at

poffit dici energia à Deo diftincta, àt pr. Cap:

i

oftenfüm eít, nec increatum quid & medium

j,

inter Deum àc creaturam, üt nuper ex Aug.

| ]i

ac Nyffeno audivimus, Gratio etiam demon-f

j

flrat.

1

T

il

103. Refpondeo IIf. Vi

detur probabiliüs De;a

»eil

eeternitatem iftam fic effe propriam, ut neque

TO

potuerit creatura ab aererno creari, Proj. Quia

Patres tum adversus Philofophorum errores;

Htl

jj i

tum adverfüs Arianorum herefin agentes na-

fürc creaturarum ac creationi tribuunt, ali-

n

il

quando non fuiffe & principium habere. Sic

IH

.enim Juftin. Confut. 31. dogmat. Ariftor. ;

i

omte , inquit , quod fit , antequam .frevet , von evat ;

Pt

ís

non ipitur etermum 9 principii expers tempus eff.

]

Method. L. cont. Orig.: Jmpoffuile efl id , quod

iu!

ánitio produttionis eft civcum[eviptum , ovtás fus tev«

hi

mino cavere. La&tant. L. 7. de Vita beat. C. r.

Tsl

Quia produ&tum quidquid efl , uece[fe ef , aliquaudo

ol

i

babuiffe principium: mec omnino quidquam pote[ efje,

nifi cepevit.. S. Achanat: Or. 2. cont. Arian.: $

d*

yil

ut 17e vel tenui aliquá imventá vatioue fileamus , au-

diaut ; tametfi Deus poffit femper faceve , at ves cveas

jl

J

za5 ctevnas e[fe nom. po[fe: quippe ex uoti extauti-

10

bus funt , &9' «on erant , antequamfierent. EtOr.5.

Proprium eff. creatuvarum q9. opevum uon effe , u-

(

fequam

Ti

)

a

224

Dz Drzo UNo.

tequam fiatit , €9. ex mon extantibus fubfiflere. Ytem

D

in epift. ad African. fcribit: Que cveata funt,

z

creave non po[funt ; quippe quee ipfa eveatura funt:

nuegue eterna e[fe po[fümt ; quouiam ab initio aliquo

a

incipiunt. e[fe... S. Aug. L. cont. Felician. C* 7.

Pl

Creatura, inquit, zamque eff éx eo, quod aut

foi

T

adbuc mom efl, aut aliquamdo mom fuit , v

cujuslibet: corruptibilir, quamtum im fe efl, pev

e

ompnipotentis D E voluntatem fatia | fubflan-

)

£v . Quod poftquam negiflet convenire

ür

verbo, fübjungit: Dixi, inquam, de Filio, cim

Un

eum à creatura definitione difcernevem ; quoniamis

]ir

zon ex eo, quod son efl, in id, quod efl , quod tale

f

eff , acfi dicevem , non ex mibilo fa&us efl .. Crea-

tb

zura. autem ex eo, quod mon eff, in id, quod df

[

(/i

d&

o offeuditur , quia ex tiibilo prolata eff. F'ulgent.

t

.1.ad Monim. C. 12.: Sicut omue Creatovis opus

k

[ine initio zon potuit , wec potef! fievi, fic illa fem-

iterma voluntas ejus nunquam mutabilitati [ubact;

pi

quia initium exifleudi mon babet. Quod autem[amn-

li

per fic efl , ut effé non ceperit , procul dubio fic ff

Q

uf 1d quod eft , mon e[fe uon poffit. . Damafc. L. de

D

4

Fid. C. 8.: A natura non patitur , ut quod ex moti

k

e[fe ad éffe deducituv, coetevmum ei fit, quod fine prin-

b

eipio cs [emper ef.. Richar. à S. Vict. L.2. de Trin.

C. 1. De uibilo fíevi son potuit , qui nunquam uilil

fuit. . Ex his autem conftat, nontantüm 4efatio;

fed etiam ex definitione & effentia creaturae con-

venire , ut]precefferit non effe ac non fuiffe etiam

ql;;

actuale, & nontantüm potentiale , üt Scholaftico-

en ex

rum nonnulli refponderefolent; quodtam

| pari-

Dz Dgo UNO.

EH

]

paritate aut oppofitione creationis cum annihi«

i u

latione & confervatione falfum effe convincitur.

n

104. Obfirva, Quae pro mundiexiftentia ab

j

eterno olim à Platone, Ariftotele, Proclo &

u

Plutarcho allata fünt arpumenta, pleraque etiam

Ll

Ua

foluta jam fuerunt à Patribus fuprà laudatis;

nl

maxime à S. Auguflino L. 12. de Civ. Dei; &

jl

exiis quoque, que de immutabilitate Dei ac tem-

j

i

poris ratione à nobis difputata fünt, facilé per-

ov

cipiuntur. Preter ea veró, que pro Valea-

iij

unianorum & Palamirarum erroribus füprà attu-

[

i

limus fimálque diluimus, videriquidem poteft

m

favere prioribus Greg. Nyffen. L. 1. cont. Eun.

l'(']/

ubi fcribit:- Sveculi cogditovem cona, 69 qui im

m

eis efh, locum antea conflituifft , n üs veró omuia

4[]/0€

deinccps procreáffes -pofterioribus autem . Bafil.

o

M

hom. r. in Hexam. , ubi /ucir cujusdam zzcreate

E jj

M!

meminit: Sed Nyffenus juxra aliquos minüs

d

iil

proprié hic eft locutus; juxta alios veró id fo-

"

làm videtur voluiffe; quód Deus in principio

jiji

condiderit Angelos & univerfüm hoc tanquam

afC- L

receptaculum rerum vifibilium ; Bafilius autem

i

per illam lucem intellexit ipfam divinitatem -&

Dei Filium, üàr aperté declarat L. 4. cont. Eun,

;

C. 1. fcribens: . Filius, cim [plendor [ét , non ali-

j

quaudo erit, fed efl coetevnaliters Lux enim eft

lrfij

Deus, üt David inguit : In lumine tuo viddbimus

ye

lumen; €$. Daniel:. Lux cum 2pfo eft. &gc.

ug

feti

de poffibilitare creaturae eeternee. difputari pof-

dl

fent, ad Philofophos r;mirtimuso

TU

P

,

ARTI.

P

a

226

Dzr Dzo Uwo.

tf

ARTICULUS IlI.

I

"n Deus fit immen[us ?

fis

Qta I. Immenfitas definitur veldefcri-

tel

xog.N"

bitur ; quöd-üt diffufio entis circum-

.älh

QU

quaque infinita, h. e. in omnem dimenfionem

fine omni termino: differt ab ubiquitate; quód

fe

là

fit aptitudo coexiftendi in locis infinitis; cüm

haec rantüm fit actualis & formalis inexiftentia

üt

entis in locis aut. rebus omnibus extantibus;

inde & immenfiras Dei eft &terna, abíoluta &

l

d

neceffaria, ubiquitas veró eft temporanea, re-

fpe&tiva & libera, quamvis pofità & füppofità

)

creaturarum exiftentià neceffarió fequatur ex

immenfitatis attributo, ficut ex attributo aeter-

Q

K

nitatis neceffarió fequitur, ut Deus in quacun-

Y

que temporis differentia, in qua creatura ext-

Í

ftit, eidem coexiftar. Tribus autem modis res

Q

quepiam, maximeé Deus, poteft effe alicubi

l

vel ubique, ür Magifter (ententiarum L. r. dift.

D

47. docet, nempe per preefentiam, porentiam

d

& effenriam, juxta vulgatum illud: Emrer,pre-

feuter ,. Deus eft & ubique potenter. — Pev prajeu-

:iam autem res adeffe dicitur, fi videt aut co-

gnofcit ; quae fiuntalicubi, aut gubernat & mo-

ntam, M

deratur, iísque providet: Per poze

roducen-

virtus ejus operatur in aliquo loco;

do nempe, confervando , immurando; vel alià

quácunque ratione agendo : Per effegtiam;

ejus entitas ac fübftantia locum implet, aut res

intimé pervadit ac penetrat.

Porró tripliciter

rurfus res aliqua per fuam effentiam feu entita-

m TE VONET. YOSUEGD . o Em AE ETW Rs

tem

um

!

x | Dzr Drzo Uuo.

227

tem alicubi exiftere poteft; 1. quidem crcum-

fcriptivà , cüm ita locum occupat, ut per diver-

fas fuze fübftantiee partes totidem loci partibus

lod

refpondeat, & ulteriüs non extendatur: 2. de-

qirr

Jinitivà , cüm tota eft in toto loco, & tota in

nfiott

qualibet loci parte; nec tamen alibi reperitur ;

g

feu extra hunc locum eft: 3. veplezivà, cüm to-

i 0

t fic locum torum & omnes loci partes implet,

N

ut ramen illo non ambiatur, nec terminetur.

anit

106. /Vota 1. Deumtum per prafentiam tum

(olui

per potentiam rebus omnibus adeffe atque inde

effe immenfüm , ex infrà dicendis de fcientia

n

ipy

Dei ac operandi virtute hic interim fupponi-

mus, & in folam ejus prafentiam inquirimus,

Tatüt*

0

qua per entitatem & fübftantiam habetur, ac

repletiva dicitur. . Circa hanc queftionem er-

Iuacn'

a s

ràrunt, quotquot inter Veteres Deum admi-

ferunt corporeum, aut Deos fuos inanes vel

ydi f

T

cclo; velalterimundiparti, vel templis ac ido-

L, j ï['

lis tenebant affixos. Inter Philofophos errárunt

yetii

etiam illi, qui fupremum Nurmen dicebant

duntaxat efle in ceelis, ür Auctor de mundo ad

jj

Alexandrum; aut extra ceelum effe , &univerfi

j IWC"

a

molem torquere, üt Stoici; aut in mundo in-

clufüm üt nautam in navi, àt Platonici: intef

D

jq;'

]ud&os & Samaritanos, qui teftibus S. Hier. a

C.66. l(aie , & Hilario L. 2. de Trin. puta-

J*

d

bant, Deum concludi templo, vel in Jerufalem;

vel in monte Garizim: Inter Hazreticos Gno-

jj

ftici , Valentiani, aliique, qui duplici principio

admiffo, bonum in luce, malum in tenebris

jl

Deum

cnfiü

collocàrunt ; Manichzi, — qgi quamvis

3

mole

[

Dr Dro UNOo:

258

mole infinità diffufüm dicerent, tribus tamen

[

ldl

quadris includebant; Sociniani cum Vorftio;

(it

Épifcopio & aliis, qui virtute quidem &fcien-

D)

tià ubique, fübftantià autem in cclo duntaxat

C

Deum prafentem ftaruunt: Inter Catholicos

Ti

Auguftino Steucho idem poftremorum error

itl

àquibusdam rribuitur; nonnulli etiam Carte-

&

fianos & Gaffendiftas infimulant, quód ex eo-

Q

rum de extenfione fpatio ac loco placitis nul»

T

lam effe fübftantialem Dei diffufionem fequa-

d

tur.

ü

107. Dico. Deus etiam ratione fübftantie

l

fuz eft rebus omnibus prefens ac immenfüus.

Pvob. L. ex Scriptura. Nam fübftantialem Dei

[

prafentia

m ubique; docent teftimonia, Deut.

I

4- V.39.

Scito ..., quód Dominus ipfo fit Deus

[

zn. celo fuvfum 9 in tevva deovfurmn.. Pal. 138.v.7-

&eq. Quó ilo à fpiritu 1uo,

e9 quà à facie tua

[/

! fugiam $. Si a[ceidero in celum;

tu illic es; fide-

fcendevo ia dufermum . ades gc.

Sap. 1. v. 7. Spi-

T.

l

vitus Domini veplevit ovbem terravum. Jere

23« N-

24. $i occultalitur viv in alfconditis s. 9

[

ego o videbo eum, dicit Domiuus.

Nunqui

N

gon celum $9 terram ego impleo ?. dicit Dominmus.

uamvis veró ex hac pra:fentia recté inferatur

j

J

etiam fübftantice immenfitas, eandem apertiüs

[

etiam exprimunt alia; Tobi enim 11. v.

9. dicit

h

Sophar de Deo: Excelfior celo efl, &5 quid fa-

li

eies? profundior iuferuo, $ unde cocno[ces * lotte

Y

giov tevrá nenfuva eyiy, €9 latior mari. Salo-

non 3.Reg.8. v.27. Sienim celi celorum te ca-

2

gpere zog polfuut ; quauto nagis domus bac,. quam

«t-

p

Dzrz Dzo U&o.

229

Jicus

edificavi ? Baruch 3. v.25.. Maguus eff , g uou

Il. Ex 7va-

(orli

babet fiuem , excelfus eg. immen[us.

(e

ditione. Ccum Lateran.l. vocat Chriftum Zucir-

jpntat

cum[cviptum [ecundim divinitatem , Lateran. IV.

Yholtt

C. firmiter. profitetur, íe credere Deum zm-

m t

mesfum ; Symb. Athanat. habet:: Zmmienfus Pa-

zer , immen[us Filius, immen[us Spiritus San&lus ;

n

J ut

&univerfim loquendo Patres primorum Sz-

culorum plures contra Arianos & Macedonia-

dis

g

nos difputantes, tum Filii tum Spiritus Sancti

divinitatem ex immenfirate probárunt.

Spe-

p

ciatim veró de ubiquitate divina fübftantiali te-

flantur "Theophilus Antioch. L. 2. ad Autol.

w

jem )

Dei proprium boc efl ,. uon folim . ubique. effe , fed

etiam iufuerà ommuia.

Arnob. L. 6, cont. Gent.

.

7)

Hoc eff proprium Deovum , compleve omuia vi [ud

don pavtialiter u[piam , [ed ubiquee[fe totos. Clem.

ab

Alex. L. 7. Strom. Deus 20 comprebeu[us. om--

g

uia comprebendit.

Orig. homil. z2. in Genef.

n

ANónme ubique Dominus ?. uónue ipfo dixit: Ca-

Y

lum €9 tervam ego inpleo.. Cypr. L. de van.idol.

J

Dei templum . otus eff nuudus ;; Deus eunn eft to-

Áj

2us ubique diffufus. . Athanaf. L. cont. Sabel. greg.

[

1/

AVe queratis locà maguitudinem tantam, u£ qu&

D j

ii

n

polfit -Dei imagnitudinem caperes won euun immen-

Jum in snenfo eff.

Idem: 4£a complet otntíad, ut

ae(!

209 um exigua creatura exten[us adequetur.

E

v d,*'

lar, L. 1. ad Conftant. Deus 9 ubique ef! €9 to-

I(lj Jl)

"

[

1us ubique efl.. Cyril. Alex. Catech. 6.. z /oco

aniniim definitus , [ed locovum opifex: in ommi/us

u

exiflens, e7 à mullo circumfcviptus: umus of* ubi-

ni

f

quepva[ms. Similia reperies apud Chryfoft. m

[l

L]

$40

Dzr Dro Uxo.

i

Pf 115. Bafil. in Evang. Joan. Ambrof.L. 1. de

Á

fid. C. 16. Gregor. M. in Cant.

Hieronymus

COH'(

veró hoc dogma ex profeflo tra&tavit in Com-

ment. Ia. ad C.66., & S. Aug. ep. 57. ad Dar-

DI

L)

ftm

dan. ubi ait: Eff Deus pev cun&a diffufus. .

[

fubftamtialiter Deus ubique diffufus ....

utude fa-

&(

zendum eft , Deum ulique effe pev divintatis pra-

tem

entiam. egc.

IIL. Ex Ratioze. x. Deus eft ens

N«

omniperfe&iffimum; effe immenfüm eft per-

0

fe&tum : ergo Deus eft ensimmenfüm. 2. Deus

[j

eft ubique peroperationem ; üt concedunt So-

ciniani, & patet ex Scriptura Pfàl. 158. cit, $

Qu

D

fiunpfero: peumas meas. diluculo, &g babitavero in

Á

extvemis inavis ; illuc manus tua deducet me.. A&

!Il

17.v.28. /n ipfo vivimus, movemur t9 fumus.

[

Sed operatio Dei entitativé fumpta eft omnino

idem cum illius natura, àt docer Bafil. L.5. adv.

N

!

Eun. fcribens. /» fimplici & corporis expevte na-

D

guva eadem efd vatio [ubflautie Q9 operationis: er-

(0)

'o eft ubique per (übítantiam. 3. Deus non

eft nullibis càm fit ens exiftens: ergo cftalicu-

Qu

bi: ergo ubique.

Si enim foret alicubi, nec

D

tamen ubique: ergo inprimis limitaretur ejus

VX

fubftantia, nec jam infinitus foret in hac, ficut

in perfe&tionibus tamen reliquis : deinde in hoc

loco non exi(íteret neceffarió; càm hujus ne-

ceffitatis nulla ratio dari queat, & preeterea re-

pugnet independentiz divinge: nec etiam ibi

:ä

effer liberé; quia trune vel locum illum mutare

non poffet ratione immutabiliratis, vel alibi fi-

flere fe non poffet preefentem

; quod magnæ

imþpe.rfe&ionis nota foret.

108.

Dz Dzo Uxo.

23I

j

i

j

108. Objic. Juxta Scripturam Deus fic eftin

locis quibusdam , ut non fit in aliis: Sed hoc

nymus

Cor-

conciliari nequit cum immenfitate afferta : ergo.

M.

[?i

7

d.

j. prob. .x. Quia Deus eft in calo, non au-

TT

tem in rerra, juxta illud Pfal. 113. v.25.. Celum

celi Domiuo: Tervam autem. dedit. filiis bominum.

ui?dejï.

2. Quia eft in tabernaculo & templo, non au-

Iit

tem in aliis edibus, üt ipfe ait 2. Reg. 7. V. 6.

dii

Neque babitavi in domo ex die illa, quà eduxi fi-

d p

)u

lios Ifrael de terva ZEg ypti usque za diem banc: fid

p»

]

ambulabam. in tabevuaculo Q9 im teutovio.

3.

ln

ii

Quia eít in juftorum animabus, non veró in

peccatoribus, fecundüm illud Joan. 14. v. 23.

j

y K

JAd eum veuiemus €$ manfionem apud eum facie-

mu$. Conf. 1. Sepe in Scripturalegimus Deum

fmf

. ambuláffe, defcendiffe, recetlife ab impiis &c.

mf

. Sed hec immenfitati repugnant: ergo. — Covf.-

j

at

11. Genef. 6. legitur, Cain fuiffe egreffüm 2

'acie Domini; & C.25. Rebeccam perrexiffe , ut

T

us

confulevet Dominum : ergo in plaga orientali,ad

quam profugit Cain, & in regione; quam re-

j

liquit Rebecca, non videtur Deus fuiffe.

1bi7 n'.'

&. D. M. Deus fic eft in locis quibusdam,

yrt

ut eo modo non fit inaliis, quo eft in illis C.

C]M

üt plane in aliis non fit N. — Quamvis enim ,

jnln

Deus ubique fit per divinitaris fuze praefentiam,

j [

tamen fingulariter eíft in coelo per glorie 1u&

r

revelationem , pramii largitionem , & beato-

[am Ib

rum Deum laudantium exaltationem ac regnum;

muMIE

inarca, tentorio & templo per precum exau-

jii!

ditionem , mifericordie manifeftationem & mu-

u

nerum conceífionem ; in juftorum animab'us.

P4

per

j

V

232

Dz Dro Uwo.

per fanctificationem , gratie inhabitationem &

tiof

virtutum operationem; unde bac tantüm fpe-

«l

cialis praefentiee ratio , non veró fübítantialis

Sim

rd

Dei preefentia per allaras. probationes excludi-

tur; üt $. Aug. ep. cir. Damafc. L. z. de fid. C.

f

13. Bern. Serm. r. in Pfalm. aliique Patres do-

&j

cent.

Ceeterüm fenfüs litreralis textüs 1mi eft,

u

T«

fupremum coelum Domino proprie effe dica-

tum, illádque dare huic refervatum; terram

Vg

Ci

autem habitandam deftinatam hominibus, ac

inter eos diftribuendam permiflum iisdem: odi

Qu

autem , arcam in qua D/eus fzepe fpectabilem fein

IG

columna nubis aut ignis preebuerat,ha&tenus non

n

fuiffe intemplo, fed füb pellibus ac in tentorio.

p

4dd Conf. £. $. D. M. Legimus, Deum ambu-

jut

làffe , defcendiffe, receffiffe &c. fenfü proprio

r

& quo fipnificatur verus motus aut. loci muta-

qi

tio N. íenfa metaphorico, & quo duntaxat

&

manife(tatur diveríà Dei operatio & effectusC.

W

Fide , ait S. Aug. Serm. 7o. de temp., ze afcen-

D

d

Jfiouem €$' defcenfionem localem [eutias: - udignum

eft boc de incovporea €$ ubique tota feutire [ubflan-

V

Y

£e; [üd de[vemdere dicitur. Deus, quaudo curam

Bumane feagilitatis babere dignatur ;, vel, üt L.

f

16. de Civ, C. j. dicit: Cim aliquid facit in tev-

va, quod preter ufgtatum nature cur[um miralili-

tev fathum . pra[entiom ejyus quodammodo oflendat.

;

Hine defcenfüs Dei Gen. 11. ad videndam tur-

rim Dabel, iram ejus & poenam fuüperborum;

Gen. 46. cum Jacob in ZEpyptum, pratiam &

patrocinium; Matth. 3. Spiritüs Sancti füper

Chriftum, illius invifibilis Spiriïüs manifefta-

tio-

, D Dreo Uuo.

235

nemd

tionem fuüb columbe fpecie; Verbi Divini de

mf

ccelo , affamptionem nature humanee defignat.

hunt

Similiter Genef. 3. legitur: deambulaffe in Pa-

x

radifo, & Deuter. 23. ambulare in medio ca-

hd

ftrorum, dum ibi primos parentes ad examen

us

& poenam vocavit, hic veró militibus robur &

t

populo tutelam indulfit: Accedere autem vel

[:

recedere dicitur , fi beneficia larpgiatur , vel pra-

[(0]

tias uberiores retrahit.

Ad Couf. 1. . N. C.

bis!

Cain enim dicitur tantüm egreffus à loco; in

lm

quo ei Dominus apparuerat; Rebecca autem

oné

remorior à marito fecefliffe in cubiculuta ad

zi

orandum; unde non fecundüm fenfüm pro-

entüt

prium fequitur, Deum ubique non exiftere,;

y ami

prafertim cüm in poftremo cit. legatur, Ifaa-

Yopn

cum ibidem pro uxore fua Deum rogáffe. . --

j my

quidem fünt, qui putent, antiquis Parriarchis

duntil

ante Jacobum fuiffe ignotam Dei immenfitatem,

fl

ideóque hunc Genet/28. dixiffe: JDominus ef

[ af":

in loco iflo , e9 ego ne[tiebam: Sed cüm hiclocus

i

;l

de fpeciali aliqua demonftratione providenrize

'i,

T.

virtutísque divinge, quam apparitionem etiam

j a

'vocare licet; loquatur, minim? veró de pre-

d, it

fentia Dei fübftantiali; haec opinio caret funda-

j

mento , nifi forté ad rudiores quosdam reftrin-

yii

gatur, de quorum errore etiam fuprà Hiero-

a j

nymum ac Hilarium teftes adduximus.

d

109. Zufl. Plures ex Patribus videntur ne-

jb

güffe Dei immenfiratem. — :Nam 1. Chryfoft.

hom. 5. in epift. ad Coloff. & Aug. L.83. QQ.

4f ]

2. Tatian.

q i

q.2a. docent, Deum nullibi effe.

L. cont. Grec. & Clem. Alex. L. 5. Strom. ne-

gnifef'

gant;

li

P

iupé

334

; Dg Drzo Uuo.

4

ant, Deum permeare materiam & rerum füb-

V al

j

antias, volüntque eas tantüm efficere, 3. La-

$o

s

&antius L. de Opific. C. 16. Deum dicit dun-

fiiit

taxat efTe in coelo, üt anima eft in folo cerebro.

U o

4. Clem. Alex. L. 2. Strom.. Aug. L. 2-adSim-

J

plic. q. 1. alitque volunt, Deum in loco effe;

qux

non fübftantià, fed virtute tancüm & operatio-

p

du

ne. Corf.I. Deus non poteft effe immeníus;

nifi vel fit extenfüs, vel fecundüm toram fuam

fj

fübftantiam fepe multriplicatus: utrumque re«-

W [/

pugnat Deo: ergo.

Cenf. II. Si Deus foret

gun

L

1

mmeníus, fequeretur 1. eum replere etiam

n

loca obíceeniffima; 2. prefentem effe in deemo-

fer

nibus; 3. facere jam nunc omnes omnino ho-

ihir

mines beatos; càüm Dei prafentia hominibus

T&

beatitudinem tribuat: fed 1mum eft abíurdum

B

& Deo indignum; 2dum impoffibile, juxtail-

m

lud 2. ad Cor.6. Que autem comventio Chvifli ad

[

[0/7],

Belial &c.; 3tium falfum: eroo.

2c N. Ajf. ad prob. 1. D. Docent Deum effe

tho

nullibi, excladendo per hoc modum exiftendi

fix

creaturarum circumícriptivum ac definitivumC.

qiin

excludendo etiam fubflantialem pra:fentiam &

f

modum exiftendi repletivam N. — Chryfofto-

W

mus & Auguftinus, quos füprà notavimus af

fü

ferere Deum effe ubique, eatenus tantüm ne-

el

àrunt, Deum effe ullibi ac in loco, quatenus

&

áloco non circumfcribitur aut terminatur it;

e

ut alibi non exiftat, fecuti in hoc Patres anti-

b

quos, inter quos Dion. L. de div. nom. C. 3.

fic de Trinitate loquitur: 4pfa ueque in loco.ef;

ti

u

Dz Dro Uwo.

23

m

ut abfit ab aliquo , vel ex alüs in alia transmigvet :

€? vevó in omvibus, que funt, zpfam dicere ejfé

i du

minus eff, quàm pro illius iufimitate, que omia

vret

£2 excedit «s ample&litur. . Ex Boét. L. de Trin.

n

ANam quod ubique eft , inquit , ita dici videtur , n

p d

quod in omni loco fit , omminto enim n loco effe on

»pera(ir—

poteft : fed quod ei omuis locus adfit ad eum capien-

mell

dum; cium ipfe mon fufcipiatur im loco. . Z4tque ideo

j fit

musquam im loco e[fe dicitur; quomiam ubique eff,

nqucfü

f& uon in loco.

"Ad prob. 2. D. Negant Deum

i ff

permeare materiam & rerum fübítantias, ut

e d

per hoc negent Deum corporum modo permi-

den

Íceri cum aliis rebus, aut ranquam partem &

ino)

animam illis ineffe C. ut negent Deum intimé

Yini

rebus omnibus fuáà entirate & fübftantia ineffe N.

(urdug

Prior fenfüs erat Stoicorum, quos uterque im-

TA

pugnat, unde & Clemens ibid. ait: /l; Dewm

lil

omuem perineare fubflantiam . affevunt , mos. autem

eum [olum . dicimus effe&lorem: pofterior eft or-

)eumäf

thodoxus & à neutro affertus; quamvis in Ta-

cxifffffï

tiano, ranquam hazretico & fectae propric con-

i

ditore, vindicando laborandum alii non cen-

feant.-

)

"Ad prob. 3. &. Sunt, qui Lactantium

erráffe, & hinc deferendum volunt: alii excu-

r

u

fant; quia hic non agit de modo, quo Deus

eft in loco, fed folüm animze locum expendit,

n

gt

eámque cum quibusdam ftatuit in cerebro; 11-

cut Deus eft in fümmo, h. e. in cclo, quo

j

( 0

benignéexponi poteft de quodam fpecialiori in-

habitandi modo ex f. d. l£t quamvis compara-

n

tionem etiam in eo facere videatur, quod ani-

" J'

8 COF-

ma commeet quándoque ad pectus & ali

-

poris

236

D DEO,UNO,

poris membra, Dei veró mens per univerfas

mundi parres intenta difcurrat; addit tamen

Tf

eandem mentem u/ique prafenten , ubique diffu-

aQ

fam;, & L. 7. Inft. C. 3.: Divinum Spiritum effé

p

ubique diffufum , eóque omuia contimeri uom ita

füp

zameu (quod ad füperiorem Stoicorum errorem

Mlt

evitandum fübjungit) u£ Deus ipfe , qui efl incor-

b

vuplus, gravibus e9' covruptibilibus elementis qmi-

D

fceazuy. — .. dd prob. 4. D. Volunt Deum effe in

j

loco , non fübítantià, fed virtutetantüm & ope-

dj

ratione, excludendo per hoc à Deo molem &

t

ejus cum rebus adin(lar corporum admixtio-

nl

nem C. excludendo ejus fübftantialem preefen-

fn

tiam , & admittendo tantüm praefentiam per po-

a

tentiam N. Ufurpata hic à Patribus Grecis vox

j

lj

d'óvauuc feu vis & virtus eadem eft ac illa scía

ttüi

feu effentia & fübftantia, negátque folüm illum

lii

f

fenfum priorem.

ic poftquam Anaftaf. in L.

DT

de incircumfcripta Dei fübftantia dixiffer; D

7iijí

fulftantiam e[fé. m omuibus, que [uzt ; mox illud

fb

exponens dicit: JDiviná fud virtute comtvabit [e

[

ad univevfa , €g. coutinet. Ex Falg. L. cont. ferm.

LP

Fauft. C. 4. ubr dixerat, Deum contiuere omnen

l«

Jocum ,addit: /z quoanoles efl mulla, 9 cujus of vir-

m

gus inneu[a. Yem utrumque conjungens: Zrzus

D

Dei atque. Diviuitas -meceffe efh ita. [it natuvaliter

pl

zmmeu[a, ficut. eftl natuvaliter [empiterna. — Ante

in

hos autem Athaànafius L. contra Sabell. /Vozcum

G

omnibus , inquit, exzezfus complet. omnia. Deus:

[

Doc enim corporeum efl : verüm tanquam vis ommia

continet ,. eff entin vis corporis expers , ub afpe&um

h

107 cadeus , monm ambieus uec amlita.

ln

E

p a

Dzrz Dro Uwo.

237

Yieri

A Couf. T. w. D. x. p. M. Non poteft effe

. aE

immenf(us, nifi fit vel propri$ & formaliter vel

L JUF

eequivalenter & virtualiter extenfus C. nifi pro-

j

p

prié & formaliter fit extenfus IN.— S. Aug. ep.

füp. citat. monet: 47 eo ipfo , quod Deus dicitur

m

07l ,

ubique diffufus ,. carmali vefifteudum ef? cogitati

g

€9 meus à covporis feufibus avocanda , ue quafi [pa-

iij

ziosá anagnitudine opiaemur Deum per cuncia dif-

ndi

fuudi , ficut bumus. aut. bumor aut a& aut lux ifla

m

diffunditur ; f&d ita potiis ficut eff magna [apientia

yltt

enam in bomine , cujus ef? covpus pavcum. NNegatà

dni

in hunc modum formali extenfione virtüalem

p

feu eequivalentem extenfionem ac immenfitatem

|par

exponit ibid. his verbis: Eff Deus per cun&la dif-

z a

fufus fic, ut mon. fit qualitas mundi, [ed fubflautia

ilié

cveatvix mundi [iue labove vegenus e9 fime onere con-

mili

zinens smundum . . . uon quafi.mole diffusá , ita ut

wLi

in dimidiomundi covpore fit dimidius , 9 in alio: di -

fïeï)w[':

midio dimidius , atque ita pev totum totus ; [eds iz

qu

Jfülo celo totus , €9 àn [ola terra. totus , 9 nullocoz-

27

zentus loco, fed in fe ubique totus..

"d ad. avt.

ld L

AN. 4 ff- Quamvis enim modum quo fpiritus in

i [

loco exiftit ; explicare accuraté nequeamus ; non

TP

j

tamen illa reponenda eft in totius fübftantieere-

AU

petitione, quia aliàs una eadémque fpiritüs fim-

jin

plicis fübftantia foret multiplex, aut reproductio

in anima & Angelis naturaliter haberetur. 44

H

Nam:

Conf. II 3. ad. s. Seq., quam frivolam €7 ve-

[LÀ

/

]þonji"one.indz'gnam Hug. à. S. Viét. vocat; N.m.

jf

iNon enim periculum eft, ne Deus à locorum

if

fordibus inquinetur ,. cüm fpiritus fir ejusmodi

Pm

inquinamentiincapax. 444 2d.$eg. N. m

* Hmi—

!

".

liter

"

—

N

258

DE Dzo Uwo.

&

liter; quia. & bic fictirium eft periculum, ne

demonum malitiam contrahat Deus: — allatus

latl

fler

veró textus confenfüm & concordiam, non

autem fübftantialem praefentiam Dei diabolique

te

negat. /4d 3f. Seg. IN. M. prob. D. Praefentia Dei

pr

fpecialis per gratiam confummatam & lumen

ls

glorise tribuit hominibus beatirudinem C. ordi-

b

naria & omnibus communis

lu

per cogniriopem,

operationem & fübftantiam N.

po

i1o. Obferva 1. Difputari hic folet inter

pra

ür

Scholaílicos ; an & quomodo probetur Dei

fubftantialis praefentia ubique ex ejus operatio-

p

a

ne? Ad cujus queflionis partem 1mam Sco-

tus negat argumentum efficax inde poffe dedu-

T0j

foi

ci: Contrarium non tantüm affirmant Thomi-

fte, fed fimul etiam refpondendo ad p. 2dam

Ye

d

volunt exinde demonftrationem à priori dedu-

ci;, eoquód Deus per íolam operationem a

]i

li

extra fit formaliter inloco. Quod rmum atti-

net, jam füprà innuimus fentire nos cum Tho-

h

miítis; quia quotiescunque virtus agentis ope-

ratio eft à fübítantia indiftiné&ta, toties recte in-

t

fertur ibi effe fübftantia, ubi eft ejus virtus &

i

operatio: fed operatio Dei indiftin&ta eftab ejus

f

e

fübílantia; eum autem ubique operari effica-

ciffimé probatur:ergo. Hinc Hugo à S. Vid.

L

L. 7. Erud. Theol C. 19. 5; Dei virtus, inquit;

ubique efh, càm alia uon fit Deivirtus ; quàm Deus;

tl

conflat, quód musquam deefl Deus ... ubicunque

prefeus efl opeve, pvefens etiam ueceffe eft ut fit

[

[/

eitate, . Quoad 2dum veró diffentimus ; tum

quia diverfa eft ratio. formalis omnipotentize

"

—

Dz Dro Uxo.

239

mj

& immenfitatis, ficut omnipotenriee & eeterni-

E

tatis: tum quia ür prius ratione eft in Deo exi-

flere , quàm operari; fic etiam prius eft exifte-

Q Y

[

o

re in loco, quàm ibidem operari: tum quia

n )

prafentia Dei in rebus, ex fuppofito quód exi-

j lu-

ftant, eft neceffaria & fequitur ex immenfitate ;

Cat

operatio autem Dei ad extra eft libera, & à vo-

jtont

luntate Dei dependens, qua fi etiam per im-

poffibile à Deoabeffer, nihilominüs Deus rebus

j

prefens adhuc vi füze immenfitatis intelligere-

&t P

tur. Scriptura & Patres, qui Dei preefentiam

per operationem declarant; docent; inprimis

n

um

ex operatione rit& inferri preefentiam; deinde

fe d

non effe in loco more corporum per molis dif-

Thot

fufionem & extenfionem aut commixtionem fi-

p

ve quanritatis five qualitatis ; demum efficien-

do creaturas & illis. exiftentiam dando caufa-

o

liter facere, ut Deus illis actu exiftentibus in-

ynet!

Ym

timà fit preefens formaliter per fe ipfüm & füam

entitarem indiftantem.

um

J

iT

irr. Olferva I. Alterum, quod hic con-

troverti folet ; eft: An Deus fit in fpatiis ima-

i

yit

ginariis, quibus mundus utpote finitus circum-

fufus concipitur ? Circa hanc contmroverfiam

(

[l

r «

convenit inter T'heolopos, 1. Deum aliquo mo-

TU

do eífe füpra feu extra mundum , üt patet ex

o

Y

textibus Scripturee num. 107. poftremum alla-

It

tis; quibus addi poreft illud Eliphe effatum

n*

Jl

"]

ob. 22. v.12.: 74 mon cogitas , quód Deus ex«

/

(i

[

j

celfior celo fit €$. fuper flellavum verticem fublime-

/

zuw; Etlí.20.v. 12: Quis menfus efl pugillo

I5

em

gt

O-

aquas , eg cfelo: palmo poudevavit &gc., in qu

)-:

D

540

Dr Dzrzo Uwo.

locum cotnmentans Hieron. ait ad C. 66.: Oflen:

fefed

ditur Deus fovin[ecus €9. atvinfecus , e9 iufufus 69

poff

f

circuimfufus 5

Hilar. L. z. de Trin.: Ur im bhis

Vflar

cuntlis oviginibus cyeatuvavum Deus intra&g. extva,

at

€g fupeveminens eg. iutevmus , idem. civcumfu[us &g

Deur

aufufus àn omnia wofceretur;, Unde & Dionyf.L.

f

de div. Nom. C. z. vocat Deum zmmundagnum,

Quia

circummundanum , füpermundanum & fupevcele-

«de0

fiem.

2. Deum extra mundum efle in femet-

ipfo, prout Ss. PPum formule loquendi do-

quid

cent.

Nam 'T'ertul. L. adv. Prax. C. 8. ute

p

omria, inquit, Deus eraz folus, ipfe fibà eg mun-

Tnr

dus , €9 locus €8 omuia.. Minuc. Felix in O&av.

1

Palàm efl , quàd Deus aute imundum fuevit filà pfe

hn

prouudo. Aug. in Pfal. 122.: Dicet aliquit,

u

autequam facevet. Deus. celum $9 terram , ubi ha-

did

bitabat 9/.. . in fe babitat Deus, apud & babita-

fan

bat, &2 apud [e eff Deus.. Bern. L. $. de Con-

fiq

fid. C. 6.: Non ef, quod quevas ultrà , ubi erat?

pr

preter ipfun ibil evat : evgoim fe ipfo erat.. Hinc

r

& antiqui illi verfüs: Dyc ubi zunc . effzt cim

D

pveter eun . gübil

effet ?. Tunc , ubi munc , in fes

Ítr

quoniam fibi [uflicit ipfe.

3 Deum effe fübftan-

def

fiqui-

Ti

I^

tialiter praefentem in fpatiis imaginariis;

dem illa cenfeantur exiftere realiter & inde-

M

T

pendenter ab operatione intellectüs; quia hoc

fenfü fpatia imaginaria funt locus realis, adeó-

UT

Y

que pro exiftentia Dei in his fpatiis pugnant

omnia argumenta , que pro Articuli conclutio-

I77

ne adduximus. Verüm cüm fpatia ejusmodi

r

non quidem fint jquid actu reale, non tamen

IT

quid mere fictum ad modum chymera; pr&-

L//

terea

&-

Dz Dro Uxo.

2AI

'

(j

1l

ferea etiam juxta alios non [int aliquid üt mer&

ii

poffibile fignaté conceprüm , fed conceptum

TT

inflar entis cujusdam realis, quod licét actunon

Q at

exiftat, poffibile ramen eft. Convenir rur(us 4.

Wf

Deum in his fpatiis non exiftere pofitivà hoc

jf

fenfü, quód eiscoexiffat & coextendatur ;

TT

quia illa actu non exiftunt nec extenduntur,

hi

adeóque relatio realis coexiftentize non habetur.

if

- Difcrepant veró inter fe dupliciter: imà

t

quidem quoad rem; quia aliqui dicunt Deum

.

l

»

potentià tantüm non autem actu exiftere füb-

;

gu

n(t

ftantialiter extramundum &in fpatiis imagina-

ziis, ficut non ipfo a&tu fed folà potentià ha-

t

27

betur ejus operatio extrinfeca in fpatiis illis ac

;

eXtra mundum, per quam tamen fecundüm

ul

flatuitur:

diéta num. pr. Deus formaliter profens ab illis

: (Jdbi

alii econtra, quorum partes & nos

fequimur,

de CC

Deo etiam extra mundum a&tualem

llf

preefentiam tribuunt; tum quia ratio illorum &

1. ,-?.

fundamentum ex dictis non tenet: tum quia

n

ipfa Dei entitas non tantüm nec loco eft circum-

f)m,

!'?I

Ícripta, nec alià quácunque ratione limitata aut

d

definita, fed infinité diffüfa a&tu. Accedit Auto-

'iiï) fiQB

ritas S. Auguftini , qui L. 1 1. de Civ. C. ;. contra

&T

Manicheos etiam ex propria fententia argu-

quia f

mentans inquit: 47 fov?ó fubflantium i,

is; i

uam nec incldunt , mec detevminant gee diftendunt

í

à

0C0

hr

» Jfid de eay ficut de Deo festire dignum eft , fa«

o

Tentuv , incovporeá bvelentid ubique totam à fan-

j

?i5 locorum extra mundum fpatiis abfeutem dicturi

TA

funt, eg uno tantüm $2 in compuratioue illius inff-

"4

Wifafis tam exiguo loco, i quo mundus efty otcupa-

p

|

f4Hs

24

*

:

DEADEO UNO.

,

zam? Hwom opinor ebs im bec vamiloquia pvogwd-

lQ

We

furos.

Et L. 7. Conf. C. 1.: Jza te vita vite

mec gvaudem per iufimita [patia undique cogitabam

du!

üb

peuetvave totam muudi molemts extva eam quaquae

]is

verfum. per immeu[a fime termimo, ut babevet fe

zerva , baberet celumy balerent omnuia , 9 illa fíni-

qi

ventur in te, tu autem uuuquam.. Ybid. C. s. Ubi

conflituebam im con[pe&tu. fpivits mei umverfam

M

cveatuvam , 69 feci unam ma[Jam grandem ; difin-

&am , genevibus [aue finitam ,

:e autem Domine ex

omii pavte ambientem eam &9' penetvantem fd us-

B

quequaque ifimitum , tauquam [i mare effet ubique

€7 undique pev immanfa [patia iufimitum folámmare,

«

€9 babevet n fe [pougiam quamlibet maguam , , fed fi-

lu

nitam , tamen plena effet [pougia 1lla ex omnz parte

I

ua immen[o . nari.

Neque obeft; quód 1mo

loco alibíque addat fpatia illa infinita effe zmames

t

E

bominum cogitationes ; 2do autem fubjungat: "n

uia aliud cogitave ton potevam; zam

Di,

fufpicabar , 4

Eatenus enim dixit effe inanes co-

falfum evat.

tür

itationes, quatenus z/agi

aniuy loca , cim nul-

[/4

Item falfüm decla-

k

;

5 locus fit preter mundum :

[

rat, quatenus conciperetur Deusfruffratim mun-

k

di partibus prefens ,

ur amplis Dei caperet covpus

IK

elephantis, quàm pa[feris ,

quà e[fet iflo grandius ,

avek locum.

Ita utrobiquefe

n

grandiorémque occup.

l

explicat S. Do&tor.

2dó autem quoad modum

loquendi; dum alii putant meli

üs dici, Deum

«

fed in fe ipfo;

Ti

non 'effe in fpatiis imaginariis ;

alii utrumque bené affirmari contendunt ; aut

I«

9

dum alii dicunt Deum in his fpatiis effe nega-

tivé tantüm, alii etiam pofitivé. In his enim

«

oqqene

Dz Dzo Uwo.

245

pmg»gi

j

loquendi formulis quantumlibet diverfis fenfüs

ifpui

idem fervatur ; quia ad;nittitur Deus extramun-

)gitalwr

dum fübftantialiter actu diffufus, & negatur

ubique habitudo ad locum actualem aut/actua-

qup

?

ia

lis coexiftentia; unde falvà veritate; quod pla-

li

1

lij

cuerit , eligere licebit.

z

M

ARTICULUS IV.

iil

"u Deus fit. Omnipotens ?

ii

11I2.

'Ota. Vox omnipotens fab gemina fig-

Vi

nificatione à Patribus ufürpatur; mo-

dó enim idem fonat ac zravroxgd'o , feu quod

2

"

in omnia poteftatem acdominatum haber : mo-

dó idem ac zavrod'vyauuoc , feu quod omnia fa-

J

j

cere poteft.

Utraque fignificatio Deo tribui-

tur, dum eum omniporentem confitemur; de

731

od 1t

poftrema tamen hic duntaxat agitur, quae po-

tentiam vere ac proprie effectricem ; eámque

i

ampliffimam tum ratione füi , tum rationeactio«

agalli

nis, tum ratione objecti exprimit.

m

u

Porro duplex generatim potentia

difïingüi.'

tur, altera paffiva, quae eft principium feu ca-

qn'

n dä

paciras aliquid patiendi feu recipiendi; hane

omnesà Deo excludunt, cüm imperfectionem;

j

perfe&üibilitatem, mutationem ac cornpofitio-

j

v.i

nem inferat: altera a£tiva, que eft principium

il

agendi, feu vis & virtus producendi quidpiam ;

pf

mE

h&c five proprié five analogicé (übdividitur in

activam ad intra; quz fcilicer producit termi-

".

11

num principio immanentem , h. e. in principio

d

receprurm inftar forme aut modificationis; vel

11

R

j-

ejusdem numero fübílantie cum illo; & in

adtivam ad extra, quea producit terminum

i

2

tran$-

lf

244

DE*'DEO Uno.

«d

transeuntem feu extraneum, h. e. à príncipio

realiter feu numericé feu fpecificé quoad natu-

pi

ram diftinctum.

1mam Deo competere ex

Myfterio Trinitatis hic füpponimus; de 2date:

qi

ul

ftatur Scriptura 2. Paral. 20. v.6. Job. 13. v. 25

Pf. 105. V. 2. & alibi ftepius; & habetur ratio

ME

ni

tum à priori tum à pofteriori; quia potentia

ejusmodi eft perfectio fimpliciter fimplex , & ex

Qt

p

creaturis tanquam entibusab alio demonftratur.

Praterea veró hae Dei potentia diftingui folet

in abfolutam, & in ordinariam feu ordinatam.

ju

Abfoluta dicitur potentia Dei confiderata fecun-

f

aL

düm fe, fine alia ulla füppofitione vel determi-

natione voluntatis, & absque ullo refpectu ad

€0

naturas rerum vel alias caufas: ordinaria hic fu-

X

mitur pro eadem potentia üt conjuncta & qua-

nj

qu

fi allipata fcientice ac voluntati, quà Deus de-

crevit hos effe&tus & non alios producere; cu-

Ti

tl

juscunque ordinis feu naturalis feu fupernatu-

ralis fint: alio ramen modo & magis ufitato or-

p

dinaria etiam dicitur porentia Dei, prout ope-

ratur fecundüm commwunes lepes & caulas

Nomine actionis in-

Yi

quas in univerfo flatuit.

telligi poteft vel ipfa operatio ; vel modus agen-

:

di. Circa priorem fentiunr quidem Trheologí

quidam, eam effe mediam inter Deum & erea«.

E

rturam , non quidem immanenrem fed transeun-

£0

tem , feuactionem quà Deus producit creaturas:

quia tamen communiüs vel actio ab agente di-

q

ftinéta in Philofophia negatur , vel à Theolo-

gis id difcriminis inter potentiam divinam & ^

li

creatam flatuitur; quód hec fit principium -

- acuo-

Dz Drgo Uwo.

248

hoj

actionis & effectüs fimul, ifta autem folius effe-:

|nat

&üs, fufficiet hzc adnotáffe.

Poíterior'acce-

a d

ptio pertinet tum adinftrumenta ; cumaut fine

n

quibus actio fit; tum ad materiam, ex qua fit;

tum ad ipfüm effe&tum, qui alius five ex fe fi-

j

]

ve ex fine five aliunde dicitur. Obje&um orm-

Qul

nipotentie adaquatum fítatuitur omne illud ,

'X]&ü

quod eftpoffibile. Dicitur autem poffibile du-

(

pliciter: . rmó quidem pofitivé feu extrinfecó,

ul

& fic denominatur à potentia, quatenus hec

Indà

poteft producere id, quod poffibile vocarur;

f

fed fic in prafenti nequit ufurpari, cüm aliàs

at

aut idem explicaretur per idem, aut circulus

xXdot

committeretur in declaranda omnipotentia:

lii

2dó autem negativé feu intrinfecé, & fic dene-

X qu

minatur per non repugnantiam preedicatorum;

w

quatenus quod effe aut fieri ex fe non repug-

AL

nat, poffibile appellatur; & fic neceffarió hic

n

ufürpatur.

Preter Rabfacen aliósqueveri Dei contem-

j

Q

ptores, ac diffidentes fzepiüs Supremo Numini

Judeos, circa hanc materiam errárunt 1. Ma-

quii

ons

nichei aliique duorum principiorum cultores,

qui Deum bonum fecerunt adeó impotentem ;

g

ol

ut non poffet avertere malum:

2. Hermoge-

niani; Seleuciani, ceteríque poft Platonicos

t

[

aut alios etiam Philofophos, qui materiam Deo

coeternam finxére, quód negarent Deum facere

ratüfa*f:

"

quidpiam poffe ex nihilo ; Ejusdem etiam erroris

à Theophilo Alex. accufatur Origenes afferens

j

p

tanta poffe Deum, quantum ei ad operandum

materia miniflraret: 3. Ariani, qui Filium

ïipil!fä

Dei

3

«

M

Dzr Dro Uxo.

246

fütif

velut inftrumentum à Patre conditum effe vo-

TDti

lüerunt, quo ad cetera procreanda neceffarió

tj

fit ufus:

4. Adduntur Origenes iterum Pe-

sdic

trus Abaelardus , Wicleffus , alique, qui negá-

lib

runt Deum polfe facere alia plura aut meliora

Pofterioribus

&i

iis, que fecit vel vult facere.

fi

il

his veritarem contrariam finpillatim opponemus,

d

te

priores 'illos univerfalibus affertionibus expug-

pu

naturi,

&tid

113. Dico ]. Deus habet infinitam poten-

li

of

tentiam ad extra.

Prob. I /|dutovitate. Pf. 144.

t

v. 3. dicitur: AMagmus Domimus...t9 magti-

tior

zudinis ejus non eft finis ; quod de virtute ac po-

[

0

tentia intelligendum effe, colligitur ex fubjune

pe

€is: Generatio €9 genevatio laudabit opera tua;

ij

€9 potentian tuam pronuntiabunt. — Eccli 18.v. 3.

dj

&Íeqq.: Quis imve[ligalit magnalia ejus; vivtu-

M

:em autem imagnitudims ejus quis emuntiabit , aut

fjj

quis adjiciet eparrare mifevicordiam ejus ?. IVou mi-

Ms

muere meque adjicere , neque . eft invenire magnalia

0m

JDer.

Efther. 13. v. 12.: Domine Rex Deorum

lt

£2 uiverfe poteflatis, Hilar. L. g. de Tria.: Deus

d

inquit, ef Zmmenfe virtutis vivens €9 poteflas.

.mï

Plura vide num. feq. — Prob. 17. Ratione. Po-

di

tentia finita, ex qua parte eft limitata, & impere-

fecta eft, & ralis, quà facil& alia major concipi

It

ol

oteft: fed in Deo neque ulla imperfectio effe

pi

poteft, nec aliqua perfe&tio ralis, quà poffit in

tü

illo genere major alia facilé & fine repugnan-

tia concipi: ergo potentia in Deo non e

ni-

du«

ta, Ífed infinita;

preíertim cüm jam füprà

Deum oftenderimus effe ens omnipcrfe&iüï-

mum

Ds Drzo Uuo.

247

w

fnum & infinitum in omni genere.

Conf. Po-

efni

tentiaDei poteft fpe&tari vel ratione fübjecti,

"d

cujus eft porentia, vel ratione füi, vel ratione

actionis & modi agendi, vel ratione objecti:

li. negä'

ol

fub quacunque autem ex his ratione fpectetur ;

emiícat infiniras. INam 1. fübjectum aut quafi

Torbi

n

fubjectum potentiee divinae eft effentia fimpli-

citer infinita in genereentis; adeóquecüm pro-

n

prietàtes fequantur conditionem füi fubjecti;

etiam potentia infinita eft.

2. Potentia Dei ra-

pDICEw

tione fui fpe&ara ex nuper dictis non eft limi-

"n

tata & finita; ac praterea habet omnes condi-

g

tiones perfectionis fimpliciter fimplicis. 3. Ra-

T

tione aCtionis & modi agendi eít plané inde-

füby

pendens ab alio, ficut ratiome effentice Deus eft

r

independens; quia modus agendi fequitur mo-

CA

dum eflendi.

Hinc Tertul. L. 2. cont. Marc.

- vini

C. s. '"Theoph. Antioch. L. 2.ad Autol. Chry-

lit,

oft. hom. 2. in AG. Ap. Aug. L. deFid. cont.

U

Man. C.41. abibíque oftendunt, Deum creáffe

] d

omnia de nihilo & independenter à materia:

Jar

Iren. L. a. C. 2. Athan. L. 5. cont. Arian. autem

.Ji

docent, Deum ih creatione opus non habuifle

j

nftrumento.

Sed ad ejusmodi modum agen-

J

di requiritur perfe&tio fimpliciter infinita inge-

v lmpf

nere entis: ergo. 4. Spe&tatà demum ratione

(

obje&ti eft infinita; tum quia poteft plures ac

(lio!

plures, item perfe&tiores & perfectiores crea-

xl

turas absque termino, & fic in infinitum pro-

um

ducere: tum quia Deus fimpliciter infinitus e

d

& nunquam íatis participari poteft; adeóque

T

4

eme

(

g

N

$48

Dg,Dso UNO.

À

Ícsmper mapis & ma

gls ac infigitis 1modis eft

participabilis.

Tip

&T

114. Dico 77. Deus e(t omn

'ipotens.-' Prob.

I Jurevitate. Scriptura Sacra 1. Deum plus-

du

quam fepruaginta inlocis vel ex propriis ejus;

vel ex Scriptorum fàcrorum, vel ex hominum

In

juftoram verbis omnipotentem vocat. 2. Deo

d

dicit nibil impotfibile; Genef. 19: v. 14.* u-

fi

quid Deo efl quidquam difficile?. quod 7o. Interp.

In

per impo//ilile vertunt, u d uvamisen.

erem.

ii

32. V. 17.: IVen erit tibi difficile omge verbum.

]

IX

Luc. 1. v. 37.: "Apud Deum non. evit ampo[fibile

omue verbuim.

3. Deo dicit omnia 'poffibilia;

G

[

lobi42. v. 2.: Stio Domine , quia ommuia potes.

Marc. 14. v. 36.: ddbba Pater/ omnia tibi po[-

l

ibilia [unt. Matth. 19. v. 16.: Z4pud bomines bot:

j

ampo[fiile ef : apud Deum . autem omnia. poffibilia.

G

fust. Symbola non minüs omnipotentiam pre-

j

dicant; nam in Apoftolico & NNiceeno profite-

d

[

mur nos credere ;2 Deum Parrem omnipotentem;

& n Athanafiano dicimus: Ormipotens Patev;

þl

Omnipotens: Filius , Qmnipotens Spirisus Sanctus.

li

Demum Patres unanimiter idem teftantur; &

quidem eorum nullus et, qui Deum nonap

peller omnipotentem: prafertim autem id fa»

ciunt , qui aut fcripferunt in Symbola, aut ge-

1

minam illam Omnipotentie ufürpationem ex«

pofüerunt, cujusmodi fuerunt Dionyf. L. de

q

div. Nom. C, 9. & 19. Cyril. Hier. Catech. $

Qrig. L. 1. Periarch. Theoph. Ant. L. 1. ad

Autol. Greg. Ny(L. L. 1. cont. Eun. Tertul,

(

L. de fag. in. gcrffäcu.c.. C. 12. Ruffin, in S

mba

Aug.

d

Dr Drzo Uwo.

249

d

Aug.in Enchir. C. 96. &c. Preterea veró ex om-

nipotentia certa & demonftrata oppugnabant

du

errores Marcionitarum & Manicheorum de

m

duplici principio, Ffermogenis &aliorum de

T

materia Deo cogterna, Arianorum deFilio Dei

YO

Un-

in rationem inftrumenti à Patre condito.

j D::

de & iidem hanc veritatem tanqüam manife-

J

fiam habent, üt patet ex eorum loquendi for-

]u

mülis, quarum quasdam exempli gratià addere

]eren

fufficiat. — Arnob. in Difp. cont. Serap. & ex eo

i

Petr. Damiani Opufc. 96. C. s. Qui boc negat ;

f

inquit, iil illo fiultius eft. "Tertul. L. deRefürr.

J

Carn. C. 9.: /Vor alid vatioge credendus efl , quàm

i

ut omia poffe credatur. . Greg. Ny(T. L. Catech.

iil

Long? ef? ab opinione , quam de Deo babemus, ali-

ii

quideiimpo[filile e[fe.. S. Aug. (erm. 1 39. de temp.

.2.: IVon dico , da mibi Chviflianum , da smii

»Oæbü

m

Sudeum: fed damibi pagamum , sdolorum cultovetn,

n

damonum Jervum , qui non dicat Deum effe omnipo-

Qu

zentem: negave Chriflum poteft , negave Deun omti-

poteutem mon potefl. . Eam in rem etiam Hué&-

r

j

T

,

tius teftimonia Gentilium Philofophorum &

t*

Poétarum collepit, Proj. /J. Ratione. 1. Quia

00

potentia fimpliciter infinita eft infinita omnibus

nidll?

modis, quibus effe poteft; adeóque non folüm

10

t

Mil

infinita eft in (üa perfe&tione entitativa aut mo-

od

do agendi, fed etiam in objecto , quantum ex

(l.t

parte illius eft aut effe poteft. infiniras: ergo

J

cüm Deus habeat infinitam potentiam , füb fuo

JIL

obje&o includit omnia poffibilia: ergo eft om-

(5

nipotens; cüm ille dicatur talis, qui omne fa-

cere poteft; quidquid non implicat. . 2.

Quid-

f

N

P

quid

N

!

250

Dr Dro Uxo.

quid eft poífibile, nec ramen à fe fed ab äliö,

lipid

eft per aliquam potentiam poflibile: ergo vel

45

illa potentia eft in Deo, & fic erit omnipotens;

Àop

vel eft in alio quodam ente, & fic multó magis

Ts

& perfe&tius debet effe in primo ente; à quo

Àup

fcilicet illud aliud ens potentiam fuam participat;

qoce

adeóque ruríus Deus erit omnipotens. 3. Po-

at

rentia aliunde limitari non poteft, quàm velex

TUf

diffimilitudine effe£tüs, unde equus non gene-

tul,

rat murem; vel ex majore effectüs nobilitate;

Aut

unde corpus non producit Angelum : vel ex

0U

neceffitate certee materie, unde ignis ex aqua

Pri

ignem non educir: nihil horum limitat poten-

Ti

tiam Dei; quia 1mó nihil illi hoc fenfu eftdiífi-

i

mile, quód illud in fe eminenter non contineat:

tür

quia 2dó Deus rebus omnibus eft infinité per-

f ]

du

fe&tior: quia 3tió vel Deus ab ejusmodi difpo-

fitione non dependet, cüm creare poffit; vel

X

in materiam difpofitiones quascunque inducere

d

poteft: ergo.

ih

115. Dico

III. Deus abfoluté poteft facere

Ti

plura & majora iis, que facit aut facere jam

D

vult. Proj. 1. p. Scriptura enarrat plura Deo

!

poffibilia, quàm quae Deus feciffe aut fa&turus

1

effe legatur.

Sic Sap. 11. v. . & feqq. recen-

peccato-

fer plures poenas & tormenta , quibus

res torqueri poffint; r.Reg. r1. v. 3o. Heli; &

i

!

C. 15. v. 13. Sauli exhibet fortem familiee futu-

[j

ram, fi officio aut Dei imperio fàtisfeciffent ;

(

2. Mach. g. v. 18. Judae Machabzei ore enuntiat;

[/

Deum uno nutu poffe delere hoc univerfum;

Ji

Matth. 5. v, 9. per Joan. Baptiftam declarat ; de

þ(h

lapi-

DEg DEOþ UNO.

251

ii

lapidibus poffe fufcitari filiosAbrahae; Matth.26.

E

v. 53. Chrifto ipfo interprete docet, duodecim

OL

Angelorum legiones mittendas à Patre, fi Fi-

)nà

liusrogaret. Similiter Athanaf. L. 3. cont. Arian.

i

Aug. L. 26. cont. Fauft. C. 7. Bern. ep. 196.

Yicnt

docent, Deum alià ratione, quàm per VerbiIn-

$

carnationem, potuiffe redimere genus huma-

n

num. Alia exempla potentize divinee affert T'er-

r

tul. adv. Prax. C. 0. Chryf: hom. 24. in Genef.

Vil

Aug. L. de Nat. & Gr. C. 7. L. ad Marcellin.

L

C. 1. & 35. 'Theodoret. ferm. 4. cont. Gentil.

e

Prob, 2d. p. Ad Ephet 3. v. 20. de Deo dicitur:

poo

Potens eft omnia faceve f[uperabundanter , quam pe-

a

timus aut inteligimus ; ubi dum in greeco legi-

Qtind

tur, Uzig 7ráwrz füper omnia; &vrip éxzrsqua-

p

& füperabundanter, primum ad opera, fecun-

j öXïP

dum ad eorum perfectionem referri videtur.

fin «

Accedunt teftimonia Patrum; nam Dionyf. L.

n

dediv. Nom. C.g. fcribit, quàd fiper omnem mo-

dum Deus po[fit. etiam iufuntà infontas vivtutes ab

at

dis, que jam condite [unt , divev[as producere; &5

"

quód munquam poffint anfimitee &g in infinitum mul-

nl

ziplicando produtle virtutes fupra modum infimtam

hr

ipfius vivtutis efficientiam obtundere. — "Theophil.

g

Alex. in ep. Pafch. cont. Orig. JVeceffe eff in-

«

uit, mumero menfuráque fattorum Dei fortitu-

Ed

jmem coeequari , fi on poruit majora facere , quam

;lf

fecit. — Cyril. Alex. L. 9. in Joan. ad illa verba:

dl

Opera , que ego facio , ipfe

factet , €j majora borum

Jaciet, hac notat : IWom emm ideo ,

quàd ad qma-

cienda . vis illum deficevez , 5 , que perfetla

Afi

jora fa

j

fut, virtuzem pvopri.

am definig. Ferim cinn ea

W

per-

P

Ds Dro Uuo.

252

€

f

Peï

iffet , que fievi oportebat , ey. que fortà tempus

feve

)

at , n eou]que tantim per

verirepo[fe immen-

haur

[am ejus potentie magnitudurem utiliter dis vevlis

potu

oflendit, Aug. ferm. 119. de temp. Ommnipotens

dbad

f

fl , de Deo inquit; ad. facienda inajora g mimo-

Yà: ommþotemejï.ad facienda. celeflia €9 tevve-

lum

tuif

fivia . .. Magnus in magnis , uec parous in mini-

mis: pofiremó omnipotens ad facienda omnia , qua

Yoc

dec

facere voluerit.

Conf. utv. p. 1. Deus in agen-

do ad extra eft infinité potens, & confequenter

Ormi

Tieri

valet ad plura & plura; ad perfe&tiora & perfe-

ctiora: Írem eft omniporens, & hinc poteft

U

omne id, cui effe non repugnat: fed nugato-

f

ríum eft & falfum id duntaxat non repugnare;

m

quod Deus de facto facitaut facturus eft; cüm

&t

effe divinum infinitis modis participari poffit;

t

nulla autem creatura illud perfe&té imitetur,

adeóque femper aliud & aliud ac perfectius &

p

perfedius füperfit producendum: ergo. 2

&i

Si Deus plura & perfectiora non poffet produ-

alia

üt

cere, id oriretur, vel quia ex naturae neceflita-

te agit, & hinc facit omne quod poteít; vel

N

ilu

w

quia ejus potentia determinatur ad huncrerum

concurfüm propter ordinem fàpientize & jufti-

T

tice divinge: fed rmum füpponimus hic falfum

Qu

VO

ex Difp. sta, ubi Deo libertatem propriam vin-

-

dicabimus; 2dum jam fuprà num. 35. & 40

Y

eft reje£tum, càm ordo rebus impofitus non

Q

adeequet fapientiam divinam ficut nec divinam

e

Vi

bonitatem: ergo.

3. Ex contraria opinione

fequeretur . 15$ó, cüm omnes creature à Deo

E

pmdg&æ & producenda fint numero

& per-

eétio-

a

Ds Dro Uuno.

253

fe&tione finite, per finitam produ&tionem ex-

Ht

du

hauriri infinitam potentiam: 2dó Deum non

I

DL

potuiffe prefervare Adamum à lapfu , Davidem

INIIPW 1

ab adulterio, Saulem à perditione; non potuif-

$

l

d

íe emollire cor Pharaonis, convertere Acha-

T

T

bum , trahere Judam ad poenitentiam; non po-

im

tuiffe Chriftum dare fignum Scribis perentibus,

D

vocare in defenfionem fui Angelos, defcendere

ngi

de cruce &c. adeóque inevitabilem efle rerum

d

omnium eventum, tolli gratiam; libertatem &

ip

meritum, neceffariam & excu(àbilem effe pec-

C pmä

catorum malitiam : 3tió Deum fipna & prodi-

nuga

gia; quee ab eo facta lepimus inScriptura, poft-

modum autem non ampliüs renovabuntur,

i

"L

etiam non poffe ampliüs patrari; & fic poten-

tiam eorum efíIe tantüm pro vice fimplici.

i Qoü

mict

Dixi: abfolut? poteft facere &c.; excludendo

T

potentiam ordinariam , prout hic fümitur. Ut

00

enim Deus potentià ordinarià poffit plura vel

d

alia facere;, quam facere decrevit, requiritur,

edi

ut poífit vel murare decretum , vel contra

eü; ^

illud agere; quia fi neutrum poffet , alia non

qut

poffet exequi , quàm qu«e ab eererno decrevit;

non quidem propter defectum virtutis ad agen-

& illfïr

:'fäl[ll?

dum, fed propter immobilitatem & efficaciam

voluntatis , fine cujus imperio & applicatione

m

n

impoffibile eft potentiam divinam aliquid exe-

qui : fed Deus neutrum poteít; cüm ex 1mo

j

jnif

fequatur in Deo imperfectio ignorantice vel le-

d

vitatis ; ex 2do autem aliquidimpoffibile, nempe

i

agere aliquid' contra eflicacem volitionem.

llanc veró potentüam ordinariam reftrinxi-

Inus

s['

i

!

l

Dr Drzo Uwvo.

254

mus ad acceptionem 1mam , non veró 2dam

f

num. 112. indicatam ; quia certum eft Deum

pro

facere multa & plura facere poífe contra vel

pl

füpraleges communes &caufas in univerfo fla-

p

tutas.

Tnat

116. Objic. cont. xmum. Potentia Dei agen-

tent

di ad extra non eft infinita in genere entis : er-

[

o non continet eminenter ormnes effectus

fion

poffibiles : ergo non eít infinita.

Conf. 1. Po-

illi

tentie infinite debet correfpondere termi-

qui

nus feu effectus infinitus : fed nullus extra De-

Qul

um poteft affignari terminus infinitus: ergo

imy

potentia Dei ad extranon eftinfinita. — Conf. /I.

N

Potentia Dei exceditur ab ejus ícientia; quia

ti,

Deus plura cognoícit; nempe mala, quàm

qu

facere poffit : ergo.non eft infinita.

Qj

&. D. 4. Potentia Dei ad extra realiter

re(;

Y

fümpta non eft infinita in genere entis N. for-

maliter & praecifive fumpta fu/d. non eft infi-

di

nita in ratione entis, h. e. non eft collectio om-

ter

nium perfectionum divinarum, fed una duntaxat

fur

Tnj

perfectio in füo ordine infinita C. non eft infi-

nita in ratione entis , h. e. non fe extendit ad

dia

omnes omnino effectus poffibiles JV. 744 Corff.

£. &. D. M. Potentie infinitze debet correfpon-

)

dere terminus feu effectus infinitus quoad mo-

len

dum agendi; Deus enim tefle S. Aug. L. 1

L

f

de Civ. C. 22. magnus etiam eft in minimis, C.

h

Infinitus fecundüm fübftantiam JV. vel fu/4. de-

bet correfpondere effectus faltem fyncategoree

i

maticé infinitus C. neceffarió categorematic

h

infinitus JV, "'erminus potentig divinee faltem

s

ynf-'a-f

d

Dzr Dzo UNo.t

255

p

Íyncategorematicé eft infinitus, quia Deus non

t De:

producit tot & tot creaturas, quin plures &

J

plures eásque perfectiores & perfectiores fem-

jbl

per producere poffit.

De termino categore-

matice infinito res pendet ex philofophica fen-

J

?

j

tentia, an poffibile fit ejusmodi infinitum crea-

Ti d

tum in magnitudine, multitudine, aut inten-

d

fione an non? fienim 1mum; utique & Deus

illud producere poteft: fi veró 2dum, non

l

e m

quidem poteft, fed inde potentia Dei non mi-

n

nuitur; cüm vera potentia ad chymaram feu

5

impoffibile non detur. 44 Cozrf..77. & D. /4.

ij

Potentia Dei excedirur intrinfecé ab ejus fcien-

jj

tia, quafi illa non haberer excellentiam tantam;

quantam ifta , /V. extrinfecé /u/4. refpectu ali-

.

cujus, quod fit objectum porentiee divinse JV.

tea

refpéctuejus, quod porentiz divinze obje&tum

N

non eít. C. Sicut per hoc nihil decedit fcientiae

dii

diving, quód falía non fciar, fic nec omnipo-

(

(u

tentie , quód impoffibilia, qualia mala omnia

qun

funt refpectu Dei, nequeat facere; cüm facere

d

malum potentia non fit fed impotentia; üt mox

[

j

dicetur,

Al

117. Objic. cout. adum. Sunt aliqua, quae

j

Deus facere non poteft: ergo non eft omnipo-

T

tens. Prob. /257, 1. Deus non potefít mori nec

; bl

falli: 2. non poteft mentiri aut peccare: 3.nom

qin

poteft facere, ut res jam praeterita non fueritz

ii

4 non poteft ex quolibet facere quodlibet : er-

2

g

go. Corf. /, Si Deus poteft facere omne poffibi-

le, poffet exhaurire füam potentiani illud effi-

T

j

ciendo; quia üt omnipotens d«bet actu poffi-

bilia

l

256

Dä Dzo UNwo.

bilia facere poffe , fi autem aélu faceret omnia

Ti

[

offibilia, hoc ipfo ejus potentia eflet finita X

exhaufta: fed nequit dici, quod Dei potentia

Mf

j

offit exhauriri: erpo neque, quód a&tu face-

re pofífit omnia poílibilia ; ac coníequenter

pl

uód fit omnipotens.

Conf. []. Res mere pos-

]u

ol

fibiles funt actu purum nihil: ergo non poffunt

actu effe obje&tum omnipotentie.

Te

Deus' facerex

Àn

^E D. 74. Suntaliqua, que

non poteft , & que etiam fünt poffibilia V. &

"

ij

quz non fünt poffibilia C. Quamvis veró ex

recenfendis; aliqua fint; que non involvant

u

contradictionem, fi conferantur cum creatura;

d

tamen ad Deum relata implicant repugnantiam

pi

contradictionis ; unde juxta S. "Thomam hic

lr

otiüs dicenda fünt fieri non poffe, quàmgquó

0U

Deus ea facere nequeat. — 724 prob. 1m. 9. IN

[

l

Cou[. &7 füpp., quód mori & falli ad potentiam

a&ivam pertineant; nam S. Aug. L. 5. de Civ.

U

I

C. 10, & ex eo Ifidor. Hifp. L. 7. Orig. cum

Ve

aliis, deDeo inquit: Qrmpipoteus efl enum facien-

do, quidquid vult, mom patiendo, quod non vul.

uin ex hoc ipfo Deus omnipotens eft , Ut

po

idemS.Aug. Serm.11 1. detempore indicat ; cüm

lr

U

potentia paífiva, que imperfectio eft, à Deore-

1moveatur.

Huc pertiner explicatio ,. quam

[

ü

tradit Hugo Victorin. P. 2. de facram. fid. C.22:

Poteflas duplex eft , alteva ad aliquid facieudum

L

p

altera ad nibil patiendum.

Secundüm. utrammque

d

Deus omnipoteus veviffan?. affirmatur.; ' quia üec

h

aliquid efl ; quod ei ad patiendum corvuptionem ttt-

2]1

ferve, mec aliquid ,. quod. eff faciendum , impedi-

méntum

Dr Dzo Uwo.

257

- OfII]

mentum bo[ft ajf

erve, . . fumme poteus eff, qui po-

Rnitd

£eff omne , quod po[fibile eff : mec ideo mim

s po-

o

zefP, quia impoffibilia nom. poteft;

quia impoffililia

uf

pojfe o effét poffé, fed mom po[Jé. — .ftaque omtzia

joref? Deus, que po[Je potentia el1; e9 ideo ommi-

QU

m

potens efh, quia impotens e[e nom potefl. — 4d prob.

upoiïu::

2d. Y« fimiliter. . Poffe enim mentiri aut pecca-

're juxta Chryf. hom. 38. in Joan. & Ambr. in

y li?

Annot, in Numer. ad Chrom. izfirmitatis, uon

luV

potezrie eft ; tum quia hec pibi] poriis , quàm

v

aliquid, àt Petr. Damian. in opufc. 56. de div.

ol

omnip. ait, fünt, neque caufam efficientem fed

Tet

deficientem habent: tum quia poffe peccare eft

nafit

poffe excidere ab eute , fcilicet à veritate & boni-

qm J

tate, üt Dion. L. dediv. nom. C. . fcribit. 42

nqu

prob. 3t1amY. D. non poteftfacere Deus , ut res

i

jam preterita preeteritione praecisà & in fenfüu

temti

divifo non fuerit N. ut res praeterita reduplica-

d

tivé fumpta & in fenfu compofito non fuerit C.

imum Deus poteft, quia potuitrem illamnon

HO' wm

J

jf

velle, antequam ejus futuritionem proeotem-

pore, quo contigit, decerneret : 2dum non

jv

efb j

poteft, quia aliàs deberet facere, ut preteri-

j

um fimul fit preeteritum & non fit preteri-

p

tün'; ae proinde ut verum fit falfam; hoc au-

rem ex dictis nec Deus poteft, nec illud ex ra-

fs

n

tione omnipotentige

poífe debet.

Hinc Aug.

L.26. cont. Fauft. C.

"

s. fententia quippe, inquit ,

j

quá dicimus aliquid fu

ifé , ideo vera efl, quia 1Dud,

de quo dicimus, jam

s0n efl : banc fegtentiam Deus

W ff';'x

m

faljam faceve son poteft , quia nonefl contrarius ve-

?1/4fj.

Cyrillus veró eandem rein in exemplo

jn"

inter

L,:q?a,'/m'jï

EEE

Dz Dro Uxo.

258

inter Patres agitato L. cont. Anthropomorph,

1l

C. 13. declarat: Curv Deus eam, que fluprum

Md

UI

palfa eff , munquam facere potefl , ut uon flupvata

fuevit ? quia wom potefi snendacium veritatem fa-

fii

ceve, — INeque vevó imbecillitatis. vitüum iflud eff,

Vi

fed naturee probatio mibil pati fuffinentis; quod ipfum

fii

dedeceat : aliemun . autem . eft peuitus à Deo menda-

ne

cium: povró zmeudacium eff. efficeve , ut , quee ftu-

Te]

eff

puum pa[fa effs nunquam fit pafJa. . 4d prob. 4. .

iterum Z. Non poteft quodlibet facere ex quo-

Yi

libet in fenfu divifo N, in fenfü compofito; C.

e

Nempe quamvis rerum naturg, fi fecundüm

sl

füas notiones feu pradicata effentialia confide-

Tür

rentur, fint immutabiles ; aut fi fupponantur

Mf

res retinere füas naturas, non poffint fimul ac-

f

quirere aliam naturam , eoquód aliàs tales natu-

dl

ra effent & non effent; fi tamen naturz conci-

L

piuntur, üt exiftunr, cujuscunque rei natura

poteft converti in naturam alterius rei, uti de

u

aqua in vinum, fanguinem & ignis vaporem

h

converíà, teflimonium Scriptura perhibet.

Quin & in eo poriffimüm vis omnipotentice di»

ving eft pofita, ür meminit Aug. l. c.; quàd -

&

Nam

unjvevsd cveaturá [ud utitur , àt ei placet.

tefte Chryf. Orat. de Abrah.: JVature affetlio-.

uibus uature opifex uon [ervit: quoniam natura

aece[fitatà non fubeft Deus im üs, que efficit , cim

fit naturee totius conditor. Quid de porentia obe-

g

dientiali inde oporteat dicere, ex Philofophia

f

repeti poteft. — 244 Cozf. 7. &. D. M. Si Deus

i

poffet. divifim facere omne poffibile, exhauri-

1

rg:ur. ejus potentia N. fi poffet facere omne (ï]ï;

Drg 4DEO UxuO.

259

Qp

fibile colle&tivé C. AZ., fed JV. Supp., quód hoc

ipn

ad omnipotentiam Dei neceffarium fit , aut Deo

ijni

mj

conveniat. Ut enim Deus dicatur omnia poffe,

fatiseft , ut quodlibet eorum comparatum ad di-

lld ffh

vinam potentiam poffit ex vi illius ita in re con-

lii

ftitui, ficut dicitur effe poffibile: non autem

Ia

necefle eft , ut poffit quodcunque illorum face-

[ a.

re fimul cum omnibus aliis; quia'in hoc poteft

»M

effe; & reipíà eft repugnantia, que non invol-

N

g

vitur in fingulorum produéctione; üàt paret in

ID

exemplo potentie divinee rem confervandi vel

u

Onils

deftruendi, quamcreavit. 77 Cozf. 77. &. D.4.

funt purum nihil ratione exiftentie C. ratione

nat:

TE

effentiee N. [Effentiee fcilicet rerum poffibilium

funt reales & ceterne in ideis divinis aut in ipfa

f

effentia divina, quee infinitis modis poreft ad

- ona

extra communicari.

paui

^118. Objic. cont. 3tium. Chriftus Matth. 26,

ul

ytd

v. 39. Patrem ficalloquitur: Sipo/fibile ff tran-

o

Jeat à me calix. ifle, h. e. fübtrahe me à morte

lii

imminente: Sed calix non tranfür, nec Pater

(

Chriftum fübtraxit: ergo id erat impoffibile:

[

ergo impoffibile eft, quidquid Deus facere non

M

decrevit. Coyf. 7. Patres pluribus modis decla-

$

rant; effe tantüm poffibilia & Deum poffe fa-

IMM ]

Nam r.

cere ea, qua facit vel vult facere.

j

Hier. Dial: z. cont. Pelag. illud tantàm | afferit

n Obc

polfi'ile, quod futurumeft. 2. Fulg. L. 3. ad Tra-

fopi

fim, & L. 1. ad Moflim, C, 12.docet Deum zaz-

]u

zum pofféà, quantum vult , eg zantum velie,

Aan-

é

a

zum potef? ; Damafc. autem L.1. de fid. €

, 18.

ntate metiri. 3. Athenag.

[

li

viwure-m Dei à fola volu

Ra

nIa

M

260

Dr Däo UNo.

L. 1. de Refürre&t. Greg. Nyff. L. Catech. &

jti

Hier. in Cap. 4. Dan. ad v. 32. dicunt Deum

um

omue id velle, quod bomum efl, &g eatenüs etiam

Chr

iaf

poff; que autem mon vult, ideo wolle, quia vel

ff

amjuflum vel iudignum efl : unde fequitur nee

t

Deum poffe ea facere, quae non vult facere.

Ad

Conf. I]. Patres; ac praefertim Aug. L. 2. cont.

Maximin. C. 7. &. L. 85. QQ. q. 65., contra

ln

Arianos probant filium zequalem patri in divinis;

bile

quia fi Pater voluifler eum gignere eequalemfi-

lom

n

bi & non potuiffet, foret imbecillis : fi veró

fhr

potuiffer quidem fed noluiffer, effet invidus:

V

ergo fimiliter, fi Deus poffet: plura vel perfe-

€üora procreare, & reipsà non vellet, invi-

qui

dentice arguendus effer, àt idem Aug.L.4. de

fmg

Genef. ad lit. C. 16. inquit. Sz Joza facere poffet

Pl

Deus,uec facevet , magna ef[et invidentia.

K

hus

R. D. Corf. Ergo id eracimpoflibile abfoluté

k

feu potentià abfolutà & ex virium defectu N.

du

ex hypothefi, quód Deus fic flatuerit; feu po-

tentià ordinatà & ex immutabilitate decreti di-

€e

vini C. Inter varias impoffibilitatis acceptiones,

hi

quas Greg, Naz. Orat. 36. & Ambr. L. 4. de fid.

vd

il

C.5. refert, illa frequenter etiam in fcripturis

lt

ufürpatur, quà dicitur impollibile , quod qui-

D

dem abfolut& Deus facere poteft, non tamen

(iijj

reipfà facit aut facere decrevit; fic enim Ge-

nef. 19. Deus ad Lot inquit: ZVozporero fácae

W

quidquam , domec ingvediavis 1luc; Joan.6. dici-

jty

tur: JVom potefi filius faceve quidquam , nifi quod

fit:

videvit Patvem facientem; & Marth. 13. /Von po-

N

tj

zewzf | illic figna facere propter iucvedulitatem eor

Zlm,.

qui

X

*

DE*DEVo UNo.

26r

edd

qui eum excipiebant. Atque fimili plané modo

]ar

fumi textum objectum, liquet ex Luc. 22. v. 42.

j eïiazj

Chrifti orationem fic enarrante: Parer, ff vis ,

UL

Transfer calicem iffum à me : 4d Couf. Ly. V. A4.,

Qs

fi fermo fit de poffibilitate abfoluta, & qua ad

f

potentiam Dei fecurnldüm fe fpectaram refertur.

20

"Ad prob. 1. D. Hieronymus id tantüm afferit

eu

homini poffibile, quodeft futurum, C. potfi-

dirti

bile Deo, N. Agit hic contra Pelapianos, qui

hominem absque omni peccato vivere poffe

mlem'ä-

fv

jadtabant , probátque moraliter loquendo id

yidi

fieri non pofle, quia id; fi exemplum de B.

p

l'

V. M. exceperis, factum nusquam fuit nec un-

quam fiet: abfolut& tamen id per Dei gratiam

; I

,44

fingularem fieri poffe tradit idem L. 2. cont.

( pl

Pelag. C. 6. laudátque Auguftinum L. a. de

pec. mer. hoc afferentem ; unde potiüs argu-

W

)

li

mentum pro nobis collipitur. 44 proj. 2. D

.

«

Et Fulgentius & Damafcenus his phrafibus

fj

duntaxat fignificabant, voluntati divinse füb

j-

Tell

cere omnia & nihil poffe obfiftere C. Deum ni-

hil aliud poffe- nifi quod velir, /z?4. nifi quod

yiot

du

d

velit vel actu vel potentià C, nifi quod a&u

rlp[llh

ipfo tantüm velit N. Primurm fenfüm intendiab

a

utroque, patetex additione, quam Fulp. loco

2do facit his verbis:

t

E

ja, cui [amper fubefl,

n6

cim volet , po[fe, 110n

aliud in illo velle , quam

j

£o[£ ; & quam habetl.c. Damafcenus: Z?rtu-

zem voluntas . [ola metitur , omuia enim, quecun-

T

que vult, potef?; quo modo etiam loquitur Aug.

jl N

jj

L. Enchir. C. 96. dicens, Deum uon ob aliud vo-

j

cari omiiporeutem , tifi quia quidquid vult , poteft ;

L

3

[/ 46

-

*

265

Dz Dro UN:O'.

zhzf-

siec voluntate cugu[piam creaturee voluntatis on

fi

potentis impeditur effetus.

Caeterüm velle non

H

femper ftri£té fümi pro iis, quaequis actu vult;

h

fed lat etiam pro illis, que poteft velle; decla-

jl

rat communis loqüendi formula , quà de homi-

[

ne, qui fui juris eft;

dicintus, eum facere, qu&

l

vult. 44d prob. 5. &.. Athenag. & Greg. Nyfleni

E

locutionem vel intelligendam effe de eo; quqd

lu

Deus vult aut a&tu aut potentià, üt modoó di-

Bu

&um: vel cum PetavioL. 5. Theol. Dog. C. 6.

e

dicendum eorum rarionem tantüm procedere

h

cüm rem factam aliunde, nempe ex fcriptura)

d

conflat, qualis fuit illorum de re(ürrectione

corporum & mundi creatione loquendi matería;

t

quia tunc inter argumenta , quibus contra infi-

d

deles eadem probatur, ufitatum & bonum eft

i

illud, fi nec rem injuftam nec Deo indignam

[

efle monfiretur. S.Hier. autem nec illam fen-

a

tentiam habet, nec, dum dicir l. c. NNabucho-

sl

donoforem quafi hominem fzculi locutum;

El

t

aliud contendit, quàm Deum non tyrannorum

more, quidquid libitum eft, ftatuere nullo equi

ue meritis

vel iniqui diícr

'imine, fed pro cujusq

bona vel mala

difpenfare. 24d Conf. fI. . .

Conf. Difp.

Quia, cüm omnis.generatio in fi-

militudinem nature fieri debeat ;

filio divino

ïïä

debebarur naturae equalitas; quare fi Pater;

quod Ariani purabant ; voluntate filium genuil-

fet, nec eequalem tamen fibi, vel imbecillus ve

preparcus aut invidusfuiffer: hec autem ratio

pro rebus creatis non tenet, quibus nec elie

ä

ng—

hec ulla perfe&tio debetur, fed illa fnt be

Cl

*

-Dz Drzo Uuo. :

265

T

N

ficia ex liberalitare conditoris. 44 prol. g. 1.

!h

Hujuslibri autoritatem non effe maximam, cütm

Y

VO

n

(

Aug. ipfe L. 2. Retr. C. 24. dicat: Zz quo opere

- plura quefita, quàm imventa funt ; 2 eorum, quee

- hor

IU

inventa fuut , pauciova fivmata : cetera veró dta

pofita, velut adbuc vequivenda fint. Y« 2. D. Conf.

N

Et hic Aug. intelligendus eff de potentia abfo-

J

J

luta N. de potentia ordinata, fi quae illà poffet;

gii-

non faceret; C. Nam L. 3. de lib.arb. C. 9. di-

J

cit; poffe Deum producere meliora, & pofito

u

hoc creaturarum ordine, invidum efíe, qui velit

n

aliquam interire,

r

119. Z;f. 1. Deus non poteft facere nifi ea,

um

Ta u

que previdit; quia aliàs poffet absque provi-

dentia operari: fed previdir ea fola , qua: facit:

(iti

ergo & ea fola facere poteft. Cozf. 7 Dei po-

üxgm

tentia & ejus voluntas fünt idem; & voluntas

]ami

etiam Dei eft immutabilis: fed Deus non vult

u

alia, nifi quze facit aüt. fa&turus eft: ergo nec

i

alia poteft. — Cozf. Z7. Si Deus abfolütà poten-

n

tià poffet alia, quàm qus nunc facit, fa-

Jo

Cere, ergo pro priori rationis potuiffet omitte-

s mefb

're decretum, quod nunc habet, vel aliud ab

LW

illo ponere: fed hoc dici nequit; nam inprimis,

qo

dum hoc concipimus, merà finpimus contra

) d

illas veritates reales, quód Deus in decreto fit

1 p

immutabilis, & in eo non detur prius & pofte-

| «

rius: deinde conciperetur, Deum potuiffe eli-

il*

.gere imperfe&tionem pra infinita perfectione;

jl [ZI

cüm decretum fit perfe&io Dei & ipfe Deus,

omiffio autem illius nihil: erceo.

j ue

.X D. M. Deus nequit potentià ordinatà

facere

RA4

264

DE Dro Uxo.

facere nifi quee preevidit C. potentià abfolutà

N. J4dprob.y. Deum quidem fine ea, que&

Qul

ri

modoó eft, providentia operari poffe; non ta-

men fine omni; quia fi alia operaretur, etiam

&X

alia fütura. previdiffet,

Itaque ex prafcientia

[

Dei infertur tantüm, ea non effe futura, que

non fünt previfa, minimà veró non effe pol-

qi

W

fibilia; càm Deus alia preeordinare & preefcire

potuerit. 744 Conf. . X. D. 1. p. M. Potentia&

Ti

voluntas divipa (ünt idem realiter quoad entita-

fs

rem & in fe C. quoad tendentiam & termina-

tionem ad objecta N. Potentia enim refpicit

li

omnia pollibilia, voluntas veró definita tantüm

K

& volita. /2d2.p. M. &. D. Voluntas Dei eít

immutabilis fed libera tamen fimul C. determi-

Ío

nara etiam ex fe ad unum N. 444 Conf. 1. y. N.

li

an. &g pvob. 1m. . quia fundamentum hoc conci-

(

piendi prebet libertasDei & creature; verita-

Y

tes veró reales füpponunt jam ordinatam Dei

porentiam. Similiter JV. proj. 2d. quia velilla

I

omiffio aut decrerum aliud foret ipfe Deus, fi-

cut jam eft decretum prafens, & mutatio tan-

rüm effet in termino: vel ficut jam actus liber,

E

prout diftin&us à neceffario, non eft perfedtio

in Deo fed pradicatum neutrum , fic nec ejus

omiffio imperfectio dici' poreíl. Sed de his in-

frà

luribus.

120. /zfi. /J. Quodcunque vult Deus, fem-

per eft melius, üt inquit Aug. L. r9. cont.

Fauft.; imó neceffe eft, juxta Damaíc. L. 2.

de fid. C. 19., omnia à Deo optima fieri: er-

go nequeunt à Deo fieri plura aut. perfectiora.

pE PNDPRPE oc Pseci b TCCU N o . RRP EH

Co;f Á

-DE Dso Uxo.

65

Yolyi

Conf. L. Sicut ex artefactis hominum eeflitrio-

,

tur eorum fcientia & potentia, fic ex Dei ope-

r t

ribus elucet ejus virtus & prudentia: ergo ficut

n

ex melioribus artefactis magis eeftimantur ho-

Cint

mines , fia dum Deus ex fuis operibus maxim&

g

eeftimatur, hac debent effe maxima, & confe-

Conf. H.

I

quenter majora produci nequeunt.

at

Effentie rerum fe habent ficut numeri ,. quibus

H

nihil addi aut detrahi poteft, quin mutentur;

| nj

& poteft à Deo produci creatura omnium per-

i

fectiffima: ergo Deus non poteft facere füb-

dj

ftantias meliores, nec etiam ípecies perfectio-

t

res & perfecliores.

i

"& D. /4. quoad vt. p.. Eft fimpliciter & ab-

Xetti

foluté melius N. refpectivé & comparativé me-

9

lius C. Aug. enim ibidem melius dicit fuiffe,

[

Chri(tum nafci quàm non nafci, üt carnis ve-

ydii

ritas illius adítrueretur folidiüs; & nafci ex fce-

m

mina, utne videretur muliebris fexus à falute

l VEHI

repulfus.

Quoad 24. p. D. Neceffe eft fieri

Q5

optima fecundüm modum C. fecundüm füb-

ftantiam N. Deus femper agit modo perfe&tif-

j

ij ]lM

fimo, fümmá f(cilicer fapientià, eequitate & po-

tentià , ubique intendendo finem ultimum pre-

liiffea'(

J

ftantiffimum, fuüam niinirum gloriam, & eli-

gendo media apriffima ad finem proximum,

Jis)

MX

quem fibi proponit affequendum : quia ta-

men Deus in agendo ad extra omninó li-

ls; BW

]

(

ber eft; quia nec opus Deiad extra quoad füb-

"LA

ftantiam, qua finitaeft, eft oprimum , nec de-

j

rerminari etiam poteft ullum, quo non melio-

ra & meliora in infinitum dentur; quiadenique

08

R5

quo

ft

266

DVE Dro Uwuo.

quod in fe melius eft, comparatum ad ordi-

Ti

fi

nem ac feriem rerum certam, minus bónum

evadit; Deus nec agit femper nec agere tene-

p

[

rür optimum fübflantive. . Preeterea difcrimen

inter homines ac Deum eft, quod illi dicantur

In

Vif

«tiam minüs bene agere, fi minüis bona agunt;

quia ex füuppofito adeft preeceprum vel alia cau-

qu

dfe

fa, que eos impellat & obliget ad meliora

fn

etiam agenda, eorümque in agendo vel boni-

tas ex nifü voluntatis & conatu incrementum

d

T

capir; quorum tamen nihil refpectu Dei tenet.

d Couf. 1. &. T.A.D. Conf. fimiliter. Debent effe

h

znaxima fecundàüm modum C. fecundüm füb-

t

ftantiam N. Siunicé attendatur creaturatum

fubítantia, hec in comparatione ad autorem

fuum, eft zazquam tibilum: fi attendatur eefti-

t

f

mabilitas Dei ex creaturis, hec ex minimis

etiam capi debet; quia, àt Aug. L. 11. de Civ.

li

i

C. 22. ait, Deus àta avtifex efd magnus in magrit;

ub münov nom fitim pervis; que pavoa mom [uá

granditate, maim gulla. eff , fed avtifiis fapientid

q

Ó

imetienda funt..— Ceeverüm Difp.etiameft; quód

cüm homines materià, inftrumentis & aliorum

minifterio egeant, non poltfint oftendere fuam

induflriam nifi in artefactis; Deus autem; quí

his omnibus ad quidpiam faciendum opus non

habet, hoc ipfo jam fàtis manifeftet. füam vir-

Q

tütem ac fàpientiam, & ex modo eriam in mi-

p

nimis operibus infinitam fuar excellentiam ape-

q

riat: ad haec , cüm ars & fapientia hominibus

M

von fit effentialis, & ipía etiam perfectioribus

k

operibus perficiatur, ex his illa re&& aeftinta-

für;

Dr Drzo Uso.

267

tur; econtra, quia Deus eflentialiter eft per-

| orj

Jonta

fectiffimus, nec acquirit artem nec operando

e

perficit, ex (olaoperum cognitionezítimari non

(

CT

deber. /4d Conf. 1J. w. C. 1m. p. .«2 D. Conf.

|cin

Ergo non poteft facere fübítantias acciden:

tarió meliores, iN. effentialiter meliores fub4.

puu

a

quatenus nihil poteft addere vel demere rerum

effentiis C. quatenus prater eflentias rerum pre-

rrat

Lb

fentium nequeat facere aliasres & fic etiamalias

f

effentias, aut non plures & perfectiores fpecies

rerum producere N. 74d 24. p. N. /4. eg' Conf.

16f

ená

Exclusà enim unione hypoftaticà , vifione bea-

tificà & maternitate B. Virginis, quas $. Tho-

m

jj

mas, quatenus ordinem divinum includunt, vo-

IIOICF

cat perfectiffimas, Deus comparatione ad' po-

tentiam fuam factà nunquam facit perfectiffi-

re

ynim

mum fimpliciter, nec facere etiam poteft ; quin

tamen inde derogetur infinite illius potentiee,

As Cif

üt füp. dictum.

D.

121. Olferva. Quiomnipotentiam Dei tan-

fj P

J P

quam immediatum principium agendi formali-

i

ter diftinpuunt ab effentia & entitate Dei, nihilo-

)

qUD

minüs adhuc inter fe diícrepant.

Ut enim

j

Ü f

nihil de iis dicam qui potentiam cum ideis

divinis vel fcientia per imperium operante

1; t

confundunt, Scotus cumaliis pluribus do-

i

cet ipfam voluntatern divinam effe potentiam;

gmïlf

per quam Deus ad extra immediat? operatur, €o-

t

quód voluntas Dei per fe efficax eft, neque indi-

j

get ullà facultateexequente, üt videtur colligi ex

j

pri

locutionibus um fcripturz tum Patrum. S/ T ho-

flin-

mas autem hic q. 25. fecundüm rationem di

ho

guit

ff

Dz Dzrzo Uuo.

268

guit potentiam à voluntate, & ficutin homine, it4

in Deo formaliter diftin&ta ponit fcientiam üt di-

rigentem, voluntatem üt imperantem potentiam

üt exequentem & immediatum operationis prin-

cipium. NNeutraSententia prioribus dictis repu-

nat, cüm etiam voluntas non omnia velit, quee

n

vclle poteft.

Tü

DISPUTATIO III.

od

Q

.De Invifibilitate & Vifibilitate .

til

Dei.

d&

Qu

(ATPUT-:EL

l

&

De Invifibilitate Dai.

À

I(io non minüs ad mentem quàm ad ocu-

W

los corporis pertinet; adeóque non tan-

V

]

tüm pro ufürpatione rei, quae oculis fit

fin

fed etiam pro cognitione hic accipirur: füb utra-

d

que acceptione fumpta dividitur in abftra&tivam;

de

intuitivam , & comprehenfivam, habétque fi-

fi

militer fibi oppofitam invifibilitatem.

Cüm

veró & pluribusScripture locis omnino certum

u

fit, non raras fuiffe ''heophanias , feu Dei appa-

ritiones contigiffe, & fuprà de exiftentia Dei

agendo oftenderimus, Deum ex creaturis co-

gnofci poffe; füperfluum ducimus de invifibili-

rate Dei, abílraétivae vifioni oppofita, apere:

ä

quare de ca duntaxat, qua negat Dei vifionem

*

inruirivam vel comprehenfivam , invifibilitate

diíleremus.

ARTI-.

:Dr Dgo UNOL

269

i&l

ARTICULUS í.

nüo

N

n Deus po[ft imtuitivà. videvi. oculis

p

st

corporeis ?

m

Ota. Dogma Gentilium & Anthropo-

D N

morphitarum vel apertum vel ex eo-

rum doctrina naceffarió profluens erat; Deum

oculis carneis videri pofle.

Eundem errorem

Chrittianisuniverfis exprobraverunt olim Gen-

a

r

tiles, quam calumniam Orig. L. 7. cont. Celf.

depuli. Inter Arianos tamen fuerunr plures,

qui folum Patrem Divinum aflererent invifibi-

lem: quin & Catholicorum nonnullos ejusdem

erroris füà etate notárunt Iren. L. 4. C. 34., &

Aug. ep. 6.

Pofterior hic idem alibi tractavit

ion

quaftionem przefentem uberiüs circa vifionem

n t

Dei oculis corporeis, non tantüm quales nunc

ylsd

funt, (ed quales abfoluté condi poffent, capien-

]ite

dam; in qua cüm quibusdam vifus eft propen-

derein partem affirmativam, hàc quafi autoritate

du

queliï'

fifüs Gregorius de Valentia judicavit probabile,

(u

« porentiam aliquam fenfitivam fic à Deo condi,

atf

ut vel füà naturà vel faltem dono aliquo gra-

d

tuito fuperaddito valeat non folüm objecta fen-

T

fibilia corporalia, fed etiam obje&um aliquod

uÀ

Ípiritudle, adeóque Deum ipíum percipere. ;;

j

Verüm Auguftini mentem infrà fingillatim ex-

3

;gel'f

cutiemus.

yetl

125. Dico. Deus oculis corporeis nec vifüus

jtit

Prob. 1. ex

eft unquam, nec videri poteft.

T

Sm'fg»fng

um

270

Dxz Dro UNO.

r

Stviptura. Exod. 33. v. 20. Deus quafi genera-

[

lem legem ftatuit: /Von videbiz me bomo , 9 vi-

[

li

vet. Item univerfim legitur Joan. 1 v. 18.: Deum

Átti

nemo vidit unquam. . 1. ad Cor. 2. v. 9.: Oculus

bominis t10t1 vidit , uec auris audivit , que prapa-

Du

[

vavit diligentibus fe. Etiterum 1. ad 'Tim.6. v. 15.

Quem mullus bomium vidit , [ed sec videve poteft.

[

&

Er C. 1. v. 17. premiffum erat: Aegi Seculorum

gninortali 63 invifibili.

Circa hec autem tefli-

[

n ]

monia certum eít 1., quód naturali & fenfu ob-

(im

vio accepta loquantur de vifione corporea , cüm

Rfltll

proprié videre pertineat ad oculos corporeos:

ftr

2. quód Paulus ibidem vel mentionem faciat de

IN

oculo corporeo ficut de aure carnea, vel do-

ceat Deum verum effe diverfüm à falfis numi-

Yi

nibus ac fpiritum: 3. quód de vifione mentali

Áin

fimpliciter nequeant intelliei exceptiones ille;

cüm infrà ex Scripturis etiam oftenfuri fimus;

ex

fà]

potfibilem effe vifionem Dei intuitivam per in-

telle£tum elevatum.

Corf. Quoties Scriptura

àp.

Mi

loquitur de viüibilitate Dei, utitur terminis ; qui

mentis actum, non autem oculi corporei indi-

0b

je

cant. Sic Matth. ;. v. g. dicitur: Jeazi mundo

hq

covde , quouiam ipfi Deum videbunt. | x. Joan. 3-

&

V. 2.: Stzmus , quoniam cim apparuerit , [imiles &

h

evimus , quoniam videbimus eum ficuti fl quibug

[

verbis S. Aug. ep. 6. oftendit, oculos cordis &

fpirituales inrelligi,; non autem corporeos , fe-

N

cundüm quos Deo fimiles non erimus.

L. ex.

Patvibus,. Orig. L. 7. cont. Celf. inquit : Falfó

&

"obis imponit Celfus. diceus., mos [perave oculis cor-

fl

poris Deum e[fe vifuros. Athan. difputans contra

Arkan.

4

*

.Ds Dzo UNO.-

v

Arian. à S. Auguítino refertur, conffant

iffan?

d

g

Juafife. .Demn uon. effe vifum mifi a

tumptione crea-

3

ture , fecundinn Deitatis etiam [eientie proprieta-

tem ommino

6

hi

v

ffe imvifibilem. Greg. Naz. or. 3 3.

[/]

Deus eff ejusmodi , u£. wec taugi nec oculis cevui

, p,.

z

AR

queat. Cyril. Hierof. Catech. 9.: Cavzis quidem

oculis contemplavi Deum , impo[fbile. Hier. in C.

] ;o.'(f.

T

64. I(à. : [ Vequaquam Deus Jermonibus explicatuv ,

niec ocuilo corporis coutemplabilisefl. Ambr. ferm.g.

n

TT

.in Pfal. 118. docet erráffe Moyfen, quód exi-

4

ï

ftimaverit, Deum oculis videri poffe. — //Z ex

- Jtatione. INulla potentia prafertim viralis poreft

Dor

at

. ferri extra füum obje&tum: fed oculus eft po-

T

rentia vitalis, & Deus eft extra illius obje&tum:

D

ergo oculus non poteft ferri in Deum, feu eum

nern

videre. Jaj. patet; tum quia ficut potentía

l

l

jl

fumit fuam fpeciem ex objecto adequato , fic &

:

extra illud vagari nequit: tum quia porentia vi-

Vi

p j

-talis, quantumvis à Deo elevata, ut vitaliter

'

agat debet (e ipfim movere tanquam cauía prin-

d

!

"

cipalis ; adeóque poteít fe tantüm movere ad

inis ;c;,'

objeétum fibi connaturale, & hincorbitam ob-

(

jecti adequati transpredi nequit. — AMiz. etiam

] mu'»f

liquet ; -tum quia certum eft, objectum oculi

Qdl

adequatum effe colorem fenfibilem, & vifio-

ïmiklfj

q

nem. per hoc formari, quód radii à fingulis rei

objecte partibus prodeuntes, per tunicas oculi

Qu

& humores inflexi depingant inretina imaginem

(5 !

reiab illa diftantis: tum quiacertum eft; Deum

- nec effe colorem ant coloratum fenfibile, nec

) 2?);(

.ex fus fübftantim: partibus emittere aur re-

,lj; (

flectere radios, nec diítare ab oculo.

Conf.

n

H

-

ripli-

yr

27

ADE Dzro Uwo.

'Triplici modo forfan concipi poteft, Deum vi-

t

fibilem fieri ab oculo corporeo: 1. quidem fi

p

Deus affumendo corpus reddat fe fpectabilem :

2. fi oculus immutatà naturà evadat fpiritualis ,

vid

dig

& fic ad videndum Deum idoneus: 3. fi nullà

nec circa Deum nec in oculo factà mutatione

Ino

Qs

vel ipfa vifio fiat fpiritualis, vel corporea vifio

elevetur ad rem ípirituslem repraefentandam.

fer

Sed in primo cafü non habebitur vifio intuitiva

ld.

ac Dei, àt eft in fe; in 2do autem non jamcor-

Vol

poreis, fed fpiritualibus oculis videretur.Deus;

il

in 3tio demum tum illa fpiritualis vifio non pof-

1

fet vitaliter produci ab oculo corporeo, & fic

X

DA

&

non magis videntem denominaret oculum ae

lapidem, fiin hoc illa poneretur: tum corpo-

fin

lt

tea vifio graris fingitur elevari poffe ad repra-

fentandam rem ípiritualem , quia in hoc eequé

Qu

contradictio eft, ac in oculo mareriali fpiritum

Q

j

Iu

vidente. Eroo.

:

E

124. Objic. Multi. Patriarcharu

m&þro—

[

À

phetarum defa&to corporeis oculis viderunt in-

tuitivé Deum: quod patet inductione de Abra-

?

Q

hamo Gen. 15., de Jacobo Gen. 32., de Ma-

nue Jud. 13., de Moyfe Exod. 35.; delíaia C. 6:

q

k

ergo.

Conf. 1. JobC. 42. ait de Deo: 74uditu

auvis audioi te, uuuc autem oculus sueus videt te.

h

N

Priüs autem nempe C. 19. dixerat: Aufumcir-

Y

cumdabor pelle smed , €g. i cavue snea videbo Deun

meum , quem vifurus fum ego ap[e & oculi mei con-

?

D

fpe&uri funt.. Ergo & vidit & fperavit Deum

oculis videndum. Cozf. 77. Luc. 3. legitur: 7-

DU

: afTe-

Á

debit omiis caro /r:(uïnre Dei. 1. adCor.15

ritur

Ds Drzo Uuo.

73

u

rirur, quód Deum videfimus facie ad faciem : er-

deni

go Deus oculo corporeo erit vifibilis.

blem

B. V..4. ad prob. D. Patet. de illis, quód

Iu

viderint Deum immediaté & in fe ipfo N. me-

( i

diaté tanrüm & in alio C. — Triplex univerfim

j

modus eftexponendi vifiones Patribus V. T. fa-

Vil

"

&as: rmus eft, cüm dicitur ipfe Deus; & prae

t

!

fertirn Perfona Verbi humanae incarnationi pr&e

W

ludens , apparuiffe in forma , quam liber? ac pro

a

voluntáteaffumpfit: adus, cümdicitur per An.-

r

Belum, qui & ipfe in hominis affümptra forma

Q

l

j

apparuit; effe vifus: 3tius, cüm in raptu vel

ïl

) ü

extafi, aut in fomno per quandam fimilitudinem

lum!

ac fenfibiles [pecies fe manifeflavi. — rmo ufi

corpi

funt frequenter Scriptoresantiqui, aliis moder-

eprt

ni communiüs ; quibus etiam (üffrapatur Scri-

ptura. Nam & Abraham Gen. 18., cüm vi«

&

gmrdü

deret tres viros, h. e. Angelos füb forma viro-

rum; unum tanquam Dominum adoravit: &

tb

quem jacob dixit Deum, Ofeas 12. v. 3. Vocat

u

Angelum: & quamvis uxori Manue apparue-

J

rit tantüm Angelus, tamen vir ejus poftea di«

ci: AMoriemur , quia vidimus Domitum. — Deni-

2

i

que S. Stephanus Aét. 7, interpretatur de An-

gelo vices Dei gerente, quod Scriptura de Deo

Afam

7d€ïr

facie ad faciem collocuto cum Moyfe dixerat;

!j

Sicut veró modus exponendi 2dus pertinet ad

1j

| Dt.th

vifiones Patriarcharum, fic 3tius convenit Pro«

pheticis illuftrationibus : cérr& niti fimilitudi-

u

J

nem tantüm in vifione Iíaige admitrere volueris;

7

oportebit Deum ad modum corporis effe exten-

J

L] D&

fumg federe &c, 44 Son/i J. Be. quoad ii

27

j

o

Dzr Dro Uwvo.

274

Corf. Exrgo Job . vidit

- Deum vifione fuB&antiæ

Ü

Yaf

divinz IN. vifione effe£tuum providenriee divi-

pa C.; fenfusenim eft : Equidern de rua o Deus!

ed

da

providentia-audiveram plurima & mirabilia,

nunc autem profperorum & adverforum forte

fn

jactatus in me ipfo eandem experior & propiüs

inípicio. Quoad 2d. etiam D. Cunf. Speravit Deum

K

T

videndum oculis mentis C. oculiscorporis $1/4.

Deum (ecundüm naturam affumptam , feu Chri-

gi

«

ftum Salvatorem C. Deum fecundüm naturam

propriam N. . Utramque diftin&tionem ufurpat

j

li

S. Aug.: 1mam, quia Job dicit in carne, non

f

per carnem vifürum fe Deum: 2dam, quia de

Redemptore loquitur & de (üa refurrectione.

"d Conf.. II. X. fimiliter, quantum attinet ac

qi

1mum textum, qui de Deo incarnato aperté

Ti

loquitur: quantum ad 2dum /V. Corf. quia fa-

EN

cie$ hic &alibi fümitur metaphoric? ad vifionem

Dei intuitivam exprimendam, quà donantur

EUl

Sanéti in patria; non veró proprié, cüm aliàs

d

Deo humana etiam membra tribuenda forent.

d

125. /nfl. . Obje&ta exteriora & colorata

)

videntur ab oculo , dum illum movent localiter

fu]

& excitant nervum opricum; Deus utrumque

V

p

raeftare poteft: ergo & ab oculo corporeo vi-

d

«

eri. Cozf. l. Corpus animam in füis partibus

operantern fentit: ergo corporeum poteft attin-

Q

Ti

gere rem fpiritualem: ergo & oculus corpo-

reus videre Spirirum fümmum fíeu Deum.

Cosf I1.. Chriftus in Euchariítia fe ipfum videt

W

oculis corporeis, & Beati eriam refümptis cor-

poribus illum videre poffunt ; quamvis corpus

Y

Il«

,

Dz Dro Uxo.

275

AU

Chhilitibidem exillens nec extenfum nec co

lo-

d

li

ratutn fit, nec corporeo, fed fpiriruali modo

Dut

exiftat: ergo & oculus corporeus elevatus vi-

ibl

li

dere poterit fübílantiam fpiritualem Dei.

nlit

X. D. M. Dum excitant & radiorum pref-

J

1

fione pingunt exterioris corporis imeginem in

us

retina C. dum movent & excitant fine preffio-

i

neradiorum à corpore veüientiurn illiüsque irna-

d

gine N, Deus autem cüm objectum folidum

Yi

coloratum & illuminatum non fir, non poteft

d

per radios à fe venientes vel reflexos imaginem

D.

fui pingere; quamvis motum & excitationem

m

quliu

fimilem in oculo efficere queat. . 224 Conf. 1. Br.

eäl[ia

D: 4. Sentit immediaté & per fe N.. mediarà

g

lii

& in affeCtione aut impreffione alióve effectu ,

x

quem anima in eo operatur C. Sed non alio

modo fentir Deum oculus corporis gloriofi;

äuxa ]

adeóque intuitivé non videt.

u

jot

"d Conf. 1. W.

n

T. A. N. Cogf. Quamvis enim definire vixullus

us

audeat modum, quo aur Chriftus aut Beati vi-

deant vel videre poffint corpus Chrifti in Eu-

j

i

chariftia modo miraculofo exiftens, quídque

j

Deus vel ex parte obje&ti vel ex parte facultatis

l

i

fuppleat; Corpus tamen Chrifti in Euchariftia

verum & materiale corpus eft ac remanet, ad-

yeo!

at

eóque ex fefe femper habet cum oculo corporis

quandam proportionem : hujusmodi nulla om-

J

qu

nino eft inter oculum corporeum ac fpiritum.

126. /zfl. I7T. Poteft intelle£tus creatus co-

s

"]

£nofcere obje&tum increatum, & etiam elevari

ad Deum ürclaré & intuitive videndum; quam-

j

Q

vis diftantia inter creaturam & Deum fit infini-

o 2

ta

Ü

:

VDE'DEO UnO.

*

i

276

vl

ta: ergo & oculus corporeus faltem elevatus

3

fi

poterit videre fpiritum qualemcunque: cüm

tantüm intercedar finita diftantia.

Corf. J. Si-

V

cut Deus eduxit creaturas ex nihilo, fic mul-

[

tó magis poterit oculo corporeo conferre, ut

b

fpiritum videat; aut faltem illum elevare ad

e

roducendaminfe vifionem Dei intellectualem:

hàc autem pofità oculus videbit feu cognofcet

l

Deum; cüm Deum cognofcere nihil aliud fit,

quàm cognitionem Dei producere ac in fe re-

T

cipere: ergo. Cozf. 7 Datur potentia obedien-

tialis quodlibetica; aut falrem Deus affumere fo-

y

[

let ignem ad torquendos daemones , aquam ba-

f

prifmalem ad producendam gratiam: ergo &

[

oculus poteft affumi & elevari ad fpiritum vi«

denduni.

E. N. Copf. Intelle&us creatus abftra&tivé

p

cognofcere etiam naturaliter poteft objectum

increatum, quia hoc habet rationem veri & in-

f

telligibilis: atque hinc eft intra rationem obje-

étivam intelle&tüs: ideo etiam elevari poteft ad

à

l

Deum claré videndum, quod vires naturales

füperát ratione modi obje&tum attingendi , non

ratione diverfitatis obje&ti: unde diftantia illa

infinita eft entitativa feu ratione entitatis, non

veró objectiva feu ratione proportionis & ha-

Iä

bitudinis inter facultatem & objectum. Econtra

cüm latitudo objectiva oculi terminetur lucido

& colorato, is nequit habere pro objecto fpi-

ritum ac Deum; & confequenter preter enti-

tativam habetur etiamdiftantiaobjectiva, & nulla

ä

proportio aut habitudo.

ld Copf. L, Yk. quoa

19f p«

d

Dr Dro Uxwo.

277

EVHEU!

1m. p. V, par. Nihil enim nullas habet proprie-

a

tates, aut falrem meré patfivé fe habet: oculus

veró ex natura füa determinatus eft ad cerrum

[

C TU

objectum, quod immutari falvà naturá nequit;

1l

preterea veró üt vitalis potentia eft activa; de-

a a

bétque f& movere ab intrinfeca propenfione &

l

1j

efficacitate. — Quoad 2d. p. D. Poteít Deus ocu-

Jf

fi

lum elevare ad vifionem Dei intelle£tualem pro-

ducendam viraliter feu modo vitali N. non vi-

li

il

r

Wi

taliter, fed mortuo velut modo, & quo etiam

o

modo obedientialiter producere intellectionem

y

poteítlapis T. Porentia vitalis confiderari poteft

j

dupliciter, nunc quidem üt ens eít, nunc au-

:rgo

tem üt eft vitalis: ür ens elevari forían poteft

m

ad producendum omne id, quodcunque entis

rationem participat ; &fic etíiam obedientialiter

producere valet intelle£tionem fpiritualem : üt

A

vitalis veró potentia elevari tantüm poteft ad

p

producendos effectus intra proprios objecti füi

1ü

T

fpecificativi limites; quia cüm üt vitalis debeat

agere fe ipíam ab intrinfeco movendo, & ex

i

jl

innata propenfione agendo, efficere nihil poteft

nifi per tendentiam fibi proportionatam & cir-

j

ii

ca obje&tum proprium ac fpecificativum. Hinc

autem fequitur non quamcunque intellectio-

Jhi

Ü

nis productionem , fed vitalem duntaxat, de-

nominare caufam intelligentem feu videntem,

con

fl

d Conf. 2d. w. T. .4. Quia pars ejus 11na non-

nifi in fenfü proxim$ expofito vera eft: 2da au-

y

«

tem à pluribus negatur quoad efficientiam phy-

ficam. V. Conf. Difp. efl, quód ignis & aqua af-

f

fumantur üt cauíz mere inftrumentales & non

vVitá»

W

$5

ji)

278

Dz Dzo üNo*

vitales; oculus autem deberet effe caufà prina

D

)

cipalis ac viralis, quibus elevatio ejusmodi ex

nuper diétis competere nequit.

A

li

Quanzs: n S. Iuguflinus unquam fäfzfm't:,,

nflx

Deurn po[fé intuitive videvi ab oculo

[

hu

corporeo 2

127. Nota Praeteralia, quee S. Auguffi'nus

[

e

&d hanc queftionem pertinentia infperfit füb-

inde tum Libris à fe editis tum fcriptis epifto-

[/

lis, Anno 408. dedit ad ftalicam Viduam epi-

ftolam edit, Ant. num.

A

fav

tam, quà negarivam

fententiam difertis verbis profeffus , affir-

mativam perverfiratis , erroris ac dementise ar-

uit. Cüm veró inde commotos fuiffé quos-

d

am , atque inter eos Epifcopum quendam Au-

dianum, intellexitfet, qui poft generalem cor-

porum refürrectionem carnales oculos affé-

tebant évasuros fpirituales, atque his Deum

effe videndum; excufavit poftmodum in ep.t11.

3d Fortunatianum Ep., fi quid acerbius à f&

fcriptum fuerir, ibíque repetità & ampliüs con-

firmatá fuà (ententià , promifit fe alibi de illorum

;;(

opinione difputaturum: quod & in ep. 112. ad

Paulinam, fevm. de S. Vincent. inter ferm. de

diverfis 102., & E. 22. de Civ. C. 29. preeftitit.

Ex quibus utiex aliis ejus fcriptis mentem S.Do-

&toris per refponfiones breviter exponemus,

128. Aefpondeo . S. Auguftinus conflanter

docuit, Deum viderinon poffe ab oculo-corpo-

poris, quale nunc eft. — Pro/, £. Ex affertioni-

apertis, quge habentur in monumentis me-

|

inoras

279

Dz Dro U&o.'

moratis. His accedunt alia teftimonia ex ep.

i

T

Yi

1or. ad Evod.: Sicut zulla vatio efl , quá Dei ua-

zura moviatur aut corvumpatur aut peccet ; 69 cüm

boc Deum uon pojfe dicimus , nou devogamus pote-

j

l

flati ejus:. ita cüm dicimus uon po[fe videri oculis

l

eorporeis , nom latet fed patet vatio bene intelligenti-

bus, quá per[picuum eff , Deum corpus non effe

qec aliquid covporeis oculis cerni po[jé , mifi quod ali-

pj

xl

cujus intevcalli intevpofitioue ceruatur. L. 1. de

"Trin. C. 6.: Zideri autem Tvinitas bumano vifit

T

um

gullo 1odo porefl. Ibid. L. 7. C.4.: IVom emim eft

covpus , ut cavucis oculis inquiratur. L. 1. de Verbo

sgafisg:

E

Dom. in monte C.2.: Quém ergo [lulti funt illi ,

qui Deumiflis exterioribus oculis quevut, cim corde

Yi

TU

videatur. 1. Ex quseftionis hujus tra&tatione;

quia iisdem prop? argumentis, qua fuprà addu-

m

3

ximus, ex Scriptura, Patribus& Ratione defum-

ptis probat fuam fententiam , & adverfariorum

0 u

1

objectiones prefertim & Lireris Sacris petitas

adducit fimiliter & diffolvit, ür ex laudatis epis

eP'l,ï,

l( i

ftolis & L. de Civ. potiffimüm patet. — 7/7. Ex

isd

fidelitfimis S. Auguftini Interpretibus, S. Ful-

jl

gentio nempe & D. Thoma, quorum alter a

[

3tiam Ferrandi quaeftionem S. Doctoris men-

J

tem ex ep. 6. ad Italicam, alter hic q. 12. a. 3-

al

eX ep. 112.ad Paulinam declarat ; ac proin uter-

que fupponit, priorem mentem nunquam ab eo

M

$

J

fuiffe depofitam.

J

129. Refpoudeo 1. Hypothefin de oculis

]u

il

!

corporis fpiritualis S. Doctor declaravit non

pertinere ad ftatum quaftionis, atque in illa ni-

t

ff

hil volqit definire, . Pars

1754 patet €x ep. 112.

D

X

4

]*

Í

280

Dzg Dzd UN;).

p

C.21.: Sunt autem alii, Deum quidem ipfum cov-

pus von effe minime dubitantes, [ed ideo eos, qui ad

i

Qf

vitam etevuam vefurgent , etiam per covpus Deum

vifuros putant , quomam talem [perant [piritalis cov-

PDA

oris qualitatemy wt etiam ipfa, que cavo fuerat ,

Aj

[pivitus fiat, Quodfi ita eft , quantum. diflet à [upe-

11

Viori opintone , & quàm boc [it tolevabilius , etiam-

ld

ff vevum non ftt , puto facillimà judicavi . .. Poflve-

VE

40 quia id , quod ego1m illa epiflola mea dixi de iflis

q

noffre carmis oculis , quia neque. uumc po[fuut neque

£uuc potevunt Deum videre, etiam fic vevum eff.

;

Ti

AVon enim di&um eft mifi de oculis corbovalibus , quod

futic non evunt , [ corpus ipfum [pivatus evit , ac pet

fü

boc corpovei oculi nunquam Deum. videbunt , quia

Q

cium videbitur , [pivitus eum, zom covpus. videlit.

l

j

Ex ead. ep. liquet 24af. , ubi C. 22. ait:

uapro

pter donec diligenti inquifitione , [ Dominus adjuve

[

vit , vepeviatur , quid fecundum Seripturas. de [piri-

[

zali corpore , quod inve[urve&ione promittitur ; pro-

[

babilis. foutiendum fit , intevum nolis [ufficiat &c.

(

Et ferm.102.de diverf, C. 14.: Siergo[ubftantiam,

l

qu«e uon vidctur i loco, poterunt vel tunc covpora-

1

les oculi videre , cim fuerit covpus [pivitale; fi po-

zerunt aliquá vioccultá, aliquá vi inexpertáeg pvor«

[

fs incognitá , nec ulld effimatione pevceptá , fi pote-

vunt: poff. Tumtüm mom conemur Deum perdu-

cere ad locum , uom couemur Deum per [patia. loco-

um quafialiquá mole diffudeve.. Maneat [ulflautia

Divinitatis i2 fug 67 propvia dignitate, Nos certà

quam po[fiunus i. snelius mutemuss mom Deum in

VT RUR detmge p - MME n ias E e

:

-

detevius commutemus ; mnaximà quia dofuitum ali-

gggz'a! inde in Scwptum A0n imveuumnus aut uondum

P

dut«

Dzr Dro Uwo.

281

iM

invenimus. Siquid in alterutvam partem . potuevit

,fnii

ab aliquo imvenmri , libentev. accipio.

Et C. 19. $

t Du

autem caro illa taptam . accepeviz imitationem, ut

idid

poífzt pev eam videri, quoduon videtur in loco: om-

| fufraï:

uino 1ta [it.. Sed quevendum efl , uude doceatur , &g

li

ff non. docetur , ondum negetur , fed cevté vel dubi-

r

zetur. Similiareperiuntur inep. z11. Quamvis

veró S. Doctor L. 2. Retra&t. C. 41.afferat, à fe

üilk

quaftionem de fpirituali corpore in L. 22. de

TT

Civ. l. c. fuiffe (àtis explicatam; tamen & hic

2

nonnifi ex hypothefi loquitur, & fiquidem ad-

m

mitratur fpirituale corpus, varias expofitiones

^

ífubjungit, queis Dei per illud vifio intellipi

2

queat: praterea veró nihil certi de ipío quee-

7

ftionis afferto adflrui poffe declarat his verbis:

Zarzþn

Sed . quia [piritale corpus ne[cimus , quautos habebit

acce][us , de ve quippe inexpevta loquimur , ubi ali-

aly:

bji

qua , que alitev iutelligi nequeant , divinavum Scri-

prurarum non occurviz [ed fuccurrit autovitas ; ne-

!Il )W

jilt

ce[fe ef? , ut contingat im uolis , quod legitur a Li-

bro Sapientiee : Cogitationes tnovtalium timida , €9

fmif

t

incertee provideutue noftve .

130. Ae[pondeo III. . Adeó S. Do&or fen-

Wr»

(

" W[&

!

tentiam de fpirituali corpore non approbavit;

ut potriüs ubique ad partem negativam inclinà-

j

Jj pem

'

rit. Prob. ex fingulis fcriptis de hac materiafu-

hi

prà laudatis.

Et quidem cüm in ep. 6. fibi

lf

"

lii

L

'j'

obje&tionem ex oculis corporeis Chri(tiimmu-

tandis propofüiffet, fic fubdit: Quanrà jam to-

jf

n

lerabilius defiiuut , quà . cavuem afferunt. conver-

|

ii

fiun. dvi i fubflantiam Dei, e$. boc futuvum effe,

alteim videudo De

o fa-

ï]()]l »0:

if

quod Deus. eff , ut [ic ezmzsr /

P)

ciant

Ro

282

Ds Dreo Uxo.

ciamt idomeum, mon tamtá divev[itate. diffmilem.

l

Quam vanitatem credo 1fos abigeve a fide tua&g. au-

li

vibus €gc.. Inep. 111. fic inquit: De fpirituab aa-

ij

zem corpore , quod in ve[urvethtone babebimus , quan-

tam capiat ia melius commutationem , utrium in fan-

plicitatem [pivitás cadat , ut totus bomo jam [piritus

fit; auy quod magls puto , fed nondum pleno judicio

confirmos ita futuvum. fit [pivitale corpus , ut pvo-

brev iueffabilem quandam facilitatem fpivitale dica-

zur , ferver tamen fubflantiam corporalems que per

fe ipfain. vivere ac [eutive non. pojfit , [zd pev illum,

äl;

qui ed utitur, [piritum&c. Preeter ea veró , que

]

num. pr. ad rme partis probationem atrulimus;

in ep. 112. C. 22. fic incipit: 5$v4 cogitandum df

i

se quid in[olemter audiamus , fi dixevimus , corpus

1

201 [olinn. imovtalitatem qg. corruptibilitatem , ve-

/

viun etiam boc ipfum, quod covpus efl per vefuvvettios-

|

ss gloviam amitteve 69 [piritum fievi. -..Eo mod

quippe aut conduplicatur fubflantia fpivitüs, fi $

corpus [piritus eritz. aut [i verus evit [piritus bomi-

qis, ia ut commutato €g comver[o i [pivitum cor-

pove, meque gemiünatione ueque incvemento condu-

licetur , uec omminoullius quantitatis augeatur ;me-

3

£uendum efl , ne mibil aliud dici vidzatur , quamcor-

pora uon illá mutatioge immortalia manfura , fe

ï

zulla potiis futura €7 omnino peritura. Demum

in L. 22. de Civ. C. 29. tria occurrunt ; que Au-

guftini propenfionem in negantem portiüs quàm

afferentem partem declarant. 1770 enim textus

Scripture de vifione Dei nec alibi nec hic affe-

veranter exponit de vifione per corpus fpirita-

le, fed ficut alibi de oculis mentis eft interpre-

tatus

D& Dro Uxo.

285

fj

tatus , fic & hic declarat affumptis etiam proba-

T

tionibus, recté exponi pofle: 24) enuntiat vi-

hulis

fionem Dei per corpus fpiritale non pofíe pro-

Ij

bari ex fcripturis: 370 infinuat, valde credibile

Vij

effe atque ad inrelligendum facilius, fi dicarur

nj

Deus oculis corporis fpiritualis videri in effe-

n

€übus, in quibus cauía cognofícitur, quemad.

j

modum in cerporis moribus videtur vita &

us

anima corporis.

De duobus poftremis, quia

M

prioris probatio longior foret, periodus iíta

1]

füfficiat: Quam ob vem fieri potefl , valdeque cre

10,U

dibile eft , [ic ss effe vifuvosmundana tunc corpora;

tl

ut Deum ulique pvejentem g. umiverv[a gubernan-

7

£em , per corpora, que geftabimus eg. quee conpicie-

m

us clariffima perfpicuitate videamus . . .. du

lll !

£rgo per illos oculos fic videbitur. Deus, ut aliquid

Qu

[j

babeant m tauta excelleutia menti [anile, quo eg

u

41 corporea qatura. cernatur, quod ullis, exemplis

1f

[ive [eriptuvavum teffimonüs drvinavum fed diffici-

iif

Je vel impo[fibile efl offendeve : aut quod eff ad in-

J

zelligendum facilius, ita Deus mobis erit motus at-

if [

u

[

que conpicuus , ut videatur [piritu à fingulis nobis

iil

42 feugulis z0bis , videatuv ab altevo in. altevo , vi-

'nliml*-

deatur in feipfoy videatur i celo novo £g in terra

AL

7004 , atque 1n omri,que tunc fuerit creatura ; vi-

ha

deatur Q9 pev covpova i ommi corpore, quocumque

u)

fzgerint [pivitalis corpovis oculi acie pevveuente

Ireci.

if

D u

131. Nec dicas z. S. Aug. L. de Civ. l. c. re-

p

Jicir opinionem Philofophorum, qui negant :

res fpirituales videri poffe àcorpore: ergo cen-

T.

u

Av

fet poffe videri Deum ab oculocorporeo. /Vee

P

j

,

lCQ&

-

—

Dr Dro Uwo.

284

dicas 2. S. Do&or ibidem docer Deum oculis

fic

corporis beati videndum, . & fimul opponit

il

hanc vifionem Dei cum illà, quà nunc fruimur

[

in hac vita: ergo adrittit iutuitivam vifionem

Dei & in fe ipfo apud beatos futuram.

IVec

Q

dicas 3. Idem ibid. ftatuit, oculosingloriafore

f

alios & virtutis preepollentioris , non tamen

[

qualis in animalibus acriüs videntibus habetur;

fr

& hanc etiam vim probabiliter cenfet Jobo per

aliquod inflans in hac vita communicatam;

fit

dum diceret: zuc autem oculus meus videt 1e:

n

ergo tribuit, poffe Deum faltem à fpiritalibus

V

oculis videri.

AVec dicas 4. Nec nequit dari

E

ratio, cur S. Aug. nihildifinire in queeftione de

p

oculis fpiritualibus voluerit; nec componi po-

J

teft refponfio noftra 3tia cum 2da; fi non dica-

Y

tur oppofitam fententiam habitam fuiffe proba-

W

bilem: ergo S. Do&or poffibilem fàltem cre-

Q

didit vifionem Dei per oculos corporeos.

&. ad m. D..A4. Rejicitopinionem hanc fe-

[

cundüm momenta & rationem, quibus illam

t

propugnabant, C. feeundüm affertionem &

fententiam , N. Philofophi ifti volebanr fpiri-

0

tum à corpore cognofci non poffe, quia nec

!

fpiritus potfit percipere corporea fed intelligi-

l,

bilia duntaxat, quod refellit S. Aug. dicens:

Sed iflam vatiocinationem $5 vera vatio &g propbe-

l

zica ivrider autovitas, — Quis enim. ita. fit avevfus

d vero, dt diceve.audeat , Deum corpovalia iflane-

-

ü

fcire? &c. Inde tamen non concedit, oculum

[

corporeum pofle attingere fpiritum, nifi in

[

bypothefi mutati corporis in fpiritum; in qua

Drg Drzo Uxo

a5

Wb — fic fübdit: Sicuz ergo conflat videri corpora fpiri-

]

pot

zu: quid fi tanta evit, potentia [pivitalis covporis ,

AURT

ut covpore videatur €g [piritus * - 4d 2dum . D.

jOnt

31.p..4. Docet Deum oculis beati corporis vi-

l

dendum immediaté & in feip(o feu propria

T0f

fübftantia N. mediaté & in effectibus, ficut vi-

[i

tam &animam in hominibus videmus C. Eziam

j

D.24.p. Hanc vifionem cum illa, quà nunc

p

fruimur, opponit quoadaliqua & modum tan-

a

i

tüm vifionis abfílractivae diveríum C. quoad

j

omnia & fpeciem eriam vifionis diverfam N.

n

li

Vifionem Dei per oculos fpirituales etiamnum

li ü

abftractivam hic admitti, patet ex diítin&tione

J2

priori: diverfitas veró inter vifionem hujus &

i

alterius vite ílat in eo, quód prafentis vitee

di

vifio potiüs excitet fidem de Deo, quàm ut

vobr

eum menti noflre ítartim absque medio dif-

d

.curíü prefentem fiftat, cüm alterius vitee vifio

j

per oculos capta ex apprehenfis Dei effectibus

Ts

Deum ftatim menti objiciat fine intermediora-

3

tiocinio, [ta fe ipfüm explicat S. Aug. poftre-

qu

mo loco num. pr. laudato, cujus verba ibi

Mf

omiffa hec fünt: : /Von ficut munc invifibilia Dei,

j

per ea que fa&a [unt , intelleia con[piciuntur pev

dl

Jpeculum in. enigmate 9 ex parte, ubi plus valet

d

fides, qud credimus , quàm verum corporalium

n

[pecies, quam per oculos cevmimus covporales : fed

j

ficut bomines , imtev quos viventes motásque vitales

n

j

f

exeventes vivimus , mox t a[picimus mom cve-

ylit

dimus vivere fed videmus , càm eorum vitam [ine

iil

corpovibus videre mequeamus , quam zamen in eis

j

per corpora , vemojá. ompi ambiguitate , confpici-

u$ ?

*

d

/

296

Dzr Dzo UNog

$

wus: 38 quacungue. Ipiritualia illa lumina corpo-

[

vum no[rrorum civcumferemus , incorporeum Deun

orimia Yegeniem etuum pev covpora contuebimur.

!

In quem loeum S. Thormas hicar. 3. fübjungit:

T

* Exquo patet, quod hoc modo intelligit ocu-

li

los glorificaos Deum vifüros, ficut nunc oculi

[

nofítri videntalicujus viram; vita autem non vi-

(0

detur oculo corporali ficut per fe vifibile, fed

p

ficutfenfibile per accidens, quod quidem àfen-

p

füu non cognofcitur, fed ftatim cum fen(u ab.

jl

[

aliqua alia virtute cognofcitiva. Quód autem

ftaum vifis corporibus divina prefentia ex eis

m

cognofcatur per intelletum, ex duobus con-

ll

tingit Ícilicet ex perfpicuitate intelle&tüs & ex

K

refulgentia divinz claritatis in corporibus in«

[

novats. , .4d stium W. D. d. Statuit hec ab-

hi

foluté & ex fententia propria aut in quam ipfe

propendebat, N. hypothetic& & ex fententia

Ài

aliena; quam quidem explicat, quin tamen in

li

ear inclinet C. Res patetex ipfotextu: Urrüm

(i

videbuut €g. pev oculos covpovis , inde quafto eff.

à

Si enim tautum . potevumt n covpove [piritali €o

1nodo utigue etiam ipfi oculi. [pivitales, quautum

poljuut ifli, quales mune. babemus , procul. dubio

per eos Deus videri uon potevit : longé itaque alte-

vius erunt porentie , fi per eos videbitur incovporea

illa cveatuva , que mom continetur loco, fed ubique

efl tota. ... Fisitague oculorum illovim prapol-

lentior evit, uom ut acrühs videamt, ...

cd ut

Simili modo illud de

videant €9 incorporalia.

Jobo additum extextu cognofti poteft, quem

f

ita profequitur: r fovtaffe ifla. virpus. magna

&

p

geruende

)

Ds Dro Uuxo.

287

mvþ&

jl

l

cevnendi data fuevit ad boram etiam in iflo morta-

Ti

l& corpore oculis. [autli viri ob , quando ait .ad

|

!

Jf

Deun: [ oblauditu auris obaudiebam te priis ,

ln

munc autem oculus meus videt e €9c. - Quamvis

: OQ

bic sibil probibeat , oculum cordis uutelligi, de qui-

;

bus oculis ait "dpoffolus:: illuminatos oculos babere

n

cordis vefiri.. Denique ad 4rum &. IN..4, in-

J

primis definire nihil voluit; tum quód res non:

il

pertineret ad quaeftionem dogmaticam , fed me-

j

ré philofophicam : tum quód Catholicorum

TR

etiam quorundam hanc effe opinionem intelli-

ad

ebat, quos exacerbare noluerat: tum quod

TU

libratà in&inirà Dei potentià non poffümus fem-

od

per dicere in fe impoffibilia, quae nobis ardua

j;

aut impoflibilia etiam videntur.

Deinde veró

C

nulla eft refponfionum noftrarum contradictio,

ipí

eoquód illa, quz in 3tia attulimus, teftimonia

n

Aug. femper limitavit univerfülibus illis propo«

u

lirionibus, quas in 2da attulimus & in lib. de

[

Civit. etiam utriusque fententice expofitiones ad-

i

ucit..

71

j

ARTIGULUS. 1.

i

.l

/fn Deus intuitiv? videri bofft ab iutelle&u cvea-

zo pev [olas mature vives ?

)

ï:'l'

l

n

132.

Ora. Vifio intelle&tualis feu cogniriö

í

i

. Dei; que inhac vita haberur, efít vel

ek creat

uris feu effe&tibus à Deo creatis, velex

j

j

j

fide feu divini verbi fignificatione, & utraque

Tj

sbftractiva, non autem intuitiva feu clara &

Ad

'Mgïf

evidens cognitio Dei; prout eft ille in fe.

LU

"

bhanc

2858

Dz Dro üNo,

hanc enim requirirur, ut 1mó obje&um im-

[

mediai? in fe, vel per fe vel per fpeciem pro-

il

priam videatur, five ur terminus immediatus

fnt

cognitionis fit res, prout illa eft in fe; 2do ut

T

principium fübje&tivum determinans intelle-

Ti

étum ad vifionem intuitivam fit vel ipfum ob-

ti

Tif

jefäum, ut v. g. exiftentia angeli determinat

ejus intelle&tum ad fe ipfum cognofcendum;

D

vel proprie ejus fpecies, uti v.p. fpecies vifi-

üt

biles muri albi determinant oculum ad eum in«

ee

tuitivé videndum.

Quód vifio ejusmodi de

tánt

Deo convenire potfit homini per finpulare au-

Ti

xilium divinum , quod Theologi lumen glorie

f

vocant, infrà oftendetur: an veró illa etiamà

f

tribui poffit intelle&tui; five humano five an-

i

gelico, fibireli&to & per folas naturee create

vires operanti, hic queeritur.

Affirmárunt id

D

defacto Anomzi fieculo 4to , de quorum duce

VL

Aétio Epiphanius heres. 76. heec refert. Jie

ut

enim cum Juis in eam vanitatis amentiam incidit,

b

ut Jupra mortales omues Deumn . fe son folá fide [id

n

Q

naturá fecundim [cientiam uóffé jaBavet : quemad-

inodum. alicubi: fupvà snemini , diceve. illos , 0

là

d

Jimpliciter fidei aliquá wotitid Deum fibi e[fé pev[pe-

Quin; fed periude ac qui[piam cogno[cit , quidquid

«

oculis cevmituv, aut mambus attvedatur : velut f

l

in magus alfumat aliquis. lapidem aut ligaum. aut

Ài

matevie alterius inflrumentum.

Eundem erro-

Vi

rem fieculo r4to inftaurárunt Beguardi & Be-

lt

guing in Germania inferiore, quorum $tus

aj

doc&tringe articulus is erat:

wuelibet intelledhualis

&

satura i [e ipfa uapuvalitev efl beatag $g. anima

408

Dz Dzo Uxo:

589

t

zor indicet lumine glorie ipfam elevaute ad Deum

u

videndum.

uamvis vero ab hoc errore alieni

din

fint "l'heologi Catholici omnes , fünt tamen

TUf

inter eos nonnulli, qui fültem poffibilem exifti-

ne

mant fübftantiam. creatam; qua vel per fe fit

nd

Mi

tanté virtutis, quanta eft. virtus complexi ex

intelletu. & lumine glorie , & cui proinds

j

proportionata & connaturalis fit Dei vifio ita,

3 Vi

ut ad eam eliciendam non fit neceffaria ulterior

J

elevatio; vel que licéttantze virtutis.non foret,

"D

n

tante tamen perfectionis eft, ur illi lumen glo-

r , ac confequenter etiam vi(io Dei intuitiva,

lr

fit debitum & connaturale.

Utrumque qua-

4

qu

ftionis fenfüm hic breviter tra

C

tamus, quorum

|13

prior ad fidem, alter ad fchol

aS pertinet.

fedl

133. JDico /. Deus de fa&o intuitiv? vide-

WE

ri nequit ab intelle&tu creato per folas naturae

yi

vires. — Prob. J. ex Scriptura. Hwc enim 1mà,

j

!

üt conftatex rextibus num. 123. rel

atis, negat

1

)

Deum videri poffe: fed hzc teftim

j

onia inpri-

j

mis non minüs de intelle&tuali vifione quàm

ii

corporali exponi poffunt, prefertim cüm &in

;P

laudato ibidem D. Pauli ad Corinth. ver(ü ad..

j

datur: /Vec 22 cor bominis afcendit; & Patresin

TL

qL

€o8 teXtus commentantes fze

pe de utraque vi-

ii

fione loquuntur :

deinde veró eadem , üt S.

nb

Aug. ep. 112. C. 14. facit, exponi debentdein-

a

vifibilitate intelle&tuali per naturam feu viresna-

j

turae, cüm aliunde liquear füpernaturali auxilio

j )[Iïö

adjutum intellectum poffe habere vifionem Dei :

eroo.

fl

li

2dó Scriptura docer intuitivam Dei vi-

m)fmi

lonem pertinere ad gratiae beneficium ; & con-

p

p

. fequen-

290

Dz Drgo Uko.

fequenter non ad naturz facultatem; üt liquet

W

ex Pfàl.83. v. 12*: Gratiam g gloriam dabit Do-

snimus. Ad Rom.6.v. 25.: G'ratia Dé vita eter«

!

?/2.

f

3tió eadem manifeftam Dei copnitionem

N

removet ab hujus vitee conditione; üt declara-

ji

tur 1.ad Cor. v. g.: Ex parte cognq/&z'mm gU

t

parte propbetamus:. cium evgo venevit , quod perfe-

um efd , evacuabitur , quod ex pavte efl. — Item:

[

p

Jüdemus uunc per [peculum in emigmate: tunc au-

Ü

zem facie ad faciem. . INunc cogno[co ex pavte : tunc

[

autem cogno[cam , ficut €g cognitus fum,. 2.adCor.5.

Tif

v.7. Per fidem enim ambulamus , $9 mon per

fpeciem. 1.]oan.3. v.2. Seimus, quomiam cum

Á

«

appavuevit , faniles e evimus:: quomiam videbimus

E

eumy ficuti efl. II ex TrYaditione.

In Conc.

Viennenfi, üt etiam refertur in Clementinis

n

Y

Cap. 7Zduoffrum. tit. de beveticis , recenfito cum

h

reliquis errore Beguardorum füp. expofito Cle-

at

snens V. PP. ita definit: /Vos facro appvobaute

QGoucilio fé&ham ip[am cum preemiffis ervoribus dam-

p

Hs

zamus €9. veprobamus omnizo. — Ex Patribus, qui

I

Anomeos oppugnárunt; Ppiphan. her. 7o.

ti

Deum quidem, inquit, videri prefertim ab buma-

lt

na uatuva o po[fe fatemurs . . . Sed idem tamen

Deus invifibilis pro fua bumanitate ac poteutiaim-

D

becillam aciem ita virtute [ud corroborare dignatur,

fj

ut quod videri aliogui z20n potefl , a[piciat. Gteg.

p

iNaz. Orat. 34. Ícribir, zhzl ad mos pertingere in

K

bac vita de Dei motitia, nifi exiguum quemdam

vivulum , ac velut parvum magne. lucis vadium.

l

]

x reliquis Orig. L. 1. Periarch. C. 1. Mens, ait;

f

&

voffra zpfum fer fe Deum; ficut ef?, wom po

- PU£Yhs

Ds Dgzo Uxo.

l

291

ij

tueri. Ambr. comment. in Lucam C. z.. ;

Q«

«

zeffate nofira uon efl. Deum. videre ,

fed im potefla-

(

fe il/ius eff apparere.. Aug. L. 19.

de Civ. C. 25.

d

Sicut non eff à cavpe , fed fupra ca

vgem quodiam

P

Jacit viveve ; [ic won eft ab anima

; fed füpra aui-

"Ha92, Quod eam facit beatà vivere

P'Tyï

. IIL ex Rario-

]

s. Vifio Dei intuitiva eft fupernaturalis, üt

J

patet tum ex Pfal. $3. & ad Rom. 6. nuper lau-

^il

datis: tum quia eft. finis & merces, ad quem

Qrj

per fidem, fpem, charitatern & alia opera falu-

j P"f

taria pertingitur, üt docemur Joan.

Iq. V. II.

T]

»Qui diligitme, manifeftabo ei

me ipfüm ;;; & r.

7

Ilb

ad Cor. 2. v. 9. , Necocul

us vidit, nec auris

(

audivit, nec in cor hominis afcendit, qua pree-

paravit Deus iis

ii

; qui dilipunr illum.,, . Conftat

Qu

veró ex Tr. de

Grat. media heec & merita de-

j

bere effe füpernaturalia, ac inter hec &finem

J

atque mercedem neceffarió intercedere ordinis

"

proportionem.

Atqui potentía naruralis fibi

j

5

qü'

relicta non poteft füis virib

us elicere operatio-

nem füpernaturalem ;

üt rurfus manifeftum eft

u

tum ex Tt. de Grar.

d

tum ex ipía fupernatura-

litatis notione:

erpo.

1]

134.. Dico II. N

i

"

on eft poffibilis fübflantia

n

j

creata, quee Deum folis natura v

iribus pof-

fit intuitivé videre.

Prob.. Nulla creatura. ex

0

vil(j

propria & intrinfeca naturee füg conditione

poteft effe beara, impeccabilis & fanéta: füb-

y

Ítatitia creata

j

; que folis natüree viribus poffet

D

eum intuitivé videre, ex propria & intriri-

L

h

Ífeca naturse füsee conditione talis effe poffet:

L. 12.

ifí

ergo. Maj quoad 1m. p;tet ex Aug.

€

d

292

Ds Dro Uxo.

De Civ. C. 1. Quamvis zon ommis beata po[fi

effe creatura. ( neque emim boc smumus. adipi[cuntur

(

aut capiuut. feve , ligna, faxa, eg. fi quid ejus-

anodi ef ) ea tamen - quee potefl, mon ex [e ipfa po-

p(

Y

,

» quia ex gibilo cveata efl, fed ex illo, 2 quo

creata efl..— Quoad 2dum ex eod. ibid. C. 6.

j

Juveuiet voluutatem nom ex o effe malam incipe-

ve, quia matuva efl, [ed ex eo, quàd de mibilo ua-

]

b

zura fa&la el. — Et ex Greg. L. 5. Mor. C. 25.

Qs creatura quia ex uibilo efl fatia , $ per [e-

I

emetipfam ad mibilum | teudit ,

gon flave babet,

g

fed deflueve , fcilicet per peccatum.

Quoad

j

d

3tium ex Bafil. L. de Spir. S. C.16.— "Vulleca-

lorum vivtutes. fudpte matuvd fautte [unt ; mam fi

M

h

id efft, mulld vatione differvent. à [pivitu. fandho.

Tgitur ratio à priori cur hec non conveniant

li

f

creature , eft, quia producitur ex nihilo; qu&

etiam propria eft cuicunque poffibili fübftantiee

1

createe. JMin. patet ex data fuperiüs explicatio-

ne fententize adverfarie, ubi in utraque adiit-

titür connaturalis ac debita creaturae vifio bea-

l

tifica. Conf. ex argumentis num. pr. allatis;

C

l

que univerfim loquuntur, adeóque non tan-

tüm de intelle&u defacto exiftente, fed & de

Vide

li

creabili quocunque intelligenda fünt.

etiam Tr. de virtut. Theol. num. 8. & feqq. ubi

f

J

eadem quaftio ex Dionyfii & Cyrilli Alex. prin-

cipiis declaratur; ad qua reduci potelt ratio

à

D.'Thom«e hic ar. 4. in Corp. exigentis, ut in-

ter cognofcentem naturaliter & co

*

nitum i«

d

fTendi.

tercedat sequalitas ordinis ac modi e

135-

V

Dxr Dgo Uuo.

293

N

155. Objic. cour. 1. Juxta S. Aug. L.4. de

t

Civ. C.24. Solum peccatum cauía eft, cur

d

Deum non videamus: ergo intellectus ex fe

i

h

poteft videre Deum.

Corf. I. Deusintuitivé

[ ]Fa

videndus continetur intra limites objectivos in-

M

telle&tüs creari; rum quia ficut oloriofa corpo-

ra fünt adhuc intra limites lucidi ac colorati )j

iny

')llü [

hinc intraobjectum; fic & Deus videndus ha-

j

bet norionem veri, & hinc objectivam rationem

n

intellectüs: tum quia Deus videndus non attin-

J

gitur nifi modo finito; quod autem fic attingi

Qu

poteft, etiam proportionatum & connaturale

Conf. /I. Deus

vl]æf

eft intellectui creato. Ergo.

jili|

etiam intuitivé videndus eft ultimus nofter fi-

fb

nis; & ad hunc habemus tum appetitum inna-

[f

tum, tum appetitum etiam elicirum pruden-

tem ac ordinatum: fíed & ultimum finem no-

q

u

ftrum, & quod ejusmodi apperitu. defidera-

i

inus, naturaliter poffumus cogno(cere: ergo.

ul

j

W. D.74. Solum peccatum eft caufa mora-

"

lis, cur Deum non videamus, quarenus pec-

g

ii

cati paena eftcecitas mentis, quà frequenter

p

impedimur à cognitione Dei abflractiva, &

quatenus peccati etiam poena eft privatio gra-

i

!

tiz& fanclificantis , cujus operà obtinetur finis

fuüpernaturalis, C. eft caufaphyfica, & fine cu-

J

jus interventu omnia in nobis expedita forent,

pI'lH'

ad vifionem Dei ex parte potentiz requifita N.

p

u

Phyfica enim caufa; cur Deum non. videamus

eft ipfamet impotentia naturalis; ad quam fü-

iol

perandam neceffarium eft füpernaturale lumi-

A

nis glorie auxilium, — 44 Conf. L* D.

eus

E

y

294

Dr Dro Uwo.

Deus intuitivé videndus continetur intra limi-

fe

tes objectivos intellectüs, h. e. objecti fpecifi-

re3

cativi, adaequati & rerminativi, C. intra limi-

f

tes objecti connaturalis ac. proportionati, N.

Duplex nempe diftinguendum eftobjectum po-

tentiz cognofcitive : aliud. fpecificativum &

adaquatum, ad quod potentia fe extendere &

l

ferri poteft, five propriis viribus five füperio-

ri faltem auxilio roborata; & intra limites hu-

jus objccti continetur Deus intuitivé vifüs, ut-

pote fic vifibilis & cognofcibilis, ficut & per

[

actus fupernaturales aliosfidei, fpei & charitas

)

üs attingibilis: aliud connaturale & proportio-

li

natum, ad quod potentia connaturaliter, h. e.

per fe folam & absque auxilio alrerius ordinis

fi

ferri poteft; & intra ejusmodi objecti limites

Deus intuitivé videndus non continetur, nifi

D.

remoré tantum & inchoatà, non autem pro-

)

ximé & complet&. Hinc veró patet, quód na-

turalem impotentiam videndi Dei , üt cura Sco-

h

to aliqui faciunt, non reponamus in eo dun-

I

taxat, quód Deus non fit naturaliter. praefens

intelle&tui noftro tanquam obje&tum cognitio-

nis, propterca quód Deus liberé & non necef-

farió menti fe noftrz exhibeat; quia alioquin

ïï

non magis naturaliter impoffibilis foret vifio

Dei intuitiva ac cognitio occultorum| cordis;

qua tamen fine alicujus füpernaturalis inter-

ventu per liberam angeli.vel hominis commu-

micationem innorefcere queunt.

d prob. 1m.

Zif. eft; quia omne lucidum, eriam in cor-

pere gloriofo, füupponitur effe naturale, fal-

COR De i qpe o 197 a o nb M CT ER

tem

Dz Dzo Uwo.

295

jm

tem quoad fübítantiam; fiquidem lux corpo«

x

reaex füa perfectione nihil fupernaturalis quoad

li

fübítantiam exigit, licét hic & nunc ex ordi-

m

natione Dei extrinfeca fit connexa cum beatitu-

m

dine füpernaturali anima::: econtra non omne

um

verum eft naturale, fed plurafunt etiam quoad

d

fubftantiam füpernaturalia, maximé autem Deus;

1p€rlc-

nifi tamen velis dicere; Deum excellentiori

u

1nodo eífe füpra omnem naturam creatam &

W

& vocari potiüsautorem omnis fupernaturalita-

t

tis & nature;, quàm ens füpernaturale. 244

h

pvob. 2d.. .N. 2d. prop. Sicut. enim füpernatura-

)om

lia quantumvis finita non fünt proportionata

& connaturalia potentiz naturali, fic etiam quee

(l

finito tantüm modoattinguunturaut fiunt, non

:

m't;

offunt fieri folis naturze viribus, üt paret in

D

actibus falutaribus quibuscunque feu füperna-

turalibus.

u

"d Couf. IL.. 9. vm.p. D. Deus in-

g

tuitivé videndus eft finis nofter ultimus füper-

1

naturalis C. naturalis N. Naturalis enim finis

d

nofter, & quem homo in puris naturalibus

u

conditus habuiffet, eft perfecta Dei vifio ab-

;niu'&

ftractiva.

Sed de hac uti & reliquis partibus;

I

quas fimpliciter negamus,; vid. Tr.degr. num.

Ti

X

26. & feqq.

v

j

136. O.

b

"Jic. comt. ad. Dato quocunque iri-

yd

telletu creato, Deus poteft creare alium &

Id

alium in infinitum, qui ex natura fua habeat

JJ

majorem vim intelligendi: ergo & poteft crea-

j

re intelle&tum , qui naturaliter cognofcat intui-

u

tivé Deum.

Couf. I. Datur de facto comple-

[

xum ex intelletu & lu

mineplorie; &illicon-

r

T 4

natug

ia

X

*

296

Dz Dzo UNo.

naturalis eft vifio D'ei beatifica: ergo & pof-

fibilis eft fübftantia five virtute five perfectione

ü

huic complexo aequivalens, cui etiam illa viíio

d

$(

fir connaturalis; preefertim cüm in hujusmodi

fubítantia füpernaturali . non | potfit' oftendi

quaedam implicantia, utpote qua nec üt (üb-

flantia repugnat, quia & Deus fubftantia füper-

naturalis eft; nec üt creata, quia & accidens

fupernaturale creatum datur.

Conf. Il De

ä

facto datur modus creatus fübftantialis fuper-

1

naturalis, nempe unio hypoftatiea; & cxre-

l

ra perfectiones diving, v. g fapientia, cha-

ritasc&c. communicantur creaturis: ergo eriam

[

poteft dari fübftantia füpernaturalis & commu-

i

nicari naturalis exigentia vifionis Dei; praefer-

tim cüm hec exigentia aequé parum extrahe-

«

n

ret fübftantiam ex ordine entis creati, ac parum

id facit complexum ex fübftantia natürali &ac-

h

cidenre füpernaturali.

3

f

&« D.74. Dato quocunque intelle&u, Deus

poteft creare alium & alium, qui ex natura fua

habeat majorem & majorem vim intelligendi

intra limites tamen nature, C. extra eosdem,

ut fe etiam extendere queat ad actus füper-

naturales, IN. Quantumvisenim ejusmodiin«

telle&tus praftarer, femper .tamen remaneret

imperfectior complexo exintelle£tu & lumine

glorie, adeóque non azquaret illius vim inrel-

ligendi nec haberet potentiam intuitivé videne

&i Deum, quia augmentum illud femper foret

pE AE EC NUW ORE - o o T — g MM A. A

naturale & ordinis naturalis; ficut licér crearen-

tur brura alja aliis perfcctiora in infinitum, illa

t-gtgen

! Dr Dso Uxo.

297

p

tamen nunquam afícendere poffent ad perfe-

t

i

((

&ionem nature humane , qua elt altioris or-

vil

dinis. 744 Conf. I 3. IN. C. Di[p.efl. Quia comple-

ml

xum illad non eft ejusdem perfectionis & ordi-

fl

nis cum Deo, eo quód exigat dunraxat. vifio-

Ü

nem Dei ratione luminis glorie , non autem

i

racione fübftantie & permodum principii eli-

d

cirivi fübflantialis, principalis ac per fe: econ-

'!.)lk

tra veró cum fubftantia ejusmodi equivalens fe

Ij

folà & per modum naturee ac principii elicitivi

(

fubftantialis principalis exigeret vifionem Dei,

o

haberétque Deum pro termino proportionato

qu

ac conmaturali, ordinis etiam & perfectionis

T

ejusdem cum ipfo foret.

Caeterüm ubi trans-

gl

mifimus vifionem Dei effe connaturalem illi

ale

complexo pracisé rationis luminis glorize feu

tU

intelle&tui üt fümpto inftatu elevationis, per

u

hoc non negamus vifioni beatificee notionem

füpernatutalitatis: quando enim CCa & PP. ne-

l.

gant creaturz debitum efle donum füpernatu-

yii

rale, intellieunt raturam fübftantialem puram

'geudl

fecundüm 16 fpe&tatam , h. e. in ordine ad ea,

;dem;

qua naturaliter habet & habere poteft, feu ad

T

ea; que illi conveniunt folo titulo creationis,

(ii

non etiam quoad illa, qua infünr illi aut ineffe

mert

poffunt beneficio gratia.

Unde

usecunque

g

bona gratiee dantur nature fübftanriali creatae

ii

üt purz ac fecundüm f& fümptee, funr & ma-

j

nent füpernaturalia & per exceffümimpropor-

tionata: poteft ramen unum ex illis refpectual-

At

terius aut compofiti ex natara & dono fuper-

l[?ü'

h

naturali dici non füpernaturale fed connaturale.

c

j

T

3

298

Dr Drzo Üwo.

d prob.y. non effe quidem repugnantiam ex

illis praedicatis feorfim, fed tamen fimul fümptis;

ä

quia fübítantia omnis creata eft natura, cüm

I-—9 — B d

Íit principium motüs & quietis, quale non eft

Deus, qui eft principium operationis indiftin-

&tz: huicautem effe fuüpernaturale convenire

nequit, utpore cujus ratio formali$ ftat in ex-

ceffu füpra exigentiam principii motüs & quie-

tis; feu natura create omnis; unde & difcri-

]

men habetur cur quidem accidens füpernatu-

rale dari poffit , non autem fübftantia.

Nam

Q

Q

quia fübftantia eft in ordine ad fe, quidquid

ä

exigit, ad fe etiam refert & ad naturam, adeó-

f

Ó

que non eft füpra naturam & ejus exigentiam,

ncc proinde füpernaturale: econtra cüm acci-

[

*

dens non fit ad fe fed ad aliud, quod perficit;

poteft à Deo determinari ad ordinem fuperna-

)

turalem, & ita in entitate effe füpernaturale.

«dd Conf. 1I. quoad vm. p. IN. Couf. — Difpari-

tü

tas liquet ex modó diétis; quia unio hypoflati-

caquamvis fit fübflantialis, tamen prout di-

Íüné&ta ab humanitate non eft fübflantia, &

hinc, quia eidem etiam indebita eft, rationem

!

quandam accidentis participat. Quoad 24. f.

JDifp.eít; quia perfectiones illee divinee, que

creaturis communicantur, quantumlibet illis

infint; non funt tamen illis propriec, effentiales

& connaturales, fedaccidentarie: fi veró ratio

fubítantiee füpernaturalis conveniret creature;

ä

l

heec ipfi foret intranea, propria & effentialis;

cim ex di&is fübftantia ad fe fit & nonad aliud.

SCQURQOEIEESUUNUNIRRES

!

hoc complexo füb.

J.?'J prob. Difb. eft; quia in

ftantia

Dr DEo UNO.

299

m

flantia non exigit vifionem ratione ful, fed dun-

chV

taxat ratione adjuncti & quidem indebiti ac

gratuitó dati,adeóque nec extra ordinem fuum

ü

t

attollitur: econtra fi fübflantia füpernaturalis

(l

ratione fui vifionem Dei exigeret , quia hec vi-

It

fio illi foret connaturalis & proportionara, aut

T

vifio illa deberet dici ordinis naturalis, aut füb-

(

ftantía füpra ordinem naturalem entis creati ele-

Dd

vari. Caterüm mutari fzepe rerum rationem, fi

j

lococomplexi etiam finiti & naturalis ponatur ae-

M

quivalens fübftantia;patet etiam aliis ex exemplis;

i

cüm fi pro complexo ex intellectu creato & in-

telle&ione, vel ex fübftantia materiali & caloce

r

T

realiter diftiné&to, fieret (übftantia ratione fui al-

terutri zequivalens, hac foret in ea ratione jam

T

rfd

plané immutabilis, in qua tamen complexum

u

illud capax erat mutationis.

Alia quaedam ob-

T

Jii folita videri poffünt in Tr. de Virt.

theol. l. c.

ie

J

ARTICULUS IIL.

u

fj "

| 4 Deus ab intelletiu. cveato. poffit

T.

comprebeudi ?

n

157."NTOa-. Comprehendere, quod in fenfü

T

3l ifïi

phyfico idem eft ac complecti & in-

cludere aliquid, aut affequi, attinpere &

^

jjb

a

j

adipifci preefertimid, quod perfecuti fumus

Patribus tum Gracis tum Latinis ad. animi no-

NU

[lahsv

titiam translata di&tio eft, atque ab iis procog-

nitione. obje&ti. clara, firma, fimultanea, &

j

Ad hujus vero

n

maxime ple:zigääma ufürpatur.

cqui-(

!anu"i v

—

$o

Ds Dgo Uxno.

cognitionis plenirudinem duo requiruntur;

p

D

1:um quidem, ut omnia, qua formaliter in

ää

objecto fünt; atrinpantur, quod declarat $.

t

Aug. rum in Serm. 28. de Verb. Dom. C. 3.

|

tum ep. 112. C.9. ubi hec haber: .4liud eflvi-

[

l

deve, aliud totum videndo compvehendere: quan-

doquidem id videtur , quod prefeus utcu

nque [em-

4

[/

ziuv; totum autem comprebenditur videndo , quod

31a videtuy , uz nibil eyus lateat videntem , aut cu-

h

l

us fines circum]piet po[Jum : ficut te mibil latet pra-

Jentis voluntatis tue 5 circum[picere autem potes

]t

fines anuli tui. — Exempli. gvatid duo pofui, quo-

N

vum alterum ad mentis obtutum, altevum ad cor-

D

povales oculos pertinet : 2dum eft, ut cognofcan-

[

[

tur omnia, que funt in objecto eminenter, feu

quz in ejus virtute & potentia caufaliter con-

[

li

tinentur, uti declarat S. Thom. p. 3. q. 10. a.2

& Perav, de Deo L. 7. C.4.. ex Patribus offen-

!

dit; qui Filio Dei &Spiritui fan&to folis compre-

(

henfionem Patris tribuunt, quia foli illi pree-

IK

&i

ter Dei fübftantiam, ejus etiam finum ac pro-

funda cognofcunt, feu quee in confiliorum il-

IK

d

lius fecreto, abfolutà poteflate ac virtute conti-

nentur. Anomsei relato num.132. errori & hunc

eriam majoremaddideruntquod dicerentDeum

d

à f& comprehendi, üt S. Epiphan. exponit, de

Aé&tio l. c. fic pergens : /za, audaciffmmus ifte di-

cebat: Tun Deum uovi , quàmineipfum: imó uon

tam uovi meipfin, quàm Deum. Contra quos

[

138. Dico. Deusabintellectu creato; lumi-

Q

mine gloriee quantumvis adjuto , comprehendi

t

non poteft. " Prob. L. ex Srribtura, que com-

prehen-

Y

DE Dro Uwo.

3or

1nf

prehenfionem rejicit, five. quee fimpliciter de

Kert

Deo concipitur, five que ad ejus virtutem &

at

attributorum potentiam pertinet.

Primum li-

n

quet ex Job. 46.v. 26. .Ecce Deus magnus , viti-

lj

W

cens fcientiam noflvam. Eccli 43. v. 34..— INe la-

J

boretis : mom enüm compvebendetis. Jerem. 32.

ld

"

v.19. AMagmus confilio, €$ imcompvebenfibilis

*

yif

cogita?u. Alterum patet ex Job. 9. v.10.. Qu

(

!

Jacit magnpa €9. incompvebenfibilia. Ex C. 11. v. 7.

i

Porfitan ve[ligia Dei compvebendes, 9 usque. ad

]

pevfeGum omripoteutem veperies ?. P(al 146. v. 5.

»

Sapientie ejus iton eft numerus. ad Rom.r1. v.33. O

il

altitudo divitiarum [apientie &9 [Cientize Dei ! quim

o

incomprebenfibilia funt yudicia eus, 6^ invefligaliles

er

vieejus! 1.ad Cor.2. v.1o. SpiitusJevutatur omuia

] co[

etiam profunda Dei.

Quis emim bominum [cit,

) V

que funt bominis, mifi [pivitus bomümis, qui im

o

spfo efl ? itatg que Dei fust , nemo cognevit , ni-

n

f [pivitus Dei..—. Ejusmodi veró teftimonia cüm

necà Scriptura nec à Patribusreftringantur vel

p

cr

ad cognitionem in prafenti vita, vel cognitio-

nem ex folis nature viribus; abfoluté fümen-

a

da funt, &affertum omnino evincunt. Il ex

Tvaditione. Con. Later. IV. Cap. irmiter fic

du

habet: Simpliciter coufitemur , quód. unus verus

[)eug

ef folus Deus , cetermis , incomprebenfibilis 5 &

lt) L

j

Cap. Damnamus additur: /Vos facro. approbante

Concilio credimus £9' coufitemuy cum Petvo. (ícil-

N

T.R

Lombardo) qu4 una fumma quedam ves efl , in-

IHOS

comprebenfibilis. Porró Magifter fententiarum in-

J

"l

telligebat Deum omnino incomprehenfibilem.

Q

Balileenfe auteman. 1435.; quo Eugen. IV. nec-

dum

ld

ais

302

Ds Dso Uxo.

dum tranftulerat Concilium Florentiam, dam-

|

navit propofitionem Auguftini de Roma, quà

à

dixerat in fuo de Chrifto & Ecclefia Libro,

ün

animam Cbrifti videre Deum tam clav? ac intensà,

li

quamtium claré acintens? Deus videt f ipfum; quo .

l

fenfu comprehenfionemexprefferat. Idem jam

JiQ

anteaetiampreter Gregorium utrumque, Bafi--

IK

lium ; Chryfoftomum & '"Theodoretum, qui

fa

Anomseos ex profeffo oppugnárant, docue-

d

runt Dionyf. L. de divin. nom. C. 13. de Deo

fy

referens: ; Perfectumeft igitur non folümtan-

[

quam per fe abfolutum & totum ex toto per-

Q

fectifimum , fed etiam ranquam füperperfe-

€tum , quatenus excedit omnia & tum infinita-

3

tem omnem determinat, tum prater omnmem

terminum expanditur & à nullo capitur aut

T

comprehenditur.;, IreneusL. 4.C. 37. Secug-

f

dim magtitudinem quidem mon efl cognofceve Deum;

d

impolfrbile eff emim menfuvavi Patvem.

Clem.

]

Alex.

J

?. Strom.. 7Zpparuit "4ugelis; quippein-

vifibilem divinitatis naturam u illi quidem vide-

h

&9t , h.e. comprehendebant. Cyril. Hier. Ca-

fl

tech.6. Zdzut angeli, mon fücut Deus efü, foed —

quatenus zpfi capeve polfunt . ...

'

Fideut angelis-

quaummm capaces funt ,

&2 "drebangeli po[funt :

Zbvoni $9. Dominatioues

plàs quàm 1li primi,mi-.

f

lt

tus tamen quám snajeftas illa mereatur. Epiphan.

Q

heres.70. JVeque veró dubium.efl,

quin Deus -

comprebendi nequeat.

r

Aup.Serm. 38. . c. 4f- .

tingere aliquantum sne

Lte Deun m

*

agna: beatitudo

W

€ft: comprebendere autein empino

[/

ipoffibile. Plu-

ra tum hujus tum aliorum Pátru

m dicta videre-

licet

D& Dzo UNo.

503

licet apud Petav. l. c. IIL ex AUaziom. Com-

ü

It

g

prehendere eft rem cognoícere quantum eft

cognofcibilis, & ejus cogno(tibilitatem quoad

f

Yi

Iit

omnia, que formaliter & eminenter habet, ex-

haurire; ür num. pr. noratum eít: Sed intel-

;

13

lectus creatus etiam lumine gloric inftructus

non poteft Deum cognofcere, quantüm cog-

x]H

I

noícibilis eft; tum quia intelle&tus ejusmodi

((j

Íemper manet finitus, cognofcibiliras autem

e(t infinita, ficur ejus perfectiones, -quas five

i

Ia

formaliter five eminenter continet , fünt infini-

te: tum quia aliàs fan&ti Patres illegitimà ex

0

comprehenfione probáffent divinitatem Filii &

peh'

Spiritüs fan&ti: erpo.

!änhl

Ils

139. Obj. Beati à Theologis vocantur

comprebenfores; & Paulus fideles 1. ad Cor. 9.

aan

M

monet: Sic currite, ut comprebendatis , ac de

fe ad Philip. 3. (cribit: Seguor autem, [i quomo-

Dur

do comprebendam: ergo comprehenfio Dei eft

(5

poffibilis.

Corf. [. Rem cognofcere toraliter

W

W

& ficut eam Deus cognoftit, eft rem compre-

H

Ü

hendere: fedfic beati vident Deum;quía Apo-

ftolus 1.ad Cor. r3. v.9. dicit: Ex parte ezim

3

J

cognofcimus , €9 ex. pavte propbetamus; càm au-

gic

zem venevit, quod perfedum efl, evacualitur ,

fl

J

l;

quoa ex pavte ef; & v. 12. addit:/ INume. cogo-

Jto ex parte:. tunc. augem cognofcam, ficut. q9. ego

:

coguitus fum. Ergo. Conf. I]. Scire, quenam

]u

fit latitudo rei, & omnes ejus dimenfiones, eft

rem comprehendere : Sed Paulus fic Deum

ii

cognofcebat, voluítque ab hominibus cogno-

D

fz; càm ad Ephsef, 3. dicerer: Ur poffstis com-

1d€f

'

j

pre 672-

Nageee:

304

Drz Dro Uxo.

,

prebendeve. cum. ommibus fantlis, que fit latit

IIMIiO

£ longitudo &9 [ublimitas eg profundum: Et [ci-

ve etiam fupereminentem [cientue. chavitatem Chri-

ä

fs ut anpleamun : omuem JDei plemudiuem.

"

A

"

Ergo.

r

N

&. D. Cozf. Comprehenfio Dei fümprapro

l

affecutione & poffeffione Dei eft: poflibilis C.

]

fumpta pro cognitione Dei adaequara & ple-

nifima IN. Omnia antecedentis. exempla de-

fumpta fünt à fimilitudine curforum, qui com-

f

q

rehendunt metam & bravium ; unde patet

non effe ibi fermonem de comprehenfione ad

[

animi perceptionem & copnitionem perfectif-

d

fimam translata.

"dd Couf. [. w IN. i. ad prob.

D. Er hic Apoflolus facit rantüim oppofitio-

ä'

nem cognitionis per fidem imperfecte & ob-

fÍcure cum cognitione per vifionem bcatificam

[

perfectà & clara, C. cum cognitione pleniffi-

!l

ma , & comprehenfiva N. omnis noftra de

Deo & divinis cognitio, five fides fit, five

l

fcientia ex fide orta, eft imperfecta & ex parte;

quia revera totum, quod eft Dei, & omnia

ejus áttribura in hac vita non copnofcimus; &

obícura etiam eft, quia per fpeculum in enig-

inate tantüm habetur: in alteraautem vita bea-

if

torum copnitio erit perfecta & clara; quiatunc

perfectum veniet, facie & faciem Deus vide-

!

bitur, & otines Dei pertectiones cognofcentur.

Ad eandem eriam intuitivam Deivifionem tan-

l

f

rüm refertur, quod additum eft, quia expli-

cat illud versüs 12. initium: Zdemus mutic. per-

[peculum i euigmate, tuuc augem facie ad faciem;

unde

—

[1

Dz Dszo Uuo.

365

if

wunde colli

B

nes Dei

Bitur quidem effentiam ac perfe&tio-

& myfteria fidei in feipfis copnofci à

T

beatis,

ficut Deus nos in nobis videt, non ta-

T

rnen in ceteris noflram co

gnitionem effe Divi-

ne equalem. 44 Cosf. 2

. B. D. M. Sciretan-

Y

tüm in genere & univerfi

m, que fit plenitudo

bihsfï

rei ejüsque dimenfiones,

eft rem comprehen-

$p

dere N. in fpecie aut. ind

ividuo & fingillatita

n

T. Etiam D. . Paulus v

oluitcognoíci Deurm

TU

fecundüm incarnationem

& prefertim quoad

crücis myfterium T. ^ fe

] Pälf

cundüm diviniratem

Q

fubd. cognofci in eenere & univerfi

m C. in in-

T

dividuo & fingill

)

atim quoad omnia in Deo co-

jl J

nofcibilia N.

Quamvis Apoftolus videatur

hic loqui de Chr

;

ulit

ifto àt homine, & peculiariter

& d

de ejus cruce,

hujüsque fru&u & conformi-

N

tate in nobis tu.

m in hac tu

m in fürura vitas

lenf

tamen; fiejus fenfus etiam de

divinitate i

ntellipas

f

tur , non nifi decognitione Dei finita &

tali intel«

, H

ligendusett

;qualem de fa&o per fidem five ratio-

nis lumen

$u

de Deo infinito & omni

perfecto ha-

qtti

emus; quie certé com

prehenfiva dici nequit.

ij

140. Zf i Ob

jeétum quod fimpliciffie

[:]

mum eít & rotum vi

etur ira, ut hihil ejus la-

i[gbï!-

teat videntem,

comprehenditur: Sed Deus eft

at

ens fimpliciffim

üum;,«

totus videtur ità; t ni-

,

Vi

hil Dei lateat bearüm ;

quia videiwr ficari eftiin

enti

fe: ergo. Conf j.

tiam Dei, imà vide

Beati vident omnipoten-

mmf.'

nt ipfàm 'Dei comprehene

fionem feu actum,

a

hendit: ergo & vi

quo Deus feipfümcoipre-

1)!)

dent omnia, qüe in ómni-

(l

potentia & illa cemprehenfiohe continentur, ac

u

proi&

306

Dz.Dzo.Uxo:

Couf. 11.. Sal-

roin Deum comprehendunt.

r

tem Deus comprehenditur ab humanitate Chri-

D

fli; nam r. üt ait Paulus ad Coloff. 2. /7 Chrz-

W

(lo funt ouumes zbe[aurà [apieutiee g. [cieutie Dei

fi

& Joan. 3. JVoz eff Chriflo datus [piritus ad men-

li

uram...2. Juxta Ifidor. in Exod C. 2..Sola [ibz

Q

integyà uota eft Tyinitas 9. bumanitati. ajJumpta.

at

5. D. Thomas p. 3. q. 10.a. 2. afferit, homi-

l'!g

nem affümptum cuncta cognofcerg, quee fünt

ii

in Deo. Ergo.

E. D. M.

Si videtur totum ita; ut nihil la-

f

h

N

teat pracisà quoad entitatem & fübftantiam N.

Wi

Si ita videtur;ut nihillateat tam quoad entitatem

b

& fübftantiam quàm quoad modam virtutis fi-

h

ve in effendo five in operando C. Poftremum

r

requiri ad comprehenfionem patet ex dictis

[

num. 137.; ubi prater expofitionem pofterio-

q

ris partis etiam in teftimonio Auguftini obfer-

IK

vandum eft, quod ad comprehenfionem exi-

tü

gat, ut fines rei circumípiciat, & fic etiam

Ty

modum virtutis exhauriat.

Jam veró Deus

non tantürm infinitee virtutis eft in operando;

p

pw

fed etiam in effendo; quia quamvis non admit-

)

tantur infinita attributa, tamen omnia & fin-

eula atttibuta fünt in fe infinita & equivalent

t

infinitis entibus habentibus fimilem perfectio-

il

nem majorem & majorem in infinitum ; at-

Q

que hinc etiam non operativa attributa; &qus

lt

tantüm fünt ad íe, habent füam profundi-

tatem, abyffum , & finum, quem nullus in-

l

telle£tus creatus, nifi generali tantüm modo

tü

perfpicere vale, Quare quamvis Deus fit ens

Ti

In-

M

Dr Dro Uuo.

1

307

Ti

Vïï,mpliciffïmu'm & hinc fecundüm partes

non

b

videatur, nec cognitioni bearorum aliquid ejus

Ji

entitatis ac fübftantiee fübtrahatur; tamen quia

[

imul eft virtualis multiplicitatis & equivalen-

"

tiz infinitee, 8 finita cognitione menfürari ne-

'mpfg,

quit. Porró vidererem; utieftinfe, propriédi-

IOT

cirur de cognitione clara & immediata rei ipfius,

t

rigidé autem de torali cognitione rei tam fecun-

üm modum quàm fecundüm fübftantiam: in

W

priori fenfü afirmatur

à fcriptura de Beatisre-

fpe&tu Dei,

& nihil obeft noftre fententiee ; in

iA

Id

poíteriori autem obeft quidem, fed & hinc

eüiam à pluribus Patribus preefertim Graecis ne-

r

mul

Batur. 44d Conf. 1. w. quoad vm. p. D. Vident

omnipotentiam quantum ad fe, h.e. divinita-

jidi

eno

tem ejüsque vim effe&ricem creaturarum C.

quanrum ad alia , h. e. fecundüm id , quod emi-

t

m

nenter cont;net, nempe perfectiones creatura-

rüm à Deo producibilium, /z22: vident com-

elii

]u

muni quadam ac generali perceptione , quae

5ndf1:

precisé correfpondear ideze genericae de omni-

potentia C. cognitione peculiari & diítin&,

q

que [npillatim reprafentet omnes creatura-

d

rum perfe&iones,

quas in infinitum omnipo-

ul

tentia connotat N.

dj

Quoad 2. p. D. fimiliter;

quia vident quide

m fubftantiam ipfam a&üs,

h [

qu& eft ipfs Deus, non tamen omnem illius

quä

terminum. 724 Gorf. T. w. V, A. ad pvob. 1m.

undl*

d

D. FIec Chriftoinfunt & funt. data, quatenus

humanitati conjun&ia eft divinitas, quec habet

godo

Tj

thefauros fapientiee & fcientiee increatee, acfpi-

ritum non ad menfüram, C. quatenus ejus

n

z

humae

s

308

Dz Dszo UuNo.

-

hüiüanitas in fe

f

pectatur, aut hec habeat fa-

pientiain creatam infinitamn & fpiritum non a

menfuram in feipfaN. Verba ab Apoftolo im-

rnediate fübje&ta: Quia im ipfo inbalbinat ommus

lenitudo divimitatis covporaliter , ejas mentem &

noflram refponfionem explicant. 244 prob. 2d.

D. 'Yrinitas integr& nota eft bumanitati affum-

P

tee ratione perfone, in qua fübfiftir, unde &

addit: Que eff ferunda in. Trimitate Per[ona , C.

ratione füi IN. Senfüs iraque illius eft: Chriftus

üt Deus divinam comprehendit effentiam , non

antem ür homo. . 224 prob. 5t. D. Afferit hu-

manitatem cognofcere omnia , quee füntforma-

];

liter in Deo T. qua fünr eminenter, f4/d . quan-

tüm ad poffibilia, & preefentium etiam ac fue

turorum omnem virtutem vel nodum N. quan-

tüm pracise ad preefentium ac. füturorum fub-

ftantiam & numerum, quandoquidem Chri-

ftus omnium , qua JDeus decrevit; caput

eít, C

EE SPCSEEUS BAU ORE NOLT B

141. Zif.

4. Deus fecundüm tOtan'; füari

vifibilitatem continetur intra obje&tum inte

lle-f

€tüs creati: ergo per abíolutam potentiam Dei

poteft intelle&us creatus elevari ad Deum cotri-

M IICR Ts , L RE DAPP -

prehendendum; prafertim cüm lumen glorid

aut concurfüs

Dei infinitus non implicet. Cozf.I

'Tota divinitas uniri

otuit cum natura hurnána

in. Chrifto unione fu

b

ftantiali & phyficà: ergo

& uniri poferit cum intelle&u creato ünione

accidentali & intentioralis maximé cüm illud

plus fit quàm hoc. . Cozf. /J. Coghitio divitiay

quà Deus feipfüm comprehendit , poreft uniri

cuim

Dr Dro Uxo.

309

at

j

i

cum intelle&u creato , ficut dipnitas naturge

divinz unita eft cum humanitate Chrifti & ejus

p 1f

operibus: fed hoc modo intelle£tus creatus

oiiil

comprehendet Deum: ergo.

at

&. D.74. Deus fecundüm totam füuam vi--

"

fibilitatem continetur intra objectum intelle&tüs

jlin

creati, quatenus habet rationem veri, & ita,

d

ut attingatur modo finiro, C. quatenus habet

Im] )C

rationem infiniti, & ita ut attingatur modo in-

hi

finito, N. "Tota infinitas Dei manet vifibilis &

U

prehenfibilisrefpectu Dei, qui feipfüm fa-

i

lus comprehendit: non autem vifibilis & com-

QIIte

prehenfibilis eft refpectu intelle&tüs creati, à

qu

quo tantüm finito modo & cognitione com-

h

muni ac generali, aut diftributivé & divifive,

IUSH

non autem modo infinito & cognitione fingu-

ub

liari ac diftin&tà, aut colle&tiv? & fimul attin-

hl

gi poteft. ProLatiouem fübjunctam JV. quia re-

[

pw

pugnantia luminis glorize aut concur(üs fimul-

tanei in actu fecundo & terminativé infiniti pa-

n

tet preter alia ex eo, quód omnis creatura &

d

actio creata effentialiter debeat. effe limitata ac

u

finia, 244 Cezf. L &. x. Vel ip(à perfonalis

qo

unio divinitatis cum Chrifto non faécta eft nifi

yott

fecundüm modum & capacitatem finitam hu-

j

manitatis: ergo & intentionalis fieri non poteft

i

nifi modo finito & pro capacitate inrellectüs fi-

[

niti. B. 2. 7:/4. N. Copf. Difp. et; quia unio

TT

hypoftatica nullam fupponit actionem in huma-

fs

nitate, ac proin minüs repugnat eam effe per-

fectiffimam , quamvis defacto cüm non fit infl-

yuft

ti

nia, non fit fimpliciter fed fecundüm quid tan-

gf

3

tüm

d

410

Dzr Dro Uwuo.

tüm perfe&iffima: fed vifio Dei eft vera a£tio

creature ; maximaautem eft difproportio inter

facultarem finiram & actionem infinitam , qua-

lis deberet effs vifio Dei comprehenfiva. Ad

Rationem addiram . «à plus fignificare hic ex-

cellentius, non autem difficilius; imó cüm illa

unio intentionalis toralis feu vifio Dei compre-

ä(ä

heníivacommenfurari deberet Deo, vel per id-

entiratem efler ipfe Deus, vel illà nihil poffet

dari excellentius. 24 Cozf. 17 . IN. par. Unio

q

enimilla copgaitionis divinz fic poflibilis a

l-

(

:

tur, ut per eam creatura Deum cognofcetet

& comprehenderer: (ed nec 1mum evaderet,

quia cognofcere dicit actionem vitalem , qu&

nece(farió profluere deber à proprio & inrerno

principio; nec 2dum, quiaunio illa fieret pro

exigentia aut capacitare intelleCtüscreati & fini-

to modo, ac coníequenter non daretur com-

prehenfio. Ex priori autem habetur etiam i-

—2 - —

fparites; quia illa unio moralis non eft quid

creatum , fed ipíà dignitas increata fecundüm

zeflimationem prudentum nature hypoflatice

unite ejüásque operibus communicata 5. cüm

unio intenrionalis feu vifio Dei intuitiva ab in-

telle&u creato elicita fir quid creatum; adeó-

que eílentialiter limitatum ac finitum.

142. Olferve.. Quam-ha&tenus afferuimus

impoffibilem cognitionem Dei comprehenfi-

vam, eam Theologi vocare folent extenfivam.

Preeter hanc ftatuitur etiam intenfiva, que non

tantüm teneat f& ex parte objecti , fed etiam ex

x UA s. 4 nE EC a EE UWU - - x

parte actüs; quatenus hic habeat in fua clari-

X

. fate;

Ds Dgo Uxo.

51

t

tate , perfectione & intenfione eequalitatemcum

It

objecti cognofcibilitate,

. Qu

Háàc veró pofità, in-

quiritur: an hoc ipfo, quóàd aliqua foret com-

l

d

prehenfio extenfiva, haberetur etiam intenfiva, -

Thomiftis pluribus affirmantibus , reliquis pau- *

ii

cis negantibus.

Verüm cüm teíte Petavio &

Yi

probatore; illud. intenfivae comprehenfionis

n

genus non fuerit Patrum cum haereticis difpu-

po(ïfï

tantium arpumentum, nec in illud ulteriüs ex-

n

!]

currere lubet.

Illud certum, quod hujusmo-

Yi

l

u

di comprehen(io multó magis repugnet, cüm

d

ä

j

extenfivam fimul ipcludat.

n qü!

nteti

CAPUT II

21

x lr

De Vifübiase Dei.

T

Ub Vifibilitatis Dei nomine non tantüm in

poffibilitatem fed & exiftentiam vifionis

Qu

*

E

Dei intuitive cum adjumento fuperna-

T

turali exercendee inquirimus, De utraque qua-

002!1*3

ftiones aliquas hic à '"Theologis agitari foli-

tas, nempe an poflibilitas vifionis poffit ratio-

T.

Pj

ne naturali pofitivé demonftrari, & an animae

g

juftorum plené purgatze ftatim videant Deum,

nunc omittimus, propterea quód de rmze qua-

ym

ftionis fündamento in Tr. de Gratia, de 2da

d

veró in 'Tr. de Beatitudine actum fit.

Qua-

[j

re de ipíà tantüm vifionis poffibilitate & ejus:

exiftentia five hominum viventium in terrafive

g

"n

eatorum in celo apendum reftat.

Cüm veró

du

poffibilitas vifionis intuitivee maxime oftenda-

[

UA4

tur

Dag Dro Uso.

512

T0I

tur ex futura ejus exiflentia in beatis, de hujus

autem dererminatione quoad tempus ex dictis

a

hic agere non propofuerimus; füb eodem ar-

(

ticulo poffibilirarem vifionis &e

[

jus exi(ïenzigm

i

in beatis comprchenfam damus.

ARTICULUS L

n Deus videvi poffit ab intelle£u cveato fuper- .-

garuvaliter adjuto ?

d

143- NT O*2. T alterum, Anomeorum num.

132. expofito falfo dogmati oppo-

l

fitum, erroremabierunt jam olim quidam ano-

nyimi, de quibus Greg. M. L. 18 Mor.C.28.

[

fcribir: Seiendum verh eff, quàd fuére mounulliy,

qui Deum dicevent etiam in illa vegioue beatitudi-

y

(

125 in clavitate quidem fua con[pici, fed im natura

misuime videvi. MHos (eculo feptimo fecuti fünt

Armeni, qui refte Richardo Archiep. Armacan.

L :4 deQQ. Armenorum negárunt, intel-

Je&um creatum lumine füperno adjutum poffe

clarà Dei vifione frui.

Secuti funt, àt jam fü-

ä

i

prà notatum, Palamite, quorum dogma, re-

ferente Monacho David. in narratione difidii

Barlaamum. inter & Palamam, circa Dei vifio-

mem hoc erat: Suuéli ommes tam. bomines quàm

"dngeli

j

lowiem quidem. Dei tempovis exper-

zem: ( íci

cet in creatam illam Lucem ) £5 fézr«

pitevsam qratiam ac domim vecipiunt : fubflantiam,

autem- Dei stemo unquam vidit. bomo: ueque: ange-

lws;,' geque vigere: poteft. Quin & in Academia,

Pazifienfi- an. 1240. füerant , qui inter alios et-

yores

bn D&o Uxo.

^i

hup ,

rores ab Epiícopo & univerfitare ibidem dam-

d

natos hanc quoque propofitionem defenderant;

m d

Quod divira efféutia in fe nec. ab bomine uec angelo

eDtüt |

videatuv vel oid:bitur.

Contra hos cum omni-

bus orthodoxé fentientibus

144- Dico. Deus ab iarelle&u creato füper-

naruraliter adjuto intuitivà videri poteft, & &

Beatis videbitur. Prob.£.ex Scriptima. Matth.18.

i

V. IO. dicitur: j4ugeli eovum i2 celis fanper vi-

dent faciem Patris mei, qui n calis d. Sed inpri-

n

mis facies Dei, fecundüm Aug. L. 22. de Civ.

qi

C. 29., son eff aliquod tale meinbrum , quale uos

D

m

balemus in corpore; fed manifeflatio ejus i

ntelligen-

C

d

)

da ff . & videre faciem Dei, juxta eundem in

j

ep. 112. C. . e(t videve eun ficuti ef] : — Deinde

77

veró inaltera vita homines erunt Anpelis pares,

Q

dicente Chrifto Matth. 22. v. 50.:. Erazr ficue

yi t

dngeli Dei i celo. Ergo. Preterea de homini-

my

bus legitur Matth. ;. v. g.: Beati mundo corde ,

T.

quoniam ipfi Deumvidebunt. Joan. 14. v. 21.: Quz

np*

diligit me.. . mmattifeflalo eimeipfum.. 1.adCor.r3.

l'amf?

v. 12.: Pidemus sune pev. [peculum im amigmate ;

n

futic autem facie ad faeiem : gume cogno]co ex par-

il

t5 func autein. cogno[rcam, freut. €. cognitus fum.

gi Vih:'

1. Joan. 3. v. 2. : Ciimappavuerit , faniles ei erimus:

D

quoniam videbimus eum ficuti ef) — Sed heec om-

f WLKL

u

nia claram ipfius effentige divine intuitionem

)

j

fw

fignificant, ür ex Patrum interpretatione mox

g

adjicienda patet: ergo. 47 ex ZYaditione. Prae-

m

ter PP. Concilii Francoford. , qui in ep. ad Hi-

Q

fpanos fcripferant: Predicamus Chviftum Deum

p

verum £9' vivun, qf ad ejis beatiffmam vifionem

u

$

Pe TU6s

Veetsas

314

Dg Drzo Uuo.

l

(

pevvenive meveamur , àm qua efl tevua. beatitudo;

Ext preter Benedi&tum XII., qui in Extrav. Ze-

til

Ü

tediGlus Deus. , tribuit Beatis civine effentie vi-

fiouem intuitivam &2 facialem , z1ullá inediantecrea-

hi

k

zuvá invatione objetlivifi fe baleute ; EugeniusIV.

Se(I. 25. Conc. Florentini in Decreto Unionis

d

r

cum Gracis definit: Purgatas apimas i2 celum

quox vecipi , 9 antueva clarà ipfiusn Deum Tviuum

?

f

e? Unpum ficutiefl. . Fis prseluferunt Patres ple-

rique omnes ; ex quibus duntaxat aliquos fele-

!

gimus. Iren.L.4. C.37.:

uoniam , inquit ; vi-

vere fine vita impoffibile efl , [ubfiflentia autem vite

tll

D

de Deipavticipatioue evetüit , pavticipatio autem Dei

ef videre Deum & fvui benignitate ejus. . Homines

[

aj

sgituy videbunt Deum , $9 vivent per vifiouem im-

movtales fa&i eg. pertingentes usque ad Deum. . Et

fi

[

poft: Que impoffibilia fumt. apud bomines , poffii-

D

lia apud Dewmn: bomo etenim à [e uon videt Deunz

Alle autem volens videtur. ab bominibus , à. quibus

ult g quando vult, $ quemadmodum vult; po-

[

Iv

tens.efl euim in omnibus Deus. — . Clem. Alex. L.5.

Strom.: Per[picuum eff euim , nullum unquam vite

!

fie tempore. poffé Deum pev[picu? comprebendere

h. e. videre. Qui autem mundi [unt corde , Deum

.

IUII

j

videbunt , pofIquam extremam pevfetionem attige-

Áii

E72

Greg. Naz. Orat. 34.: Deum , cujusmodi

D

atuvá eg fubftantid fit , nullus uuquam imvemt po-

mimun , geque porvó veperiat.. /4m veró aliquando

li

ft veperturus , quevat boc, qui volet.. Meá quidem

fententid tunc veperiet, cüm deiforme boc ac divi-

"

um ád efl sneus no[tva $9 vatio , cum natura co-

D

tii

gnata conuntla fuerit 69 imago ad arcberypum af-

€enaevits

Drz Dio UNoO.

as

771

eeudevit , eujus 110d0 defidevio tenetuv.. -4tque illud

W

mibi efo videtur , quod zagto ffudio commentamur

i

& acquirimus , nempe uos aliquando tantüm €ogti-

It

duros , quantüm cogniti fumus.. Ex Aug. pluribus

Ícriptis, nempel. 12. de Gen. adlit. C. 26.L. 22.

nl

Ünit

de Civ. C. 29. Tr. 25. in Joan. ep. 111. & x1a.

iil

alibíque, unicuslocus ep. 112. füfficiat : $; qu-

Tn

vis , utrim Deus poffst videri ?

efh

jE

ondeo potefl. $i

J

quevis , unde Jeiam ? Refpordeo , quia in vevaciffina

u

Scriptura . legitur , Beati smuudo covde, quoniam

M

lüli)

"

ipfi Deum videbunt , e9 ceteva talia. Si queris , quoe

V

amodo di&hus fit imvifibilis , ff videvi porefl?. Refpondeo,

dnvifibilem e[fé naturd , videri autein , cimm vult , fi-

j

La

cut vult. S quevis, utrüm etiam , frcutà efl , poffit

jl

aliquando videri ? Refpondeo , filiis boc effe promif-

7l 1

Jum , de quibus dithun efl: Scimus , quia cium appa-

w

Vüevit , faniles eierimus , quoniam videbimus eun fi-

]u

cuti ef &c.. ProfperL. de Vit. contempl. C.4.:

Quod bic credidevant , ibi videbunt , fu. Creatovis

g

j

fubflantiam mundis cordibus contemplantes.. Ex C.

13.: Züm verum ommium notitis , quàm aa De

li

q

Jubflautia pleg? g. pevfetio videbitur. « Greg..M.

L. 18. Mor. £. c. ita pergit: Quos zimirum mizor

u

D

duquifitionis fubtilitas fefellit. . Neque euim illi fim-

[

plicieg incommutalili effeutie aliud eft clavitas , aliud

'ujmb

maturas [ed ipfa ei natuva [ua clavitas , ipfa clari-

zas natuva efl. - Quia enim fuis dile&lionibus bec Dei

j

v4(m'0

fapientia fe quamdoque offenderet, ipfe pollicetur dicens:

J

Qui diligit me, diligetur à Patve meo , $5 ego dili-

W

f [

gam euim , £9 snamfeflabo sne ipfum il ; acft paten-

[

Vevdicat : Qui :2 veflame cevmitis, veflat ut 12 mea

(l

ve Datuva videafis.

Alios vide apud Petav.

TP

II

,;(/,m

316

Dr Dro Uwuwo.

!

JII. ex Ratione, Homo per gratiam poteft con-

fequi finem ífüum ultimum & beatitudinem;

ii

q

quia aliàs fru(tra hic illi finis preefixus & à Deo

romiffus foret: fed finis ultimus & beatitudo

T«

ominis confiftit formaliter vel ex toto vel ex

f

parte in clara & intuitiva vifione Dei, üt patet

Y

g0

ex Tr. de Beatitudine: ergo.

Conf. Si vifio

Dei intuiiiva effet impoffibilis , ergo velquiaeft

LU

cognitrio Dei füpernaturalis; vel quia eftcogni-

tio Dei immediata, vel quia infinita: fed exnul-

QOf

t

lo horum capite repugnat. Nar 1. polfibile eft

aliquod accidens vel auxilium füpernaturale;

Qu

n

vi cujus potens fiat intellectus creatus ad elicien-

dam cognitionem Dei füpernaturalem. 25. Deus

u

etiam ratione füc fübftantiae continetur intra ve-

M

rum feu objectum ,fpecificativum & effentiale

i

It

intelle&tüs; adeóque ratione hujus poteft im-

mediaté terminare cognitionem.

3. Quamvis

Wi

taf

Dei entitas fit infinita, tamen quia objectum

C

non eft principium fed terminus cognitionis,

tte

& preterea objedti infiniti cognitio poreft effe

finita; non requiritur, vifionem Dei effe infini-

i

tam, atque hinc neque ex capite infinitatis re-

In

pugnat.

145. Objic. Deus , uti ex di&tis pr. Cap. con-

ftat, eít zzvzfibilis , e9' inbabitat. lucem inacceffii-

f

lem: ergo abíoluté videri nequit.

Conf. ]. 1n-

flar privilegii & preerogativee afferitur foli Fi-

j

lio noffe Patrem & videre Deum, üt patet ex

al

q

Matth. C. 11. v. 21.: JVemo movit Filium tf

Pater, neque Patvem quis uovit , mift Filius. . Et

Ti

hi

€x Joan. C. z. v. 18.: JDeunz uemo vidit unquam:

Iit-

Dr Dso UNo.-

317

t

Unigenitus Filius ; qui ef in finu Patris, ipfe enar-

Qins

vavit. Ergo creature vifio Dei convenire ne-

ili

quit. Cozf. //. Qui defiderant videre Deum,

at

necdum vident: fed ipfi etiam Angeli fan&ti de-

wl

fiderant videre Deum, juxta illud 1. Petri C. z.

in

V. 16.: /n quem /ngeli defiderant pro[picere: er-

£o nec illi víident Deum.

D

Iqi

E. D. ,4. Deus dicitur invifibilis & inhabi-

fur

tare lucem inacceffibilem, quatenus nec oculo

a

corporeo cerni, nec folis naturee viribus intui-

);

[

tivé videri, nec penitus comprehendi poteft C.

a

quatenus nec ab intelle&u füperiüs adjuto vel

git

-inaltera vitaintuitivécognofciqueat N. Etenim,

üt S. Aug. ad hanc objectionem refpondet ep.

ht

YII. , Quia nec iflateftimonia falfa effe po[funt , Bea-

(enl

Vi ttitido corde &c. &c., megave nmon po[Jumus filios

JDei vifuros Deum.

ZAd Conf. 1. &. D. 44 Soli

st

u

Filio inftar privilegii & prerogative cum aliis

tamen per illum communicabilis tribuitur &c.,

b

Titi

C. non communicabilis fi//Z. tribuitur nóffe Pa-

trem & videre Deum, per haciutelligendo co-

ydt

[5

gnitionem Dei perfe&iffimam & pleniffimam ,

eu comprehenfionemC. inielligendo vifionem

jti

intuitivam per vires auxilii füperni, aut fidei

myfteriorámque illuftrationem N.

Patet re-

)

fponfio ex contextu & fen(ü verborum. Pri-

qtti

mó enim textui mox addirur: Vi

egue Patrem

j]

quistioviz tifi Filius $9 cui voluerit Filius vevelare:

í

[]

j

alter veró textus eó pertinebar, ut

oanries

1

a arca-

y

oftenderet , à quo tam divina & ítupen

nadidiciffet , quae ant? narraverat de Verbo Dei

"

WW

ilio, ejus éternitate, fufcepta carge & illata

ll

IQIDiï

asss

J

D Dro Uwvo.

hominibus per illum gratia; heec'enim fe ait|

I

non ab aliquo homine, üàt olim Judei à Moyfe

mii

legem, fed à Filio Dei accepiffe , qui illa Dei

Q

fécreta perciperet aliisque nuntiaret, quemod-

f

modum exponunt Aug. L. cont. Adimant. C. g.

| fj

L. 3. cont. Maximin. C. 9., & Cyr. Alex. L. r.

| o

in Joan. C. 1o;

Ceterüm ita vifionem Dei an-

(

tonomaftice talem , feu copnitionem compre-

! Tj

henfivam tribui Filio, utnon conveniat quidem

| Q

illa creaturis , non tamen vifio propria negetur,

N

declarat Chryf. hom. 14. in Joan. haec notans:

fet

Jn fizu Patris effe , majus quiddam eft , quàm vide-

n

ve: qui euüm fagtiim videt , uon babet exquifitam.

T

ejus , quod videt , cognitionem.

"4d Conf. II 3e.

i

D. M.

ui defiderant, defiderio pure fpei &

excludente objecti poffeffionem , videre Deum,

p

Q

eum necdum vident C. defiderio amoris &.

D

complacentie in poffeffione objecti IN. 1mo.

fh

modo defiderant epri fanitatem: 2do modo.

CQ

dives defiderat divitias, quas poffidet, femper.

Tk

habere; & tale etiam eft defiderium Angelo-

H

rüm Deum intuentium juxta D. Thomam.

lu

Alio etiam modo exponit S. Greg. L. 18. Mor.

h,

C. 28. & hom. g. in Ezech., ubi dicit per hoc.

qi

defiderium anxietatem & faftidium , non veró.

[

prsefentiam objecti & in ipfa fatietate novitatem -

lg

ardoris excludi. Praterea juxta text. grac. legi--

Ts

tüur, i2 que, non autem, z quem, defiderant.

profpicere, & per hac intelligantur cum pluri-

N

10

bus Interptetibus Redemptio hominum, Fidei

D

incrementum & Evangelii gloria; unde de de«

fiderii actu proprio verba intelligi poffunt , fed

quin hüc pertineant.

146.

D'eso:Uso.

319

f

g

146. Jnf/. I. Ex locisScripturz in probatio-

Mojt

ne laudatis non magis licet inferre vifionem in-

l Ui

h]

tuitivam , quàm ex Genef. 32., Num. 12. eam

t

concludere datur, ubi Jacob & Moyfes Deum

H

facie ad faciem vidiffe lepuntur. Sed' ex poftre-

mis non deducitur conceífa his Patriarchis vi-

3N

(

fio fübítantie divine: ergo nec ex prioribus.

Corf. Plures Patrum varia protulerunt, quae

J

D

Ia

minimé conciliari poffunt cam veritate noíirze

thefeos ac dogmatis. Nam 1. Autor homiliz de

&U

]

San&iffima Deipara, quz Athanafii nomen prae-

fert, dicit, ficut nos animam noftram non co-

' n

]i

uf

]

gnofcimus, fed tantüm velut umbras $9 Jfiguras

]i

ejus ex

Jacultatibus &9' opevationibus illius expre[-

fis,

fic & Deum duntaxat cognofci ab anima

pà

Jett

poffe. Autor veró QO. ad AntiochumC. 2o.,

qui etiam inter opera Arhanafii exrat, ait , e(fen-

yis

1

7iamn. Dei non videri zudam, fed tantummodó

queudamglovie gradum ad captum humanum ac-

f

commodatum. 2. Clemens Alex.

f

apud Oecu-

menium , Cyril. Hierof. Catech. 6., Cyr. Alex.

QU

L. r. in Joan. C, 10., Ambrof, in Comment. ad

u

f

Lucam: Hier. apud Aug. ep. r11. docent, nec

ab Angelis videri Deam ;z fe, ficuz cf? , & fecun-

d li

düm zaruram aut fübflantiam, íed tantüm Deum

Vi

incarnatum , aut. quautum capeve poffunt , vel pro

j

U l

f

menfura quisque ordiris fui... . Dionyf. de divi-

nis Nom. C. 1. & de Cocleft. Hier, C. 4.; Greg.

d

Nyff. Or. 6. de Beatitud., Bafil. L. 1. cont Eu-

J

nom, ; Ambr.L. de Incarn. C. 111., Ifidor. Hifp.

fit

& cogni-

[

ia C.fp. Exod. ftatuunt nature divin

tionem

!

H

71

/

"

ss

Dz Dzo USa.

520

tioner ommi create menti effe füperiorem, -

?

& f(oli filio ac fpiritui fan&to convenire. :

E. IV. M. 9 par. Generatim enim dicitur,

)

quód nemo in hac vita videat Deum, econtra-

f

expre(sé afferitur, quod Deus ab Angelis vi--

j

deatur & à beatis videndus fit. in vita eterna;

0

unde vitio Dei à Patriarchis erat. in aliena for-

a aut in perfona -miniflri feu angeli; de qua

temen difficultatre adhuc plura inferiüs. 74

d

[

Conf. &. V. Af "Triplex enim, üt jam fuprà

inuuimus, via nobis aperta eft conciliandi cum

P

«

veritate dogmatis Patrum eorum diéla, qui-

bus venerationem habere oporter, nempe fi

[

Tà

accipiantur eorum verba vel de vifione corpo-

rea, vel de vifione intelle&tuali quidern fed aut

L

per proprias vires aut in preefenti vitee flatu,

j

vei de vifione comprehenfiva etiam angelorum

[/

ac beatarum mentium.

Verum cum turpe fit

R

g

aliorum di&tis (enfüm pro libitu affingere ; quz-

nam fingulis Patribus interpretatio ex eequo

[

H

conveniat, fpeciatim videamus. lraque adprol.

177. &. Scriptorum hic laudatorum autoritatem

i

P.

nullam effe; cüm ignoti omnino finr, cerrum

aurem habeatur, falsÓ illis. Athanafii nomen

k

Pofterioris tamen verba à

fuifíe prefixum.

»

quibusdam intelliguntur dicta àd excludendam

bt

N

duntaxat vifionem comprehenfivam, non au-

tem intuitivam finitam: prioris veró ; qu& ma-

n

li

nifeflé tantüm cxpnitionem abítractivam con-

cedunt, non fünr tractabilia, ficut nec alius ex

li

Dial, 3. de Trin. S. Athanafio itidem füppofito

e his

q

logus. Aaf prol. ad. &. D. Et ex plerisqu

ipfis

Drg Dnb Üxuo.

35

r

ipfis additis nepant fimpliciter videri intuitivà

D

eum , N. negant tantüm comprehenfivà

li

Deum videri, C. S. Epiph. har. 70. ubi dixif-

KOLT

fet; videvà Deum áufintum, mom t [ babet im

ds Y

fefe anfimitum, fed quomodo capere gatuva potefl,

stl

oftendit in duplici exemplo , alterius per fora-

nf

men ca&lum, alterius ex edito montis vertice

d

mare afpicientis, quàd ficut de utroque ver&

jl

dici poffit intuitivé ceelum & mare. videri, &

n

etiam, quia neuter perfpicit totam latitudinem,

nilit

jj

aliitudinem, exporre&ionem & effe&ta . coeli

ht

ac maris, veré negari ceelum & mare ftilicet

n

totum ac totaliter cerni; fic res fimili quádam

qu

ratione f& habeat de vifione Dei, nempe vider

[

veipsá àr m [e ofl, fod mon videri fecundàm totam

i

Juam latitudinem. — Patet hoc ipfüm ex eorum

jorü

verbis, queis negant Deum videri ,

Cyr. Hie,

i^

ros. Sicut Deus ef?, Cyr. Alex. pro o atque di-

)

Q

gnum efl Deo, Ambr. fecundüm plenirudinem di-

ij

vüntatis, Wieron. juxta natuvee fu.

v proprieta-

7em; quodl.c. pro fua & noftra fententia ex-

i

ride

ponit Auguftinus, & Hier. etiamin Comment.

]

adr. I(à. C.5. apertbexplicat. .—24. pro/. 3f.

TUS

& D. Statuunt. vifionem aut corpoream, aut

que

propriarum virium 'vel hujus vite, aut com-

a

prehenfivam effe omni menti creatae füperio-

y

o

rem, & poflremam foli filio & fpiritui conve-

n

nire, C. vifionem intelle£tualem & fim pliciter in-

)u

tuitivam, N. Dionyfiilocus priorjam fuüpràà no-

jisd

bis expofitus eft de naturali & viribus propriis

PO

fio

comparata notitia; pofterior ad confpectum,

i

quem horines corporibus inclufi affequuntur,

J

pectat;

Drs ADEO üNO.

525

[

fpe&tat; quia fermonemiibidem de Patriarchis&

Prophetisinftituit. Similem fenfüm haber NyC-

fenus loquens de cognitione Dei hominibus vi-

ventibus propria.

Ambrof decorporeaintel-

«

I

lirendus eft, quia Verbum dicit incarnatum,

utab hominibus confpici quear. Bafil. quia de

]

profundis Dei;

^qu& Spirirus fcruratur, ibi-

dem agit; de comprehenfiva loquitur. Simi-

l

)

lis fenfüs tribuendus Ifidoro loquenti de vifio-

ne, qus& in toto & integré Deumatringat. Re-

p

ra Patrum dicta, quee diffi-

lu

ftant etiamnum plu

'cultatem habent.

Ex his Chryfoítomum &

fà

k

'l'heodoretum fpeciatim vindicabimus, alios

veró, uti Gennadium L.de Eccl. dog. ; Titum

y

"«Boftrens. Anaftafium Synait. & paucos quos-.

dam, qui ex eo vifibilem Deum negant; quia

li

inter potentiam & obje&tum deber effe idem

ordo, fiunoex prioribus modis mitigari ne«

y

[

queant, facilé omittimus.

(j

. Infl. 17

Inter

3

intelle&tum crearum

& effentiam divinam nu

lla eft proportio ; quia;

ille eft finitus & intrinfece naturalis, heec veró

infinita & fupernaruralis, adeóque diverfi or-

dinis: ergo intelle&tus cre

arus nullà ratione ele-

idendam. Dei effen-

ä

vari poteít ad intuitiv& v

t

tiam; preferrim cüm intellectus etiam elevatus

anon poffit videre omnia poffibilia in Deo laten-

tia, quibus pra'eminet effentía divina; ócocu-

lus corporis, quantumvis naturaliter propor-

tionarüs, nequear directé intueri folem in me-

fidiana luce.

Couf. I Vifio Dei intuitiva de-

tä

|

creati

'ber effe infinita : Sed vifio intelle&tüs

etiarm

^ Dz Dro Uxuo.

3753

d

B

:

etiam elevati nequit effe infinira: ergo. . Mj

d

rob. 1. Quia reprefentatio obje&ti infiniti de-

J

f

bet efle infinita; càm ab objecto fpecificetur

T

a&tus potentig circa objectum.

2. Quia vifio

VACU

intuitiva debet repreefentare Deum,; àt eft in fe;

yit

Deus autem in fe eft infinitus.

3. Quia ficut

produclio rei infinitee eft infinita, fic etiam vi-

L

N

foonem BDei infinii infinitam .effe oportet.

vl

Conf. I1.. Sicut fpeculumfinitum non poteft re-

"11

prafentare objectum infinitum, & locus fini-

yl

itus ambire corpus infinitum , nifi utrobique

j

tantàm ex parte; fic etiam vifio finita non po-

i

terit referre Deum infinitum, nifi tantüm ex

Ti

parte: ergo vel vifio Dei debet effe infinita;

1]

vel finita Dei vifio non erit intuitiva.

qll

2

. K. D. ,4. Non eft proportio entitatis C.

ide

habirudinis, fu/d. completa & proxima fine fü-

a

pernaturali auxilio, €. inchoata& remora, N.

Deum quantumvis infinitum & füpernaturalem

at

contineri intra limites objectivos intellectüs

creati; dictum eft num. 135. & expofitum. 44

od

(

$rol. p. 1. Difp. eft; quód cognitio omnia

n[[i

[j

potlibilia coenofcens foret comprehenfiva in-

yed

finiti & etiam ipfius.Dei, cüm illa potlibilia ni-

di

hilaliud fint, quàm effentia divina infinité par-

]eyaü

ticipabilis; adeóque infinita etiam foret: econ-

jl

tra cognitio immediaté quidem fed modo finito

n

auingens Dei (übftantiam nec comprehenfiva

nec infinita.eft.. 24 . 22. Dijj. ftatin.eo, quod

rop(]f

pm

radii folares nimià copià & caloreirruentestur-

"

bent humores & ledant retinam ; unde .dolor

d

in oculo & prövoe&üov la

crymarumn oritur &

enup

a

xus

324

Dzr Dro Uxwo.

J

fixus obtutus impeditur: nihil ejusmodi ocu-

lis mentis prafertim füperné roboratis in Dei

]i

Ad Conf. L. W.

Yin

contemplatione eft timendurm.

N. M. &j prob. yim.. Quia reprefentatio &actus

W

W

quiliber potentiee non fpecificatur ab objecto

tuxta modum effendi, quo objectumeft; cüm

i

aliàs omnis actus circa Deum verfans infinitus,

& circa mareriale vel finitum objectum occu-

atus materialis & finitusforer , quod falfum effe

aliundeliquet; fed fecundüm modum attin endi

actendendi. 744 pro/. 24. D. Intuitiva vifiode-

bet repraefentare Deum, üt eft in f& h. e. cogn

[0 73

p

N

Ícere ejus naturam, períonas, attributa, &

eum etiam effe infinitum ac infinité cognofci-

D

f

bilem, C.h.e. modo etiam infinito & haec omnia

commenfürante, N. 4dprob. 3:. Difp. eft; quia

L

du&tio debet dare effe rei & hinc effectum

pro

q

cont

inere; adeóque fi effectus (it infinitus, cau-

Y

ür: vire

fà etiam & produétio infinita requirit

tus autem cognofcitiva & cognitio r

ei effe pre-

[

fupponit, ideóque continere non deber; mo-

dus etiam cognofcendi non fequitur modum

fed modum effendi potentiee co-

rei copnitee,

gnofc

itivae, quee quia finita eft;

& ille eft fint-

tus. /4d Conf. II. 3. N. A. €9 par. Corpus;

Q«

quod fpeculum repreefentat aut locus compl

;;

&itur, eft materiale & conftans partibus, &

quia fpeculum non repraefentat corpus; nifi in

[

t

quantum fpecies recipit; nec locus complecti-

tur , nifi quantum ambiendo commenfüuratur;

qw

Q

nec fpeculum nec locus finitus infinitum cor-

pus reprefentare & compleói poffunt, niài

D

ecur-

, Ds Dro üwo.'

325

10

J

fecundüm eas partes, quasdicto modo caþiunt:

1

Deus veró eft realiter fimplex ; & quamvis

li

virtualiter fit multiplex, tamen in vifione intui-

a

tiva attingitur tota ejus eíTentia & fübflantia,

]

infinitas autem ejus etiam modo f(àltem finito

, it

[l

& com]muni ac generali perceptione attingitur.

V

l

Quznzs: 72 $. Chryfoffomus ac Theodovetus

m

vejelo de vifroue Dei 2ntuitiva Grecorum

Qd

€2 "rmenorum ervori preelufevint ?

j

148. JVora. Vafquez in Comment.ad prim.

a

patt. D. Thomz Difp. 37. Anomeorum erro-

jl

rem in eo duntaxat pofuit, quàd dicerent ab

0s

intelle&u creato proprià virtute totum Deum,

ormi

ficuti eft, claré vidert poffe; nec putat adeó

Qu

amentem fuiffe Eunomium , ut fícientiam,

:&UI

quam ip(e de Deo haberet, (cientiz? & cognitio-

)

ü

ni, quam Deus de fe habet , omnino eequaret,

n

h.e. diceret; Deum comprehendi poffe. Econ-

"

trario afferit Patrum Gracorum & Latinorum

; n

plures, fi finceré loqui velimus, inbonum fen-

nodhlï

fum explicari non poffe in iis, quae de vifione

i

Dei intuitiva fcripferunt; propterea quód du-

(i

riora eorum verba emolliri nequeant ufitatà

i

aliàs interpretatione illà; quà à Theologis di-

n

cebantur difputàffe contra Anomzos, Deum

u

comprehendi poffe docentes, atque hinc ple-

p

rumque tantüm comprehenfivam Dei cogni-

tionem nepáffe.

In neutro tamen is Autor fe-

;pkih

xmwt ]

quaces invenit , fed potiüs plerosque omnes

; 0

contrarios.

Ad horum exemplum Anomaos

j j

€x Aétii fui verbis infani illius de compreben-

X 3

fiva

d

Dr Dro Uso.

426

fiva vifione erroris fuprà num. 137. infimulavi-

P1

í

mnus, hic veró de alterius etiam ducis errore eo-

dem tefteslaudamus Ss.Chryf. & Hieronymum;

[;

[i)

quorum ille hom. 2. de incomprehenfibili nat,

&

Dei fic ait de Eunomio: 74ufus eff bomo dicere ;

f

JDeum movi; ii ipfe Deus [eipfum movit. — Hacci-

s confutatione iudigeut ? b«ccine demonftratio-

[

e ? 92c. Hic veróin C. 11. Matth. Erubefcat Ea-

[/

gomius, inquit, zaptam fibi motitiam Patvis Q9

(

Filii, quamam alteruter im [e babeant , vindicans.

lii

His addi poffunt Cyr. Alex. L. 11. Thef. C. r.

ji

Bafil. ep. 186. Theodoret. L. 4. heret. fab. ; cu-

lii

li

jus poftremi hec verba füunt de eodem; u-

us eft diceve, [e mibil de vebus. droimis ignovavey,

U

[

fed ipfam Dei fubflantiam exaclà fcire, eandemque

li

de Deo babcre cognitionem , qualem ipfe Deus de

fi

feipfo Dabar.

Similiter priore articulo. Patres

ram Grecos quàm Latinos vindicare ab obje-

"

l

&o lapfa ftuduimus: nunc autem Chryfofto-

müm ac 'Theodoretum, qui velut reliquorum

in errore magiftri traducuntur , immunes etiam

í

oftendemus; quamvis, quod & Cyrillo con-

tra Neftrorium & Auguflino contra Pelagianos

difputantibus accidir, his eriam eveniffe videa-

tür, ut, dum adversüs Anomaos bellum (üfce-

perunt, ad partes alias extremas nimiüm de-

4

.lïf

clinàffe Vasquefio fint vifi,

149. Afefpondeo J. S. Chryfoftomus nun-

quam negavit;

Deum intuitive videri poffe ab

intelle£tu creato elevato. — Pro?, 7. Quiapaffim

& in multis locis hanc vifionem pro beatis futu-

ram füpponir & afferit, Patet id'ex hom. de D.

Philo-

ER

p

Dzr Dzo Uxo.

327

t

Philogonio, ubi de beatis inquit:. Perpetu

[ 'Ui-,

t

dent , quatenus illum videre licet uon folum pra-.

Y

fentem , veriun etiam [ug glovie [pleudove. coude-

covanteimn univer[um cetum.

f

Ex hom. 111, inep,

ad Philip. uf frve bic five ibicumvegefunt ; at-

diffm

B

que ibi quidem multo- magis. propius, uou quafi

quodam interjedo veflibulo , non per fidem , [ed facie

ho

"

ad faciem.

Ex Paren. 1. ad 'Theodor. lapfüm:

Quud dicemus ,. quand. vegiis cubiculis adapevtis

/

N

hi

(

sutuevi licebit ipfum vegem , nom per [peculum nec

per euigma , fed facie ad faciem: om ampliüs u-

LU

by

quam:per. fidem , fed per [peciem.

Ex hom. 1o,

in 2. ad Corinth. |. $7 cogitatío eorum. qui. adbuc

t

f0r(

vivunt, quamvis cb[cura fit, tantam [uppeditat

n

voluptatems cogita, quantam. letitiam wolis allae

J

zuva fit manife[la ipfa vifio. . Similia plura habene

turin Ejus bomiliis in C. s. Marrh. & C. 13.

Datt

p o

ep. 1. ad Corinthios. Pro/, //. Quia inhomi-

lia r4tà in Joannem, homilis quinque, quas

j

de incomprehenfibili Dei natura fcripfit, & &

u

lt

quibus objectiones omnes decerpuntur, pro

Ícopo habuit duplicem Anomaorum errorem

pd

refutare; quorum 1mo aflerebant. Deum in

agl&üv

hac vita intuitivé à fe videri, 2do etiam vide-

wdfo

T

ri comprehenfive , ür hactenus oftendimus:

unde Ejus diéta in ordine ad hunc fcopum

i

comparara juxta fanam hermeneuticam accipi

oportet. QConzf. Quia univer(ales fuas locurio-

: (ii

Jj

i

d

nes ipfe fiepiüs reflrinpit, r.ad vifionem Dei

interris, 2; ad vifionemin celis omnimodam ;

! ähm

fit

perfectam &exquifitam, 3. ad vifionem aequa-

$

Filius & Spiritus S. de

I. de )

lem i?li, quam . habet

j

X4

t aLEe,

u

528

Dr Dro Uuo.

Patre, quibus poftremis duabus formulis indi-

f0

(

cat illam, quam nos comprehenfivam appella-

mus. 1mum.liquet ex hom. :4. in Joan. , ubi

li

il

adduc&tis Chrifti verbis : /Vemo. cogno[cit Pa-

D

pem uififilius, moxfubjungit: Quidergo ? mum

(

iil

ompmes t2 igaovantia vivimus . abfit : Sed nemo ita

cogno[cit Patvem üt filius. — Ut igituv multi , quis-

ul

Ti

que pvo fuo captuy ipfum viderunt , fabflantiam

auzem nemo vidit:.: [ic snulti Deum cogno[cimus, mon

[

zamen ipfam [ubflantiam , qualis effl. ] Non minüs

h

2dum patet ex homiliis de incompreh. nat. Dei.

[

f2

iNam ubi hom. 2. dixiffet: /Vogz zguoro adver[a-

vios noflros mmeis verbis infolentiam. fummmam ob-

€0(

ge&uros , quód ue [upremis quidem vivtutibus Deum

l

effe comprebenfibilem Judicem ; pauló infrà fübdit:

fi

4Von pavi modo nos atque virtutes Deum incom-

il

Ti

quebenftbilem aguovimus $. pevfe&hius pevfeGlioves

xoverumt. klom. 4. Poflguam mupev oflendimus

COE

[/T

JDeum incomprebenfibilem . effe etiam ipfis Chera-

bun ? Serapbim... quid veflat, ut oflendamus

JDeéi exquifitam comprebenfionem babeve. non po[fe

angelos aut ullam vem creatam ? ...

noties. dudis

JDeum nullum vidiffe, illud intellige , uullum effe,

qui Dei fubflautiam exquifitá vatione perceperit.

Hom. 5. veró, quam angelis & bominibusne-

gárat copnitionem, perfe£am & omnia pervadtt-

::;,

zem vocat. Idem denique & 37iwm conftat ex

homo 14. in Joan., ubi verba nuper relata fic

profequitur: Vff folus unigemitus, qui cevtam

votionem visimnque &5 compvebenfionem babet, quan-

zom babet Pater de Filio.

Mox veró per cer-

31

tam hanc notionem intelligi cognitionem rigo-

ros

ä

DE Dzo Uuo.

*329

jid

rose comprehenfivam, ficdocet: Sealiud quid-

rpelh'

dam amplis, quam videve, pofuit dicens : qui.eft in [i-

; D

gu Patris. INamin fim Patris of , inajus quiddam

"u

efl, quàm videve. — Qui enim zantàm videt, mon

7)

certam babet vei vifie coguitionem: qui verà in finu

nl

immovatur , ommnia ei pev[picua funt 9 cevta. Hoc

1

ulteriüs confirmat inde, quia eft sequalis cogni-

)

tioni, quam Pater de Filio haber, his verbis:

1

APercontaye , nunquid Filium cognofcat Pater ?. ve-

[

^i

[poudebit : etiamy mifi in[aniat.

Deinde itevum

0

anterroga: quid autem? — cevtáne. quádam. vifoue

€9 [cientid ipfum videt , €9 id, quod efl, mauifefé

"

"

coguofcit * ceri? affentiet,

Hinc colige cevtam

]u

Filii de Patve comprebenfonems ipfe euim iuquit :

o

ficut. cognofeit eme Pater,.$9 ego copmofo Pa-

j

frem,&c. — Hic, àt Dixi gvatid Evangelifla f-

(l

nós meminit ; quo uno verbo multam [ubflantie

Vi

cognatiogem , propinquitatem, parem Patri cogni-

(

vionem , pote[latem oflendit.

yn

150. JVec dicas J. S. Chryfoftomusin hom.

14. in Joan. mulra videtur contraria afferere.

nl

m

Nam. r. docet , angelos equé ac Prophetas

jl eär*

non vidifIe aut videre Dei fübftantiam: 2.An-

r

gelos nihil nobis enarrare de Divina fübftantia,

fed tantüm referre, gloria in excelfis Deo.

yst

[

l

3. Deum tunc modó vifüm effe ab anpelis,

uf

cüm carnem induir. 4. Verba hec * Angeli vi-

"

dent faciem patris,, noluit intellipi litteraliter;

i

& illa: *Beati mundo corde, quoniam Deum

videbunt;, expofüitde imaginationead noftrum

)Qll(l"»"

j

captum atremperata.

$. Affumpfit duplex

n

probationis genus pro neganda Angelis vifione:

j

$

(rmum;

$30

Dx: Dro Uwuo.

imum; quia vifio Dei ficut eft in fe, eft com-

K

(It

prehenfiva: 2dum; quia (icut oculus corpo-

reus non poteft videre fpiritum, fic nec fpiritus

D

inferior Deum. - /Vecdicas /7. Idem in hom. 3.

N

de incompreh. nat. Deialia in contrarium pro-

W

u

fert, Nam 1. dicit, Angelos etiam fuüpremos

non videre ipfam meram lucem, & finceram

Il

Dei fubftantiam , fed attemperatum lumen &

D

condefcenfüm ac indulgentiam: 2. Hocattem-

Qul

peratum lumen vocat, cüm Deus non, üt eít

lo

íe oftendir, fed. quoad videre is poteít; qui

T«

afpectum hujus meruit: 3. Tribuit etiam Pro-

QU

phetis fimilem vifionem formae Dei attemperae

p

te: 4. DeAngelisenuntiat, quód illi nequidem

attemperatum lumen ferreporuerint. 5.Statuit

k

Deum non rantüm effe incomprehenfibilem

lIs

fed etiam invifibilem, imó & inacceffibilem.

lt

3 1 Tiunn N. Aff.. Quia ex di&is facilé di-

Y

Hinc ad 1m. D. Ane

folvitur omnis difficultas.

al

hi

geli eequé ac prophetee non vident Deum com-

prehenfive, C. inruitiv?; /u/d. quatenus. pro-

]t

phete non vident Deum in hac vita, C. qua-

hi

tenus nec in altera videnr, IN. Ex negata Del

f

[!

vifione intuitiva Prophetis in hac vita refellit

1mum , ex vifione comprehenfiva Anpeli$

ara refellit 2dum

& prophetis in beatis

neg

Anomeaorum errorem.

P

d a2dum D. Angeli

li

nihil nobis enarrare de Dei fübftantia poffunt;

I

quod ejus cognofcibilitatem adzequer, & con-

li

ferri queat cum eis, qua ennarrar unigenitus

li

qui eftin finu Patris, C. Nihil fimpliciter &ab-

Q

fo-

L

foluté, ! N. Adprius præ&arïdum neceffaria

ret

N

Dg Drzo Uxo.

E

C0f

ret comprehenfio, ad pofterius negandum fuffi-

o

cir intuitiva vifio.

Zdd 31. D. Angeli modó.

Vr

poft incarnationem viderunt Deum intuitivo,

mj

IN. comprehenfivé , fubd. fecundàüm carnem

] pFO

unitam feu humanitatem affümptam, C. fecun-

(2

düm divinitatem,N. Angeliscomprehenfio Dei

(

negatur quoad divinitatem tam ante quàm poft

i

ejus incarnationem ; afferitur autem viíio in-

Qd

tuitiva fubftantiee divinee femper, & compre-

id

henfiva humanitatis etiam affümptze poft incar-

m

nationem; quia, üt S. D. inquit, quianteacir-

1

cumfícriptibilis non erat, carne fuit circumícri-

p

ptus. 74d qz. g. 1. D. vm. p.. Noluit hzc ver-

xuidtü

ba intellipi litteraliter, excludendo vifionem

u

per oculos corporeos, C. excludendo vifio-

bile

nem per intelle&tum, fujd. vifionem compre-

qu

henfivam , C. intuitivam, N. 5 2. D. z4. P

od

l

Verba illa de imaginatione ad noftrum captum

]

attemperata expofuit, ut negaret modum infi-

ifiuli

nitum cognofcendi, refpondentem cognofcibi-

»

lirati objeeti infinite , C. ut negaret veram co-

V)

(

gnitionem intuitivam & finitum intelligendi

fj

modum, N.Secundüm aliquam verfionem vifio

(;

gl

angelorum nomine imaginationis exprimitur ;

(

non quafi illa vifio effet in fe cognitio tantüm

yi

materialis & phantaftica; fed quia fi compare-

J

tur cum cognitione, quam Deus haber de fe-

)

ipfo, equé dici pote(timaginatio , ac dum exi-

, Com

ftentia creaturae confertur cum divina, dicitur

TU

nihilum velumbra. 44 5:. D. Affumpfit hoc

)

duplex probationis Genus pro neganda vifione

nda

"

f

adæqu;ta & comprehenfiva, C. pro nega

1mis

ass

Dz Ded UNO.

352

fimpliciter intuitiva, N. rmum enim argumen-

—

tum fic verum eft: omnis adaquata vilio Dei,

üt eftin fe, eff comprehenfiva: 2dum autem:

ficut oculus corporeus non poteft videre fpiri-

rum , quia fpiritus eft extra objectum & rato-

nem objectivam oculi; fic nec fubftantia infe-

rior poteft pro/? h. e. comprehenfivé nóff: (u-

periorem & Deum , quia cognitio ejusmodi

füperiorem adequans & infinira eft extra füb-

jecti vires & rationem operandi fübjedtivam.

W. d [Idum (imiliter V. /2/]-; càmip(aho-

miliee infcriprio folutionem dificultaturm offerat.

Singillatim tamen 22 15. D. Dicit haec ad facien-

dam oppofitionem vifionem comprehenfivam

ac infinitam inter & vifionem intuitivam quidem

fed finitam, C. ad oppofitionem faciendam inter

/?;

vifionem intuitivam & abftractivam, N. 4224

lt

D. Et per hoc ipfüm exponit, quód angeli

Q

non videant divinam fíubítantiam ,. quantum

vifibilis eft, ac modo infinito feu comprehenfi-

f

vé, C. quód ne quidem modo finito fübftan-

«

tiam divinam intueantur, N. ;44. 37. D. Tri-

buit Prophetis quoad aliqua fimilem vifionem

attemperatam , -C. quoad omnia fimilem, N.

Similitudo ftat in hoc, quàd cognitio Dei dara

:

fit Prophetis & Angelis proportionata eorum

capacitati & ftatui: diffimilitudo autem, quó

cognitio angelorum non tantüm fit perfectior

fed etiam intuitiva, Propherarumautem imper-

ï

fectior & non intuitiva.

i

Urrumque indicat

S. D. inhom. 3., ubi ait: Deum igcomprelenfr-

i

bilem uou. pavi inodo 205 atque virtutes uovimus ,

[

[1

Dzrz Dro Uwuwo.

1343

lus

fed quantà ille puviores fapientiorésque funt matuvá

)]i

bumaná , tantó perfetiüs movumt g melis. hem

Qtem

Quemadinodum lucem vadiorum folis nom tam c&-

p

cus, quàm qui videz , e[fe inacceffbilem movitz fie

zatuvam Dei inacceffibilem mon. eodem uos novi-

n

ovYpovYed.

| s

mus modo, quo ille fupevee virtutes ey inc

Quanzum euum inter. bomiuem cecum €9 videntem

j

[ ful

Stmyd

difcvimiuis efd , tantum ille à nobis diffevunt.. d

jl

4*. D. Atque hàc fententiá ftatuit angelos re-

Wtf

ipsà non frui vifione Dei, N. Statuit angelos

J

vel ex reverentia erpa Dei majeftatem velare

at

faciem füam, üt Propheta innuit, vel ob lumi-

nis copiam avertere oculos, ut illum Dei con-

i

lii

defcendum ferre valeant, üt hom. 1. Chryf.

yidet

dicit; C. — ,4d 5z. y. Quamvis his omnibus

intt

vocibus tanquam fynonymis S. D. re&t? con-

hi

tra Anomeos frequenter utatur , tamen in-

-

comprehen(ibilem Deum dicit refpe&tu angel

l

d

Bntu

& hominis, inacceffibilem autem permitrit re-

j

fpe&u hominis, non angeli; ideóque Ano-

J

maeos exagirat, quód dicerent fibi Deum effe

comprehenfibilem, cümtamen, quia homines

T

j

&in hac vita fünt , nequidem fit illis acceffibilis.

.151. Refpoudeo IJ. Nec 'T'heodoretus ne-

n N'

3f d?.[ï

gavit ; Deum intuitivé videri poffe ab intellecta

creature elevato. Pyo/. Quia pluribus in lo-

o

cis afferit fan&tos , preeter naturam affümptam,

qi

Dei confpe&u, & vifione etiam facie a

a-

i

ciém frui; üt patet ex Vita B. Jacobi Anacho-

^

rete, ubiinquit: Cum San&orum poþulo bai.

(jd

Tdve cupieus, €9 cum eis vefurgeve, divinóque con-

h

JpeHu potiri; — Ex. wita $, Eufebii : 24d curfüs

;'mü'h

Tae l aT

Ms

334

Dz Drgo Uwo.

metain pervetit , eg agonotbetam cevnens , qui ve-

d

li

anunevationum magtulficeutiá labores fupevat. — Ego

veró vifione ill fvui cupio.. Exx comment.in C. 2.

K

W

ep. ad Ephef, /Vuncenun bouovum , que Jpeva-

zuv enagnitudo efh quidem omuiuo ignota fidelibus:

h

fà

fideles autem vident tanquam in[peculo $2 enigma-

ze; per fidem euim ambulaut, mom pev [peciem:

l

zuuc autem videbunt facie ad faciem. — Asque heec

fidelibus propria fünt; quae autem cum infide-

u

libus in die judiciierunt communia, ftatim ad-

(j

jungit: Zunc fideles &9' iufideles videbunt nutu-

m

yam ex nobis ajfimptam ab ommi creatura adora-

iam; 9 [an&los unà veguantes.

Corf. Quiain

G

Dialopis tribus, qui infcribuntur ézmnutatibis;

& & quibus maxime /Theodoreti fides vocatur

in füfpicionem, ex profeffo quidem impugnat

Eutychianos,qui cüm unicam affererent inChri-

ä

Y

fto naturatn , confequenter etiam putabant, &

ex Baruch. 5. v. 37. probare conabáatur divi-

nam apparuiffe in terris ac oculis corporeis eíle

:

vifam: fed captatà hic occafione fübinde trans-

Y

li

greditur ad laceffendos Anomzeos, qui ipfius

adhuc zetate in Syria, ubi Epifcopus erat , grat«

d

fabantur. Colligitur id 1. ex precfatione itt

Dialogos iftos, ubi declarat Erazifieg , quem

h

tanquam interlocutorem Eutychianum indu-

q

cit, plures errores ex füperioribus herefibus

Q

fimul confüere: 2. ex ratione, quam dat, cur

angeli non videant Dei fübílantiam, nempe:

quia uec. civcum[cvibi , ttec compvebendi, uecinen-

ze pevcipi potef! , que univev[a comprebendit; haec

nem ex.

atíain - ii Ri .

sutem ad conjprehenfivam.,Dei vifio.

cl

ene

Dr Drzo Uwuo.

335 :

cludendam pertinet: 3. ex fimilitudine teftimo-

uni n

:

niorum, qua& profert , ac pleraque omnia con-

n

veniunt cum ufürpatisàS. Chryfoftomo, quem

3

üt doctorem & magifltrum füum colebat & paf-

jl

fim. fequebatur: 4. ex eo, quód nifi dicta ejus

gnigma'

tanquam oppofitaÁnomeeorum herefi accipian-

jus

tur, erroneafunt; cüm tamen neque à Sum-

mis Ponrificibus, neque à Cco Chalcedonenfi,

Ws

j

ubi fidei rationem reddere compulfus eft, ne-

d

que ab Ecclefia erroris norá hic afperfus fit.

Hl

152. JVec dicas 1. "Pheodoretus in Dialogo

ln

1mo plura docet dogmati noftro oppofita; nam

1. negat fimplicirer Dei naturam füb afpectum

"

jl

cadere, vifam effe aut videri poffe five ab ho-

ii

minibus five ab angelis : 2. Afferit naturam

JUpt

Dei vifam tantüm fuiffe ab angelis, quando

VCh

Verbum eft incarnatum; & hanc angelorum

A

vifionem intelligendam effe, àt fümitur vifio

d

Prophetarum de Deo: 3. T'extibus fcripture,

"

prefertim Matth. 18. v. 10., qui Dei faciem

TU

!

videri ab angelis flatuunt, opponit alios tex-

fus. 4. Etiam in comment. in ep. 1. ad "f'im.

p

,p

o

C. 6. v. 15. & inep. r. ad Cor. C. 13. v. 12.

o

docet lucem & faciem Dei pertinere tantüm ad

humanitatem Dei, non ad ejus naturam; adeó-

q

| mf;

que alibietiam, quàm in dialogis contra Euty-

:fenbp

chianos vifionem Dei intuitivam negat.

"

R« IV. 4/]-. Et ficut pleraque cum iis; quae

contra $, Chryfoftomum obje&ta fant, conve-

w

ii

niunt, fic eddem fer& folütione explicantur.

j i

Hinc ad 1. D. Nepat hac in fenfu rum Euty--

enfu Ca-

jChiaHnor.Um tum Anomecorum ; C,in f«

tholico-

"

D.E Dro Uxo.

336

tholicorum fiepe jamexpofito, N. 724 ad. .

D

1. D. vm.p.. Afferit ab Angelis vifam intuitive

naturam divinam tantüm effe poft Verbi incar-

&

nationem, N. comprehenfivé vifam, fu/d. quoad

diviniratem, N. quoad humanitatem, C. 5.2. |

D. 2d. p.. Aflerit vifionem intelligendam, üt vi-

fiones Patriarcharum, de Verbo incarnato, C.

ä;

de Deo (ecundüm íe, /ub4. quantum ad ali-

quid, C. quoad omnia; N. Vult nempe' Theo-

doretus eodem fenfu, ac Chryfoftomus, Deum

d

non videri facie ad faciem fenfibilem ab oculo

corporeo, niü in hominis fimilitudine, quam

veré aflumpfit, ficut à Patriarchis & . Prophe-

tis vifüs eft in fimilitudinibus vel adfcitis Ange-

lorum corporibus; in quo paritas eft, fed non

f

omnimoda, cüm Verbum veré caro factum

fit, fimilitadinesautem, in quibus à Prophetis

t

j

videbatur Deus , plerumque imapinarie. Pra-

terea conveniebanr etiam in hoc, quód ficut

vifio Patriarcharum erat. finita, fic & anpelo-

rum vifio intuitiva tum de Deo fecundüm fe

l

tum de Deo incarnato finita fit.

Ad st. D.

«

Textibus Scripture, üt abufü Eutychianorum

& Anomzaorum detortis, opponit alios, C.üt .

veris & recté ufürpatis, IN. Cüm enim ex tex-

f

tibus fcripturee de Dei facie aut Deo vifo in-

ferrent 1mó Deum oculis corporeis videri, op-

ponit illud Exodi: ZVemo videbit faciem meam

€7 vivet; & cum 2dó inde colligerent, Deum

comprehendi, objicit illud Joan.- Deum nemo

SE

vidit unquam: - Uugenitus, quà eft i fíuu Patvisy

spfe euarvavit.

Unde patet excludi quidem

vifionem

£

Dz Dxzo UQO.

| 357

p

vifionem fenfibilem & comprehenfivam, mini-

t

mé autem intuitivam finitam.

Wt

/4d 4t. Simili-

ter refpondeo, negari hic vifionem illam h-

qui

reticorum duplicem, non autem poftremam

27

Carholicorum, & hinc fimul concludo, non

Du

tantüm in Dialopis, fed alibi etiam | haereticos

»

,.l

ii

à 'Theodorero fuiffe iqfe&azos.

Ts

i ARTI-CULUS IT.

Dur

T

du bomigum quifpiam in bac smortali vita aentis

u

oculis inmtuitivà videviz Deum ?

*

j

Ora. Admittitur ab omnibus tanc;uam

Is&-N

hn

certum r., quód fecundüm legem

d

ordinariam fieri nequeat, ut homo vitam mor-

at

d

"

1

talem agens Deum intuitive videat,

Certum

et

)

l

tamen eft 2., quàód abfolui & extraordinari&

D

id fieri queat: quin & füpponitur tanquam

i

certum 5., quód anima Chrifti viatoris propter

n

unionem hypoftaticam cum Verbo'thujus in-

jin*

tuitivee vifionis prarogativà fuerir donata.

'3!10'

Quseflio iraque tantüm eft, an homini

puro,

actu & de facto, hoc vi

yonül

fionis non quidem per-

| (

manentis fed transeuntisdonum conceffum fit?

X [

quam licét conjecturando quidam affirment de

o

S. Auguftino ex L. 9. Confeff. C. ro., aut de S.

r

Benedicto ex D. Bernardi Serm. 9. de divers. ,

g

aut de beatiífima Virgine ex ratiociniis; tamen

u

ea maxime inftituitur de Moyíe ac S. Paulo,

pro qüibus ex Scriptura & Parribus certatur.

jj

Afl

In ea veró queftione ad (übftartiam dogimaris

j

non'pertinente ; tametfi liberum fit partem

y

quan.

as

- Dz Dso LTNo.

338

quamcunque amplecti, nec detur neceffitas Pa-

Tigf

tres à fe vel inter fe forfan diffidentes concilian-

i

di, pars tamen negativa videtur preehabenda

ii

non ob communiorem duntaxat Theologo-

DN

rum in hanc rem confenfüm, fed & quia Scri-

dit

&

prure videtur magis confona, & à Patribus

pluribus adoptata. Unde

á

(p.

in

d

154. Dico. Probabiliàs nemo hominum

vita mortali degens vel ad. breve tempus men-

(io

tis oculis intuitive vidir Deum. — Pro/. Scriptu-

Ti

ratum Veteris tum Novi Teftamenti Ratxuit

U

B

ligem generalem, quód nemo mortalium vi-

deat aut viderir Deum, üt patet ex rextibus

tili

D

num. 123. laudatis; & communior Patrum fen-

tentia quascunque Patriarcharum & Propheta-

n

[l

rum vifiones interpretatur fa&tas efTe per ve/um,

mubem , figuram , [imilitudinem ,. con[picabilem

i

QQn

matevie di[pofitiouem , vel aliam quamcunque

Jfpeciem ;

ütliquetex Dionyf. deEccl. Hier. C 4-,

M

Ye

Cyr. Alex. L. 9. in Joan.,

Cyr. Hier. Catech. 9.,

Epiph. in hiref. Audian

.; Bafil. apud Dama-

N&

[

fcen. in Eclog. Tit. 48., Athanaf. Greg. INaz.

aliísque apud Aug. ep. 111., Phebad.

L. cont.

|/a

Sed

hi

Arian., quos recitat L.7. C. 12. Petavius.

vel illa lex generalis ac interpretatio intelligen-

Orn

Ti

da tantüm eft de vifione per oculos corporeos;

& tunc quidem huc non pertinet ; fed nec ex-

p

dif

ceptio & privilegium ab illa lege ac inrerpretae

tione, quod adverfàriipro Moyfe, Paulo; vel

"u

aliis afferunt, huc fpectabir: vel fi intelligi

"l

etiam poffit de vifione intellectüsfeu per oculos

W

mentis, hoc ipfo convellit affertum contra-

rium.

Dzs Dzo UNO..

/'339

tsb

rium. Ergo. — Conf. Res facti & exceptio à le-

ol

bt

ge communi debet certó probari:

Sed nec pro-

bari fic poteft Moyfen & Paulum

exceptos fuif-

olonm

1j

"

. fe & Dei fübflantiam vidiffe ;

& potius often-

itur contrarium..

NNam 1., qui ex L. Exod.

i

l

- &Numer.

textus afferuntur pro Moyfe, & ex

ep. 2. ad Cor. proPaulo, vifionem intuitivam

Qu

divinz (übíflanrize non evincunt,

üt ex obje-

pm

&ionum (olurione patefcer.

a

2. Etiam poft

raptum fuum Paulus r.

ad Tim. C.6. fine ulla

[iam"u

exceptionis nota univerfalem hanc

ini

propofitio-

nem negarivam flatuit

Quem mullus bominum

x

vidit ,

Jed mec videve poteft ;

n

& Joannes diu poft

Pauli mortem Evangeliu

m íÍcribens abfoluté

!

l

u

77

enuntiat: Deum nemo vidit unquam;

quod neu-

ter fine mendacio aut fal

-

fitate facere potuiffet,

ilil

o Dei intuitiva fuifTet

fi Moyfi vel Paulo vifi

NU

conceífa. .5. Patres eti

am plures fpeciatim

J

Moyfen excludunt à priv

ilégio vifionis intuiti-

i

V&. lreneus enim L. 4. cont. hz

pes. C7. 37.

f

iVeque Moyfes, inquit,

vidit Deun, mec Elias,

! M

nec Exzechiel, q

uj mula de cekf

ibus videvunt ;

A

q

f

que autem ab ipfis. cevuebautur ,

erant. familitudi-

M. mes. clavizaris Domini 49

propbetie futuvorum.

Id

rip.in C. r. Ia. Paciem

Dei non vidit. lfaias,

o

4ec Moyfes vidit. "Tertul.

L. cont. Prax. C. 14.

1

: pluribus mom

«

entis oftendit, Moyfen non vi-

prüf'

diffe faciem 1

Jei; & L. 4. conr. Marc. C.22.

ejus vifione

iO) l

m exponit de fbecie bominis, quam

Jj Deus evat geffaturus.

Teftimonia alia proferen-

) tur ad objectiones.

)nll'i*

jj

*

y:ys.

tl

340

Ds Dro UNWO.

Jf

155. Objc. L Exiis, que de Moyfe in

Scriptura referuntur, omnino videtur concef-

ls

NC

failli fuiffe vifio Deiintuitiva. Nam 1mó Exod.

53. V. II. dicitur, quód Dominus loquatur

fií

Moyfi facie ad faciem; [icut. folet loqui bomo ad

Sed hoc innuit vifionem intul-

[

amicum [uum.

Ql

tivam: ergo.

2dó Ibid. Moyfi dicenti v. 13.

Oflende mibi faciem tuam ; & v. 18.. Offendemibi

]e

p

gloriam tuam ; refponder Deusv. 19.. Egooflen-

dam tibi omne bouum, — Sed his verbis pollicitus

Ó

eft vifionem intuitivam: ergo.

3tió INumer.

12. Statuit Deus hoc difcrimen inter Moyfen

Tij

fa

&alios Prophetas, quód his appereat n vifio-

D

7€ vel per [omnia loquatur ad eos: illi veró Joqua-

TW

zur ove ados, €$ palàm nec per ceuigmata aut figu

N

vas videatur. . Ergo difcrimen eft; quód Moy-

íes, non autem Prophete reliqui ; intuitivé

D

Deum videant.

Conf. l. S. Aug. tum in ep.

I

112. tum apertiüs inL. 1r. de Genef. ad lit.

C. 27. docet 1mó, Moyfen inExod. petiiffe à

i

Domino intuitivam Dei vifionem & impetráffe:

d

2dó, illud refponfum Dei JVoz poreris videre

faciem meamn , fuiffe fipuraté dictum & pertine-

D

re ad Ecclefiam, non ad Moyfen: 3tió hec

Domini verba: JVoz videbit me bomo €9 vivit;

d

l

intellipi non de morte corporali, fed de exta-

D

fi & abalienatione à fenfibus. —Copf. I Ean-

h

dem Moyfi vifionem tribuunt Hilar. L. 5. de

D

'Trin. ad C. 2. Exod., Ambr. L. 1. C.2., Ba-

fil. hom. r. in Hexam. qui & addir, Moyfen

N

i potiendis preJeutibus Dei coufpe&ibus fuiffe au

lii

gelis coequalem. — Preeterea Hülar. ibidem, Ifidor.

xxp-x

1

p

E

Dr Dro Uxo.

341

yei

Hifp. L. de vit. & morte fan&orüm C. 57. Ru-

od

pert. L.3. de verb. Dei C. 28. docent Ifaiam

Ext

occifum à Judais, quàd fcripferit vifum à f&

fuifle Deum.

quamr

/

TT

B. IN. ZAf- I dd prob. ym. IN. m.. Phrafis

enim hzc familiare quidem Dei cum Moyfe

n

T I;v

colloquium, minimé veró Dei vifionem ex-

hn

primir, cüm Moyfes eandem tribuar Ifraélitis

Deuter. 5. v. 4. dicens: Pacze ad faciem locutus

n

J

eft nobis a2 monte de medio iguis; quamvis C. 4.

n

V. 12. dixifer : Zocurus ef] Dominus ad vos de

a

smedio iguis: Focem verborum ejus audiflis , &9

formam pemitus uon vidiflis.

Quin, fi etiam

] 10414&

de vitione intelligenda foret haec verborum for-

mula, non tamen ad Dei fubítantiam pertine-

7

Moj

ret, fed ad angeli fpeciem, qui tefte S. Ste-

phano A&or. 7. períonam Dei reprecfentabat.

i

no

"Ad prob. 2d. N. m. Duplex erat petitio Moyfis;

1ma, quam perilla verba, offende faciem tuam;

yi

j

Deo propofuit , tum fecundàm hebraicum;

quo lepitur offlende mili viam tuam , tum fecan-

0j

f vilnlfïf

düm contextum pertinebarad id, ut Deus dux

itineris, prout hactenus fecerat, effe pergeret;

ii

l?f

& hanc etiam Moyfi Deus conceffit, v. 14.

jE

dicens: Facies mea prvecedet te, $9 vequiem da-

ii

Lo tiji. 2da, quam verbis pofterioribus , offez-

T

de mibi gloriam tuam, expofüerat, huc fpecta-

p

bat, ut manifeftaretur fibi divinitas: hanc ve-

j

ró ipfi negavit Dominus verbis illis:. /Voz po-

zeris videre faciem meams uon euim videbit me bo-

r

sno €9 vivet.

Veruntamen preter negatam

ii

erhec

þanc vifionem ?nmitivam ; promifit illi p

(

3

verba:

li

g.

ha

Dzr DrzoUno.

34?

17

verba: offendami omue bouum tibi , mirabiliatum

potenti&' tum providentie fipna, ac novum

(

denique beneficium mox fübjecit, dum fefeil-

li manifeftavit à teroo , h. e. fulgentiffimo quo-

;

dam lamine, quod divinitatis effet indicium;

Qu

üt poftremo veríu expreffit: videbis po[feriora

D

enea: faciem autem videve non potevis. — /4d prob.

de

3t. N. Conf. Difcrimen enim hic non eft ratio-

T

ne concefTIz? Moyfi vifionis intuitivze, fed ratio-

00

ne modi tantüm, quo Deus familiaritfimé collo-

dn

quebatur cum Moyfíe, & aperté eum inftrue-

bat manifeftà legum, rituum & rerum geren-

darum fignificatione; dum reliquis Prophetis

W

l

raró ( majeflatis füe tenax loqueretur , illis

voluntatem fuam per fomnia, imaginarias fi-

i

D)

militudines & füb propheticorum vaticiniorum

velamine infinuare. Quare enigmara & figure

non à vifione Dei, fed ab ejus locutione exclu-

duntur, ütex aliis textu ac verfionibus liquet.

iNam Hebraus ad litteram fic habet: Ove ad $

loguar in eo , €9 vifione &$' mon in euigmatibus, 9

Z

.

j

eam Domini contemplabitur.

70. Interp. au-

tem: Os ad os Joquav. ei in vifioue, eg non per

enigmata, e9 gloriam Domini videbit. Verlio

*?;Z

1

Chaldaica: Zer£o ad verbum loquar cum. illo per

[

omem eg uon pev enipmata; eg fimilitudinem

li

fþ

£

ovie Domini comtemplabitur. — 4d Conf. J.Be.1.

S. Aupguftinumha&c omnia vel dubitando vel in-

li

quirendo potiüs proruliffe, quàm definiendo:

dubium quidem expreffit, dum cit. ep. C. 13.

Q

de Moyfe loquens fic ait: Quid efl ergo, quàd

l

d

eum fic fecit exceptum , tfí fowä quia illd contem-

plarione

Dr Dro Uwuo.

343

Iaf

þlatiom digmum etiam tunc babuit populi fui talem

lE)Vllm

ve&lorem ?. Plura autem in LL. de Gen. ad lit.

(eii

quafíira, quàm invenra fuiffe, ex ipío Augu-

0qn

ftino num. r198. füb finem oftendimus.

Certé,

jom

que ad explicandos fcripture textus ex eodem

funi

fup. allata funt, à fenfu litterali ac proprio vi-

li

dentur plurimüm abhorrere.

E. 2. lrans-

ib

miffo,. quód. Auguflinus aliquando fententiee

d

contrarie adhaíerit, noftre tamen poftmo-

jlb

dum ac in Libris pofterioribus acceffit; nempe

T

L. 2. de Trin..C. 16., L. 3. cont. Maxim. C. 12.

| gerw

L. 4. de Symb. ad Catechum. C. 3., Queft.

"

154. fuper Exod., Tr.3. in Joan.; $ quo po-

E

ftremo duntaxat hac laudáffe fufficiat : Quid vidiz

Ti

Moyfes? vidit nubem , vidit Angelum, vidit iguem:

jort

ompi illa cvearuva effs ypum Domiüni fui gevebat, uon

m

ipfius Domini prejentuam exbibebat. . 4d Conf. 11.

T

EK. Hilarii & Ambrofii verba intelligi poffe de

clara cognitione prefentie diving , non per

; liqh,'ä

i

eflentiam, fed per figna extrinfeca, qua eam

fiþlli;ï

certó demonfltrarent; prafertim: cüm Ambr.

m

L. 5. de fid. C. ult. diferté neget Moyfi vifio-

jj

nem divinsz fubftantiee.

Bafilius per alia ve

Va

in hom. r. de jejun, vel apud Damaíc. concilia-

ii

ri íecum ipfo debet; aut ejus autoritati auto-

ritas Patrum aliorum opponi poteít. Ex reli-

ul

W

quis de Ifàia loquentibus opinio judaorum de

ejus verbis duntaxat colligitur, ac preeterea

) vä.m

non intelligitur adasquata caufa illaree illi ne-

1ienGQ*

cis; cüm velipfolfidorotefte Judeorumodium

(

j ]

Propheta in (e maximé concitárir, quód eosSo-

/

p

orrhae

.()"

j

domorum principes populümque Gom

Ji

4

appel-

N

d

N

*

i

[

344

Dr Dro Uxo:

appelláffet.

Caeterüm conftat ex dictis, hiane

AU

Ti

queftionem non efíle ex genere illarum, in

i

qua neceffe fit; omnes E

CC

)y

lefie . Do&tores

"

Qit

conípirare,

156. Obiuc. IJ. S. Paulus referens 2. ad

n

Corinth. 12. vifiones ac revelationes fibi factas

'or

fatis declarat pariicipem fe fa&tum vifionis in-

an

tuitivee ipfius e(fentice divince.

Nam 1mó di-

tf

MU

cit fe raptum efle ad tertium coelum ac in pa-

radifum, h. e. in locum beatitudinis; quod(à-

a

né ad fimplicem myfteriorum revelationemca-

Üin

piendam neceffarium non erat.

2dÓ narrat fe

tin

audiviffe arcana verba, qua non licet homini

d

loqui; fed audire verba per hebraifmum ex

t

"Theodoreto idem eftac videre res; & per ver-

h

Y

ba arcana, juxta grecum ineffabilia, intelligitur

|

effentia divina, quam unam effari non licet:

K

ergo. , Conf. . A&or.26. Chri(tus Paulum fic

V

alloquitur: Surge e9 füa[uper pedes tuos ; ad boc

J

enim. appavui tibà, ut couflttumm te miniftrum ac

f

Y

zeflem eorum,que vidifli, €g eorum,in quibus ap-

arebo tibi: ergo in vifione illa non. tantüm

f

audivit, fed & vidit plura, maximé Dei effen-

]

tiam.

Corf. .. Quia hujus fententiz funt S.

8

Aug. l.c. Clem. Alex. L. $. Strom. Anfelm.

3

D. 'Fhom. cum multis Scholafticis: ergo.

I

. IV. 4/ff. Si enim ex di&tis Moyfi clariüs

l

omnino loquenti recté negarur vifio Dei intuiti-

va, multó faciliàs D. Paulo negari poterit ; tum

h

quia verfü 1mo dixerat verziam advifrones e$ veve-

[!

latiozes, & his raptum füum quafi in exem-

plum f.UbjeCiï; per quas tamen vifionem Dei

f

intui-

Dr Dzo Uwo.

345

u

intuitivam non intelligi fatis conflat: tum quia

d

mentionem .duntaxat facit auditüs, non vifio-

AQI

nis, ercanorum verborum plurium h. e. abícon-

ditotum myfteriorum, non unius effentie di-

l

41

vinz: tum quia ignorare fe dicir, an. raptus

f

in]

contigerit in corpore aut extra corpus, quod

1 1

tamen fruenrem vifione Dei intuitivà sequé la-

i

30 t

tere nequit, ac id beatos poft refürrectionem

)

non fupiet. Hinc ad prob. 1m. D. Raptus eft

T

l!

ad tertium celum & in paradifum, fed ad au-

2

dienda arcana verba, üt ipís Apoftolus conti-

[ri

üinuó fübjicit; C. ad Deum intuitiv? viden-

((

j

dum, N. Ad ratiozemadditam concedo equi-

IIf &

dem non ex necetlitare (ed ex..Dei beneplacito

r

fuiffe raptum ad capiendam myfteriorum re-

nglï

velationem; ex hoc tamen , quód Divini be-

l

neplaciti finem nefciamus , inferri pro intui-

a

tiva Dei vifione nihil valet.

Praterea potuit

yll

in hoc raptu Paulus intuitive. videre Chriftum

funi

fecundàüm humanitatem, & inflrui de arcanis

"

l

Ü

verbis per ipfum, uti ad Galat. 1. v. 12.. dicit

jl

fe accepiffe Evangelium, atque hinc ad eum in

d

paradifum rapi; fed neque hoc ex abfolutane-

m

eeflirate contigiffet, càmia füo Damafcum ver-

j

süs füfcepto itinere Chriftum viderir & audie-

rit ipfe non raptus in celum.

"d pvob. ad.

glariüi

AN.m. Nam 1. ad hebraifmum abire in epiftola

u

grecé fcriprta non eft opus; & quamvis re-

d

Ípe&tu Propherarum audire verba idem fit jux-

ta Theodoret. ac. videre res futuras, tamen

T

ym

proprié loquendo etiam refpectu animse fepa-

r

Fatz audire idem non fonat ac clar& rem videre,

Y ;5

fed

Ti

-

Dg Dzo Uno.

T

fed alterius locutionem excipere: 2. ineffabi-

fí

lia hic dicuntur, tum quee fari prohibitum erat,

tum que fando adeequare & plen? explicareD.

h

Paulus non poterat: ejusmodi autem non eft

)

una Dei effentia, fed & plura de divinis attri-

(

butis nobisincognita; natura, ordo, gratia & glo-

riaangelorum ; paradifi & beatorum pulchritu-

do, hymni &gaudia; ratio, modus, ordo divi-

ne reprobationis, pradeftinationis & vocatio-

i

nis gentium; Evangelii ac Chrifti redemptio-

p

nis myfteria; ceconomia demum , regimen &

N

fücceffus Ecclefize prafentis ac future; quo-

yum aliqua vel omnia, fub arcanis illis verbis

p

[

Patres & Interpretes intelligunt.

"d Conf. T.

5&. JV. Conf. quia ex hoc ipfo textu nihil evinci-

tur , nifi vifio Chrifti & myfteriorum per eum

declaratio.

Ad Conf. Il. rarfus N. Conf. &

d

f

oppono, preter univerfalem Patrum plurium

f;cit. opinionem, Ambr.L.5. de fid. C. ulr.,

]

Greg. L. 18. mor. C. 38. & hom. 8. füper

Ezech.; quamvis, ütf.d., res hec ex Patri-

Í

bus, quos inter fe confentientes non habemus,

*

minimé definienda fit.

f

157. Obfevva. Enochum & Eliam a

liqui

Moyfi ac Paulo addunt, faciüntque eosdem

N

jam nunc beatze vifionis participes. . Eorum ra-

tio eft 1. quia prior Eccli 44. v. 16.. z paradi-

]

fum translatus, alter 4. Reg.2. v.11. afcendiffe

i2 celum legitur. |.2. quia Athan. Serm. de at

T

(

fumpt. Dom.; Tertull. de refur. Carn. C. 58.;

Hier. ep. ad Pamach. vocant eos zmmortalitatis

zerminos aílecutos, «ereruitatis caudidatos , Pa-

l

vadift

Dr DEo UNoO.

347

i

i

vadifi colonos.

3. quia S. Eliee feflum à Sacro

T

Ordine Carmelirarum approbato à Romanis

a.

Pontificibus cultu celebratur: animze in exituà

ond

presbyteris Deo per merita Elie & Enoch

i

commendantur: neuter eorum videtur am-

a

&

pliüs effe viator & in ftatu merendi, cüm aliàs

d

eorum ieritum ob temporis diurürnitatem fan-

od

&orum reliquorum & ipfius Deiparee fanctita-

'oca:jc»

tem excederet ; fed in rermino & bearirudinis

nj

poffeffione, Verüm nec hos à lege illa com-

nl

muni excipiendos perfuadent allaa argumenta.

qu

Nam quod rmum attinet, (eptuaginta Inter-

vl

pretes «à 22 paradifum omittunt, voizcelunau-

Jl

j

tem addito 9 guaf/ diminuunt. Praeterea

quam-

m

vis & PP. & ]]. difcrepant in affignando loco,

r'eum

quo illi rapti fuerint, aliis paradifüm terreftrem,

( 1

aliis ftationsm quamcunque ignotam, in qua

vt

feliciter vivitur , intelligentibus; netamen ca-

3

lum proprié diétum fi

guificetur, videtur pro-

fj

M

hibere Chriftus Joan.

3. V. 13. afferens, nullum

hominem afcendiffe i

p

ri celumante Chrifti a(cen-

i

fionem,

2dum verum etiam poteft effe eo

fenfü, quód confirmati in graria. & fingulari

ux

Dei providentià te&i ferventur liberi ab omni

di

od

corruüptione ; fruantur, quantum mortalitas

um

permittit ; ceelirum favoribus, & angelicis etiam

ac fübinde divinis apparationibus. — Hinc fimi-

par.ln'

M)f Jl

liter, quae d

priora in 3tio momento affe-

dei

runtur ; locum habere poffünt, prafertim cüm

jj

de eorum certamine extremo felici füb finem

mundi fecundüm, A poc. C. 1 1. v. 3. & feqq. fu-

jj

turo certifimus. ^An perró Élias & Enoch

)!

]

,f

etiam-

fl

348

.Dzs Drso UNO.

etiamnum viatores fint & mereantur, difcre-

[

pant inter fe Theologi: quodcunque veró ad-

li

miferis, noneft ramen, cur exceffum fupra Dei-

parze merita concedas; cüm hec non ab uno

opere & ejus diuturnitate; fed ex modo ac ve-

hementia dile&ionis maximé pretium habeant.

Caterüm fi morruos illos contendas ac omni-

no beatz vitee poffeffores, jam non reftat pra-

I

fenti difputarioni locus, & repugnas totius

Ecclefie per(üafioni , que ex plurimisSs. Patri-

H

Ti

bus, Serip

turá etiam non obícuré favente, te-

net hos duumviros nec

dum vità functos, füb

ly

Ü

extremum mundi modó occubituros.

l

fl

CAPUTln

p

V

De imuiva Dei vifione.

Y

!

Reter ea, quae de vifibilitate hactenus di-

ximus, intuitivee Dei vifionis naturam

l

P

apertiüs exponunt ejus principia; obje-

&um & men(üra. Principiorum nomine, non

f

ipfa folüm potentia feu intelle&tus, fed illaetiam

veniunt, qua fe tenent tum ex parte potentiz

fi

tum ex parte ob-

lt

cujusmodi eft lumen gloriz,

jecti, quales fünt fpecies pree

fertim impreffae:

]

&

objectum diftinguitur in primarium & fecun-

darium, ae modum

praeterea 'Éxplicari exigit,

D

menfüra denique aequalitatem

j

quo attingitur:

fio in diverfis füb-

vel inaequalitatem; quam vi

g

jectis haber, comple&titur. , Perfequemur hac

h

E

quidem omnia, íed breviter; quia pleraqge

[

Dz szlcg Uno.

349

Ifcte

ad Philofophos magis quàm "Theologos' fpe-

)u

élant, ürquie nec ex Scriptura nec ex 'Tradi-

aDe

tigne fufficienter probantur.

b um

«

ARTICULUS L.

j

o

Qy&nam fit natuva 9 ueceffrzas Luminis gloria ?

(

Oia. Auxilium füpernaturale ad intui-

[0)

158.N

tivam Dei vifionera requiri, num.

n

132. & feqq. per integrum articulum oftendi-

iInus.

Diximus ibidem, vocari illud à 'l'heo-

[ [e:

$, D

logis lumen glorie ; lumen quidem, quia

Deum revelat , ipsümque createe menti manife-

flar, juxta illud ad Eph. s. v. 13. Omne enim ,

quod manifeflatur (grece etiam manifeflat legi

poteft), lumenefi: ploriee autem lumen , quia

vifioni, in qua fan&ctorum gloria fita eft , infer-

vit: atque ad hunc fenfüm applicatur jam paf-

u

fim illud Pf 35. v. 10.. z. ]umine tuo videbimus

u

lumen; quamvis à Concilio Nic. & Patribus pri-

marió referatur ad hoc, quód in Filio videa-

LU

i2

mus Patrem, De luminis hujus natura diver-

jdi

fze Scholafticorum fententize ad duplicem quze-

gnni

ftionis claffem revocari poffünt; 1ma eft : an

Ti

teneat fe ex parte ipfius potentie, ita ut füp-

gfärï'

pleat illius defe£tum conferendo illi virtutem

f

a€tivam; an veró tantüm fe habeat ex parte

[

objecti, illud nempe vel potentice uniendo, vel

jun

per modum fimilitudinis aut alià ratione vicem

j

objecti aut vires füpplendo? adaeít: anlumen

j à

illud glorie fit lux increata feu ipfe Deus five

d

effentialiter fumptus; üt innuit Peravius, five

[]

pere

ia

Jl

á

350

Dz PDEo U No.

h

perfonaliter acceptus , üt contendit "Thomaffi-

nus, per fe ipfum concurrens & adjuvans in-

M

I)

telle&tum ; an autem aliquid creatum &in intel-

le&tu inftar qualitatis receptum? Altera de ne-

üs

ceífitate luminis glorie qu«fítio duplicem ha-

D

i

bere poteft fenfüm ; 1museft: an lumen glorize

li

quazecunque demum illius ftatuatur. natura, ne-

i

ceffarió fit admnittendum ? & huic jam refpon-

Iu

füm eft füperiüs, ubi vifionem Dei inruitivam

.

P

ftj

íolis. nature viribus poflibilem negavimus

2dus eft: an, fi luminis glorice natura, ürjam

Ji

Tij

à Seculo r2mo usque ad noftra tempora ple-

n

rumque factum eft, flatuatur in habitu, illud

Y

fic ad vifionem Dei fit neceflarium, ut peractua-

ü

lem quendam feu transeuntem concurfüm fa-

l

pernaturalem Dei fuppleri nequeat ?

159. Dico . Lumen gloriz eft auxilium fu-

f

Q

pernaturale conferens & complens intelle&ui

virtutem activam ad vifionem Dei intuitivam.

Ti

Prob. Vifio Dei intuitiva utpote füupernatura-

&

lis eft füpra vires intelle&tüs creati activas &

li

exigitivas ; eft altioris & füperioris ordinis;.

li

quàm fit intelle&tus creatus ex fe; habet deni-

Ü

que in fe formalitatem. füpernaturalis & fcien-

K

tifici intuitüs: ergo lumen glorie , vi cujus in-

fo

telle&tus fit potens hanc vifionem elicere; -de-

«

bet praftare vires a&tivas intellettui, & cum

illo conficere principium adaequatum füperio-

&

D

ris ordinis ac preecontinens omnem effectüs

formalitatem. | Cozf. J. Quia Concilium Vien-

lt

nenfe damnans errorem Beguardorum , & con-

tradictionis lege ftatuit ; auimam indigere hunine.

D

glorie;

p

L.

Ds Dgo Uuo.

551

m

glorie , ij),özm elevaute, ad Deum videndum:

Sed

nl

eievare vel confortare animam feu intelle&um

ind

non fpeétat ad obje&tum vel fpeciem , quae prae-

ln

cis? obje&i concurfüm preftat, fed ad princi-

m li

pium activum aut agendi vires communicans:

ergo. Atque hinc D. Thomasp. t. q. 12.a. .

gïoriæ,

ll"&, [

lumen glorig vocat. augmenum virtutis iutelie-

Give, perfetlionem quandamintelle&üs Confortau-

d

p

zem ilun ad videndum. Deum; eóque dicit feri

ævimps:

dutellethum potentem per snodum , quo poreutia fi

u

potentior per babitum ad operandum:. quibus fi-

n

milia docet L.3. cont. Genr. C. 1. & 35. Item

" ji

in 4. dift. 49. q.2. a. r. & in quodlib. 7. a. 1.,

r

ubi & fpeciatim lumen glorize diftinguit à fpe-

m

cie impreffa, quam à negotio vifionis excludit.

lL. Quia ex principiis in Tr. de Virt, 'Theol. &

Grat. pofitis, omnis a&tus füpernaturalis prin-

dm(uj

dl

cipium activum füpernaturale poftulat, & ad-

mittuntur habitus fidei, fpei & charitatis, quo-

jv

Qd

rum munus fit elevare potentiam & cum illa

concurrere ad actus earum virtutum falutares,

M&

jra

(j

lIL. Quia nec ex diétis num. 135. impotentia

naturalis Deum videndi ftatui. poteft in objecti

j e"['

T

(

difproportione vel abentia indebita; nec po-

tentia proxima ex parte intellectüs habetur

per

u,us ]i

7) j

folam gratiam fanctificantem,

cüm hzc inítar

effentie duntaxat fe habeat, ad quam fequi

i af

] Cw'

etiam debent principia acliva five per lumen

H

lorie in patria five lumen fidei aliósque ha-

n

;

itus in via.

(

j

(

160. Dico ]l. Lumen glorie eft quid crea-

füper-

l

hu

tum, & quidem habitus imelle&ualis

naru-

Jl

g! [

d

352

Dzr Drzo Uxo.

ll

naturalis, quo intelle&tus creatus elevatur ad

Dei vifionem eliciendam. Pro/. rm. p. excom-

Ti

muni ferme ac diuturno Scholafticorum con-

p

E

fenfü, qui proinde utramque. partem fuppo-

nunt potiüs quàm multüm probandam fufci-

[5

lür

piunt.

Conf. [.. Quia Beguardi non aliud lu-

imen

lorie videntrur nepáffe, nec Parribus

D

f01

Concilii neceffarium ftatuiffe, quàm quod Theo-

logi tum temporis plerique intelligebant : tale

Ti

Ti

autem ftatuebatur donum aliquod creatum ;

unde & Eccleíia in quodam bymno apud Pala-

D

i

tium in 4. diít. 49. difp. 1. canebat: JDivinum

lumem cevuentes im cveato lumime; & apud Le

m

1

Blanc in PC 35. v. 10.. Patres nonnulli interlu-

men, quod videmus , & radios luminis, per

l0

quos videmus, diftinguunr. Cosf. J Cone

Q

Viennenfe ftatuens neceffitatem luminis glorie

lii

fi per illud intellexiffet lume

n increatum feu

Q

e Deum

in

ipfum Deum, debuiffet vel intelliger

ür precise intim& prefentem & obje

&ive fe

lu

d

habentem, vel üt objectivé moventem ac po-

tentiam determinantem, vel üt aliquid in po-

Ti

tentia operantem , aut àt tranfeunter duntaxat

«oncurrentem cum potentia.

Sed nequit in-

Y

Ti

telligi x1num; quia aliàs fenfüs definitionis fo-

ret: anima indiser Deo tanquam obje&to fibi

E

d

preefente ad vifionem Dei; quem fané Beguar-

di non negárunt: nec 2dum; quia facererhunc

l

fenfüm: ad vifionem Dei indiget anima Deo

ranquam potentie motivo ac determinativo;

W

quem iterum illi minimé negaverinr, quia nae

li

& hinc motionem

zuralicer Íe beatos dixerunt;

illam

-

P —

at

Ds Dzo Uxo.

853

TE

illam obje&ivam Dei fibi debitam & neceffa-

X CUf

riam finxerunt: nec 3tium; quia hec ipfà in

D Qu

potentia facta operatio & perfectio tanquam

füpp:

effectus eft quid creatum.

4tum quidem in-

Vi

telligi abíoluté poteft; fed cüm in eod. Cco

jud

tanquam probabilior & di&is Sanctorum ac

m

Doctorum modernorumTheologige magis con-

IT

fona &concors fententia fit declarata, que affir-

r u

mat parvulis in baptifino infundi gratiam & vir-

vt

tutes theolo

Bicas, atque hinc creatum aliquod

u

principium pro actibus füpernaturalibus in via

Ui;*jl;':.

;

admiferit,idem ab eodem pro vifi

one in patria

| ULH

per lumen gloriz intelle£tum effe

; judicari non

il

immeritó poteft.. Pro/. 2d. 5. eod

em argumen-

!iS; PI

a

to & paritate ex habiribus füpern:

turalibus ; qui

Cot

cüm in hac via ad actus (alutares

admittantur

?

tum quia auxilia permanentia fünt, tum quia

uD

connaturalius eft potentiz apere per principium

.Du

intrinfecum & conflans; ob easdem rationes

lumen glorie faltem tanquam habitus admitren-

(ii i

)

|HT

dum videtur,

Unde probationis

loco expofi-

|inj

tionem definitionis adjungimus.

üni!

Diciturautemlumen gloriee r.Jairus; quiaeft

y

ingenere qualitatis ,

nectamen eft potentia natu-

Jns

xalis

; cüm non fluatex i

pfà natüra, fed fit quid

d.

adventitium, neque for

maliter recipiaturimme-

diat? in natura,

M

fedin nature potentia fcil. intel-

le&u; nec

eft patibilis qualitas feu affe&tio &

l.eïhïï

^

modificatio duntaxat qualiscunque , qua fit tan-

j

tüm ad ornandum fübje&tum, aut per fefaltem

13

non fpectet ad apendum , cüm alia omnino ejus

j

natura ex fequentibus predicaris oftendarur ;

rA

x

nec

jí

d

354

Dr Dro Uxno.

nec eft a&tus folus, cüm non fit quid fluens ac

h

tranfiens aut operationis motus, fed fixum quid

plls

& permanens, ac effectus aliunde produeius;

D

nec difpofitio duntaxat , cüm firmiter inhaereat,

lg

utpote sternitatem participans, & ad perma

b

nenter operandum datum.

2. Intelle&ualis

Q

quia inintelle&u recipitur , eámqueadjuvat tan-

Qi

d

quam comprincipium. 3. Supeviaturalis; quia

füperat intelle&tüs creati & omnis fübftantie

xm;

createe vires exigitivas, activas &cognofcitivas;

dárque fimpliciter poffe. 4. Elevazs iutelledum;

l

tum quia fe tenet ex parte potentige & non ex

l)

parte obje&ti àt fpecies impreffa: tum quia per

$

lumen glorie intellectus fit proxim& potens;

W

qui ex f& non habet nifi remotam & partialem,

4

ác confequenter tantüm obedientialem poten-

J

tiam ad hunc effectum.

$« d vifionem Da

j

eliciendam; quia ordo ad hunc effectum preee

W

ftandum diftinguit lumen gloriee à reliquis etiam

habitibus intelle&tualibus füpernaturalibus; fi-

dei v. g. & fcientia,

161. Dico JIl. Lumen gl

oric hactenus fl4-

P überiorent

bilirüm abfoluté füppleri poteft pe

Dei coricarfum füpernaturalem.

Prob. Nulla

fatis firma & efficax ratio five ex parte Dei five

MMCU uT - CUM NEPERC TE CUM 5 -N

ex parte horinis afferri poteft;

cur id abfolu-

li

tz Dei potentiee negetur: ergo.

Prob. 1m.p.

li

fnt. Deus füpplere poteft omne id, quod nec

l

formale nec vitale, fed mere effectivum eft;

unde vulgatum eft illud axioma: Deus pote

l

perífe facere, quidquid facit per cauías fecun-

ü!

das: Sed lumen glorie inprimis non eft quic

j

forma-»

d

Dr Drzo Uuo.

E

n

formale; àt patet ex ejus natura füperiüs ex-

m

plicata, & quia ipfam exactio mentis Deutn

Is

videntis haberi deberpro caufà formali vifionis:

hia

deinde non eft quid vitale; quia non provenit

perms

ab intelle&u vitalirer agente, fed à Deo ceu

ii

caufa extrinfeca; unde fequitur prefertim fe-

JVZI[*EI*

cundüm di&ta num. pr. effe principium mere

li

effectivum; ergo.

Pvob. 2d. p. Si quee foret

implicantia ex parte hominis , haec oriretut ex

[

(ifd

eo; quód illelumen gloriz requirat tanquam

ll 14

i

principium intrinfecum ac inhzerens; quia vifio

iU

Dei eft aCtio tum füpernaturalis tum vitalis:

u

Sed ex neutra vifionis proprietate exipitur prin-

p

pOl

cipium intrinfecum ac inherens:

tüm quia

tl

actus fidei,

fpei & charitatis füpernatürales ante

pOW

juftificationem eliciti non à principio hujusmo-

iij

di fupernaturali , fed à Deo fupernaturaliter

u

imrediaté concur

rente, procedunt: tüm quia

M

principia omnia ationis vitalis non debent ef-

j

u

L

fc vitalia & receptiva actionis , neque etiam

intrinféca; üt ex daro mox exemplo rurfüspa«

anu;

tet; & ex concurfü Dei ordinario in omhibus

J ]Or

caufarum fecandarum

operationibus manife«

N

ftum eft. — Cf

ex SThoma; qui quatmvis p.

il

1. q. 12 & 2. 3. q. 175, videatur abfoluté dice-

Ü

fi

te, divinam effentiam fine lumine

!

plorie vide-

r[fö

ri non poffe, ac falrem exigere lurnen tran-

jf

fiens; tamen de modo ordinario & contatura-

if :

2

li hic dunraxat apit: ceterüm de porertia abfo-

]i

lutà loquens inprimis generale hoc principium

f

atüit p. 1. q. 105. à . in Corp.. Dicedum,

u

quód eyroneun ef dicere, Deum nou po[fe facere

£

r

þt?

"u

-

356.

Dz 'DEOVUN»O.'

l

pec fe ipfu

momnes detevminatos. effe&us, qui frumt

Speciatim ve-

í

ger quamcunque cau[am creatam.

li

ró de vifione intuitiva loquensin 4. dift. 49. q.

2.a. 7. ait: Pofteff miraculosà fievi, quàd divind

Ti

[

virtute aliquis intellehus: creatus , non. balens us

difpofitiones vig, elevetur ad videndum Deum per

bt

elfeutiam. Ex q. 10. de ver.a. rr. Sicut Petrum,

inquit, fecit Deus fime eo, quàd dotem agilitatis

ä(

l

ápf tribuevit , [uper aquas, ambulave . itd poteft

f

snentem ad boc pevduceve , ut divine e[fentie uma-

qi

lj

gur in flatuvie modo iljo;

uo fibi unitur in patria

(ue bocy quàód à lumine g

í

orie perfuudatur.

j

]

162. Olj. cort. ym. Lumen Glorie fe habet

inftar luminis corporei; quia & hinc nomenlu-

l

minis huic auxilio datum eft: fed lumen cor-

poreum tenet fe rantüm ex parte objecti; quia

I

f

lux modificata eft formaliter color; & eadem

fuis radiis oculi retinam feriens eft intentiona-

ti

Conf. 1.

[//

lis fpecies coloris

feu objecti: ergo.

Tuxra D. Thom. p. 1.q

.12. ar, 2. lumen glorie

(

1

eft /mnilitudo Dei: fed hoc convenit fpeciei in-

tellipibili obje&ti, minimeautem virtuti activee:

[

(

ergo .Corf. 1.

Deus ipfe dicitur tumà fcriptu-

ra tum Patribus lux & lumen glo

rie: fed Deus

l

j

fe tenet ex parte objecti: ergo.

&. D. M. Habet fe

inftar luminis corporei

l

fecundüm fenfüm vulgarem & antiquum &ac-

lr

cepti

C. ufüurpati fecundüm fenfüm recentio-

T

rem N

. Ex nfirate aliàs Philofophise placitis

n

lux non tantüm illuminabat objectum fed &

il

ipfam potentiam juvabat, quatenus, üt S. Th.

medium

ii

l, c, ad 1m. inguit » in vifu exteriori facit

74

Ilüfiíe

Dz Dzgo Uuo.

357— !

| ;ïrm

transpavens in a&u, ut pojft moveri à colore; un-

3

nw

de ficut, dum Theologi nomen luminis tran-

94

ftulerunt ad rationem & gratiam ufürpandolu-

dioi

men rationis & lumen fidei; per hac non in-

ij

tellexerunt fpeciem intelligibilem fed virtutem

tU

effectivam operationis, fic nec alia per lumen

t

orice fionificabant.

"d Conf. 1. Xdet ipfe S.

gilitä!þ

5

.ad ad. quàd hunen iflud mom vequiritur. quafi

i

dimilitudo; im qua Deus videatuv ; [ed quafí pevfe-

4 ub

&io intellels confortaus ipfum ad videndum Deumz

| leïiï

€9' ideo pote[? dici, quód nonefl medium in. quo , fed

Jub quo. Deus videtur.&c.. 4d Conf. II &. D. M.

."elhaïä

Deus ipfe quatenus intelligibilis dicirur lux &

a

lumen plorie C. quatenus adjuvans inrellectum

n (

t coefficiens vifionem dicitur lux &lumen glo-

j qL'E

rie fubd. mediatum & increatum C. immedia-

e i

tum & creatum N. Facem hic quandam pre-

nriot

tulit D. Th. ibid. in Corp. dicens: Ciüm igituv

j

vis naturalis imtelle&hüs. cveati uon fufficiat ad Dei

Co

lt

e[feutiam videndams oportet , quód ex divina gra-

æiei j

zia [uperaccve[cat ei virtus iatelligendi: &y' boc aug-

a&iïï]

meutum virtutis intelle&hive illuminationem intelle-

(j

s vocamus , frcut & ipfum intelligibile vocatue

dpe!

lumen €9 lux.

163. Objic. comt. 2d. Lumen gloric eft illa

m

lux, que illuminat intelle&tum, quà adjuvatur

m

intelletus, & in qua videtur Deus: fed Deus

s

ipfe eft illa lux, quz illuminat, quà adjuvarur.

intelle£tus ; &in quavidetur Deus: ergo. 4zz.

pla(iliï

j

p. vma patet ex 1ía.60. v.19. JVec fplendor lunee

T

alluminabit te,. [ed evit tibà Dominus in lucem [em-

j

piternam. Apoc.21. v.23. Cleritas Dei illumi-

TA

3'

nabit

um

g*

| Dz Drzo UNQ.

348

aabit eam , g lucerna ejus eff aguus & 3 C. 22.v. $,

Q

HU

ANon. egebunt hamiue. lucevues weque. lumine [olis,

G

quouiam Dominms Deus. iluminabit illes, — Simie

lia reperies apud S. Aug. L. de mor. Eccl. C. 11.,

Ti

à

in Pfal. 35. & aliisin locis mox laudandis. 24à

, conftat ex Aug. L. 12. de Gen. ad lit. C. 31.

lt

"liud eft autem ip[um lumen , quo illuflratur ami-

as ut ommnia vel in fe vel inillo vevaciter intelletta

]

m

Ti

con[piciat : uam illud ipfe.Deus eff , boc autemcrea-

E

Zura...

Cinn anina dlluc vapitur &2 à cavnali-

bus fabtvatla fenfibus illi vifiomi expveffis prefentas

Ti

]

zuv won [patüs localibus, [ed modo quodam [itoy

etiam fupva [e videt lumen illud , quo adjuta videt,

f

d

quidquid etiam [e iutelligendo. videt, — Denique

qtia p. liquetex eodem L. Soliloq. C 36.. Tues

lumeu, im cujus lumine videbünus. lumen; . té fcili-

(i

Ti

cetinte, in[plendore vultás tui, quaudo te videli-

"us facie ad faciem.

Conf. l. Lumen | glorig

Ti

D

juxta S. Baf. L.de fp.S. C. 18. & Gre .INvff. in

[

Orat. de S. Steph. eft ipfe Spiritus Sanctus ; adeó

ut vis ac potentia, quà Deus videtur, fit fpi-

ritus iftle, fpecies autem, in qua videtur, fit

filius; quód poftremum ex Athanaf. in epift,

]

[

ad Serap. & Cyr. Alex. in L. 33. 'Thefaur, col-

ligirur.

Couf. [l.. Verbum divinum immedia-

l

t & absque ulla difpofitione previa aut inter-

l

media unitum eft humanitati: ergo & effentia

divina immediaté ac feclufo omni lumine glo»

ria unitur potentie intelle&tivae,

&.D M. Lumen glorie eft illa lux , qua

formaliter feu in genere caufze formalis illumi-

äg

cones

pat 3ntelle&um ; quà immediai$ ac per . fe

cur-

p w

XDE DEO Uxo.

353

Vj

currente adjuvatur intelle£tus, in qua intran-

fiivé fümpta videtur Deus, C. eft illalux, que

fii

Siri

caufaliter feu in genere caufz efficientis illumi-

A Ti

nat intelle&tum, quà mediaté ac peraliud pro-

. J

ductum concurrente juvaturintelle&tus, in qua

W

tranfitivé fümpta & fic per aliud diftiné&tum vi-

j t

detur Deus, N. Priores partes vindicamuslu-

TU

mini gloriee creato, pofteriores autem rribui-

mus Deo; & fecundüm has explicamus textus

1 ïd

ad mib. prob. allatos; prefertim cüm in te(ti-

d

moniis fcripturze recitatis fiat diftinctio inter

1 jf

Deum ipfüm feuagnum, tanquam lucernam vel

] C»Idfö

fubftantiam luminofam, & inter fplendorem,

claritatem , lumen ac lucem, ranquam radios

Qu

,:.

L]

& effectus: fimiliter & S. Auguftinus aliquid

0 Hl

diftin&tionis hujusmodi admitrit L. 1. de pecc.

(

mer. C. 19. dicens: Z'eruntamen fi pevcepto baptis-

lo

mate, de bac vita emigvavevit [oluto veatu , cui

oviginaliter evat obnoxius, pevficietur i illo lumi-

Vfï y

7

adcü

ue veritatis , quod incommutaliliter . aaneus in

etermum Suflificatos prafentid. cveatovis illuminat.

i

!

j

Praterea circa Auguf(tini reftimonia obíervare

licet, inprimis librorum, undedefümpta funt,

10

li

T

autoritatem non admodum ftringere; tum quia

]l

in Libris de Gen. ad litt. plura quefita quàm

lr

inventa, plura inventa quàm confirmara vel

f

ffet

ipfo Aupgufítino judice fünt: tum quia Liber So-

liloquiorum hic laudatus perperam S. Augufti-

E pui

no tribuitur, àr plerique jam omnes cenfent;

& difcrepat à Soliloquiis ab illo fancto-ante ba-

,g

ptifmum exarátis; deinde veró in teftimonio

[

fed de

00

primo non agi de vifione Dei intuitiva;

ZA

vifione

q

Dzr Dszo UNB.

360

vifione Dei conceffa homini in raptu ac extafi ;

quia occafione A poftoli ad tertium caelum rapti

Il

ibidem exponit viforum vel vifiouumm tvia geneva,

1

qua corpove , fpg'rz'tu, aut mente fiunt ,üt C. 29.

f

idem pramnoravit: unde patet luminis adjuto-

rium objectivum hic proponi, non autem effe. ,

[

&ivum; aut fiquidem effectivum inrelligitur,.

extraordinarium eft, de quo Num. 161. locu.

fl

tifümus. . 244 Conf. . &. D. Spiritüs Sanctus

eít lumen glorie formaliter , N. efficienter fu/d.

l

per proprietatem , IN. per appropriationem,

QI

C. Nonnulli Patrum exponenres Píalmum 35.

D

&

ufi funt veríi 1o. ad probandam Spirirus San-

&i divinitatem, ficur alii eundem adhibebant

fe

l

pro divinitate. Verbi afferenda : quemadmo-

dum veró neutri per hoc excludebant Patrem,

q

fic nec excludebant lumen creatum.

Q

Itaque

Spiritus S. dicitur lumen glorie, quatenusnon

gï

ad nature ordinem pertinet, íed ad gratiam,

cujus charifinataSpiritui fancto tribuuntur. 44

k

Conf. 11, 9. N. Couf. Difp. eft; quia humanitas

in illa unione fe habet meré patlive ; fubfiftentia

autem divina eandem complet in effe naturali; .

quatenus vices fübfiftentiee createe fupplet, ad.

quod difpofitio nulla requiritur: intellectus.

autem in unione illa intentionali fe haber acti-

v&, adeóque in ratione principii activi com«.

pleri deber per lumen plorie: hoc aurem

complementum ut connaturale fit , convenit

|

effe intrinfecum ac inherere, atque hinc ad

— o DuE m- MA " EO a * M u- a . n

difpofitionem vel potiüs habirum fpeäfan

GN

, 164.

E

m

W

^ Drg Drzo Uxo.

361

x

164. Objic. comt, 31.. Lumen glorize juxta

u

Conc. Vien. eft abfoluté neceífarium ad vifio-

n

nem Dei; 2. datur ad fimplicirer poffe; 3. habet

u

f in genere caufze formalis: ergo nullatenus à

:

Deo füppleri potett.

Conf. ]. Intelle&tus ha-

16l

bet incapacitatem intrinfecam ad vifionem bea-

gilurw

tíficam: ergo ut fiat porens vifionem illam eli-

[

cere, debet fieri intrinfecé capax feu potens;

T

tum quia effe principium porens elicere vifio-

'IM»

nem eft denominatio intellectui intrinfeca: tum

yti

W

qpia aliás. actus fecundus haberetur fine actu

U

)

primo feu potentia.

Sed intellectus per con-

M

curfum Dei extrinfecum nequit fieri intrin-

Yi

&

fecé capax ac potens ad vifionem Dei, quia

d

hic animam intrinfecé ac entitativé non mutat:

ttefl

ergo. Conf. [1. Ip( vifio nequit fuppleri per

(

concurfum Dei àtüt fpecialem: ergo neclumen

j

glorie; tum quia vifio non minüs dependet

iil

a lumine gloriz quàm ab intelle£tu: tum quia

]A

lumen plorie eít principium vitale, utpote

]aniläi

complementum potentie viralis.

li

W. D..4. Etquidem quoad 1m. Lumen plo-

rie, prout fienificat auxilium füpernaturale feu

u

3[)3:'

habituale aut actuale, feu intrinfecum aurt ex-

trinfecum, eftabfoluté neceffariumad vifionem

d

d

Dei, C. prout accipitur pro qualitate intrin-

a

feca & inherente, N. quoad 24. lumen glorice

ytd

datur ad fimpliciter pofíe, quatenus non datur

j

duntaxat ad facilis poffe, ür in habiribus ac«

( !

quifitis evenit ; C. quatenus preter illud nihil

foret aliud, quod fimpliciter poffe tribuat , IN,

quoad 3t. klabetíe in genere caufie formalis re.

n

Z5

fpecïf;u

362

Dz DonU&o.

&

fpe&u intelle&tüs, quem intrinfecé perficit &

ad vifionem modo maximé connaturali pro-

Til

ducendam elevat, C. re(pe&tu vifionis praecisé,

Ti

C

& quantum d eam abfoluté. producendam

principium fupernaturale requiritur, N. quoad

p

[

hoc enim munus pertinet ad genus caufze efli-

cientis & à Deo fuppleri poteft. — 44 Conf. £.

p

R. 7:,4. IN. Conf.. Quia enim incapacitas intelle-

u

étüs non eft omnimodé ac abfoluté intrinfeca,

Ti

cüm intellectus ex faa natura habeat faltem 1n-

[

choatam & incompletam potentiam ad vifio«

nem Dei eliciendam ; illa non rantüm intrinfe-

p

cé & per qualitatem inherentem, fed & ex-

trinfecé compleri poteft, quatenus connotans

f

omnipotentiam Dei ad concurfüm extraordi-

D

il

nario modo praftandum paratam jam füfhci-

enter ac completé potens eft aétum vifionisin-

(

tuitiva elicere. — /2d prob. 1:. D. Effe princi-

le

pium remot?, inchoativé ac incompleté potens

ü

elicere vifionem eft denominatio intellectui in-

b

trinfeca , C. principium proxim?é ac com-

pleté potens , fubd. Si principium fiat potens

f

£

connaturaliter & per qualitatem — inheerene

tem , T. fi extraordinarié & per connota-

D

tionem auxilii extrinfeci, IN. ad prob. 2d. N

ü

ZA[[.ex di&is ad argumentum. — 2 Conf. 17. We

N. Conf. Difp. eft; quiavifio eft aCtio viralisne-

ceffarió fluens ab interno & vitali principio;

ac fimul caufa formalis intelle£tüs Deum viden-

]

ris: Jumen gloriz autem ram parüm eft quid

l

vitale ac reliqui habitus five naturales five fu-

fionis

Pgmaturales ; neque etiam refpectu vi

Ccauia

Dr Drzo Uxo.

363»

1

caufa formalis fed efficiens cft, cui principali

p

muneri per accidenseft habere naturam quali-

ECIN

M

tatis, füb quà rarione refpe&u intellectüs eft

ndn

caufa formalis.

Ex quo patet refponíio ad

m

probationes; quarum prior quidem vera eft,

d

fed tamen non fine difcrimine, cüm vifio de-

ij

pendeat ab intelle£tu tanquam principio virali,

niel

d

ubi fupplemento non eft locus; à lumine glo-

Y

rie tanquam à principio mer?effectivo , in quo

amln

genere Deum füpplere poffe ccrtum eft : po-

[

l)

Iterior autem abfoluté falfà eft, càm pluracom-

ii

plementa potentie vitalis vitalia non fint.

(

165. Obfirva; Suppofuimus hactenus in-

yotto

telle&um etiam activé concurrere ad vifionem

t

beatificam producendam ; tum quia ficut in

if

aliis a&tibus füpernaturalibus juxta Trid. Seff. 6.

ii

Can. 4. liberum hominis arbitrium fe non ha-

o

bet mer? paffive, fic nec intelle&usin praefen-

yotib.

ti materia velut inanime ac meré paffivum ha-

NT

beri poteft ; tum quia vifio Dei intuitiva eft

qu

vera intellectio feu cognitio vitalis, ad quam

o

1]

concurfus principii vitalis abfolut& neceflarius

fa.

eft. Difputari quidem folet, àn etiam imme-

Yml

diaté concurrat, an veró tantüm mediante lu-

1l

mine glori&? Item an dicendus fit caufa prin-

[ii

cipalis vel inftrumentalis ? Sed prior queftio

meré philofophica videtur , pofterior autem

Tf

Q

lis duntaxat de nomine, unde iis immorari non

lubet, Ex dictistamen zfio ad rmum affirma-

j

ii

p

tiva facilé collioi poteft, quia intelle&tus prout

eft potentia vitalis feipfum movens ab intrinfe-

eli

ü

(f

at

€0 , per gropria'm fibi innaram & intrinfac

eu

a

Es

D

364

Ds Dro Uuo.

feu naturalem, licàt lamine glorie adjutam &

a

Ad

It

elevatam , virturem concurrere debet.

2dum sderi poteft dupliciter.

Nam 1. fim-

ls

&

pliciter loquendo & in ratione principii eliciti-

vi ac vitalis intelle&us e(t caufa principalis, lu-

[

ü

men glorie autem cauía inflrumentalis; tum

quia anima eft fübffantia, cui lumen gloris üt

accidens fübordinarur ; quamvis potlit dici po-

J

tiüs efle inftrumentum Dei, quàm hominis;

li

quia füpernaturale eft: tum quia anima feu in-

Q

li

telle&us per vifionem , tanquam per a&dum

k

proprium vivit eámque in fe recipit, quod lu-

miniv glorie non convenit.

2. Secundüm quid

f

tamen & in ratione principii produétivi, aut

K

füpernaturalitatem in vifione fpe&tando, caula

principalis eft lumen, inftrumenralis autem in-

li

Q

telle&tus ;; quia pradicatum fupernaturalitatis

formaliter corre(pondet lumini glorig, & per

d

illud intellectus elevatur ac c'onfqrtatur ad eam

producendam.

lt

U

ARTICULUS Il

K

n in vifione Dei intuitiva. admittenda jit

Y

Jpecies. imteutionalis ?

)

W

166. NTOr74. Cognitio ; five üàt S- Aug. L.9.

À.* de Trin. C. 12. loquitur; soz:a pa-

vitur à cognofcente &^ cognito, id efl, à potentia

£2 objeGlo , quatenus hoc potentiam vel effecti-

l

vé juvat, vel determinat ad cognitionem eli

l

ciendam. Species objecti eft idea, imago, fi-

ratione

l

militudo aur—fprmula Objecti quàcunque

repr&e

RR

$

Dz Drgo Uwo.

365

ma

fepræ&:nta-trix.

Dividitur in obje&ivam &

i

intentionalem: objectiva eft imago objectirea-

Ib

lis & fimul medium üt quod cognitionis, quia

N

& ipfà immediaté ac primó cognofcitur copni-

iS) lu'

tione directà; cujusmodieft imago Carfaris vel

,

creatura; ex quibus priüs copnitis cognofco

yiet

Ca(arem vel Deum: intentionaliseftimago ob-

i

jecti intelle&ualis & medium cognirionis tan-

m

tüm üt quo velfüb quo, quia ipíà perfe lo-

[- T

quendo & in cognitione directa non cognofci-

tur, quando per eam cognofcitur objectum.

qu

l]()d EU

Poftrema fübdividitur in expreffam & impref-

fam: expreffa eft formalis imago objecti, feu

my*

j «

in actu fecundo obje&tum reprefentans, &in-

qu

tellectum videntem feu cognofcentem forrma-

t

liter denominans; quoad imaginem habet fe fi-

x

cut filius refpe&tu patris, qui hujus fimilitudo

5p

dicitur; quoad enüiratem eft qualiras produ&ta

& verbum menris dicitur, five demum ftatua-

qu

tur ab actione intelle&uali feu cognitione effe

terminative diftin&ta vel. indiftin&ta : impreffa

eft virtualis imago obje&ti (eu inactu primo ob-

jectum repre-fentans ; quatenus eft principium

)

vel efficiens, vel determinans intelle£tum ad

producendam imaginem formalem obje&i:

unde quoad imaginem habet fe ficut (emen à

J,

i

[

patre decifüm ad ejus fimilitudinem in filio ex-

/

!

primendam natum ; quoad entitatem. autem

70!:

l

15

J

qualitas etiam eft five ab ipfo objecto emiffa

five ab intelle&£tu efformata, five à Deo infufa

" eh.

g(); h

intellectuíve imprefía, Jam veró inter 'Theo-

logos facilé convenit fpeciem objectivam locum

j

non

J

ss

366

Ds Dro Uwvo.

non habere in vifione Dei intuitiva; tum 'q'*uia; 9 f

que per fpeciem obje&tivam vifio fit; & me-

ul

"

diata eft & fpecularis feu ceniprnatica, adeóque

minime intuitiva: tum quia nullum obje&tum

li

[/

cognitum in ordine ad cognofcendum Deum

poteft f& aliter habere quàm vel üt creatura vel

(

4

ür. proprias perfe&tiones determinatas inclu-

dens; füb neutra autem confideratione füffice-

[

$i

U

re poteft ad oftendendum Deum, üt eít in fe,

feu ad vifionem Dei intuitivam.

Difputatut

[

tamen de utraque fpecie intentionali ; tum

;

an actu detur & interveniat in nepotio vifio-

(

nis Dei intuitivae? tuman faltem locum habere

:

poffit, ubi forfàn alicui a&ualis prafentia &

p

üufus negatur?

[/

167. Dico 1. In vifione Dei intuitiva datut

li

Ípecies expreffa feu verbum mentis.

Prob. Í.

M

"Autovitate.

In vifione Dei intuitiva intellectus

nofter veré cognofcit ac intelligit, ür fatentue

J

h

jam omnes: fed quandocunque intellectuscrea-

tus aliquid veré cognofcit & intelligir, produ-

l

lj

cit quandam ípeciem vel verbut mentis; üt

patet tum ex communi axiomate, quo intel-

li

lh

lectus dicitur cognofcendo fieri fimilis: tumex

eo, quód Theologi hoc tanquam principio

f

communiüs utantür ad explicandam aliquo mo-

CB]

do productionem Verbi Divini: tum ex doctri-

li

Da $. Auguftini , S. Anfelmi, & ipfius etiam D.

i

Thomge, quamvis ifius mens in prafenti

thefi poffit videri dubia, & in 3tia etiam fit no-

[/

V

bis contraria, S.Aug. enimL. 9. de Trin. C. 7.

du illa egerna veritate , inquit, formam, fecundum

quati

Drz D:E-O UNO.

367

[ qui

quam [umus , vel aliquid ve&d vatione opemmur,

t

vifu mentis con[picimus; arque inde conceptam ve-

bt

vuim veracen notitiam tauquam verbutm. apud sos

r

babenns , e9 dicendo intüs gigmumus, mec d uobis

[

mafcendo. difredit.

Et Cap. 11.. Quemadrmodum

UY

ciim pev fenfus covpovis difcimus corpova , fit eorum

j

Jaliqua fanilitudo $m animo uoftvo, que phantafia

(ifi

TheWnoYie efl, ... ita cim Deum movimus, .

o

WT

verbum eft , fitque aliqua fimilitudo Deiifla motitia z

p

Tamien nfeviov efl , quia in uatura inferiove efl.. Ex

lm

quo colligitur, quiacim f mens ipfauovit , fic eff ea-

j 0i

dem motitia verbum ejus , ut ei. fit parv omminmo eg9

ii

equale: quia neque inferiovis motitia eft, ficut cov-

g

poris; ueque fuperioris , ficut. Dei; $9 càm babeat

potitia [nnilitudimem ad eam vem, quam movit ,

1 du

boc fl cujus motitia efl, bec babet pevfelam o2

(l

wqualem, quá sens ipfa , que wovit, efl nota.

du

S. Anfelm. in Monolog. C. 31. Cüm cogiro so-

at

zum Tiibi bominém ab[entem , formatur acies COgi-

fationis mec 12 talem imaginem ejus, qualem il

usCl'*ï

pf

lam per vifim oculorum i memoviam attvaxi »fue

H

;!

imapo i2 coguitioge verbum effl. - D. Thom. au-

p

tem p. 1. q. 27. a. t.

Quicunque. iutelligit, ex

qum.

boc ipfo

quàd imtelligit , procediz aliquid intra ipfum,

quod ef) conceptio vei iztellehe:: quam quidem con-

ceptionem vox fiatificat , €$ dicitur verbumcordis;

V

ii

Jauificatum vevbo vocis.

Et q. 4. de verit, a. 2.

tiarpfï

Qmne intelledum i nobis ef. aliquid vealitev. pro-

u

grediens ab altevo , vel fieut. comceptiones quiddiza-

[ r

fumi verum polleriorum à quidditatibus priovum ,

tel faltem ficut corceptio a&hualis, progveditur. ab

1

Ifi

i

babituali cogtitioue, — Eg boe umvev[aliter verum

[j

p

568

Dr Dro Uwuo

eft de omni, quod à mobis intelligiturs five pv e[-

i

tii

fentiam videatur . five per [militudimem. — I plaemun

conceptio eft effe&us a&is intelligendis unde etium

D

iif

quaudo mens iutelligzt [e ipfam , ejus comceprio mon

eft ipfa meus , fed aliquid exprelJum à uotttia men-

t

:i. Principia his fimilia apud eundem in 1m.

; Qu

dift. 27. q. 2.a. 2., L.4. cont. Gent. C. 11. & 1

2l

qi

tl

q. 9. de potent. a. 5. & alibi reperire eft, — Cogf.

j

ex teftimoniis D. Auguflini de ipfa vifionebea-

| tüjt

tifica loquentis. Nam L. 4. de Trin. C. r7.

^| a

b

fcribit: /7 bac quippe imagime tumc pevfeda erit

[

Dei fanilitudo, quaudo erit Dei pevfetta vifio, de

fo

|

t

qua dicit /dpoflolus : videmus uunc per fpeculumt$e

l

€9 Soanues: cim apparuerit, fimiles ei erimus ege.

Yet

f

Hinc appavet tunc in illa imagine. Dei fieri poife-

&an fünilirudinem, quando ejis. plenam pervcepte

d

]re

vit vifiouem. E L. 15. C. 16. cüm dixiflet: Coe

gitatio noflva pervemens ad. id, quod fcimus, at-

u

ell

ue iaüde formata vevbum noffrum verum ef ; qui-

f

usdam interjectis fubjungit: Quamobrem cum

ial

Qu

zanta munc fit i ifo emgmate diffanilitudo Dei g

verbz Dei, i

["j

7u2 tamenm noumulla familirudo ve-

&

im

perta eft ,. illu

d

quoque fatendum efl, quod eriam

cim fimifes ei evimus , quando videbimus eum ficu-

Qu

tl

zi eff, ( quod utique qui dixit, bauc procul dulio,

di

que muuc efl , diffimilitudinem attendit ) mec func

naturá il erimus eequales.

Semper . enim narura

fl

vif

aninov eff facieute, que fatla efl: Q9 func quidem

verbum noffrum uon evit falfum ; quia ueque men-

fim

Rationem, cur fimili-

lite

zieimur , ueque fallemur.

tudo hec fir & non equalitas, aliam quoque

*

N

[

jam dederat L', 9. C. 11. his verbis: Quocirc

* li

[/4

Dzr Dro Uxo.

369

hr

£0 quantum Deumf/now'mm,/imz'!es fumus , féd gon

jfl

ad equalitatem. faniles; quia non tagtum eum mo-

h

vinus , quantum ipfe fe..— Prob. 17. Ratioue. Non

pfio []

,

minbs vifio Dei intnitiva deber effe forma ab in.

I

telletu producta Deum repraefentans, quim

n Ht

quacunque alia cognitio alterius objecti; tum

j

quia nihil hic folididifcriminis intercedit,üt ex fo-

4

lutioneobjectionum patebit: tum quia vifio in-

Q

A

ali

tuitivaporentiam formaliter reducit ad actum,eft

»

operatio vitalis, & cognofcitiva ; t autem poren-

tiam formaliter reducit ad actum, debet effe

j

/,

forma feu qualitas informans; u eft vitalis, ab

V/]

Al

intelle&u fe ipfüm & intrinfecé ac realiter mo-

[

1

vente

procedere debet, quod non poteft fieri

fi

ne termino reali ab actione vel diftincto vel in-

;

p

diftincto; àr. eft copnofcitiva, debet effe re-

vl

tU

prefentatio vel fimilitudo obje&ti: fed forma

iitfy

producta ab intelletu & Deum repraefentans

0!

i

eit omnino id, quod verbum. & fpeciem ex-

& j

jj

preífam dicimus: erpo.

)

1

168. Dico /7. In vifione Dei intuitiva defa-

i

&to non datur fpecies impreffa. Pr

impreffa . tan

oj. Species

11 [:l

quam vicaria obje&ti tunc datur,

Afl

quando obje

&um vel eft

jl

tionatum, vel ex

abfens, velimpropor-

j

L

quacunque ratione aut impe-

ditum aut impedi

ens,

T

ne vifio ejus fit in pore«

jfi

ftate cognofcentis :

fed nihil horum exigit ad

"

vifionem Dei intuiti

fàm.

vam dari fpeciem impref-

ld

n

Nam 1. Deus per füam immenfitatem

rP

intelle&tui eft maxim? preíens, & üt S. Aug.

loquitur, intimior noftro intimo: 2. Ex parte

pf

ua tanquam fümma veritas per fefe eft maximà

[]

&

intel-

370

Dr Dgzo Uwo.

Ti

intelligibilis, ex parte veró potentïæ beneficio

luminis glorie omnem tollit incapacitatem: 3.

[

lt

Neque impeditus eft tanquam ab omnibus in-

dependens, nec impedit vifionem ranquam

ttb

omnia ad illam neceffaria liberaliffimà donans;

u

adeó ut intelle&tui beato non tantüm poffibilis;

Icii

ff

fed & neceffaria fit Dei vifio: ergo. — Conf. Si

admittenda neceffarió foret fpecies impreffa in

W

UI

Dei vifione, id oriretur, vel quia nullum obje-

&um independenter à fpecie poreft derermina-

r

m

re potentiam , aut cum ea concurrere ; vel quia

ad connaturaliüs eliciendam vifionem requiri-

Yd

tur, ut principium objectivum inhareat vel fit

n

intrinfecum potentiz ficut principium activum;

K

D

vel quia ex concurfu objectivo aliquid imper-

fe&ionis in Deum redundaret: nihil autem ex

D

10

his verum eft. Non 1mum; quia Angelus fe ip-

Íum cognofcens à propria fubftantia determi-

Qr

l

natur ad fui copnitionem, & juxta fatis come

munem Angelus ab Anpelo, cui localiter €

p

y

prefens , cognofcitur fine interventu fpecieis

cujus ratio à priori eft, quód cüm fpecies im-

Y

f

preffa tantüm apat üt vicaria objecti; etiatm

ipfum obje&tum per fe aliquando apere poffit

[

Ífi nempe in ratione principii fit unitum, que

unio certé, fi etiam major quàm localis requira-

[

tur, ad determinandum vel concurrendum füf-

ficiet. Non 2dum; quia principium activum;»

X

quale eftintellectus & lumen ploriz, ad conna-

turaliter apendum re&té quidem exigitureffe in-

trinfecum Beato, eoquód ab hoc principio de-

]i

nominetur agens vel activus: principium ta-

H

men

-

Su BUA

87X

neid

men obje&ivum, quod eft duntaxat in alio ge-

mj

nere coefficiens & coadjuvans , atque hinc in-

bus ]

trinfecam agentis denominationem Beato non

u

tribuit formaliter ; tam parüm debet efle intrin-

Jont

fecum Beato, quàm parüm Deus tanquamcon-

Dmbllï

cauía alterius ordinis per inhzefionem aut infor-

(sl

marionem debet effe intrinfecus caufis creatis

preffavü

in reliquis actionibus: preterea inherere non

nàj

convenit fpeciei impreffa, quatenus üt vicaria

m

objeéti agit, quemadmodum ex dictis contra

1mum pater, fed quatenus entitatem accidentis

qp

Qu

vel qualitatis haber. : INon 37/um ; quia triplex

"T

imperfectio fpeciei impreffze conveniens , nem-

U

pe quód inhareat fübjecto, fit fübordinata po-

tentige, & influat neceffarió , in Deum non ca-

i

rerm'

dir; tum quia hee imperfectiones ex entitate;

d '

non autem ex munere vicario fpeciei impreffae

u

oriuntur: tum quia demptis his imperfectioni-

ts

bus poteft à Deo preeftari , quidquid fpeciesim-

preífa in genere caufe objectivee ad vifionem

jic

f

preftat: tum quia nec ipfe concurfus objecti-

Ms

[]

vus involvit imperfectionem; fiquidem necde-

g

terminare aut efficere üt fic eft quid imperfe-

&um, cüm hoc ex perfe&ione proveniat ; nec

e pOlff

"]

n*

tali modo & in ratione obje&i intellipibilis de-

]

terminare & efficere per fealiquid imperfectio-

u

hi

nis involvit, cüm poriüs perfedtio fit; effe ma-

ximé intelligibile fine ullà admixtione potentia;

Üf

l (

& fic per fe ad füi intelle&ionem concurrere;

]

169. Diro //1. Species tamen ejusmodi im-

ii

y

preffa non videtur omnino impoffibilis.. Pro/,

"

Impoffibilitas hujus fpeciei neceft propria; quae

um iä'

"u

j

az

372

Dr Dro UNo.

Q

habetur ex pradicatorum effentialium repug-

pantia; nec eft impropria, quam aliqui dedu-

H

Ti

cunt ex effentiali iftius fpeciei fuperfluitate.

Pars ximn.prob. Repugnantia predicatorum fta-

m

ret in hoc, vel quód fpecies impreffa repraefen-

taret obje&tum , vel quód ad vifionem five de-

&

terminaret five effe£tivé concurreret: fed nul-

du

la repugnantia habetur in rmo, quia fi datur

fin

W

fpecies expreffa, quae Deum reprefentet, üt

probatum eft num. 167., faltem poffibilis erit

&

Tit

fpecies impreffa repraefentatrix; tum quia illa

formaliter, haec tantüm virtualiter repracfen-

t

1

tat: tum quia reprefentatio fpeciei impreffze

ad fimilirudinem potiüs effectivam pertinet;

ü

CO/;

qualis tribuitur lumini glorie; que fi dari po-

teft ex parte potentie, poffibilis minimüm erit

T.

li

ex parte objecti, Necin 2do ac 3tio; quia fi

rimum ftatuatur verum, jam eodem modo

qu

fe habebit - üt fpecies reliquae impreffze , quibus

tun

id muneris fecundüm diverfos Auctores utrin-

Wor

e[i

que conceditur, vel pofteriusdenegatur. Pre.

2. p. Effentialis (aperfluiras, propter quam fpes

d

Wt

cies impreffa rejiceretur ficut forma formse aut

unio unionis, haberetur prafertim ex eo; quód

Iu

Deus per fe fit proxime intelligibilis in ratione

ltm

objecti;adeóque fuperfluum fit eum proxim? in-

t

tellipibilem reddi per fpeciem creatam: fed inde

Vlf]w

non poteft dici ifta fpecieseffentialiter füperfiua;

tum quia lumen glorie non eít füperfluum;

We

quamvis Deus etiam per fe proximé fit potens

lia

Operari in ratione principii elevantis & efficien-

D

tis: tum quia, cümliberé in ratione obje&ticon-

M

currat

Dzr Dro Uwso.

375

i

currat ad vifionem , ejusmodi concuríum par-

dl

duitàt

ticularem immediatum füfpendere, & inttru-. :

mentaliter ac. mediaté. per fpeciem impreffam

um

praftare poreft.

&

præferþ

170. Objic. cont. xm. Falsófüpponitur, quód

fb

& inomni coenitione & in vilione beatifica pro-

fi

fi

ducatur aliquis terminus; rum quia datur actio

j

ii

fine termino, üt fit in motu locali: tum quia

Id

Ü

in divinis non producitur verbum per intelle-

J

j

&um effentialem , neque etiam per Filii &Spi-

"

unu

ritüs Sancti intellectionem: tum quia in beati-

pai

tudine non erit verbum fed filentium, üàt patet

l

"

i

ex P 64. v. 12.: t decet bymnus ia Sion, quem

ettifi

Chaldeus fic vertit: Tibi filentium Deusin Sion.

lr

Conf. 1. Non poreft dari fimilitudo creata effen-

jm &

tiee divinze; tum quia quod eft inferioris ordi-

qma

nis; üt ait S. Dion. L. de Div. Nom. C. 1., ne-

m

quit aliquid füperioris ordinis reprasfentare:

.,qulbb

tum quiaobjectum, cujus effentia eftipfürn effe,

non poteft repraefentari nifi per formam, cujus

"u

effentia fit ejus effe: rum quia res finita nequit

JamfP*

effe perfecté (imilis rei infinite. Conf. Z7. Deus

m

non eft cognofcens per formam creatam ; ergo

TA

nec per eandem poteft effe cognitus; tumquia

n

immediaté videri deber & fic non per fpeciem:

(

tum quia Deusipfe & non fpecies eft terminus

d

é [

vifionis beatificce,

j

W. IN. 74f Id prob. 1. D. Datur . actio ve-

15 effectiva & produ&tiva fine termino N. me-

rfïuumf

J

rP applicativa & adductiva T. Vifio intuitiva

jj&» tanquam actio vitalis eft primi generis; alterius

hic di-

jv generis eft motus localis; quamvis &

a

a 3

füngui

dl

Dr Dro Uwo.

374

fiti

ftingui debeat inter impetum, qui verus eft

lia

terminus À movente produétus, & inter effe-

dl

&um formalem motüs, qui eft applicatio vel

4l

addu&io ad locum.

-Ad prob. 2d. &. quoad

d

1m. Difp. eft; quia Deus eft fuum effe & intel-

Tit

ligere; non autem creatura, quae muratur co-

-

&1

.gnofcendo: quoad 2d. z. Intellectionem Filii

Và

& Spirttüs Sancti effe realiter eandem cum in-

[i!i

tellectione Patris, que ipfum filium producit;

fin

adeóque non exiftit ifa intellectio finetermino,

fü

nec alium terminum habere poreft, quia ille

Ye

jom füpponitur productus,

exhauftüsque eft

d

per produ&tionem verbi divini. .4d prob. 3f.

t

AN. a. quia per illam verfionem non excluditur

fr

'cognitio Dei, & confequenter nec verbum men-

Ti

tis; cümipfe Gonet, qui hocargumentum pro-.

fert, negare nequeat, quód beari vitaliter &

[

active fe habeant, quin Sacrum & myfticum

d

aulze cxeleflis filentium violetur; fed inconcin-

IUI

nus parritus, ftrepirus & fragor inordinatus, fi

il

uidem ad illam verfionem attendere oporteat.

!

"Ad Conf. L. .N. AMF. prob. vm. D. Quod eft in-

fi

ferioris ordinis, nequit reprefentare quidpiam

Q

ordinis füperioris, tanquam fimilitudo objedti-

W

va & cognita, C. tanquam fimilitudo formalis

[

& incognita, fuhd. i fir inferioris ordinis tam

l

entitative quàm reprerfentative, C. Si entitati-

2

v& tantüm, N. S. Dionyfius de obje&tiva dun-

«

táxat loquitur, cüm doctrinam fuam explicet

exemplo corporis, per quod res incorporea

videri nequit; & fi de fpecie formali etiam lo-

Y

queretur, pofítularet folüm , ut efferrepreeten-

tativé

Dzr Dro UNo.

375

qu d

tativé ejusdem ordinis. 44prob. 2d. X&. Simi-

lirer diftinguendo, quia aliud eft (üum effe,

udi

yio

aliud reprzefentare effe per effentiam alterius rei.

dd prob. 3t. D. Species finita nequit effe per-

qumd

NI

fe&t? fimilis, h. e. in omnibus cequalis rei infi-

QIUW

nite; C. nequit effe perfecté fimilis, h.e. ver&

& proprié reprafentans; [u/d. fpecies objecti-

"t

a

Qu ;

va C. formalis, IN. Sicut ad fpeciem expreffam

auri non requiritur, ut fir aurum, neque ad

ii

m

fimilem fpeciem Cafaris, ut conveniat quoad

fübítantiam & alia cum Cefare; fic nec con-

qll'!

venientia fpeciei cum objecto infinitatem obje-

qu

&o propriam exipit: praefertim cüm vifio fini-

u

clud»

ta polfit juxta adverfarios attinoere Deum in-

finitum, & lumen etiam glorie quantumvis fi-

wmm

nitum aliqua objecti fimilitudo dicatur. 244

mpl

Conf. I1. 3. N.Conf. quae etiam retorquetur in

!

N

actu amoris.

Ratio autem eft; quia effentia

yli

divina per idem fit à beatis formaliter & actu

n

intelle&a, per quod formaliter & actu videtur

It

j V

à beatis, & per quod ipfi funt. formaliter &

o

actu eam videntes; fed per formam creatatm ,

qd

fcilicer vifionem , effentia divina formaliter &

ul

acu videtur à beatis, & per eam ipfi fünt eam

[

](

forf

videntes: ergo. 444 prob. 1m. D. Non vide-

tur per fpeciem tanquam objectum priüscogni-

r

e[]ll[l

tum C. tanquam per terminum, IN. — 722 proZ.

2d. D. Species non eft terminus obje&tivus &

M i

cognitus, C. formalis & productus, N.

a

171. Objic. coit. 2d. In omni intellectione

j

n

& maximé in vifione Dei beatifica debet inter-

j !

venire fpecies. 17umpatet; tum quiaintellipi-

yl

Aa 4

lle

r

Vi

Dzs Dzo Uua.

376

bile eft ficut viibile, quod fine fpecie non per-

cipitur: tum quia juxta Ariftorelem & S. Thom.

jut

ade-

L. 4. cont, gent. C. 1 1. omne intellipibile debet

effe in intelligente feilicer reprac(entative, quod

1i0r

ruríus fieri nequit fine fpecie impreffa. — odum

qu

conftat ex 2.ad Cor. 5.v. 6. ubi dicitur: Dum

h

fumus i covpore, peregrinamur à. Domino ; per fi-

pi

dem enim ambulamus $ s per [peciem; poftre-

0b

mis enim verbis indicatur Deum per fpeciem

ipl

videri.

f

Conf. [. Concurfus objectivus vel fim-

pliciter talis vel faltem immediatus non videtur

p

Deo convenire.

h0

Imum colligitur tum ex eo;

quód non debeat poni caufa aequivoca ubi ha-

[

d

beri poteft univoca: tum ex hoc, quód obje-

€tiv€ concurrere fit uniri intelle&ui, quod ia

e

Deum non cadit. 24/m; quia concurfüs ille

T

àmmediatus foret neceffarius, quandoquidem

3

oriretur ab effentia Deiprout antecedente libe-

y

ram voluntatis determinationem ; adeóque Deus

fecundüm toram intelligibilitatem concurreret;

unde & intellectus deberet elicere vifionem in-.

lu

finitam, & vifio omnis foret aequalis. . Corf. I

D

Si effentia divina videretur fine fpecie impreffa,

fimiliter id dicendum foret de perfonalitaribus,

à

quafimilirer in vifione beatifica videntur: fed

hoc dici nequit; tum quia relatio, que tamen

a£tiva non ett ad extra, deberet effectivi con-

currere: tum quia in probabili fententia, ubi

ä

una perfona videri poteft fine altera, una de-

beret poffe feorlim concurrere , cüm tamen

[

juxta Conc. T'oletan. 4tum opera Ttinitatis ad

&

extra fint indivifà & infeparabilia,

öla lvi

DE Dzo Uuno.

377

n

W. IN..2ff.. Id part. yine prob. 1. N. pay. Ob-

Thn

je&tum enim visüs neceffarió diíftat ab oculo,

edo

adeóque perípeciem rantüm uniri poteft, quod

X

non accidit in intelle&tione omni, üt f d. e.;

yn

quin & in guftu, tactu & odoratu juxta plurimos

« J

Ípecies non datur, quia fenfibile immediaté ap-

j

plicatur fenfüi..| 244 proP. 2. Similiter N. ipfum

p

objectum non poffe effe in inrelligente per fe

pwe*ä

ipfum in aétu primo intelligibile; quod dein

V

(j

fit in a&tu fecundo intelle£tum per fpeciem ex-

Wt

preffam. |. 44 p. 2dee prob. .. per fpeciem hic

eu

nonintellipi fimilitadinem;fed ipíam nature füb-

)l

itantiam Dei, üt patet ex hom. 1o. S. Chryf.ad

T

C.5. v. 37. [oannis, S. Aug. Serm. 142. de

temp. S. Greg. L. &8. mor. C. 28., cujus poftre-

;uod

1ni verba fünt: «

us l

uamdiu hic morraliter vivi-

»tur, videri per quasdam imagines Deus poteft,

;uxdc

u ]

»fed peripfam nature füce fpeciem non poteft.,,

a

"d Conf. T. &. N. 4ff. Id part. m. prob. 1. D.

TR

INon debet poni caufa eequivova, fi aliunde &

pein!

requiratur & adfitunivoca, C. fecüs, IN. Axio-

Cg;/ ]

ma ípectat ad fübflantias generabiles, utl dum

ignis producit ignem, non veró ad alia caufan-

nplfu

Fac)

di genera: pratereaobjectum ipfum caufa pro-

n^

pria eft cognitionis, impreffa fpecies autem vi-

üfis

caria rantàm objecti; & quamvis qualitas fit,

i

non eft tamen cauía univoca vifionis, cüm non

fit vitalis.

d prob. ». D. Ymmediat$ objecti-

m

"T.

vé concurrere eft uniri phyficé, NN. uniri in-

tentionaliter, C. Unio intentionalis fit quafi

um

il M

efficienter, eüm obje&tum movet ac determi-

ipfüm competere poreft ;

nat; qugd Deo per fe

"

Aa 5

quafi

!

^. Deg Dro Uno.

378

«t

quafi

formaliter fit propri& per ipfam intelle-

&ionem & expreffionem obje&ti. /4d parr.

2da

[US

ttib

vob. IN. feq. In quocunque enim ftatuarur cone

curfas Dei objectivus, liber eít, & hinc etiam

UI

ind

Deus dicitur objectum liberum & fpeculum vo-

luntarium, ita ut Deus non tantüm videatur

Bu

v

vel non videatur, quando vult, fed etiam quo

modo & menf(urá vult: unde concurfüs illenon

eu

[

antecedir fed fequitur liberam voluntatis Dei

determinationem ; quo pofito reliqua corollaria

Ia

omnino nulla fant. — 244 Cozf. 7f. &.1. Sicon-

Ío

curíus objectivus preter terminationem puram

ftatuatur in mera determinatione , qualis con-

fy

ceditur cognitioni obje&tum proponenti refpe-

[

&u voluntatis ad volitionem eliciendam,; . JV.

i

min. €g probb., quia in his fermo duntaxat e

d

de a&tione & efficientia phyfica, non autem de

Q

intentionali, quae alterius naturze & proprieta-

Y

tum eít non minüs ac formalis aut finalis, &.2.

Si concurfus objectivusautem ponarur effe phy-

fic^ vel quafi phyfic? effectivus, atque hinc ejus

principium immedíatum fit om

niporentia, ut-

ïj

pote cujus eft operari, quidquid in divinis ad

[

extra producitur, etiam V. emig., vel D. Ne-

T

quit dici quod perfonalitates concurrant media-

t&, mediante (cilicer omnipotentià, IN. imme-

diar& fu. motivé & tanquam obje&tum phy-

fic* motivum, C. terminativé feu ranquam ob-

je&tum meré terminativum, IN. Similiter re-

fpondendum ad probationes. Relationes enim

immediaté & àt quo quidem non funt active

ad extra, funt tamen mediaté & üt quod; cüm

ï

acuo-

Dz Dro Uwo.

379

ntde

a&tiones fint füppofitorum; & quamvis omnes

j u

tres perfonalitates per omnipotentiam, utpore

WU

tribus perfonis realiter identificatam , effective

ceui

concurrant 4 atque hinc opera Trinitatis fint

m

d

indivifa, tamen pro fua libertate fic poffünt

movere, ut una duntaxat perfonalitas terminet

nt

jlett

vifionem ac cognofcatur, feu rerminativé con-

currat.

Ceterüm eadem difficultas folvenda

g[is UJ

erit adverfariis; quia & fpecies impreffa debe-

yulr

ret effectivé vel

NU

quafi effectivé produci à p&r-

fonalitatibus.

»

j

172. Ob

jic. comt. 31. Quamvis admittatur

is d

fpecies Dei expreffa, tamen contra poffibilira-

ii

tem impreffe obfítant rationes plures. Nam 1.

m; h

Species impreffa deber effe purior ac fimplicior,

g i

aut faltem eque pura & fimplex ac objectum,

(

quod refpe&ivé ad Deum implicat: 2. Species

Y

e!

illa emanaretà Deo, & proinde infinita foret;

j H

. effet caufà beatitudinis, cujus tamen folus

ff

Deus Pfíáal. 83. v. 12. dicitur. Horum verónul-

Inct

lum fpeciei expreffze congruit , utpote quadi(-

TL

fimilis objecto efle poreft, producitur ab in-

J

um

telle£tu creato, & eft effectus beatitudinis po-

].

tiüs quàm caufa.

Conf. . Vifio intuitiva debet

T

r.effe immediata; 2. fi fiat per fpeciem, de-

yatr

bethac éffe propria; 3.eadem fpecies debet

T

proponere a&ualem exiftentiam & prafentiam

j

Objecti: Sed mediante fpecie imprefsà jam vi-

j

fio Dei non eít immediara; dein hec fpecies

non eft propria utpore non manans connatura-

J

liter à Deo; denique reprefentat. füuum obje-

ld:ajm

&tum preefcindendo ab ejus exiftentia & pree«

M

i

entiaz

irosa:

$80

Dt: Drgzo Uno.

H

fentia: ergo. — Conf. IJ. Deus eft effentialiter

per fe intelligibilis: ergo r. pro priori ad fpe-

[

D

ciem eft proxime intelligibilis: 2. peraliud non

oteft reddi intelligibilis, ficut nec lux vifibilis,

Tni

10

nec albedo alba, nec Deus infinitus autimmeníus

per aliud quid fieri poreft: 3. nunquam potelft

Tüi

abdicare concurfüum immediatum.

X

ob

E. M. Lff. Id prob. Yin. .. eam univerfa-

a

qu

liter fümptam fal(íam efíe.

Quamvisenim pro-

pofitionis pars 1ma teneat, ubi materialeattin-

p

Ti

itur à potentia fpirituali, aut cui objectum per-

e applicari nequit; pars etiam ada vera fit, ubi

i

p

potentia & obje&um in effendo fünt zqualia:

fa

utraque tamen fallit, ubi obje£tum potentiam

)

perfe&tione excedit, üt patet tum in fpecie an-

geli fuperioris inhzerente angelo inferiori , qu

k

conditionem füi fubje&i imirarur fecandüm il-

h

lud: quidquid recipitur, per modum recipien-

dis recipitur; tum ex paritare cum fpecie eX-

preífa. 444 prob. 2d. N. aff. ? feq. Inprimis

p

&

enim nec fpecies fübítantiarum fpiritualium ema-

!

nant ab illis, fed à Deo infunduntur; nec fpe-

&

cies impreffa neceffarió producitur à Deo; cum

[

nec ipfe neceffarió concurratobjectivé: deinde

$

fpecies illa etiam emanans limitationem habet

u

tum ex fe, quia creatura omnis finita'eft; tum

ex fübje&to, quod per finitam folüm fpeciem;

D

ficut operari, fic ad operandum determinari

poftulat; um ex productione, quae cüim de-

t

pendeat à voluntate Dei & potentia operandi

ad extra, sequó limitata eft, ac eft concurfus

lh

D!

Dei immediatus ex utraque. — 42 prqä. 3t. D.

. Dz Drzo Uxo.

381

tl

Effet prima & principalis cauía beatitudinis, N.

if

fecundiaria , minüs principalis, & prime fc

*

x

Deo (übordinata, uti& lumen plorie, C. P(l.

(l

mifta veró de priore loquirur, non de pofte-

Tenl

riore. 744 Conf. L. X. ad 1m. D. M. Vifio in-

tuitiva debet effe immediata, h. e. fine medio

,pateü

objectivo, feu in quo cognito videatur obje-

j

&um , C. h.e. fine medio intentionali, feu füb

f1)

!

quo incognito videatur objectum, N. Si enim

t

eaäin-

poftremum requiretur, dari non poffet- vifio

mp

intuitiva materialis, nec intelle&tualis per fpecies

fid

proprias.

"dd ad. D. M. Species deber effe

qualüï

propria hoc fenfu, quod dire&té debear reprae-

t

fentare objectum ipfum, & non aliud, in quo

je d

poftea cognofcatur obje&tum, uti fit in fpecie-

. qu

bus alienis angeli per juvenem alatum, aut Dei

m

per creaturas, C. propria hoc fenfü, quod il-

t

la connaturaliter ac neceffarió ex obje&to pro-

Cf

manet , N. Sic enim nihil fpirituale per fpeciem

propriam videri poffet.

]prm

"d 31. N. m. Non

nu

enim apparet, cur fpecies impreffa à Deo ad

« h

füi actualem vifionem habendam produ&ta non

j cim:

squé proponat exiftentiam ejus& preefentiam,

ac alia materialis emanans; preefertim cüm Deus

ii

hi

ex neceffaria natura füce perfectione exiftat &

ubique fit preefens.

"d Couf. IT. g. 1. D. A.

"u

a

Deus eft effentialiter per fe intellipibilis, h. e.ex

effentia füa habet , ut in a&tu 1mo per fe fit in-

gj

mdf

telligibilis, feu fine fpecie cognofci poffit, C.

3ra!'-dl

h. e, neceffarió exigit, ut in a&tu 2do per fe fit

intellipibilis, feu (ine fpecie- cognofcatur, N.

:uffllï

eciem eft.

L^

W. 2. ad 1. Co?f D. Pro priori ad fp

proxim&

[j

382

Dg Dro Uwo.

C.extrinfecó,

)

proxime intelligibilis intrinfece;

fubd. ia ut pofht intelligi fine fpecie; C. ira ut

h

neceffarió debear intelligi fine fpecie, N. Pro

priori ad fpeciem abftrahiturà concurfu imme-

cüg

diato & fpecie: Deus tamen intelligibilis non

db

eít (ine concurfu immediato vel fpecie: unde

f

in illo priori nec concipitur potentia proxima

etiam ratione obje&ti cognofcendi penitus ex-

pedita,

nec determinaté neceffarius unius pre

alio concurfüs.

Ad ad. D. ill. Deus per aliu

n

nequit reddi in a&u 1mo & intrinfecé intelli-

ibilis.C. in actu 2do & extrinfece, IN...4d

qu

Qu

av. Difcrimen eft, quàd lux fir ratio formalis

vifibilitatis , albedo tanquam forma in ordine

[

)u

ad fpeciem füam ultimó determiner & forma-

liter denominet, infnitas ac immenfitas Deo

1l

f

neceffarió ac effentialiter conveniant & identi-

ficentur; atque hinc nihil iftorum omrium aut

[

I

extrinfecum quid dicat, aut à voluntatis liber-

tate dependeat: econtra Deum a&u intellipi

«

Ur

aeque elt illi extrinfecum acactu amari, & omni-

no dependet à libera ejus voluntate; adeóque

J

j

per aliud etiam fieri poteft. — 44 37. D. Nequit

Deus abdicare concurfüm immediatum uni-

(

V

verfalem & effe&tivum, C. particularem &

obje&ivum, N. Per prius dominio Dei per-

fectiffimo quid decederet, nihil autem per po-

lg:

flerius; cüm preter concurfum immediatum

univerfalem effectivum retineat rationem oDe

l

je&i immediati terminativi ;

& principalis de-

terminativi.

Quin ficut lumen

lorice & habi-

»

l

tus alii fupernaturales poffunt e

:

el

nítrumenta

Dei

d

Dz Dzo Uxo.

383

f

p

4l

Dei tanquam caufg particularis effectivae; ira

Mu

multó magis fpecies imprefíae efle poterunt in-

m

firumenta Dei in genere caufandi objectivo,

[ulis

cüm nullatenus cognofcantur & fic rationem

jp 0

objecti propriam fcilicet terminationem cogni-

W

tionis in viflone non participent.

QU

ARTIGULUS [III.

ia

Quodgam fit. oljeftum vifiouis Dei intuitive ?.

If

p

2di

Ora. Vifionis Dei intuirivae objectum

173.N

] m W

duplexab omnibusdiftinguitur ; aliud

(l

quidem primarium & immediatum dicitur,

j

quia per fe primó ipfüm videtur in eóque c«-

o

tera cognofcuntur; & eít Deus: aliud. voca-

t

tur fecundarium. & mediatum, quod ratione

; D

alterius & in alio cognofcitur; & funt crearu-

NU

r&. Circa prius duplex eft qua(tio; 1ma, an

utt/

de fa&to feu fecundàm providentiam moder-

nam objectum vifionis intuitivee primarium fit

gf

jl

effentia Dei phyfica philofophicé fumpta, feu üt

omnia attributa & relationes formalitet com-

n

df

plectens; an veró fit effentia theologicé füm-

pta, exclufis nempe vel precifis relationibus

Nf

n

divinis? 2da, an faltem de potentia abfoluta

vifio Dei intuitiva poflit effe prexcifiva, feu ob-

(

ap

je&um hujus vifionis poffit effe effentia theolo-

gic? fpectara, veletiam una perfona non visá alià?

ul

u

Circa poflerius gemina itidem quaítio eft;

1ma, quanam creature videantur? 2da, quo

a

j^

modo ille in Deo copnofcantur? Circa quam

(

p

poftremam queftionem obfervandum eft 1. Vi

lmend

fionem creaturarum in Deo.dici viionem in.

j

Frbo,

384

Dz Dþo Uno.

Ferlo, qu& locutio non ufurpatur à Theolos

Q

pis fecundüm proprietatem , quafi creatura vi»

d

deantur in Filio, non autem in Patre aur Spi-

Ti

ritu SanCto;. fed fecundüm attributionem, qua«

Qu

tenus opera fapientie & queecunque preuaent

ld

ad intelle&tionem, attribuuntur Filio , íicut ope-

m

ra gratiz Spiritui fanéto: ac proinde videre in

j

Verbo nihil aliud eft quàm videre in effenuia

d

divina. 2. Creaturas fpectari poffe vel fecun-

10

düm fuum eífe eminenriale, quod habent in

ii

Deo, vel fecundüm efle formale ac pro-

Confi-

Xl

prium , quod habent extra Deum.

li

deratas priori modo creaturas certum eft vide-

u

ri in Deo , propterea quod fic à Deo non di-

Ta

ftinguantur; itaque de iis füb altera dunraxat

[

contideratione quaritur.

3. Modum videndi

f

creaturas in Verbo efle triplicem,; fícilicet cau-

(alem, formalem & concomitantem.

Caufa-

q

liter videtur creatura in. Verbo, fi diverfo &

je

diftincto à vifione actu cognofcitur, ira tamen

I

ut vifio effentia fit füo modo cauía hujus coge

j

nitionis diftinctee ; vel per revelationem ve

i

per illuftrationem fpecialem vel per fpecies in-

ju

fufüs vel per medium quodcunque aliud pro-

lii

venientis; quatenus hec cognitio datur propter

ïpn

íftatum beatificum, quem vifio Dei intuitiva

inchoat vel effentialiter conftituit: Formaliter;

t

fi eodem & indiftin&to a&u (cilicet per ipfam

Q

vifionem Dei intuitivam creatura cognofcatur

lo

in effentia Dei tanquam in motivo formali &

[

medio cognito, ad cognitionem crearurarum

N

inducente: Concomitanter; fi Deus &creatura

«

quidem

.DE ]530 UNO. |

395

J

ltv

quidem videantur eodem actu, quin tamen Dei

N

i

eflentia habeat rationem medii copniti & for-

u

malis motivi; quem modum alii reducunt ad

"

sU

caufalem, eoquód sequivaleat

duplici actui. 4.

0

M

Ad modum cognofcendi unu

m in alio forma-

i

Mu

malem requiri tres conditiones: rma eft, ut

utrumque eodem actu cognofcatur ;

ex cujus

efin

«

defectu conclufio , que per difcurfüm

habetur,

[

non cognofcitur in, fed ex premiffis:

2da, ut

lt

inter res eodem actu c

ep»

ognitas fit aliqua conne-

xio;

ex cujus defectu videns in horto plures

(

flore

ho

$ non videt unum in, fed cum alio: 3tia ,

ut hec connexio fita fit in eo , quód unum fit

[ui

b

ntd

ratio formalis & motiva cognofcendi aliud; ex

*

cujus defe&tu correlativa dicuntur

idelt

coenofci fi-

t au

tnul, non unum in alio.

Cu

174- Dico I. Vifio Dei intuitiva Beatorum fe-

cundüm praefentem ordinationem haber pro ob-

at

a

je&to primario effentiam Dei

T

-

philofophice acce-

pram, feu Deum Unum & Ti

inum. Zrob. Vifio

j

m

Dei intuitiva defacto cft qui

dditativa juxra illud

1.Joan. 3.v.2, Z'idebimus eux

n ficuti eft ; e(t beatifica

(

juxta illud Joan. 17. v.

i

^

j

: Hec eff vita eterua ,

ut cogno[cant te

folum Deumn verum: . eft corre-

n

Ípondens fidei

yi

in via juxt

a illad z. ad Cor. 12.

V. 12.:*- F'idemus

munc per [peculum in zenigmate ,

Qul

func autem facie ad faciem.

Sed inprimis vifio

1[] u

1

quidditativa Dei deber

attingere attributa & per-

j

Tonalitates; tum qui

a effenria Dei fecundàm fta-

"r

tum realem fpectara (fecundüm quem omnino

a

attingitur, cüm videatur, ficuri eft) hec omnia

at

14. V.9.

il

comple'&imr: -tþm quia Chriftus Joan.

inquit z

386

D*ä Dzo Uxo.

L

inquit:

ui videt me, vider «$. Patrem.. INoncve-

dis, qua ego in. Pat

re, €9 Pater in me e[]?. De-

T

inde vifio beatifica debet eadem atringere; tum

j

quia ad ill

aex Joan. 1 7.laudata verbaadditur: E

D

d

quem mifij

ii REfum Chbriflum ; tum . quia vifio

quaedam ina

!

dequata non perfe&té fatiaret ho-

il

ininis mente

m rationabiliter defiderantem vide-

re totatn íubftantiam & modum períonalem

(

al

fubfiftendi. Denique eadem irerum attingere

exigit vifio üt fidei corre(pondens; quia attri--

]

buta Dei ac myfterium SS. Trinitatis primaria

fidei objecta funt.

Conf. ex S. Aup. L. 20. de

tü

Civ. C. 21.: Jbi videbimustg gaudebit cov noftrum.

Nec expveffit , quid tuuc videbimus , [d quidy aifi

Deum . .. $$ omnia illa, que munc zon videmus,

cvedentes autem pro modulo capacitatis bumane lon-

['

[

r mimits

, quàm funt , atque imcomparabiliter cogi-

zamus.

Et videbitis , inquit , & gaudebit cov ve-

d

n

vum : blc creditis , ib videbitis. Ex Greg. Naz.

Orat. 11. de S. Gorgonia, ubi dicit, quod zce-

fi

7

a23natio , 10-

V

lo fit fupreme Tinitatis pevfe&lior ilu

zam [e toti smentà contemplandam &g'

tenendam pra-

K

nimis noftris -

f

leutis , totógle Divinitatis lumine a

D

fulgeutis. Unde Benedictus XII.i

n fua Conítitu-

tione füperiüs laudara inquit: Zdebunt divinam

elfentiam [e benà &2 clavéeg apert 1liis offendentem ;

Florentinum aurem in Literis Unionis definit:

li

k

Beatos intueri clarà ipfum Deum Tyinum&g Unum.

Q

175. Dico IT. Probabilius videtur ; de abfo-

luta Dei porentia non dari vifionem Dei intui-

)

tivam precifivam, feu quà cogno(catur etien-

tia fine attributis vel perfonalitatibus; aut unum

N

attri-

Dz bEO U No.

389

f

attributum aut perfona fine aliis. Proj, Videns

N

!D

intuitige Deum & ficuti eft, neceffarió. vider

u

ipíam; non tantüm üàr Deus eft feu difünétus

und

ab omni non Deo, fed etiam ür hic Deus eft &

"

effentialiter petit ralis effe: ergo videt omnia

xl

illius predicata tum abfoluta neceflaria, feu at-

n

|id

j

tribura, tum relativa feu períonalitates. 24ge-

[analem

ctdens videtur certum quidquid contrà fentiant

fi

aliqui contendentes, poffibilem effe vifionem

ji dl*

Dei intuitivam adeó confufam ac im

perfectam;

ut viilliusnon fciat, fitne res viía De

P[imäïi

us, ancrea-

j 20' (

tura. Nam inprimis vifio intuitiva effentialiter

;wfll";f

terminatur ad rem ipfam exiftentem & precfen-

tem; in quantüm vel

per fpecies fibi proprias;

771

vel per fuam effentia

m üt

erentem munus fpe-

"t

ciei determinat intelle&tum

adíe videndam: un-

T0

de ficut impoffibile eft fpecies rei proprias non

et

efle ipfius fpecies; aur propriam rei effentiam

eU.N'

non effe ejusdem effentiam ;

fic pariter impof-

u

ib

fibile videtur rem ipfam pe

r fpecies proprias

flb

velfuam efientiam videri ,

& non videri üt hanc

p

rem & diftin£tam ab omni non ipfa, Deinde

I

ficut figna diverfis fioillis infculpta & ab iisdem

'Onlf.ï

alibi impreffa fünr eflentialiter diver(a, fic ima-

i

)

£0 G reprefentatio rei per propriam illiusfpe-

ciem aur effentiam expreffa in intelle&u viden-

j

gl

uis effentialiter diverfà debet effe ab imagine &

[

J

reprefentatione -cujusliber alterius rei: ergo

jg 2!]10'

cüm Deus per füam effentiam vel fpeciem pro-

jf

priam imprimat quafi & exprimar fui imapinem

,e[ u

& reprafentationem in intelleau Beati,repug-

&hic

yil

nat ipfum videri ; & non videri; üt Deus

^

y

—

Deus

t

Drz on UNo;

588

Á

Deus eft.. Confequentià patet; tum quia Deus in

[j

effe Dei & talis Dei per. füa attributa adiperfo-

IK

nalitates conftituitur: tum quia qui videt ho-

K

minem üt homo & hic homo eft, & bominis

d

erfe&ionem effentialem & individuationem

fio

cognofcit.

Conf.. Quorum realiter eadem eft

o

bilis natura , effentia vel füb-

fimplex ac indivifi

j

flantia, eorum unum intuitiv

& videri nequit al-

de

tero non vifo: fed attriburorum & relationum

t

omnium in Deo realiter eadem; fimplex & in-

q

divifibilis eft natura, effentia & füb(tantia: er-

ex Ss. Patribus in illum

K

go.

Major oftenditur

ti

Joan. 14. textum f. c.: Qu

i videt me, videt g Pa-

trem meum ,commentantibus,

nempeCyril.Alex.

p

p

L. 9. in Joan. C.37. & fqq.»

Chryf. hom. 37.in

l

Toan. , Hilar. L. 7.

de Trin. circa finem,

Greg.

maximé autem S. Áu-

y

NNaz. Orat. 49. de fide,

Q

uftino , qui L. 1. de Tr. C. $. inq

uit: Srve au-

y

offeu-

diaimus , oflende uobis Filium ; [ive audiamus ;

de uobis Patvem , tantiim valet ,

quia seuter pote

?

yte altero oflendi , usum quippe [unt.

L. QQ.No-

f

m Jus-

l

vi Teftam. q.43.: Per id , quod umu

n

flantia fumt, qi

d umum videt , ambos videt.

l

Enarratione in

Píal. 85. circa illud:

Re[pice in me,

Commentationem fic concludit:

Patvis &g £ilü

!

otefl vifio, uli non [opavatuy sarura

fepavavi uon p

€g yulflantia.

Similia haber Tr. 7o. in Joan., in

Enar. Pfal. 84. ad illud : Offende uclis

mij[evicor-

li

diam tuam , in Ep. 112. C. 4.a

libique, ubi cüm

Q

ipfe aliique füprà laudati, negantes vifionem

!

unius perfone fine altera, affertionem füam non

e prc ."-

1

reponant in libera Dei voluntate aqt leg

: fentis

Dz Drzo Uxo.

389

d

fentis providentie, fed in ipfà natura vifionis

terminate ad rale objectum fimplex & realiter

jf

(

indiftin&tum ; evidens eft illos non folàm de po-

tentia Dei ordinaria aut de vifione; qualis nune

ynit

IOT

datur, fed de porentía abíoluta , omníque vi-

nd

fione intuitiva potlibili effe locutos.

Neque

díi

obítat, quod Tertul. L. cont. Prax. C. 13., Cy-

qi i

ril. & Chryf.f. c. textum Joannis exponant etiam

de cognitione per fidem , pro qua fufficiens mo-

ionud

Nam

A

tivum erant opera à Chrifto parrata.

quamvis hec fit omnino probabilis expofitio;

(

ii

per illam tamen non excluditur prior, prefer-

tim cüm & verba & ratio à Chrifto data pro-

gl

LA

priiffimé ei accommodentur, nec contextus re-

pugner.

Preterea interpretatione illà admifsa

P

")

Gré

fic arguo: Quia eadem íünt opera Patris &

opera Filii, quicredit in Filium, neceffe eft, ut

N

etiam credat in Patrem: ergo, quia eft eadem

W f

veritas & lux Patris ac Filii, etiam opus eft, ut

;,074

videns Patrem videar quoque Filium.

AMinoy

77 J

fyllogifmi -eft de fide & ab adverfariis admiitti-

QV

tur; Conclufio eít lepitima.

"

176. Dico /1]. Beati in Deo quacunque , ra-

/

tione vident complures creaturas, non tamen

T

omnes in aliqua temporis differentia exiftenres;

"n

imó nec omnes poffibiles videre poffünt. Pars

m

(

ima prob, Cuuia ad bearitudinem , qui eft ftatus

omnium äggl:egatione perfectus , videtur per-

j

i

tinere cognitio multarum creaturarum; five

j a

certá temporis differentià exiftenrium ; five pof-

jind

uid

n

fibilium. . Unde Greg. L. 4. Dial. C. 33.:

, ulbi [cientem ome

n

£, inquit, quod ibi nd?iunt

*

[

p

:

d

390

DE.DAEO UNO.

via [ciumt; & Conc. Senon. in Decreto Fidef

lr

h

C. 15.: Beatis pervium eft. Divimtatis [peculum

in quo quidquid eorum intevfit , illuce[fcat. — Conf.

l

[

Tnt

enumeratione eorum;quorum cognitiobeatistri-

buitur: 10 enim vident ordinem univerli ac

Iu

res exiftenres, quantum ad naturam, vires X

hi

proprierates, üt colligirur ex S.' Aug. L. 4.de

eu

'Genef. ad lit. C. 24., & Bern. Serm. de triplici

[

1 &

genere bonorum num. 7., qui hanc notitiam

Angelis ribuunt. — 220, omnia Fidei mylteria,

n

i

& qua pertinenr ad difpenfàtionem pratize; prae-

fertim circa fe ipfos inftitutam; in quem fen-

zi

füm Ambr. & Aug. Anfelm. & alii 2. ad Cor.3.

D

veríam 18. interpretantur. 37/) Beatos alios &

fi

j

intimas eorum copitationes, üt docent S. Aug.

Serm. 16.de diverf., Bern. Serm. r in Dedicat.,

o

l

Grep. l. £ c.,

440 , facta, eventus & necetfita-

'tes eorum, qui propiüs ad fe fpe&tant; üt patet

d

D

'ex exemplis Elig 2. Paralip. C. 21. v. 12., Jere-

miz & Onize 2. Mach. C. 15., & dictis Ambr.

fl

in Orat. de obitu Theodofii, Greg. L. 12. mor.

N

u

C. 17., Aug. ep. 125. ad Cornelium. — 570 pre-

'€es viventium ad fe directas, üt infertur ex Luc,

N

I$. V. IO., Apoc. 5. v. 8. & 1. , ac docetur à

Conc. Sennon. füp. laudato, S. Cyp. L. de Im-

f

tl

mortalitate Anime, S. Hier. L'contra Vigilan-

tium, aliisque ; quos vide, ubi tractarur de cul-

tu & invocatione Sanctorum.

Pars ada prob.

Ipfi Angeli ignórantdiem judicii fecundüm illud

li

atth. 24. v.*36.: De die autem illa «g bora ne-

k

fto [cit , neque "4ngeli &c. . Yidem etiam ante ad-

Q

ventum Chrifti non cognoveraat faltem omnem

4

. Íncat-

Dr Dro Uwuo.

391

il

Incarnationis ceconomiam, uti

nificat Apo-

*

*

Mibi

5

iU

flolus ad Ephef 5. v. 8

ata efl gvatia

D

bec, im gentibus. evaugelrzave. invefgaliles: divi-

aftt

ts Chrifli, «.. . ut umotefcat. Principatibus 9

elld

PPoteftatibus in celeffibus pev Ecclefam multiformis

asl

fapientia Dei; unde Chryfottomus in hunc lo-

T

D

cum appellat S. Paulum Angelorum Doctorem,

trpd

px

Couf. Ex Danielis 10. & Apocal. 7., aliísque

yrut

Scriprure locis conftat , quosdam fanétorum

vitri

Angelorum ab aliis inftructos effe de rebus'fa-

2

ciendis : Item communior poft Dionyfium;

m

aliósque Patres Theologorum fententia eft, An-

Q

gelos inferiores illuminari à füperioribus: ergo

J

fupponitur, eos non omnia fcire: ergo & Bea-

ti non omnia nórunt.

An veró faltem füucceffu

, a

dici

temporis res creatas & futuras omnes Angeli &

xf

Beati finr cognituri, de hoc non habetur fun-

j

damentum negandi. Pars 3:ia prob. Quia fi

t

j ]fn

Beati viderent omnes creaturas poffibiles, di-

n

ftin&é fcilicer & in particulari, coenofcerent,

u

1. (

idquid à Deo produci poteít, atque hinc

E.

mprehenderent Dei omnipotentiam non tan-

fj

j

:X' LU«

tüm fecundüm extenfionem, fed etiam fecun-

düm intenfionem ; tum quia ex comprehen-

catur

lt

fione extenfiva, juxta plures, intenfiva fequitur:

M

j

tum quia ficut perfe&tio extenfiva facultatum à

g»

j

l

natura indiftinctarum eft intenfiva ipfius natu-

rz; fic etiam perfe&tio extenfiva omnipoten-

ij

i

ml"

j

ti& videtur effe ejus intenfio. Sed nec omni-

potentia Dei à cognitione limitata & finita;

'g)zï ]

j [

qualis eft vifio intuitiva Beatornm, compre-

hendi poteft; & fihoc attributum cotnprehen-

m

fid

Bb 4

dere-

$9?

Dz Dro kUNOJ:-k

deretur, non foret ratio, cur i'eliqua ipfäque

fd

[/

Deus totus comprehendi non poffet, quod ta-

men füprà impoffibile oftenfuüm fuit: ergo.

li

177. Dico I[7. Beati in Verbo formaliter

[j

vident multascreaturas non tantüm poffibiles,

Jl

Fa

fed etiam in aliqua differentia temporis exiften-

tes. Prob. J Autoritate. S. Aug. 1mó pluri-

bus in locis docet res creatasab anpelis nontan-

tüm videri in feipfis fed formaliter in Verbo.

fin

lo

iNam. L. 13. Confeff. C. 15. inquit: JVor opus

baleut babent fu[picere firmamentum boc &2 legen-

€0

li

do cognofcere verbum tuum ; vident. enim faciem

zuam [emper, &9 ibi legunt fime [ylabis zempo-

Ti

vyum , quid velit voluntas tua.

It

Legunt , eligunt ;

£ diligunt : femper legunt , eg munquam preterit,

1j

lil

quod legumt:. eligendo enim &g diligendo legunz ipfam

zpcommutalilitatem Coufilü 1ui.

ANon clauditut

li

li

codex eorum , mec plicatur liber eorum , quia tu

apfe illis boc es & es in cetevnum.

L. rx. de.Civ;

li

110

. 29: dicit fanctos angelos difcere (anctiffimam

Trinitatem & creaturas zonz per verba fonantia

N

[fed per ipfam pre[entiam. immutalilis. veritatis.

í

Apertiüs id jam expofüerat L. 4. de Genef. ad

[

li. C. 24.. Ubi ait: Procul dubio univer[am crea-

[

guvam in ipfo Ferbo Dei prüks moveruut, in quo

h

funt omuim , que temporaliter fa&a [umt , &tere

L

due Yationes , tanquam im eo, per quod fatia [unt

omnia : ac deinde in ipfa creatura , quam fic novt-

[/

vunt tanquam iofrà. defpicientes, edmque veferetr»

D

tes ad. illius laudem, im cujus incommutabili veti-

il

zate vationes, [ocundim quas fa&a efl , principali-

]

yev vtdent.

Idem docet S. Bern. L.

J

f

$. de COID-

p

-

bre b;o Uxo.

393

Y

'üd; C

»

L

od

Creatura celi videt. Pevbum, $9. in

Ferbo fa&ia per. Ferbum:. meque opus babet ex.jhis,

00

qua fatia [unt , Fatloris notitiam meudicave . uec

milt

enim; ut vel ipfa moverit , ad ipfa defcendit , que

[bl

vll

ibi videt , ubi longà meliüs fugt , quàm in fe ipfas.

Eadem mens eft Athanaf. de vit. contempl

a L.

) phui-

Q. 1r. C. 14., Greg. L. 2. mor. C. 2., Bedae

Jontd

L. var. QQ. q. 12. , Anfelm. in Elucid. circa

Vab

finem. 2dó Copnitionem creaturarum in Ver-

TT

bo:clariorem ac perfe&tiorem enunciat, quàm

cognitionem earundem in fe ipfis; ideóque il-

j

d

]

] þm

lam vocat matutinam íeu diem, & hancveffer-

jinj

zinam íeu noctem.

Patet utrumque ex L.4.de

d

Gen. ad cit. C. 23.:. Mulzum interefl intev cognie

rl

tjonem vei cuju[que in Vevbo Dei , 9 cogmitionerm

ij

2 uatuva ejus, ut illud mevito. ad diem pertiueat,

T

boc ad ve[pevam * i compavatioue enim lucis il-

TU

lius , que in Vevbo Dei coufpicitur, omis cogri-

d

:io, qud creaturam quamlibet im fe ipfa uovimus,

f

zX dici potofl. . [tem patet ex L. 11. de Civit.

LU/]

C. 7.: Cognitio creaturee in fé ipfa decolovatio

f j)

j

"

€l , ut ita dicam , quàm cim in Dei Japieutia co-

anefä

guofcitur , velut iu avte, per quam fatla eft... 1deà

nv

vepera congruentiis , quàm uox dici potefl ; qu&

/l

/l

famen, dtdixi, cim ad laudaudum $9. amandum

,

vefertur Creatorem , vecuvrit im mane. |Et ibid.

j Jj

C. 29.: lp[am quoque creaturam meliis ibi, boc

/

[

ef, i Japientia Dei tanquam in avte, qu& fatla

j

e?, quàm in ea ipfa fciunt:. ac per boc & Jeipfos

sbi melis, quàm in feipfis . eeruutamen $9 iu fe-

(/l i

j

apfis: fathi fuut. euim, eg. aliud [unt , quàm alle,

(*

quifecit, — Ib evgo tauquam iu. cognitiote diuvnas

[/

)b s

[

i

DE Dro UNo.

394

in [eipfis autem tanquam in ve[pertinas ficut fupra

fte

jam diximus. Ex his autem conftat, (ermo-

Ton

nem hic rmó effe de creaturis fecundüm etfe

jeS.

füum forrmale fümptis; 2dó de crearuris maxi-

fini

mé exiftentibus: 3tió de cognitione beatifica &

vifione Dei intuitiva ; ideoque 4tó de. modo

qi

formali cognofcendi creaturas in Verbo. Pro/.

if

JI. Ratione, Id Beati vident in Verbo , cujus

Tan

velut fpeculum eft Verbum : fed creaturarum

)

i

Itté

non tantüm poffibiium , fed & exiftentium

fpeculum eft Verbum; üt patet tum ex Conc.

&Qrt

Senon, num. pr. laudato ; tum quia quidquid

(dth

[

perfe&ionis, & hinc etiam exiftentise, eft di-

fperíum increaturis, fecundüm propriam füam

W

rationem continerur in Deo, cum hoc folàm

eí

difcrimine, quód in Deo perfectio illa fir om-

li

ninó pura, 'in creaturis autem admixta imper-

fe&tioni, quz tamen cüm nihil aliud fir; quàm

Q

negatio ulterioris perfectionis, ad eam digno-

f0

I

ícendam novo actu opus non eft: ergo. Conf.

Quidquid cum Dei effentia habet connexionem

Qu

f

neceflariam, viderur in Deo formaliter vi bea-

tifice vifionis: fed. creaturae poffibiles habent

W

cum effentia divina connexionem abfoluté ne-

l

H

ceffariam , & in certa temporis differentia exi-

ftentes habent cum eadem ex hyporhefi vel de-

f

creti vel fcientie vifionis neceffariam conné-

xionem: ergo.

Dixi: multas cveatuvras$, nem-

fü

pe non intelligendo omnes, quie à Beatis vi-

Yi

dentur.

"Cüm enim communiüs ftatuatur;

]s

actum vifionis beatificum femper manere eun-

Q

aliqua

dem , & tamen ex prioribus pateat

q

UCC? u

/

Dr Dro UNVO.

395

)

fucceffa temporis primüm copnofci; fequirur

(etm)

n

non formaliter , fed cau(slier in Verbo videri

]

res hujufmodi de novo apertas.

p m

178. Oljic, cogt. 3m. Attributa Dei fünt in-

Yi

finita: ergo omnia clare ac intuitive videri ne-

m

queunt; cüm ad hoc requireretur vis ac vifio

)

hi

infinita; . Cozf. . lorer attributa divina nume-

ag

rantur etiam omnipotenria & alia, quee extra

Qnnt

Deum aliquid refpiciunt: fed hzc intuitive ab

detmi

intelle£tu creato videri nequeunt ; cüm aliàs

dU

eorum termini, qui numero infiniti (unt, etiam

li

lj

deberent asnoft: ergo.

D

]

Conf. ]. Quamvis

d

[

decreta Dei libera in ipfo fint formaliter, ta-

;mflla

men, qui vider Deum, ea non cognofcir ne-

foi

ceffarió : erpo nec attribura cognofceret quis

r ot

hocipfo, auód Deum videat.

m

E. D.4. Sunt infinita quantum ad perfe-

qr

€tionem , C. quantum ad numerum, N. Er-

i

um

"

go nec clar* acintuitivé cognofci poflunt, qua-

0l

renus non cognofcantur attributa omnia, N.

(iK!OLff

quatenus non adequetur & cc.nprehendatur à

i

finira vifione omnis ille perfectionis virrualis

17

gradus, pars & modus infinitus, C. — Reali-

j

ter in Deo non eft numerus infinitus perfectio-

yind

num, íed una ac fimplex perfectio , una ac

UCI«"*

fimplex entitas: in intelletu quidem noftro

(

b«ec fimpliciffima perfe&tio ac entitas diftingui-

tur in certa quadam genera, eáque vel relati-

y V

jl5

va, velabfoluta; fed illa fünt tanrüm quatuor,

1

hsec veró licét plura, certo tamen numero fünt

Jl

T

comprehenfa. 44 Conf. 1. &. D. m. klec ne-

j

queunt videri fecundüm primarias & fpecificas

UCC': J

carum

396

.Dr Drzo Uxo.

earum rationes, IN. fecundüm rationes fecun.

iv

Ati

darias, feu refpectus omnes ad creaturas, fu/d.

fecundüm eas in genere confideratas, IN. con-

r

fideratas eriam in individuo, C. Visà nempe

VK

omnipotentià, videturejus entiras, &refpeetus

Vif

ejus ad creaturas generatim, feu ens poflibile

Iem

in genere , non tamen videtur refpectus ad

fec

creaturas fingulas, feu (ingula entia, ad qu&

alb

extendi poteft Dei omnipotentia. Idem dicen-

p

dum de vifione divine ícientie & idearum.

n

"Ad Couf. LT. &y. "Transmiffo fappofito Antece-

d

dentis, quod pendet ex eo, in quonam 1ta-

Wg.

tuatur natura decreti liberi ,. V.. Cozf.. Diff.

f

eft; quia, quácunque ratione exponatur, actus

]i

liber voluntatis diving, non eft fine re(pectu ad

Vnt

creaturas; adeóque, quamvis quoad entiratem

LU

lint

fuam & refpectum in genere cognofcatur, non

tamen fecundüm refpectum in particulari vi-

Y

deri deber , üt proximé dictum eít de omni-

potentia.

Prererea veró inrellectuali natura

k

cuilibet commune eft ,

ut visà cjus fubftantià

li

& facultatibus non ftarim cognofcantur ejus

j

cogitationes ac volitiones liberze , imó nec vi-

[l

deri poffint ipsà nolente, nifi à folo Deo, vel

k

ex creature revelatione: ergo multó magis i

[

locum. habebit in Deo ,. qui eft füpreme inte--

d

leétualis. Nihil fimile haberur in prædicatis

p

Dei abfolutis ac neceffariis.

p

179. Oljic. copt. 2d. Quód vifio Dei intui-

tiva nequeat eíTe precifiva, maximé folet pro-

]i

bari ex eo, quód. vel àt intuitiva, vel üt bea-

D

tifica, vel àr cognitio Dei, ficut e(t in fe, v

c Y

t

h

A.

. Drs Dso Uxo.

397

fu.

üt vifio rei fimpliciffimae , & realiter cum artri-

» [i!!)i.

butis ac relationibus identificate non admit-

(

tat praecifionem: fed ex quadruplici hoc capi-

Qemp

te id non probatur: ergo. — Pavr 192 prob. 1.

[j

Vifio corporea poteft intuitivé attingere colo-

vfb

rem fecundüm rationem genericam , & non

h d

fecundüm fpecificam ; difcernendo fcilicet, an

d

albus fit; an viridis: ergo à fortiori intellectus

j d

poteft obje&tum intuitivé attingere fecundüm

janut

unum praedicatum formale, & non fecundüm

Ano

alterum.

2. Cognitio experimentalis poreft

"

v.g.in actu voluntatis difcernere rationem amo-

j

ris, & non cognofcere rationem füpernatura-

; i

liratis: ergo-& intuitiva poteft. cognofcere

ecti

unum preedicatum formale , altero non cogni-

tIfate

to. 3. Intuitiva Dei vifio juxta nos ipíos at-

j D

tingit claré & diftincté fübítantiam & naturam

jari!

Dei, non tamen omnem effendi & operandi

A

modum; omnipotentiam ceu attributum tota-

joif

yí

le, non autem potentiam producendi has &

)

j

J»

has creaturas feu attributa partialia : ergo eft

(UL V

r

precifiva. Pars ada prob. 1. Obje&um beati-

j

tudinis effentialis. eft fümmum bonum: fíed

;!

hoc precis? eft fola effentia divina theologicé

l

TU

accepra; quia hec ita eft ratio formalis bean-

2

!

j

l

di, ut, fi per impoffibile non effent in. Deo

j

perfonalitates , illa tamen abfolut& & fim-

plicirer bearet creaturam.

2.

Deus düt

"m

Unus, non autem üt Trinus ,

eft princi-

p

pium rerum omnium : . erpo etíam fic eft fi-

Jl

l:

nis ultimus & objectüm beatitudinis. 3. Pa-

[er priüs origine ; quàm generet Filium, eft

" "E[

€a-

398

Dz Dzo Uxo.

f

beatus, quia eft Deus; & tamen in illo pridri

haü(

non inrelligitur videre alias perfonas, quia has

[

origine antecedit: ergo beatitudo haberi poteft

Ti

fine vifis perfonalitatibus:

Pars 3tía prob 1.

Ad vifionem rei ficut eft in fe, non requiritur;

dee

D

ut videatur fecundüm omne id , quod jin fe ha.

bet, fed (atiseft, quod reshabeat infeid , quod

a

Id

videtur, ür paret in vifione intuitiva materiali

cali , maris & aliorum , ubi vel non videtur to.

Vif

2. Deus

talis fübítantia, vel tantüm accidens.

fni

in concedenda vifione fut intuitiva eft abfoluté

D

liber, & fpecies etiam propria Dei poreft effe

Di

inadcequata, ficut ejus revelatio: ergo videri

Ti

üx

poteít inadequaté.

3. Quamvis Humanitas

Chrifli , üteftinfe; fit unita Verbo, tamen d-

MU

mon videns Hurmanitatem non vidir unionem

El

hu

Verbi cum Humanitate: ergo. — Pars 4f2 prob,

1. Paternitas & filiatio realiter diftinguuntur:

I

[

ergo una poterit videri fine altera, . 2. iNon

obítante reali identitate inter. effentiam & per-

là

[il

fonalitates divinas, effentia communicarur Fi-

L]

lio, & non paternitas; item Filius producitur

p

& diftin

T

o

ouitur realiter à Patre, effentia noa pro-

ducitur nec fic diftinguitur: ergo àpari. 3 Una

H

B

períona realiter unitur humanitati alià non uni«

tà: ergo nec implicat unam viderialià non visà.

[

k

&. /V. min. quoad omnes partes, quamvis;

quenám ex his finoillatim à nobisadopratee fint,

a

ex probationibus liqueat. /24Parzis xime proP. 1.

[

& A. Conf. Difp. eft; quia vifio corporalis de-

Q

pendet à variis condirionibus, five ex parte or-

Q

it

gani; five ex parte medii, five ex parte objectt

€

p

.

DE Dro Uwo.

399

r

fe habentibus, unde evenire poteft, ut ea & ad

yn ls

hanc confequens intellectio vitietur, nec peni-

tus rem viíam difcernat; earum veró nulla in

ii

pmþ Í

vifione Dei intuitiva intercedir, aut requifita

ii

deeft, quominüs Deum perfe&té ab omni non

li

Deo diítinguat: quin ficut, fi ejusmodi omnia

b

adfint, vifio materialis plan& rem difceruit, fic

Tif

inde confirmatur noflra affertio de intuitiva Dei

vifione.

bt

"dd prob. 2. IV. Conf. Difp. Quia co-

j DELE

gnitio experimentalis de actibus fupernaturali-

at

bus pro hoc ftatu vie non eft intuitiva & per

jd

Ípecies proprias; vifio autem Dei in patriaom-

T

nino intuitiva eft ac per ipfam Dei effentiam:

xmzn.j!

unde potiüs argumentum, fi fiat à contrario,

jen i

pofitioni noftrae favet.. 24 pro. 3. D. /4. Non

YIOnd

attingit modum effendi ac operandi, nec attri-

buta partialia, qüatenus heec fümuntur termi-

i D

3unté

nativé. ad creaturas, quarum perfectionibus

1

, N

eequivalent, vel quas refpiciunt, C. quatenus

hec fümuntur fundamentaliter, entitativé ac

r

at

fübftantivé , N. Sic enim nihil aliud (ünt, quàm

ipfa entitas ac fübftantia Dei realiter fimpliciffi-

)dllf!.'ï

Ina ac unica.

"

"dAd partis 2dee prob. 1. w. D. M.

Ü

Eft (ammum Bonum in omni genere perfectio-

j

nis abfolutee fcilicet ac relativze neceffariee C. in

*

uno tanrüm perfectionis genere /V. 44. €7 zmiz.

Ad ejus rationem x. .. Eft formalis, h. e. prin-

uj

tfæfm

cipalis ratio beandi, C. formalis, h. e. adaequa-

taN. Quamvis fecundüm noftrum modum

m

]1 i

concipiendi effentia theologic& accepta, quia

continet preedicata tribus Perfonis communia;

(2

Deug

fit ratio principalis beandi; tamen quig

norn

abje-g

E

400

Dr Dfo UNoO.

q

non beat, nifi àr vifüs, ficut realiter in fe eft,

eflentia hec & relationes adaequatam beandi ra-

Til

tionem conftiruunt.

Hinc fi per impollibile

Q

non foret Trinus, homo quidem beatificaretur

q

vilione effentiae divinzge, beatirndo tamen non

ln

f

foret ejusdem generis ac nunc eft, ubi Deus eft

m

"Trinus , & ficuti eft vifus beatificat. 724 pro?. 2.

tot

N. Conf. Dif». e(t; quia Deus eft principium, üt

m

eft omniporens; non autem omnipotens eft àüt

"Trinus, eoquód relationes non fint aétivae ad

Q

extra ; ergo üt Deus & ratione effentiee: econ-

tra eft finis ultimus üt eft bonus; non veró bo-

ib

ls

nus duntaxat eft ratione effentiee , fed etiam ra-

tione attributorum omnium & perfonalitatum,

"t

D

perquee in ratione fümmi Boni adzequat? & rea-

liter conftituitur.

"d prob..3. W. 1. IV. Supp.

u

4

4lit. , quód Pater in figno priori fit beatus; quia

h

prioritas originis non eft prioritas in quo; fe

EH

tantüm à quo: unde Patrem priüs origine elie

vl

beatum, quàm Filium, nihil aliud. fignificat,

fi

quàm Patremex fe fineorigine habere, quód füt

!

beatus, Filium autem habere à Patre ; non autem

l.

indicat Patrem in aliquo priorifive temporisfive

Ü

rationis ante Filium effe beatum. Hinc g 2. /V.

i

ZAnt. — Quia ficut Pater non eft priüs quàm Fi-

if

lius juxta Symb. Athanafü: Iz Pac Tvinitate -

i

bil prius aut. pofievius, fic nec priüs beatus €

m

vifione füi quàm Filii, nec beatus vifione divi-

Ts

nitatis, non autem períonarum. .4d Partis 3/i&

l

prob. 1. V. A ff.. Vifio enim rei , üt eftinfe, non

eft qualiscunque cognitio illius preedicati; quod

]

in ipfa eft ; aliàs etiam abftractivee cognitioni

cornme.

PA

a

JD23dSO Uxo.

4ot

f di

fyompeteret: fed eít cognitio rei per prop

riam

ndir

ipfius effentiam, aut fpeciem ejus propriam;

xfb

qu& quamvis inadeequata aut indivifibilis effe

GRU

queat refpectu objeéti materialis ac compofiri.,

«t

implex tamen omnino ac indivifibilis eft re-

us

Ípectu Dei, utpote entitatis realiter fimplici(-

j

!

j

ima , adeóque Deum neceflarió repraefentat

ii j

totum. Inde veró difparitas liquet ad' exem-

plum in probationem adductum. — 724 pro/. a.

ydi

u

. U. p. Deus eft abíolute liber hoz fenfu,

quód poflit fe videndum exhibere vel non ex-

, CCOH'

i

hibere, C. quód exhypothefi dandae füt vifio--

jqm?

nis intu:tivze & üt eft in fe, poffit effentiam fine

Trat

attributis, aut perfonam unam fine altera exhi-

Ti

bere, N. Quoad $. 2d. Difp. eít; quia ad veri-

tatem revelationis plus non reqviritur, quàm

ï;

D

,.AU

ad propofitionis cujuscunque veritatem, quae

at in eo, ut obje&tum ita fe habear , quemad-

007f'

d

modum actus enuntiat: econtra ad inruitivam.

vifionem objedli , ficut hoc eft in fe , prefertim

nWh

di

fimpliciffimi requiritur ex nu:

per diéctis reprse-

qHO

entatio totius objecti.

"dd prob. 3. .[N. Conf.

Ts

Demon habuit eatenus

pril

vifionem intuitivam

Chriíti, quarenus habuit. fpeciem Chrifti pro-

j

Ym

j

priam ; habuit autem duntaxat fpeciem humani-

tatis , non veró divinitatis, vel unionishypofta-

ii

j

tice: ergo. Potuiffe antem haberi fpeciem hu-

Jl

ranitatis fine fpecie divinitatis, atquehincunio-

ne dll,

nis hypoflatice , patet rum ex diver(à origine

1!) ;]I"

harum fpecierum, tum ex diftinctione omni-

2u

d

]

moda inter humanirtatem ac deirareim.

ggliset

rninüp'

Patt, ate prol. 1. D. A i)i&hxguun-rur T

dnter

l coml

s

402

Dr Dro Uwo.

inter fe, C.in divinaeffentia, N. Videtur autem

lni

u

intuirivé effentia divina; ergo & perfíonalitates

realiter cum eadem identificatae.

"Ad prol. 2.

n

làt

NN. Couf. Difp. eít; quia communicario natüre

efít natura divine conveniens ratione infinitze

Tien

i

füe perfe&ionis, vi cujus baber, quód potlit

identificari omnibus perfonis quamvis inter 1e

Yi

realiter diftinctis, àt ex fide conftar; non com-

lat

mnunicari autem perfonis convenit vi relatio-

[

num, ex quibus cüm habeant , quód fibi invi-

T

cem opponantur, impoffibile eft, ut per eas-

dem communicentur ; àdeoque quód commue

[

nicetur eífentia in divinis non communicataà

ES

n

perfonà oritur formaliter & proximée ex nativa

W

conditionetumeffentize tum relationum. Econe

o

tra poffe videri convenit tum natura tum per-

ü

fonis ratione veritatis & cognofícibilitatis aequae

n

liter utrisque propriz; unde & actu videriaut

7l

non videri nequit regulari ad diverfitatem pro-

ed ad na-

Qu

prietatum, qua nulla hic occurrit, fc

W

turam & proprieratem talis vifionis, qua cum

intuitiva fit & reprefentrans objectum,

ficut eft

l'e)

iníe, objeéctum aurem fir unica fimplicitfima

D

entitas, non poteft

in rali vifione repreefenrari

(

effentia non repra'fentatis nec vifis perfonalita-

I

b

tibus. Simili ratione exponendum eft alterum

paritatis exempl

um de productione & diilin-

IQ

l&

étione perfonaru

m fine productione & diftin-

€&ione eflentia.

-Ad prob. 3. Difp. eft, quia

Bu

d

perfonae in earatione, in qua poffunr effe termi-

ni unionis hypoftatice , nempe in ratione per-

]

N

fonalitatum dittingauntur realiter; non enim

uniun-.

P

Du Dzro U&o.'

403

t

uniuntur in ratione effentisee, cümunio non fiat

A

in unitatem narurz: ergo una etiam in hac ra-

la

tione poteft uniri fine altera.

Períongs autem,

p

licét inter fe realiter diftinctae

; in ratione ta-

nünit

men objc&ti vifibilis conveniunt & realiter iden-

|pi

tificantur cum effentia: ergo propter hanc con-

m

venientiam & identitatem, effentià intuitivà &

norm

ficut eft visà,

etiam períonalitates videri ne-

relatiqv

ceffe eft.

pun

: 180. Objic. cont. 31. . Effentia divina poteft

pBïC&'

intuitivé videri five folafive cum aliquibus crea-

Qp

turis poffibilibus, quin comprehendatur: er-

lunitï!

£0 & poterit fic videri cum omnibus creaturis

m

poffibilibus; um quia ficut effentia divina cum

p

omnibus poffibilibus non eft obje&tum perfe-

np

étius, quàm effentia vel fola vel cum aliquibus

[2

poffibilibus conjun&ta, fic etiam non requiri-

Qeti

tur perfectior vifio: tum quia vifio creatura-

u

rum omnium poffibilium in Verbo poteft effe

jis

quidem intuitiva earundem non verà compre-

uælï

henfiva, qualis eft angeli inferioris de fuperio-

joy

re; fed hocfüppofito vifioomnium potlibilium

Kill

multó minus erit comprehen(iva Dei; ergo.

d

Conf. . Ad comprehenfionem divinae omnipo-

o

r

tenti non füfficic eam videri (ümrnà claritate

j

extenfivà, feu terminum ipfiusadaquarum, fed

il

requiritur eam videri etiam fümmá claritatein-

]

ii

tenfivà; tum quia ,.cüm omniporentia utroque

modo vifibilis fit, videns eam uno rantàüm mo-

T^

,'!El'm*;'

do non intuetur, quantum vifibilis eft : tum

HePEf

quia à Beatis defacto viderur terminus adzequa-

tus divinz potenria ad intra, Filius nempe &

| gmm

ufllli"'

GC2

Spi-

404

Dr Drzo UxNo.

i

Spiritus San&us , quin illa comprehendatur;

T

adeóque & terminus adeequatus ad extra vide-

K

ri poterit, nec tamen omnipotentia compre-

hendi: fed dato, quód quis diftindté videat

li

fi

omnes creaturas poílibiles, non tamen omui-

potentiam continuó etiam videt fummà clarita-

t

te intenfivà poffibili; tum quia vifio ipfius Dei

increata infinité clarior eft: tum quia non ob-

l:

[

ftat fpecialis repugnantia, cur nequeat daricla-

rior vifio, quàm quà Beati defacto gaudent:

f

1

ergo. Conf. 1l Vifio omnium poffibilium in

Verbo ideo foret comprehenfiva, quia infini-

&

ta; & ideo infinita, quia diftincté repraefenta-

ret infinita objecta: fed neutra ratio tenet: er-

[

go. Pars rma min. prob. 1. Probabile eft; pof-

fe dari lumen gloriz infinité intenfüum, & con-

li

l

fequenter etiam vifionem Dei infinit&. claram;

at poffe dari vifionem Dei comprehenfivam;

Til

l*

eft omnino improbabile: ergoexeo, quódali-

qua vifio Dei creata fit infinita, non recte in-

&

Q

fertur, quód fit illius comprehenfio. 2. Quam-

vis hujusmodi vifio foret infinita ratione clari-

li

lx

tatis extenfivee, non tamen infinita effet rario-

Qj

ne claritatis intenfivae : ergo non effet infinira

?

fimpliciter fed tantüm fecundüm quid; quod

Pars

ad Dei comprehenfionem non fufficit.

p

d

eda prob, . Ad repraefentanda clar& obje&ta infi-

D

nita füfficir lumen finirum, modó füperet or-

dine quodvis alind lumen, quod reprafentare

ij

duntaxat poteft objecta finita; üt patet in VI-

lt

fione beatifica defaéto terminata ad Dei effen-

W

tiam & ejus attributa; quee quamvis per ratio-

Ü

nerm

B Dro Uwvo.

405

Vutt

nem in infinitum multiplicari queant, claré ta-

Y

men videri poffunt lumine finito & finità pari-

m

ter vifione: ergo etiam füffcit vifio finita, quae

vidd

fimilirer fit in ordine füperiore ad alias vi-

R

fiones.

du

[

W. IN. Conf. /4d prob. 1m. D. A. par. Effen-

(s

tia divina cum omnibus poffibilibus non eft ob-

"h

jectum formalirer & quoad fe perfectius, quàm

i

eadem fola vel cum aliquot poffibilibus, C. cau-

at

falier & quoad a&um videntis, N. rimum

jlum:

quidem eft; quia, cüm effentia Dei omnem

;in

creatürarum perfectionem eminenter contineat

al

Ed

& infinité excedat, fequitur objectivam effen-

qii

tiee divinee & omnium poffibilium cognofcibi-

litatem non effe formaliter perfe&tiorem in ra-

*B;PG

T

tione obje&ti pre cognofcibilitate objectiva fo-

x

lius effentiae divinee, ficut Deus & creatura fi-

frvit

mul non fünt quid in ratione entis formaliter

j

j

perfectius quàm folus Deus üt contradiftinctus

j

"

à creaturis: 2dum autem; quia vifio Dei &

]

creaturarum in Deo eft etiam perfe&tior vifio

T

füi objecti primarii nempe Dei quoad illa, quae

i rHBf

Deo formaliter infünt ; càüm fit major & clarior

j

divina effentiae penetratio, ficut major & cla-

rior penetratio habetur alicujus principii , quó

j

H

plures in ipfo conclufiones videntur fimul ;un-

"T

de & S. Th, hic q. 12. a. 8. ad 3. ait : Dicen-

dum,

«

ód licet majus fit videre Deum quàmomuia

(ont

alia ,

fïf*

feorfim à Deo: zamen majus eff videve

[

Jic Deum; quód omnia in eo cogno[camtuv , quám

dit

videre fic ipfum , quàd mon omnia jed pauciora vel

J

plura coguofcautur i2 eo, Ex quibus etiam poteft

n

ari

i

c 3

406

Dr Dro Uxzo.

dari difparitas.

"d prob. 2d. N. M. quia fipo-

l

nantur omnes creaturg poffibiles in Deo clarà

[i

[)

& diftincté cognofci, necefle eft cognofci omnes

effe&us potfibiles cujuscunque caufie create ;

dl

omnésque illius relationes & habitudines polfi-

qu

i

biles, & quidquid five naturaliter five fuper-

naturaliter acobedientialiter rebus ineft velinef-

&er

fe poteít, verbo, omnem rationemeentis & co-

Qu

gnofícibilis; qui veró heec omnia fimul cognofce«

lie

ret, (anóé omnes creaturasin Deo comprehenfi-

lg.

vye videret.

Hinc veró patet difparitas, cur

T

cognitio comprehenfiva alicujus velaliquot crea-

Tuür

turarum necdum fit comprehenfiva Dei , & ta-

f

men ítatuatur cognitio omnium poffibilium

li

efle comprehenfiva Dei; quia nempe aliqua

f

creature infinité diftant ab omnibus pofïïbili-

f

bus, adeóque aliquibus duntaxat viíis non eft

JJ*

neceffe videre omne id, quod vifis omnibus

M

videtur.

"d Couf. I. Ye. IV. M. Preterquam

Ie

enim , quód pro hujusmodi conditione nec flet

Ij

SS. Patrum auroritas nec folida ratio, nec ex

M

parte objecti nec ex parte actüs videntis debet

if

fe habere illa clariras intenfiva; non 1mum;

U

quia aliàs intenfiva claritas nihil plané dicit

hi

reter extenfivam; non 2dum; quia aliàs nul-

Qu

a dabitur comprehenfio nifi per. vifionem in-

creatam íeu divinam.

Unde etiam claritatis

?n

9

ratià D. M. Ad comprehenfionemominipoten-

q

ti& increatam non füfficit illud. fed eriam re-

4i

quiritur alterum, C.ad comprehenfionem crea-

(s

tam, N. [taque darà illà hypothefi beatus ad-

fün

huc omuipotentiam comprehendet compre-

Q

henfione

Dr 'Dr,t-:o UNo.

. 407

f*

henfione crearà, quamvis non increatà, üt ra-

d

tiones minorisreclé probant. 4pro/. vm M.

Qulis

E. Similiter vel fimpliciter negando, vel àr priüs

It

dillinguendo. 42 pro. 2d. .N. Conf. Difp. eft;

;polH.'

quia rerminus ille ad intra realiter eft ipía Dei

a

effentia, ac ideo quidquid in hac , etiam in illo

u

eminenter continetur: ficut ergo beatus videt

h

quidem toram effenriam divinam fed non tota-

u

liter, fic nec toraliter videt totum illum poren-

du

tie diving terminum intrinfecum, adeóque

5 d

nec comprehendit.

Econtra cüm omnes crea-

Q

turz poffibiles (int terminus adequatus extrin-

Ut

fecus porentie tum extenfivà tum intenfivé

j

fumpre indivina effentia eminenter contentus ,

a

fi beati illas omnes claré viderent, eorum vi-

| mb).

fione divina effentia finiretur; quia viderent in

on €

Deo; quidquid ipfe infe videt atque per omni-

mnfbü

fcientiam videre poteft, adeóque ipfüm vide-

d

rent totaliter & comprehenderent.

Ad Conf.

d

H. 3. 1. D. im. p. M. Ideo foretcomprehenfi-

nzd

va, quia infinita quomodocunque, N. quia fic

st

infinita, ut fimul effet adaquata divine co-

lme?:

gnofcibiliati obje&ctive, C. M. & diftinétà (i-

T.

militer rmà parte minoris, N. Conf^ Ratio eft;

i

quia fi per poffibile vel impoffibile daretur co-

2b

gnitio infinira fed non adzquans divinam co-

wl

4

gnofcibilitatem, non foret comprehenfiva, üt

p

€x dictis de Dei comprehenfibilitate liquet.

n

"d prob. yi. patetrefpontio ex proxim? dictis.

nClä

Caterüm an abíoluté potfibile fit lumen infini-

y?

tum, aut vifio creata in aliquo genere infinita;

quaftionis eft philofophicae, in qua comrnu-.

n

jj

€4

qion

Dsg Dro Uuo.

408

nior fententia negat: Si veró poffibilis ftatua-

n

tur, nequit tamen admitti talis, quze fit vifio

qui

omnium poflibilium in divina effentia, cüm

I«

hac foret Dei comprehenfiva.

"d prob. ad. -

cogl

AN. Znt.. "Tum quia extenfiva claritas non di-

vd.

fcrepat hic ab intenfiva: tum quiaclarirasutra-

0mi

3

que. ex eodem principio provenit, adeóque

utraque finita. eft vel neutrá infinita.

R. 2.

erg«

tj

T. wum. p. C. 2d. p. Maj. fed. N. mi.. d prob.-

D. A. Sutficit lumen finitum ad objeéta infini-

Ver

hi

ta finit& repraefentanda, C. adea repraefenran-

dainfinie, NN. — Quod addirur de attributisdi« —

j

Tl

vinis, falfum eft, ea effe aut cognofci à beatis

üt formalirer divería, cüm ífint & videantur -

Tr

üt una & fimplicitfima entitas: quin nequidem

«

à nobis üt formaliter plura & plura in infinitum

T

cogaofcuntur, cüt: nonnifi materialiter quafi

(j

non autem üt formaliter diverfa multiplicari in -

Wr

infinitum per rationem queant.

Preeterea in-

trà

ter attributa divina & creaturas poffibiles quoad

haþ

prafentem queftionem Difp. eft; quód beatus

i

videns. Dei effenriam & artributa, videat tan-

Ven

tüm.omnia, qua in Deo fünr formaliter, non

!d/zl

autem: qua infunt eminenter: clarb autem &

li

diftinété in. Deieffentia videns crearuras omnes

lt

offibiles, viderer etiam ,. quae eminenter. Deo

Ten

infünt, & quidem. clavitate ejus cognofcibilita-

D

tem. adequante , adeóque comprehenderet

AU

Deum.

W

181. Objic: cout. 4*.. Vifio creaturarum affe--

t

ritur intuitiva; formalis , & in Verbo: fed 1. nom

g

nec

gü.mtuizigæ ; cüm nec fit creaturarum in.fe.

(

per

Dzr Drzo Uxo:

: äo,

ht

per propriam fpeciem; 2. non eft formalis;

: vilo

quia creature formaliter non funt in Verbo; 3.

n

necin Verbo; quia vel Deus non eft medium

ial

cognofícendi; cüm fit quid omnino abfolutum:

od

vel ficut repraefentat omnes creaturas, fic etiam

3ut

omnes neceffarió videbuntur. Ergo. — Copf. £.

1

"

Si Verbum effet medium cognofcendi creaturas,

ergo haberet relationem realem vel (altemcon-

j

L

nexionem ad creaturas: íed neutrum convenit

f

Verbo feueffentice divinz etiam refpectu poffi-

Gu

bilium: ergo.

Pars xma min. prob. Quia in

ts

2

Deo ad creaturas poffibiles non datur relatio

at

e

realis praedicamentalis: cüm haec exigat termi-

eat

[l

num actu exiftrere, & habitudinem fundamenti

T

ad terminum effe talem, quz mutatione funda-

ntut

menti factà poffit abeffe à relato, quarum con-

g

itionum neutra convenit refpectu Dei ad crea-

Va

turas poffibiles: neque etiam datur relatio entis

a

tranícendentalis, aut. potiüs effentialis; quia ex

»sq

habitudine hujus relationis oritur neceffitas, ut

]b

exiftat terminus, quod rurfüs Deo non con-

A U

venit, qui non agit neceffarió ad extra.

Pars

; f

2da prob. 1. Si Deus haberet connexionem effen-

m

tialem cum creaturis; ergo inprimis depende-

on!

ret à creaturis; ac deinde fi nullae creaturz fo-

arDaJ

rent poffibiles, non maneret idem Deus: fed

"

Deus à creaturis non dependet, & fi creaturge

j

nulle poffibiles forent, femper idem effet in fe:

J

ndctfï

ergo. 2. Quod videturin medio, debet fluere ex

eflentia ipfa medii fic, ut pofito illo medio fe-

j ":

j)0l

quatur neceffarió alterum, quod in eo cogno-

Ícitur; adeóque medium debet cum altero con-

p

F

4€$

necti

41o

Dzr Dro UN&.

dter

necti abfoluté & fimpliciter: fed Deus hoc mo-

do non connectitur nequidem cum polfibilibus

qbje

cüm (i crearurc non effent poffibiles, non effet

4 Qu

defectus in Deo, edin creaturis, quie produci

hm

[

non poffent , adeóque Deus femper idem foret:

ls

ergo non cognoícunrur in Deo tanquam me-

j

inV

dio poffibilia diftinét&, & quód (int poffibilia ;

fed fola virtus divina fecundüm fe, feu poren-

d

Qd

tia producendi hoc vel illud , fi effet. potlibile.

Conf. IJ. n alio formaliter cognofci, non eft

titim

il

tantüm copnofci in alio tanquam medio conne-

xionem effentialem habente cum altero , fed eft

$

f

cognofci inftar alterius: fed e(fentia Dei non

eft medium habens effentialem connexionem

T

cum ulla creatura üt exiflente ; cüm & ipfàa fcien-

l

tia vifionis & decreta Dei pro priori & fecun-

àn

if

düm id , quod Deo intrinfecum dicunt, fint in-

differentia ad. exi(tentiam vel non exiftentiam

Y

Ed

crearurarum :: neque etiam creaturae exiftentes

poffunt cognofci inítar effentie divinz, cüm

pii

ihc

non fint ejusdem cum illa rationis; fed forma-

liter ditfimiles: ergo.

Tho)

if

g. quoad vm. D. min. Non eft vifio intuiti-

va flricté dicta, C. minüs ftridté fumpra N.

[l

Adprimum requiritur, ut obje&tum cognofcatur

Q

exiftens ac preefens; immediaté five fine medio

li

D

cognito ; motivé fiveex mortione ipfius objedti:

&d alterum füfficit, quàód obje&tum, ür eft in fe;

7)11,1

terminet cognitionem; vifio fir clara, perfedta

d

& diftin&ta ipfius objecti, & aliquo modo im-

lä[]q

mediara, quatenus non eft arguitiva illatio ex

[

medio cognito, fed fimplex intuitio medii, &

Lon

-

Dz Dro Uxo.

-4x£

C ff

alterius in medio; medium contineat perfe&e

ilbiy

objectum, & eminenter ejus fpecies proprias.

n eft

uoad 2. IN. mim. prob. D. Creaturee non fünt

rodin

formaliter fübje&tivé in Verbo, C. formaliter

o

objectivé, N.

Dictum non eft, creaturas vi-

m

deri formalirer in Verbo exiftentes, fed videri

(bl

in Verboürmorivo formali feu üt medio, in quo

p

eít vis motiva ad earum cognitionem; ideóque

of

creatura duntaxat motivé in Verbo , non autem

m

terminativé videntur, cüm terminativé in fe

cott

ipfis videantur indire&t& & fecundarió.

Quoad

r

3. IN. min. prob. 1. D. Deus eft ens omui

nó ab-

Jei

folutum, h. e. independens nec habens relatio-

Viond

nem realem prafertim preedicamentalem, C.

lt

h.e. omnem connexionem ad alterum exclu-

fect

dens N. |/4d prob. 2. IN. par. Quamvis enim

t i

effentia divina neceffarió creaturas repraefentet

teti

in e & fibi, non eas tamen neceffarió reprefentat

ylel

ad extra &aliis; fed pro fua voluntate libere ap-

plicante ac determinante effentiam divinam ad

læ? ii

La

movendum intelle&tum, hoc vel illo füppofito

merito aut ftatu Beatorum; atque adeó effentia,

) mwn,

üt fübjacet voluntati, dicitur fpeculum volun-

j

tarium , quatenus Deus videtur, quando vult,

IOM

quantum vulr, & quomodo vult.

"d Conf. 1.

&. in Suarefii aliorümque fententia diftinguente

relationem realem à connexione, /V. 24. part.

o

li

minp. ad prob 1. D. im. $eq. Deus dependeret

t

dependentià propri& di&tà à creaturis fcilicet

À

pIf

tanquam àcauía, N. improprié dictà depen-

j*

dentià dependeret à crearuris tanquam puro

jl ]

termino; C.. Dependentia ab alio in aliquo ge-

z

nere

j

As

412

Dz Dso Uuo.

lil

nere caufz five materialis, five formalis, five

efficientis aut finalis eít dependentia propria, &

qi

Til

importat imperfectionem; üt paret in creatis:

dependentia autem ab alio ranquam à puro ter-

) &

fd

mino vel effe&u impropria eft , & perfe&tionem

fümmam arguit , üt patet in perfonis divinis fe

4l

mutuó fine imperfectionis nora refpicientibus;

Qu

& in creatis à Deo produéctis. 24. Se. etiam D.

Tür

Si Deus haberet connexionem effenualem cum

1

creaturis abíoluté & fimpliciter, tunc fi nullee

u

fut

creature effent poífibiles, non maneret idem

Deus, C. fi Deus haberet connexionem effen-

—

f

&i

tialem cum creaturis ex hyporhefi; quód illee

fint poffibiles, vel exiftant, tunc &c. N. Equi-

p

il

dem nonnegamus, Deum habere connexionem

cum creaturis abfoluté & fimpliciter, atque hinc

g;

B)

ln

sunoris pars 2da abfolur& negari poterat: fe

cüm quaftio hzc in Philofophia foleat examina-

|

Vs

ri, & hic.tam de exiftentibus quàm poffibilibus

the

creaturisloquamur , data refponfio fufficere po-

Sic

la

teft. 744 prob. 2.9&.1..D. M. Quod videturin me-

dio fimpliciter & abfoluté & quidem in eofeor-

ti]

fim & íecundüm fíe f(ümpto, debet &c.;

L

V

quod in medio rantüm ex hypothefi, & in eo

im

cum aliis conjuncto videtur, N. — Hoc argu-

lic

mentum ruríüs non difcernit inter polfibilia &

Kor

exiftentia , quae ftatuimus videriin Verbo ; quo-

Qu

rum pofteriora certó dicimus tantüm ex hypo-

Ter

thefi, quód fint, videri, & quidem non in Ver-

TO,

bo feu effentia divina fecundüm fe praecise ac-

lii

cepta, fed àt conjuncta cum decreto vel vifio-

iT

ne ; aut his füppofitis.

Si tamen de folis pofli-

&i

bilibus

Dg Drgo Uxo.

T

, It

bilibus fiar arpumentum, m. 2. T. M. Quia

j

quamvis qua identificata fünt medio, debeant

yeit

metaphyficé ex ejus effentia fluere, ramen quie

f0 f

abeo fünt diftincta, fic profluere non eft neceffe,

TU

Íed alia queecunque connexio neceffaria füfficit.

od

eddinin. N. Supp., quod nugatorium eft , & $e4.,

ntbiy

qua fallit , five admittatur rantüm poffibilitas re-

)

rum extrinfeca, five etiam intrinfeca.

Si enim

a

imurm, jam poffibilitas creaturarum eft ipfe

jnylz

Deus; confequenter hác mutarà nec Deus idem

[ f

foret: fi autem 2dum; cüm poffibilitati intrin-

ydie

fecae creaturarum corre(pondeant perfectiones

i

eminentes & rationes feu idez in Deo, illà im-

r

poffibiliraàá, & ha 'effe non poffent, ideóque

(on

idem non maneret Deus.

d Conf. 11. quoad

e li

1. p. D. min. Effentia Dei non eft medium ha-

U f

bens neceffariam connexionem cum creatura

am?

ür exiftente abfoluté ac fimpliciter, C. ex hypo-

l"

"

thefi, quód creaturz exiftant vel futurze fint N.

n

o

Sicut autem non loquimur nifi ex füppofito exi-

r

ftentise creaturarum, fic nec loquimur de effen-

"

tia Dei aut pro priori, aut fejunctee à decreto

T"

(

velvifionedivina. Quoadad.p. N. Aff-&9 Supp.s

imum quidem; quia inflar effentiee cognoíci

ginä

af

hic idem fignificare debet, ac cognofci propter

i

j

!

connexionem effentiee diving cum creaturis,

anw

quz habetur per hoc, ut Deus fit caufa emi-

nentiffima & ícientia creaturarum: 2dum ve-

b

j

rO, quia ad rationem ideze aut fpeciei intellipi-

bilis, füb qua etiam dicuntur creature videri

"1]

| viüfj

in Deo, non requiritur fimilitudo entitativa;

!)

fed repree(entativa füfficit.

ARTI-

j

,

£

414

Dzsz Dro Uwo.

D

ARTICULUS lV..

"n unde Beatovum vifio fit z'/eæqualis "

du

182.

Tüs

Ota. Cüm Deus, non obftante ejus

fimplicitate , non videatur totaliter

q

lin

feu comprehendatur, üt f. d. e., facilé colligi-

tur, quód eadem fimplicitas non obfter, quo-

fi

minüs ab uno beato alíter quàm ab altero, &

N

fic inequaliter cognofcatur.

Inzqualitas au-

pi

tem vifionis poreft effe vel fpecifica vel acciden-

p

talis: fpecifica oritur preecipuéà diverfitateob-

p

je&ti formalis quod & füb quo, nulláque com-

Qu

Ti

muniter ab ullo '"Theologo admittitur in vifio-

nibus non tantüm beatorum hominum fed nec

Qür

lt

angelorum: accidentalis defumitur ex diverfis

circumítantiis, unde major vel minor perfpi-

d

cuitas, major vel minor intenfio aut extenfio

in vifionibus nafcitur.

De hac veró a. cidenta-

à

1mum eft, an

—

lI

li inaequalitate duo quaeruntur.

detur in vifione Deiintuitiva beatorum? 2dum;

Ti

f

unde oriatur haecinzqualitas? in qua queeftio-

ne poreft inquiri tum de caufà morali feu meri-

fi

toria hujus diverfitatis, tum de caufa phyfica

[

& effectiva; ubi tamen facilé apparet, prio-

fj

rem de caufà morali inquifitionem reduci a

m(

quaftionem primam, aut fiab illa diftinguaturs

C

ad aliam materiam nempe Tr..de meritis perti-

T

nere; quare de eadem fingillatim hic non tra-

&abimus. Porró circa rmam, quz eft quaftio

E

dogematica; füb finem Seculi IV. Jovinianus

j

docuit, confervantes baptismatis gratiam ha-

Lf

i

bituros equale preemium in calo, eo quód non-

nifi

r

Dr Drso Uwo.

a5

nifi paria peccata parésque virrutes, ac proin-

j!

de merita & demerita equalia in prafenti vita

darentur: eundem errorem (üfcitavit Luthe-

gt

rus Sec. XVI. ex alio tamen principio falfo,

o

quo ftatuebat nulla proríüs dari merira, fed (o-

qli

lam eandémque Chrifti juftiriam & fanctitatem

n

fingulis juftis impuratam; unde in Serm. de

40, 0

Nativ. Virginis Beatosomnes Sanctiffimae Vir-

ji 4l

gini adequare non eft veritus.. Circa2dam ut-

NU

pote meré Scholafticam diícrepant etiam Scri-

i

ptores Orthodoxi, Scoto nempe cum füuis fe-

je (

quacibus pro caufa inzqualis vifionis atfignante

m

intelle£tuum | diverfitatem, D. 'Thoma autem

fs

cum cateris vifionis ingequaliratem ab ineequa-

jivet

litate luminis gloriee reperente.

pu

183. Dico . Vifio Dei intuitiva in Beatis

Y

eft inequalis pro meritorum diverfitate. ProP. 7.

ote

"utoritate, & quidem 1. ex Seviptura, in qua

! Cüïï

1mum teftimonium extat Joan. 14. v. 2. /do-

r

mo Patris mei manfiones multe; ubi fermonem

quæi'-i?

fieridegloria celefti, non autem de Ecclefia mili-

u

tante ejusque hierarchia, patetex verbis Chrifti

h)?l.l

continuó fübnexis: $i quo minus dixiffem vobis:

quia vado pavare volis locum; per «multas verà

j pl"*

manfiones inrelli

j

gi etiam ineequales, conftatex

Cypr. L. de hab

ir. Vir

] glli.m[

g. & de laude Martyr.,

8 Pem

"Terrul. L. cont. Gnoft

. C. 6. & de Monogam.

C. 10.; Auo. Tr.

67. in Joan; Naz. in Orat. 16.

"M

uæw

aliisque apud Sua

rez. odur eftillud r. ad Cor.

j

j

15. V. A1.— Sicur flella diffevt à flella i. clavitate ,

n

fic evit vefuvvetlio movtuorum; übi quamvis fer-'s

P K8- -

j

mo duntaxat fit de corporibus beatorum

f

inen

ER

416

Dg Dro Uuo.

men inde etiam diveríam anima gloriam , üt«

&i

d

pore ex qua nafcitur & proportionem capit cor-

porum felicitas, colligi docent preter Inter-

j

pretes & Patres alios Tertul. de Refür. carn.

C. 25., Hilar. in Pfal. 46.circaid: Beatus, quem

if

elegifti &c., Aug. L. de Sanct. Virp. C. 26. Ba-

Tk

[

fil.de Sp.S. C. 52.. 3tium conflatur ex pluribus

parabolis, in quibus proratione virtutis & me-

]i

T

riti promittitur praemium , qualis eft Marth. 13.

& 19. deagro & fructibus diverfis, Matth.25. &

Vet

Luc. 19. de fervis ac talentorum vel mnarum

$l

diverfo numero ; Item ex textibus id fàtis ex-

tüi

primentibus, qualis ille eft Matth. 7. v. 2. 4

2!

qua menfuva snenfi fuevitis, vemetietur volis. 1. ad

3

Cor.5. v.8. Unusquisque autem propriam merce-

dem accipiet fecundim [uum laborem. 2.ad Cor.9.

[

v.6. Qui pavcà feminat , parcà €g metet ; 9 quife-

p«

sninat in beneditlionibus , de benedi&lionibus $3 me-

i

2et. &c. 2.ex Conciliis. Vlorentinum enimaper-

lllä

t& in decreto unionis definit , Beatos intueri

ti

clar? ipfüm Deum trinum & unum, ficuti eft;

G

fä l

pro meritorum tamen diverfirate alium alio per-

fectiüs.

'Tridentin. autem Seff. 6. fatis id decla-

D7

rat, dum C. 16. inquit, Zegé operantibus usque

llper

2n finem 9 ia IDeo [perantibus proponeuda eft vita

[

eerevua 69 tauquam . gratia filiis Dei per. Cbriftum

DT

Á

Efum mifevicorditer promiffa , 99 tanquam imtr-

ces eft ipfius Dei promiffrote borais ipforum opevibus

Y

£2 mevitis fideliter veddenda.

Et dum Can. 32.

Wier

definit, juftificatum bonis operibus augmentum

fdüo.

gratie, vitam eeternam , glorie confecutionem

p

Huec

atque etiam gloriæ quguutum mereri.

exq

etiam

v

Dzr Dro 'UNO.

D

;l

etiam referri poffunt Cca, Romanum | füb Siri-

J Q

cio; & M:diolanenfe füb Ambrofio circiter an,

Ttz

ntc

390. celebrata, inquibus Jovinianus damnatus

m

eft: Item hymnus Ecclefize: Serza tev denis &c.

X

in fefto S. Joan. Baptiftee. 3. ex Parribu. Hos

Y

inter przcipuus eft S. Hieron.qui duobus con-

Jur

lj

tra Jovinianum libris omnes ejus errores ex

m

profeffo refütavit, prefentem veró errorem

uj

maximé lib. poftremo excutfit,

Preter hunc

hl)ö

vero aliósque ad Scripture teítimonia laudatos,

Ti

S.Polycarp. in &&tis ejus Paffionis fic induci-

*

fit

p

tur ju

icem allocutus: Merzta 22ea doloris effi-

74 j

matioue penlatos quantó graviora pertulero, £an-

j

i

20 1ajova pramia pevcipiam. Iren. L. 4. adv. haer,

T

C. 27. Quantà plus Deum dilexerimus , boc ama-

Cor.

jorem ab co gloriam accipiemus. "Tertul. in Scor-

qui

piac. C.6. ^ Quomodo multce manfiones apud Pa

U

9j

zrem, finon pro vavietate mevitorum.

Eu

lvent,

D

i

L.de'FPrin. Tagrum amplius alio in illavita Deum

[

videlit , quautum amplius àn bac vita eum dilexit.

j

Greg. L.4. Mor. C. 31. Quia iz Bac vita nolis

d

eff difevetio operum, evit. im illa procul dulio dif-

[d dft

eretio digmiratum, ut quo bic. alius. alium anevito

ll

i

fupevat, dllic alius aliusm vetvibutioue tva

tifcendat &c.

Prob. H. Ratione.

j d

1522 defumitur ex inzequalitate

l

!l

M

»

meritorum, cui fervatis legibus eequitatis, necef-

j

j

farió refpondet inzequalitas in praemio. Quam-

[ l

vis enim, i veller Deus, poffet etiam minoribus

y

meritis praemium conferre eequale, quoniam

Wnlüt"l

quod füum eft largiretur: tamen in pre-fentá

j

providentia hoc non futurum, colligirur tumi

n

um ícripture 3tium

€x textibus ad teüimqni

d

uf

fupráà

—

Dr Dro Uno.

4i8'

fuprà laudatis: tum ex confilio Chrifti Evan-

[

elico Matth. 20. v. 26. . Quicunque voluevat unter

li

vos major fievi, fit vefler minifler: &g qui volut-

Áim

vit inter vos primus e[e, evit veflev fervus: tum

Qu

quia hec premiorum aequalitas generaret ío-

fint

cordiam & torporem.

2da ex comparatione

Áon

mercedis cum fupplicio , quod juxta fcripturas

&Qu

diverfum eft pro diverfitate criminum, juxta

&Qu

illud Sap.6. v. 7. Potemtes poteurer tormenta

[

Et

patientur , fovtibus fovtior inflat. cvuciatio.

fitei

Apoc. 18. V.7. Quantum glovificavit fe g in de-

lüæql

liciis fuit, tautum date ii tovmentum &g lu&kum.

Qu

Item ex parabola Zizanie in fafciculos allicate

[

Matth. 13., ut quos fimilis culpa coinquinat;

ld

paretiam poena conftringat , quemadmodum

lo

Greg. L. 9. Mor. C. 39.loquitur. 342 excom-

fdi

paratione cum Ecclefia militante, quae ctüm man-

d

if

fiones multas habet & diftin&tos gradus Ponti-

d

ficum, Sacerdotum, Levitarum, Minorum&

ädEm

fidelis plebis; Ecclefia etiam qu«e fürfum eft;

li

ficut angelorum, ita & fanétorum continebit

(j

plures claffes, non tantüm nominibus fed &

D

gradibus diftin£tas; àt S. Hier. l. c. contendit.

iij

184. Dico IJ. Caufa phyfica inaequalitatis

&i

vifionis Dei intuitivae eft inzequalitas folius lu-

De;

minis glorise.

Prob. Vifio Dei intuitiva feu

Iec

beatifica quoad füam intenfionem refpondet

"

meritis, ut, qui majora habet merita , clariüs

d

Deum videat: ergo &refpondetlumin

i

1

ori2

kf

urquó majus eft lumen glorie, eó praeítantior

1

nll'ale

fit vifio beatifica. .Sed hocdici nequit , nifi vi-

um

fionis ingqualitas phyficé pendeat ab inzqua-

D

itate

um

Drg Drzo Uuo.

Tus

419

lirate folius luminis glorie: erpo. " Antecedens

Yil

Enthymematis liquet ex numero priore; füb-

T

f* Ut

fümptum ex rerftinis pater: iraque prob. Conf.

Quarnvis intelle&tus aut' alia naturae principia

w

nf

funt inequalia, fi tamen merita eequalia fint, vi-

fiones etiam fünt zquales; quia premia funt

r

'

&qualia. Hoc pofito vel adeít eriam lumen

n lllx'

equale, vel inaequale? fi rmum; ergo ficut

(/]:

"

hic ob lumen equale, non obftante inzquali-

tate intellettuum , haberür equalis vifio, fic ex

[

!

ineequalitate luminis folius fequetur vifionisin-

H

squalitas: 2dum aurem dici nequit.

Nam

al

[

quantitas luminis refponder quantitati gratiae

qu

fan&tificantis; cüm gratia hec fit radix habi-

»modtx

tuum füpernaturalium tum in viatum in patria:

exoll

fed ubi funt equalia merita , gratia etiam fan-

mmi

&ificans eft zequalis; quia augmentum pratiae

3

datur in préemium meritorum, adeóque illis

yoni

adeequatur : ergo etiam lum

en plorie eritaequa-

füt

j

le;, &

confequenter illud. 2dum dici nequit,

J

Conf. I.- Inzqualitas vifionis repeti nequit ab

T

intelle£tuum inaqualitate, fi nullus intellectus

yeu

in vifione Dei intuiriva agat üt habens vires in-

ulil

aequales: (ed nu!lus intellectus fic apit in vifiio-

Jl

ne; quia non agit ür porentia narüralis, ratio-

t*

ne cujus unus inrelle&us alteri diffimilis dicirur,

ed üt

(pouf

potentia elevabilis aut elevara, ubi nulla

du

eft

ingqualitas, cüm illa fit virtus obedientia-

1 gW

lis feu capaciras potentiee üt ad actus füperna-

ia

turales eleverur

; quam majorem vel minorem

jíi*

nullus intelle&tus pre altero habet, liec autem

u

fit actualis rob

oratio intelle&tus vel affümptio

[l

Dd2a

in

20

Dr Dro Uxwo.

in concaufam ad illos a&tus proximé producen-

(f

dos, qu& omnibus equaliter indebita eft: er-

lter

go. QConf. H. 1n fententiacontraria multa fup-

M

Tàg)

ponuntur fine fundamento, aut admitti debent

non fineabfurdo. Nam inprimis gratis fup-

IN

(m

ponitur, in animabus (eparatis adefle inaequa-

litarem intelle&tüs, cüm major vel minor per-

UT

vili

fectio ejusmodi videarur refundenda in difpo-

fitionem & ftructuram organorum; intellectum

m

praftantiorem accipere lumen olorise infra fua

EX i!la

merita, & minüs preeftantem füpra merita, ubi

n

meritorum zequalitas haberur ; aut dato quidem

ün,

lumine utrinque zquali apud praftantiorem in-

lii

telle&tum à Deo negari concurfum exigenu

$8

luminis conformem: Deinde veró abíurdum

Mi

videtur, perípicaciam intelle£tüs pofle com-

:

lt

penüre minus lumen, & fic intenfionem na-

turalem equivalere gradui remiffo füpernatu-

8

luün

rali; non ita (e habere majus ad majus; ficut

Íc habet fimpliciter ad fimpliciter; eriam robu-

ltta

fliorem fidem & charitatem ardentiorem füper-

Yd

naturalem non provenire à fola gratiee virtute,

11

fed à naturali acumine intellectionis aut. natu-

l fh

rali fcientia, aut faltem fub eequali gratia 1U-

f""mm

dioris fupernaturalem actum minoris merit

[f

effe ac actum fcientià exornati &c.

lt

185.. Objic. cont. yim.. Matth.,20. proponi-

Af

I

tur parabola de operariis füb boras diverfas in

enaæ

vinceam miffis, quibus ramen fingulis idem de-

IStr

narius füb vefperam eft folutus.

Sed hgc pa-

st

rabola diverfiratem merirorum defignat & fi-

& ]

mu! praemii aequalitatem: ergo. — Coyf. . Beati

omnes

'qu

Dr Drzo UNo.

421

o

omnes videbunt Deum, ficuti eft: ergosequa-

a

liter videbunt; prafertim cüm S. Aug. L. 85.

Jtol

QQ. q.32. dicat, unam rem non poffe ab uno

d

magisintelligi quàm ab altero, fi objectum fit

js lp

1

indivifibile.

Cosf. 11. Damnati afficiuntur. eà-

n

dem poená damni, & in hac non füfcipiunt ma-

n

gis aut minus: erpo & beati fruuntur eàdem*

m

jl

vifione; maximé, quia juftitia Chrifti, quae eft

;:ellec

omnino eadem , eft caufa vifionis.

Conf. IIf.

iil

Ex inequlitate vifionis fequeretur r. unumbea-

2

tum majori bono fruiturum quàm alterum; 2,

)quicï'q

eum , qui non videt Deum clariffimà, non fa-

orti

tiari, eoquód ipfi aliquid refler appetendum;

xigeüa'

3. eundem alteri invidere poffe beatitudinem.

)fufd'i

Sed hec omnia abfürda fünt:. ergo.

l Cl

Be. 1. IV. fupp. eg. ym. p. min. Nam 1. fenfus

em !

litteralis non tam. agit de preemii ompimoda

| erqä»

gequalitate in celo, quàm de vocatione genti-

lium ad. Ecclefiam & regnum Dei, üàt plures

s

ant*

Interpretesex Ss.Patribus contendunt. 2.Quam-

3[]1(0?5

vis diverfitas proponatur in diuturnitate labo-

fi$, nofi tamen hinc indicatur etiam inaequali-

r

tas meritorum; cüm Sap. 4 v. 13. legatur: Coz-

ial

Jümmotus i. brevi explevit. tempera. multa ; &

m

Naz. orat, 40.dicat: Erfr ad laboris modum plus

contulerimt, qui pvioves ingrefft unt , mon tameu

f"

pO

quagtim ad voluntatismodusn : propter quam etiam

ia

i

nl

ferta[fe pofivemis amplior smerces debebatur. — &. 2.

,demv)

His transmiffis D. 24, p.min. Heec parabolade-

lr

nat eequalitatem preemii, quantum fpeé&tat

ii

beatitudinis fübftantiam & eternitatem;

W

[

C. quantum fpe&tat ad vifionis intuitivae gra-

um

g

Dd 5

)))))

422

Dz Dzo UNnoO.

/

K

dum five intenfivum five extenfivum, IN. Re-

Íponfio defümitur ex ipfis Patrum in. hunc.lo-

Itj

curn commentationibus, inter quos Ambr. L. 7.

i

in Luc. C. 1c. inquit: egualem mercedem vite;

-

71

[:7]

non glorie. Hier. L. 2. cont. Jovin. . Uus autem

denavius mon unum eff premium, [ed. una vita &g

iij

*una. de gebenma liberatio. Etep.146.. Denarium;

f

(i

id efl, equalem con[equitur. [alutem ,. licét.| falutis

pro labore: divevja [it gloria.. Aug. Serm. s9. de

[

[

verb. Dom. C. 4. Denavius ille vita etevua eff

& in vita eterna omnes cequales erupt..— Quamvis

A

[

If (

enim meritorum diverfitate fulgebunt, alus magis

alius sminus ; quod tamen ad vittam cetermam per-

h

D

Tinet , equalis evit. omnibus: mom emun. altevà. erit

longms , altevz bvevius , qued paviter [empiternum

h

Ci

6fl , quod ton babet finem. Similia Tr.67.in Joan.

repetit.

Catterüm univerfim obíerva, in com-

Ying

LY

parationibus & parabolis non tam anxié perfe-

quendas effe circumítantias, fed attendendum

pu

aüt

maximé ad fcopum, üàt monet Chryf. in Cap.

Wi

20 Matrh. & fimilitudine oftendit Aug. L. 16.

tün

de Civ. C. 11. — Sicut in cytbaris £g. ejusmodior-

lij

ganis amuficis tjom quidem omnia, que tangumur ,

canorum aliquid vefonamt ,. fed cborde; ita 9 in

Yal

fil

parabolis non omnia [ionificant , fed adhibentur , ut

Jianificautia conuetlant.

Ad Conf. 1. . D. Coslf.

Ti

ibi

Videbunt equaliter ex parte objecti, C.ex par-

te potentiz , N. ad prob. fimiliter /2, Una res

a

lib

non poteft ab uno magis quàm ab altero videri

objeétivé feu entirativé, C. inten(iv? velexten-

Wbin

i

Wt

fivé quoad plures fcilicer gradus & partes vir-

tuales cognofcibilitatis, N. Solutio eft D. Thome

Ti

hic

p

23

st

h

DVE D&o Uuo.

423

UM

hic q.12.a.6. ad r,. Zfoc vevbum , ficuti, detev-

iiclt

minat anodum vifionis ex pavte vei vifee, ut feufus

rL;

fit : videbimus ita eum efft , ficuti efl , quia ipfum

1 d

effe ejus videbimus, quod eft ejus. effentias mon au-

TT

zem detevminat modum videndi ex. parte- videutis,

vitij

ut fit fen[us , qud ita pevfe&us evit modus videndi,

Et ad 2.

TO

ficut n Deo eff pevíe&us modus effendi.

Cim dicitur quod vem unam unus. alio melius uon

1 W:

pí

antelligit , boc babet veritatem, [i veferatur adimo-

RTE

duin vei ümellethes quia quà intelligit vem . alitev

Qljanrf,?

quàmfit , zon verà intelligit: non autem fi vefeva-

tur ad modum intelligendi, quia intelligere umus ef

"u

um

perfechus quàm intelligeve altevius. — 4d Conf. II.

R. 1. D.2d.p..4. In pena damni ratione füi

"

at

Ípectata damnati non füfcipiunt magis vel minus;

C. ratione adjun&torum , inimicitice (Cilicet di-

j ]oa'

TU

ving, con(equenris triflitiee & cruciatüs, N.

EK. 2. IN. Conf. Difp. efl; quia peena damni eft

l pew

du

privatio vifionis & omnimoda carentia, vifio

aurem actus pofirivus & forma accidenralis ;

mm

O,L'(

unde quod huic. competere poreft incremen-

tum , in illalocum non habet.

uod de Chri-

[J)

T

fti juítitia additur, fiintelligatur de caufa for-

l

gm!lï

mali aut fpecifica vifionis, aliunde conftat. effe

i

falfum. . 4d Conf. 1II. w. N. [eqq. M. Quoad

jl

170:» enim conílat beatitudinem non haberi

J

ab uno objecto fed fimul ab actu poffidendi ob-

a

pJ

jn'

jectum; unde ad. perfectiorem beatitudinem

clt

j

habendam fufficir major perfectio actüs , licét

ii

lat

ubique idem maneat objectum. — Quoad 24«m

veró, cüm finguli beati tantum habeant vifio-

"u

hoff

nis, quantum per lumen gloriz fünt capaces;

4

conitat

424

" Dr Dro Uxo.

conftat eosdem fatiari, & ab hac fatietate defi-

y

derium quodcunque excludi.

Expo(uit id Ju-

] m

qm

lian. Pomerius, cujus opus füb nomine Pro-

fperi laudatur , L. 1. devit. contempl. C. 4. fcri-

1 D

hus

bens: Sieut corporalis [atuvitas omnes [aturos equa-

litev balet , quamuvis. fingulà. cibum mon equaliter

ilor

Yin

fed pro po[fihilitate perceperimt ; ita omnes [an&i

4

etfi fuerimt. aliquá graduum . fuorum . divevfitate di-

Cur

flincli, und beatitudime. pevfe&à evunt.

Quoad

[

4tiam patet omnem invidentiam prohiberi à

jrod

beatorum rnentibus rüm per conformationem

] tll

volantatis fga cum divina diverfitatem illam

m

ordinante, tum per charitatem perfectiffimam

titü

| tein

in calo regnantem. — Priusinfinuar Aug.L. 22.

de Civ. C. 30.. /d Peata civitas illa magmum in [e

]. Vol

bonum. videbit , quód mulli fupeviovi ullus. snfeviov

lixpm

invidebit, ficut mumc tom amvidemt Awvchangelis

lii

"dngeli cetevi : támque tollet. effe. unusquisque;

f

uod ron accepit , «... quàm necin covpore vult ocu-

RP ]

í

?s effe, qui eft digitus.

Potterioris mentionem

Titig

facit Naz. l.c. Zanta vis amovis. in illa pace nos

Tür

fociat , ut quod in [e quis

lfe

que uon acæp-e'ïit, boc [

Vr

accepi[fe in alio exultet.

186. Objic. cont. 2d. Quando cauía aliqua

totalis coalefcit ex duabus, & una ex illis eft per-

bDS (

fectior, quàm alia in fimili complexo caufzto-

L

talis, effectus etiam eff pefe&tior: fed cauía

IQ

vifionis beatificee coalefcit ex unius beati in-

E

g

telleu & lumine plorie, & poteft effe per-

in

fectior, quàm alterius: ergo & vifio illius po-

Til

teft efIe perfectior, adeóque ex ingqualirate

t

intelle&tüs inzequalis vifio repeti poteft. 42j.

T

patet

m

Dzr Dsgo Uxo.

435

d

patet ab exemplis; quae etiam paritatem faciunt

"

pro vifione beatifica..Nam vegerior oculus

. Pre

cum eodem lumine videt per

fpicaciüs prae he-

T

beraro: Paulus autem. & ifài

as$, quia naturagli-

i

bus ícienuis pre Luca & A

mos imbuti erant,

qtmli.f:ï

illorum fcripra precellebanr his, licet fpiritu di-

vino infpiratis.

Conf. 1. 'Tota vis intellectiva

L

TT

cum omnibus (üis

gradibus elevatur per lumen

Qumi

glorie: praterea etiam intelle&tus ad vifionis

ini

productionem non haberfe üàt cau(a inftrumen-

TO

talis: ergo debet eriam influere fecundüm to-

ii

tam fuam perfe&tionem naturalem, nec limi-

l

[imt

tátur per luminis pradus; adeóque à perfectio-

2

M

)

te intellectu prodibit vifio perfe&tior. Conf. H.

iij

Voluntas cum eadem pratia habituali vel actua-

j

! poteft a&tum fupernaturalem mapis vel mi-

(mge/;

nüs inten(um elicere ; imó etiam inte

lle&tus per-

jufo

e&tior cum aquali lumine fidei in

hac via po-

jl

teít elicere perfectiorem

affenfüm, quàm mi-

yuntd

nüs perfectus;

quia motiva credibilitatis eo-

rümque connexi

ytt

onem cum myfteriorum veri-

P, l(f

tate meliüs penetrat: ergoidern tribuendum

et

intellectui perte&tiori ratione vifionis.

T

E. D. M. Si fingulz caufze

partiales, ex qui-

d

us caufaà toralis coalefcit ,

fint ejusdem ordi-

j

nis curn effe&u producend

0; C. fi una fit or-

j

inis inferioris, & non aga

t nifi üt elevata per

alteram , que eft in eode

æ[i t

v

m ordine füperiore;

f

jty

in quo eft effe&tus,

N. In hoc enim caíü par-

tialis caufainferioris

"TU

ordinis obedientialiter dun«

uahl ji]

Taxat, non autem natur

aliter, virtute fuà pro-

i

prià fe ad i

llum effectum extendit, ac proinde

5

pam

agit

Dzr Dro ÜUwo.

426

ägit folüm feeundüm menfüram caufee elevan-

[

tis, cui effe&tus connaturaliter debitus eft aut

l

proportionatus.: Unde patet, quamvis etiam

di,

ratis detur intelle&tum beatorum perfectione

f

efle inzqualem, perfechiorem tamen non in-

Catt

fluere fecundüm rationem füi incrementi, ad-

us

eóque cum zquali lumine non evadere forma-

fen

fic

liter ac theologic& perfectiorem vifionem.. 742

prob. &g par. m. 1V. Conf. Difp. patet ex proxi-

lj

Ym

mé diétis; quia oculus & lumen corporale funt

ejusdem ordinis, & hoc etiam füpponit com-

pletam illius potentiam: lumen glorie aurem

Tdtl

eít ordinis ab intelle&tu diverfi, illíque dat fim-

ET

pliciter poffe ad vifionem Dei intuitivam. 4

d.

2d. D. A4. Pauli fcripta & l(aiee vaticinia pra-

hi

cellunt aliorum fcriptis aut. vaticiniis oraculo

tim

veritatis & arcanorum intelligentià, /V. ftyli

Tet

venuítate & orationis ornatu, C. vel fu/4. ita

Ws

ut Spiritüs fancti afflatus, qui fe fcriptorumin«

D

doli attemperat, eosdem ad hunc etiam ftyli

Á

& orationis ornatum füaviter ac fortirer uríe-

aüm

rir, C. ür ex una eorum indole provenerit,Nv

füm

Hinc veró ficut naturales fcientie nihil contus

L

lerunt Paulo & Ifaie ad arcanorum penetratio-

A

pnem & oraculorum veritatem, ítyli autem

H

verborum fplendor ad menfüram flaminis di-

lllm

vini proxim? referri debet; (icetiam intellectus

&

perfe&tior nihil confert ad perfectiorem vifio-

tim

nem fed hujus excellentia ad luminisgloricex-

AUy;

citationem ac modum penfanda eft.. 44 Conf. T.

&. 1. D. 1.

. Zut. 'Yota vis intelle£tüs velut

Dpu

Jnæg

materialier fümpta elevatur ; C. formaliter

ts

fuümpta;

Dz Dso U wo.:

422

Qdf

a

fümpta, & üt eft major vis intelle&tiva , N,

levatur enim preecise üt eft facultas intelligene

&nm

!; non autem üt habens talem vel ralem per-

dior

LU

0f I

picacirarem ; quemadmodum num. 184. indi-

catum eít ; adeóque cüm eleventuromnes gra-

j,d

dus activitatis fümpti quoad enütarem , non au-.

Qrtr

tem quarenus aliquid praíftantias naturaliter ef-

, À

ficere poffünt, (equitur ex narurali perfectione

prtm

"

hujusmodi niHi] profluere augmenti in: vifio-

jl

lH

nem pofle. 4E2. D. 2d. p. 4.. lntelle&tusnon

[ (

fc haber àt caufa inftrumenralis, (i atrendatur

st

Tatio principii elicitivi ,

& vifio (pecterur üt

ht

actus viralis ;

"C.. fi attendatur. ratio principii

] /

effe&ivi ,. & vifio fpectetur ür actus fapernatu-,

J

r

ralis; /V. vel fbd. non fe habet üt inftrumen-

racu

tum fenfü ftrictiori, C. latiori fenfu, quatenus

rüy

nempe intellectus eft lumini. glorie fübordina-

j

tus & fuas vires non nifi fecundüm proportio-

UL

nem elevarionis exerit, N. Vide num. 16 m

If

N

«4d Couf. I W. 1. D. vm. p.-dut. Poteít elicere

7l UI'P«

a&um magis vel minüs intenfüm intra menfü-

&lb

ram tamen & limites auxilii füpernaturalis, per

g

quod operatur, C. ultra illam meníüram ac

at

limites, & virrute perfectionis fac naruralis, N.

m

Habet hoc humana voluntas, ut poflit non fo-

j

làm gratice refiftere & eam reddere otiofam, fed

p

etiam non adeequare vires ejusdem ; nunquam

] Vlkf'

tamen poteft füperexcedere motionem ac vim

nl

auxilii: unde fi quis perfe&ius aut intenfius

! WL !]

opus meritorium elicit, quàm aliàs vel alter;

gl

incqualitas oratie five atualis five habitualis

nit ex-

ylld

lmpfil

Præcedit, atque intenfior etiam interve

citatio

458

Dzr 1550 UNoO.

citatio ac concurífus.

E. 2. Similiter D. vel.

teile

N. ad.p. 4., finempeinielligatur, perfectionem

fig

]i

fidei majorem deberi, perfpicacie inrellectüs

majori. d prob.&.potle quidem illam meliorem

tl

motivorum & veritatis penetrationem indire-

fre

Tidn

&té conducere ad fidem perfectiorem füperna-

turalen intra menfüram tamen luminis fidei,

(!ll(

ln

quatenus hinc removentur impedimenta & vo-

luntas aliquo modo faciliratur ad*imperandum

('Og

affenfum fidei; inde tamen perfe&tio fidei ipfius

tj

T

major proprié ac dire&? non orittir, quiahec

non minüs ac ipfa fidei fübftantia füpernatura-

ij

lis eft, càm penetratio motivorum, ficut ipía

moriva, fir entitarive naturalis, neque fidei ad-

hefionem menfurer, üàr D. in 'Tr. de fide.

Carerüm lumen glorie non fübeft libero ar-

bitrio, àt tamen certum eít tam de lumine fi-

dei quàm de alio voluntatis auxilio füpernatu-

Y

rali; fed mentem beatorum neceffarió rapit;

tür

atque hinc ruríus oftenditur, beatos non aliter

d&

quàm ad luminis menf'uramDeum viflere pofï'cl

din

lpl

DISPUTATIO IV.

T

Eu

De Intelle&u & Scientia Dei.

lin

(CAPUTIL

&

Dj

De Intellectu divino ejísque Objettota geuere.

B-

Uamvis intelle£tus in Deo totus fit a&tus;

bl Pl

Q

4

& ille actus totus fcientia perfectiffima;

lo

Íejungimus hic tamen intellectum ab in-

f

tellectione

"

DE Dro Uwo.

429

) vi

telle&ione ejus. nobiliffima; üt divitias f

pien-

Ti

tie ac fcientae Dei, quantum humanz fragi-

ls

i

litati debita cum reverenria licet, faciliori me-

YT

thodo & ex ordine perluftremus.

Triaautem

i

precipué in- confideratione inrelle&tüs exami-

nanda occurrunt; quea planiorern etiam ad f&

at

i

j

hl

quentia viam flernunt: 12num continet forma-

d

litates ad intelligendi lineam fpeétanres; 2dum

TT

cognitionis.diving obje&tum materiale; 3tium

ADUUS

j

ejusdem formaleobjectum ; de quibus ira age..

jl

mus, ut non nifi generalia, aut que minüs

Datit

difputantur, in hoc capite attingamus.

t

dei

ARTICULUS 1

efi

t quenam intelligendi formalitates Deo

[0 d

N T

propvié comveniant 2

m

Ota. Ex prioribus fparfim dictis omni-

^

18&. N

no certum eft, inter nomina decrea-

) I

!

li

M

turis ufürpari folita rationésque iisdem refpon-

;

eu

dentes quaedam Deo convenire propri?, quae-

dam nullo modo; aut improprié folüm ac me-

taphoricé. Regulam univerfalem utrius

quege-

neris nomina diícernendi,

oft S. Aug. L.2.

ad Simplic,

Jj

hanc Theol

Q. 2. de fcientia Dei tractantem ,

ogi communiüs flatuunt: INomen

& ratio illi refp

ondens Deo proprié tunc tri-

buitur ,

quando detractis imperfectionibus

j

g!l

creatis retinet aliquam perfectionem puram fi-

f

Á

bi propriam, & que eodem nomine fpeciali-

(it

ter fignificatur; contrà fi nihil hujusmodi per-

ab [

e&ionis retinet, velnullo modo velimproprià

duntaxat

(

;'4230

Dr Dro Uuwo.

*

dunraxat Deo convenir.

Exemplum efto in

p

I

miíericordia & poenitentia , quarum utraque

Deo in facris litteris tribuitur ,'illa proprie, haec

impropriée.

Si enim de mifericordia detrahas

p

D

compathionis motum, quze propria illius in no-

bis eftimperfectio; relinquitur prompra volun-

lnle

tas fubveniendi & liberandi à miíeria, quae

hr

« pura perfectio eft, & mifericordie nomine

lig

fpecialiter fipnificatur: econtrà autem cüm no-

p

i

mine penitentie fienificerur dolor animi de

proprio facto, hujüsque deteftatio ac retraéta-

j d

tio, nullarelinquitur perfectio pura peenirentiee

[

Ípecialiter propria feu ejus nomine fpecialiter

Qin

fignificata, fi inde creatas imperferfectiones

Q

detraxeris; quare & pcnitentia Deo. nonnifi

tite

ihproprié tribuitur, & folüm propter quan-

Ti

DT

dam fimilitudinem , quam alique Dei actiones

babent cum actionibus, qua in hominibus ve-

D

D

rs pornitentie effectus efle folent.

Jam veró

fex univerfim nomina fünt, quibus perfectio-

dif

nes ad intelligendi rationem fpeéctantes fignifi-

COg,

&t

cantur; nempe aétus primus intelligendi feu

intelle&us aur potentia intellectiva, actus fe-

Qug |

T

cundus intellieendi feu actualis intellectio , fpe-

cies intelligibilis, memoria, habitus & difcur-

Ü

füus.

Porró cüm ratio naturalis perinde ac fides

l'Hqui«

. Drim

docear, dari in Deo inrelle&tionem perfe&tiffi-

mam , üt infrà oftendetur; dubium duntaxat

* tt,

(äf [/

eft, an aliae ille perfectiones, quas in creatis

realiter diftin&tas effe conftar, Deo füb iisdem

tiny

dem

nominibus g;opriä conveniant tanquam toti

051[5 :

.

pü'-'

LL

TR

Dzg Dro Uuo.

431

e[bïin

perfe&tiones noftrá ratione diftin&tee ? Ad

refolvendum

quod

"

ib hi

188. JDico f. Datur in Deo inrellectus (öü

st

potentia intelligendi fecundüm noftram ratio-

sintt

nem diftincta ab actuali intelle&tione.

Prob. Si

ol

intellectus in Deo proprié non daretur, ratio

hi

j

foret, quia detractis imperfectionibus poten-

Ym

tiz& intellipendi create non remaneret aliqua

jnto

perfectio pura proprie fienificara per nomen

jni d

intelle£tüs, üt diverfüm à nomine actualis in-

«

tellectionis;. prout patet ex ratione contraria

ytet

juxta regulam num. priore alltam: Confe-

xitt

quens autem eft falfum. — Nam fi ab intelle&tu

u

creato fejunxeris imperfe&tionem & porentiali-

nott

tarem, remanet vis cognofcitiva, vel vis pene-

qüäï

trandi obje&tum intelligibile vel illud intentio-

dion

nali modo continendi: hec veró inprimis eft

hu

perfectio pura; quia preefcindit ab eo, an fit

m

vis cognofcendi per cognitionem à fe realiter

diftinctam, quod imperfedum eít, an per

i

"d

3

cognitionem à fe realiter identificaram , quod

and] [

Ó

eft fümma perfectio: dein eft etiam perfectio,

(s

que proprié fignificatur per homen inrellectüs,

non autem

101(F

per intelle&tionis nomen: Érgo.

ditt

Conf. S/Thomasin rmum dift. 7. Q. r.a. r.ad 1.

K

inquit: 47 JDeo ommizo idem ve eff - effeutia,

(d

li

ä

potentia $9 operatio , fed differunt tantinm vatios

TT

li

we — Etad 2. Igter ejfontiam &$ operationem ca-

d

dit vivtus media , diffevens ab ulvoque, in cyeaturis

uf

Nadïm

eam vealiter, in Deo vatioge tautim , €9 talis

as eff generave: 9 ideo [ecundinm modum intel-

ondfü

4gendi natura tz0m eff principium iMius, vift me-

pcr

Á

diaufe

422

Dr Dzo Uwo.

T

dianté potentid, Similia docer Q. 1. de pot&ät:

a. I. & p. 1. q. 25. a. 1. ad a.5 unde patet for-

qui

(

qnalitatem intellectüs ratione diíftinctarn conci-

j

a

pi poffe in Deo fine imperfectione.

189. D:o //. Eàdem ratione Deo tribui

pli

jü

potett tum formaliras fpeciei intelligibilis, tum

Antc

memorie, —Prob. 19. p. Si de fpecie intelligi-

Cn

bili creata détrahatur ratio accidentis phyfici &

alia quacunque imperfectio ; relinquitur vis

AIfr)

T

quadam conítiruens objectum in ratione pro-

ximé intellipibilis, ; & determinans potentiam

lia

ad actualem objecti cognitionem, vel üt aliilo-

p

quuntur, applicatio objecti ad potentiam ejüs«

R

que unio intentionalis in ratione objecti inrelli-

Sed hec irerum inpri-

Cügl

gibilis cum potentia.

t

d

mis eft perfectio pura; quia nec in conceptu

hn

proprio involvit ullam imperfectionem, ne€

Wt

aliquam fuüpponit fivein intelle£tu, five in in-

s

tellectione, five in objecto divino primario, di-

3

ide

vina nempe effentia; cüm à propriis horum

Ti

perfeétionibus folàm prefcindar, üt contingit

€0r

in juftitia alitsque Dei attributis: deinde veró

iem

fpecisi intelligibili etiam üt talieft propria; quia

fecundüm noítram rationem porentiam prg-

fhm

D)

fupponit, intellectionem autem precedit, ad-

eóque neutram formaliterincludit:ergo. Comj.

^It

imm

tum ex auroritate D. Thome, qui dum p. 1.

q. 14. a. 4. in Corp. dicit, zerelleum intelligen-

Ts

zem , 69 2d quod iptellpitur , nempe primarium

j

feueflentiam divinam, c2 ü)ecz'emz"m*ellzgiþz'lem, £2

lp

"i

ipfuim intelligeve 22 Deo effe ommino umun 9 idemy

&tio-

li

hoc ipío fpecieminteiligibilem , ficur intelle

nem

—DEVDEO Uuo.

453

J

nem aut intelletum ,. abfolure afferit dari tan-

et f

quam perfectionem puram & ratione, diflin.

|cond

étam: tum ex paritate refpectu. volunratis, in

ordine ad quam ficut formalitas intellectionis ap-

) r

plicantis conftituit effentiam Dei in ratione ob-

U

jecti proximé amabilis, fic formalitas Ípeciei

idi

intelligibilis effentiam divino intelle&tui appli-

j

cantis eandem conflituit in ratioae objecti pre«

TU

ximé intelligibili, — Pro/. 22. p. Quia detractis

ykpo

memorie createe imperfectionibus, interquas

yent

illa eft, quae füpponit oblivionem rei ad actua-

lll

em ruríus cognitionem revocandi, tanquam

nf

perfectio pura & memorix propria reftabit vis

jin

retentiva fpeciei intelligibilis, ad objecta femel

) Itf

cognita a£tualiter cognofcenda: Unde,cümin-

tellectus divinus fit realiter idem cum divina ef-

Incej

RU

fentia, & hec fit fpecies intellipibilis, divinus

vt

intelle&us recte dicitur etiam vis retentiva hu-

jus fpeciei per infep

arabilem (cilicet cum ipfà

iil

idenritatem

;lf

; adeóque ipfiproprié convenit fot-

malitas memorize,

cont

Corf. ex S. Aug., qui L. de

112

corr. & grat. C. s. à Dco imperfectionem

yi

reminifcentige removet, & perfectionem ramen

memoriz tribuit ita fcribens: Ormmium VEVIUTR

n

5

j

tam pvetevitarum, nemoriá quàm dimmiteutium

; I

Centid pleuus of ; uec vemimifcens volvituy n pré-

n

Zeritum, &ec [bevans tendiur apfuturum.

l

ISO. o J//. Deo tam

j

en proprié tribui

j

nequit habirus aut difcurfus. — Prof, 1:2. . Ni-

jin

e

hi! pure perfectionis eft in babiru, quod in po-

/ Nliä

tentia intelletiva intra lineam füam perfectiffie

)

um hus

a non includatu;* formgüter; ergo c

e

jüsma.

j

ia

434

Ds Dro Uwvo.

1

jusmodi potentia debeat

in Deo poni, in eo

T

nequir ratione diftingui formaliras habirüs à for-

i

malitrare potentise.

"Antecedens patet; nam fi

len

bhabitui tribuatur 1. héc perfe&tio, quód det

qui

fimplicirer poffe ; eandem formalirer habebit

Qb

porentia perfectiffima; cüm eam queliber in-

h

telligendi porentia creata habear in ordine ad

Ton

cognitiones füas naturales : fi 2., quàd det faci-

E

lius poffe; habebit eandem rurfus potentia per-

pi

fectiffima; cüm etiam in creatis illarn teneat po-

a

tentia naturalirer perfectior alterà, qualis e

anpelica aut viri robufti, quarum illa faciliüs

€r

coenofcit res naturales, heec minore cum dif-

It

ficultate pondus tollit, quàm homo aut puet;

W

non cerre ratione alicujus babirüs füperadditi;

li

íed ratione perfectioris porentie: fi denique

Itj

53.; quód fignificet augmentum aliquod virtu-

n

tis activse ; inprimis hac perfectio non ita pro-

l.

pria eft habitui, ut non conveniar eriam poren-

ml

tize quà tali; quemadmodum ex allatis proximé

itfe

exemplis liquer:. deinde hoc augmentum po-

fe&;

tentiae formali:er excludere debet aliquam im-

EU

potentiam feu porenrice imperfectionem ; cüm

fto

autem potentia perfectiffima ratione füi &for-

W

maliter excludat emnem imperfectionem feu

tele

impotentiam, & omnem virturem activam in-

itd

cludat, hoc ipfo etiam ratione fu & non ratio-

a

ne habitüs omne illud virium auementum

:

Ie"]g

qualecunque poffidet. —Proj. sd. p. Difcurfus

ttibi

proprié dictus eft tranfitus quidam mentis à

f

noro ad ignotum vel à notioriad minüs notum:

g

fed Deo nequit aliquid dici ignotum aur minüs

I

notum»

DE Dro Uuo.

-

,A n

notum: ergo. Cozf. Ratio difcursüs non eft

gt

ineo, qui uno intuitu perfectiffimé compre-

mn|

W

hendit tum principia tum veritatesomnes, cum

quibus principia neceffarió connectuntur ; quia

hii

vi hujus actüs intelle&tus intentionalirer eft fi-

t

mul in utroque extremo feu termino, adeóque

ln

dto

non tranfit intentionaliter ab uno ad aliud, prout

exigit ratio difcursüs: fed Deus hoc modo &

t

principia & veritates omnes cum illis connexas

(

perfectiffimé comprehendir: ergo.

ylsd

191. Obj. cont.1m. Perfectiones, que in

f

creatis non diftinguuntur realiter ex füo gene-

ind

re; quatenus habent objecta formaliter diver(à,

r

ür mifericordia & juflitia, fed rantüm ex limi-

raddl'&

tatione creature, illa in Deonon diftinguuntur

enij

ratione: fed intelle&us & intelle&tio in creatis

virt

non diftinguunrur ex füo genere, cüm ha-

v

beant idem objectum formale, fed folüm exli-

p

mitatione creature: ergo.

Couf. L. Potentia

pyoum

intellectiva ex füo conceptu eft principium ef-

n

fectivum actualis intelle&tionis, aut fàltem ad

"

Acu

Í

actualem intellectionem prafuppofita, in hoc

priori eft fine atu fecundo intelligendi: (edin

l

M

Deo nequit concipi principium effe&tivum in-

u

telletionis, cüm alàs intelle&tio- conciperetur

v

üt dependens à caufa efficiente, adeóque ürim-

) j

n

perfecta; neque potentia fine a&u fecundo in-

neti

telligendi, tanquam ruríus imperfecta, Deo

]

(

tribui poteft: ergo. Corf. /7. Nullaintelle£tio

]5]1[!3

creata eft magis pura in linea inrellipendi, quàm

y

intellectio divina: fed omnis inrellectio creata

ni!!

fic eft pura in hac linea, ut perfeétio intellectüs

u

Ee 2

in

hao

46

Des DEO UNO.

n])

in eadem ab actuali intellectione nequeat vel no-

a

^

ilen

flrà ratione diftingui; ergo :

fortiori gernina

Iæ]]

hec perfe&tio non poterit in Deo ratione di-

hph

ftingui.

E.

2507 uia addiftindioHfg po GE

quin

üm

num, que in creatis reperiuntur , intentióna-

lem in Deo flatuendam ex dictis fufficit, eas

füp

feclufis imperfectionibus creatis aliquid pur&

ac proprie perfectionis retinere, five diftin-

li

i

puantur realiter in creatis ex quacunque ratio-

Y

ne, five diftinguantur etiam hic tantüm forma-

f

liter, àtin inrelle£u & voluntate patet. — 4

lin

Conf. 1. &e quoad 11n. IV. M. — Conceptus enim

qin

intelle&tüs num. 187. aíffignatus & proprius eft;

Ms

& preefcindit ab eo, an objectum intelligatur

fil

per cognitionem à porentia diftinctam, quo

T0

ob rationem in minore datam imperfectum eft;

an per cognitionem porenti: realiter i

de tlytifi'-.

T

N

catam, quod omnino eft perfectum. — Quoad

Y

od.D M. Potentia intelle&tiva in hoc priori

Vel

fi

eít fine actuali intelle&ione realiter , IN. fecun-

düm noflram precise rationem , fu/d. pofitivé

Íiq

Qj

& excludendo à Deo actualem intellectionem,

IN. ab hac duntaxat prefcindendo, C. Hocve-

(

ró duntaxat imperfectionem noílri conceptüs

indicat, quatenus copirans in Deo potentiam

f

j

intelligendi, non unà ac fimul cogitat actua-

lem intellectionem.

Ad Conf. I &. D. M.

On

Ci

iNulla intellectio creata eft mapis pura puritate,

qua fundetur in vera & reali perfectione,

L

lm

quae fundetur in defectu perfectionis ejusmo-

x

E

di, N. Perfectio fimpliciter fimplex eft; quo

. Dr Dzo Uxo.

457

in Deo intelle&us & intellectio actualis rea

litee

vey

, identificentur ; quae cüm defit intelle&tioni crea-

geminz

o t

te , apparet in prafenti argumenro Aureoli

fophiíma committi circa puriratem, qua tan-

v

quam perfectio create inrellectioni tribuitur;

cüm tamen fit defectus perfectionis fümmse.

;miüm

t d

192. Objic. comt. 2d. . Species intellioibilis

fupponit potentiam indeterminatam, quia ne-

j

d pum

Ti

Ü

ceflaria ponitur ad hanc determinandam: fed

intellectus divinus non eft indeterminatus, quia

Ü

Ti

nf

non minüs in cognofcendo quàm effendo eft

neceffarius: ergo.

Conf. ]. Speciesintellipibi-

1["

j d

lisnon poteft effe medium üt quod, fed medium

duntaxat üt quo: íe: effentia divina refpectu

J

]l

creaturarum tanquam fpecies intellipibilis ad-

miífa eft medium àt quod, refpe&tu fui verà

non foret medium üt quo, cüm effentia cogno-

- fcatur: ergo.

Couf. lT. 1n divina intellectio-

ne effentiali non datur ratio fpeciei expreffze feu

:ïää:hr

verbi intelle&ualis; cüm aliàs deberet admitti

X f

filius effentialis feu communis totius Trinitatis,

Vr

[

ficut admittitur filius Patris: er

p

go nec ratio fpef

ciei impreflz feu intelligibilis.

doni

f

. D. M. Species intelligi

bilis in fpecie &

creata füpponit &c., C. fpecies intelligibilis in

yct

o

genere & üt abfílrahens à creata & increata,

Juld. füpponit potentiam pofitivé ac realiter vel

[ K

formaliter ac preecifivé tantüm indererminatam;

|

C.neceffarió realiter ac pofitivé indetermina-

PU["V-

"J

tam, N. Species divina feu increata , fi realiter

0

fpe&tetur, eft ipía effentia divina in perfectione

e[]cmJ

pura & propria equivalens fpeciei createe ab

T5

e à

intel-

!

- d

438

Dr Dsgo Uuo.

intelle&tu creato realiter diftin&tee: fiautem fpe-

Jlbl j

&tlb

&tetur formaliter & prout noftrà ratione ab in-

telletu divino diffin&ta, pro fundamento di-

n

ftinctionis habet illam zequivalentiam , adeóque

)ul

non poteft füpponere divinam intelligendi po-

Vff

tentiam pofitivé & realiter indeterminatam, fed

m

folüm precifivé, quatenus intellectus divinus

n

füb ratione formali folius potentiee intellectivae

hd

non concipitur determinatus,

"4 Cenf. 1.

&pl

dür

&..D. M. Speciesintellioibilis ingenere & ütab-

ftrahens tím à fpecie objectiva & inrentionali;

tttti

quàm à realiter vel per ,rationem tantüm di-

Q

Ítincta non poteft effe medium ür quod (ed fo-

"m

làm üt quo, N. fpecies intellipibilis in fpecie

1

& fumpta pro fpecie intentionali, /7/7. ubi po-

Y

nitur ípecies intentionalis realiter diftincta ab

E

Obje&to, C. ubi realiter eadem cum objecto eft

d

& tantüm ratione noftrà concipitur diftincta vel

RQQ

prefcinditur, N. Hinc veró eft , cur Deieffen-

l

tiam dixerimus fpeciem intelligibilem, cui ratio

di,

Ípeciei objectivae convenit refpectu creatura-

De

rum , ratio veró fpeciei intentionalis refpectu

tür.

fui ipfius, prout formalitatem dererminandi ha-

bet ad fe tanquam objectum terminativum, que

qui

fecundüm noftrum modum intelligendi. tan-

DT

quam diftinctee formalitates concipiuntur : un-

M

de etiam dici poteft earenus hanc fpeciem ha-

Vr

bere fe tanquam medium üt quo, quatenus fub

formalitate hàc directé non terminat fed deter-

teli

tninat divinam cognitionem füi.

"d Conf. If.

Wgr

R. [V.d. quia verbum in divinis, juxta S.Tho-

Wf

mam in imum diíl. 27. q.2, a. 2. in Corp. &

t

alibi;

s

Dzr Drzo Uvo.

439

[

alibi, poteft accipi pertonaliter vel effentialiter:

du

perfonaliter fümprtum importat relationem rea-

to 0

lem producli à dicente feu inrelligente, à quo

u

proinde realirer diftinguitur; eflentialiter feu

d

communiter fümptum importat folün relatio-

njd

nem rationis, & pariter rationis diftinctionem

jv

ab intelligente, qualem eriam importat intel-

«(

lectio aétualis.. 44 prob. N. /z4. Diparitas, non

"

ex philofophia vel ratione naturali, fed ex fide

u

defumenda eft, ex qua certum nobiseít, unum

ioni

tantüm in divinis effe verbum realiter produ.

It

i

&um & filium duntaxat unum , de ceetero au-

f

tem , quidquid effentiale eft ac commune roti

f

Trinitati, realiter effe idem & improdu&tum.

i o

Interim in verbo intelle&uali, prout abílrahit

d)d

20

à creato & increato, & in divinis à perfonali

lod

& communi, improdu&to item & producto,

aV

reperitur aliqua perfectio pura, nempeforma-

T

lis reprecfentatio vel intentionalis imapo obje-

g

€ti, qua cüm à perfectione tum intelle&dtüs tüm

eiti

fpeciei intelligibilis in creatis realiter diftingua-

n[þfgm

tür, ab iisdem in Deo ratione diflingui poreft,

yil

193. Oljic. cout. 3t. 1. Deo tribuendum eft,

njqU?

quidquid in creatis eft melius ipfam quàm non

m

ipfum: íed agere ex habitueft aliquid ejusmo-

r U

di; quia eft apere prompté ac fine difficultate:

:m bg

ergo. Conf. In Deo dantur fapientia, (cientia

& reliqua virtutes intelle&uales: (ed virtusin-

r

j

telle&ualis eft habitus: ereo.

2. Deus omnia

j

cognofcit, ficut fünt: fed effe&us (unt ex. (uis

The

caufis : ergo cognofcit effe&tus ex caufis: ergo

"

ficut nos dicimur habere di(curfum, dum effe-

us

j

Ee 4

d4o

Dr Dro Uwuo.

€&us per caufas, aut has per cffe&tus cognofci-

te|

14

mus; fic & Deo tribuendus eft difcarfüs. Corf.

In Deo dantur hz cognitiones: fi Perrum re-

Q

W

Ípexero, convertetur; fed refpiciam , ergo con-

vertetur: ergo datur in ipfo fecundüm noftram

pi

d

yationem difcuríus; quia inrer illas cognitiones

ratione noftrà diflinétas recté concipitur talis

[

ordo rationis, ut ultima duas priores füpponat,

d

& ex illis legirimé inferatur, qui fan& ordo fuf-

C

ficit ad rationem di(cursüs,

7

Ü

B. ad vmum D. M. 'Tribuendum eft Deo,

q

:

quidquid in creatis eft abfolut& melius ipfüm;

[

quàm non ipfüm, C. quidquid ex fuppofitione

fi

tantümalicujus imperfectionis , vel relaté ad (üb-

y

jectum imperfe&tionis capax, melius eft ipfüm

Q

quàm non ipfüm, N. . Ejusmodi autem non

minüs eft habitus, quàm obedire Deo, timere

K

Deum. poenitentiam agere &c. , de quibus vide

)

regulam füperiüs datam. /4Couf. w. D.M. Dan-

tur inDeo virtutes intelle&tuales, fecundàüm quod

j

dicunt perfectionem puram, qualis inrelligen-

tiee(timmediata cognitio principiorum, fapien-

&

rtie aliffima cognitio caufarum altiffimarum,

Ü

fcientig cognitio certa & evidens, prudentice

vecta ratio vel vera cognitio honefté agibilium;

[

artis recta ratio feu vera cognitio factibilium,C.

d

fecundüm quod dicunt imperfe&tionem , qualis

j

eft ratio babirüs, N. Itaque habitus quidem eft

—

li

genus re(pectu virtutis creatae , non autem üt

li

preícindentis à creata & increata; in hac enim

Q

confideratione rario potentie vel facultatis re-

l

j

& operandi in aliqua linea vel volitiva vel ia-

tellectiva

. Drs Deo UNoO.

44t

of

telle&iva locum generis obtiner. — 42 adum W.

Quj

1. N.1m.Conf. Inferri enim debuerat: ergo Deus

nf

cogno(cit effectus effe ex fuis caufis; vitium

COT«

veró argumenti eft variatio appellationis, pro-

Jlrat

prerea quód « ex eau/ós, in preemiffa afficiat

tiond

efíectum, cujus dependentiam & caufa fipnifi-

r tüi

cet ; inconclufione afficiat cognitionem divinam

pun

effectüs , eámque à cognitione caufie vel ipfa

pl

caufa dependentem reddat. . 2. /V.24. Conf.

t? pav. Rauo eít; quia nos per caufas, non

]

j ,

quomodocunque fümpras, fed ürpriüs cogni-

pfun)

tas cognofcimus ; Deus autem non ita cogno-

fa.

fcit; fed uno intuitu caufam & effectum com-

d*

prehendit: unde vó per cau(àm, ad noftram

jlit

cognitionem relatum importat ordinem fübje-

? f

cuvum inter cognitionem caufze tanquam prio-

m

rem & cognitionem effectüs tanquam pofterio-

b uU

rem; relatum veró ad cognitionem divinam de-

,

notat ex parteobjecti connexionem neceffariam

caufze & effectüs, ex parte intelle&tüs divini (olam

mqlmd

p

fimultatem vel poriüs identitatem cognitionis

]l

'an,l

fj

caufie cumcognitione effe&tüs /Z4Conf- R. IN. Conf.

vt

€7 prob. Quamvis enim tresilli a&us in Deo po-

nantur ratione noftrà diftin&cti, non tamen da-

det?

al

tur fundamentum concipiendi illos in mente

iümlv'

divina fic dari, (icut per illa verba fignifican-

lJ

tur. Ratio eít; quia pofito complexo ex fcien-

i

|

W

J

tia conditionata converfionis füb refpe&tu futu-

ro, & ex fcientia abfoluta de refpectu reipsà in-

(

us

T

dulro,Deushabet clariffimam comprehenfionem

tum hujus complexi tum converfionis abfolu-

j fe

jdit

15 füturc , cum qua complexum illud neceffariüà

€Qna

[c&iïi

Wes

442

Dr Dro Uxo.

conneCtitur , adeóque cognirio hujus comþlex-i ir

non precedit cognitionem abfolutam confen-

100

süs in genere cau(e formalis illaminativee, fi-

U

cut premiffae formales in nobi« praecedunt con-

tll

clufionem formalem, fed folüm proponit ob-

d

m

jectum , quod timul cum converfione abfolu-

t& furura uno fimplici intuitu com

Üt

prehenlivä' à

loí

Deo cognofcitur.

ür

QuaRnES: 722, 67 quid [imt Idee in intelle&lu

d

;oino ?

En

Yi

194. JVota. Obfervatur quidem in ufü ha-

rum vocum, /2ea, &atio, Poradigma & Exem-

; (l

r

plar , nonnulla diverfitas circa preefenrem mate-

tiam apud Autores tam facros quàm profanos;

j k

iem

communiüs tamen vocabulorum bhic eadem fig-

nificatio accipitur , & idea dicirur effe forma vel

(

exemplar, fecundüm quod arüfex operatur:

&i

&

unde patet ideam nominari reípectu alicujus

operabilis feu producibilis ad extra, nec pofle

Vl

$

dari ideam Dei. Idea fic fumpta dividitur in

objectivam feu üt quod, & formalem feu üt quo:

; lu

[T

Oljefliva eft res, in quam tanquam id, cui opus

füum conformare fufcipir, intuens artifex ope«

|

! h

ratur: Zormalis eft ejusdem rei cognitio feu

actus intellectüs, quo artifex um rem illam cum

i

| f

ejus modum à fe imirabilem cognofcit. Divi-

ditur pretereainexternam & internam , quarum

DI

illa eft aliquid extra arrificem pofitum, ifta vel

ipfe artifex, vel aliquid in artifice exiftens:

utrumque hujus divifionis membrum conveni-

d

re quidem idea poteft; poítremum autem fo-

"

um

" Dzs Dso UNb.

443

D

lum idez formali proprium effe, ex utriu

Sque

onfe

notione patet. Porró circa primum quaeítionis

Væ, (i'

propofitze caput vix ulla invenitur etiam Gen-

n con

nilium oppofitio; circa alterum tamen major

t

eft (ententiarum diverfitas, quee partim addo-

3l

gma partim ad fcholarum opinionem reducitur.

nl

Ut enim nihil dicam de errore Platonis in Phi-

lofophia jam expugnari folito, qui ideas crea-

turarum reales ab individuis (eparatas, & in füo

i

effe propric ac fpecifico fübfiftentes admifit ,

Energie ille Palamitarum, de quibus füperiüs

actum eft, iisdem etiam dicebantur ideze diftin-

r n

D

&e à Deo & increate; à Philone autem ideze

([utg

confündebantut cum verbo, fermone ac ratio-

ne Deicreatà , quam fecundi quafi ordinis Deum

lfïmqï"

effecredidit, & hinc Arianis occafionem errandi

m1i

na v

dedit , ut Filium Dei ac Verbum dicerent à Patre

etu

ac fupremo Deofactum effe velut archerypum &

exemplar rerum omnium , quas deinde procrea-

gf

«

vit; à Wicleffo autem, fi Waldenfi Tom. r. C.

5. & 8. hunc errorem oppugnanti credimus;

d

habebantur pro ipfis creaturis à Deo diftin&tis,

& fecundüm hoc effe ideale ab zeterno jam ex-

iif

a

tra Deum exiftentibus; 8 Catholicis veró qui-

busdam Do&oribus dicebantur vel ipfze creatue

iio

u

rc olimextituree, vel ipfà natura Dei five üt par-

ticipabilis, five üt intellecta, five àt inrelligens.

J

u

195. Aefpondeo L. Deus habet rerum om-

jur

niutn, quarum eft autor & caufà per fe; ideas

perfectiffimas,

Prob. JAutovitate. Dionyf. L.

v

de div. Nom. C. 5. Eedem res , inquit , uzius e9

ejusdem Jolis participes funt , quavum cau[as in fe

q

M

ápfo

sss

Dzs Dzro UNO.'

444

üpfo fimplici & umiusmodi vatione coutinet - fic mul-

Wi

10 magis n Deo, qui tam [olis ipfius, quàm cete-

[

vorim caufa eff omnium , concedendum efl , omnia

[f

D

prias ine[fe vevum exemplaria uiricá 69 [ubflantiam

excedente unitioue.

Orig. in C. 1. Joan.: Opi-

]

stor , ficut domus €9 navis fabvicatur vel edificatur

j frit

guxta figuras 69 formas mentibus eorum , qui ffru-

! de

&ure preefideut , conceptas z. fic univer[a fada fuiffe

| fC [

guxta vevum futurarum vationes sam antea à Deo

! Ti

snanifeflatas 2n [apientias omnia. epim in fapientia

1 p

fecit. . Aug. L. 83. QO. q. 46.: Jdeas latinàpo[-

BROII

Jinmus: vel formas: vel [pecies diceve, ut vevbum ?

qii

verbo transferve videammuv, — Sj autem vationes. ea$

| m

vocemus , ab interpretandi. quidem proprietate di-

Q

Cedimus; vationes emim grac? Aéyoi appellautum ;

RU

son idee: [ed tamen quisquis boe vocalulo uti vo-

V&

luevit, à ve ipfa non evrabit.

Sunt mámque idet

RE

vincipales forme quedam vel vationes verum ia

dR

j

liles azque iucoummutabiles ,

que if formate non

| du

fünnt , ac per boc ctevme ac fomper eodem imodo fefe

(ing

babentes : que in divina intellgentia contimentur.

oj Wa

Plura S. Auguílini reftimonia in (eqq. appare-

tim

bunt.

Prob. Raticue, Nemo per intelle&tum

üt artifex agere poreft, nifi iniplius mente pr&e

l

exiftat aliqua forma aurt fimilitudo rei facienda;

Atl

üt patet in architecto alióque quolibet artifice:

D7

fed Deus extra fe apit per intelle&tum ürartifex

3R

fapientiffimus: ergo in ejus mente praexiftunt

forma rerum feu fimilitudines, quas ideas vo-

Der

camus. Cof. argumento , quo uritur S. Aug.

dil

L. 12. de Civ. C 20.: /; uua. Dei fapientia im-

T

meufi quidam [unt atque infügiti tbefauri vexum in-

»

Tite

h

Dr DEö UNO.

445

j ml

gelligibilium , ia quibus funt. omues imvifibiles eg ün-.

r

]

commutabiles vationes verum . etiam vifibilium &g

[)]/

anutabilium , que per iflam fathe funt , quouam

(f

Deus n aliquid ue[ciens fecit, quod uec de bomi-

J

qe quolibet avtífice ve&là dici poteft. . Porvó fi [cieus

jf

Jecit omnia, ea utique fecit , que movevat.

Dixi:

uf

ideas rerum , quarum Deus autor & caufa per

MMT

Íe eít; tum quia conveniunt plerique cum D.

h

'Thoma, quódin Deo non detur idea mali ; pro-

ial

pterea quód in Deo non fit malum , nec cogni-

i

tio directé & pofitivé tendens in malum: tum

at

quia non vacat difputare, an Deus habeat fin-

i i

gulares ideas eorum , qua cum altero produ-

t

cuntür, an veró horum idea in idea fübjecti

m

contineatur.

Porró fingularium ideas dati;

qtio

certum eft; quia & cognitio divina attingit fin-

i il

gularia, & effentia divina eminenter continet

u J

differentias individuales: ideze autem univerfa-

ul

lium communiüs neganrur; quia licét Deus at-

ii

tingat rationes, in quibus plura conveniunt, &

um

qua cum aliis connexee funt aut oppofitee, non

n

tamen attingit abflractas, fed in fingularibus.

j

196. Ae[poudro [[. ldese creaturarum non

( Pfi/

funt extra fed intra Deum.

Probatur ,Autovi-

T

zate, Clemens Alex. L. 1. füb finem dicit , mez-

ul Li

zem eJJe locum ideavum;. &L. $. füb initium : /deay

inquit; ef Dei intelligentia , [eu quod à mente divi-

ij

yllb

a intelligitur..S. Áug. in illa verba * Omnia

g

per ipfum facta fünt, & fine ipfo factum eft ni-

p

hil; quod fa&tum eft, in ipfo vira erat. ;; come

W Il

mentans Tr. r. in Joan.: ztteudite avcam in av«

iil

Jf

Ves & avcaim ig opere. «drca in opeve mon ef 'v;ii?ä-:

ii

A O

446

DE'DEO UNno.

vdrca in avte efl vitas quia vivit auima artificis,

Á

V0

ubi fuut ifla ommia, autequam pvofevantur.. Sic ev-

go fratves chariffimi , quia fapientia. Dei , per quam

ftin

Jat&la [unt omnia , fecundüm avtem continet omnia,

lii

antequam fabricet omnia ; binc quee fiunt pev ipfam

tili

avtem , non contimu vita funt , fed quidquid fa&lum

, Dei

eft ,vita in illo efl . . . . foris covpora funt, in arte

jim

[//))

vita funt.. Unde & L. 85. QQ. q. 46. dicit; //ze

ampietate negavi tton po[Je , quód 1deze intra Deum

Vi

C

exiftant.

oet. L. de Confol. metr. 9. canit:

T

u cun&la fuperuo ducis ab exemplo , pulcbrumpul-

cherrimus 1pfe muudum mente gevens. — Anfel. ex-

&

Qd

ponens illum ad Hebr. 11. textum « PFide in-

telligimus aptata efle (ecula verbo Dei, ut ex

táq

Tügn

invifibilibus vifibilia fierent. ;; alteram hanc ex-

plicationem profert: Ex imvifibilibus fa&a. funt

Ont

C.l.w

vifililia , àd efl , ex intelle&uali mundo vifibilis ; in-

vifibilis euim mundus in (apientia Dei evat , €g ad

NU

Probatur &a-

anitationem fa&us eft ifle vifibilis.

CqQ

zjoge. ldea daturibi, ubi exercet munus fuum

dif

"ls

& caufálitatem: fed munus hoc & caufálitatem

nempe directionem poteít tantüm intra & in

U

Tmente artificis exercere: ergo intra Deum &

"t

in mente illius debet exiftere idea, faltem forma-

UT

lis.

Corf. de objectiva. Extra Deum nihil eft

(

áncreatum , incommurabile & seternum , üt di-

&ten

üe:

&tum eft (üprà in refutatione erroris Palamita-

rum: fed idez creaturarum funt increatze, in-

«d j

commutabiles & eterne, üt mox oftendetur:

:l

erpo.

lm

197. Re[pondeo 71]. 1dea creaturarum divi-

Ü &

a non eft aliquid creatum vel creabile.

Prob.

t

Auta-

Dzsz Dgo Uxuo.

447

Yif

"utovitate. Diony( 1. c. ideas & paradigmara

i

vocat raziones , que in Deo funt , fabflantiarum ef-

T (

ficientes 9 fIngulariter aute fubfftentes , quay Theo-

f

4

logia prafinitiones vocat; uec ton divinas 9 bonag

"

l"

—

j

j

voluntates.

Aue. L. 6. de Trin. C. 10. verbum

|fin

Ü

Dei vocat avtem quandam . ommporentis atque fa-

m

pientis Dei, plenam omnium vattonum "biventium

(

sucommutaliliums g omnes unum in ea ,frcut 2pfa

j

umum de ugo, cum quo unum. L.5. de gen. adlit.

T

C.15. Ideas dicit divizas , incommutaliles eter -

znásque vatioges: quibus adde dicta ex L. de Civ.

nip

j

& 83. QQ. num. r94. recitata.

Conf. Ss. Pa-

tres damnant Platonem ejüsque affeclas , ftatuen-

Fiden

üe

tes exemplaria diftin&ta à Deo, ad qu«e ille in-

nca

tuens rescreatas condiderit; üt patet ex Juftin.

ij Ji

Orat. parenet. ad Gent., Ambrof. L. 2. Hexam.

C.1.& 2.,. Nazianz. Orat. 33., Damafe. Orar.

l; 1

2

3. de imagin., Anfelm. in Monolog. C.8.9. &

ij

"

feqq. Ergo fentiunr crearuram, üt eft aliquid

T

diftin&tum à Deo, non poffe effe exemplar, quo

P

dl

[

Deus operatur: ergo fivecreatura fümarur exi-

nl

ftens actu, five porentià; feu fecundüm effe ef-

Fl

fentie non poteft effe idea divina; quia, utro-

,Que modo eft diftincta & extra Deum.

Prob.

j

nl

JHatione. Ynprimisenimiidea nihilaliud eft, quàm

exerplar artificis, cui opus fuum facit confor-

l;ml

j

me: fed Deus non intuetur extra fe aliquid , ut

ad illius imitationem operetur: cüm in fe ha-

16

j

beat totam rationem efficiendi, five exempla-

rem five productivam: erpo. Deinde illae ideze

T

ab eeterno crearz vel facte fünt pariter ad alias

ideascrearas? & fic datur proceffusin infinitum :

P(r

ve

A

Ms

448

bE Dzo Uwo.

vel funt fa&tee ad ideas in folo Deo fine reali di*

[j

D

ftinctione exiftentes ? ergo ad easdem poterunut

alie omnes creature fieri; ac proinde fuper-

ind

fluz fünr idee createe à Deo diftinctae. — Deni-

ls i

que per ideas intelligunt omnes rem aliquam

(5,

Ti

veram & diftinéctam ab ea, que fit: fed res üt

poffibilis,menti divine objecta nec eft aliqui

ul

reale actuale extra Deum, nec aliquid veré di-

ftin&tum à creatura , qua fit: ergo. Poftremó

N

N

idea fecundüm PP. fuprà laudatos eft eeterna;

immutabilis, vivens; divina &c: fed hec pre-

lt

Ynk

dicara nec creature actuali , nec poffibili tantüm

& objectivé exiftenti conveniunt: ergo.

Tüi

fi

198. Aefpoudeo 1. Ydea obje&tiva in Deo

videtur effe ipfa Dei effentia üt participabilis

H

Vel imitabilis à creatura; formalis veró. ipfum

&

verbum intellectuale divinum, five conceptus

lürg

effentialis , quem Deus habet de creaturis üt pof

Tütn

fibilibus vel faciendis.

Hàc diftin&tione conci-

bon

atj

liaripoffunt fententize antiquiorum , queefibi vi-

dentur nonnunquam contrarig, dum alii cum

W

fnij

Aug. L.83. QQ. q.46. requirunt, idearum pare

zicipatione frevt , ut fft , quidquid efl, aliicum Ane

T

fzl. in Monol. C. s. dicunt, ideam zi/il aliud effe

li

quàm verum quandam i ipja vatione locutionem.

Obteu

Preterea veró utraque pars fatis manifeíla €

Ia

ex hactenus allatis.

Nam quia omnes creatu-

n?l) 1

rarum perfectiones ex frequentiffimo loquendi

fülag

ufu Patrum (ünt perfectionum divinarum par-

lrjs

ticipationes, effentia divina üt participabilis ha«

l(

beromnia ad ideam objectivam requifita: cüm

T&m

Qu

veró conceptus effentialis, quem Deus babet

um

)

Dzr Dgo Uuo.

449

elid

de creaturis faciendis, ex hoc ipfo & exemplar

OECTUG.

iftud & modum attingat, quo opus ipfi affimi-

du

landum eft, per eundem habetur quafi forma-

D

lis applicatio ideae objectivee ad mentem artifi-

iiqu'

cis, ut ipfam imitari, vel fsecundüm eam ope-

droi

rari poflit; in.quo effentia idez formalis fta-

tuitur,

d

dH

199. Nec dicas 1. Dionyfius in L. de div.

dfren

Nom. plané videtur fuiffe Platonem fecutus,

PAl

NNam 1. diftinxit inter effentiam, vitam & boni-.

W pfäf

tatem divinam ceu paradigma & exemplar, &

ii

inter ipfum - effe , ipfüm - vivere, ipfüm - bo-

)

num, feü exempla quafi fecundaria, qua res

i

fui communione formant & tales efficiunt. 2.

:ipabïi

Hecc exempla ftatuit. à

Deo prodiiffe, emanáf-

fe , producta fuiffe.

| ipfu[

3. Eadem habet pro na-

cepi

turis & rationibus univerfalibus, quarum com-

municatione fin

p

gularia habeantexiftere, vivere,

e qu

bonum effe &

C.

AVec. dicas 2. ldea objectiva

Jælüi;f-*;

artificis creati non eft aliud , quàm res facienda

Ti

üt obje&tivé exiftens in ejus intelle£tu: ergo &

ii

fimiliter obje&iva crearurarum exiftentia erit

n

idea in Deo; praefertim cü

Iï

m caufà exemplaris

1

habeat fe ficut finalis, qua

eadem eft.cum fine

T

obtento. : /Vec dica$ 3. ' Si Deus.per impofftibile

hi

creaturas cognofceret, non copnità fuà effen-

Ti

tià, adhuc poffet illasproducere; 2 contrario fi

u

olam effentiam cognofcerer

; non cognitiscrea-

turis, eas producere nequi

n

ret: ergo tunc CO-

j

gnit& creature, non autem

effentia Dei, habe-

j

rent rationem ideg: erpo & nunc; tnaximé

j

quia idea debet effe per

f

üm

F

-e&*e fimilis ideato ; c

fit

p

N

^ Dr Dzo Uxo.

450

fit ratio illius imitabilis, quee tamen convenien-

d

tia effentiam divinam inter & creaturam non

^

&

offenditur.

:

fi|

E. ad rmum D. Videt

ur Dionyfius Plato-

lin

nem fecutus quoad modum loquendi & phra-

fief

fim verborum, C. quoad rem ipfam: & doétri-

l

Á

nz fübítantiam, N. . Primum habuit ortum eX

n

inftitutione Dionyfii in fcientiis naturalibus;

r

qua in eo uti in aliis antiquioribus Patribus ad

&u

Platonis placita conformabatur: alterum often-

Ti

dit Petavius L. 4. C. 1. tum ex ipfo Dionyfio;

bi

us Ma-

tum ex illius prcipuis commentatorib

G

ximo Martyre & Joanne Cypariffioto.

Quoud

d

x. D. Diftinxit inter hec fecundüm rationem

d

& noftrum concipiendi modum C. fecundüm

(in

entitarem ac realiter, IN. — Quoad 2. Yx. fimili-

fcu]l

ter , velaliter D. Statuit heec emanáffe & pro-

"

ducta fuiffe propri& & in fignificatione verbo-

(

rum rigida & exa&ta, N. improprie & laxiori

b

notione has voces intelligendo; C. Priori mo-

lin

do acceperunt bec & alia ejusmodi à Dionylio

W

dicta Palamire aliique Greeculi , ideas has & ener-

pl

gias rati effe fübftantias aut 'res fe ipfis fübfiften-

IT

tes, ab eterno exrantes in Deo, ab ipsóque di-

I

ftinétas, unde in errores & opinionum porten-

Tie

ta delapfi fünt. — Quoad 3. D. Habet hec pro

4l

naturis univerfalibus, ex quarum communica-

Q

tione fingularia acciperent exiftlere, loquendo

fecundàm modum concipiendi & in fenfu Ca-

toi

tachrefeos, C. realiter ac propri,N. Quia

ägen

res ommes anté, quàm exiflerent, ex omni

gt

Orl«

seternitate m mente füa defignavit Deus ac c

ere

]

j

Ds Drzo Uxo.

451

/ehle

mu

dere decrevit, has omnes priüs universe

& fe-

eundüm propriam cujusque naturam propofi-

ht

tas habuit, üt architectus, antequam hane vel

illam domum adificer, univers? domum in

x pir

dodi

mente gerere dicitur: has veró formas etiam

in fua erernitate Deus produxiffe dicitur , qua-

tumd

tenus easdem habuit ab eterno; & dum res in

riii

rempore produxit, easdem re ipía & actu

j

exiftrere extra fe fecit

yolt

ria: in

per individua & fingula-

quo minüs propria quidem eft voca-

i

bulor

um notio, nullus tamen aut Platonis aut

JUS

b

Grecorum error. ,44 adym E. 1. /V. 7ZJ. Nam

Al

idea artificis creati fze

yons

pius eft opus aliud jam fa-

&um & 6culis

propofitum , ad cujus fimilitu-

unai

dinem aliud i

fin!

pfe efformar, üt in pi&toribus ac

fculptoribus

manifeftum eft.

b 2. T. A. N.

X p

Conf. Difp. eft; quia fi hoc fübinde iu artifice

vuli

creato contingat , ratio eft, quód tunc non ha-

)

n

beat exemplar aliud, quod imitetur, aut nul-

qort

lum aliud imitabile cognofcat ; ideóque res ipfà

n

üt co

gnita aut ipíà cognitio defectum ideze fup-

üe

M

plet:

Deus autem in íua effentia rerum crea-

j

tarum fimilitudines neceffari

Ó cognofcit; atque

gqlläk

inc fieut ejus eflentia defic

ere non poteft, ita

pf

nHec idea objectiva à rebus

faciendis diftincta.

yr

4dd prob. Y IN. par.. Quamvis enim utraque

m u

conveniat in hoc, quód caufíet üt exiflens in

j

J

cognitione; difcrepant ratmen in eo, quód finis

:uru

(

poffit effe ipfamer res, quz terminat actionem

l

agentis, cüm eadem ad fe trahar ejus affectum :

T.

exemplar veró nequeat effe illa eadem res, (ed

( qu

alia; que fit meníüra & regula rei faciende.

il

fa3

4

452

Dr Dro Uwo.

Ad 3tium Ye. N. xm. p. "dut. eusque fupp. , utpo-

ln

df

te quod fe fe ipfum deftruit.. Cüm enim eflen-

tia divina fir fons & origo omnis poffibilitatis

Tif

?

[

creaturarum,; non pote

Deus fcientià pra&ti-

c& perfe&tiffimà, & quee illum deceat, cogno-

dur

Ícere creaturas , quin fimul fuam effentiam a

pi

illis participabilem & imitabilem effe cognofcat;

q

adeóque neciillas ex vi fcientiee füee practicae ab-

Tiy

ftrahentis à fua effentia producere poreft. 744

Ql

Ti

vob. D. Idea imitabilis per adzequationem ope-

ris faciendi fecumipsá, debet effe perfecté fimilis

D

q

ideato , C. imitabilis duntaxat per quandam par-

li

1

ticipationem illius perfectionis, quz in idea eft N.

Priori modo idea divina non fe habet, utpote

Ti

infinit& excedens omne opus, quod Deus ex-

f

tra fe producere poteft: habet fe tantüm mo-

li

d

do pofteriori; quia ad hunc fufficit eminentia-

lis continentia rei: ficut enim hac continentia

fecundüm fe (arisfacit, ut Deus in fua effentia

fpeculativà notirià cognofcat perfe&tiones crea-

tas, fic & eadem continentia üt participabilis

faris erir, ut illas perfectiones cognofcar co-

gui

tione practicá.

?0]

200. Olfivba. Ex haftenus & nuper di&tis

!

facilé cóllipi poreft, rationem idez fecundüm

noítram rationem diftingui ab intellectu eequeé

Ti

poífe; ac antea fpeciem intelle£tualem & me-

Qu

moriam ab eodem diftinximus: praeterea etiam

a

poffe ratione noftrà & per ordinem ad diverfa

Ti

objecta concipi plures & diverías creaturarum

li

in Deo ideas; & quidem tot exemplaria rerum.

Tj

IT

faciendarum; quor res fünt vel erunt; 'poiïïbi--

1una

m

Dre DþEc; UNoO.

453

p

lïum autem rationes infinitas vel in infini

tum

efn-

di(tinguibiles.

Quaflio tamen, eáque de no-

lia

mine, eft, an dicende fint fimpliciter plures

idea , quia perrationern diflinéctae; an veró una

Iu

09

duntaxat , ficutrealiter eft? Inea porró viderur

a

prior pars afferenda; tum quia ad modum lo-

vf

quendi füfficit comtunis ufus, qui apud Dio-

It

nyf. & Aug.ll. cc. aliósque Patres ac Theologos

J

obtinuir, ut pluralitatem idearum affererent:

n

tum quia nec ratio deeft. . Càm enim idea &

[imi

exemplar communiüs flatuatur menfüra rei;

n

adeóque concipiatur üt adequatus terminus

N

relationis menfurati feu tnenfürabilis ad füam

u[püli

menfüram ; hinc, quia creature fuünt plures

s [2

fimpliciter, & unaquzque fuo modo commen-

1 n

füratur exemplari divino , etiam ideas earun-

s

dem p;ures fimpliciter nominari fas eft.

yet?

ARTICULUS Il

ia

Ü

(

M

1

Quodauam fit obje&um mrz?erz'zzle C

p

- - divine ?

ogHifiotiis i

ao

20I.

L

Ota. Objectum cognitionis in genere

' il

* illud dicitur, quod per illam menti

j[]dlm

feu intelle&ui objicitur. Hoc aliud eft mate-

| æq[-v

riale, aliud. formale.:

Mateviale :elt : omne id ,

& m

quod à cognitione attinpgitur vel repraefenratur,

| gl

feu ad quod five in re&to five in obliquo; five

"'e[B

mediaté fiveimmediat?, cognitio repraefentativé

terminatur ; unde &terminativiim dicirur: Zor-

u

j

male eft id, propter quod materiale attingitur,

feu quidquid eft ratio cognofcendi, & üt hic

j

umi-

I

*

Ff5

ERN

. Drz Dezo UNo.

454

fümitur , affentiendi. Circa litrumque objectum

D)

lures dantur difficultates, quarum fingulas

if

tum de Deo ipfo, tum de creaturis five pofílibi-

(f

libus, (iveexiftentibus, five futurisinferiüs fpe-

[

ciatim perfequemur: itaque nonnifi queftio-

61

nes aut generales aut faciliores hic refolvetnus.

'M,j

Prioris generis funt: an omne omnino cogno-

li

fcibile, & creature etiam fecundüm fuum effe

gl

formale , quod ultimum negáffe Aureolo & Pa-

W

fqualigio tribuitur, fint objectum materiale co-

fili

gnitionis divine? Pofterioris veró: an etiam

NI

N

res minimze ; cogitationes hominum & peccata,

LU

nepationes,

[o7

privationes & mentis idola feu entia

]

B

rationis à Deo cognofcantur ?

Jl

202. Diro L. Quidquid eft. cognofcibile,

da«

Deus cognofcit, feu eft obje&um materiale co-

Ti

gnitionis diving. — Prob, /utoritate. Cüm Ba-

RUT

ruch C. 3. dixiffet, fapientiam nuíquam terra-

q

rum autgentium reperiri, demum, ubi fit ; de-

lt

clarat v. 32.: Qui fcit univev[a, novit eam , €7 ad-

erg

invenit eam prudentia fua, . David P£ 138. v. 5-:

1l

M

Ecce Domine / tu coguovifli omnia noviffimats au«

I

tiqua.

Paulus veró 1. ad Cor. 2. v. 10.: Spiri-

t

t

zus omuia [evutatur , etiam profunda Dei ,. Et ad'

Hebr 4. v. 13.: /Voz. eft ulla cveatuva. invifililis

Clp

àn con[petfu ejus , omnia autem nuda 9. apevta funt

oculis ejus.

His adde, que pro fcientia Dei in-

fi

frà adducentur. — Cozf. ex Patribus, qui ubique

P

Deum predicant omnifcium, üt Cyril. L. 11.

tü

D)

Comment. in Joan. fcribens: Proprià ac foli

Principi ommum nature tribuendum eft , omna

L

D

[cire doceute tullo, ac pvee oculis babere nuda. &5

apevía

- d

.Ds Drzo Uwvo.

455

n

4pwia; aut ab eodem quamcunque ignoran-

Qp

tiam propulíant, üt idem L. 32. T'hefaur. di-

Yo

cens, JDivinitatis id eff£ pvoprium , ut. uilil igno-

Ij

l

ve£ , & Nemef. L. de Provid. C. 44.: Jguorantia

al

€9 anpevitia pror[us aliena efl à beata illa fubflan-

VeRmi

zia , fcilicet Dei, ipffus euim efl cognitio €9 fapien-

CQ

zi €9 [üemtia; aut Deum totum ex natura füa

nd

intelligentem effe ac fcientem ftatuunt, üt Iren. L.

Jb

2. C. 47.ait: Deus cüm fit totus meus , 2otus vatioeg

Tf

fofu$ lux &c.

Unde fequitur apud eundem

n

Mon effe transimutatiouem vei viciffitudinis obun-

Jeccti

brationem ,

üt Jacob. C. 1. v. 17. loquitur.

t

Prob. Ratioge.. Omnifcientia eft perfectio fim-

pliciter fimplex, üt per fe patet; ergo tribuen-

cibh

da eft Deo tanquam enti à fe & omniperfecto.

jle d

ltem intelle&us divinus eft perfectiffimus, er-

nb

o exigit cognofcere omne cognofcibile ab ali-

yot

quo intelletu: fed Deus & queecunque res ex-

fno

tra Deum eít cognofcibilis ab aliquo intelle&tu:

1,84

ergo. Denique fiquid Deus non cognofceret,

M

illud foretivel ex debilitate potentiee , vel exim-

(l

li

perfectione cognitionis: fed neutrum dici po-

teft; nifi hoc ipfo admittatur, Deum non effe

p

n

ens tale; quo melius & perfe&tius effe aut con-

j

Cipi nequit: erpo.

263. Dico [L Creaturz etiam íecundüm

J

P

u

fuum effe formale fünt objectum materiale co-

p

?

gnitionis divine. — Prob. Genef. 1. v. 31. legi-

]

tur: Pidique Deus cuntla , qua fecevat; &5 evant,

[

valde bona. . Ex hoc fic arguitur: Deus ea vidit

[

l

quz vifa probavit: fed ea, quee viía probavit,

non erant creature fecundüm füum effe emi-

i

nentiale

"

hi

FfA4

asf

-

"

Dzr Dzro UN(S. '

r

nentiale , feu effentia Dei , fed creaturee fecun-

f

düm fuum effe formale; quia qua vifa proba:

K

Conf. Eile for-

"l

vit, eadem & fecerat: ergo.

male creaturarum eft aliquid cognofcibile: fed

[

11

C

omne cognofcibile eft obje&tum materiale co-

gnitionis divinz: erpo.

Preterea Deus in fig-

n

no fuüc libertaiis indifferens ad mundum crean-

0if

dum, feu pravié ad decretum creationis fcie-

[

P

bat naturam proprietates & accidentia mun-

di, vel non? (i priüs; cognovit effe formale

divij;

mundi, quia hoc illa dicit: fi pofteriüs; crea-

Df

vit mundum nefíciens, quid ageret. "Tandem

fit

Deus direxit creaturas rationales (ecundüm effe

dj

earum proprium per providentiam in finem

ht

beatitudinis: fed haec providentia id preeftare

DUI

Y

nequit, nifi & hoc cogno(cat: ergo,

204. Dico II/. Res etiam viliffime, copita-

dl

tiones item & fecreta cordis, ac peccata quaecun-

Tin

que fünt divinz cognitionis objectum mareria-

Tat

le.

N

Prob. Jdutovitate. Er quidem Pars im.

Eecli 1. v. 2. querit Sirácides: Z4rezam maris,

Tij

I6

€g pluvie guttas , €g dies feeculi quis dinumevavit?

altitudinem celi e9 latitudimem terve €g profuudum

tur

L

abyff quis dinenfus efl ? &c. Denique v. 8. re-

V

fpondet: Umus eff alziffimus Creatov omipotens,

Ti

- . . Ipfe creavit illam in Spiritu Sandlo ; &5 vidit

E

£2 dimuneravit , 62 menfas eft..— Matth. 10. v.29.

Wr

& 30. dicit Chriftus: . Nózze duo paffeves af va-

Tj

sreunt , g umus ex . illis uom cadet [uper tevram fine

Dar

Patre veffro ?. vefiri autem capilli capitis. omnes

lt

nurmevati funt.

Similiter Pars 24. David 1. Pa-

hfïu

tal. 28. v. 9. Omuia , inquit corde fcruta

zur Deus,

Ti

€9 uti-

P d

"

Dä Dgo Uxo.

457

f

&2 univerfas meutium copitationes intelligit. Idem

p

repetit Pf 7. v. 10. : Serutans corda €9 venes

[

Deus; & Pf. 138. v. 3.: Jutellexifli cogitationes

k l

1nea$ de longó.

Idipfurn fufiüs explicat Ecclus

dU

C. 23. concludendo v. 28.: Oculi Demiui mul-

nl

2à plus lucidiores funt fupev folem, circum[picientes

Tur

omnes via bominum €9. profundum abyffi ,& bo-

x

js

mumum covda iutuens im ab[conditas pavtes.

Et

-f

Paulus ad Hebr. 4. v. 12.: Pertimpéns usque ad

m

divifionem [piritüs €g anima, compagum quoque

)

:qu

£2 medullavum, & difcvetov cogitatiomun €9 inten-

P

2i0num cordis.

Denique Par* 31. Gen. 6. v. s.

jnc

j

dicitur: Zidens Deus , quód multa malitia effet fu-

fini

per terram.. Prov. 15. v..3.: z omni loto oculi

al

i

Domini contemplantur bouos & snalos.

Pfal. 68

v. 6. ait David: T [ris sinfipieutiam qmeam , &g

goita

deli&la mea àte non funt abfcondita. &c.. Patrumte-

v

ftimonia plurima proftant , maxim?in commen-

fi

n

h

tationibus ad laudatos textus.

Prob. Ratione;

j

Nec minimum eft, quód non fiat Deo velope-

p

rante, vel movente, vel permittente: adeóque

ytit

res etiam viliflimze naturales à Deo producun-

tur & gubernantur; res morales bonz, quales

)þma'fl

4 S'I

etiam fünt cogitariones falutares, à Deo exci-

j

fl

rantür & perficiuntur; res morales malae, nem-

n

L

f

pe peccata cogitationum quoque, à Deo finun-

,l

14

tur: fed novit Deus, quidquid naturaliter aut

"M

mifericorditer operatur, vel provido confilio

ermittit: ergo. Corf. argumentis, tum qui-

/"/[ )fhf

,

ln

Qus nuper generarim oftendimus, à Deo intel-

u

ligiomne cognofcibile, & creaturarum effe for-

j/)

[

j

male ; tum quibus infrà (ingillatim probabimus,

[

$

eum

N

Dr Drzo Uwo.

1

458

Deum & creaturas five poffibiles, five exiften

ftl

tes; five futuras fuà copgnitione complecti.

Goq

tte

205. Dico IP. Necnepationes , privationes;

aur entia rationis objectiva excludi debent ab

lp

objecto rateriali cognitionis diving. Prof.]o-

don

bi 28. v. 5, dicitur: Zempus pofuit tenebvis , €9

D

t

univev[orum finem ipfe confidevat : lapidem quoque

ca]z'ginis €g umbram mortis. Et ad Rom. 4. v. 17.:

En

[

Focat ea, que ton [unt, tanquam ea, que funt.

Exhis veró ficut patet , Deo tribui cognitio ne-

F

gationum & privationum, fic& notitiafigmen-

W

torum qua homo fibi format, facilé oftendi-

[

tur.

Couf. Inprimis Deus eft infinité cogno-

qtO

fcitivus, & perfe&iffimé cognofcere debet;

h

quidquid cognofcibile eft, vel ab aliquo intel-

N

le&tu cognoícitur: fed illa omnia per fe fünt

cognofcibilia, cüm de illis dentur propofitio-

f

nes per fe note, & ab inrelle&tu humano co-

W

gnoícantur: ergo.

Deinde Deo competere

Thi

debet omnis perfectio fimpliciter fimplex: fed

('Og;

cognofcere ejusmodi eft ralis perfectio; quia

li

fi illa cognofcantur üt objectum terminativum

& materiale, cognitio ejusmodi non dicit ul-

Tij

lam imperfectionem, ejus veró carentia dicit

Yi

imperfectionem & ignorantiam: ergo..

Q

206. Objic.

7

. S. Hier. in C. r. Habac. com;

I

mentans ait : Zfurdum efd , ad boc deducere Maj-

d

flatem Dei, ut [ciat per snomenta fingula , quot na-

(

fcautur. culices , quótve smoriantur; que cimicum

Tie

£2 pulicumisg mujcarum fit in terra multitudo &c.

fl

Er S. Chryfoft. hom. 5 5. in Matth. ait, Deum

N

o Deus

fumauo inore capillos monwumeare. Erg

li

rerunm

P

D& Drzo Uuo.

459

giüen.

rerum minimarum cognitionem non habet. 77

l

Genes. 22. cüm Deus tentáffer Abrahe fideli-

1008

tatera imperatà Ifaaci immolatione, demum v. -

a

12. ait: /Vuric coguovi , quód times Deuin. DeSo-

ij

domitis autem ibid. 18. v. 21. loquens inquit:

ti d

JDefcendam g. videbo , utvium clamorvem, qui venit

[ ]

ad me , compleverimt , am wou efl ita, ut [ciam.

ur

Ergo nec fécreta cordis Abrahze, nec cupidi-

7 þif,

tates Sodomitarum antea cognoverat.

Jf

j

Habac. r. v. 13. legitur: AMuzdi fumt oculi tui,

m

«e videaut malum , $9 ve[piceve ad iniquitatem

J

209 potes.

Ec Matth. C. 7. & 25. Chriftus re-

probis dicit: JVunquam movi vos. 741nen dico vo-

cognür

debeï:

i5; ttefcio vos. Ergo Deus nec mala, nec malos

)itte

novit.

JP. jJuxta Philofophum L. x. Pofter.

( f

C. 2.: Quod mon efl , won [citur : negationes au-

ofitit

tem, privationes, & rationis entia non fünt ,

no d

cüm nullum habeant effe: ergo. Hinc Maxi-

ytt

mus Mar. apud Euthym. inquit: Deus cinn fit

qi

"

cog.

gitio [ecundim fubflantiam , folam boni uoritiam

ht

Ü

abet , ut qui folius boni natura fit,

ii

B. ad J. D. Conf. Deus non habet rerum

t

minimarum cognitionem fimplicem, N. pro-

j ]»

vidam, fu/4. conjun&tam vel cum amore fludió-

que fingulari, qualem habet refpectu hominum

du

l

vel anxiam & morofam , qualem homines ha-

bent de rebus fuis, C. convenientem rerum

ii

[

[4

[

creatarum conditioni , & ab omni imperfectio-

j

ne fecretam, N. S.Hieronymus omnino fim-

j

M

plicem rerum etiam minimarum cognitionem

]

"l

j

Deo tribuit, càüm in ep. 11 1. miretur Creato-

n

ris folertiam 7z augmutis quoque amimalibus , formi-

u

M

ld

460

! 1513 Dx—:ö UNoO.

ili

ca , culice, vermiculis, & ejusmodigenevis , quorum

12735 [cimus covpora , quàmiuoimiza, . INec minüs

af

eidem dat providentiam de his univerfalem,

q

Ts

cüm verbis in objectione recitatis preemiferit

hanc fententiam: Sicut igitur in osinibus etiam

.

per fingulos Dei cuvrit. providentia , fic i ceteris

animalibus geuevalem quidem difpofitionem eg . ovdi-

f

1ni

sem cursáumque verum iutelligere pol/umus. 'Unde

eodem duntaxat fenfü, quo Paulus 1. ad Cor.

ünd

ld

9. V. 9. dixerat: JVunquid de bobus cuva eft Deo?

negavit paternam & fpecialem de rebus ejusmo-

din

di providentiam, ac fimilem illi, quam homi-

f

nibus impendit; quemadmodum ex iis, queis

&

objectionis periodum profequitur , verbis colli-

T

gitur, qua fic habent: JVoz fumus tam fatur,

h

ur dum porentiam ejus ad ima detrabimus , i nos

ln

lr

apfos injuriofí fimus , eandem vationabilrum , quam

evrationalilium pvovidentiam effe. dicentes.

Sim-

M

Ti

plicem cognitionem capillorum Deo etiam non

denegari à S$: Chryfoftomo, patet ex adjectis

6t

Ti

ibidem verbis: Quid vilius pafferibus ?. &9' tamen

uusquam, ignorante D«o, capiuntur ; adeóque

Is

hf

vel ipfa commemoratio Jumani moris videtur

duntaxar excludere imperfectam rerum cogni-

li

tionem.

"Ald H. &. IN. Conf. Abrahamum à Deo

Jl

non fuiffe tentatum, ut ejus fidclitas Deo inno-

m,

| UV.

teíceret, patet ex teftimonio , quod Deus illi

Genef. 18. v. 19. jam dederat: Scio enim , quà

fen

preceptuvus. frt filiüs fuis eg domui fue poft fe, at

en

euftodiant viam Domini, eg faciant juffitiam

lx

Judicium; ut adducat. Dominus pvoptev Alraban

li

li

enuia, que locurus eff ad eum. — Yaque tentatio

Mia

Dr Dro Uwo.

46X

XItrlt

illa tantüm accidit, ut Abrahe preberetur oc-

mini

cafio, fidem & obedientiam fuam manifeftandi,

filer,

quod ipfum phrafis illaScripturee: ZVurc cogio-

ml

vi&c., alibi etiam ufirata tefte S. Aup. ferm.

i d

72. de temp. (&u 2. de tentatione Abrah. C. 5.

J

& 4., declarat. Similiter Deo jam cognita fuif-

^

jgi

fe Sodomorum fcelera, conítat ex v. 20.: Cle-

Ü

Unt

20v Sodomorum $9 Gomorrbe multiplicatus ef ;

( Cut.

unde Scriptura utitur tantüm hàc metaphoricá

T

locutione ad inftruendos judices, quà folicitu-

um

dine ac circumfpectione uti oportear, ubi de

lu

peenis decernendis agitur, üt explicant Ss. Chryf.

& Greg. M. 244 I/I. &. D. Couf. Deus nee

, queä

TU

mala nec malos cognofcit fcientià fimplici &

fpeculativàN. pra£ticà &approbationis vel amo-

: flfïä

ris; C.

D)

In Scriptura non rzró dicuntur co-

gnofci, que placent & approbantur, üt Pf. 1.

I

u

v. 6.: JVovit: Dominus viam juflorum , & 2. ad

Tim. 1. v. 19.: Cognovit. Dominus, qui funt

m

g

€ju5. ; ignorari autem , qua& difplicent & vitupe-

? u

rio digna fünt; ad quam phrafin fpectar illud

i d

1. ad Cor. 14. v. 38.: Qui dgnorat, dgttovalitur.

vité

Hujus generis etiam illa effe, quee objiciuntur;

liquet tum ex ipfa hifloria, tum ex verbis Pro-

|

ogü;

Tu

phetee adjunctis: Quare refpicis fupev iniqua aget-.

4

01

7e5, €9 taces, devorante impro jufHiovem [e ?

w

IF. &. D. M. Quod non eft, non fcitur; hoc

fenfü, quód cognitio fal(a, feu. de obje&to fic

l qn)

fe non habente ; non poffit effe (cientifica ; C.

!l

hoc fenfü, quód riec de negatione aut imp

Olll-

j j

iud

l

ii

bili non detur cognitio vel fcientia , IN

Ad

Phileophus- non intendit; nec exprelit.

prob.

!

462

Dzr Dzrzo Uwo.

Va

prob. miz. D. Negationes & impoffibilia non

habent effe phyficum ac exiftentize, C. obje-

Tüm

D

éüvum, logicum & poffibilitatis , vel repugnan-

tie, N. E(t autem eognofcilile terminus füper-

hi

lm

tranfcendenralis ac latiüs patens, quam ens. /4d

at

textum Maximi & , edm loqui de notitia rei per

íe & directa, non autem qua habetur quafi ex

Inte

Tu

accidente & ex obliquo, cüm ipfe non minüs

ac Dionyfius, quem explicat, velit hoc fecundo

tetn

xnodo privationes copnofci ; fic enim L. de div.

Qj

iNom. C. 2. loquitur: Quemadmodum lux [ecun-

D

Wi

r

dim caufce vationem 2n [e zpfa tenebravum noritiam

autà comple&ituy , vom. aliuude. tenebvas quàm ex

]u

Reliqua contra alia afferta ob-

pi

luce cogno[cens.

je&iones dabuntur inferiüs, ubi de objecto

lt

Wi

primario & fecundario fingillatim agetur.

d

ARTICULUS IIl

N

It

4dn e9 quoduam [it oqu&imz forinale: cognitiouis

qu

divine ?

fei

207. NTO:«. Objectum formale ; quod num.

il

IT

20r. diximus hic accipi pro ratione

affentiendi , eft omne id, quod affentiens, fi

n

Ti

rogaretur, daret pro ratione veritatis copnit

& affirmate.. Dividitur in phyficé vel intentio-

li

T

naliter motivum, Objectum formale p/j/ic? mo-

tin

fivum dicitur;, quod actione phyficà tribuit

exiftentiam cognitioni; five immediareé, ütmul-

lib

ti cenfent contingere in vifione beatifica, quae

à Deo non folüm üt caufa efficiente, fed & per

DX

IN

Ípecialem influxum objectivum operante pro--

veniet ;

Dr Dzro Uwo.

46$

d I

veniat; five mediat?, interventu fcilicet fpecie-

0

rum, üt accidit in objectis formalibus cognitio-

207

f

nis etiam angelicee per fpecies illorum proprias

fupt

habite: Znregtioualiter snotivum eft, quod nul-

Y

lum ejusmodi influxum preítat; fed folüm eft

ii

ratio objectiva cognitionis, feu propter quam

ul

intelligens copnofcat &affirmet.

Hoc poftre-

mum füubdividitur in puré terminativum & de-

ff

RRU

J

terminativum, Porró puré terminativium eft vatio

If

objectiva copnitionis prout preefcindens velex-

ii

:

cludens omnem veram prioritatem objectivam,

vi cujus nempe inaliquo fenfu vero & reali va-

(

l

l

ii

[

leat hec propofitio: quia eft objectum, eft co-

gnitio vel fcientia; non autem e converfo: de-

ftà 0

terminativum eít ratio objectiva cognitionis,

)bjeäü

prioritatem ejusmodi inducens ; ad quod opus

eft, ut hujusmodi ratio objectiva auferat indif-

ferentiam intelletüs ad cognitionem , quam de-

rerminativé movet, Ubi notandum eft, quód

quamvis intellectus divinus per fuam effentiam

gmfg, jj

feu virtutem ac perfe&tionem entitatis füee fit

fübjectivé determinatus, quatenus exigit cogno-

b

Tib

fcere; quidquid & quomodo eft cognofcibile;

non tamen eft univerfim obje&ctivé determina-

(

ou.

u

natus, quatenus nec ratione füi, nec ratione

Dei neceffarió omnia objecta cognitionis divi-

yent

nz ita fe habent, üt cognofcuntur actu: quem-

lx (i""

admodum pater in objectis liber& contingen-

j

j

tibus.

1

208. Dico ]. Cognitio divina non habet ob-

7 que

AE

je&um formale phyficé: fed tamenintentiona-

liter motivum; — Pro£. 1m. pars. Yntellectus Dei

j

phyfice

uf

d

464.

Dr Dio UNoO.

phyficé ac realiter eft actus puriffimus & de-

j

terminatus ex eflentia ad actualem omnis veri-

Wi

tatis cognitionem, eámque realiter identificaram

Vel

r

ac improductam : nec in fe patitur ullam mobili-

-

tatem vel porentialitatem phyficam, quse per

et

en

motivi concurfum phyficum five immediatum

five mediatum ad morum feu actionem impelli

f

l

aut perfici debeat vel poffit. . Sed hoc ipfo non

eft locusobjecto formali phyficé motivo: ergo.

te

Couf. Ideo juxta quosdam adverfarios effentiadi-

V

vina phyficé &ina&tu fecundo cognitionem fui

W

movet, quia phyficé & in actu fecundo dar illi

li

effe per fummam identitatem: fed hoc non füf-

ficit ad rationem motivi phyfici, ür oftenditur:

]b

Nam dareinactu fecundo effe cognitioni divina

Y

1j

per (ummam identitatem eft a&tusfecundus me-

taphyficus vel logicus, qui per hoc diítingui-

]

turà phyfico , quód ille realiter fit indiftinétus

ft

ab aétu primo ejüsque termino, iíte autem non

d

folüm ratione, fed & re ipsà ac phyficé ab actu

q

primo ejüsque termino diftinguatur: fed per

tin

actum fecundum movendi meraphyficum vel

lt

[

lopicum nequit effentia divina, qua juxta ad-

verfàrios etiam eft realiter & virtualiter identi-

D

ficata cum cognitione fui; denominari phyficé

N

movens in actu fecundo: erpgo.

Hinc viden-

a

]

tur adverfarii laborare in equivoco, quia aliu

eíft effentiam divinam efle motivum divinz co-

&

gnitionis de fe ipfa, quod dicitur phyficum in

ipf

ratione exiflentis; & aliud eft motivum phylt-

i

lu

cum in ratione phyficé moventis: quorumillu

b:ad.

1j

fagjl?: damus; hoc veró inficiamur, Pro

pari.

P —

Dre Dno UxuoO.

465

&d

pars. Cognitioni non minüs prudentiffimze quàm

B Yen

evidentitfimee , qualis eft divina, omnino con-

d cuu

venit habere rationem affentiendi, cui innita-

mj

tur & in qua fiflat: fed ejusmodi ratio ex dictis

Ug

-

eft objectum formale intentionaliter motivum:

(ight

ergo. Corf. Ratio veri habet fe ad intelle&tum,

inyi

ficut ratio boni ad voluntarem: ergo ficut vo-

v

o n

luntas etiam divina nequit ferriin objectum ma-

:

teriale nifi füb ratione formali boni; fic nec di-

qad

vinus intellectus nifi füb ratione veri: ergo üt

j

in voluntatis aétu precftó eft objectum formale,

| düïü

ira & in actu intelle&üs feu cogunitione.

nl

209. Dice If. Coguitio divina de objectis

ndinr

liberé contingentibus habet objectum formale

]ivit

intentionaliter determinativé motivum, de aliis

]5

autem objectis duntaxat terminativé motivum,

inpu

vob. 1m. p. Quamvis intellectus divinus ex fe

fit deter

tündi

minatus ad cognofcendum, quidquid

emi'

eft cognofcibile & quo modo cognofcibile eft,

r

ex feé tamen non eft connexus cum objecto con-

4

tingente libero, v.p. cum peccato Petri abfo-

Tb

luté vel conditionaré futuro; adeóque ad illud

cognofcendum ex fe eft indifferens, ficut indi£-

od

j

ferenseft, ut hoc objectum exiftat,

quódque fi

u

non exifleret ,

phi[

non cognofceretur: erpo indi-

s

get exrra fe aliquo tanquam conditione obje-

ivà determinante..

T

Conf. Id, quod üt obje-

j

g?cum tollit indifferent

iam inrellectüs divini , eft

iplius objectum formale intentionaliter. deter--

n

pn

)h-

minativé motivum: fed hocpraftant. res libe-

lid

j/

16 continpentes ; quia fuppofità earum futu-

!

o

ritione jamk intellectus

: divinus eft o

mnino

f,;m

Gg

de;er«

Dr Dzo Uwo.

466

detertminatus ad illas cognofcendas üt futuras:

| li

ergo. Prob. ad. p. Adcogno'fi:enda'nöcefïaria;

Ti

lt

que fcilicer aliter fe habere nequeunt, divinus

intelle&us per fe eft determinatus, & divina

qu

eorum cognitio dicitur neceffaria: ergo opus

W

non eft, ut ex parte objecti adveniat aliquade-

Q

terminatio. Cozf. Ut aliquid fit ratio objectiva

Ij

determinans c

nitionis divince , ut ipfa exiftat

]

& terminetur

ad

objectum, requiritur, ut in-

q

aliquo vero & reali fenfu valeat à priori hec

qdi

propofitio: quia cftobjectum, eft cognitio;

[

non veró, quia eft cognitio, eft obje&um:

[

fed nullum eft objectum fic dererminans cog-

nitionem Dei neceffariam, ut vel ex ipfo no-

li

mine cognitionis neceffarie patet; & potiüsin

li

li

aliquo vero ac reali fenfü infrà oftendetur vera

hec propofitio: ícientia Dei eft caufa rerum:

Tij

er

j

21o. Dico III. Cognitionis dire&tee, quà

Q

Deus res quascunque intelligit; objeétum for-

tj

male intentionaliter motivum fünt earum veri-

V

tates obje&tivae. — Proj. Objectum formale in-

j

tentionaliter motivum eft ratio objectiva affen-

Q

tiendi obje&to materiali , (eu eft ratio objectiva,

ji

cui innititur intellectus in affentiendo ita, ut i

dj

roparetur intelligens de ratione affenfüs, pro

[

illaeam daret: fed veritates objective ira fe ha«

(

bent refpectu cognitionis divina directe circa

fo

res quascunque five creatas five increatas; qüui'a

D

in ordine ad affirmandas res quascunque nihl

l

magis cum illis connexum vel idenrificatum el

d

itas earum objectiva; unde, fi propter

| hg

guäm ver

ane

um

—

Dr DEd UNco.

467

LUC

lanc connexionem aut identitatem ab adverfa-

r

riis certum aliquod praedicatum divinum ftatua-

jvini

(

tur pro objecto formali, tantó magis veriras

quxliber objectiva hoc munus obire poterit:

0 o

erpo.

Conf. Si veritas objectiva creata non

quadcx

poffet effe objectum formale, ergo quia. nota-

)jealïf

ret aliquam imperfectionem intellectüs divini ,

od

iti

habere pro objecto intentionaliter motivo ali-

quid extra fe ipfüm: fed inprimisnequit often-

yilit

di, in quonam ftet ratio illius imperfectionis,

)gn'm'

cüm cognitio divina nec füum effe. phyficé ac-

g

cipiat abobje&to , utpote quod non eft phyficé

5 d

tuorivum; nec etiam ab eo formaliter confti-

o t

tuatur, quiaduntaxat movetur & quidem inten«

jris!

tionaliter: deinde potiüs exinde apparet maxima

TAT

intellectüs divini perfectio; tum quia intellipi-

eruli

tür hácratione à Deonon tantüm cognofci ob-

je&um, fed etiam omni modo cognofci, quo

&f

cognofcibile eft, fcilicet. proprer intrinfecam

uf

ejus cognofcibilitatem: tumquia intelligirur di-

f W

vini intellectüs fümma perfpicacia & perfectio,

i

cüm quó iíta major eft, eó mapis fufficir illi

T

quelibet veritas ad affenfum.

Dixi: Obje£un

j

Tovmale coguitiouis direto; quia copnitio rei in-

1j !

directa, quà fcilicer cognofco objectum dun-

jf

Pl

taxat ex occafione vel connexione alterius priüs

ul

cogniti; forfan proprié non haber objectum

gU

formale fed medium, in quo vel per quod co-

$

gnofcitur: praeterea veró hec ratio cognofcen-

j P

i objectain Deo varia eft pro varictate obje-

yfi

&orum , üt in feq. Cap. dicerur. Hincad me-

yy

liorem dicendorum intelligentiam

y

21I

.ng

468

bE Dgzo Uxo.

a1t. Olferva, Multiplicemeffe modut co-

enofcendi ; ad modum alterius, ex alio ; in alio;

propteraliud, & in (e. Cognitio rei ad mo-

dum alterius eft cognitio confufa, & habetur

per fpeciem alienam, qualis eft noftra copnitio

Angeli per fpeciem juvenis alati: cognitio rei

I

ex alio eft cognitio difcurfiva vel per ordinem

prioris ac pofterioris: cognitio rel 7 alio, qu&

Qu

etiam dicitur mediata & indirecta, eft cognitio

x

in medio dicente ordinem ad illam rem, ita ut

fer

[

ipfum medium fir ratio intentionaliter motiva

cognitionis rei, ad quam ordinem dicit ; in idem

f

g

recidit cognitio rei propzer aliud; quamvis Ó

gropter etiam poffit applicari objecto formaliin-

IN

p

trinfeco & identificato cum objecto materiali;

ubi fcilicet denorat intrinfecum duntaxat mo-

n

h

duin tendendi, per quem intelle&tus illud am-

ple&itur tanquam rationem affentiendi , cui in-

t

[

nitatur. Cognitio rei z fe ipía interdum fü-

.

.

mitur pro cogniti

one habita per fpeciem pro-

priam & adeequatam rei ; & hoc fenfü nulla et

rerum creatarum cognitio in fe refpectu Deh

I. q. I4. a. $. nega-

eámque D. '"Thomas

p

^vit: magis autem univerfaliter fumpta cogni-

tio rei in fe eft cognirio rei propter ipfius pro-

riam veritatem, ira ur ipfa rei veritas intrinfe-

(

ca fit obje&um intentionaliter motivum cogni-

f

tionis ; unde & dicirur directa & immediata.

Atque hanc acceptionem cognitionis rei in

V

fe femper in fequentibus ufurpamus,

N

fo

CAP, II.

Drg Dso UNo.

469

Ifict

CAPUT II.

n dl

TE

De Odjetto. iutellectas diviui . in fpecie.

dl

Bjectum materiale cognitionis divine, de

ynii

Ó

quo univerfim nuper egimus, dividi-hic

i

con(üevit in primarium, quod eft ipfe

dint

Deus, & fecundarium, quod fünt creaturze fe-

g

cundüm triplicem flatum, poflibilitatis nempe;

ogmw

exiftentiee abfolutee in quacunque temporis di£-

,

ferentia, & futuritionis (üb aliqua. conditione

mclivi

confiderate: obje&um veró formale fümitur

nid

j

fecundàm diverfos illos modos cognofcendi ,

yit

quos pr. num. expofüimus.

De utroque in

nd*

Articulis fübfequentibus unà fic apemus, ut

erill

premiffà quaftione de materiali, inquiramus

g

unic? de modo rem in fe & in alio copnofcen-

i; cüm alibi jam cognitionem ex alio & ad

»

qu

modum alterius Deo convenire negaverimus,

n

aut negandam effe per fefe patear.

(f y

wH&

"

ARTICULUS I

)

«1n, &9 in quo Deus cognofcat. feipfum ?

t

Otz. Nomine Dei intelligitur hic non

qu

212. N

tantüm eflentia, fed & attributa &

j

erfonalitates divinee, imó & decrera Dei &

u

:

[o

ientia libera,

| cog»'

Minus controverfiz eft, an &

feipfum hác ratione acceptum cognofcat Deus ;

u

g

& in fcipfo; plus verà an etiam fe cognofcat

in creaturis ? 'Thomiftis id negantibus, Noftris.

communiüs affirmantibus; nifi qui objectum

formale aliter explicant, ac nos; & illi omnem

vim

p

Gg3

470

'"Dr DsoUwNo'

vim. movendi intentionalem refpe&u Dei tol-

(

t

lunt.

i

213. Dico J. Deus feip(üm perfectitfime

p

cognofcit arque coraprehendit. — Pro/. /Zutori-

(un

Ms

;atb. Joan. 1o. v. 15. dicit filius: Sicur govi£ ime

Pater , e9 egoagnofco Patreim.. 1.ad Cor. 2. v. 10.

u

tàn

Spiritus omnia ferutatur, etiam. profunda Daà:

Quis enim bomimun fcit, que [unt bominis , trifi

fet

fpiritus bominis , qui in ápfo eft ? itagg que Dei

quel

funt , uemo cognovit nifi [piritus Dei,, Ergo que-

D

liber perfona cognoícit perfectiffimé aliam : fed

qusliber & ommes fünt unus idémque numero

T

Íin

Deus: ergo Deus feipfum perfe&tiffimé nofcit.

Conf. S. Aug. L. 15. de Trin. C. 14.. Sczunt. evgo;

Ti

f

inquit, zzvicem Pater t9. Filius, Jed ii gianendo

bic uofcendo: €9 omnia, que funt ia eovum fcien-

Q

zia

&

? àn eovumn fapientia, &m eorum ejfentia, unus-

quisque eorum fünul videt.. Minubiius in O&tavio

.

h

alt:

[

Deus foli fibi tantus, quantus ef? votus ; & Ifi-

dor. L. 3. deíam. bon. C. 3. Sola fibi mota cft Tvi-

t

f

niia$; ubi ab utroque comprehenfivam cogni-

tionem intelle&tam effe pater; de qua & Au-

f

uftini locus fümendus eft, qui L. 4. de Genef.

)

ad lit. C.6. habetur: 52 fanthis Angelis yam e[Jemus &-

t

quales , niom utique mobis iza effet. nota. divina J[ub-

Jflautia , fücut ipfa fibi.

Prob. Ratione Deus to-

tus eft mens & quidem mens prima & preeftan-

tiffima, quà preftantior nulla ne concipi qui-

dem poteít; praterea veró ipfe fibi eft perfe-

&itfimé prafentiffimus ac fümmé intelligibilis:

ergo & feipfum perfectiflim? cognofcit. Conj.

ä

In cognitione Dei de feipfo nihil videntem la-

tet;

p

h

"

Dr Drzo UNo.^

471

u

tet; tum quia fapientiee ejus non eftnumerus,

ür P(àl. 146. dicitar : tum quia fpiritus etiam

d.

profunda Dei fcrutatur: preeterea non penetrat

At

duntaxat, quaz füntin Deo formaliter, üt ha-

rj

&tenus oftenfum eft; fed etiam qua in eo fünt

AH

eminenter, üt in feqq. uberiüus declarabitur:

tandem modo etiam cognofcendi perfectiffimo

D

jj; !)

fertur in feipfum , cüm przeftantior copitari ne-

[ DF»

queat: ergo omnia plane habet, qua ad com-

N

prehenfionem defiderari poffunt.

m

214. Dico ]. Deusfe tam in feipfo quàm

qumd

in creaturis cognofcit. —Pro/. 1. p. Perfecti-

ol

fimo enti intelligenti debet affignari objectum

"E

motivum & ratio cognofcendi perfectiffima:

fed tale motivum & ratio non poteft alia effe

igfieui

f

quàm ipfe Deus: ergo.

Couf. Deus utpote

ens àfe & füummum bonum eft proprius fibi

j

Qu

finis, juxta illud Proverb. 16.v. 4. . Uriverfa

r

pvopter [e ipfum opevatus ef Dominus: ergo &

tanquam fümma veritas eft fibi incognofcendo

(Mjfirï

ii

y

fua ratio motiva. — Prob. 2d. p. Deus perfectif-

I

fimé & comprehenfivé cognofcit creaturas,

(

prout fünt in fe; àt füpponi pore(t tum ob di-

fn

&a , tum ob dicenda: fed creature fünt in fe

[ i

jl

effentialiter connexee cum Deo; àt rurfüs fup-

E

ponere licet ex Philofophia: ergo perfectiffime

& comprehenfivé cognofcit illas üt effentialiter

connexas cum Deo.

Jam veró id ipfüm eft,

?

am

j

Deum cognofcere feipfüm in creaturis.

nequit coenofci medium ürt effentialiter conne-

j

!

Xum curm termino, quin per eandem cognitio-

nem cognofcatur terminus propter illam con-

]

nexio-

f

j

Gg4

Es

47

P

Dz Dro Unmo.

ll

nexionem: fed hoc eft cognofcereterminum in

[

medio, ita ut hoc fit ratio intentionaliter moti-

T5

j

Bs

veécognitionis termini: ergo.

Confi Deo con-

cedendus eft omnis cognofcendi modus, qui

i

ff

À

en

nullam dicit imperfectionem: (ed modus co-

IT

nofcendi feipfum in creaturis nihil imperfe-

fem

étionis infert , àt patebit ex folutione objectio-

Qp

num: ergo.

215. Oljic. cout. 1m. Cognofcens & cogni-

&l

i

tio referuntur ad obje£ctum copnitum, ficut

generans & generatio ad genitum: fed nihil

D

Ts

poteft referri ad fe ipfüm per modum gene-

rantisad genitum: ergo nec per modum co-

dic

gnofcentis ad cognitum; adcóque Deus nequit

M

cognofcere feipíum: praefertim cüm inrellige-

li

h

xe fecundüm Philofophum fit quoddam pati &

moverl, c

ognitio autem fit perfectio cogno-

[

Ícentis & a

ffimilatio cogniti; quod iterum ali-

& fic Deo fe ipfüm cogno-

hi

cui refpectu (ui,

n

fcenti cohvenire nequit.

Conf. [. Scientia &

Or

omniporentia Dei füntidem: omniporentia Dei

Q

nequit habere fe ipfum pro objecto: ergo nec

fÍcientia.

t

Conf. I1. Deus faltem nequit fe com-

rehendere; tum quia Deus aliàs finiretur jux-

ta illud S. Aug. L.12. de Civ. C. 18. Quidquid

tiertid comprebenditur , [cientis comprebeufione fi«

i

k

amitur: tum quia Deus cognitionem etiam fuam

comprehenderet ; adeóque Dei cognitio foret

formaliter reflexiva füper íe ipfam, & darentut

in Deo reflexiones infinite feu infinicum.

f

d

&. D. M. Cognofcens & cognitio referun-

tur ad cogaitum ficut generans & generatio ad

f

geni-

WDIU: Dro Uuo.

473

m

genitum, in creatis, T.inDeo N. Etiam increa-

Q

tis idem cognofcere poffe fe ipfüm non tamen

OCOH:

generare, patet tum experientià in homine &

T

angelo, tum ratione, quz eft , quód cogno-

150

fcens non producat cognitum , ür generansge-

perf .

neratum, Pretereain divinis cüm generatio fal-

gdo

rem paffiva fit quafi tranfiens , non autem prin.

cipio generanti immanens, oritur relatio realis,

us

& hinc fimilis diftinétio generantem inter & ge-

jit

nitum ; quod cüm non üit in cognitione divi-

| ii

na fui ipfius, nonnifi relatio & diftinctio ratio-

gER'l'

nis locum habere poteft. « 742 Pro/. D. Pre-

no

dicata ejusmodi nequeunt convenire alicui

1cqlli£

refpectu fui , fi fümantur in fenfu reali , atque

hinc inferant diftin&tionem realem, C. fiin fen-

:l!ige-

a

fu formali fümantur & fecundüm diver(üm dun-

tàXat concipiendi modum N. — 444 Cozf. 1. &.

»00[10

» 1l

D. M. Sunt idem fübftantialiter & in recto, C.

QUr

P

fünt idem connotativé & in obliquo , feu ratio-

qii

-

ne objedti, N. Omnipotentie objectum eft

j

omne poffibile & producibile, fcientie omne

cognofcibile; füb quo poftremo Deus omnino

p

T

continetur, minimé autem ífüb

priori.

4d

Conf. IHT. . IN. A. Id Jvob. vm. D. Finiretur

r

i

eus füi cognitione proprie, quafi meta & fi-

W

nis cognitionis ac cognofcibiliais divinze ha-

fit

beretur, N. improprié, quatenus coguitio

! fOf 1

Dei adaequat totam illius cognofcibilitatem ; C.

i

De S. Auguftini textu obfervar. D. 'Thom. P. 3.

Q. 14- a. 3. verba illa, comprebenfioue finituy , non

effe accipienda pofitivé, quafi Deus feipfüm

g

j

fuà cognitione intra certos limites concludat;

48

gcn»"

Gg 5

,

Mi

Ds Dro Uxo. ;

474

[i)

fed nepativé & feníu perfectiore , quatenus

Deus feipfüm cognofcit nuilis limitibus cireum-

Taru

UT

fcriptum vifione fimiliter nullis limitibus cit-

cumícriptà. 44 prob. 2d. .. Concedo inpri-

W

ia

ld

i

mis, quód cognitio divina etiam feipfám com-

prehendat: rurfüs concedo eandeim dici poffe

ia

formaliter reflexivam, fed fine ulla imperfe-

U

10

€tione; que contingeret, fi reflexio fieret per

cognitionem realiter diftin&tam : denique Theo-

hii

Wi

logorum aliqui concedunt & illam reflexionum

infinitatem, quam menti divinc infinire mi-

€0f

nimé diffonam arbitrantur; eoquód in his re-

(

flexionibus nec realem nec virtualem diftin-

t

&ionem admitrant, quam folam D. Th. l.c

Te

dum:. diceret:

a

Art. 4. exclufiffs videtur ,

Jutelligere divinumt, quod eft in fe ipfo fubfiftens, df

li

Íi

fut ibfius & mon alicujus. altevius, ut fit. opovteai

h

pvocedeve in infinitum. — Alii veró hanc infinita-

tem reflexionum fequi negant;

eoquód cogni-

«

tio rellexa in Deo non elt realiter diftin&ta à

cognitione directa; fed cognitio eadem eft di-

Q

di

reéta obje&ti & fimul reflexa füi ipfius; adeó-

que non requiritur alia & alia reflexa; fed fuf-

N

ficir reflexio una, prafertim cüm ea fit infr-

nita.

l

216. Oljic. cont. ad. Si Deus fe cognofceret

1

in creaturis; cognofceret creaturas priüs; quàm

fe ipfüm: hoc veró videtur abfurdum: ergo.

[

lr

Conf. £. Cognitio divina füi per creaturas foret

precifiva, abítractiva & eniematica, non ve«

fg

ró intuitiva & comprehenfiva, üt probatur;

li

nam Deus cognofzens fe ipfum in creaturis co-

J

gno-

,

Dzr Dro Uuno.

473

Tafen)

gnofceret fe üt rerminum connexionis creatu-

circit

rarum: ergo precisé copnofceret in creaturis

QU dg-

illa divina praedicata; cum quibus creaturae con-

um

ne&untur. Atqui folm conneétuntur camuni-

f cor

tate &omnipotentia Dei, non autem cum Tri-

nirate: Ergo & Deus in creaturis duntaxat co-

ij pOijïï

mperiev

gnofceret fe unum & omniporenrem , non ve-

t

ró trinum; adeóque przcifivé.

Couf. I1. Re-

eTh&C'

latio tranfcendentalis feu connexio effentialis

U

unius cumaltero poteft intuitivé coenofci, quin

i?

cognofcarur ejus terminus: ergo connexio

jb

creaturarum cum Deo non probar Deum co-

; l

[v

gnofcere fe ipfürn in creaturis.

Prob. iut. .

Iu

'"l'erminus diRinguitur realiter à relatione trans-

dicat

cendentali connexionis: ergo eriam poreft di-

17

ftingui in cognitione, feu poterit non cogno-

u

r

cl, Intuitive coenità relatione.

2.

uia aliàs

N

equeretur, quód, quoties intelle&us creatus

o

"a

cognoícit creaturas, in his eriam co

gnoífceret

jtni

Deum: fed hoc eft falfum: ergo.

3. Beati

u

quamvis in Deo intuitivé videant virtutem pro-

h

g

ductivam cujuslibet poflibilis, in eadem tamea

E

non vident quodlibet poflibile fingillatim : ergo.

IU

EK. D. M. Si Deus fe cognofceret in crea-

fUriS, priüs fimpliciter cognofceret creaturas,

vnüftï'

uàm fe ipfüm, N. refpe&tive & fecundüm

h

s

anc pracise cognitionem, /uj4. cognofceret

jf

creaturas priüs à quo, quarenus creaturz fünt

j

ratio; cur Deus per illam cognitionem cogno-

n

fcatur C. priàüs in quo, quarenus in figno ra-

l

TU

tionis priori cognofcerentur creaturee & non

Deus, cüm ramen correlativa fint fimul cogni-

ys

u

üone,

6

Dr Dro Uxo.

at

tione, N. — 4 Couf. I W. 1. cum non paucis,

rj 4e€

cognitionem illam divinam fuiin creaturis pra-

AUf

cis? confideratam fecundüm rarionem noftram

dici poffe pracifivé imperfectam feu abítracti-

KC

I5

vam &eenigmaticam , quatenus fic furmpra à no-

bis non concipitur fecundüm omnem perfe&tio-

titior

nem , quam realiter habet; non tamen pofitivé

| Aitti

imperfectam, quia intelle&us nofter praccifiv

EV& [

illam confiderans non nepat ulteriorem perfe-

! quy]

&

&ionem ipfi realiter convenire, fed folüm tri-

buit perfectionem tanram,

quantam ex vi talis

Wi

N. Aff &g min. Sub-

medii habere poteft. — & 2.

.

fuinpt. probatioui

. Ratio eft; quia creaturz ei-

&untur cum íüa caufa prima;

fentialiter conne

vera & reali, ideóque cum omnibus pradica-

us nequit effe vera

tis divinis, fine quibus De

& realis caufa prima: cüm.

autem talia fint om-

ü)

(ffaria tam abíoluta

nia divina predicata nece

uàm relativa, cum illis omnibus creaturae con-

j

l

is neceffarió

u

necuntur, & ila omnia in creat

*

m cu

m omnis cognitio

df

cognofcuntur; praferti

Dei fit comprehenfiva.

Ad Conf. II. 3. N. A

d

tum quia cogni-

q

Ratio patet ex proximée di&tis,

*

D

tio connexioni

s ut ta

lis fündame

ntum & termi-

N

num attingit ;

eoquód correlativa fint fimul co-

gnitione: tum quia cog

nitio connexionis divi-

T

D

naeft comprehenfiva, adeóque claré & perte-

&iffimà & creaturas tanquam fübjectum,

a

j

Deum tanquam terminum , & inter utrumque

connexionem ac ordinem comple&litur.

i

i[iope,,

Ti

prob. 1. D. Conf.. Poteft diftingui in cogn

qua non fit comprehenfiva, neque conne

XROI-

q

nis

Dzr Drgo Uxo.

477

patut

nis üt talis, C. in cognitione ; quae hec dicit,

ispte

ud eft divina, N. — ,4d prob. 2. .N. Seq. M.

yftun

Quia intelle£tus creatus nec comprehenfivé,

find.

nec etiam femper füb ondine ad Deum creatu-

2ine

ras cognofcit. 744 prob. 3. IN. Cozf. ob eandem

d

rationem ; nam beatus videt quidem omnipo-

ol

tentiam Dei intuitivé, non tamen comprehen-

d

fivé & fuüb conceptu virtutis productive ad

| perfe-

quodlibert poffibile fingillatim determinatum ;

int"

fed folàüm íub conceptu potentie productivae

iil

poffibiium omnium quafi in communi.

j

TE

ARTICULUS II

rin

qui

n ey im quo Deus coguofcat ves ommuej

e v

polfiiles ?

!t of

Ota. Agitur hic de rebus poffibilibus

o

DI N

tum fecundüm effe formale ac pro-

re u

prium, tum fecundüm ratrionem poflibiliratis;

ecefïäf;ä

feu üt poffibiles fant. Primo quaftionis capite

9

afferto , alterum continet duas infepartes: 1ma

TL

eft, an Deusin feipfo poffibilia cognofcat? 2da,

d

an cogno(cat eadem etiam immediaté &directé

t

in fe ipfis? Circa priorem tenent nepativam

n

mantibus.

Nominales & Vafquez, reliquis omnibus affir-

T.

Cüm enim hic non qusratur de

Ípecie quadam intentionali imprefía, qua fe-

( pCK

j

ii

cundüm noílram rationem eflentie divinz in

uj

ordine ad obje&tum creatum tribui poteft, fed

de intelligibili obje&tiva; fententiarum diverfi-

j

tas ex eo oritur, quód hepantes non admitrant

divi-

connexionem eflentialem inter e!ï'emiïam

nam

Dsg Dsgo Uxo.

478

]u

nam & creaturam poffibilem , affirmantes veró

Ti

eandem füpponant. Hoc ipfüum veró & nos

.j

hic füpponimus; & unicà duntaxat rationebre-

sl

viffimé probamus: Queelibet creatura ex fuis

IT

intrinfecis habet determinaté haec duo; nempe

j na.

poffe exiftere, & non poffe exiftere à fe: ergo

li

ex fuis intrinfecis habet determinaté poffe exi-

nifi

ftere ab alio- tanquam à caufà prima: fed boc

o

eft creaturam effentialiter connecti cum caufa

Qs

prima, quz Deus eft: ergo. . Circa pofterio-

Ym

rem non folüm 'Thomi(tze omnes , fed Suarez;

T

Molina, Valentia & alii non pauci & Noftris ne-

gant contra Scotiflas & reliquos, poffibilia in

Unde conftat perpe-

di

fe ipfis à Deo cognofci.

[

ram dici à Goneto Difp. 2. de fcientia poflib.

q

art. 2., quàd ex hac quaftione dependeat pofi-

Tij

J/

tio aut deflructio fcientise medie; non enim

unum ac idem fundamentum eft Autorum ne-

fit

gantium , & à multis in hac que'ftione pollibi-

W;

Tie

libus duntaxat detrahitur ratio motivi intentio-

Q

paliter motivi.

&d

218. Dico J Deus omnes creaturas poffibi-

les etiam figillatim & diftincté cognofcit. Pro/.

D

iv

iisdem argumenris; qua five ab autoritate five

ex ratione num. 202. & 203. adduximus. Cof.

U

4

inprimis à priori : Deüseftinfinité intellectivus:

erpo habet vim coono(cendi omne intelligibi

le:

1 Q

f

fed res potlibiles funt intelligibiles ; quia funt

iU

entia fàlrem poffibilia, & unumquodque ficut

ií

eít ens, ita eft intellipibile: ergo divina cogni-

tio ob infiniratem füam hac omnia compledti-

b

P

e e&a

tur. Deinde à pofleriori: Impolflibil

Deum

D E; Dzo Uwo.

479

ov

Deum ignorare rem, quam poffit creare; quia

&

nihii operatur vel operari potcít, nifi üt agens

nebre

intellectuale; tum quód folus bic operandi mo-

eli

dus fit perfe&us & Deodignus; tum quód po-

n

tentia divina urpote infinirà, fieque tamen infi-

nita entia producens, aut ex fe determinata ad

m

yloa

hzc potiàs quàm illa entia producenda, non-

nifi per intelletum & voluntatem determinari

d

1 i

poteft ad effectus, quos ponit reipsà producen-

dl

dos. Ergo repugnart, aliquid cadere füb divi-

Ij

nam potentiam, quodfüb fcientiam divinam

N

f

non cadat.

l

j

- 21g. Diro ]. Ex füppofito, quód Deus

j

AP

effentialiter connectarur cum poflibilibus, Deus

-pe

po[ü

illa cognofcit in fe ipío; & quidem tot titulis ,

quot effentialiter cum illis connectitur.

Prob.

g[pü;

| eni

Im. j. Medium effentialiter connexum cum

termino nequit comprehenfivé cognofci, quin

w

í

cognofcatur terminus propter talem connexio-

y

jnd

nem; quia enim comprehenfivé coeno(ci eff

cognofci claritate extenfivà omni, &hinc relatà

ad omnes terminos, ad quos relationem dicit i

m

planiffimé fequitur, quódcognofci comprehen-

i

u

hivé medium cum termino connexum fit ex-

preísé cognofci àt connexum cumtali termino,

k u

adeóque terminum propter talem connexionem

if

1"]0!9

cognofci. Sed hoc ipfüm eft terminum cogno-

Ícere in medio connexo, ut num. 21I. expli-

y

n

cando copnirionem rei in alio diximus: ergo

fi upponamus Deum effentialiter connecti cum

Jf

w

AII

poflibilibus, Deusea in fe ipfocognofcit. ProZ.

)

2d. p. Quia pofito, quàód Deus effentialiter

i

COrnn«

j

J

b

Dzr Dro UNo.

480

Áifi

conneétatur cum creaturis, & quód connexio

cum termino fit ratio intentionaliter motiva co-

f

nitionis termini; tot erunt in medio rationes

| t

objective intentionaliter motivae, quot fünt

j f

connexiones velTituli connexionis.

Corjf. vefe-

if

rendo & próbando media , in quibus Deus com-

ld

muniüs dicitur cognofcere poflibilia. Eorum

jb

li

imum eft ípecies intellipibilis divina creatura-

€00

rum , quatenuseffentia Deieminenter continens

[(5)

omnes creaturarum etiam ür poffibilium per-

i

i

Q

fectiones rationem intentionaliter movendi ad

edum íünt ides

Q

earum cognitionem gerit :

divina creaturarum ; quatenus effentia divina

D2

üt participabilis connotat infinitos modos, qui-

q

bus à rebus creatis perfectiones divinee partici-

d

pari poffunt; unde attingi oportet Iprimariam

W

poffibilitatem, que in perfectionum. feu prz-

D

dicatorum confenfione confiftit: 5f/um eít om-

W

niporentia divina, cujus terminus adaequatus

alius non eft, quàmres omnes poflibiles: 4rum

d

eíft ipfüm Verbum divinum , quod quia eh

d

fubftantialis imago divinitatis, in eodem res

L

omnes poffibiles etiam reprafenrari oportet.

H

Atque hoc medium frequentiüs affipnatur à

q

Ss. Patribus , quos vide apud Petav. L. 4:

il

"

C. 11. & in Tr. de Deo Trino.

220. Dico 11/. Deus etiam immediat? co-

D

nofcit poffibilia in feipfis. — Proj. Quia intel-

q

Je&us divinus eftinfinité cognofcitivus, nonfo-

[:

làm debet cognofcere omnia, fed etiam eo mo-

i

do, quo fünt cognofcibilia: fed potlibilia fünt

fik

etiam immediate in feipfis cognofcibilia; tum

W

quia

s

" d

Ds Dxro Uxb:

48X

atl

tum quia immediaté in feipfis habent verita-

jv

tem objeclivam, vi cujus terminare poflint

ationd

p füt

enuntiationem fibi ipfis. conformem;, cujus-

modi funt, effe in porentia, effe producibilia,

if

effe poflibilia , non involvere pradicata con-

5000

tradictoria: tum quia àt funt. intrinfecé poffi-

Eont

bilia, ita & intrinfecé atque hinc immediaré

relt

cognofcibilia: tum quia res prateríte exiíten-

yntinen

tes & future fünt in feipfis cogno(cibiles, à

n* quibus res poffibiles non diftinguuntur fecun-

E

at

d

veritatem objectivam, fed dunraxat fe-

nt (

cundüm ftatüm: ergo. Cosf. Maximé Deo

] dW

neganda foret cognitio creaturarum in feipfis,

y, d

quia hic cognofcendi medus inveheret quan-

ii

dam imperfe&tionem: fed nullam proríus im-

mare

"

perfectionem inducit. Nam 1350 imperfectum

ü Pfä

non eft, Deum puré intenrionaliter moveri à

«t

poífibilibus ad cognitionem; cüm hic moven-

qq

di modus praecisé fitus fit in eo, quód obje-

ps.f

€tiva veritas poffibilium poffit prudehter red-

qlllü

di pro ratione affensüs: 240 necimperfectum

m

eít, quód divina cognitio extrinfec? fpecifice-

opOI

tur à poffibilibus; quia & hoc fine imperfe-

€&ione admittitur in fcientia divina de exiíten

gnütl!

pb

tibus in certa temporis differentia: 3//9 nec

u

imperfectionem involvit , quód .hác ratione

(ii

objectum formale cognitionis divinz efTet:quid

yu/ .creatum ac limitatum; tum. quia ficut ex ob«

;; [10110'

jecto materiali vel formali increaro & infinito

(

noftra cognitio non fit infinira & increata, fic

u

nec divina $ contrario evadit creata aut limitae

da,' t

| tRctum quiaficut in pyædicatis^diviniseüfæqg

g&.

ig

Ü

482

Drz Dro Uuo.

lis perfe&tio entitativa & realis, quamvis v. g

ttlio

intelle&io ex genere füo fir perfe&ior , quàm

atf

otentia productiva; fic etiam cognitio divina

[

It C

3

abens obje&tum formale creatum realiter ac

| ten

entitative eft equé perfe&ta ac habensobjectum

N

increatum, licét hec poftrema cognitio ex ge-

4

ht

nere fuo perfectior dici queat.

j

iC

221. Oljic. corit. 1m. Creature meré pof-

Tep

fibiles non fünt aliquid a&tu , neque erunt: er-

&l

go Deus illas cognofcendo, falem non cogno-

r

U

Ícit aliquid à fe diftin&tum ; prefertim

m

VY

poffibilitas creaturarum adaequate identificetur

li

Deo. Corf. I. Si Deus actu cognofceret om-

f

fini-

NT

nia poffibilia, in mente divina daretur in

tum categorematicum obje&tivum ; ficut. hoc

(s

à parte rei haberetur, fi Deus omnia poffibi-

tG

lia actu produceret: fed in mente Dei illud da-

Á

ri nequit; quia ceteroquin Deus cognofceret

Y

infinita effe poffi

bilia fimul, quee tamen fimul

li

non funt poffibilia: ergo.

Conf. 1I. f res co-

AE

gnofcitur in caufa univerfali, cogn

ofcitur fo-

li

]üm in communi & fecundüm rationes com-

«De

munes: fed poffibilia dum cognofcuntur à Deo

m

in feipfo , cognofcuntur in caufà univerfdli:

Q

ergo fic fálrem non cognofcuntur figillarim &

Vni

diítincté, fed in comnmmuni tantüm,

EU

5« D. . Non funt aliquid phy

ficé ac füb-

B

je&ive, C. obje&tivé acverificativo, N. Cüm

1üm

nullum objectum phyficé moveat divinum in-

ä&u

telle&um ; & tam praeterita quàm fütura e&qu

ET

fint objetum divinz cognitionis ac prafentia;

ts

manifeftum eft poffibilia fübtrahi non poffein-

telli-

Dz Dro Uuo.

483

ris Vl g,

tellipentiee divinae ex eo c:

q

apite, quod actunon

diit

exiftant, Accedit, quód

licet poffibilia non

fint cogno(cibilia per cogn

r

talem & vifionis,

itionem experimen-

jedi

feu enuntiantem illa phyficà

exiflere, dicenda

tamen eruünt co

gnofcibilia

xt?

per cognitionem idealem , obje&iv

am & fim-

plicis intelligentiae,

feu enuntiantem illa non

n

repugnare,

J

excludere fü

fed fub hy pothefi quàd exifterenr,

um con

tradictorium , quod eft ab-

a

foluté & fim

pliciter effe

jl

poffibile, ac objectivé

if

ac verificativé exiflere.

4d prob. D. Poflibi-

litas creaturarum extrinf:

e

ca & caufális identi-

«

ficatur Deo,

j

C. intrinfeca & formalis, N,

Caufàm poffe

P

ul

roducere creaturam eft aliqua

yoli

creaturz poffibilitas , ed

qua teneat fe ex par-

te caute, & hinc effectui feu creature extrin-

tdi

ecca e

: creatruram vero ex füis terminis feu-

A

J

predicatis non repugnare,

etiam eft poffibili-

nl

I35; quz cüm ex

| u

& hec

propriis preedicatis oriatur,

prexdicata à Deo diftin&a fint, forma-

j

lis ac in

trinfeca creaturge eft

, atque divería à

T

Deo. 44 Conf. I, g.

A. feq. M. Quia Deus

rii

omnia poffibilia folüm

cognofcir actu & fimul,

j

actualitate & fimultate

cognitionis, utpote quae

jip'

unicus & indivifi

bilis entitativà eft

actus; non

autem fimultate obj

æ ach

ecti, que fcilicet collectio-

nem poffibilium e

nuntiet vel omnia poffibilia

Ü

fimul effe poffe,

y

"d prob. Difp. eít; quia fi

actu producerentu

r omnia poffibilia, haberent

)u

actualitatem. & fimultatem fi

bi intrinfecam;

j5

adeóque daretur infinitum categorematicum

€reatum: econrra in mente Dei habent rantüm

L

H

P

ectua-

g

"ass

Drs Drzo Uuo.

'4841

a&ualitatem & fimultatem extrinfecat, Ícilicet

d

cognitionis divine; unde infinitum categore-

maticum datur, non creatum, fed inereatum.

N

«Ad Conf. 11, w. D. M. Si res cognofcitur in

lïmm

cauía univerfali creata, cognofcitur folàm in

Km

communi, C. fi in cauía increata, IN. — Crea-

itod

Qürà

tura folüm eft univeríalis per defe&tum virtu-

tis; utidicitur intellectus nofter univerfàlis per

firm

77

abítractionem à materia & mutuando fpecies

objectorum à rebus: econtra Deus eft univer-

j

falis per plenitudinem; quia virtus divina €

| BUAT.

caufa rerum fecundüm omnes rationes etiam

| formg

| Ik]y

fpecificas & individuales.

222. Oljic. cout. 2d. Quod non contint«

N

tur formaliter in Deo, nec formaliter feu f

fipí

(

cundüm effe formale cognofci in Deo poteft:

Bu

pulle creaturz continentur in Deo formaliter;

Ti

X

ífed eminentialiter tantüm: ergo. Cozf. J Si

Deus poflibilia cognofcit in feipfo tanquam in

Qp

üd

medio, ergo à copnitione fui progrederetur a

cognitionem poflibilium, ideóque haberetur

Cogj

Quo

in Deo difcuríuüs vel duplex faltem cognitio:

fed neutrum in Deo eft admittendum: ergo.

i

Ya

Cozf. 1l Deus füb nullo ex affignatis predi-

cato poteft efTe medium cognitionis poffibilium.

lu

jNam 1. eminentialis continentia hominis in

nj

angelo non poteft obtinere rationem fpecielin-

T

telligibilis obje&ivee pro cognofcendo hominé

Tat

in angelo: erpo nec ex eminentiali continen-

nj

— ia creaturarum in Deo , effentia divina pote

UR

Q«

lus

effe fpecies intelligibilis creaturarum. — 2.

:

"i

qvé ra:io'jdeæ poteft efIe medium cognoícen

À

Dz Dro Uxo.

48j

falia

di poffibilia; cüim Dion. L, de div. nom, C, .

got

icat, JDeum nom cogmofceve ves fecundüm ideatm.

tedtu

3. Nec omnipotentia; cüm hzc fecundüm no-

du

ftrum concipiendi modum füpponat cognitio-

lum 1

nem jam habiram poffibilium, feu rerum, quas

(

producere poteíl. 4. Nec verbum divinum;

| vit

cüra Anfel, ini Monol, C. 2g. hic fcribat: Sa-

db

zi mamfefhum efHin verbo, per quod fa&la. fum

(cià

omnia , fémilitudiues vevum non e[[c,

jvdt

9. IN. M. vel D. Quod formaliter in Deo

qmd

non eontnetur, nequit in eo fecundàüm füuum

j d

formale cognofci immediaté & dire&é, C.

mediaié & indiredié, N. Hoc ipfo, quód

ont

eus effentialiter refpiciat poflibilia , nequit

(ot

feip(um comprehenfivé cognofcere dire&? ac

70f€fï

immediaté, quin fimul poffibilia ranquam ter-

alitel

minos faltem indirect & medi

at& intelligat , -

j M

üt f, d.eft.. 44 Coof. 1. y. D, M. Si Deus

coguofcat poffibilia in feipfo per a&tus plures

wami*'

u

& diflin&os, progrederetur à cognitione fu ad

j

cognitionem polfibilium, C. fi & cüm co-

ggnim'

gno(fcat perunicum duntaxat& fimpliciffimum

adum, N, Prioritatem hic nullam inter-

1:83525

venire conftat vel ex ipfa cognitione creatura-

j

Ti

rum in verbo Beatis füperiüs afferta; nifi for-

j

fàn fecundüm noftram folüm rationem admi-

»EUW

feris ftantem praciss in hoc, quàd Deus fit

omlü

ratio, cur poffibilia cum Deo cognofcantur

gt

unico aCtu. — 44 Conf. II. . N. A[f. "d prob.

p

l" Di[b.eft; quia eminentialis continentia

ominis in angelo fumitur tantüm pro predi-

N

J (

catis perfectionis angeli pree homine; non au-

h3

tetm

EM

SRR-

486

Dzr Dzo Uüo.

tem fimul pro virtute hominem producendi,

i

ür accipitur ia.Deo, qua& connexionem effen-

"i

tialem. dicit,

A4d 2d. D. Deus non cognofcit

n

fecundüm ideam zternam à fe independentem

!

& extriníecüs affixam, C. fecundüm ideam fibi

l

]

incinfecam, quaque fit ipfa effentia divina üt

i

rücipabilis, N.

q

m

Ita nempe refpondet D.

om hic q. 15. a. 1. ad r.

» Dicendum;

Iu

»quód Deus non intelligir res fecundüm ideam

qi

»€xira fe exiftenrem: & fic etiam Ariftoreles

Ts

»improbat opinionem Platonis de ideis , fe-

B

»cundüm quod ponebar eas per fe exiftentes;

Qu

»non in inrellectu.,,

Caterum à Dionyfio

hi

nihil minüs quàm cognitionem creaturarumin

f

eo negari, num. feq. apertiffime patebit. 74

3*. D. Omniporentia üt actualiter operans fup-

l

'

ponit cognitionem jam habitam, C. üt potens

Hl

operandi, N. d 4;. D. In verbo non funt

fimilitudines rerum , accepte ícilicet à rebus

ä

»

externis &.creatis , C. provenientes ab ipío

»

Deo ejüsque effentia ür participabili; N. In

hoc feníu loqui Anfelmum probant verba con-

»l

tinuó fubjunéta: Zerbum ton ef. femilitudo ve-

vum , fed. ves fuz imitationes vevbi.

ug con-

)

ï

tra connexionem opponi folent; vide num 181.

2213. Olbjic. cout, 3t. Dionys. L. de div.

nom. C. 7. manifeflé nobis adverfatur fequen-

h

:

tibus propofitionibus; tma eft: /Voz [ecusdum

»

viftonem [rigulis [e immitti, fed [ecuudum cau-

ä

)

f& continentiam fcit omnia,

2da: Divinua ja-

E

pientia. [eip[am cognofcens fcit ommia. 3ti3: Deus

| 0

d fui.

B

64 nga' Jumt» mofcit , non verum fzo!z'n'ä,- e

4f2:

Dzr Dgo Uwvo.

487

cetd,

4ta: 5j fecundimn uzam caufam. Deus. omnibus

e.

exiflentibus e[fe. tradidit , [ecundum eandem cau-

Xnofd

Jam fciet omnia, & mon ex exiflemtibus fumet eo-

rentcm

vum uotitiam. Ergo juxta eundem Deus pof:

mll

fibilia non cognofcit in feipfis, fed in fe tanrüm

j i

ipfo. Neque folvitur argumentum dicendo ,

d)

quód excludatur duntaxat cognitio poflibilium

ydun

in feipfis per fpecies à creaturis acceptas; tum

jdeim

quia $,Do&tor negat Deum cognofcere creatu-

Qs

ras contrapofité ad hoc, quod eft cognofcere

"

creaturas fecundüm continentiam caufe: tum

CO

quia aliàs cognitioni divins nihil fpeciale tri-

o

bueretur; cüm angeli etiam non intelligant per

iil

Ípecies à creaturis acceptas. Cosf. 7. Aug.L.

; J

83. QQ. q. 46. ait de Deo: Vog enim extra fe

jl

quidquam pofttum intuetur : Nam boc opinavi

oteli

facrilegum efl, Quee verba exponens D. Thom.

u(xm

lc q. 14. a. $. ad r.inquit: ;; Dicendum;quód

g

»Verbum Aupuftini dicentis €?c. non eft hic

T

»intelligendum, quafi nihil, quod fit extra fe;

j

»intueatur , fed quia id, quod eft extra ipfum,

t

»non intuetur nifi in feipfo , üt dictum fuprà. ;;

i

Dixerat autem in corp.

» Alia autem à fe vi-

»det non in

TU

fis fed in feipfo;,, & L. 1, cont.

nl

gent. C. 48.

t

r

ipferat: 5Si igitur Deus aliud

»3 fe intelligeret quafi per fe & primo intel-

Tl

"

»le&um, ejus operatio intellectualis fpeciem

j

»& nobilitatem haberet ab alio, quàm ab ipío:

l [

» hoc autemeftimpoffibile, , Ergo. — Cof. IL;

ij

S. Ambr. C. 1. in Symb. Licet, inquit, JDeus

ompnia calefliaeg tevve[Iria ac minima queque per»

pu

j

lp

e iutelligeve , fed fen-

/hi

iciat , nibil 1amen exiva . fé

4

gula

7

"

* 'DE Dro Uxwo.

488

n

gula in fe intuevi dicitur.. Ex S.. Aug. L. 5. de

ii

en. ad lit. C. 15. P'idit omnia| Deus , quando

jecut 5 &9. fécut vidit , ita fecit: mon prater. [eip-

iiom

fum videus , fed in feipfo. . Ergo rurfüs conftat,

u

negandam Deo copnitionem creaturarum etiam

[

poílibilium 1n feipíis füb quacunque accep-

LT

&lone.

(

&. N. Aff ad prob. D. Cosf. . Deus poffi-

[

bilia non cógnofcit 1n f& ipfis fümendo huno

E

€ognoícendi modum minüs jam ufitaré & pro

cognirione,qua habetur per fpecies proprias

u

ab objeéto emiffas , C. furnendo illum ufita-

tiore jam acceptione &t pro cognitione rei

&

Q

propter ipfius propriam veritatem ,' N. Prio-

rem duntaxat ufurpationem negat Dionyfius,

W

Ut

qui l. c. intendit unic& probare , quód Deus.

habeat ab eeteroo cognitionem omnium , ne-

«

Ü

que modóà in tempore aliquid difcat. Men-

tem .hanc ejus eíle , patet tum ex diícursüs

D

N

exordio; qui eft hujusmodi : AMegue enim eas,

que. funt., ex iis, qua Junt , difcens uovit. divina,

1l

anens; fed m fe &5 ex fe pev c

au[am verum o«

mium cogimitionem , [cieuttam , e[Jeutidmque auti«

5

(

eiparam eg aut? compveben[am babet: son quàd

per [peciem fengula. confedevet , fed quod umo caue

« complexu otmmia [ciat Q9 comlineat ; um ex

probatione , quam defümir ex fcriptura ; in

E

qua frequenter dicirur, Deum res zovt[Je , pritis,

quam. fievept : tum ex Maximo in Scholiis ad

[:

C. 7. Dionyfii laudatum , ubi dicit Deum pe£

vaufam habere in f& cogmnitionem omnium ;

]

func

[

gu.öd g'llam expevientid. uon. compavárit ;

£nmt

A

p

[*

Dzsr Dzro Uxo:

489

X

enim Deus cognitioue poflevior imvenivetur ,

-U£

TT

in aliquo tempove uom coguo[ceus: tum ex ver-

^

J

fione Lancelii, fecun

üm quam propofitio

i

412 fic, enuntiat: Sicut Deus ommibus creatuvis

QUi

i

atualibus avibuit eJe , quim ab ilis effe fumat ,

u

Wa 9 eas omnes coguo[cit , quim ab eis per fpe-

ciem cognitionem accipiat. Hinc ad prob. N.

A L

pl

uoad rationem 74 patet refponfio

fino

ex diclis ; ubi declaravimus , cujnam oppo-

3

nat Dionyfius cognitionem Dei in fe ipfo :

JPIMS

quoad z4am affignamus differentiam , quee eti-

ii

amnum ílat cum data explicatione. — .Dum

k I

enim Patres probant Deum non cognofcere

Pu

creaturas per fpeciem ab his acceptam, ma-

fs

ximam & fpecialem perfe&tionem Deo tribu-

[at

unt inlinea intelligendi ; quia fi fpeciem non

,

accipit à creaturis cognitis ; nec eam accipit

N

aliunde: ex quo conficitur , intelle&um divi-

Ui

num nullà indigere fpecie, adeóque ex fe efe

j

completiffimum & determinarum ad cognof-

j

cenda omnia cognofcibilia , ütprimum cog-

n

noíci poffunt ; que eft fingularis Dei perfe-

T.

i

ji

&io: Angeli autem quamvis fpeciem non re-

cipiant à creaturis

; illarum ramen fpeciem

T

habentà Deo infufam. — 4 Conf. I . quoad

textum S. Auguflini D, 4, Deus non intuetur

y

m

extra fe aliquid tanquam exemplar feu ideam;

ad cujus fimilitudinem & normam eftormet

I

jj

ereaturas , C. non intuetur extra fe aliquid

nf

tanquam objectum ,. quod immediate & in

j

Propria ratione ac veritate percipiat; N. Pla-

4l

j

tonicas ideas nempe hic infectatur S, Do£tor,

P

h

cujus

490

Dz Dzo Uxo.

cüjus hec verba non interpolata damus: Haf

autem vationes ubi avbirvandum e[l effe , uift in

[

ipía meute creatoris ?. . Non enim extra fe quid-

W

quam pofftum inuetur , ut fecundum id couffi-

It

ii

Yi

guevet , quod con[Hituebat : Nam boc opinavi

Jacvilegum eff.

Quoad textus D. Thomz g.

d

íub eadem diftinf&ione , qua nuper ad expli-

M

candam Dionyfii mentem data fuit ; nam in

M

Summa l, c.ad 3.affert hanc . rationem , cur

m

Deus creaturas non cognofcat in fe ipfis; quia

cognitio divina nequit fpecificari ab objeéto

[

creato , cüm iftud non poffit effe principium

W

intelle£tualis operationis , per fe nempe vel

D

l

per fpeciem influens: in L, cont. Gent. au-

tem ]. c. plures rationes addit ,' nempe quà

Yi

Deus aliàs mutaretur in pejus, haberet plu-

res operationes intelle&tuales, foret in poten-

l ,gd

tia, aliquid aliud effer Dei perfectio ; & fci-

entia ejus ex multis componeretur : hz veró

omnes non conveniunt fcientiz nifi tali , quas

— — €3

——

ab aliquo extrinfeco vel conftitutivé vel phy-

ficé motivé & fic principiativé habetur ; quo-

rum neutrum in noftm fententia fequitur.

Caterüm advertendum efít, D. 'Thomam his

$—

in locis fermonem etiam facere de objecto

primario & nobiliore, quod effentiam Dei effa

TP— — —— — ER 2

non autem creaturas, jam füprà à nobis affer-

.

um fuit. 4 Cozf. 11, y, N. Con[. Ambro-

fius enim negat duntaxat cognitionem crea-

CO —

turarum in fe ipfis fecundàm modum à Dio-

m

p

nyfio rejetum ; Auguftinus autem hic rur-

—

füs rejicit ideas à Deo diflin&tas, ür ipía ver-

ba fatis manifeftanr.

224-

Drz D.EO UNO.

451

H

U

224. Infl. Coguitio poffibilium in fe ipfis

refpe&tu Dei eft fuperflua , imperfe&ta & im-

fl

poffibilis : erpo- non eít admittenda, — Pars

if

vma 4nt. pvob. 1. Deus potlibilia jam cog-

)pmml

nofcit perfectiffimà in fe ipfo: ergo füperflua

1e f

eft cognitio eorundem in fe ipfis. 3. Copni-

aj

tio divina poffibilium in fe ipío eft infinité

m If

erfe&ta : erpo copgnitio eorum in ipfis nul.

, at

am perfectionem addit , fed fuüperfluit. $,

qui

Eadem cognitio adzquat omnem cognofcibi-

u

d

litarem. polfibilium : ergo nihil füpereft per

apxum

cognitionem in fs ipfis cognofcendum. — Pars

X [

2da prob. 1, — Quia hiec cognitio effer (impli-

m

citer finita , utpore finita tam ex parte obje&i

materislis , quàm formalis, 2. Quia haberet

T

vile motivum nempe veritatem creaturz ob-

Qten.

js&tivam ; cüim quodlibet à Deo diftin&tum

k lo

comparaté ad illum pro vili habendum fit. 3.

n

Quia cognitio creaturarum in fe ipfis decolo-

W

ratior & vefpertina ; adeóque imperfe&tior ,

du

eft; ür num. 177. ex S. Auguftino oftendimus.

9

Pars 3tia pvob, 1. Si Deus cognofcit poítibi-

qu"ul

lia in fe ipfis, haec erunr. priora cognitione

"m

divinà ; ideo enim illa cognofcit , quia fünt

)b]!&ü

poffibilia: fed nihil dari poteft prius Deo cog-

d

noicente : ereo.

2. Sequeretur Deum non

:

fufficere fibi in linea cognofcentis, fed quafi

mbW

egere veritate creaià : hoc eft abfürdum : er-

go.

3. Sicut fe habet bonitas credta ad vo-

n

luntatem divinam, fic fe haber veritas ad in-

n

telleum ; fed bonitas creata non poteft im-

Ts

mediaté

p

"3

492

-DE Dzo Uwo.

1

imediaté movere voluntatem divinam ad amo-

| m

rem füi: ergo fimiliter,

| d

g« [N. .. Quamvis , quod 2dam partem at-

N

tinet, permitti poflit hanc cognitionem pre-

ii

cisb per rationem noflram & ex genere fuo

il

effe imperfectam nempe przcifivé , non au»

fib

]1

»

rem pofitive vel negativé, ücfid, 44 Part..

ime prob. 1. D. Conf.

Nifi per hanc cog-

[

&l

nitionem Deus poflibilia videat alio modo; C;

Si alio modo videat , IN,

uia veró Deus

[

non tantüra cognofcit ex füa perfectione in- -

qi

finita, quzcunque fünt cognofcibilia, fed &

for

quocunque modo fine imperfe&tione cognof-

f

ci poflunt ; fequitur neceffariam quoque efle

u

hanc cognitionem,

d prob. 2. D. 4. Cog-

nitio poifibilium in fe ipfo eft infinité perfeéta

l

realiter , C. formaliter & fecundüm noftrum

l

W

intelligendi modum , f474. in fua precisé linea

& ratione cognitionis creaturarum in fe ipfo

l

Ti

tanquam medio, C. in omni linea & ratione

cognitionis creaturarum in fe ipfis, .. 42 -

E

vob. 3. D. 44.. Adeequat omnem poflibilium

cognofcibilitstem quoad rem copgnitam , C.

!

quoad modum cognofcendi , N. — Prater

UCN

modum enim cogno(ícendi poflibilia in fe ip-

l

fo , modus alius eft cognofcendi in fe ipfis,

!

ficut eundem adveríarit admittunt ratione re-

N

|

rum aé€huliter exiftentium,

Ad Pavt. ad«

T

|

prol. 1. N. Aff. & Supp, / Si enim ex finitudi-

ne objecti penfanda foret perfe&tio copnitio-

l

nis, cognitio infinita nequidem permitteret

i

obje&um materi;le finitum ; cüm ficur ma-

À

lum

'DE Dzo Uxo.

493

m

lum habetur ex quocunque defectu , fic fini-

tudo in linea cognofcendi ex quacunque fi-

uf

nitudine : itaque perfectio divinae cognitionis

p

defümenda eft à principiis intrinfecis.

Alii

eí

u

diftinguunt: Cognitio effet obje&tivé finita; C.

n

fübjectivé , adeóque fimpliciter, N. 444 prob.

Dit.

2. D. Haberet motivum entitativà & infe vi-

a

le; C. refpective & in ratione movendi ad af-

u

fenfum' N, — Si veritas creata etiam compara-

[«s

t&ad Deum fpectatur quoad rationem moven-

1

di, vilius dici nequit ; cüm Deus fit duntaxat

d

fundamentum arguitivum & connexionis af-

gnaf

fentiendi veritati creatz ; ipfa autem veritas

d

IÉj creatm intrinfeca fundamentum formale.

o

"4d grob. 3. D. Cognitio crearurarum in fe ip-

fed

fis eft decoloratior & imperfe&tior refpeétu

Tutti

beatorum , C, refpe&u Dei , N

In beatis

lo

cognitio creaturarum in fe ipfis eft realiter di-

3

ftincta à cognitione earundem in verbo; unde

AU

nec eft beatifica, nec relata adhuc in laudem

J

& amorem Dei, nec habet pro comprinci-

b l

il

pio lumen glorise fed fpecies proprias crea-

IhC'

*

"

,Turarum, ex quibus capitibus decolorata &

i

" Vefpertina vocarur. Nihil eorum deeft cog-

J

niüoni divings creaturarum in fe ipfis , aut

p

preftantiora adfunt. 444 Pavtis 3tie pvob. x.

"u

N. feg. 8 vat. M. Nec enim fünt naturà prio-

A

res, cüm non fint obje&ta phyfice motiva:

nec ratione priores; cüm non fint motiva ,in-

"

j

tentionaliter determinantia , fiquidem refpe-

u

€&u poffibilium intelle&us divinus ex fe eft de-

of

enofcat,

n

terminatus & ratio, cur Deus ea c

[

P

offünt

qDr Dro Uxo.

494

Poffunt tamen dici logicé priores five fübfi- |

:

lt

ftendi confequentià. Sicut enim fi (ünt poffi-

bilia , Deus ea poteft producere , & hinc vir-

TT

n

tus produétiva affirmatur à pofleriori ; ita fi

Wie

funt poffibilia, Deus neceffarió ea cognofcit.

Sequitur ergo folüm , quód ratione fimul fit — "n

cognitio divina & res poffibilis , üt habert ra-

üy

tionem objecti formalis intentionaliter motivi,

n

Qit]

cüm in fententia adverfariorum res poffibilis

1

folàm fit obje&tum mareriale ; & fic pofterius

-tl

cognitione,; qua ratione priüs attingit forma-

le. 244d prob. 2. N. [eq. M. Quód enim Deus

L

cognofcat poflibilia in fe ipfis, non oritur ex

yus

I

aliqua indigentia fed ex infinitudine perfe&tio-

nis, qua facit; ut debeat cognofcere omnem .

p

veritatem omni modo , quo cognofci porefk . | |

j

finé cognofcentis imperfectione.

4Ad prob,

!

3. B. 1. d. M. N. m. Quia probabilis fenten- -

&t

Y

tia eft, poffe bonitatem creatam immediaté at«

tinpi à divina voluntate & aliquomodo effe

qi

e

motivum aétüs complacentie aut amoris di-

vini; de qua inferiàs dicetur.

&- 2. M MO

C]us

(j

Di[p. elt 1, 5 quia voluntas eft potentia libera,

& ficut ex hac ratione poteft amare vel non ^ *

amare objectum mareriale creatum, fic poteft

hr

illud amare ob hoc vel illud motivum : fed

Q

intellectus e(t porentia neceffaria, & ficut hinc

TU

cognofcere deber omne veré copnofcibile ;

!ät

; D

íic pariter debet illud cognofcere omni mo-

do & ex omni motivo , quo cognofcibile eft — !

5, Càüm

)

fine cognofcentis imperfectione,

voluntas fit fedes moralitatis , moralitas autem

À

actuum

Dg Dzo Uxo.

495

fii

a&unum divinorum debeat efIs perfe&iffima,

fequitur etiam hos actus ex motivo perfe&iffi-

pl

( V

mo , quale eft una bonitas increata , proficifci

;l

ebere: econtra ficut perfectio intellectüs di-

nofi

vini exigit, ut omnia cognofcat etiam ea, quae

mll

voluntas amare nequit, qualia funr peccaia;

ita pariter exigit ; ut ea in fe ipfis cognofcat,

bt

cüm aliunde in hoc nulla re

J]OIMI

fibis

cies imperfectionis relucear.

pugnamiay aut fpe-

fs

225. Obferva. Ex iis; que de obje&to ma-

r

teriali cognitionis divinge diximus , facile pa-

tet; àDeo cognoíci;quecunque in aliqua tem-

! pu

t

poris differentia exiflunt , nempe priafentia,

preterita & faltem neceífarió & abíolut& fu-

f

mritdl

mra Fadem videri à Deo in (e ipfis, ex

pot

refenti articulo, tanquam arpgumento à ma-

tro

Jori ad minas , claré colligitur. Adeó veró

certum eft, quód hec omni

«

nofcat in f& i

à Deus etiam cog-

jn!

pío; ut etiam preedicata ejus

ä

quaedam contingentia , decretum nempe effi-

j

p

1

cax productivum rei, & fcientia vifionis de

ejusmodi obje

&to reflexé cognita , potlint effa

i

media , ín q

bt

uibus Deus res. illas intelligat ;

quandoquidem hec predicata effentialiter

d

conne&untur cum exiftentia abíoluta illarum

npü

J

p

jj

creaturarum, Unde quà ratione füperiiss dixi-

mus resexi(tentes in certa temporis differentia

u

j

() j

À beatis: cognofci in verbo , e&dem illas dici-

mus videri à Deo in fe

ipfo.

Dixi: Salzem

j

blletü

nece[Javió &$. abfolut? fut

ura; quia ficut circa

&c & tum preefentia tum preeterita confen-

(it

tiunt omnes ; fic multum controverfise eft in-

TT

ter

uf

496

Dzr Dro (]Nö.

ter Theolopos de copnitione vel cornitingen-

| h

ter aut liber& futurorum , vel futurorum po-

D

fita aliquà conditione; ad quam examinandgm

tp

nunc ex ordíne progredimur.

lr

tf

^ARTICULUS Ill

10f

lte

An, &2 n quo Deus cognojcat contingentia

fico

ab[oluzà futura ?

T

2246,

Oa 1. Contingens opponitur nece-

Tion

fario, & üt tale fümprum aliud vo«

L

catur contingens in fe, quod fcilicet effe vel

| fltj

nori effe poteft, quo pacto omnis creatura eft

Q

li

contingens ; aliud conüingens in ordine &

caufüm, quod nempe non oritur neceflarió à

]. N

íua caufa in a&tu primo proximo conftituta,

N

fed poteft fieri vel non fieri ratione libertatis

tT

caufe; undeliberum contingens dicitur. Fu-

W

turum pur? fumptum differt à preíenti &

D

Yer

praterito ; unde ficut prafens dicitur , quod

nunc eft five exiftit, & praterirum, quod nunc

b

non eít, fed fuit ; ita füturum recté appella-

| f&n

uod nunc non eft, erit autem poíte&

W

Dividiturin abíoluté furarum , quod nempe

!hew

nunc non exiftir , abfolut& tamen exiftet po-

fi

(tea, h. e. in aliquo inftanri fequenti ad in-

[

flans prxíens , in quo dicitur futurum ; &in

o

Q

conditionaré futurum , quod nunc non exiflit,

exiftet tamen poftea , fi aliqua conditio pona-

Tr

tur, Abfoluté futurum fübdividitur à quibuse

Ti

niod certà

dam in fimpliciter futurum , feu

l

erit poftea ; & in futurum 'fecun

d

àm quid ;

. .

r feu

m

m

Dz Dzo UNo.

497

p

feu quod attentá vi caufarum naturalium erit

mp

poftea , licet divinitüs impediri queat, Nos

d

in preefenti ficut füb nomine contingentis de

libero , fic nomine abfoluté futuri de fimplici-

^

ter füturo maximé loquimur in utroque quae-

ftionis capite. Porrócirca prius duplex emer-

[/

fit error ; alter tum Erhnicorum. tum hare.

ticorum Marcioniflarum , qui càm prafcien-

tiam Dei cum libertite hominum conciliare

u

non valerent

; illam negárunt ; Unde S. Aug.

uv

L. 5. de Civ. C. 9. de Cicerone ait: U7 /o-

1 u

mines faceret liberos, fecit facrilegos, . Alter So-

uid

cinianorum

liter à Deo

» Qui dicunt non nifi conjectura-

ine*

coenofci contingentia libera fütu-

f

. Ya5 eoquód hzc non habeérent determinatam

Tirut

veritatem.

Circa pofterius Theologorum ali-

ia

qui refp

onfionem declinantes , cüm Davide

N

Píal

?ia

. 138. exclamant:. Mirabilis fa&la efl fcien-

u

Pua ex me , €9 non potevo ad eam : reliquí

rem quantumvis m

n

yfterio pleniffimam proba-

i

bili faltem expofiti

one declarare quidem con-

tend

p

"unt.

unt , fed in diverfas plané opiniones abe-

ol

Ex his due faünt celebriores ,

quarum

n

alterutram pleriqu

e doctores pro diverfitate

d

uarüm , quas fectantur alibi , fententiarum

"

j

am ampleé&tuntur,

1ma eft eorum , qui de-

i

-cretum ,

cauf:

quo Deus vult prebere concurfutm

a

& libere & ad

ejus actum liberum concur-

d

rere, ft

aruunt effe abfolutum. efücax , & deter-

u

minatum ad una

m partem, five dicatur cum

atl

'Ifhomiftis pre

dererminans , five cum Scoti-

J

l

ezg-

[

-3iis condeterminans ; & hi volunt conting

tia

xkü»

98

Dzs Dro Uxo.

tia abfolut? futura à Deo cognofci in- hujus-

)

modi decreto: 2da eít eorum , qui decretum

[

de prabendo concuríü ftatuunt efle indiffe-

Átin

ïl

rens, ipfüm concurfum in actu primo indiffe-

B.

rentem , in a&tu autem fecundo determinatum

; Ut

quidem, non tamen antecedenter fed confe«

At

uenter ad determinationem voluntatis creata;

It

& hi negant futura illa cognofci poffe in divi-

Quf

no decreto, communiüsque ftatuunt ea in fe

x

ipfisà Deo videri. De utraque hic breviter

u

tra&abitur , ita tamen ut unice vel precipué

effe

loquamur de naturalibus & quee (unt agenti-

ft;

bus creatis libera , a&uri de aliis in fequenti-

N

bus.

à

227. Nota 11 Supponimus hic ex Philo-

i

1. futurum nuper definitum dici for-

fophia ;

n

male,; preter quo

d datur etiam futurum cau-

n

fale , üt indicat S. T'h. Q. 12.

de veritate ; feu

, de Prophetia a. 10. ad 7.

Aliquid potef! di-

l

ci e[fe futurum , u folim ex

0€ 5

]

uod ita erit,

fuis , ut fc fit

tl

Jed. quia ita efl ovdinatum in caufts

lt

füturum, Utrumque eft quafi concretum di-

00,1

cens in recto entitatem rei , quee dicitur futu-

m;

ra, & pro forma ipfíam füturitionem ; qu&

| jj

fimiliter alia eft formalis & intrinfeca , alia cau-

falis ex extrinfeca,

2, Futuritionem fortma-

Ál

E

lem formaliter & adzequaré conftitui in carene

x

tía rei nunc , & exiftentia ejusdem poftea ; !ü-

f&

IC(

ruritionem veró caufalem in carentia caulae

li

roducentis quà producentis nunc; & exiften-

W

tia ejusdem quà talis poftea; preefcindendo an

ve

N

caufa illa entitativé fuümpta actu gxiüat

non

il

Dz Dzo Uxo.

hoj

499

-^

non exiftat ; aur an fit agens neceffarium &

U

Dd

"

determinatum ad unum , vel liberum & indif-

nife

erens ad oppofita,

Ratio utriusque eft; quia

his precisé intelle

tUR

&is intelligirur fururitio

QU

ütriusque, 3. Nullum quidem effectum effe

aut denomi

nari poffe futorum ante omne de-

Ctedi

n d

cretüm conveniens natura effectüs , aur ante

DA

caufám ; quia quicunque effe&us effentialirer

t

dependet, vel füpponit decretum Dei ac füam

caufam ? non requiri ramen

; ut jam , dum

aa?üe

effectus eft futurus , decreru

m vel caufa actu

ggetti

fit ; aut fit determinara ;

quia hec folüm re-

quenll

quiruntür ad exiftentiam

effettüs , non autem

ad ejus carentíam

hi

; adeóque non pro nunc

(j fo

Íeu in inftanti , in

quo eft futurus , fed folàüm

pro tunc feu pro inffanti , quo res eft exiftens,

n cil

4-

P

&1&!

en

ropofitiones fingulares de futuro contin-

n

te non habere determinatam veritatem vel

ouM

j

a

lf

jl

jf

nis

tatem ex vi & natura folius contradictio-

Ui

"]

; quia ex hac folüm fz

quitür unam inde-

[

terminaté effe veram

AU

€0, quód unius

; alteram fal(am ; fed ex

r'i

objectum determinat fic erit,

üt propofitio e

nuntiat , alterius veró non erit.

!j

Q

$. Essdem

i

jid

propofitiones hanc veritatem vel

alfar

atem habere pree(cindendo à decreto Dei,

ld

feu

4

tum Dei aut aliud

eatenus independenter , quatenus decre-

quodcunque abfoluté & an-

i

teced

enter connexum curn futuro non eít con-

r

ftitutivu

ull

Ratio e

m veritatis propofitionum hujusmodi,

ft ; quia hz propofitiones fünt verae à

fo

rmali futuritione obje&ti : fed formalis rei

ii !

[

fu

turitio preefcindit ab:his in fuo conftitutivo,,

lia

vel

N

foo

Dz Drzo UNo.

;

vel formaliter & adequaté ab his nof con-

|

ä

M

ftituitur: ergo.

ini

!

(ltp

228. Dicro l. Deus ommia contingentía

abfoluté futura certiffimé ac infallibiliter jam

! M

Prob. autovitate. ln

|Nun,

ab aterno cognofcit,

lf

Scriptura 1. praícientia futurorum liberorum

ftaruitur tanquam proprius divinitatis chara-

iti

A5 nmune

ls |

&er ;

unde lfa. 41, v. 23. dicitur :

giate , que veutuva fuut in futurum ,

e9 fciemus,

t

ftmy

quia Dii eflis vos. — 2. Fadem fcientia univet-

i

fim tribuitur Deo. Sap. 8. v. 8. legitur: igga

£2 mon[lra [cit , antequam fiamt , 9. eventus tem-

nf

Deus

d

porum &5

faculorum. Dan. 13. V. 42.

«terue , qui abfconditorum es cognitov ,

qui uó[li

s

u

omtiia , autequam frant. 3. Speciatim etiam hu-

3us fcienuz exempla proferuntur; David enim

ptm

de fe PGl. :38. v. 3. & 4. eit : Jutellexifli. co«

ER

QU

gitationes seas de longé;

C? ommeg vias meas

ais

pravidifli : Deus apud lfa. 48. v.

g.

Pradixi

LE

dicavi tili,

zili ex tuuc , antequam venivenut y in

De

fütü

ze fovtó diceves:

idola mea fecevunt bac.

Chrifto Joan. 6. v.65.

- Sciehat ab initio Z'ejus,

Antec

qui e[fent som credentes , €9 quis zraditurus. ejre

p

eum. His adde ex Prophetarum libris predi-

ttnj

li

&tiones omnes , utpote eventu certó jam com-

robatos, unde Tertul. L. 2. cont. Marc. C. f.

Q

Pra[cientia Dei tautos babet te[les , quantos fect

U

Ti

Propbetas.

Conf. ex Ss, Patribus, inter quos

Orig. apud Eus L. 3. de preep. Evang, ait:

W

, id Deum

i(| 1

Quidquid aliquando futurum e

multó ant? futuvum pvenofe , ut Scripura

Qin;

abefez autovüas , vel ip[amer ex Dei wotiont

taleg |

[)

Dr Dro Uwo.

jot

|

ij profc&là demum intelligat , qui pvoló vim

Jam e9 excelentiam divime meutis intelligit,

yet

S. Aup. L. ;. de Civ. C. 9.

Confitevi Deum ;

du

& negave pre[cium futurorum , apertif/yma. eff

72

in[auia, —Prvob, vatione, Mens divina eft per-

TOTUG

fectiffimé & infinité intellectiva , adeóque cer-

ci

tó & infallibilirer cognofcit omnia cognof-

At

cibilia fibi aliquando prefentia : eft autem

Itl

eterna ; adeóque omnia ; qua fuerunt, fünt,

(

Jniee

aut erunt, aliquando fünt Deo preefentia, Prae-

terea Deus eft immutabilis ; proinde ejus eti-

o

j i

am fcientia quoad fe eft invariabilis, quamvis

Di

obje&tum ejus fir variabile : ergo non cognof-

"

cit res tunc primüm , quando actu fünt, fed

m

ab eterno , five unà cognitione eterná attin-

] eni

gitomnia, Denique quecunque erunt , Deus

tf

lia

ab &terno in fapientia füa conflituit vel or-

dinando vel permittendo : hoc veró fine cer-

yM

pul

ta ac infallibili notitia fieri nequibat : erpo.

229. Dico II Deus contingentia abíolutà

n h

jl

futura non videt in decretis ad unam partem

antecedenter determinatis. Hoc nomine, üt

V[] iju

"T

füprà di&tum eft , intelligitur etiam decretum

condeterminans ; tum quia plures Scotiftee ul-

p

tró fatentur, quód hoc decretum fit ratio ;

d

c,(!*

cur caufa fecunde determinatum a&um po-

il

nat, & fic antecedenter non tantüm determi-

j

J

d

natum fit ; fed & determiner: tum quia utrae

que voluntas divina fcilicet & creata; nequit

j /

r»dm

ici ratio , cur determinatus ponatur aéctus;

cüm intelligi nequeat , confpirare duss volun-

j

id fiat cafu ; quod in

ii

tates in idem ; nifi vel

i3

COD-

A«x

d

$o2

D& Drzo Uxo.

concur(u Dei & creatura dicere eft nefas: vel

Á

una moveat & fit rario, cur altera apat; quod

n

ia

fi voluntati divinee tribuatur, affertum noftrum

n

valet; fi voluntati create. concedant Scortifte;

ï

5

rel

fuis principiis repugnant : vel utraque mo-

f

veatur à tertia ; quam nemo affignare vel au-

E

tsf

debit vel poterit.

Prob. Hujusmodi decreta.

If

videnrur effe fuperflua , fanctitati divinae in-

W

juriofa, & libertati creata noxia: ergo non

á

fre

dantur, ideóque Deus in iis futura videre ne-

m

quit. £zzece/ens , quod tum in Philofophia

tum alibi in '"T'heologia oftendi folet , breviter

ij

probatur per partes; & quidem quoad 1m, part,

Ri

Quia decretum anrecedenter determinatum

D

ac determinans 1. non eft neceffarium ad fal.

l

vandam in Deo rationem cauíze prime; cüm

)

hec ratio falverur in eo , quód Deus dederit

D

ac confervet caufe fecundee vires ad operan-

h

dum, & per concurfum indifferenter obla-

b

tum compleat ejus potentiam proximam, síc-

que moveat & applicet ad operandum , quin

«

eam determinet : nec 2. eft neceffarium ad fal-

E]L

vandum fupremum Dei dominium ; cüm illu

D

üt morale, fàlvetur per hoc, quód Deus cau-

Y

fz fecunda actus poffit imperare vel prohibe-

Y

re , illósque pro fuo placito ad certum , quem

k

libuerit, finem dirigere & adhibere; üt phyfi-

q

cum veró per hoc, quàd caufam fecundam pof-

fit confervare vel deftruere, eámque per me-

dia quamvis ex fe repudiabilia tamen certó &

ii

infallibilirer Deus poffit perducere ad operan-

[j

necef-

Qum .id;quod ipfe voluerit : nec 3. eft

l

farium

N

Dz Dzo Uwo.

$03

T

fürium 'ad falvandam infallibilitatem 'divinae

,qu

prefcientiz ; cüm , üt S. Aug. L. de Prad.

eflrim

Sanct, C 1o. inquit, predeftinatio quidem fine

QU

praícientia in Deo effe nequeat, poffit tamen

C m

'effe fine preedeftinatione praefcientia : nec 4. ne-

TET

ceffarium eft ad tollendam caufze fecundze in-

deci

differentiam ; cüm hec non fit paífiva fed acti-

n i

va, nec proveniat ex imperfectione & defectu,

() T0f

fedex perfectione & eminentia virtutisad apen-

d

dum, vi cujus ita habet potentiam agendi, ut

Jopii

ye

pro arbitrio agere vel non agere poffit. Quoad

Ad.pavt, Quia fi Deus prae - vel condetermina-

) jl

ret ad a£tum malum veletiam ad materiale tan-

jntnt

tüm peccati , evaderet autor peccati; quia De-

y P

us omnino cenfendus foret velle ipfüm forma-

» d

le peccati feu malitiam eum materiali; quod

jederi

vult & praordinat, neceffarió connexam : tum

yt

quia nec homo, qui caufa per fe peccati ha-

T

betur, aliud quid facit; prefertim in Thomi-

At W

flarum fententia formale peccati in negativo

»,U

conftituentium, — Quoad 57. part.. Quia pofito

14

j

ejusmodi decreto homo v. g. nec libere elice-

m

ret amorem, ad quem determinat illnd decre-

qe

tum; necliberé etiam omitteret non amorem

Prohm

vel odium. Nam inhoc cafu r. homo illenon

n

u

poteft (& ipfüm determinare ad amorem, ne-

J

que ante illud decretum determinans, cüm alias

J

h

foret inutile hoc decretum; neque dum actu

u

decretum illud determinat , cüm fe determinare

gt

ad amorem non fit przciseé amare; nec fpon-

(

té tantüm amare , fed amare vel amare velle

i

fine aliqua neceffitate vel oblipatione intrinfe-

f

Ydi4

€a

—

$04

Dzr Dso Uwo.

ca antecedente ad amandum, àr tamen fit pra-

Tuti

fente iíto decreto. 2. Homo ille odium omit-

ITT

teret neceffarió , non autem liberé feu ex po-

[

| f0l

teítare intrinfeca & dominio in actum ; quia

non haberet decrerum determinans ad odium,

iib

tali

iNam qui caret virrute aliquà fic ad odium ne-

ceffarià ; ut eà non pofità repugnet effe odi-

fian

Tür

um, ille neceffarió & non liberé odium omit-

tit: fed qui non habet i lud decretum feu pre-

Ti

determinationem ad odium , caret ejusmodi

E

virtute : ergo.

ii

TQ

230. Dico.

III. Deus faütura ej'usmöd'i vi-

der immediar? in f& ipfis, h. e. in veritate eo-

L

rum objectiva. & actuali exiftentia in fecutura

j

temporis differentia.

Prob. Contingentia ab-

D

folut& futura (unt determinat& vera & cognof-

i

cibilia in fe ipfis ; tum quia prefcindendo ab

omni decreto vel causà, verificatur in feníu

f

formali de illis hec: propofitio : jam non ex-

h

iftunt ,. exiftent tamen poltea : tum quia ficut

]

exiítentia rei in tempore preefenti cognofcibi-

[

lis eft in fe ipfa & preícindendo ab omni

[

caufa tranquim illius conftitutivo , fic & cog-

f

noíci poteft exiflentia rei in fecutura tempo-

'

ris differentia: Ergo Deus, qui ab sterno

[.

cognofcit rem quamcunque pro eo modo ac

L

tempore , quo ícibilis eft ac vera , futura hu-

t

[

ju-modi in fe ipfis coenofcit certó & infalli-

biliter ; cüm nos eadem copgnofcamus fepe

li

probabiliter aut imperfe&t&:| Cozf. 7. S. Thom,

!Sh

in «m. Diít. 38. q. 1. a. s. in Corp. poftquam

li

dixiffet, in caufis quidem neceffariis rem fu-

[

turam

Dg Dsgo Uxzo.

$05

pre

turam cognofci certó poffe, minimé antem ia

Ontl«

lis, qua' fe habent ad utrumque effectüs , fci-

x p

licet in liberis; ac praeterea docuiffet contin-

; qii

gentia , quando jam extant in rerum natura ,

(iun,

habere effe determinatum ideóque certitudi-

f

naliter poffe cognoíci ; demum fcribit, divi-

eok.

nam de futuris cognitionem non obflante re-

Qni

[

rum contingentià effe certiffimam , quia divi-

um

nus intelleétus intuetur unumquoque contin-

quii

|

gentium, non folüm prout eft in fuis caufis,

fed prout eft in fio efle determinato, & hanc

d

mox rationem fübjungit: Càm enim re exi[len-

It

1e ipfam vem videat , prouz in fuo e[[e determimate

3Q

e^, aliter. cognofzevet vem , pollquam e[l , quàm

i d

antequam fiat , $9. féc ex. evidentibus verum ali-

gno[ :

quid ejus cognitioni accvefceret. — Idem uberiüs

lo d

in reíp. ad 3tium fic exponit: Z&us divine

nl

cognitionis tvanftt fupra contingens , etiamfi fu-

Qne

puvum fit munc , ficut tvanfre vifus. mofler fupva

" |

ipfum dum e[b: $ quia efJe , quod efl ,

uando

Ioffibij;

eft , nece[je efl , quod tamen abfolutà uon

ef

]

necef-

[

avium ; ádeo. dicitur , quàd im fe confidevaium

u

efr coutiageus : Sed velatum ad Dei cognitionem

ejt uecelJarium 5

u

uia adip[am mou vefertur ,uiff

gt

Jecundum quod. &

!

in. effe a&luali : &2 ideo femile

yo

[f fécut ff ego videam Sovtem pre[entialiter cur-

]

Veve ; quod quidem i fe efl coutitigens , fed ve-

IFQ

]Jlï

latum ad vifum meum eff nece(Jarium. / Similia

I

repetit in L. 12, de ver. a, 10, in Corp. & in

d

Summa , ubi foli Deo tribuit cognitionem con-

fquäm

tingentium füturorum in fe ipfis ac infallibi-

[

lem ; creaturis verà conjecturalem duntaxat

j

i5

&

—

$06

Dzr Dxro !UNO.

[

& in caufis, üt patet ex párte 1ma q. 14.8. 13.;

l

j

q. j7.3. 3.5 q. 86. a. 4. Conf. II. Si Deus fu-

tura hujusmodi non cogiofceret in fe ipfis,

|

.i

id oriretur vel ex eo; quód cognitio Dei; ut-

ote per medium contingens non poff«t effe

ï

infallibilis ; vel quód illa cognitio utpore ha-

]

J

I]

Á

bens motivum determinativum creatum ,foret

imperfe&a : fed neutrum ex his fequitur. Nem

Q.

1

itprimis quamvis etiam predeterminatio vel

decretum quodcunque , cüm fit liberum Deo,;

; i

R

poffit dici contingens; non tamen in fenfü ad-

verfariorum hoc impedit infallibilitatem fcien-

n

tie divinze; cüm hec non nitatur illi decreto

lls

utcunque fed ex füppofito, quód exiftat: fic

h

fimilirer ea contingentia futurorum non ob-

flabit infallibilirati cognitionis divine ; cüüm &

,R

ifta afferatur ex füppofito , quód res poftea

N

f

extitura fit , in quo fenfu jam res neceffaria eft,

üt proxime expofüir S. Thomas. Deinde co-

l

^

gnitio divina non redditur imperfe&ta , quó

veritas obje&tiva futurorum fit motivum teu

ratio affensüs divini, cüm eadem veritas pre-

þl

l

fentium & prateritorum ; quae juxta omnes

i

cognofcuntur à Deo in fe ipfis , nullam im-

perfe&tionem refundat in cognitionem Dei:

Erpo.

4

f

--

231. Objic. cout. ym, Quando Deus futura

oredixit ; he' preedi&tiones fa&pe caruerunt

effectu, üt conítat ex Ifa, 38. de morte Eze-

chig, & Jona 3. de fübverfione Ninive: aut

ä

fuerunt tantüm conjecturales, quia tam circa

fiepe

futurg abfoluta quämx conditionata Deus

ulus

p

DrE Dro Uuno.

$07

&f

ufus eft particulis forz2 vel for/itan , &t patetex

usf

Jerem. 26. v. 3. Ezech. 2. v. j., Joan. g. v.

pl

46.&c. Ergo hac furura Deus vel plan? non,

iil

vel non certó pracivit.

Conf.K Ambr.L.1.

d

de fid. C. 7., Aug. L. 2.ad fimplic.q. 2., Greg.

Jis l

M. L. 20. C. 23., Boetius L. j. de Confol. pros.

,

6. negant in Deo effe veram praefcientiam : er-

N

go. Conf. I]. Scientia füuturorum contingen-

od

tium ex füppofitione faltem antecedente eft con-

o

tingens: ergo quà ralis non dicit novam per»

fid

fectionem: ergo ficut ex eo, quód Deus mo-

fs

dó in tempore fiat a&u producens mundum ,

ecret

in eum nullam imperfectionem refundit; fic

u

nec inde imperfe&tio in Deo argui poffet, (i

J 9

futura contingentia nefciret ab eeterno, fed pri-

a

müm cognoíceret determinaté , dum exiftunt,

&. ad vm. p, Znt. D. Predictiones Dei ab-

gom

m

folute caruerunt effeu, N. conditionate,

y

Jubd. ex defeétu .certitudinis divinge in cogoo-

fcendo, N. ex defectu condirionis non im

ple-

l qübd

w

t2, C. Vide de his Traét, de fide. 44 24.

"T

P. N. Aff. ad prob. D. (pé& ufus eft his particu-

gn'

lis ad declarandam cognitionem Dei de futuris

g

dubiam & conjecturalem, N. ad alia quaedam

3]

"

Wi

vel circa modum afferendi, vel circa res ipfas

futuras, velcirca auditores predi&tionum fi-

gnificanda, C. Adverbia dubitandi non fem-

j f

Ó

r

i

per incertitudinem defignare, patet ex pluri-

»

bus fcripturee teftimoniis, in quibus per illa

T

ii [

fignificarur folicitudo & fpes ere&ta, üt in illo

j a

Moyfis Exod. 32. v. 30. M[cendam ad.Domi-

Wum , ff quo modo quivero eum deprecari pro

. m

qis

[celere

f*os,

Dzr Dro Uwo.

fceleve véflro ; aus difficultas rei , t in illo Pauli

| i

ad Phil. 3. v. 15. $2 quo modo occurram ad e-

1

t

[urrelionem ; aut ufürp.tio particulee expleti-

lro

va & affirmatio, ür in illo Chrifti Joan. 8. V.

(

19. Sj me fcivetis, fovitan & patvem meum [ci-

qu

vetis, quod Joan. 14. v. 7. fic refertur: $; co-

a

IG

novi[fetis me, &9. patrem meum utique cognovij-

etis. Similia vel alia queedam inrelligenda per

W

[ci

illas particulas in objeétis textibus declarant Ss.

Patres: Hier. enim in Jerem. C. 26. Ferbum

filo

n

ambiguum , inquit , Majeflati Dei z0n pote[f! con-

venire, fed noffro. loguitur. affe&u, ut. libevum

N]

Bominis fevvetur avbitrium yue ex prefcientia ejus

i

quaff uece[ftate facee. aliquid vel om faceve co-

(

atur. Greg. M. hom. 9. in Ezech. ait: Duim

h

i

con[lat , quàód omnipotens Dens omnia fciat, mi-

vaidum valde eft, cim dicitur , f fovt audiant.

h

Quapropter [ciendum uobis efl , quia ifla dubita-

|

$io locutionis Dei , non ex ignovantia, fed ex alia

j

| d

Aug. Tr. 37. in Joan.

franificatioue de[cendit.

K

fic loquitur: J/e, qui omnia fcit, quando. dieit

li

| di

foxftan , mon. dubitat ; [ed imevepat. — Dubita-

tionis verbum efh , quando dicitur ab bomine ideà

Y

dubitante, quia me[ciente : quaudo verà. dicitur d

f

Deo verbum . dubitationis, càm Deum uibil uti-

que lateat , illa dubitatione avguituv infidelitas

B

Idem aliam fignifica-

2on opiuatur. divinitas.

161

tionem hujus particule exprimit in comment,

V

&ad Pfíal. 2. verba hzc: JVequandoiva[catur Do-

j

minus, Ícribens: Cum dubitatione pofttum eJf;

x

non. [ecundüm viffonem Propheta , cui certume[! ;

f

féd fecundàm äo;f' ipfos, quà moueutur , quia

cum

f

Multe

$

Dzr Dzrzo Uuo.

$09

Pal

kdulvz'mtione foleut cogitare iram Dei , quil

u$ 108

j ti

apertà veoelatur.

Similia habentur apud Am-

pl

bros. L.

5

"

de poenit, C. 5. & alios Patres. 44d

t

Cozf. L. W. D. 4. Negantin Deo preefcientiam

nj

quoad nomen, C. quoad rem nomine fighifi-

j

fh

catam , N. fenfus quippe Patrum eft, quód

T

4

refpectu Dei omnia fint prefentia, atque hino

1

v

in eo flatuenda fit fcientia, non autem pre-

15

fÍcientia, utpote quze futurorum efít; quemad-

i

A

modum ipfía verba, fi infpiciantur, aperté do-

| o

cent. 44d Conf. I]. &. 1. D. ve. Conf. Hac

D]

cognitio quà talis non eft nova perfectio, qua-

(

tenus cognofcere rem futuram non eft perfe-

!t

€&tius, quàm cognofcere ejus oppofitum , fi id

Dui

futurum effet; C. quatenus cognofcere fütu-

D

rum non eft perfectius,quàm illud non cogno-

177

Ícere aut de eo conjicere tantüm. 'N. rmum

T

duntaxat oftendit, quód illa habitudo fcientize

Y 0/3

diving ad füturum fit preedicatum neutrum vel

J

perfectio fimplex: 2dum eautem induceret po-

I

ii

fitivam imperfe&ionem pluribus divinis prae-

u

dicatis oppofitam, üt ex probationibus fuprà

T

produclis patet. & 2. N.24. Conf. &? par. Difp.

J

Quia tranfitus à non producente ad producen-

i

tem aliquid non facit mutationem in Deoagen-

j

te fed tantüm in effe&tu producto, ür patetex

j

dictis num. 94; fieret autem mutatio intrinfeca

mfü[l

in Deo, fi quid in tempore cognofcere inci-

f w'

peret, quod ab eterno non noviffer; cüm de-

M,»

nominatio cognofcentis fit vitalis & effentiali-

ter intrinfeca,. Quód hec przfcientia nonob-

i

,Ml

M.

F: libertati, docebitur infrà.

233,

^Dr Dro UNö.

$10

232. Objic. cont. 2d. Voluntas Dei eft effi-

El

Topr

cax & infruftrabilis, juxta illad ad Rom, o. Z/o- .

duntati eju$ quis vefsflet ? preeterea veró juxta il-

tírof

lil

lud ad Eph. 1. Deus opevarur. emia. [ecundum

t

confdlium voluntatis [ue: ergo poteft in füis de-

cretis omnia cognofcere,

IN

Conf. I. Ss. Patres

! m

& Doétores aperté id infinuant,

Nam r. Hi-

lar. L. 9. de "rin. ait: Que Deus facere decvt-

1 C

lls

vit , in [ua volustate coggovit, Et Aup. L. de

pradeft, Ss,C, 10. Predeflinatione Deus ea prae

;| p

Quor

Jcivit , que fuevat ipfe fa&turus. ...». Idem L. de

folus

'don. perfev. C. 17. loquens de bonis operibus

Tm|

inquit: $7 Deus ea fe daturum pra[civit, profe-

| ha

G prade[Hinavit ; unde fequitur ab illo preeíci-

entiam Dei in ejus decreto fundaram a

gnofci.

fs

L

3. S. Thom. L. 1. ad Annibald. Dift, 58. q. 2

| lt

a. r. ait: Deus fcit e$ , in quautum e[l cau[a ve-

vum; in 11m. Dift. 39. q. 1. a, 1. ad j.. Scive i2

E

fex

2eo fequitur volantatem, üt imperatum ab ipfa,

Ergo. Corf. IJ. Decretum Dei antecedenter de-

Int

hn

terminatum r, dererminat creaturas fecundim

1tj

nativam earum indolem; neceffarias nempe

15,

ür agant neceffarió, liberas àt apant liberà: 2,

3 4

nihil ponit in voluntate nifi ipfam ejus a&tio-

nem; que cüm fit complementum potentie

h

&i

agendi , potentiam ipíam non ledit aur minuit:

3. importat tanitüm neceíTiratem hypotheticam

D] h&l

& confequentig, non autemabfolutam & cóne

p

| if

fequentis;

quia quamvis re&té fequatur: Deus

Geterminat

hominem ad ambulandum ; ergo

L

tlc'la

ambulabit: tamen i

!ms g

bera.

Ergo

pfà ambulatio eft actio liï-

o Dä

-

Dz Dzo U xo.

$ tï )2

Lf

Be D. 1. p. Zfnt,. Voluntas Deicirca a&tus

proprios aut creature neceflarios eft efficax &

Y

u

Anfruftrabilis, C. circa actus creaturze liberos,

T

J[ub4. eft efficax & infruftrabilis ratione decreri

determinati ac de fe habentis infallibilem con-

MU

Vi

nexionem cum actu futuro; N. ratione fcien-

tic mediz, à qua divinum decretum dependet,

tl

du

C. 24. p. D. fimiliter, Loquitur enim Apo-

ftolus primarió de donis grotuitis, v, g. re-

Là

J

demptione hominum, vocatione gentium &c.,

l

j

quorum folus Deus eft caufa tum phyfica, quia

]

folus ea producit, tum mcralis, quia nullaeo-

rum ratio eft in nobis, fed una in Deo, qui

p?'ül

füa ex bonitate decernit,. talia nobis dona con-

?h

N

ferre, Si tamen textus Apoftoli intelligatur de

emnibus, que operatur in & eumnobis, opes

u

ratur (ecundüm confilium voluntatis füce, qua-

tenus media & rationes, de fe quidem indif-

n

l;

ferentes, fed quas novit cum effe&u & fine

intento conjungendas, pro fua voluntate eli-

w

j

[j

git ac decernit. .4d Conf. ]. w. N, 4, Quoad

1748 &, in utroque. textu fermonem effe de

:mpe

B: 2-

iis, quee folus Deus facit, illique folilibera funt,

u)

üt verba ipfa fàtis declarant, De menteautem

Auguftini etiam conftat exco

1]

adduxiffet ibidem illud ad

ntextu; quiacum

j

Rom. 4.

2 Abl'a—

» ham credidit dans gloriam

Deo;quoniam quae

(j

f

» promifit, potens eft facere, , (übjungit: JVoz

dit Dradicere , 205 aià prefcire: nam €$^ aliena

J5

xrgo

Jaca poteft. pradicere atque pra[cives [ed ait po-

Teus e[] facere: ac per boc fa&a uon aliena, Jed

jl

44 Verümde hocalibi, Quoad 24wm D.

)

€d,

l

Dz Drzo Uxo.

[12

fé4- fequitur prefcientiam fandatam effe in de-

|

hibet

um

creto antecedenter determinato, N. in decre-

to de fe indifferenti ac evitabili à libertate hu-

&T

tingt

mana, & fic confequenter tantüm determinato,

C. Quoad 3fium eadem eft refponfio, D.

&t

Thomam nempe loqui de fcientia vifionis in

niüm

decreto confequenter tantüm determinato &

! af

antecedenter evitabili,; quod non tantüm ex

j

teftimoniis illius füprà laudatis conftat; fed ex

|

Q

univerfa ejus doctrinze aeconomia alibi manife-

]

[ettt

fté declarabimus, 242 Couf. Il &. N. A. vdl

W

pvob. Nam r. hocipfo, quod decretum fit an-

T$

tecedenter derertminatum , non poffunt jam

(Tedt

per illudlibere caufz agereliber&, 2, QQuam-

Wi«

vis actio de fe non minuat porentiam, tamen

)u

h

üt provenit à decreto pradeterminante a

a

unum, lzdit omnino potentiam ; quz deber ef-

L

W

fe libera ad oppofitum.

3. Ipfa deumbulatrio

t )

licét fecundüm fe fpe&tata fit actio libera, non

dw

3nanet tamen ,üt pendetex ta

l

;

i hypothefi, que

Q

antecedit libertatem hominis & confenfum ejus

dhn

liberum.

| dfm

233. Oljic.cont, 32 Cognitio infallibilis

Cügn

nequit habere medium fallibile: fed cognitio

BN

Dei eft infallibilis, ür pater; & futurum con-

*.

fii

tingens in: fe eft fallibile; quia non eft deter-

minarum, quod pro/atur 1. Quod eft indiffe-

hn

rens ad effe vel non effe, non eft determina-

fii

tum: fed futurum hoc ipfo, quod fit liberum

«

feu contingens, eft indifferens ad effe vel non

(

eíle: ergo.

2, Effe determinatum debet fu-

ed nec

türum habere velà cauía vel à (eipfo ; f

Wj

habet

Dz Drgo Uxo.

/ $13

t Ind

habet à caufa, utpote quam indifferentem fta-

| decte

tuimus ; nec à feipfo, quia futuri exiítentia ab

ite n

e&terno non eft ac confequenter nec eft deter-

TU

minata: ergo. 3. Ha propofiriones: resde-

lüo; D-

terminateé erit, res determinat? non erit, ram

jon t

parüm fünt contradictorise ac illze: res neceffa-

nao

rió eft, res neceffarió non eft;

quia utraque

tüm d

propofitionum claffis enuntiat. d

e modo: er-

fda

go inter illas datur medium, nempe effe inde-

m

terminaté futurum, — Cozf. 7. Si Deus futura

Al

videret immediaté in

feipfis; ergo :. certitudo

jf

& infallibilitas fcient

ig diving haberetur à

n j

creatüris

* ^

*

^

exfpectaret Deus exiftentiam fa-

J

turi ej

üsque veritatem , ut illud cognofceret:

tamd

3. fu

turum cffet prius fcientià divinà: fedhec

lf& j

omnia abfürda fünt & falfà:

ergo. Gof II

xrel

Nec actus liber voluntaris ne

€ ejus determina-

at

tio poteft effs independenter

vel fine decreto

nl

divino:

ergo ejus determinata veritas n

equit

gfl,q'ü

cognoíci pro priori ad decrerum

; imó nequi-

inti

dem fine decreto divino:

ergo nec prefcin-

dendo à decreto divino;

prafertim cum Dei

ii

cognitio fit compr-henfiva

& non tantüm actum

yil

f«d ejus caufam & decretu

m cognofcere debeat.

m 0

B. D. 2dm. p.min.

Futürum contingens eft

i

]

fallibile antecedenter

; h. e. ante füppofitio-

n

j

nem futuritionis,

fitione futuritionis

C. confequenter ex füppo-

m

» N m. 89 vationem.,

Quia

j

ex füppofitione ha

€i

mplicar rem füturam non

effe futuram & dere

"I

rminatam.

"d prob, z. D,

" f

M. Quod antecedenter & con

fequenter eftin-

tlifferens ad effe

lm

vel non effe, non eft deter-

I

Kk

mina-

"

Dzr Dzo Uwvo.

j14-

UI

minatum, C. quod quidem antecede

nter eftin-

D!

Subd. non

|

differens non veró confequenter.

(den

eít determinatum in caufa, feu abfoluré necef-

Af

fàrium, C. non eft determinatum in (; feu eft

N

aliquid vagums IN. — 44 prob. z. T. rm. p. N.

ii

zd, p. min.. Rat, D. Futuri exiftenia ab seter-

dum

no non eít per ftatum & pro eterno,

. per

D

enationem & pro futura

ampliationem vel ali

i

temporis differentia,

N, d prob. 3. &.D. A.

JEau& non fünt contra

dictoriae quoad modum

Qp

A

fignifica

ndi & formaliter ; C. quoad rem figni-

Qit

ficatam & sequivalenter ; N. — Dif.

eff ; Quia

determinatio rei

formalis eft ipía reí exiftentis

A]

[

J

& determinaté rem effe furaram vel non fütu-

ram eít rem extituram vel non extituram ;cüm

W

Ti !

nihil exiftat nifi determinaté ; non autem quod-

neceffarió exiflit; càm plura

Áim

cunque exiflit ,

(

etiam exiftant contingenter.

Ad Conf. L. W.

llibilitas

ad rm. feq. D. M. Certitudo & infa

«

n

fcientize divine formalis & (ubje&iva, feu qu

à

tenet fe ex parte cognofcentis, haberetur

x

teneat eX

Tür

creaturis, NN. objeétiva & quem fe

d

parte rei cognite, C. Ex hac ver

ó fi qu&

forfan fcientie divine dependen

tia infertur,

ln

fe&ionis, fed

[

non eft illa proprié dicta & imper

perfectionis, üt alibi jam expolt-

T

impropria &

fin

tum fuit.

4d

zd, feq. N. A4[[, Nam fi fermo

f

fit de exfpectatione in ordine ad tempus; 7-

W

füm effe pater, cüm Deus jam ab zeterno CO-

| ;

ofcat, quod in tempore exifter: fi in ordi-

f

ne ad figna prioris & pofterioris, verum qut-

i

dem eft, quàód Deus non coguofcat futura

con-

l

Dz Dso Uxo.

BIf

tetr

contingentia, niíi in figno per fe pofterioriad

i i

abíolutam, illorum exiftentiam ; hoctamen non

eod

Oftendit exfpectationem propriam, quae im-

a

a

porrat aliquam animi vel potentiee fufpenfio-

nem pro tempore vel figno ; quo exerceri pof-

m

b at

fit illud: impropriam , veró admittere abfur-

dum non'eft; tum quia Ifa..5o. ex(pe&tat Do-

.

fünt

minus, ut mifereatur veítri: tum quia futura,

Á

üt abfoluté exiítentia, ante fignum predictum

7

YU

cognofcibilia non fünt, 42 ;. fe4. D. Futu-

i üom

rum effet fecundàüm tempus & realiter prius

l Qm.

quàm divina fcientia, N. formaliter & fecun-

ifl

dàm noftrum concipiendi modum, fu/. quàm

n

fit

divina (cientia entitativé fümpta, N' reduplica-

j; i

tiv€ & denominative fumpta, C. Scientia vifio-

nis preter actum divini intellectüs neceffarium

qu

| ph]f!

formaliter. dicit habitudinem aliquam antece-

T

denter contingentem ad objectum, fecundüm

Jb

p

quam noftro concipiendi more poflerior eff

ipsà futuritione obje&ti; tum quia eft fcientia

f

lt

Ípeculativa, que füpponit fuum obje&tum:

J

"h

tum quia habitudo illa eft & Deus novit ob-

jectum, quia eft futurum, non autem vicif-

i

J

f

m

im & é converfo, ..2 Conf. IJ. & C. A. qg?

am«e Conf.

unam.. Cum determinatio volun-

9tl

SJ"

hjt).

[ 4

ratis non

aliquaentitas ab actu voluntatis di-

ftindla, neque proprié aliqua formalitas actüs

if

fed me

i5 ,

ra ratio in a&u dicens ita procedere

g&um à voluntate, ut ab ea clipatur, omni-

"TA

no admittimus fine decreto & concuríü divino,

ju

j

antecedenter tamen indifferente, non actum

)

minationem poni pof-

fyyf

woh;nta;is qec ejus deter

qu

PA

P eorumm

Dz Dro UNo.

$16

fe; quia üt res fit feu effe accipiat ; effentialiter

requiritur ejus caufà, quam in Deo & volun-

)u

tate adzquaté conftituimus.

Hinc veró ficut

j

determinata füturi veritas pro priori ad füam

[

caufam nec effe nec afferi poteft, etiam nequit

pro priori ad decretum divinum cognofci aut

i

à d

per propofitionem enuntiari, Sed "V. 24. f.

i« Conf.eg 2dam conf. Quamvis enim resfine

UM

i

decreto non fit, tamen pro illo figno, in quo

Ms

eft, habet füum effe & füam veriratem obje-

fllnl 1

&ivam. Cüm veró hanc veritatem objecti-

b2

vam non conftituat decretum divinum, & ef-

( COnmy

fe&us eriam, qui talis, fecundüm fuum effe for-

A :

male feu conftitutiva intrinfeca cognofci queat,

8[[3

M

uji

quin illà cognitione attingatur fimul ejus caufa

aut aliud quodcunque ad ejus pofitionem ad-

D

hibitum; fequitur faltem ab intelle&tu creato

hbüs (

futurum formale cognofci poffe fine decreto

Qw

& ab eo prafcindendo. 24 vatiozem D. Co-

4tüs

gnitio Dei realiter (ampta eft comprehenfiva

Qm

tum actüs tum caufe tumíüi decreti, C, fumpta

Tey

formaliter ac reduplicativé feu quarenus eft co-

Wüe c

ii

gnitio futuri; IN. fic enim rerminarur ad effe

formale füturi, utpote quod ineffe veri &co-

gnofcibilis conflituitur fine decreto tanquam

li

tf

arte,

Praterea veró , quamvis etiam fecun-

itie

düm rationem non poffet diftingui cognitio

li d

fururitionis formalis 3 cognitione fururitionis

n

caufilis, tamen opus non foret, ut cognitio

ficef

hujus effet medium cognitionis illius; nifi ad

Atrg

omnia fürura requireretur decretum abíolu-

fitd

tum efficax & antecedenter determinatum;

E

quod haétenus negavimus.

UujE-

E—

jj

Dr Dro Uwo.

517

ldl

volus

QuznEs,

Quid de vaviis medüs flatuendum

0 [it

d i

ftt, in quibus Deus contingentia alfolu-

7 futura copno[cere à diverffs. affevituv ?

8

of

234. Nota. Praeter binos illos c

ontinpén-

i

tia abfoluté futura

cognofcendi modos ,

resl

qui, ür f. d. e. , "Theologos omnes in diver(às

inqt

partes dividunt; dantur alii, qui uni parti non

[

funt adeó proprii, ut non ab autoribus alie-

j

l

n partis etiam admittantur, Horum autem

::

,üt

cogaofcendi modorum

quatuor enumerari pof-

Jf

fünt; rmus eft, fi

Deus illa cognofcar in füa

|qi

effentia tanquam in

fpecie intelli

gibili; üt num.

T

213. de poflibilibus dictum eft :

adus, fi co-

m i

gnolcat in füo de abfoluté futuris contingen-

cred

tibus decreto concurfüm prebente: 3tius, fi

u

cognofcat in caufis creatis proximis futurorum:

n

4tus; fi futura cognofcat in coexiftentia eorum

cum aeternitate divina.

d

. De omnibus agemus

ii

breviter & fub diftin&i

one, quà fenfüm utrum-

d

que explicabimus

» quo admitti poflint aut. ne-

qu

gari debeant.

TL

235. Re[pondeo 1.

Deus contingentia abfo-

mu;ï»'

lutà futura non videt

in fua effentia tanquam

)d

fpecie intelligibili, ni

fi ex hypothefi exiften-

:ogüï*,"

tie abfoluté futurze,

Ratio rma paytis eft ; quia

j

effentia divina üt fpe

cies intelligibilis non eft

Wnlllt

neceffarió connexa c

um contingente abfoluté

futuro, fed indiffere

jiid

ns ex fe eft ad reprefen-

jl

tandum fuüturum z

qué ac non füturum; cüm

fi

üawm;

l]eadem res non foret futura; non füturam

d

3

repre-

i

$18

. Ds Dzo Uxo.

100 à

reprafentaret: ergo nequit fecundüm fe pra-

tedere

cis? effe medium, in quo futura determinate

n

cognofcantur certó & infallibiliter. — Rar, 2d.

yevi

; eft; quia ex fuppofito exiftentiee füturee , ef-

tÍde

fentie divine vis reprafentandi infinira jam

Wi

dererminata eft ad repraíentandam futuram exi-

| üng

M

ft:ntiam ; cüm inflar fpeculi f& habeat jugta.

diéta num. 177. & 219.

a d

236. Refpondeo II

Deus futura ejüsmod"i

tfir

neque in decreto applicativo fuze omnipoten-

Lur

zie ad concurrendum fecundüm fe contidera-

Q

10, nec inalio quocunque decreto fcieniiam

üütm

znediam antecedente vel ab ea . independente

p

«ognofcit: defa&to tamen cognofcit in com-

Ws

plexo fcientize mediz & decretiomnipotentiam

li

applicantis; & cognofcere etiam poteft in pra-

Á

definitione a&tuum bonorum ab intrinfeco efti-

N

€aci per fcientiam mediam regulata, i ejus-

«

3nodi preedefinitio admittarur. — Ka720 1« par-

Do

zi5 eft; quia decretum applicativum, üt cum

do,

communi noftrorum füuppono, eft ad utrum-

| &t

que indifferens : ergo non poteft effe medi-

QU

um ,in quo Deus

actum poriüs quim non

| N

aétum abíoluté fururum cognofícat.

Ratio 2d&

äe ql

p. eft; quia decreturn illud fcientiam mediam

üm

antecedens & ab illa independens vel concipitur

Bu

indifferens;ideóque cum utroque libertatis eX-

t

rremo conjungibile, vel ponitur cum uno de«

terminare extremo libertatis effentialiter con-

Tide

nexum: fi tmum; patet iterum in eo vidett

Yj

non poffe actum determinat? furmrum, cüm

non magis connectatur cum aétu quàm cum

LE

non

Drg Drzo Uuo.

519

non a&u: fi 2dum; decretum ejusmodi ante-

R pre

Ti

cederer libertatem eámquelederes; unde (icut

dari nequirt, fic nec in eo futurum liberum

l, P

previderi, ao zi« p. eft; quia complexum

ia

ex Ícientia media & decreto omnipotentie ap-

n u

[

plicativo eequivalet veritati propofitionis con-

ama

ditionatee & conditioni purificate , . futurum

; jut

veró conditionato; üt patet in hoc fyllogis-

mo: fi Petro in his circumftantiis pofito con-

iemoa

curfum hunc in actu primo paratum decerne-

xipotm

rem, Petrus hoc determinatum faceret: fed

wüüdm'

ego decerno hunc concurfüm: ergo Petrushoc

jentf

dererminatum faciet,

Sicut veró Deus in iftis

entdt

premiffis hanc conclufionem infallibiliter cog-

? (

nofcere poteft, quia hec ex illis infallibilitee

tefti

fequitur; fic & in complexo ícientie medice

Inp

& decreti eam fequentis effeftum determinatà

( €€

futurum videre poteft. — Quód autem de fa&o

d

etiam videat, patet tum ex dictis, quia Deus

m

ex infinita perfe&tione videt omne & omni mo-

j

do, quod & quo modo cognofci poteft fine

j u

cognofcentis imperfe£tione: tum ex dicendis,

m

quibus hoc complexum. dari infrà afferetur.

im!

Rat. 41« p. eft; quia fi ejusmodi praedefinitio,

(atio'-*

de qua alibi, datur, eíl effentialiter connexa

ne

cum futuro: fed futurum infallibiliter videri

f

poteft in eo , quicum e(Temial'gter conneécti-

u

tur; erpo,

W

(ï

xllüüä

237. Re[pondro III. Deus farura pradicta

j a

videre quidem nequit in caufis creatis liberis

j

(

nudefümptis; videt tamen illa in caufis his,

mül

J

ür fe(e detexfminacuris. Ratio xme« partis eft;

n ?

4

quia

f

/

n

Ds 151-:0 UwnoO.

j20

filut

quia caufe create libere , quamtumvis pro-

xima completz ac expedite , füb hoc reípe-

tiqu

&u nihil dicunt nii actum primum, confe-

quenter fpectari adhuc debenr üt indifferentes

&d agendum vel non agendum : ergo fic fpe-

Ánt

élate nullum extremum determineté conno-

tant vel includunt: ergo determinatus effe-

€tus nullus in iis videri certó poreft,

Ratio

190

2d« p. eft ; quia caufae üt fefe dererminaturee

Ípeétantur in actu fecundo (eu cum dertermi-

ix

nato eff-Qu , & fimul àr vere caufze feu üt

pon

narurà feu cauíalitate priores effe&tu : ergo

Id

[sd

poffunt effe & revera (ünt medium , in quo

IDeus videar effe&tum fururum,

Vdm

238. Refpoudeo 1 P. Deu: nulla futura vi-

&

det in ipforum coéxiftlenria cum set-rnitate

)

divina ; fi fermo fit de coexiftenria phyfica &

ii

reali ; quamvis fi coexiitentiam fümamus pro

Y

preíentia meré objectiva, id de futuris abfo-

It

luiis d:ci queat.

Ratio ime puvtis eft ; cum

tio

'quia nullum füturum phy(íicé ac realiter ab

ten

&tterno exütit, quod ramen requiritur ad co-

Yl

exiftentiam illam : tum quia aternitas ; quà

ü(l)n;

Deus créaturis in tempore exiftentibus co:x-

tit

iftit , non facit illas Deo ab seterno pra-fentes,

fij

fed tantóm prefentes aiernitati in. tempore:

Q

tum quia hic cognoícendi modus convenire

nequit Deo refpectu fütarorum condirionato-

fum,; quorum conditio nunquam eft implen-

BH

Pur

da, Videantur di&dta num 9s. — Rarío ad« f-

li

eft; quia hic loquendi modus convenit cum

T

illo, quo diximus cognofcià Deo futura ab-

pte

foluta

U

. Ds Dro Uwo.

£E

s

foluta in veritate obje&tiva & entitate ipfa,quz

relpe

aliquando erit j de qua vide Art. praecedentem,

conit

erett

ARTICULUS IV.

fic i

conn?

4u, &5, i2 quo Deus cognofcat. contingentia com-

yd

ditionatà futuva ?

hi

Ora 1. Conditionat? futurum ex di-

IRton

zag.N

étis num. 226, eft id, quod exiflerer ,

a

fi poneretur aliqua conditio; unde in eo vel

f

potiüs in propofitione de illo tria fünt con-

:

fideranda, r. conditio

» qui etiam hypothe-

fis dicitur 'eft illa,

ingi

fub qua aliquid affirmatur

vel negatur ,

& per particulam // communiüs

yn v

ex

primirur: 2. Conditionatum eft id , quod

"niti

fu

( À

b condirione affirmatur vel negatur, & in

füturis eventus dicirur: 3. Eft habitudo vel

i p

conducentia conditionis ad conditionatiim,

T

D

Propofitio

/

. conditionata, & inde etiam condi-

[|; 9

tionaté futürum , dividi foler duplicirer, qua-

li

tenüs nempe vel attenditur ad exiftentiam ;

ni

vel ad naturam conditionis , füb qua condi-

y

tionatum enuntiatur.

Ratione 1mi enim divi-

j a].ï

itur in meré feu pu

ré conditionatum , ubi

"

j

fcilicet condirio nunq

uam purificabitur , h. e.

ponetur feu ad ftatu

f

m abfolutum redacetur ;

yé'

& in non puré co:

ditiongtum , ubi condirio

purificabitur ; & h

l(]NfO'

inc ex conditionate futuro

mp»:ll

e: adet abfoluté futurum. De primo membro

u)

folo quidem movetur prior pars quafiionis

r qut

in titulo propofire

; cüm de altero jam in

precedente articulo refponfum fuerit : nihil-

( i

(

5

y

ominüs

&

asss

522

Dz Dro Uno.

ominüs ad fecundum eequé ac primum divi-

ii

fionis membrum pertinet pofterior pars qua&e

id

flionis , propterea quód omne abfoluté futu-

it

rum praíuüpponat ante fe condirionare. fütu-

QR

l

rum ; cüm , fi verum elt, effe&um v, g. efle

n

exüturum Ííüb hac libertate , etiam verum

l«

fit, quód exriturus fit hic effectus , fi detur

hzc libertas,

Katione 2di autem dividitur r.

N

in conditionatum impolflibile, ubi fcilicet füb

d

conditione impoflibili aliquid enuntiatur ; V.*

fi lapis effet homo , liberé operaretur: 2. in

hi

a

conditionatum neceflirium , ubi aliquid enun-

tiatur fub conditione , que neceffariam habet

quà

Vn

connexionem cum condirionato; quod dupli-

W

citer haberi poteft, nempe vel ex effentia & na-

dii

tura rei, ütin hac propofitione : fi ignis eft,

calefacit ; vel ex folo decreto ac voluntare

[

W

Dei, üt in his: fi peccator morietur cum pae-

Y

nitentia finali, falvabitur : fi percuffiflet Joas

tü

terram jaculo quinquies aut fexies; percuffit-

f

fet Syriam ufque ad confamprionem : fi Chri-

po

ftus non abiiffer, Paraclitus non veniffer a

-

Qr

Apoftolos, &c.

3. In conditionatum contin-

li

gsn$ , ubi conditionatum enuntiatur füb con-

ii d

D

ditione , que quidem non habet connexionem

à

cum conditionato neceflariam five ab intrin-

NI

feco five ab extrinfeco provenientem ; fed ta-

T

men vel per modum caufie vel per modum

f

i

occafionis conneétirur cum exiftentia objecti

h

conditionati ; üt in his: fi Petrus vocetur au-

l

xilio hoc , affentiet; fi vocerur auxilio illo;

q

diffentier; in qua poftrema quamvis auxilium

f

3

i

Ds Drzo Uuo.

1 i

$133

$ QUi

illad nullam dicat proportionem conducentise

ad diffenfum, ficur auxilium hoc in priori eam

f

: fut

dicit ad affenfüm, tamen habet proportionem

conítiturivi libertatis ad diffenfum , üt'nempe

g.ee

.WIUHI

conducit ad oppoíitum (ícilicet affenfum. — 4.

In conditionatum difparatum feu impertinens;

| delt

Qu

&bi conditionatum enuntietur ífnb condtio-

ne; que nullam plané ad illud connexionem

«tl

dicit, ür in hac: fi Turca dormit, Papa orat.

f; (

;z,in

Hujusmodi autem propofitiones femper fünt

fil(x , fi particula /7 rigorosé fumatur; eó

[ QU

hi

quód propofitio conditionata rigoros? fump-

ta non afílirmat vel negat nudam exiftenti-

duj

[

am) conditionati , fed dependenter à con-

ditione ; conditionarum autem nunquam ex-

j eüx

ntate

Htet nec non exifter dependenter à conditio-

ne difparata , üt patet ex terminis : poffunt

u

ramen eífe vera , fi particula illa /7 explice-

2 )M

tur vel zquivaleat particulae quaudo, & figni-

T

ficet tantüm concomitantiam utriusque pro-

iÜ

pofitionis: arque in bac poteft fübinde dari

j

connexio etiam neceflaria fed ab extriníeco,

dj

Ícilicer à voluntate divina vel creata , ür patet

Ti

in illa Eliae ad Elifum: fi videris me, quan-

j

j

do tollar à te ; erit tibi , quod petiifü, Por-

ro quamvis poftremum conditionatum poffit

"

referri ad fcientiam Dei mediam materialiter

y

fumpram , & conditionatum etiam impoflibi-

j

le juxta aliquos fpe&er ad eandem fimpliciter,

j [

!l

fi conditio impoflibilis per impoffibile purifi-

J

0

cara 'haberet connexionem cum conditionata

j

folhm contingentem ; his tamen uti & aliis

j

omiffis,

Dzr Dgzo Uuo.

$24

omi(fis , qu& ad fcientiam Dei neceffariam aut

bi

implicis intelligentiee ex infrà dicendis fpe-

st

tion

éiant , agemus hic duntax;t de conditionatis

T

contingentibus ; feu conungentibus conditio-

naté futuris,

i

Tüta

240. Nota II. Circa primum quaftionis

(f

ip

caput antiquorum TThomiftarum nonnulli do-

Ti

cuerunt, Deum conjeéctura'iter folüm coenof-

pit

cere hujusmodi futura, quatenus infallibiliter

cognofcit inclinationes voluntatis create, üt

lils

oftendit poft alios Gormaz Difp. 9. fe&. z.

accuraté laudans illorum teflimonia.

Eandem

TA

H

fententiam füfcitare conatus eft Anonymus

quidam L. de ordine , déque priori & pofte-

ins

W

riori , quem Gonet aliique poft eum appel-

lant Claudium Tiphani S. J. , aliis injurià par-

lr

[j

tum illum viro huic füppofitum contendenti-

W

bus.

Communis tamen modernorum Tho-

q

miítarum nobifcum confentiennum jam eft

doctrina, Deum certó & infallibilier cognof-

cere contingentia conditionaté fütura.

Circa

r

alterum duplex iterum celebrior eft fententia:

lh

1ma Thomiftarum & ür num. 220. oftendi-

h

mus , etiam Scotiítarum , (tatuentium hzc fu-

W

[

tura cognofci à Deo in decreto per fe & ante-

li

cedenter determinato ; quod , quia actu dari

-

ii

volunt; vocant fübjectivé feu ex parte actüs

ais

abíolutum ; quia veró eít circa conditionaté

Tu

Qu

futurum, vocant objeetivé feu ex parte obje-

€&ti conditionatum. 2da Eft univerfze noftre

Cep

Societatis & aliorum nepgantium non tantüm

i

cempoffibilitatem horum decretorum cum li-

W

bertate

Dzr Drzo Uwxo.

$2j

nEl

bertate humana & divina fanctitate, fed etiam

fpe

neceífiratem . decreti actu. exiftentis ad cogni-

ORds

tionem conditionaté futurorum : unde com-

yiiti

muniüs ftaruunt contingentia conditionaté fü-

tura, etiam anté & independenrer ab ullo de-

(tions

creto a&tuali,à Deo infallibiliter cognofci in fe

lii d

ipfis immediaté , quam cognitionem fcientiam

agnof-

mediam vocant: De utraque controverfige

parte fic agemus in prafens , ut tamen ube-

biliat

i,

riüs agendi locum fequenti Capiti refervemus,

241. Diro 1. Deus contingentia conditio-

LT

andem

naté futura certó

& infallibilirer cognofcit.

Prob, autovitate :

Deus non dicit aut revelat

1ymus

poüe-

in Scriptura , qua vel non cognofcit vel non

.ppel-

certó nec infallibiliter fcit: fed Deus in Scrip-

- pat*

tura revelavit plura contingentia conditiona-

t

utura: ergo neceffarió dicendum eft , De-

Jent

Tmw

um hujusmodi furura certó & infallibiliter

cognoviffe, — Confeguentia non tantüm legiti-

;ognui-

ma eft, fed & valet pro omnibus conditio-

naté futuris , licér non revelatis ; ficut hanc

Ür

memiq:

illaiionem Adverfarii admittunt ex fimili illa-

tione pro abfolut? futuris, Major eít funda-

,Rendl'

mentum noftre fidei

u

& ex ipfis rerminis no-

ta eft

; cüm füprema in loquendo autoritas

y a

j c

nequeat concipi fine (ümma fàpientia,

Min.

(

prob. ex pluribus Scripturze teftimoniis, quo-

T!

ju

n

rum tria duntaxat hic recitabimus. 1. Reg. 23.

cüm David fupiens Saulem in Ceilam f& re-

df

d

cepiffet ; Saul veró hanc urbem expugnare

deliberaret, David confuüluit Dominum & ab

Wüm

€o refponfüm accepit , qua Scriptura à v. 1 r.

"

t

$26

Dr Dro Uwo.

fic recenfet : $; defcendet. Saul , fecut audivii

n

Jeyvus tuus ?. Domine Deus J [vael indica [evvo

pl

11u0.

Et ait Dombuus : de[cendet.

Dixítque

"

David : $i tradeut me viri Ceile , 7 vivos qui

ii

mecum funt in mauus Saul ?. Et dixit Dominus:

W, !

tradeut. Sapient. 4. v 11. dicitar: — Rapius qfi,

fuhr

ne malitia mutavet iutelleum ejusz: aut. te fi&lio

"

decipevez atimam illius, Matth, 11.v. 21, Chri-

lid,

Ítüs ait

F« tili Corozain , v« tibi Betbjaida:

m

quia ; fé ia Tyvo g Sidone fa&le e[fent virtutes,

qy

qua fatiz [unt im vobis, olun du cilicio &9. cie-

q:

ve panitentiam egif]emt. klec vero fuiffe con-

dor

tingentia & quidem puré conditionat? futura

$

ex Sacris litteris omnino notum ell, — Conf.

a

ex Ss. Patribus , quorum & numero apud Pe-

i

tav. L. 4. Theol. dog, & Suar. Prolep. de fci-

Ti

ent. cond. laudatorum quadam unius S. Au-

ám

[X

guftini tcftimonia. fubjunpgimus, — Is enim L.

de corr. & gr. C. 8.fic inquit : — Refpoudeaut ;

Ti

&or

fé poffunt , cuv. illos. Deus , ciim fideliter $g. pià vi-

uevent , non tuuc de vita peviculis vapuit , ne ma-

bt

Fitia mutavet intelleüum eovum , $ me fi&io deci-

Tl

peret animam eorum ? -utrum boc i poteflate n

deb'g

babuit , an eorum mala tse[civit ? nempe wibi

Vi

borum auiff perve

Y

m atque in[anif[me dicitut,

| tl

L.de don. períev

A

ó

9. ANunquid po[[umus diceve

[

etiam A'yrios g Sidonios zalibus apud fe virtuli-

j Q

bus fa&lis cvedeve. moluiffe , aut. cvedituros 08

1h

fuilfe , £ fievent ?. cüm eis ipfés Dominus attefle-

W

4ur , quód a&uri ejfent magna bumilitatis peu-

LU

zeutiam , ff iu eis fa&a e[Jeut illa fgna virtu-

i

£um. Epi&.-.«;g. .. ,Quz'dnveyiu:, i

nquä.t, 3

Q

Q

quam

Dg Dzo Uxo.

y27

Qdj

i m

quàm prefcire. Chriflum , qui &?. quando $9 áu

quibus locis i eum fuevanz cvedituvi. — Ex infrà;

inipl

Quid ergo mirum , fe tam iufidelibus plenum

nf

orbem terrarum Chriflus prioribus faculis nove-. «

T

Ya ,ut eis: appaveve aut pradicavi imeviró nollet,

jun

quos zec vevbis uec miraculis. fuis cvedituros effe

nf

1

(h.

prejciebat, Huc denique pertinent loca om-

nia,in quibus vocationem efficacem congru-

iJoit

am Auguílinus per ícientiam conditionatam

iil

explicat ; utl facit L. 1. de div. Q. Q. ad Simpl.

T

q. 2.; L. de predeft, San&. C, 6. & feqq.; L. de

[ Qu

don. perfev, C, 8. & 14. , L. de fp, & lit. C. 54.

fti

Q alibi. Càm enim hanc gratiam dicit à Deo

(j

previfam effe ita aptam & congruam volun-

llld h

tati , ut ab ea infallibiliter fit acceptanda ; &

de f

manifefts fupponat hanc prewfcientiam antece-

34 Au

dere voluntatem dandi hanc gratiam, fequitur

m

neceffarió flatutam ab eo fuiffe hunc condi-

]

tionalem : fi hec voluntas ita vocara fuerit,

hu

confentiet ; & ex pofitione talis. preefcientiee

T

Deus vult dare talem vocationem.

Prob. Ra-

jj u

7ioze. Deus ex infinita intellectüs, perfe&tione

|

(

Gdebet certó & infallibiliter cognoícere omnem

,Pg fi

veritatem cujuslibet propofitionis , quae ab in-

li

telle&u creato enuntiari poteft, & hinc ob-

[

lii

je&um propofitionis , utrüm eo modo fit ;

?

M

[

quo modo enuntiat propofitio ; nam üt S.

Ts p

j

q. 14. à. 9. in Corp. ait ; quecunque

r

poffunt. pes

creaturam fievi vel cogitavi vel dici,

emuia cognofcit. Deus : Sed, quamvis fine fun-

r

damento & cognitione veritatis, nos poffurmtüs

ditio«

il T

k:ogitare & enuntiare propofitiones con

fiaras

[

)

28

Drs Dzo Uxo.

patas plurimas & fine numero de quocunque

objecto : ergo.

Conf. Ss, Patres movent va-

| li

.yias queftiones , cur Deus futurorum pra-

| i

ícius hoc vel illud faciat, que non poffunt

m

nifi de przfcientia conditionali inrelligi ; àt

d

cur Deus creaverit Angelos malos & hominem,

; letm

cur elegerit Saulem in Regem , jJudam in

li

Apoftolum &c. apud Cyr. L. 9.in C. ro. Joan,,

g

'Tertul. L, 2. cont. Marc. C. 5., Hier, Dial. 3.

f

cont. Pelag.; Greg. NyfS. Catech. 7. &c.;a

ia

quas non refpondeot negando talem in Deo

i

fÍcientiam , fed. illam fupponendo ex libertate

i

arbitrii & aliis divinz. providentiz caufis ra-

haþu

tionem reddendo : Theolopi plures quaftio-

ti

nes examinant mereé conditionales de ftatu

ii

1

nature purz aut innocentis, de Incarnatione,

I

fi Adam non pecciffet , de alio providentige

li

ordine ; eásque etiam ex Scriprura & Patribus

&

& fang Theclogie principiis refolvunt ; Viri

ily

pii imó & univerà Ecclefia varia precantur à

m

Deo, fi tamen ea ad gloriz diving incremen-

DT

tum & propriam fàlutis utilitatem conducant:

I

plurium etiam hominum politicorum inScrip-

li

tura , nempe 2. Reg. 19. v. 7. 3. Reg. 12. V

i

7. Efth. 4. v. 14., Joan. r1. v. 48. &c. enun-

ln

tiationes certa de furturis füb conditione ha-

d

.bentur : Nullus denique , üt Ludovicus Le-

| hr

gionenfis inquit , deó eft hebes ingenio, quem

! fito

fi interroges aliquid ex conditionalibus, ftetim

| Wit

j

non refpondeat : ne(ício ego, Deus fcir. Ergo

nemo eít ; qui non fupponart vel aperre confi-

t

teatur Deum certó cognofcere conrinpentia

t

conditionaté futura,

241.

X

"x

Dzr Dzo Uxo.

$29

Ycüng

242. Dico IJ. Deus hiec futura noncogno-

[ent Yo

Ícit in decretis fübje&tiveé abfoluris & objectivà

f pre

€onditionatis. . Aflertio hec probari poreft iis-

polit

dem argurmentis, quee num. 2

29.atrülimüs , cüm

lipi;t

hec decreta fübjectivé abfo

luta ftatuantur de-

)mintt

terminata ad unum & pra- vel condeterminan-

m J

tia; praeterea veró fpeciatim hic Pro/. — Decre«

i. J

ta ejusmodi repugnant tum circa mer? condi-

,Dlä]. j

tionaté futura, tum circa conditionare futura,

a

que aliquando tranfibunt in abfoluta.

Often-

i D

ditur 1zu. In meré conditionare fururis ;

V. g.

fiber

in T'yriorum & Sidoniorum converfione

Deus

aul 1

habuit decretum fimpliciter abfolutum, quo fta.

gl

tuit, ne apud illos fierent miracula ; quia juxta

je 1

&dverfarios in hoc decreto De

us cognovir mi-

Va

racula apud

illos abfoluté non futura:

ergo

identl

LJeus non poteft fimul babere alind decretum

u

fubje&ivé abfolutum, quo flatuat convertere

nl

illos, fi apud eos fierent miracula.

Prob. Conf.

«

Deus non poteft habere decretum fü

bconditio-

d

ne impoífibilis quis enim dicat, poffe Deum

yb!

habere decretum, quo fic flatuat: fi homo ha-

u

buerit alas, epo concurram cum illo ad volan-

»e 'nlï

dum; aut fi chymera producatur , confervabo

oU

illam perdecem annos? Sed decretum conver-

o

tendi T'yrios,

fi miracula apudillosfierent, jam

uicw'L*

foret de re füb

fito decreto fi

conditione impoffibili ;. quia po«

IiOJqü:

mpliciter abfoluto, quo Deus fta-

i» j

tuit, ne mira

cula apud illos fiant, tam impoltfi-

bile eft fieri

miracula, quàm hominem habere

j

alas, aut chymsram p

roduci: erpo Deus illud

nequit habere. ltem repubnat Deum habere

"

i

Qua

Dzs bao-UNo.

$30

duo abfoluta decrera, quorumjaltero velit effe-

&

étum effe, quantum eft ex parte fua, & altero

fatig

etiam nolit eundem efTe, quantum ex füa parte

fib

eft: fed per decretum de obje&to conditionato

t0n

quafi profitetur Deus, fe velle talem effectum,

lite

quantumin ipfoeft ; per decretum veró omnino

àp

abfolutum, quo fimpliciter non vult conditionem

por

poni; plané profiterur nolle fe , quantum eft ex

cef

parte fua, ut talis effe&tus ponatur: ergorepug-

Q

nat, Deumfimul habere decretumabfolutum non

fli

ponendi conditionem, & aliud decretum ali-

Ti

quid faciendi, fi ralis conditio ponatur. Deni-

(tel

que indipna eft prudenti teítatore hac voluntas:

Ttef

fi digito celum tetigerit; lego Titio centum; &

j

hinc legatum hoc pro nullo à [Ctis reputatur:

o

ergo erit indigna Deo illique repugnans volun-

li

tas, quà v. g. flatuat: fi non obítante decreto;

hi

quo abfoluté & fimpliciter ftatui, ne miracula

R

apud Tyrios fiant , apud eosdem miracula futu-

fui

ra fint; ego decerno convertere Tyrios. Offen-

Dew

ditur 2du7;. Circa futura, que ex conditionatis

tür

tranfibunt aliquando in abfoluta, juxta adverfa-

lf

rios neceffe forer ponere duo decreta abfoluta;

V

alterum , quo ftatuerit Deus, ut talis effectus fiat;

k

j

fi talis conditio poneretur; alterum , quo abfo-

EU

*

luté ftatuat conditionem poni & effe&tum fequi.

(te

a

m fic: Heec duo decretainprimis non poflunt

-

iv

j

mul ratione efle in Deo; quia impoffibile eft;

Inf

in eodem fübje&o fimul ratione effe voluntatem.

ibq

fimpliciter abfolutam de aliqua re facienda, &

li

voluntatem de eadem re facienda, fi hec ve

f

ir-

il!g conditio ponatur; cüm illa fit voluntas c

Ca4

1f',m

"

| Dzr Dro Uxo.

N Sgr

n

x at

ï

:

a aliquid faciendum fimpliciter & tine ulla limi-

tatione, hec veró non fimpliciter , fed tantüm

Ia pat

füb conditione.

Deinde ex his decretis unum

tionti

fe&um»

non poteft aliud pracedere, vel fequi ratione.

Inter decreta enim divina

non eft ordo prioris

ymnity

& pofterioris , nifi quando unum nec

Ionda

effarió fup-

ponit alterum: fed neutrum ex hi

sfüpponit ne-

d

ceffarió alterum;

»fepug-

tum quia decretum de obje.

&o conditionato haberide facto poteft fine fim-

Qmaon.

pliciter abfoluto; üt accidere dicitur in futuris

j j

meré conditionatis: tum quia , licét nullum de-

]u

Junts

cretum conditionale praceffiffet, quo Deus fta-

tuerit convertere Tyrios, fi

fierent miracula ;

Uil

Deus tamen poffet abíoluté

velle. tniracula fa-

3

cere; & Tyrios convertere; cüm Deus caufá

Voltt

libera fit,

& habeat otmnia ad volendum necef-

cteto

faria: er

Bo hac decreta à (e invicem non pen-

NV

dent: ergo unum ratione non

pracedit alte-

ii

fuim: ergocüm necratione fimu

l poffint effe in

0i

Deo, nullo modo Deo infunr.

Corf. Sequere-

jj

tur ex oppofita fententia de me

ré conditionatis

MVCIIE'

1. nullumeffectum ad extra

ex decreto fubjecti-

Bu

vé abíoluto,

fed obje£tivé conditionato refülta-

ii

te;

cüm ramen nullus in Deo admittendus fit

p

actu

liber, nulla fincera voluntas aut decretum

nié

Ine aliquo effectu ad extra in creaturis, ne Deus

| OW

icatur vana & futilia emittere decreta. 3. Cüm

b

infinita pen? fint , quce furüra effent circa quame

ii

necefle fo-

libet rem pofirà aliquà conditione,

ndh i

fet, ut in Deoadmir

tantur a&tu & pofitivé in-

"

f

nita decreta pro rebus nunquam futuris: quod

r le'

ané inutile & otiofüm eft, atque à re&to ufü

j

L12

pru-

ia

$3*

Dz Dzso üNO.»

ii

prudentie alienum ficut in homine, ita' multó

magis inDeo. — 3. Neceffitarentur adverfàrii ad

quir

Ícientiam mediam, quam tamen ut effugiant;

(ini

hac decrera fine ullaScripture ; Patrum & Scho-

W

lafticorum antiquorum autoritate confinxerunt,

Qd

Nam fcientia, quà Deus in decreto actuali co-

Omni

Tüm

gnofcit converfionem "T'yriorum füturam, fi

fierent miracula, non eft fcientia fimplicis intel-

u

of

ligentice ; quia hzc eftin Deoante omnemaétum

liberum voluntatis divinze , illa veró nonnifi poft

xe

illud decretum liberum : neque etiam effet fcien-

[ f

tia vifionis ; quia hec non terminatur nifiad rem

&dí

aliquando futuram , cüm vifio fit rei pro aliqua

g

duratione preefentis; perillam autem fcientiam

A

nihil cognofceret Deus, quod aliquando fit fu-

x

turum. Ergo fcientia, quae habetur in decreto

fum |

conditionali , debet effe media inter fimplicis in-

UT

telligentiae & vifionis; càüm de utraque aliqui

"

N

Y

)

j

l

h

(

participet, & ad neutram earum abfoluté revo-

cari queat.

ate

243. Dico 11J. Deus futura hec cognofcit

T10r

immediaté in feipfis ante & independenter à

Q

omni decreto actuali.

Ubi adverte 1., quó

DT

per aàazte nonintelligatur aliqua temporis prio-

Q

ritas, & quafi fcientia conditionatorum in abío-

m

luta transeuntium foret in aliquo inftanti reali;

ln

in quo nondum fit decretum actuale: quia in

l

fum;

Deo, cüm omnia fint ab aterno, nihil tempore

a

prius eft altero: f&d quod per «à axre intelliga-

| ftig

tur prioritas logica & fecundàm noftrum con-

|

cipiendi modum cum fundamento in re; qua-

| h

tenus fübfiftendi confequentià prius eft decre-

tum

b

|

Dre Dro Uuo.

$33

:a'fnukö

tum divinum quodcunque logicé poffibile ,

vfati

quàm exiítens actu, ficut prius eft res condi-

r

tionate furura , quàm futura abíoluté. . 2.

uód

n

per v independenter , non intellipatur , poffe ali-

nxerut

quod creatum effe füturum , independenter ab

hl

omni decreto divino; íed folüm quód ad futu-

ml

rum conditionatum quà tale non requiratur

o

actuale decretum divinum, fíed fufficit logicé

madun

poffibile, quod fit velutpars conditionis ; füb quà

iil

res eft futura; ita ut non dicat Deus: volo , ut,

at

fi fiant miracula apud T'yrios, ifti convertantur;

fj

fed fic: fi vellem fieri apud "Tyrios miracula,

o dig

eísque conferrem pgratiam, quam Corozaitis

jentid

conceffi, illi converterentur. —Pro£. 1ma pars.

)litià

Contingentia meré conditionaté futura in feipfis

Jecret

fünt cognofcibilia; tum quia pertinent ad poffi-

licisin;

bilia vel fütura, aut ex utrisque aliquid partici-

dqi

pant; unde ficut illa fünt immediaté cognofci-

bilia; fic & hec: tum quia determinatam veri-

tatem in íua futuritione formali habent; cüm

t( 0[0»

non minüs implicet aliquid füb conditione ne-

que efTe determinat? nequenon effe determina-

d i

té, ac hoc implicat conditione purificatà: tum

quia juxta adverfarios haec futura in fe ipfis

T n

j

terminant decretum divinum , adeóque & divi-

nam cognitionem fimili modo terminare pof-

yi

] qu:

fünt; cüm res eo modo cognofci poffit; quo

poteft decerni, ficut ubi decernibilitas rei eft;

i

qdf

rci etiam cognofcibilitatem effe oporret: ergo;

cüm infinita intelligendi perfe&tio in Deo exigat

j*

» 9

rem cognofcere, quo modo fine imperfectione

cognofci poteft,& modus rem imimediaté cogno-

Ll

cendi

L135

.

Dzr Dro Uxo.

$34

f

Ícendi nihil imperfectionis inducat, neceffe

eft,, Deum futura meré conditionata immedia-

íf

Prob. 2d. p. Con-

Tion

te in fe ipfis cognofcere.

tingentia conditionate futura poffünt à Deo co-

lim

gnofci anté & independenter ab omni decreto

actuali, fi ad futurum conditionatum quà tale

v

qu

fufficiat decretum divinum logicé poffibile, quod

fit velut pars conditionis , füb qua res eft futura;

Wt

t

quia ante quod vel independenter àquo resfor-

maliter efle poteft; ante id & fine eo res quo-

A

que cognofci poterit; fed ad futurum conditio-

üwz

natum quà tale füfficit decretum divinum logi-

hi

c& poffibile fe ita habens; quia futurum ejus-

Wi

modi quoadexiftentiam necaliquid atu eft, nec

«

erit; fed folüm effet, fi conditio purificaretur ;

Ny

adeóque non requirit caufam feu decretum in

Q

conditione importatum actu exiftens; üt patet

füi

tum ab exemplo voluntatis humane ad actum

d

liberum conditionaté füturum requifitoe: tum

h

ä' priori, quia caufa folüm requiritur ad exiften-

tiam , non veró nepationem rei, adeóque ficut

res necactu exiftit , necextitura eft , fic nec caufa

k

feu decretum actu exiftens effe debet , fed folüm

dj

logicé potlibile. Erpo. Cozf. titr.p. Certumeít ex

bl

'Thefi num. 241. ftatuta; Deum contingentia

fit

conditionat? futura cognofcere: fed nequit eX-

A

cogitari modus hec futura cognofcendi à co-

Lf

gnitione conditionaté fururorum immediata di-

verfüs vel eam excludens; tam quia cognitio

4l

eoruminp decreto dererminato & antecedenti e

!

rejectus num. priore: tum quia alii cognofcen-

a

h

di modi à num. 254. expofiti, quatenus diverfi

funt

p

i

y

Dr Dzo UxO.

j 1535

necelt

funt, fuerunt confutati; quatenus autemadmif-

medis

fi fuerunt, vel fupponunt immediatam cogni-

! COH'

tionem, vel illi eequivalent: erpo.

j 0

. 244. Oljic. cont. 1. Ex allatis Scri

prure t:e-

decat

flimoniis vel conditionaté futurorum cognitio,

vel certa cognitio divina nequir erui.

Nam

j

lu

quod rzuum attinet; in eo vel queftio duntaxat

erat, & dabatur refponfüm de prafenti volun-

o

resäw-

tate Saulis & Ceilitarum ; hinc Paraphrafis Chal-

s qu

daicáà inrerrogationes Davidis fic reddit: /Vum

ondto

cogitans defcendeve?mum cogitantes tradeve? & glot-

fainterlinearisad verbumz7radezt , hec habet: 77

f logif

T

voluntate babent , ut 1radaut: velfi quaeftiocon-

cedatur fuiffe de futuris eventibus, Deus tamen

:fï, f

non refpondit ex certa fcientia, fed ex conje-

ZI'C[UF

türm T

&ura, fundata fcilicet in propenfione volunta-

tum Saulis & Ceilitarum; ficut dum Deus Eze-

t pité

r

chiz praedixitzmortem, eam non revelavit ab-

foluté, fed quantum imminebat ex gravitate

g. U

|qit

morbi, fi Ezechias eam precibus non averteret,

Quoad 2dum S. Aup. L. de preedeft. Sanct. C. 14.

')quefimï

Ti

hoc teftimonium explicans ait: Dz£um eff fecun-

dim pericula bujus vite , mon [ecundüm pvafcieu-

u

umEPWï

1tiam Dei , qui bocpvefcivit , quodfuturum evat ,non

quod furuyum tion evat : ide[l , quàód ei mortemimma-

um

?uvam fuevat lavgiturus , ut tentatiouum [ubtrabe-

eqül[ '

u

Yetuv incevtos 102 quód peccaturus. e[fet , qui man-

j

j

l

furus in tentatioue won effet.

Denique quantum

zi

ad 32ium , vel illa locutio non erat affertiva &

u

in fenfü proprio , fed exaggerativa tantüm , quia

qu

ad exprobrandum Judzis à Chrifto fuit dicta,

anolh

i"

l]

ficut & illud, quód Tyrii levius judicium fint

$

4

habi-

jf

.

$36

Dzr Drzo Uwo.

habituri, cüm tamen propter aliquod fübcon«

t (ü

ditione tantüm futurum nec augeatur nec mi-

timp

nuatur peena; unde &]anfen.Gandavenf inCon-

fifi Q

cord. C. 47. hanc expofitionem adduxit: vel fi

fuitaffertio, erát duntaxat conjeCturalis , defüm-

Thtd

pta fcilicet ex difpofitione T'yriorum actuali;

d

unde Hilar. ibid. Can. 11. quafi per paraphra-

ttrp

fin dixit: Forrà illis cvedendi fuiffet affe&lus , fita-

C

lium virtutum coutemplatio contigiffet. . Exgo ex

füte

his teftimoniis nihil certó ftatui poteft. — Cozf./.

&e

Juxta mentem Patrum videtur neganda in Deo

Mce

cognitio certa meré conditionaté futurorum.

ferm(

iNam r. negant preefcientiam de his futuris, üt

ii

patet ex rextu Auguflini nuper citato, & ex L.

ity

de anima & ejus orig. C, 12., ubi inquit: /pfz

s

exinauituv ommino prajcientia , fi, quod prafcitum

[j

zon evit: quomodo enim ve&à dicituv prefciri futu-

u

vum quod zton. eft futurum? Cuibus fimilia ha-

L

bet Fulgent. L. 1. de ver, predeft. C. 7. — Pro-

hit

fper epift. ad S. Aug. de Semipel., Damafc. cont.

Ms

Manicheos. 2dó meré conditionata negant

du

futura, àt rurfüs docet Aug. L. 26. cont. Fauft.

1j

C. 4.:. Omuia,, que verà futura [unt , [ize dubio

]re

fient , fi autem fala ton fueviut , futura non evant.

Qun

Er L. 2. cont. duas epift. Pelap. C. 7.: Quomodo

W

enun prefcivit ea futura, que illis n infantia mo-

m

vizuris potits prajeivit uon futura. Exgo.. Conf.LF.

fti

Juxtra $. Fhomam nullus eft modus, quo Deus

Wpi

poflit cognoícere fütura ejusmodi. Nam Juxta

fnp1

eundem p. 1. q. 14.8. 13. & 2. 2. q. 171. a. 6

f0n

ad 2. alibíque via unica, quà De

us ea cognofce«

W

16 queat, eft in prefentia

&ternitatis; fed futu-

l

Tà

Dr Dzo UuNo.

$37

."ubcon-

ra fub conditione non ponenda, cüm in nulla

Déc Til

temporis differentia exiftanr, non (ünt eterni-

Annt

tati divinz preefentia: ergo.

p vll

&. AV. 4f Quoad 1542 N. explicationem

defun

Vnam que apertae vericati & proprio ac litte-

s

rali Scripturz feníui repugnat: unde fiquid in-

p

terpretari neceffe eft, poriüs dicta Paraphrafis

f

;

Chaldaica & gloffa exponende fünt de volun-

o

(

tate quidem preefente , fed perfeveratura usque

ad effectum ipfum, quàm ut fine autoritate aut

n

neceffitate cogente admittatur improprietas in

yEOrum.

fermone textüs facri contra regulam S. Augu-

?UfiSl i

ftini receptam , quee in Scripturarum hermenia

& al

proprietatem verborum, quibus non dictio-

i li

nes fingulee tantüm, fed multó mapis tota fen-

gf

tentia intelligenda eft, (ervandam juber. Acce-

TU

dit oppofita inter

pretatio S. Hieronymi, qui

ia o

L. QQ. in 1. Reg. verbum defeezdet , fic expo-

Th

n

!

nit: 74vf dicevet , i bic fletevis, defcendet ;; & de

vt

verbo zvadent , ait:

Jfte eff fenfus , fi dejceudevit

Saul, Q9 blc

T

7e inveniet, tradent ; quee conditio-

v f

nes adjunétee non permittunt explicationem de

j

prefenti voluntate, fed futuram manifeflà exi-

t

Bunt. Idem in hunc locum afferunt 'Theodore-

w

tus & Lyranus. — Similiter /V. 222 explicatio-

"m

nem, que& füpponit de propenfione voluntatis

p

priorem, ac preterea cognitionem Dei facit

Opinionem contra veritate

p

m argumenrorum

ijaii

fnprà addu&orum.

Ad paritatem difcrimen

Í

W

coriflat ex (àcra hiflorias quia ](à. 39. exprimi-

[7I.ä

p

tur gravitas morbi v. 1. /z. diebus illis egrotavi

7 & v. 2 deprecatio

"

.

Exechias usque ad snorte

.-.

5

x

-

as

$38

Dr Dso Unxo.

Fzechisz,pro morte à fe avertenda, ac tandem

pui

n

in feqq. vitee prolongatio: unde patet, illam

pradiétionem divinam non fuiffe abfolutam;

fior

TOi

fed quantum ex prafenti morbo mors fecutu-

ra foret , nifi eam precibus averteret; adeóque

ln

DI

inclufiffe tacitam conditionem , quam aliee pro-

miffiones divinz de exaudiendis illis, qui Deum

fe&

din

aliquid conveniens fincer& rogarent, faus de«

clarárunt: Simile nihil obfervare licer in revela-

füm

lj

tione Davidi fada; quin nec ab eodem aliam

conditionem, nifi quam ipfe exprefferat - fub-

Y

intelligi potuiffe oftendir proprio fa&to; dum

uf

nullà ratione aur morá interpofirà fugit ex urbe.

p

Quoad 2dum 9/io fümenda eft ex dicendis &

f

Tig

1mam confirm. Quoad 37ium JV. 1. explica-

tionem tum ob regulam S. Auguftini nuperlau-

f

lin

datam, tum ob communem Patrum interpre.

tationem, qui hanc dictionem veré propheticam

j

Q

habuerunt, & eloguiaveritatis , aut apevtifanà d-

&a, ut Aug. L. de przdeft. San&. C. 9. &in

qu

Enchir. C. 95. loquitur, vocárunt. Quod pro-

Qu

bationes attinet, 1nó quidem exprobratio ta-

IT

Vs

jor eft & efficacior, fiintelligatur

.

Chriftus ex

mparatio a

d

certa prefcientia loqui, quia tic co

confündendos judeos eít aptior:

odo judzis

(in

fj

re&é judicium gravius, T'yriis levius denun-

tiatur; quia graviüs peccabant illi non creden-

Tün

p

do in tanta gratiarum abundantia ; quàm ifti le-

em naturalem violando fine illa copia : 3tió Jan-

D

i

e

nius explicationem dictam affert quidem, ie

Iel

üt tolerabilem permittit tantüm ; nec affirmat ;

In

aut in ea pedem fipit ; quin illa verba fecundüm

PIO-

Dzr Dro Uxo.

$39

d

priam fignificationem fumpta tanquam expofi-

»

K

tionemS. Auguttini laudat ac defendir. Explica-

olorom

tionem 24./V.ex hactenusdictis. Adtexrum Hie-

f

ii

ron. & ab eodem particulam forze adhibitam om-

G

Qd

nino cenferi poffe eà ratione,quà abE'vangelifta in

j n

in eodem Cap. v. 24. fuit ufürpata: fed hicpro-

piut

fe&tó non fignificat dubitationem aut incertitue

(

"

inem cognitionis divine , ür num. 231. offen-

yed

füm eft: erpo.

"d Conf. 1. . IN. Aff. adprob.

d

17m. D. Negant preícientiam fecundüm vim

u h]ï?

vocis , C. fecundüm ipfam rem , f4/2. fpectatam

J (

in fc & quoad fübftantiam , N. ufürpatam à Se-

uY

mipelagianis & quoad abufüm ejusdem,C. Pra-

lnd] L

ícientia in rigore fumpta dicit habitudinem fcien-

ti ad rem pofteriorem in tempore extituram ,

j2 lii

feu anteceffionem zeternitatis ad rempus; unde

erprt

Damafc.(c inquit:. Prenorio eff , a, qug futura

x

funt , antequam. in ortum prodeant , ná]fc. ^. Et in

"

j

j

hoc fenfü dicit Auguítinus, JVoz effe di&hum fi-

y,

b

cundiun prafcientiam , item exinauiri prefcientiam;

u)

quia fermo erat de mer? condirionaté futuris,

feu deiis , quze abfolute futura non erant , quam-

;

rioïff"

yilus

vis futura fuiffent, fi conditio forer pofita.

m

Quamvis veró Semipelagiani, àr & nos hic fa-

xul

cimus , fümerent prafcientiam Dei minüs rigo-

g

rosé & pro cognirione certa rerum etiam tan-

;

10

d

tüm conditionaté fururarum, docebant tamen

preterea, Deumpropter peccata vel merita pu-

nl

iij

te conditionaté futura ab ipfo previfa decerne-

ji

re poenas ac preemia; adeóque quibusdam in-

du

j

t

fantibus negatum effe Baptifmum ob, demerira,

n

quse

a

uü

—

t

Dzsz Dzo UNO.'-

$4o

que incurrerent, fi vixiflent; aliis veró eum

t

effe conceffüm ob merita, que, (i vixiffent , ha-

len

ftm

berent. Atque hoc maxime eft, quod impug-

nant Patres , non autem fimplicem quandamin-

i

Tin

telligentiam accertam copnitionem rerum quan-

tumvis nunquam ponendarum abíoluté, fed

r

tüt

duntaxat futurarum, fi aliqua daretur conditio.

Hinc Aug. l.c. de anima & ejus origine fub-

dit

Tifa

jungit: Quomodo evgo pumiuntuv peccata, que

suia funt , id efl , que nec vitá ifld nondumincipien-

lii

qu

|nt

M

*e commifJafunt ante caruem , uec movte praveniene

7e poft cavpem ?. Ex L. de preed. Sanct. C. cit. pro-

r

pe finem: 5 emm judicaventuv bomines pro me«

n

tritis fuce vite, qua non babuevunt morte pvevetiti,

t

N

féd. babituri e[fent , fi vivevent; mibil prodeffet. €i;

ui vaptus efd , ne malitia mutavez intelleium ejuss

ün

moriuutuy , fi antà no-

Y

sülil prode[fet eis, qui 1

vevent

d

?

uod nullus.

eve. Cbrifliauus audebit.

E

21

Similia reperies in ejus Diícipulis Fulgentio &

Profpero: Damatíceni autem mens ex nuperre-

fe

Íi

latis verbis patet. 44 prob. 2. D. Negant me-

r& conditionata effe abfoluté futura; C. condi-

i.

tionaté futura, [4/2. quz habent rationem me-

ife

riti vel demeriti, ad quod Deus abíoluté decer-

h)

nat preemium vel peenam, C. fecüs N. — 4

wl'le[

Couf. I1. . D. min. Futura füb conditione nun-

fi

quam ponendà non fünt divinz eeternitati pre-

I

fentia tanquam abíoluté futura, C. tanquam

&

conditionaté futura N. Eo nempe modo; quo

Qu

fünt, eternitati etiam fünt praefentia.

245. Infl. Cognitio de futuris conditionatis

]

includit plures imperfectiones, nam 1. eft ficti-

tia;

Dr Dro Uwo.

$41

Ó Q

tia; quiafingit poni conditionem: 2. eft appre-

at

henfiva tanrüm; quia neque negat, neque af-

firmat conditionem:

3. eft prafcifiva; quia

mpur

Qmi

quamvis effeétus fit abfoluté füturus, nihil ta-

men enuntiat deabfoluta ejus exiftentia: 4.eft dif-

u

i H

curfiva; tum quia propofitio hzc: fi Petro de-

ydt

tur auxilium, confentier, equivalet ifti: Perro

3

datur auxilium, ergo confentiet: tum quia ve-

n

ritas propofitionis conditionate confiftit in bo-

j

nitate illaionis, cüim aliàs cognitio divina ne-

T

queat efIe certa & infallibilis de veritate condi-

m

tionate, Frgo Deo tribui nequit. . Cozf. 7. Hac

m

propofitio: fi Petro detur auxilium A , confen-

00

tiet; nullum poteft habere fenfüm verum.

NNon enim poteft habere . hunc: fi detur cum

Wti-

)iji

omnibus requifitis ad confenfum; quia fic eft

f0

veritas neceffaria, ad fcientiam neceffariam , non

lii

autem ad liberam contingenrium fpe&tans ; cüm

ex illis requifitis unum fit cooperatio divina ef-

pn[ioä

fentialiter connexa cum confenfü: nec 2. hunc:

u

V

fi detur fine illis requifitis , aut. prasfcindendo

u

ab illis; quia falfum eft, fine aut praífcindendo

mite

à requifitis ad confen(üm exiftrereeundem, Er-

d

go. Corf. 1l Conditionatum pofità conditio-

L

ne tranfit in abfolutum: ergo faltem futura ab-

melP

foluta nequeunt cognofci conditionaté; quia

j

inanis eft affirmatio conditionata, quando ab

vterno cognofcitur & affirmatur abfoluté

u

turum.

-

l qu

* 3e. IN. . ad þyoþ. 1. N. Aff &g Rar.. Quia

m exi-

uanzm

Deusconditionem non attingit per modu

engs

W

lh

W

$42

—Dz Dro Uxo.

t

ftentis; fed per modum requifiti vel conducen-

tis poffibilis; in quo non eft fictio: ficut nec

tüm j

EU

eft , dumattingit caufam neceffariam poffibilem;

ex qua fequitur effeCtus.

d prob 2. D. Eft

am 1

W t

tantüm apprehenfiva, fi fümatur realiter, IN. fi

formaliter confideretur;'fu)4. quatenus nihil

Am ;

d

plané enuntiat de conditione aut conditionato;

iN. quatenus non enuntiat exiftentiam abfolu-

100

'

fAtOT

tam conditionis aut conditionati, C. Habetur

iterum exemplum in cognitione Dei de poffibi-

i

Wa

libus. 444 proL. 2. fimiliter D. Eft realiter prae-

fcifiva, N. formaliter, /4)2. quatenus hec co-

meqw

t

fitio

itio nonexprimit omnia przedicata , v. g. exi-

n

j

entiam abfolutam, quze rei illi realiter conve-

qui

E

niunt, C. quatenus objectum non cognofcat

eo modo & íecundüm ea pradicata, quo feu

V

Isl

fecundüm que pro illo figno & ftatu cogno-

fcibile eft, IN. — Rurfus fcientia fimplicis intel-

V

üfor

ligentiz paritatem prebet.. 744 prob. 4. IN. Aff

fiti

Quia difcurfus importat cognitionem claraman-

Qn

tecedentis, ex qua progrediatur intelle&tus ad

ilim

cognitionem confequentis nondum claré cogni-

Yocy

ti: in Deo aurem nec illa progreffio; nec defe-

(

&tus clariatis admitti poteft, utpote qui fim-

UT

pliciffimo &clariffiro intuitu agnofcit conditio-

ll

nem & conditionatum. — a. utr. IN. Inprimis

tgl

enim conditionalis propofitio non eequivalet ab-

ter:'

folute, qualis hic affertur: deinde non datur

g

itm

connexio antecedentis cum confequente;

ad bonitatem illationjs neceffaria eft, fed dün-

bt

taxat conducentia conditionis ad conditionatumt;

hu

gua: I'uüïcit— ad veritatem conditionatam adeó;

ut

Dg Dzo Uxo,

$43

ndica

ut fiquid plus detur; jam non pertineat ad fcien-

fint n

tiam liberam fed neceffariam , ür nuta. 239. ob-

yIblen

fervavimus. 44 Conf. J W. JV. -4. Quamvis

.D. H

enim nullum , ex affignatis, fenfum faciat, ta-

« NI

men reddit hunc: fi Petro detur auxilium A

cum reliquis omnibus per fe requifitis ex par-

nus rl

Jiiondo

te actüs primi , confentiet. . Propofitio enimfic

n dl

accepra ex parte hypothefis non attingit coope-

Hibett

rationem divine omnipotentie, quze pertinet

sl

adactumfecundum, necaliquid aliud connexum

cum confenfu; cüm omnia ex parte actüs pri-

[tet pf

hat

mi requifita fint indifferentia, Similis cum pro-

portione eft refponfio ad aliam explicationem ,

ypo

[* CO

quà dicitur heec propofitio: fi Perus vocerur

auxilio À , confentier, sequivalet huic: cafus

)gnofcä

quo i

vocationis eft cafüs confensüs; quin tamen ve-

rus fit fenfüs univerfalis, cüm non omnis cafus

Rn

Qs

vocationis fit cafüs confensüs; & quin etiam

ufurpari poffit fenfus particularis, càm necef-

M

dirité

farium fit; in aliquo vocationis cafü poffe effe

confenfum. .Nam dicendum eít; equivalere

jrünt

p

illam propofitionem huic finpulari: hic, cafüs

vocationis eft cafus confensüs.

Zd4d Conf H .

g o

D. Cous, Non poffunt cognofci conditionaté

qu

ii

pro €o figno, pro quo pofita cognofcitur con-

ditio, C. pro alio figno, pro quo necdum in-

a

ixix

d

telligitur conditio pofira, N. — ProJ. D. fimili-

ter: Inanis eft affirmatio in figno priore ad af-

Qo

nl

firmationemabíolutam , N. in figno- pofterio-

Í

re; C. Reflauratur explicatio in fimilitudine co-

fi

ibus,

iO

gnitionis diviqæ de rebus non mer poffibil

"

246.

p

ui

J

see.

$44

DE.;DEO Uxno.

u

: 246. Oljic. cout. 2d. Datur voluntas in Deo

falvandi omnes, que eft decretum abíolutum

Aict

d

fubje&tivé & ex parte Dei, & conditionatum

objectivé feu ex parte creaturae &objecti: ergo

l0

lx

ejusmodi decreta non fünt abfolut? rejicienda.

|

Coxf. £. Sicut intellectus divinus neceffarió actu

12&&

cognofcit, quidquid & quomodo elt (cibile, fic

& voluntasdivinaneceffarió actu decernit ; quid.-

qui

quid & quomodo eft futurum. Ergo actu de-

Q6f

bet dari decretum de . futuris conditionatis.

b

Conf. II. Ad exiftentiam effectüs requiritur de-

i

cretum proportionatum: fed effectui conditio-

CRN

Eu

nato proportionatum eft decretum conditiona-

tum: eroo.

[f

&. D. Conf. INón fünt rejicienda; ut futue

bt

rum conftituatur in effe infallibiliter conditiona-

mj

té füturi, vel ut in iJeo detur infallibilis cogni-

B

tio de tali füuturo; IN. ut intelligantur promifíio-

QUi

nes divine , que nequeunt efle fine feria volun-

l

Tat

tate, & hinc fine decreto fübje&tivà falrem ab«

foluto, C. Decreta autem hujusmodi objeti-

Yi

fim

v& conditionara dicuntur, quia creature libera

funt circa ufüm gratiarum à Deo promiffarum

negu

t

& collatarum, quibus falvari poffinr, fi velint.

4 A4d Couf. 1. &. IN. 2. 9 par. Difp. eft; quia in-

eïgc

Q

telle&us eft potentia neceflaria, illáque fcientia

neceffarió ineft Deo, nein eo fit ignorantia

li

imperfectio: voluntas autem eft libera, & de-

creta illa nullo ex capite requiruntur, imó re-

lr

ln

pugnantiam dicunt & plurima abfurda. 4

Conf. H1. . D. min.. Effe&ui conditionato pro-

| (mn;

D

portionatur decretum fübje&iv& conditiona-

tum

Dr Dro Uxo;

545

n D

tum, C. ob

jectivé tantüm conditionatum, N.

(oluti

Sicut enim effectus conditionatus

VODRLU

eft is, qui

effet, praefcindendo, an reipsá fitali

quando vel

]i

non fit;

fic & decrerum, quod effe

dendo

t, praícin-

j

; &n reipsá fit vel non fit, con

ditíonatum

ha

eft ac proportionatum,

jf

247. /nfi. Ad futurum conditionatum re-

ia

qui

ritur aliquod decretum: fed hoc non eft de.

d

cretum

pracise üt poffibile; quia à mer? poffi-

[

bili neq

uit defümi denominatio futuri:

neque

t

üt conditionaté vel abfolutó futurum ij

uia de-

od

cretum Dei eft incapax faturitionis:

ergo üt

vitte

actu & abíoluté exiftens. Conf. T. In fi

gno fcien-

tic divine dec

onditionaté futuro vel Deus ha-

j ii

bet decretum

fübje&ive abfolutum

omittít: fed D.

; vel illud

iin'ong

eus ill

ud non omittit, neque per

cogni.

pofitivam nolitione

m faltem in conditionatis ali-

Q((X.Xü(

quando in abfolu:

ta tranfituris, neque per omif-

j

fionem pure libe

ram, utpote

qua Deo repug-

i

nat: ergo habet.

Corf. I1. Nequit Deus pra-

joe

videre confenfum

conditionarum, quin videae

fimul concurfüm

n ]IM

faum fimultaneum: fed hunc

U

nequit videre fi

re & applicante

ne decreto fàltem ratione prio-

(di

omniporentiam , ut concurrat:

ji/

erpo etiam vider

decretum ratione prius, &in

€o confenfum.

uf

yuti

W. TYanf. preemiffis JV. Co.

"j

f. Quiadecretum,

quod requiritur &ar

(

tingiturex parte hypothefis,

j

f

eft conditionate exi

ftens,

& per modum condi-

[

tionis fufpenfive attactu

m; non autem condi-

j

"U!

f

tionaté futurum, cüm

non affirmetur per mo-

um eventüs; unde cüm manca fir illa divifio vel

]dl(li)m

i

E

enumee

»

.

Dr Dro Uuo.

546

enumeratio modorum, queis decretutm concipi

Qit;

aut effe poteft, confequentia nulla eft. 724 Corf. .

m

& V. M. ob eandem rationem: datur enim me-

AImf

dium inter dicta extrema , nempe fignumindif-

f de

ferentie prafcindens à decreto & omiffione

[

ejus actuali, & conditionate tantüm illud enun-

N

tians. /4d Conf. 1. &. D. M. Quin videat con-

g

curfüm (üum fimultaneum abfolutum; IN con-

ditionarum, C. "Videt omnino Deus, ficut de

f

ipío effe&u dictum eít , concurfüm conditiona-

&ui

tum fine decreto abfolut& pofito feu aétu exi-

Q]

ftente. . Quamvis veró concurfum abfolutum

Qs

non videat fine decreto , in eo tamen utpote in-

r

(

differente nequit videre confenfum, üt malä: in

ts

confequente addebatur.

b

248. Oljic. coitt. 31. Ad effe&tum non minüs

d

requiritur exiftentia caufie , quàm effectüs: (ed

pott

praícindendo à decrero aétu exiftente minus

W

exiftentioe haberet cauía, quàm effe&us; quia

cte

effe&tus eít faltem conditionaré futurus, condi-

u

tio autem feu decretum non eft conditionaté

Con

futurum:ergo. Corf./. Eadem eft proportio

[

futuri conditionati ad decrerum conditionatum;

t

que futuri abfoluti ad decretum abfolutum: ed

&

in Deo repugnat cognitio futuri abfoluti non

Ton

fupponens decretum abfolutum: ergo repug-

LO

nat pariter cognitio futuri conditionati non pr&-

D

füpponens decretum conditionatum. Conf. IT.

ftt

Futurum conditionatum tranfit ab eeterno à fla-

lep

tu pure poffiblitatis ad ftatum futuritioniscon-

D

ditionate; ergo hujus tranfitüs exiftit ab eter-

| mn d

noaliqua caufa. Sed hujus alia caufa effe ne-

l

quit;

Dzrz Drso Uxo.1

$47

conci

quit, quàm decrerum divinum. ^"Nam ficut

Wa

nim n

omnipotentia eft primum principium & caufà

mind

ä:

omnis poffibilitatis , fic voluntas divina medians

te decreto eft primum principium & radix de-

miffte

yl n

terminatee futuritionis: fed tranfitus ille à ftatu

potlibilitatis ad flatum füturitionis conditiona-

lt d

Na-

t& eft futuritio determinata: erpo.

W N.1. £ prob. Decretum conditionaté exia

feità

flens & effe&us conditionatà fururus habent

Ü

&qualem exiftentiam

; quia utrumque exiftit

X

conditionaté, cum h

oc difcrimine, quód effe-

(outt

€tus conditionaté ex

iflat üt eventus, decretum

tDotc

mii

veró üt hypothefis,

feu conditio,

Unde po-

tiüs fequitur, fi decretum actu exifteret, illud

j mini*"

plus exiftentiee habiturum, quàm habeat effe«

usl

d Conf. 1. 9. 1. D. M. Eadem eft pro-

j f

portio futuri conditionati ad decretum fübjecti-

m

vé conditionatum, quze futuri abfoluti ad de-

u

cretum abfolutum , C. Fader eft proportio fu-

J ClrJ

turi conditionati ad decretum objectivé tantüm

d

conditionatum, que eft &c.,

N. Pariras pree-

y od

cisé flat in eo, quód ficüt fut

urum abfolutum

Q

nequeat intelli

gi non prefüppofito decreto füb.

yift

jectivé abfol

Uto, ita füturum conditionatum

J H?'

non intelligatur fine decreto fubjectivà condi--

If

tionato, h. e. poffibili & objectiv? inclufo in

u

ipfa conditione, füb qua effectus conditionat&

Ojüf, !]

futurus enuntiatur , üt obfervatum eft num. 243.

d

Difparitas autem eft in eo.

; quód nullum decre-

g

tum actu exiflens debear füpponi pro futuro

4

conditionato, ür pro füturo abfoluto. Unde

?

X 2. N M. Ratio & difcrimen eft ; quia futu-

qufn

Mm 23

ruin

Ts

Dz Drzo Uwvo:

$48

f

rumabfolutum a£tu erit in tempore: ergo etiám

fen

decretum divinum actu erit in tempore: ergo

Titu

quamvis ad futurum abfolutum, quantum eft

Qp

precisé ex parte illius, non requirarur decre-

tum divinum jam exiftens ab sterno; tamen

Qp

quo

ratione Dei jam ab eeterno debet effe; quia ra-

tione immutabilitatis divinee repugnat, ut Deus

füi

Tetl

habeat decretum in tempore; quod non habuit

ab seterno.

Futurum autem conditionatum

din

[oe

m

quà tale non erit a&u in rempore, aut ab h

qui

praffcindit; fed tantüm elffet füb conditione, fi

[

dáretur cauía vel occafio ad illius produ&io-

m

nem, & confequenter fidaretur detretum divi-

hi

num: ergo üt rale non poftulat decrerum a&tu

Wi

exiftere in tempore, fed rantüm ut effet cafu,

(

quo effe&tus abfoluté ponendus effe

t in tempo-

re: ergo etiam non poftulat ; ut decretum:actu

&

exiflat ab eterno, fed tantüm ut effet velexi-

PA

fleret ab eterno , cafu, quo ralis effe&tus effet

1

abfoluté futurus.. /4d Conf. I1. s. datis ceeteris

di

N. i. Subf.. "T ranfitus ille ab uno ftatu ad alium

T

non eft realis & phyficus, fed intentionalis &

d

objectivus confiftens in eo, quód in figno pri-

lr

ino rationis Deus videat effe&tum feu actum crea-

Q9

te voluntatis liberum effe poffibilem feu poffe

ni pofità rali conditione, in pofterioreautem

Dot

d

figno videar illum actum reipsá ponendum elle;

fi poneretur talisconditio. In hocautem ftatu ob-

Qu

g

jectivo res ex flatu poffibilitatis extrahirur tor-

maliter ratione (üi , quatenus talis futura effet; fi

Ii(C(

E

foret conditio; efficienter autem non extrahitur

nifi per alienationem, quatenus talis effet, vi cau-

f&:

arum

p

Drz Dro Uwo.

$43

Q etit

farum fuarum non quidem operantium de prae-

fenti & abíoluté, fed conditionaté & tunc ope-

& p

um d

raturarum , fi conditio poneretur.

Hinc caufa

t de

cognitionis conditionalis in Deo eademquoque

, m

ex parte objecti eft, nempe ipfum effc actuale,

]

quod res feu actus haberet formaliter ratione

qu fl

u D

fui & efficienter à fuis caufis, fi conditio pone-

retur.

n hb

"d prob. D. M. Divina voluntas mes

08

diante decreto eft primum principium & radix

omnis futuritionis determinate , hoc fenfuü,

T h

Iiony

quód nihil futurum fit abfoluté , nifi dependen-

ter à decreto actu exiftente, & nihil conditio-

du

iil le

nat$, nifi füb conditione, fi effet decretum, C.

m i

hoc fen(íü , quód nihil futurum fit conditionaté,

et al

nifi actu exiftat in Deo decretum objectivé con-

ditionarum , N.

ferpo

m

249. Jnfl. Cuidquid a&u eft cognotcibile,

LX[QXQ(']'

a&u debet effe aliquid;. quia effe, & effe co-

gnofcibile convertuntur: fed condirionaté futu-

d

jp at

ra non fünt a&u aliquid in fe, (ed effent, fi con-

ditio poneretur: ergo.. Cor/f. 7. Intellectus divi-

] 5d Hm

nus eft indifferens, ut fub eadem conditione vi-

p

deat v.p.faturum effe Petri confenfüm vel diffen-

o

ynde

fum ; adeóque debet dari ratio ; cur potiüis videat

confenfüm quàm diffen(um. Hec veró darinon

ln p"

yil

poteftin noftro fyftemate: namr. ratio illanon eft

decretumdivinum fcientià iflà prius,quód ha£te -

dum []

nus reje&tum eft: . 2. non eft conditio, füb qua

nüa[l] p

ncofen(üs dicitur ponendus ; quia haec non pe-

huuf ii

titconjungi potiüs cum confenfü quàm diffenfu;

T

3. nec éft ipfeconfen(íüs ; tum quia isfecundüm

st jf

q9

fe eft indifferens: tum quia, fiquid ei determi-

j

Mm 3

natio-

o

510

Dr Dro Uwo.

nationis etiam concedatur, non tamen eft de-

hu

terminatus, fed determinaretur, fi poneretur

du

feif

conditio: tum quia non habetur ratio, cur fup-

P

onatur poriüs confenfus, pofità conditione ;

lit,

fenf

nf

uàm diffenfüs. — Corf. /7. Quia confenfus con-

itionalis non eft, fed duntaxat effet, non ha-

fita

bet rationem meriti moventis divinam volunta-

[

tem ad pramium, fed haberet: ergo ob ean-

fim

dem caufalem non habet rationem objecti de-

m

rerminantis divinum intelle&tum, fed haberet.

lq

&. D. M. Quod a&u eft cognofcibile co-

C(mj

gnofcibilitate vel per f& vel per fpecies phyfice

ft,

movente ad cognitionem , eft aliquid actu; G.

W

nofcibilitate tanrüm intentionalirer mmoven-

t

cog

te N. vel fud. a&tu eft aliquid phyficé & inelie

NI

Ils

rei, N. logicé & in effe veri; C. Preterea ve-

, i etiam permitratur, cognofcibile debere

n

aliquid effe phyficum , non tamen id effe debet

d

pro omni, fed p

ro eo tantüm tempore, pro

)

quo

affirmatur. 74d Conf, J. IN min. fubf. & at-

[

?7neim

ü

L. .4d hujus proj. 1. D. Confenfus fecun-

düm fe eft indifferens antecedenter, C. conie-

fito , quódextiturus effet,

quenter & facto fuppo

fi poneretur conditio, N. 742 prob, 2. D. Non

eft determinatus per ftatum &in tempore, quo

affirmatur futurus , C. per ampliationem ve

alienationem & pro tempore, pro quo affirma*

tur, N. . /4d prob. 31. .. Nos neque fcimus;

nifi forté in aliquo exemplo fit revelatum , ne-

!

que fupponimus confenfum pree diffenfu ; fe

f

fimpliciter afferimus, i voluntas creata fub cer-

f

ta conditione pofita confentiret, Deum deter-

minate

|

Dr Dro Uuo.

$51

T

n eret

minaté videre confenfum füb conditione füuru-

rum ; ficut é contrarió dererminaté videret dif-

al

Vr

fenfum, fi diffentiret: unde minüs apte exipi-

tur , ut detur ratio, cur potiüs fupponatur con-

füs at

nond

fenfüs. Quia tamen füb aliqua conditione po-

fita poflibilis eft confenfus, & impoffibile eft,

Volin

T

ut neque confenfus neque diffenfus, aut uterque

imul ponatur; hinc liber? poffumus affumere

"

pro exemplo confenfüm; & hoc fuppofito de

prt

illo queftionem hactenus agitatam verfare. /4d

ibie t

Conf. 1. Difp. eft; quia meritum duntaxat cau-

u

fat, quia in determinata temporis differen-

i,

ia reipsá eft; cüm fi füfficerer , quód poffer effe,

mot

aut (üb aliqua conditione foret , nemo effet , qui

n

non foret dipnus preemio , & ob fimilem ratio-

fed V

nem demeriti nullus etiam, qui non mereretur

debet

paenam: cognofcibile autem movet intelle&tum

d

divinum ad copgnitionem : quia verum eft, (eu

yte/

pertinet ad rationem veri; adquod non requiri-

!

tur ; ut a&tuexiftat, cüm ad veritatem actüs fuffi-

J

i

ciat, quód obje&tum fe habeat , üt actusenuntiat.

^ cgr

j

j dk

CAPUT III.

N

De füentia Divina,

m

ncm [

Potentia cognofcendi, quam Deo affe-

f

Á

ruimus, ejüsque objecto ha&tenus ex-

I:

[f

pofito ad divinam cognitionem trans-

ufm"*

imus. Quamvis enim, üt fepiüs jam notatum

nfü; l

fuit; ea non fit qualitas aliqua aut actus propri&

[

factus & elicitus à potentia, fed realiter Deus

n (

ipfe ac divina fübftantia; eandem tamen in mo-

dum

f

Mm 4

353

Dzr Dro ÜUuo:

dum a&tionis & intelle&ionis diftin&ke concipi-

p

t

1us, ut perfectiones ejus officiáque fecundüm

humanam methodum apertiüs proponamus.

tür

li

Quoniam veró ex iis, qua hinc inde diximus,

facilé liquet, cognitioni divinz etiam fic acce-

[

Is

pre nec apprehenfionis fimplicis, nec opinio-

nis, nec alterius cujuscunque imperfecti judicii

[

rationem tribui poffe ; eandem füb (cientiae no-

li

mine producimus, naturam ejusdem, diviio-

nem, exiftentiam & ufum accurariüs

Perfcrug

q

taturi.

Til

]

ARTICULUS L

Ü

U

u in Deo fit [cientia, eg

guo:nodo p

dividatuv 2

D

Ti

?SO.

Ora. Quamvis, àt D. Thomas Q. 2.

)

de verit. a. 1. refert, fuerint, qui Deo

[

non tribuerent fcientiam , nifi per meraphoram

Ü

vel caufalitatem, quatenus ille in creaturis in-

tellctualibus eam caufat; videntur ramen po-

M

riüs nepáffe imperfectiones , quibus creatafciene

p

tia veftitur, quàm ipfam fcientize rationem for-

Qr

4nalem , prout à creata & increata praeícindit.

Ü

Quare dum Deo fcientiam afferemus, fimul &

li

rationem illius propriam oftendemus, & om-

p

nem ab «eo imperfectionem removebimus.

[

Praterea dum de ejusdem divifione agimus,

)

eam non referimus ad ipíius fcientiee divinee

rH

entitatem, Utpote quam unicam, f-ïmplici,fï-

Ts

mam & à Dei natura indiftinctam fatemur , fed

Wi

ad noftrum duntaxat concipiendi modum, qui

pro

Ds Dzo Uuxo.

$553

Yi

pro varietate objeftorum & ratione,

füb qua

yndürt

attinpit diverfa hujusmodi objecta, fundamen-

Dacqus.

tum habet, multiplicem fcientie divinae divi-

VIQU,

fionem faciendi.

In hac ipía veró divifione

C

dum occurret fcientia media, necdum de ipfà

p

[

re di(feremus, (ed duntaxat de nomine; quod

ij

poftremum hic paucis vindicabimus ,

rius

t I-

fingulari Articulo poftmodum expofituri.

fl

251. Dio 1. Vere datur in Deo fcientia, eá-

N

que proprii nominis, & perfectiffima.

Prob,

17 pavs. Quia manifefta Scripture teftimonia

Deo ícientiam tribuunt. - Nam Eccli. 42. V. 19«

dicitur: Coggovi Demizus omuem Jcientiam.

jli

Efther 14. v. 14.inquit: Domige, qui babes om-

nem [cieutiam. Paulus ad Rom; 11. v.

33. excla-

mat: O altitudo divitia

vum [apientie €9 [cientie

(

Dei;

& ad Coloff. 5. v. 3. de Chrifto ai: /g

;uiDeo

quo funt omues tb

efauri fapientiees [cientice elfcon-

hat

A. Gc. — Conf. tum à priori; quia ex afeitate

i

&omniperfectione profluit ac oftenditur, Deo

y

eonvenire fcientiam utpote perfectionem fim-

"

pliciter implicem: tura-à pofleriori ; quia ex

ul

ordine ac pulchritudine univerfi manifeft? colli-

J

gitur archite&tus perfe&tiffimus

; qui fine fcien-

ä[lluwz

tia non eft. - Pro£. 2d. pars.

Quia fcientia pro-

prié talis eft certa & ipfall

&

ibilis ac eriam clara &

d

evidens coenitio feu

perceptio veritatis feuob-

jecti fcibilis;

agimm) |

tum quia hec definitio eft propria

! diüæ

ratio ftienti

& generice fümptee & prafcinden-

j

tis ab increara ac creata feu imperfe&tionibus

lllï)'æq

mixta; tum quia fyllogifmus, cui communiter

l

Mm ;

,[l'ibüi—,

n

554

Dz Dzo Uuo.

l

tribuitur ratio ícientiae , eft duntaxat medium,

quo intellectus creatus accipit evidentiam, quo

p

(

tamen Deus non indiger ad illam habendam:

tum quia cogaitioni rei per caufam aut per ef-

li

al

fectum, qua fcientia proprie ralis dicirur ; fe-

cundüm perfectionem aequivalet cognitio certa

di

& manifefta tum rei, tum caufae & effectüs, tum

fa

connexionis rem inter & cauíam vel effectum,

Ti

licer à cognitione removeatur imperfectio com-

f&

M

pofitionis, pluralitatis aut dependentim. ]Jam

veró divine cognitioni convenit infallibilitas ac

[

j

certitudo, üt 'ex proximé praecedentibus duo-

bus articulis patet: claritas item & evidentia;

[

f

üt liquet ex plurimis teftimoniis ac rationibus

per priora hujus Difputationis Capita fparfis:

d

ergo. Conf. ex S. Auguftino, qui L. 2. de div.

j

QQ. ad Simplic. q. 2. ait: Cim fcientia Dei lon-

[/

W

gà diflet ab bumana [cientia, ita ut irvideuda fit

eomparatio, utraque tamen [cientia dicitur. . Et

poft plura: C enim dempfero de bumana fcien-

zia mutabilitatem $3 tranfitus quosdam à cogitatio-

[

ne in cogitationem . . . cim evgo beec cun&la detra-

xero , €9 veliquero [olam vivacitatem , cevtee atque

Á

(

ánconcu[fa veritatis, und atque eaterud contemplatio«

ue cuncía collufivamtis; 1mó mom veliquevo, mon

6

enit. babet. boc. bumana [cientia , [ed pro vivilus

!

[.

cogitavevo , infimuatur mibi utcunque [cieutia De :

uod tamen ziomen ex eo, quod fciendo aliquid non

j

4

tet bomünem, potuit effe vei utvique commune.

Prob. 3f. pavs. . Quia 1. Rep.i.. V. 3. dicitur:

(

JDeus. [cientiavum Domizus efl, quod phrafi he-

[

braicà idem eft acfG/epri/fanus, Ex. Pf. 138. V. 6*

f

ifd-

Dzr Dso Uxuo.

455

du

Mimabilis faca ef fcientía tua. ex me, id eft, (ü-

hi

per me, & plüs quàm intelligere poflum :

endun

Coufortata ef! , €g mon potevo ad eam , h. e, inva-

luit fupra modum, atque ita eft exaltata , ut ad

peref-

tüt, &

eam pertingere non valeam.

Cozf. Scientice

o od

divinz perfectio (amma cognofci poteft ex di-

i m

Ícrimine, quod ipfam inter & fcientiam huma-

du

nam intercedit.

Non enim 1. eft accidens;

jQatt

fed ipfa Dei fübftantia, àt liquet ex Aug. T. gg.

j þm

in Joan. fic loquente: JVoz /ic baler ï*z'entz"/zm,

jlttt

ut aliud frt illi fcientia , quá fcit j aliud effeutia , qud

usdo

eff, fed utrumque umum efl, nec urrumque dicen-

jfet

dum eff , quod fünplicitev unum efl..— Nec 2. cft

jonios

fucceffiva , fed tota fimul, Eodem dicente L. 6.

(pits

de Trin. C. 10.: Qizn decedaut £9 fuccedaut tem-

de di

pora , mou decedit aliquid vel fuccedit [cieutie divi-

&il

4&. Wec 3. eft difcurfiva; tum quia à minüs

ah/

noto non facit gradum ad magis potum, cim

. H

omnia fint Deo equaliter nota: tum quia, üt

i

Aug. L. 15. de Trin. C. 14. dicit: Omnia. [fimul

videt , n pavticulatim, aut fingillatim , velut al-

T

ZeYAHAte cor

jl

jfpeGu. bine. illuc $g snde. Duc , $g vur-

Jusiude vel inde in aliud atque aliud ,. ut aliqua vi«

;/anlf[w

ii

dere 10m pof[ut , wift zon videns alia: fod it dixi,

fümul oumnia videt,

n

quorum snulum efl, quod non

j W)'»'f*

Jemper videt.. Neca. eft praccifiva; quafíi unum

attinpat fine alio; cüm fimul & unico intuiru

m*a'f*'j:

IHW'

omnia pervadat, ütex relato proximé teftimo-

nio liquet, & etiam infinita fit, üt rurfus de-

glfþ

nf

D

clarat S. Aug. L. 12. de Civ. C. 18.: dtbfit u£

»

dulitemus , quàd ei motus o [it. omnis uumeras ,

k[af] h

eí

0227

QU

eugus intellig

J , fücut du pfaluo cagitur , non eff

Tüitits

Jl

$556

Ds Dzo Uwno.

nerus . . . Quae ft infinitas numevovum [eientie

f'*n«

JDei, quá compvebenditur , effe non poteft infinita ,

Tl

&q

qui tanidem us fusus bomunculi, qui ejus feieutie

limitem fíaeve prafianauns ?. Nec. 5. eft variabi-

lis; tum quia murabilitare & tranfitu ab una co-

pon

itationein aliam divina (cientia caret, üt Aug.

imn

ber

in confirmationem 2de partis relatus docet:

tum quia omnis: decrementi aut incrementi ef

que

prorfus incapax, üt exponit idem L. 15. de

Tett

Ton

Trinit. C. 13.: JVom enim ejus fapientie aliquid

ecceffit ex. eis , fed allis exiftentibus, fieuz opovtebat :

XR

£9 quaudo oportebat , illa maufit àt evat .. . Lon-

Eà ei evgo buic fiüemtie foiensia mofiva diffumlis.

Qu

Qu« autem fcientia Dei efl, ipfa. es fapientia ; &g

Y

qi

que fapientias ápfa e[fentia five [ubflantias: quia in

ilius natuve fanplicitate mivatili mou. eft altud fa-

i

At

pere quàm ejje , fed quod . eft [apeve, boc eff €9 ejfé.

AVoflva verà fciantia in vebus pluvimis proptevea 89

qu

i

amiffihilis efl e? veceptibilis, quia boc non eft uolis

effe , quod [cire vel

fapeve, quogiam e[fé pojfamus,

q

nee aliunde

etiamfi uefciamus , neque [apiamus ea, q

M

didicimus: turn quia eft una, eadem & eterna;

Tij

dequo rur(üsteftimonium ex S. Aug. L. 9. Conf.

n

C. 10. retulimus fuperiüs num. 96.

qu

252. Dico I4. Scientia divina divifione uni-

Tij

Íie

verfaliter recepià diflinguitur quadrupliciter.

Dividitur enim rzó in naruralem feu fimplici-

N

ter neceffariam, & in contingentem feu necet-

EXF

foriam tantüm ex fuppofiro contingente. /Va-

t

zuralis eft, quce abíolut& non poteft non effe

!nOn

in Deo, & antecedit omne decretum liberum

[Clew

e

Q

diving voluntatis ; ij.e&gm ejus eft omne

e

-—-

Dzs Dgzo Uxo.

557

f

fe neceffarium , uti effentia, attributa & perfo-

Atj

nalitates divince , item creatura quoad effentiam

n

j4

&quiddirates: Contingens ett, quee abfoluté po-

at

teft non effe in Deo, & fundatur aut prefup-

Qd

(

ponit decrerum Dei actuale five mediatà five

i A

immediaté liberum; Objectum ejus eft actus li-

s doot

ber divine voluntatis, vel res createe quecun-

d

que quoad exiftentiam in certa temporis diffe-

TT

rentia: quia ficut hecc omnia poflunt abfolut&

non effe, fic & poffunt abfoluré non fciri à Deo.

n

apm*l-:bä:

240 in fimplicem intelligentiam & in vifionem.

lh

Scientia fumplicis intelligentice eft, quà Deus res

W!r;.

cognofcit füb ratione preciía poffibilitatis; un-

j d

de ejus obje&ta fünt tam poffibilia, quae nun-

J

quam exiftunt, quàm quecunqueinaliqua tem-

hui]e

poris differentia exiftentia, fed expreffa dunra-

g

xat füb ratione poffibilitatis: Scientia vi/rouis eft,

au

quà Deus cognofcit & determinat? exprimit üt

")

exiftentes pro aliqua temporis differentia: un-

0 (/J.&'Bf!

de patet, divifionem hane non effe omnino

T

equalem priori; quia objectum vifionis non

gpaf

minüs fünt effenria , attribura & perfonalirares di-

1

ving ütpote exiftentes actu , 'quàm res creaue ;

que exiltunt; adeóque hanc fcientiam partitn

24

naturalem partim contingentem effe. 3::0 àn

J

Ícientiam approbationis & fimplicis notitise.

In^

Scientia approbationis eft, quee füaum objectum

U næw

exprimit vel üt Deo placens, vel àt complacen-

21'

tià dignum: Scientia /inplicir notitie eít, quae

j

non exprimit ejusmodi obje&tum. Porró fi hec

af

fcientia nullam indignitatem ad affe&tum profe-

y

cutivum proponat in.obje&to; . vocatur fimplex

d

noti«

m

$58

Dr Dro Uxo.

5

notiria puré talis; fi veró illud reprefentet àt

Deo difplicens vel difplicentià dignum, dicitur

fo G

tltiüs

fcientia reprobationis, &in Scriptura etiam vo-

catur ipzorantia velnefcientia, üt num. 206. di-

g

i

&tum eíl. 4£0 in fcientiam fpeculativam & pra-

€ticam. Speculativa eft, quie|vel eft de objecto

dtp

j

non operabili; üt cognitio, quà Deus fe ipfum

ted

cognofcit ; vel eft deobjecto operabili, fed non

fdd

quà operabile eft: ubifi con(iderat precisé ef-

fentiam & proprietates rei, fpeculativa quoad

Til

sodum dicitur; fiquidem veró confiderat mo-

fInper

&f

dum operandi vel difponendi res, fed fine in-

tentione operis, dicitur fpeculativa quoad frmem.

D)

1li

t

Pratlica eft, quz verfatur circa objectum ope-

rabile; quà operabile eft; unde, quam fcien-

N

di

tiam proximé diximus fpeculativam quoadfinem

tantüm, eft pra&ctica quoad modum: qu& veró

l

LU

ordinatur ad ipfüm opus, quoad finem etiam

eft practica, & fimpliciter pra&tica vocatur; ta-

E

tf

lémque Deus folüm haber de iis, quee facit;

quamvis etiam mala fubdantur fcientiee practi-

d

Q

ce ; in quantum ea Deus perrmittit aut impedit,

aut aliquo modo ordinat.

Ceterüm fcientia

tht

Tit

Dei practica quoad actus divinze voluntatis libe-

ros eft practica per modum prudentie; quia

tiona[

ille* dirigit proponendo, quid Deus confor-

Ti

miter fuüz bonitati & fan&titati velle poffit aut

lheru

fs

non velle: quoad operationes veró & effedtus

extra Deum e

practica per modum artis;

eius |

| Effe, l

quia proponit modum, quo fieri poffint aut

debeant , quod proprium eft fcientiee practice,

'ire

que ars & fcientia facliva dicitur..

| lQïq

253'

—R

EO

Ds Dzro UN—O.*

$59

xvtet

253. Dico II4. Nec primanec fecunda divi-

Íio (cientiee eít adéquata, fed mter membra

dicitr

famyo

utriusque divifionis datur alia adhuc fcientia,

qua recié dicitur qedia.

Prob, Datur fcien-

1f d

p

tia contingentium conditrionaté futurorum in«

dependensab omni decreto Dei actuali feu. füb-

aj

il

jectivé abíoluto; üt interim ex Art. preceden-

fedmt

te & fecuturo füupponimus , cüm non de reipía

d

fed denomine loquamur: íed hecrecté dicirur

2edia, tum inter ícientiam naturalem & con-

T

at

tingentem, um inter fimplicem intelligentiam

finei

& vifionem: ergo.

Min. prob. Scientia , quee

ab aliis fcientize membris aliquid participat, &

jj ]W

mor

tamen ab iisdem diftrepat. íecundüm aliquid ;

| fcit

redé dicitur mediare inter illa membra feu

dfinet

effe fcientia media: quia juxta AriftotelemL. s.

hyf. C. z. 'Text. 6.: Medium ef quodam modo

U

» lii

ipfa extremas. & juxta D. 'Th. p. 1. q..50. a. 1.

ad rm.: Medium comparatum ad unum extvemum

t

y

videtur aliud , ficut tepidum compavatum calido vi-

detur frigidum: unde natum axioma dialecti-

:

"

i

cum: medium comparatione unius extremi in-

t

duit denominationem alterius. Sed hec om-

nino conveniunt fcienriee contingentium condi-

!müSW'

tionaté futurorum.

Nam 17 convenit cum

n

Ícientia naturali; quia antecedit omne decretum

I04

liberum vo

luntatis divinz faltem actuale:- di-

vf*

fcrepat autem ab eadem ; quód, quiaobjectum

d

n

ejus eft contingens; abíoluté poffit in Deo non

effe, quoad a&tualem ftilicet fcientis denomina-

)[(ü[ r

tionem.

240 convenit cum fcientiacontingen..

te; quia; üt modó di&tum eft; à Deo abfolut*

J

poteft

$60

Dr Dso Ukxo.

poteft abeffe: difcrepat veró; quia non füppo-

tif

nitullum decretumDeiatu exiftens: 37/0 conve-

üm

nit cum fimplici intelligentia; quia non minüs illa

LT

ac hec non exprimit ullam exiftentiam áctua-

4!

lem abíolutam fui objecti: difcrepat ab eadem;

fut,

Qtatj

quia non attingit objectum fuüb precifà ratione

pofübilitatis ,

i

ed fub futuritione quidem con-

Qurg

didonata, nihilominus tamen unam ex duabus

fb

l

oppofitis poffibilium determinante, feudetermi-

M

U

nata.

Y

410 convenit cum fcientia vifionis; quia

non veríatur circa meram objec&i poffibilita-

nj

tem , fed exiftentiam in certa temporis diffe-

KK

rentia quantumvis conditionatam:

difcrepat

tj

autem , quia non verfatur circa exiftentiam ob-

jecti tempore certo actualem & abfolutam.

Q

254. INet obflat 1. Inter neceffarium & con-

h

tingens non datur medium: ergo nec fcientia

l$a

T

media inter fcientiam naturalem & continperte

N

tem. Cozf. Repugnat potentia activa inter ne-

Don

ceffariam ac liberam media: erpo & fcientia me-

dia inter neceffariam, qualis eft naturalis, &

€0n

liberam , qualis immediaré vel mediaté refpe&u

Wt

lib

Deieít omnis contiagens. /Vec olflat a. S. 'Tho-

mas & omnes Scholaftici antiquiores adeequaté

fll N

lr

diviferunt fcientiam Dei in fimplicem intelli-

gentiam & vifionem: ergo mediam non cogno-

Tl

verunt.

Conf. Omnis fcientia in Deo vel e

Wi

abítractiva vel intuitiva; neque inter hec ex«

K

trema datur medium: fed omnis fcientia fim-

f

plicis intelligentiee eft abflractiva , -& omnis

Qien

Ícientia vifionis eft intuitiva: ergo inter has

à u

fcientias nulla datur media. — JVec o/fft 3. Fu-

o

turaà

Dz Dgo Uxo.

$61

p

tura, qua reipsá non erunr,

fed- forent pofirà

joQme

aliquà conditione , non fünt fü

pinisi

tura , fd poffibi-

ia; tum quia juxta S,.Aug. T,

. 26.'cont. Fauft.

n

4.: Omnia,

que verà

futura. [unt, fine - dubioi

[

fient , . fi. autem: fata . ijo

n fuerint, futura . mom:

TC

€ra7t: tum quia in idea ac:perceptione rei fu-

m (

ture venit id). quod aliquando erir.

Sed pot-.

du

fibilia funr obje&um fcientice naturali

S.& fim-

bt

plicis intelligentie:

ergo conditionaté fütura;

N Q)M

non fuünt objectum

Íc

ientiz cujusdam medize.

Yibl

Corf. Futura conditio

nata fünt tantüm fütura/

is i

dependenter ab aliqua

corklitione: ergo; cüm:

conditio in: mer& cond

if cet

itionaté futuris non^fit

jam

utura, fed tantüm poftlibilis ;'etiam fütüiracons

iffh

itionatanon fünt futura, fed taütüm poffibilias:

ótcon

pretertim quia, ut tranfeat resde flatu potlibilità-

cjenti

s ad ftatum futuririonis

;non füfhcit conditio.

v

tantüm poffibilis; cürn ;

quod in fe fiiraritionem:

at

non hàbet, illam aliis r

ebus

tribuere nequeat.:

Vi

B. ad: xmum D. ,4...lpt

er neceffarium &r-

conüngens.non darur me

Jl'äh'5;)

utriu

dium per toralem,

rg(pfi')

sque extremi exclufionem, fcu talej quod'.

Ti

füb:

nulla -

fit vel nec

proríüs-ratione. vel -zefpectu nullius:

n

effariumn vel.contiógens, C. non da-

i

tur medium per participationem utriüs

que ex-

1C0g3"l

tremi,, feu .quod (üb uga ratione &

refpectu

) Vä à

üunius fit neceffarium ,

& füb.aliaratione & re-

pectu -alrerjus fit.libe

w*

rum , AN.

Quornodo

g

Gientia . .conditionator

u

h. eommunicet:; .cum

Ícientia naturali: & conti

ï 0,1]015

Dgente;'ita tamen; ut

jl w

ab utraque diffideat,,.

& hinc.rátionem fcientize:

FS-F

medige ebtinsar - dictutn .eft proxiin&.-- 44

u

PS

n

67

——

Dg i)r»:o UnNO.

$62

Conf. &. .N. Con]. Di[p. eft ; . quia potentia acti-

k

va neceffaria vel libera.eft uno tantüm modo,

J

nempe ex parte principii ; quod fi ad unam

Vr

contradictionis partem fit determinatum ,. po-

Wl

tentia. activa feu agens dicitur neceffarium, ft*

TR

veró fitad utrumlibet activ& indifferens, dici-

plia

tur agens liberum:.quare ficut inter hec ex-

ILig

trema , utpote proprietates contradi&orias in-

Yf

cludentia, medium inveniri nequit; fic nec me«

U

dium datur agens inter neceffarium & liberum.

i

uamvis veró fcientia Dei omnis ex parté prin-

cipii fit neceffaria , eoquód intelle&us divinus

J

ad omne verum cognofcendum fit fümmé de-

(j

terminatus; tamen ex parte objecti pluribus.

AT

poteft libertatem ; nempe vel

modis participare

[

refpe&u Dei vel refpectu c

reaturge feu. volun-

Uäm,

tatis createe ; üt exponetur.

Ad adum . D. A.

folüm fecündüm ratio«

Buf

Scientiam Dei fumptam

j

nem objecti reftriétam & hanc

unam quód ali-

diviferünt ade-

uando fit in a&tu, vel non fit;

J

quate infimplicemintelligentiam

& vifionem; C.

d

m

obje&ti: magis:

fümpram fecundüm ratione

la,

univeríalem & omnes ftatus et

iam fururitionis :

N. rmum pa-

conditionatz complectentem ;

Wi

tet ex D. Thoma p. 1-q. 14. a.

9. in Corp.; ub

QU

docet.ea; quz funt in actu ,.aut

licét: non üng

erunt, fciri

n

in:actu, tamen vel fuerunt; vel

Ícientià vifionis;- ea veró5 qui& necfünt; Dec.

:

erunt, nec fuerunt, nofci fcientià fimplicis ín«

telligentiee : 2dum-con

ftlat ex eodem, ubi i^

bUn

fcientiam conditionatorum admifit. :« Preterea-

]

p

"üftffggtioïümplieb' inteuiggntiæ& vifionis a

ntl-

j*

Dz Dgo Uwo.

$63

TEU

fRo0,

Antiquiores erat latior & alia, qnàm quae

mno-

dà invaluit, & ftri&tior eft, üt ex definitione

d una

Jf

!

utriusque füperiüs dàta liquét: unde-& ipfe

Molina fcientiam mediam tantü

m interpofüit

tim, 1

paturali & libera Dei fcientia ,

ns, du

non autem fime

plici intelligentie & vifioni; c

üm fcientid'cori-

ha

g

Jras 1

ditionatorum, quorum conditio nunquam pu-

zificabitur, reduciqueatad fimplicém intelligen-

ficme

tiam, prout haec cognitionem rerurmn abfolat?

i

non exiftentium dicit; feientia autem conditio-

UA

natorum

quidem ; fed füb conditionépurifican-

du

di,

mnit

l:

tanquam abfoluté futurorum ad vifionem, 24

Conf. g. 1. IV. M.

aamvis enim "Theológi fatis

J

coruniter fcientia

mabfiractivam in Deoadmit-

mpew

tant, eámque vel

int effe fimplicem'

intelligen-

yo

]u

tiam, quà Deus in (ua effentia vide

f creatüuras$

].4

poffibiles; alii rarnen eam üt imperfectam te-

v

Jiciunt, & füffragantibus eiiam Ss. Pátrum diz

quodil

is rerum poffibilium cognitionem contendunt

[üm/ ,

efTe intuitivam.

3uia tamen difcordia hiec po«

lonimic

tiffimiüm oritur e

Á

diverfà vocum tifürpatiorie

ub

&. 2. 7: M. N.m. q

uia; fi retineaturdataà nobis

TOU

nuper fcientig divi

n

fio & explicatió

;Bürsutraque

velalterutra s2z. fa

l(a eft; Nam t:fi&b(tra&tiva &

y

intüitiva dicantur differre ex eo,;

—

p9

)

quód prior $t

copnit

iórei inalio tanquam medi

o üt quod priàs

fnl;

cognito , pofterior auteni fit im

mediata & 3 tal£

t

medió| independens;

ütraque pars sizoris falfa

ph

j

eft, quia fcientia fim

plicis inrellipénti& attingit

m"

j

étiám poffibilia in fe

ipfis; & fcientia vifionis

pfæ(erä

eógnofcit.quoque ex

Iftentid in decretó divinoj

" 3pr

L

ac prarterea feientia media inguitiva dici debet?

Nm2

$i

$64

Ds Dro Uxo.

T

Si verb 3. dicantur differre ex eo, quàd priot

]ite

rerminetur ad objectum preefcindendo ab ejus

«tl

exiftentia abfoluta, pofterior autem objectum

xeprefentet üt abfoluté exiftens; pri

ma pars

ifü

znin. falía eft , quatenus foli fmplici intellipentiz.

Qon

Y

ribuit rationem fcientie abftractivae; cüm &

du

illa fcientiae. conditionatorum conveniat.

uód prior.

p

denique 5. ftatuatur differre ex eo; q

dife

reprafentet obje&tum prazcise üt pofíi

bile, po-

vel exti-

Wt

fterior üt quocunque modo exiftens

V

zurum five fine five (ub conditione ;

fecunda

gars. »iz. falfa eft

, quia fcientia conditionato-

f

& tamen intuitiva foret;

Qij

zum non eft vifio,

Áit

unde rurfüs non fola fcientia vifionis eft fcien-

tia intuitiva.. .2d31. & D. M. Quse reipsà non

)u

wrunt, fed forent tan

rüm pofità aliquà condi-

zione, non funt futura ab

foluté & fimpliciter,C.

xon fünt

futura conditionaté & fecundüm quid,

fut

JN. Eademrefponfio convenit probationibus;

us prefentis teftimonii

[C

yprafertim cüm context

fi

snanifefté prodat fermon

em effe deabfoluté fu».

auro, S. Aug. autem alibi f.

a

pius conditionate

lls

i

u

futura agnoíc

dt, üt ex pr.

Cap. liquet. 4

(

l

"Conf. . IN« Co

nf. vel D.. Conditiona

t futura

ATA

nus poffibile op-.

lüy

fünt tantüm poffibilia; quate

T

ponitur przeciséactualiter exiftenti vel extituro»

(C. quatenus opponitur uni ex duobus

Bu

nat& eventuro fub qua-

I

libus prz altero.derermi

d

cunque ratione; iN.

Polfibile preecise fum-

lr

prum dicit. non , repugnantíam preedicatorum

diri

roducibilitatem , praefcindendo an res aetu

antüm

W

at in aliqua f,!empoxiisf differentia;. t

pofíi-

i

Dr Dro Uuo.

365

yprit

bile eandem non repugnantiam vel próducibiz

litatem .dicit; fed negando omnem actualeni

i

bj

exiftentiam pro ulla temporis differentia: hoc

ipfüm etiam negat meré conditionaté futurum,

m p

l

gennt

non tamen dicit-folam rei non repugnantiam

velproducibilitatem , fed proportionem &con«

ducentiam conditionis ad conditionatum , quà

i

j

p

pofità v. g. confen(us poriüs futurus effet , quàm

diffenfus, quinon minüs ac ille poffibilis eft, ac

lblk) p

«t

nonrepugnat. 74dpro/.N. /4/J. Scilicet, quód ad

od

transferendam rem à ftatu poffibilitatis ad ftatumm

futuritionis mer? conditionate non füfficiat con-

Jriont

ditio rantüm poffibilis; quia quamvis heec in fe

ja if

[l f

füturitionem non habeat , includit tamen pro-

53 n

portionem ac conducentiam ad rei futuritionem,

i C(md*

quam non praftat conditio, fed caufa rei fu;

G

turz libera przeítaret ex propria electione.

*

"

255- Olferva. Contingentia conditionat

W

futura alia (ant immediaté libera creatae volun- '

m

yioo

tati, üt illud: fi 'Tyrii viderent rniracula Chri-

liti

Yoli

(j

ftij agerent poenitentiam: .. alia funt immediat&

libera voluntati divine: & hec poffunt depen-

gdmüfï'

g ^

dere vel ab aliqua conditiorie, quz eft imme-

diaté libera voluntati creatze, üt ifte actus divi-

j

nus: fi viderem Adamum peccaturum , incar-

hll

t

narer; vel ab aliqua conditione, que- Deo eft

immediate libera; üt hic actus divinus; fi crea-

t

rem.alium mundum, crearem tot Angelos.

Scientia horum omnium conditionatorum dici-

d

mmwm

tur &elt (cientia media; fed tamen.fcientiacon-

ditionatorum «creaturis immediate. liberorum

fcieutia media divela , & de hac difputatur inter

y

o-

r

an.

$66

Dz Dto Uuo.

"LThomiftas & NNoftros: fcientia veró conditió-

m

natorum]Deo immediat? liberorum dicitur /eien-

Tra]

$ia inedia veflexa , & de hac etiam controverfia

ais

eft inter Noftros.

Porró fcientia media pro-

ii5

ri& reflexa vocatur.ea, qua' pro conditione

M

habet aliquid, quód voluntati creatze eftimme-

fünr

diaté liberum ; quia cüm hoc fub conditione

inU

ropofitum fit-objectum fcientiee medie dire-

lür

éke , fcientia divina illud attingens .tanquam

qui

conditionem füpra fcientiam mediam directam

ind

reflectit: hoc veró cüm:.non fiat in conditiona-

[

to; cujus condirio eft-decretum divinum feu

Il, [

actus D'eo- immediar& liber, hinc fcientia: illá

m

proprié & füb illo refpectu non dicitur reflexa;

d

quamvis: fimpliciter adhuc: reflexa recté appel-

Yut

;Ketur; eoquód per illam: Deus: refle&tat. fnper

Df

v

?

*

*

d*

.

f.

actus pro

prios per modum*c?nditioniS"iir?Pur-

£

-

&

i

igtos., :

E

Vi

MARTICULUS I

[

MOI

du deur im. Deo: féientio media diretto?

tüfio

Qta. Vocabulum fícientiae rnäiliæ; qüOd

Qd

an. 1566. primus in fcholas induxit

lgl

P Petrus*

Fonfeca ; Societatis Jesu Theologus;

Tly

'éjusdem difcipulns P. Ludovicus Molina anno

C

* 3589- typo mandavit in Libro,, quemi infcri-

fs

píerat: Concordia liberi arbitrii cum gratice do-

T

nis, divinà pre(ícien

tià. & pradef

i

inatione.

ür,

* Opeti huic, quod primum in materia Theolo-

gi« fcholaftice à Scriptore Socieratis rypis vul-

Itl

[

b

gatqgæ eít; litem non folàm de nemine; fed

fe

p

Dzr Dzo Uwo.

$67

ynditi

ze ipfà & do&trina movit;P. Dominicus Bannez,

i r

Predeterminationum phyficarum Autor, cum

tOver

aliis &-facra PP. Preedicatorum familia Doctori-

m

bus;.unde ortum duxerunt celebres de Auxiliis

niiti

congregationes , quarum feries & exitus füb

(limme

Summis Pontificibus Clemente VIII. & Paulo V.

ndiit

in Urbe habitarum in Tr. de Gratia expone-

jg d

tur. .- Controverfie cardo in eo vertebatur,

g

quód PP. Dominicani. vellent Deum agnofcere

REU

in decretis.füis abíoluris ac intrinfeca virtute

nitote

gratiee per fe efficacis, quidquid homo facturus

na^

Jit; fi hec ipfi gratia.conferatur; ideóque inu-

"

tilem faltem..contendebant effe fcientiam. me-

reli

diam: Theologi autem Societatis, quamvis in

2

-Variis difereparent à Molina, cüm tamen uni-

- dopt

verfim nullam apnofcerent pratiam ,. que per

mf

Le & ex natura fua phyfic& fit conjuncta cum

effe&tus nepabant confsquenter, Deuin.certó

videre. poffe futuros actus falutares in decrero

:dandi gratiam efficacem ; fed neceffarium cum

j

Molina ftatuebant ,- ut priüs

rioritate quádam

rationis .per ícientiam me

di

am perfpiceret;

W

:quid actura effet voluntas, fi talis vel talis gra«

tia el concederetur ;...ex quo capite quicunque

J

Thomiftis aut aliis etiam;: qui gratiae per fe:ef-

j

ficacis nece(fitatem poftea reftrinxerunt ad prae-

n

fentem naturee Japíze ftatum, opponuntur; ge-

rtamg*

nerali nomine Moliniftee ab Adverfariis vocan-

tur. Quamvis itaque fcientiam mediam dire-

y

iW

élam.dixerimus eam. cognitionem, quà . Deus

)

fine- ullo.decreto a&tuali: previdet , quidquid

COf

/

ji

crearla, voluntas fub quacunque conditione

na4

ituta

$68

Dr Dso Uxo.

füituta. efet liberé fa&ura;' queftionem tamen

n

propofitam , ad a&us voluntatis falütáres vel

mon|

Q

1nalos reftrictam; pracipué verfabimur; tum

«quàód materiam univerfáliàs acceptam fuprà jam

gm

& num. 242. & feqq. nonnihil tractaverimus:

n

tate

£üm qnód & habitarum Difputationum memo-

xia & applicatio hujus controverfize & aliorum

CQ

CFractatuum argàümenta videantur exigere in-

hen

xquititionem ad hos terminos revocatam, Ne-

fi)

sque tramen hic adverfía grariee fyfternataaut no-

qui

4ftrum eriam fingillatim excutiemus, neqüe om«

Y

Tia, que inde peti poffent, arguimenta affere-

T

4nus, íed pauca duntaxat, &

(«

quæ--:-jprqe;eipuþ

ibue faciunt, perftringentur.

hf

257- Dico. Datur in Deo

fcienria^tiiediardi:

j

Ye&a; five Deus certó; cognofcit falutaria vo»

)

iuntati creatze libera conditionate. furüra in fe-

ápfis,:& non.in decreto prs- vel condetermt-

t

7ante, aut dandi gratiarn per fe efficacem.

p

Prob. L ex Scriptuva.

hriftus Matth. r1. &

Q

Luc.:1o. juftiffime increpat. Judeos comparati-

te

vv& ad T'yrios, propterea quod illi paenitentiam

Ti

d

nonegeriat, càm Tyriieam egiffent; fi eadem

vidiflent miracula, eadémque auxilia interna ha-

t

buiffent : Sed hac increpatio injufta foret; li

lii

cientia conditionata de futura "'yriórum po-

W

nitentia fub conditione miraculorum & auxilio-

T0

rum eorundem fuündaretur in decreto prz -ivel

«ondeterminante aut dandi gratiam ex|fe efft-

lt

«acem: ergo. Min.prob. Injufta eft increpa-

t

tio comparativa , quatdo datur ingens difpari-

ratios

:

tas in auxilis omnino 'fngceffariis ad ope

nem;

^Dg Dto Uwo.

$69

Mul

nem, adeó ut unus ea omnia habeàát; & alius

ifeS

non habeat, ex folius increpantis arbitrio; tüt

1; t

quia ex obfervatione Ariftotelis L. 3. 'T'op, ar»

yprit

umentüm à compatatione inefficax eft; ubi

Jetimoy

datur difparitaris ratio conducens, ut' diverfi-

Wucltd

tatem fortiántur extrema; inter quaé inftiruitur

aliri

comparatio: tum quia vis memoratae repre-

m

n

henfionis ftabat in eo; quod non fit' potior rà«

"

tio, ut Tyrii converterentur vifis miraculis,

Y

quàm ut füb eadem conditione convertantut

Q

judei: Sed fi fcientia conditionata de furura

u

Tyriorum pcenirentia fundaretur in dicto de4

od

creto; "T'yrii quidem ex folius Dei arbitrio ha-

buiffent praedeterminationem aut pratíati per

ydlib

fe efficacem tanquam omriino neceffariam ad

ana V

ponitentiam , Judei veró non habuerünt hoc

& m

auxilium 'predeterminans aut ex fe efficax;

d

cüm , fi habuiffent ; infallibiliter omnino egiffent

N

peenitentiam: ergo. Hinc veró etiam patet,

j

yd

quód Jude

otuiffent fe jufliffim? excufare'&

u

refpondere

$

hrifto: Domine, fi Tyrii tua mi-

j

racula viderent, effent'ad penitentiatm agen-

vü"

dam phyficé preedeterminati ; haberéntque pra-

ntermb

ter auxilia; quae nobis donata fünt, aliud for«

| f

tius irrefiftibile & omnino neceffarium ; quo

n/

(

nos caremus occulto Dei judicio: cur ergo

$?

nos increpas, quód vifis miraculis non egimus

ponitentiam, per oomparationem ad T yrios?

J

el

T

Increpatio àutem jufta effe nequir, cui juíta po-

teft obtendi- excufatio, " : Copf. 7. Si: ftatuatur

t

T

penitentia Tyriorum corditionaré futüra unic&

a

*ffe cognita in decrero praedeterminante ; Chri-

nj

ftug

[2

$79

Dr Dzo Uuo.

ag

ftus non potuit Judeos objurgare, nifi vel zmó,

quia peenitentiam fine preedererminatione phy-

fii

D

fica non egerunt ; vel 2dó , quia predetermina-

tione.ad penitentiam. agendam caruerunt: f&

Nn1

ipu

neutram ob caufam poterat objurgatio effe ju-

Mnt

fta. .Non quidem ob rmum; quia nemo ju

tiara

objurgatur ;

quód penitentiam non agat eo

3nodo;quo eamapi eftimpotlibile

tg |

m

bile erat; ut Judei fine pradeterminatione age-

.Kent. panitentiam: -,ergo. Neque.ob adum;

jurgatur jufià,, quód ca-

n

:quia:;rurfüs nemo ob

m

xeat.aliquà re, cujus.

habendae vel asguirendee

liberam. poteftatem non h

abet:. falis;veró res

t)

hs

-eft pradeterminatio phyfic

a fecundüm 'Thomi-

flarum.principia: ergo.

Hinc Judei. Chrifto

ilq

&

U

áncrepanti ulteriüs potuiffent juft& reponere:

Domine, vel vis, ut fine præcïeterminatier

(ui

vel ut cumilla?. fi zmum

p

penitentiam agamus ;

H

«

fbf

psus

; quod & nobis :& Tyriis

eít fimpliciter

eterminatione pa-

Qu

impoffibile;.cüm íine prad

d.

mitentiam agere non minüs,

imó magis repug-

um;, da nobis

üm

nej,. quàm fine;alis volare: fi 2d

h,

predeterminationem ,. ficut eam

darurus eífes

"Tyriis, & tunc, fi.poenitentiam. non'agamus;

Qite

Id

quam illi effent acturi, objurga nos, quantüm

lic]

liber. -.Corf. /J. Objargatio unius prae altero

lm

nec jufta nec feria eft, f1 is, qui objurgatur , !

quidem viruperabilem reddat,. fed.in iis cit-

ang

cumftantiis, in quibus alter non objurgatus '€

ln

Qu

quoque vituperabilem redderet , ubi in easdem

ineideret; & econtra fi objurgatus fe redderet

D

15;

Q

laudabilem ; ubi verfaretur. in iis circumftanti

in

Dz Dro Uwo.

325

(el n

in quibus pofitus alter fe reddit laude' dignum:

x pl

ed in "Thomiftarum fyftemate hoc accidit re-

t

fpe&u Judeorum & Tyriorum; nam Tyrii

Qnt;

non magis egiffent peenitenriam, quàm Judai,

Ti

fi.pariter deftituri fuiffent gratià preedetermi-

[ jb'l:

nante ; & econtra Judai tam egiffent poeniten-

tiam , quàm aécturi erant 'Tyrii, fi pariter. gra-

g

n

tie praedeterminantis auxilio. inftru&ti fuiffentz

Qrea

ergo.

y

) »,dum;

- Prob. H. ex.Patvibus, Pluritni Patrum,'qu*orsl

& refert Ruiz de fcientia difp. 65. , &quorum

quöd Ü

i

aliquos inum, 241. conf. ult. laudavimus, con-

v

tra Manichaos tractant queftionem , cur Deus

J

Angelos & homines produxerit , pofüerítque

. Chri

in circumítantiis ejusmodi, in quibus illos pec-

pont

eaturos certó. praeíciverat: erpo agnoícunt ali-

inatiot

quam in Deo de füturis angelorum & hominum

hm

peccatis preícientiam , quae ipfum à decreto

xmpïlü*

abíoluto eosdem producendi & in ralibus cir-

g

cumítantiis ponendi retrahere potuit, quamvis

jj

de fao. non retraxerit ; quia; uti füprà nota-

d

tum eít, queítionem hanc non folvunt nepan-

n o

do , Deum eam fcientiam habere , üt tamen ne-

gt

gare debuerunt, fi exiftimáffent, Deo illam non

T

ineffe ; (ed rationes alias afferunt, ut contra Ma-

nicheeos oftendant, Deum per fuam przíciens

i

tiam ac produ&tionem: non effe caufam, cur

[g'a[llï j

angeli & homines peccent, ftatuüntque pro il-

j u ]

p

lorum peccatis propriam ipforum libertatem ;

J

quam Deus, ficut non tenetur , ita ob fines.fuae

i

providentiee fan&tiffimos.noluit impedire. At-

ulla

j

ql,li, hec fcientia omnino eft media, cüm n

alia

Dz Dzo Uso.

Jas

alia fcientis affignari queat, duce Deum ab illo

decreto retrahere valeat. Nam 1.non eftfcien-

Ü d

tia vifionis abfoluta , quà illos abfolut& peccatu-

volon

10$ videt; quia heec fcientia decretum abfolu-

&l (

tum angelos & homines creandi, eorümqué

!d

tüdit

peccara permittendi fupponit, ipsóque eft po-

fterior, adeóque Deum ab eodem decreto re-

hm

trahere nequit j' cüim ficut prius non pendet à

lnl

pofleriori , fic neque peripfum impediri poteft.

Og

Preterea fi abfoluta peccati futuri precícientia

qii])

poffst Deum à decreto abfoluto Luciferum pece

jv

caturum creandi retrahere, etiam poffer tàfü

; g

um carentía hujus decreti quàm cum ipfo de*

t i

MPRP

;

r

e

eto reipsà conjüngi, arque hinc dari fcientía

Wt

abfoluta' de futuro Luciferi peccato fine ullo

D

j

peccatum hoc permittente decreto abfoluto &

A

*actuali; quod falfüm omni

no eít & maximé in

lmputïxj

"Thomiftarum fententia.

Nec 2. eft fcientia

Wa

conditionara in decreto obje&tivé conditionato

fieis

fündata, quo Deus vellet atigelos & homines

fi illos pro-

ad attum peccati prsedeterminare

Drey

duceret; quia fi Patres decretum hujus

modi

&l

Verba

agnoviffent; -obje&tionem Hareticorum relie

quiffent plan& infolutam: cüm enim hi Deum

"

&T

arguerent peccati autorem; fi homines crearet,

dg

quos peccaturos pravideret,: majore funda-

j

xmento id arguiffent; fi Deus futura illorum

:em,

jeccata non preevideret , nifi in decreto conat-

d

tionato illos determinandi ad actum pecciti;

ü

llf

atque hinc Patres potiüs laborare debuiffent;

ut oftenderent, Déum non fore autorem pec-

[

s

cati; etfi tale decretum habuiffet.

Pyeterea

e]eagl

eus

Dzrz Dro Uwo.

373

141)

Deus de facto habuit decretum abfolutum crean-

elici

di angelos & homines, eósque, àt Thomiítae

pectt

volunt , predeterminandi ad materiale peccatia

abiti

erpo de facto non habuit illud decretum coón-«

Yüng:

ditionatum; càm in illorum fyftemate decreta

dip

conditionata tantüm locum habeant circa effe-

ceote

&tus nunquam abfoluté futuros, decreta auterm

peudeu'

fimpliciter abfoluta fufficiant pro eventibus ab

ipd

foluté futuris. Nec 3. eft fcientia neceffaria;

U

quà Deus vider futura angelorum & hominum

um

peccata, fi illos ad materiale peccati predeter-

yfr d

minaret; quia Patres aliàs non potuiffent pec-

jpf

cata futura refündere in folam angelorum &ho-

i o

minum libertatem, fed debuiffent eareferre ad

(ne Ü

divinam predeterminationem; utpote quam

olnto!

illiévitare non porerant , & cum qua non peccare

st

impoffibile illis fnerar.

Conf. . ex S. Augufti-

d

n0 , qui, t num, 241. notatum eft , gratiam ef-

dj

Hcacem explicet per vocationem congruam,

,)1

J

h. e. collatam in his circumftantiis, in quibus

il

previfa eft habitura effe&um; de quo fufficiat

J

ex L. 1. ad Simplic. q. 2. expendere pauca haec

jl j

Verba: [gitur wou voleutis, ueque curventis , fed

ié

ami[erentis of Dei, qui boc modo vocavit , quomo--

aut

40 aphum evat eis, qui [ecuti fung vocationem.

Ti

ltem: Jllj ek&i, qui cougruentér vocati , illi au-

| ]]W

tem , qui tton attempevabantur vocationi , non ele-

d

2, quia non [ecuti, quamvis vocati. Ex infrà:

Cujus miferetmy , fic eum vocaz , quomodo [cit ei coti-

i

u

vuere , u£ vocantem son vepuat. . Ex his enim

nf

ic arguo 1.: Specialis Dei mifericordia erga

)t.a[e[b

quos

p

ele&es in eo ftat; juxta $. Avguftinum,

[4

ipfos

^

$74

DE Dzo Üwo.

u

cui videf il

ipfos vocet vocatione conpru3, &

pnor

DN

los obtemperaturos: fed hóc nec effe poteft

(

fine fcientia media; nec cum fcientia conditio-

ming

nata decreto efficaci innixa; quia innixa ejus-

dpe

modi deereto fcientia confiftir'in gratia intrih-

l

fécé efficaci; non autem in congrua tantüm &

conducente ad voluntatis confenfüm cum gra-

d

füb

tfía: ergo. 2. Juxta Aug. fpecialis mifericor-

dia Dei ergaelectos contrapofité ad non ele&tos

n

Q

Ícientiam conditionatam confequitur; quia ex

ea dirigitur Deus ad vocandum; quomodo fcit

lnt i

tl0ne

congruere, cüm poffit vocare, quomodo fcit

ial

non congruere: fed fi fcientia conditionata fun-

i

daretur in decreto fepius dicto , non confeque-

i

t£etur mifericordia fcientiam ; fed praeiret : ergo.

Qüy

3. Juxta eundem qui non attemperanrur voca-

(f

tioni, non fünt elé&ti, quia non fecuti : fed háec

iC

caufalis foret falfa; cüm ele&i non effenr, quia

fiey

Deus efficaciter non decrevit, ut vocationem

f

fequerentur: ergo. Corf.1/ D. TPhomasp.3.

m

q. X. a. 5. ad 2. cüm retuliffer Aüpuftini verba

Qonf

L. de don: perfev. fuprà num. 241. laudata ; ex

LT

eodem hancdoctrinam ftatuir: «* Deushis, quos

V

5

reevidit , fiapud eos facta effent, füis miracu-

E

m

crediruros, quibus voluit; fübvenir, aliis au

(l

tem non fübvenir, de quibus in fua preede li-

natione occulte

uidem, fed aliud jufté judica-

E

füten

vit.; Ergo po

í

tà illà conditionatà previfione

Qügt

de illorum fide, Deus adhuc poteft fübvenire

L

& non fübvenire: ergo illa previfio non fun-

latur in decreto; quod

fi

it fübventio predeter-

fecum

minans aut de fc efficax,

qu.

Dz Dzo Uuo.

575

Prob.. H ex Rationibus..Earum 1sa eft à

Qdet

priori.: Divina cognitio-conditionata de peeni-

dun

"

N

tentia T yriorum, ab ipforum volunrate deter-

minabilis in exiftendo; eft fcientia media:& in-

T

bt

dependens ab omni a&tuali decreto , üt.pater;

fed datur.in Deo ralis'cognirio: certum enim

nind

p

eít; quàd fi Tyrii velinr facere pcenitenriam

füb conditione miraculorum, extitura'üit Dei

Áeri

d

cognitio de- ipfà conditionata peenitentia ; &

Qd

quód non fit hzc cognitio extirura, fi non ve-

ol

lint agere penitentiam ;; quod ipfüm eft cogrii-

tionem Dei effe 'T'yriis: determinat? liberam;

odbl

feu ab eorum voluntate determinabilem i exi-

atalt*

flendo: ergo.

2da eít à pofteriori. ^ Juxta

nf

m

Thomiftas; fi apatur v. g. de converfione ali-

cujus infidelis ad fidem ;: ponitur hic ordo de-

t VO

cretorum:. 1. Deus abíolut? decernit & : yult

d hit

hunc-fieri fidelem : 2.; decernit & eligit ad liune

I

finem medium per fe &.ex natura füa efficax

a

feu determinans ad ralem effe&tum per phyfi-

mj

cam pramotionem: 3. effe&tus ifte- infallibili

jnte

confecutione; eft reipsà futurus , & àt talis Íciens

ldiïfala

tià abfoluté certà cognofcitur in preevio decre«

j t

to. ;Jam veró hic procedendi modus: videtur

g

omnino contrarius libertati. . Nam 1mum de«

alit

cretum;

'quod fupponitur antecedens & efficax,

græf

atque h

inc difficulter cum libertate conciliatur ;

J

eatenus tantüm intellipitur libertati non nocere;

gl

quatenus: Deus in illius executione fe attempe-

uhïelïü

rat conditioni nature libere : fed nec Deus

in executione í& attemperat libertati, cüm

d

fecundum. decretum non mi.nüs fit abfolutum

ante..

li

Á

$76

Dz.Dro IUNo.

»

antecedens & efficax , quàm erat. primum;

eif

ergo.

JDeinde. hic. ordo: oftendit Deum ce-

poi

! m

co-1nodo ac improvid? decernere;, ut hic ho-

1no fiat fidelis. Nam fi decretum actuale rmum

! lione

|

non preecedat fcientia media, lJeus in illo fig-

D

no priori neícirer ,:an homo, qui ratione füze

Chrí

libertatis gratiae poteft confentire vel diffentire,

spif

effet vel;non effet-confenfürus ; tum quia id

dlen

fcire nequit per fcientiam fimplicis inrelligen-

(iion

tize, cüm per illam fola cognofcantur poffibilia

ll

vel.conditiones neceffariee, non veró contin-

NOPY

gentia conditionaté futura hominibus libera:

Chri

£um quia id non fcit per fcientiam vifionis, ut-

titn

pote quz fequitur rmum decretum:. tum ne-

Q

que'id fcire poteft per|fcienriam conditionatam

p

fj

fundatam in decreto objectivé conditionato;

propterea quod partim admitteretur. Ícientia

p

N

quedam inter fimplicem intelligentiam & vi-

fionem rmedia, àt num. 242. fub finem oflen-

Tàt

dimus; partim admitteretur ícientia heec con-

Áat

ditionata pro futuris abfolut& eventibus,: cüm

hbez

tamen Thomiftz eam pro folis meré conditio-

Verà

paté futuris ftatuant;. partim in illa fcientia non

Tse

videretur actus creaturze liber, fed neceffariug

é& ad unum antecedenter determinatus.

gtia

fj

eft ex facta hypothefi.. Supponi enim poteft 1.

J

non exiítere. decrera illa "Thomiftica folüm ex

j

arte actüs íeu (ubjectivé abfolura; preefertim

&i

circà conditionat? furura, quorum conditio

lye

pender -à folo Deo. . Ratio eft; quia fi illa de-

rj

crera exiftanr, liberé exiftunt; adeóque fic exi-

tl]ïa [

m fic

8

ffänt? ut poffent non exiflere: quod aute

esi-

E ao

Dzr Dgo Uwo.

$7?

tirn

Vnlfed

exiftit, ut poffernon exiftere , poteft etiam

füp-

poni non exiftere: ergo.- . 2.

Hác füppofitione

ficdo

etiam factà, poffünt tum for

PCf

mari ha propofi-

tiones conditionales contradi

&oriz : fi Chriftus

i

r

edicáffet "T'yriis, pcenite

ntiam egiffent; fi

mne t

hriftus praedicáffet "T yriis

; peenitentiam non

ln

egiffent: uná

que earum determinat? eft.vera,

quia:'

altera falía.

Ratio 1imi eft

fitionum

; quia harum propo-

sl

offibilitas,

ficut rerum aliarum poffi-

Vfbl

bilium, e

j

independens ab omni decreto divi-

| C()m.l)]'

no actu exi

ftente,

&atio 2di eft; quia Tyrii,

35

Chrifto apud illos p

redicante

; vel egiffent poe-

i,

nitentiam

, velnon egi(lent, c

detur me

dium: fi

üm inter hec non

fumte

verà egiffent poenitentiams

Qnitil

prima propofitio

determinaté vera eft; &fecun.

jont

a falía: fi non;

fecunda determinatà eft ver

(jent

prima falfa, — 3.

In füppofitione illa fa&a adhuc

t

abetur conting.

ens & libera futuritio conditio-

nata poenitentide vel

ni

impoenitentie '"'yriorum,

h

&atio eít; quia hoc i

pfo habetur contingens &

libera futuritio condit

H

15 9

tonaraalicujus actüs , quod.

u

vere dici poflit:

hic a

&us liberé effet vel futu-

rus effer, fieffec

cüm actum con

vel fütura effet aliqua condi

tios

j

ditionaté futurum effe alind

nom

s

it, quàm illum verificare

poffe propofitionem

"l

hujusmodi

"

» quia hoc ipfo

babet veritatem ob-

d*

je&tivam:

fed in facta íü

ppofitione, üt patet ex

2dahypothefi, d

ealterutro actu,

tia velimpanit

h.e. depeeniten-

entia T

riorum verédici & enune

j :

tiari poflet: effet aur

D

tura effet, fieffet vel fu-

tura effet talis conditio :

d

p

ergo. His prefuppo-

ul*f"['

fitis &c arguo: Obje

&uEn feieptie de coptin-

FW

$

-

genti-

Dé Drzo UNwo.

578

füturis non dependet à

eHican

entibus conditionaté

Qim

d

i&is decretis: ergo

nec ipía fcientia; cüm haec

nonnifi ratione obje

&i'abillis dependeat. Pro/.

lm

At Objectum hujus fcientiee eft contingens

qi

& libera futuritio conditionata ; üt per fe patet:

tem

ii

fed hiec futuritio nullatenus dependet ab his de-

creti$; quia habetur ;

etfi füpponantuür decreta

pant

ten

illa non exiflere, üt ex

hypothefi 3tia liquet:

ergo. 4/a eft ad hominem

H

& ex Thomiftarum

dehas

inter qu& unu

m eít, in pofitione

iben

rincipiis;

eonditionis v. g. miraculor

um Chrifti ad poeni-

n

cretum Dei;

tentiam Tyriorum importari de

decreviffém

Ye

ita ut illaconditio fic exponatur: fi

5

iniracula fieri apud 'T'yrios;

alterum e(t , nul-

r

& nullum finem

lum dari decretum indifferens ,

J

obtineri poffe per aliquod medium, nifi

hocfit

d

fen[l',m

exhibitum ex efficaci intentione talis finis: eX

quo fequit

ur illud decretum in conditione im-

At

&UX

ortatutn

debere concipi üt efficaciter à Deo

prevolitum ;

vel ut deferviret ad poenitentiam,

ts

]

am fic argumen-

&i D

vel ut ad hanc non ferviret.

&ivé abfoluto &

tor: Deus in decreto fuo fübje

h

Begft

nato nequit u

t conditionem

Hlmc

ebjectivé conditio

hi

affumere miracula ;

nifi àt facienda vel ex inten-

tione connexa cum paenitentia;

vel ex intentio-

DT

t ex allatis

ne incompoffibili cum illa

; üt pate

Q

principiis: fed quocunque

fine dicantur facien-

ülïeþ

da miracula, repugnuat decretum mernoratum:

ergo non datur, nec in eo futurum conditiona-

Tügy.

d

tum prefciri poteft. — 244/z. patet ; quia inprimis

repugnat, quód Deus decernat poenitentiam

Wt

um ex

DT

fub qond-itionc miraculhorum faciendor

eidica-

P .

Dz Dzo Uno.

579

endei

efficaci intentione,

ne profint ad peenitentiam,

i hi

cüm íüb tali condi

; D

bilem effe a

tione peenirentiam impoffi-

pareat: deinde etiam repugnar,

Yingey

quód Deus:

ecernat peenitentiam füb conditio:

b pit

ne miraculorum faciendorum ex intentiore ef-

yliste

did

caci, ut fequatur ponitentia; quid exiftere

poeenitentiam; íi fiant Tiracula per. efficacem

li

intentionempeenitentice;eft veriras neceffaria: fed

lat

dehacre

pugnat decretum quodcunque, maxim

gt

lib

erum; quia veritas neceffaria antecedit omne

de

jpei

cretum, nec Dei arbitrio füb

eft: erpo.

m

258. Obi. Z Ad

miíSà praedeterminatione

li

vel gratià per fe effi

caci,

nihilominus jufta fuit

l, j

objurgatio Chrifti compa

nfit

rativa Judaeorum cum

yriis; r. quia

Judai fuerunt "T'yríis pares vel

hod

forté füperiore

s

: €

uoad a&tum primum & po-

tentiam pcenitendi

; feu füfficiens auxiliurm , licet

W*.IW

uerint inze

quales quoad actum fecundum &

auxilium e

fficax ;

1

cüm decrerum & pratia prae-

j*

determinans non

det poífe, nec pertineat ad

2d actum primum

?

?

fed folüm der apere, & te-

i

neat fe ex parte actü

sfecundi. 2.

Quia Judeo-

(

(2

rum culpá factum eft, quód non

fuerint con«

qud

verfi: cüm caruerint predetermi

natione , vel

Qu

quia majora; quàm Tyrii, pecca

E

ta cormnmife-

:x 33,9

runt; & fic ma

Jus converfioni oppofüerunt im-

pedimenrum;

j

vel quia gratiz prevenienti re«

a

fliterunt, aut

non,

ficut T yrii feciflent , fe ab ea

j

moveti fiverunt.

Conf. Admi(sà etiam fcientià

j

medià objurgatio

Chrifti

non fuir jufta,. fi re-

quiratur aequalitas gratiee,

^Nam 1. juxtà prin-

UM

cipia etiam Moliniftarum :

ad peenitentiam reipsa

d

o2

aoene

Dz Dzo Uwvo.

580

acendatn neceffaria eft gratia efficax:. fed hanc

uft

Ánii :

ratiam non habuerunt Judei,. Tyrii autem

effent accepturi : ergo & hic caruerunt Judei

Ht

ld

aliquà gratià neceffarià, quà Tyrii non effent

carituri. 2. Gratia efficax in illis principiis li-

ttion

kin

càt non fit gratià fufficiente major phyfice &in

ratione enritatis, eft tamen major moraliter &

Isqy

in ratione beneficii: fed Deus juxta nos decre-

T

verat dare Tyriis gratiam efficacem,; eámque

derer

de fa&to decrevit non dare Judais: ergo decre-

Tyri

fnt ;

verat dare T'yriisgra

tiam moraliter &in ratione

beneficii majorem, quàm quz

data eft Judeis:

n

faltem & in ratione beneficii in-

ergo moraliter

üm;

gequales erant.

3. In hoc fyftemare "Tyrii ha-

W

buiffent concur

fum in a&u fecundo, quo Ju-

bmfi]w

dei caruerunt; item habuiffent gratiam, cul

mmp

liv

Deus praviderat effe confenfüros; quà ruríus

caruerunt Judei: ergo fuerunt Judeei ineequa-

huj

&L

les Tyriis.

Y A. Aff ad pro

b. 11 . IN. ZAff. cum ra-

[

tione adjuncta; tum quia in Or

dine operandi

UL

VTal

non datür medium inter actum primum, qui

eft caufa operationis , & inter actum

fecundum;

p

&i

qui eftformalis operatio ; cüm ergo gratia pr&-

determinans fecundüm Thomiftas non fit for-

CH D

W

malis operatio , fed ejus caufa, non pertinet à

actum fecundum, fed ad primum ; adeóque Ju«

Ti

daeiillàcarentes non erantquoad actum primutm

ün,

&quoad poffe T yriis eequales:tum quia ficutDeus

Tlitre

injufté preciperet Judeis poffe converti; 11 pr9

f

et al«

Bul

folo füze voluntatis beneplacito ipfis negar

quod effentiale requifitut ad poffe; fic p

ari;et

&

"

inju—

Dz Dro Uxo.

88X

od htt

injufté praeciperer illis poenitentiam agere ; fi illis

j eutd

fimili modo negaret gratiam pradeterminan-

ii

tem , quz eft effentialiter preerequifita ad agere.

n dit

Unde permiffo etiam illo, quód praedetermi-

vipit

natio non conftituat actum primum proximum,

]

fed in principiis Thomiftarum fit indifpenfabi-

ii

lis applicatio potentize ad a&tum vires efficaciffi-

g d

mas voluntati tribuens, increpatio Chri(ti red-

m

derethunc fenfüm: Va tibi, Corozaim! quia fi

ia

Tyrii ultra gratiam, quam tu accepifti, accepif-

ïn ranow

fent applicationem indifpenfabilem & vires ad

t his

poenirentiam efficaciffimas, epiflent poenitem-

x

tiam; quz fané ridicula & injufta increpatio fo-.

['yriiï*

ret.. Similiter a prob. 2d. V. /4[J. cum omni-

busadjunétis; tum quiain fyftemate Thomifta-

( V

n o

:

rum predeterminatio nec obtineri ab homine,

qui

nec impediri poteft : tumquia, quamvis juxtaS.

Q

Aug.L.dedon.perfev.C.14.T yriorum oculi non

erant ita exceecati , nec cor adeó obduratum üt

Judaorum; tamen, ne ita excecarentur & ob-

', cm*;

o

durarentur, vel ut excecatio & obduratio tol.;

leretur , neceffaria ipfis erat juxta Eundem L. de

qUrm *

i

predeft. Ss. C. 8. gratia illa , quae à nullo duro

u

corde refpuitur, & quae fecundàüm Thomiftas

j f

eft per fe efficax ac predeterminans; adeóque

ati

non füà culpà, fed ex defectu pratiee impedi-

mentum hoc habuerunt , vel non removerunt:

qäþ

tum quia illa non refiftentia feu facilitas fe per-

y

mittendi motibus divinae

tize efítactus volun-

-IU»W

tatis bonus & falutaris, ad quem habendum exi-

gunt rurfüs 'Thomifte predeterminationem;

í Parud

adeóque Judai obtendere poterant; íe gratiee

l

93

ul

w

Ds Dro Uwo.

$82

fafficienti obftitiffe , nec (e permififfe, quia de-

qu

ftituti: erant efficaci & pradeterminante. " ;2

qu

Couf. IN..Aff. 4 prob. ym. D. M.. Ad peeniten-

ftif

tiam reipsà ponendam neceffaria eft eraria effi-

qi

eff

cax, que üt talis novam prati praevenientis

entitatem. à gratia füfficiente diftinétam impor-

þavl

tat, IN. que ür talis entitati gratie fuüfficientis

p

[

folum voluntatis confenfum füperaddat, C. M.

& D. m. Judei non habuére gratiam efficacem

Tf

U

üt prevenientem feu fecundüm entitatem &

omnuia pravenientis graciz auxilia ad poeniten-

Q

!

AT

tiam eflentialiter requifira, IN. non habuéregra-

tiatn efficacem üt operantem; f/u£d. -ex: defe&tu

T

Ti

auxilii neceflarii ad habendam ejus operatio-

nem N ex defectu propria cooperationis;C.

M

Ti

In fyftemate noftro gratia efficax inactu primo

feu üt preveniens & ad peenitentiam prerequi-

I

fita entitative. & intrinfec& non differt à pratia

p

fufüciente; & füb hac ratione Judei non carue-

[

)

runt gratia efficaci: oratia veró efficax in a&tu

fecundo feu üt operans refpectivé ac extrinfece

W

if

differt à mer? fufficiente per hoc, quód cum

efficaci conjungatur aétualis confenfus & coo-

Wf

VW

paratio; quae eít in libera hominis poteftare; &

hanc Judai non habuerunt , quia ipfi liberé non

Q

ld

confenferunt feu conjunxerunt füam operatio-

nem, uti tamen facturi erant Tyrii, fi illis ea-

t

h

em entitas gratiz data fuiffer.

Hinc veró pa-

tet juftiflimam fuiffe in hoc fyftemate incre-

10

BU

pationem Chrifti; utpore que facit hunc fen-

íum: V& vobis, [udei! quia vos voluntarià

fl()]

atiam;

Q

'*gþmnatione inefficacem redditis meam gr

[quam

P

Dzr Drzo Uuo.

133

UT

quam Tyrii, fi ipfis exhibira fuiffet , voluntariá

X

cooperatione reddituri effent efficacem. . Cone

mite

trarium fequitur ex doctrina Adverfaáriorum,

u

qui entitatem & vires diverfas tribuunt gratize

ugniemk

efficaci & fufficienu, — d prob. 2d. e. x. IN. 1m.

part. mnin.. Quamvis juxta omnes verum fit

n

]

ü-

ficini

ex eventu pateat, quód Deus decrevetit;

""

deis non dare gratiam efficacem; nullum ta-

men habetur fündamentum dicendi, quód

f

w d

Deus actu decreverit dare Tyriis gratiam effi-

Ti

cacem; imó cüm adhuc oftenfum fuerit ; fcien-

Timd

tiam mediam non fundari in decreto actuali , &

Ts

praterea non fuerit reipsà à Tyriis pofita poe-

nitentia; fequitur à Deo nec ante, nec in; nec

)pCHB'

fs

poft fcientiam mediam de futura fub conditione

tantüm penitentia Tyriorum fuiffe aliquid actu

pf!ü'-

BQ

ecretum, .Quia tamen loco mzoris à noftris

principiis penitus alieng & falíz poteft fübfti-

i

tui hec: íed Tyrii de fa&to habuére in ftatu

od

n

conditionato gratiam efficacem, quam Judzi

in ftatu abfoluto non habebant; hinc & 2. D.

yit

M. Gratia efficax eft moraliter & in ratione be-

T

WO

neficii major fufficiente, quando à Deo abfolu-

j

t& datur , C. quando abíoluté non datur, JV. M.

at

bett/

& D. m.. "T'yrii in ftatu conditionato gratiam

habuerunt, & fimul in flatuabfoluto ea illis fuit

o

£ o

data, IN. non fuit data, C. . Gratia efficax ab-

foluté data eft gratia, quam Deus confert infig-

q

no pofleriori ad fcientiam mediam de futuro

"du

confenfu füb hac gratia & cüm abfoluta. inten-

j

tione confensfis abfolut& futuri;. patet autem

VOW j

W

1

hoc effe moraliter majus beneficium, quàm fs

H

Oo4

eus

qüf

$84

Dr Drzo Üxo.

Deus dat gratiam, cui hominem diffenfurum

a

previdet; gratia autem efficax in ftatu condi-

àp

tionato eft pratia füfficiens, quee per fcientiam

dm

znediam pravidetur- effectum habitura, fi da-

f

xetur; ex hoc autem pracisé necdum habetur

r

xatio fpecialis beneficil prze pratia pure füffi-

D

ciente, cüm illa pratia üt talis fir indifferens, ut

try

à Deo conferatur vel non conferatur.

Itaque

ln

"Tyrios in ftatu conditionato gratiam efficacem

Wt

habuiffe folàm fignificat, illos fuiffe gratie (üf-

l

AK

Wity

ficienri confenfüros, fi eam habuiffenr, & fic

habituros fuiffe gratiam efficacem; hoc veró

omnu

non eft beneficium fpeciale Tyriis pre Judeis

dæls]

effe conceffuin; przfertim cüm Judei pariter

&

Vli

Yüb eadem gratia fufficienre preevideri poterant

denitenriam a&turi, & folüm propter volun-

Qui

Xariam obítinationem non previfi fünt acturi

h«

»oenitentiam. Si tamen transferatur argumen-

w

xum ad ftatum utrinque abfolutum, & petatur,

fic

tet

xur pto diverfis poffit effe ineequalitas gratie

3n ratione beneficii, non autem in ratione auxi-

d

Tni

lii, quin tollatur sequalitas objurgationis; & 3

JDifp. eft; quia in 1mo manent eedem vires

Q

Yi

gràtie & potentia in utroque homine; juft

;gutem increparur unus pre altero , quoties unus

L

Ton agit bonum cum iisdem viribus & poten-

r

tià, quibuscum alrer agit: in fecundo autem

[

cafu habentur in uno majores vires & potentis;

|

li

dum in altero vel minora hec omnia fünt; Ve

V0

.etiam deeft aliquod ad operandum omnino ne-

T

ceffarium , üt docent Predeterminantes; non

non

q

P;dt;e& i dÉ Juíté objurgari pofterior; fi

agat

Dg Dzo Uxo.

$85

Ym

apat bonutm, ad quod agendum minores vires

coni

& potentiam habet , aut caret neceffario ad agen-

jent

dum auxilio.

A4d prob, 3. 3. D. Conf.. Judei

,f

fuerunt "T'yriis inzquales quoad auxilii entita-

r

tem ac intrinfeca, N. quoad auxilii rationem

$f

moralem & extrinfeca fu/Z. ita tamen , ut id at«

ftnt

tribuendum fit voluntati Judeorum,; qui no-

luge

luerunt agere , C. ita ut|nihil ejusmodi ex eorum

f

arte intervenerit, N. Cüm [udsi non minüs

yeli-

abuerint, quàm Tyrii habituri fuiffent , eadem

j &ïït

miracula, easdem pratias excitantes, eandem

X tha

omniporentiam Dei ad concurrendum cum Ju-

&is paratam, quàm parara fuiffer cum T yriis

Paülü

concurrere; aequales omnino erant quoad au-

otettl

xilii entitatem & neceffaria ad apendum preree

volu:

quifita: càm veró Tyrii habuiffent concurfüm

du

in actu fecundo ad peenitentiam , quia voluiffent

kgumeb

penitere , Judeei veró hunc concurfüm in actu

fecundo non habuerunt, quia noluerunt peeni-

peWr

jj gïu(z

tere; fequitur, inaqualitatem hanc refunden«

)d

dam unicé in voluntatem & culpam Judeorum,

j M

minim? in pratiam divinam, que nequit effe

a g

concurrens aut cooperans, nifi fimul humana

voluntas agat & operetur. Similiter quód Deus

ff )UE

"i

Ticd

gratiee illi, quam dedit, praeviderit Judeos non

confen(üros; non proveniebat ex aliquo pratiae

ul

"TA

fius defe&tu, quandoquidem eidem confen:

f

^

ri fuiffent "T'yrii; fed:ex Judaeorum propria

r

hf

voluntate & culpa, quis&que ac Tyrii confenz

yil

tire potuiffent, & hinc confenfüri praevideri

259. l;f Qui eligit nos; ut fimus; nom

[5] '

quia fumus fan&ti; pracdeftinat nos & operarue

nf'

o j

omnia

j

586

Dz Dro UNo.

omnia fecundum confilium voluntatis fuce; pra-

fo

tls & non ex operibus nos juftificat & falvatl;

| fir

ille non exfpectat & explorat; an voluntates no-

ito

ftrze. confenfüre fint,. fed pro fuüo beneplacito

(iel

& .ex decreto abfoluto nos eligit, praedeftinat ;

qua

juftificat & falvat: fed Deus ex ep. ad Ephef.

&qu

1. V. 4. Elegit ttos in ipfo autej conflitutionem muti-

u

di, ut effenus. fantli ; ibid. v. 11.: Predeflinati

fumus fecundum gmopofitum ejus , qui operatur om-

Ia

uia [fecundum confilium voluntatis fue5 ad Rom. 3.

Vily

A

v. 24.: Sfuflificati gratis per gvatiam ipfius , & ad

Ephef. 2. v. 8.: Gratiá falvati. eftis per fidem ; 69

fir

l

Doc 101 ex volis ,. IDei emm donum efl , uon ex ope-

&t

vibus, te quis glovietur. Ergo. — Conf. J. Qui ex

p

fua feu gratiee füee virtute dat. velle & perficere;

lh

inclinat corda, quocuüque vult; facit cor no-

lii

yum & carneum j ablato. veteri- & lapideo;

LUP

is futuram hominis:actionem bonatn cognofcit

d

àn

in abfoluto dandi gratiam decreto & gratiee vir-

tuté, nec anté ; quàm decernat opuss explorare

de

opus habet, quid. voluntas hic & nunc actura

li

fit: fed ad Philip. 2. v. 13..Deus ef? , qui.opera-

Te

tur in nobis velle eg perficere pro bona. voluntates

Ti

Prov. 21. v. 1.: Cor Regis iu manu Domini ; quo-

W

eunque voluevit , inclinalit illud; -Ezech, 36. v.26.

fi

dDalo volis covnovum...&9 auferam cor lapideum,

[

€9 dalo vobis cor carmeum : ergo. Conf.. 14. Deus;

W

& non:homo, eft ratio, quà is, qui bene agit;

t

difcernitur.ab alio non ben& agente; juxta illu

t

M

1:ad Cor. 4. V. 7.: Quis te difceruit ? quid babes,

quod aon;accepifli 9- fi autem accepifli , quid gloria-

li

vif ; quafi t10n accepe

no-

[

zO

rzs? fed in fyflemate

ro

Dr Dzo Uxzo.

387

t m

firo homo pro ftatuconditionato per confenfum

ia

füum eft ratio, quà difcernatur à diffenfuro;

QU

pro ftatu autem abfoluto Deus ratio difcernen-

gpict

di efTe nequit; five per gratize auxilia, utpote

if

que indifterentia fünt, / & fupponuntur etiam

j

zequalia in utroque: five per fcientiam mediam,

j

utpotequz Deo non eft immediaté libera: ergo.

d

&. D. M. Qui eligit nos, ut fimus fancti,

iil

predeftinat &c. ille non exfpe&tat nec explorat

dun4.

voluntatem tanquam caufam motivam, itmpul-

"

fivam & dererminativam ad dandam homini

j

UM

gratiam, C. tanquam rationem prelucentem

1

li

i

aut caufam directivam , quà Deus noftro conci-

lo

piendi modo priüs dirigatur, quàm quidquam

U

ftatuat circa liberas hominis actiones, C.. Sirnie

cor m

liter D. alr. part. Pro fuo beneplacito & decre-

gpldeü

to abfoluto nos elipit, quatenus hoc indepen-

ng)l

dens eft ab operibus mere naturalibus & etiarm

mut

à meritis condirionatis tanquam causá motivà &

a

determinativà;C. quatenusà conditionatis meri-

tis anquam causá dire&tivà eft independens, N.

J

yn

T'extus allati vim íüam & veritatem omnino

D

,

j

retinent in noflro fyftemiate. .Elepit enim

,mp"

)

nos Deus, ut effemus fàn&ti, non veró quia

j

futuri eramus íàn&i viribus propriis fine

/

gratiaj imó nec previfa fanctitas ex gratiae be-

I

neficio futura Deo eft caufa & regula, quà cer-

u

tó ducatur, moveatur, vocetur ac determine-

j

tur, ut gratiam & fanctitatem largiatur. " Deus

h

jl

M 1

etiam operatur omnia fecundüm confilium-vo-

j

luntatis fuz , & predeftinat fecuridàüm propofi-

[]

us.

j

.thü'm j quia licét preevideat;'quid homo fa&ur

h

It

'

$88

Dzg Dzo Uxo.

/fit in his vel illis circumftantiis füb hac vel illa

pie

ratia , iftam tamen conferre non tenetur , Íe

hi

ex folo beneplacito & pura liberalitate confert.

li e

Necelfitatem preterea gratiae ejüsque gratuita-

Hoc

Qun

tem; quam inculcant poftrema teftimonia ; om»

nino admitti à nobis ex T'r. de Gratia manife-

eünt

Wnter

ftum eft. . Ne porro offendiculo fint illa verba

ex[peGlave , explorare &c., quamvis à nobis vix

volg

tibus

sdhiberi foleant, facit tum Scripturae phrafis;

quà Deus inducitur loquens Ifa. s. v. 4.: Quid

vl

ini

eft , quod debui ultrafacere vinee mea , &9 non feci?

an quod ex[pe&avi , ut faceret uvas; & Apoc. 3.

quia

v. 20. Ecce ffo ad offium &5 pulfo:. fiquis audiérit

Ti

VA

vocem meamy &5 apevuevit mibi januam , intvato

D

ad illum: tum feníus, quo minimé fignificamus

A

Deum incertum aut fufpenfüm circa ea, que

il

fatura fünt; fed attentum & curantem ; ne ulla

Qs

W

libertati humanee vis inferatur; fed ejus coope-

ratio fit libera.

Ad Conf. 1. . D. M. Qui ex

mj

mi

füa feu gratiae füge virtute dat heec & facit ante-

cedenter feu independenter à pravifione futuri

Tür

fub conditione effe&tüs, is cognocit haec om-

diti

ia in decreto dandi gratiam folo & feorfim

Yoí

fumpto, & in virtute ipfius gratie, C. qui dat

D [

& facit hec duntaxat confequenter ac depen-

lx

denter ab illaprevifione, N, Cüm enim Deus

G

Q

iniis, qua non facit folus, fed concurrente vo-

luntate 'humanáà, non agere ftatuerit nifi falvà

hominis libertate ; nulla autem gratia fit; quan-

Á

tacunque ejus vis füpponatur, cui voluntashu-

G

mana non poffit refi(tere, fi velit: plané fequi-

N

; nifi

L

tur, ültumt?'l effe&tum à Deo non decerni

pre-

p

DE'DEo Uxo.

589

vili

previfo priüs confenfü volunratis fururo füb

As

r

hac vel illa conditione; neque illum in fola gra-

cuitt

tiz entitate aut illius dandi decreto cognofci.

Hoc tamen non impedit, quominus Deus effe.

gratmiæ

nià, 0f*

&tum , quemcunque voluerit, obtineat, & ipfe

at

eundem dare & facere dicatur: tum quia licet

J

W

inter infinitam gratiarum copiam nulla fit, cui

j

fij vt

voluntas non poffit refiftere, ramen non om«

phf*äüf;

nibus reips eft reftitura aut refifteret, fi hec

,l

vel illa daretur::tum quia fingulare potentíee &

1

hwj

benignitatis divinze beneficium eft, quód illam

gt

gratiam largiatur, quà emolliendam effe contu«

T

maciam voluntatis quantumvis maximam prze-

T2

videt. Sed de his a

getur etiamnum in feqq.

ficii

"d Conf. I1. w. 1. IN. Supp. yme parz. m.. Quia

d qæ

in flatu conditionato nec darur nee dari poteft

a dl

difcretio unius ab altero tanquam boni à malo;

T

tum quia qui pofità aliquà conditione bené& vel

. Qu

ral? ageret , non eft, fed tantüm efTet bonus vel

malus; & hinc non difcernitur, fed difcernere.

fj

ye

tur: tum quia qui bené ageret pofitá hác con-

ditione, egeret malé pofità conditione alià; &

hact

n

viciffim qui fub hac conditione ageret male, be-

né ageret füb alia: adeóque non eft ratio in

; qmü

"

hoc ftatu , cur aliuspree alio bonus vel malus di-

g

catur.

av 2.

- 19. part. $1. Homo in fletu

conditionato fe folo effet ratio, cur difcerpatur;

u

j

N. cum gratia; fujd. effet ratio principalis &

füperior, IN

inflrumentalis & inferior, C.

j q"w

"

Gratia fiquidem divina, que tam in conditio-

ne, quàm inconditionaro intellipi debet; elevat;

n

g

ue fo-

eorroborat & adjuvat voluntarem; eámq

licitat

599

Dz Dro Uxo.

licitat & tovet ad actum fàlutarem; unde ei

bi

dem in hoc primse parres debentur prz volun-

D.

tate, quee nequidem agere poflet, nifi folicita-

Pij)

retur, moveretur, elevaretur, & adjuvareuir.

3d. pavt. min. (N. ad ejus prob. D. xm. memb.

Al

Deus difcernere nequit pro ftatu abfoluto per

uf

Ua

auxilia pratiee indifferentia, üt collocata ex pre-

vifione boni usüis; IN. perea przciseé fecundüm

L

UR

entitatem fümpta; T. Duplex eft difcretio: alia

yadicalis & in actu pritno ; alia formalis & inactu

[ m

fecundo.

p

1rnam conftiruunr Thomifte in gra-

tia predeterminante, Nofítri antem in pratia

li

intrinfecé ac de fe quidem indifferente feu re-

tde

udiabili;. fed quae previfa eft per fcientiam

W

mediam conjungenda cum bono uíu feu con-

(Jfï

Jig

fenfu. Sicut autem unius Dei fpecialis favor &

D

beneficium .eft ab illo unicé dependens, quód

lf

fise

Deus hanc gratiam det, eàm aliam cum bono

uíü non conjunétam fimiliter previfam dare

fua 1

DO

poflet: fic hec difcrerio etiam foli Deo conve-

nit ac tribuirur; atque heec locum ranrüm ha-

pon

B

bere poteft in ftatu abíoluto, cüm prafuppo:

nat Ícientiam. mediam.

2dam omnes ftatuunt

W

in ipfo falurari confeníu: ficut veró hic rribui-

Ti

tur Deo tanquam caufze principali , & creature

Ti

tanquam caufze minüs principali & quafi inílru-

LT

mentali, fic idem dicendum eft de difcretione;

Ua

quz fecundum dicta accommodari

[/jj)

flatui conditionato,

.etiam potelt

m

a&o. Objic. T. S. Aug. in LL. de pradeft.

g

$s. & de don. perfev. rotus in eo verfatur, ut

ET

contra Sémipelagianos probet, pfeefcientiam

L

Al

Dei

Dr Dzo Uuo

$9t

ünde &

Dei rerum futurarum effe innixam decreto

» voli

Dei efficaci, nec illam huic effe priorerm;

( ol

Prob. L. de don. perfev. C. 17. fic inquit: 745

Qvar t

fori? Semipelagiani zec ip/a futura opera bona

T O

dicunt predeflinata? evgo uéc damtur à Deoy du

tht p

ea. [? daturum me[civit. — Quodfi &? dantur 4 Deo;

tT

t9 ea Je datuvum effé. prajcivit, profeHló priodeftiz

UT

&vit. Unde fic arguitur:: Quzcunque- Deus

ia

donat & efficit; etiam decreto fuo pradefinit

V

ac predeftinat:: fed Deus donar & efficit bona

opera futura five abíoluté five conditionat? ta:

li

p

lia: ergo ea decreto fuo przdeftinat; & hinc ea

ol

in decreto cognofcit.

Conf. 1. L de pred. Ss.

(cenit

C. 10. fic aáit:. Pradefligatione Deus ea prafcivit s

f o

que fuevat ipfe fa&urus. Inde fic arguitur: Quae

fovori

Deus eft faéturus, in & ex predeftinatione fua

l quöl

preícit: fed Deus omnes actiones noftras libe:

ymW

ras eft facturus: erpo ex & in predeftinatione

m df

füa eas prafcit,' ac proinde non per fciéntiam

2j a

mediam. ^ Copf. 27. Aug. L. dedon. perfev.pro-

yini

ponit hanc regulam: quóàd ubi in Scriptura &

Patribus invenitur nomen przfeientie, &.de

ii

ij

vocatione ele&torumapitur; nomine intelligen-

Dd

tit debeat intelligi praedeftinatio. Sicenim C.r9.

Y

qui

inquit: Quid ergo zos probilet , quando apud ali-

jj

l

quoyverbi Dei tvalatoves legimus Deipve[cientiam,

[

Wi

&9' agituv de vocatione ele&lorum , eaudem pradeffi-

if

nationem infelligeve? Proemiferat autem C. 18.

Unde aliquando eadempvadeftinatio fanificatur no-

rgd,v

miye pre[cientie; quod càm probáflet Scriptu-

re teftimoniis, fic pergit:

À

veftivit veliquias ,

j

aBu-

agn(W

li

quas [eeutidüm eleclionem gf'ffiæ jueras ipfe f

TU$

$93

Dsz Dso Uwo.

vu$: Doc efl. evgo predeflinavit; . fine dubio enim

'&f j

prelcivit , ff preedeftinavit: fed predeflindlfe eft boc

! loeyo

prelciffe , quod fuerat ipfe fa&urus. ' Unde hoc fit

p

argumentum: Si in Deo daretur aliqua pre-

0perà

gU

fcientia bonorum operum independens é de-

creto, eíque anterior, falía effet generalis iíta

Vent

Qd

regula S. Auguftini: fed hoc fine injuria tanti

Do&oris afferi nequit: ergo.

:

QU

&. D. ZAff. S. Aug.in his Li

bris totuä in eo

tv

verfatur , ut probet prafcientiam rerum futura-

Wcat

rum quarumcunque effe innixam decreto Dei

fubfeg

efficaci, N. Dixit enim L. de pred. Ss. C. 10.:

inQa

Predefinatio eff , que fine pvefcientia won potefl

mædü

e[fe ; potef autem elJe fine pradeflinatione pvecien

h

£ia. Veríatur in eo, ut probet, innixam efle

1]

hüS q

decreto Dei efficaci preefcientiam rerum bona-

rum feu falutarium, preefertim autem inirii fidel

Ti

eríeverantiz, fu/d. rerum falutarium ab(o-

&

lo

füturarum, C. . conditionaré tantüm futu-

rarum, N. Licét Semipelagiani gratiam con-

pe

fiterentur neceffariam ad omne opus bonum

p

fidei augmentum, contendebant tamen à foiá

flig,

Vr

d

natura haberi tum initium fidei, feu pium credu-

liraris affe&tum, . quem inter bona opera non

l R

1di

computabant , tum perfeverantiam usque in ft-

nem. Hoc pofito errore, ut explicarent, qui«

lne

nam a

dem vocarenrur, & vocari bona age-

i )

rent ac períeverarent , abutebantur fcientià

tem|

conditionatorum, & docebant x., quód Deus

LT.

revideat homines ex folis naturee viribus hae

n

bituros vel non habitutos voluntatisillam difpo-

| "Ia

fitionem & eredulitatis affe&tum , fi vocarentur

j

Dzsr Drgo Uno.

$93

777

& pro hujus previfionis ratione ad fidem il-

—

los vocet, vel non vocet: 2. quód , prout idena

jhoct

previdet, homines cum pratie auxilio- bona

ia p

opera facturos , vel non facturos, ( eratiam ha-

m

berent; ita illis etiam pratiam, cum qua perfe-

n i

verent, det, vel non det: 3. quód fcientia illa

yi i

conditionata moveat, impellat & determinet

Deum, ut a&tu vocet vel non vocet ad fidem,

snd

det vel.non det gratiam: 4. quód proinde fides

Vi

vocarioni correfpondens & con(enfüs gratiam

voli

fübfequens fundetur in illa conditionata ícientia

l G

tanquam causá poriüs, quàm in Dei decreto feu

fl W

preedeílinatione; & hinc eriam fides ac confen-

l;

]

p

"

l

]

fus abfolut& futurus pravideatur,. qui necdum

am «

]

fit à Deo decretus & praedeftinatus. |Contra

n boti

hos errores opponit (e S. Auguftinus in libris

jtiid

memoratis, &univerfim quidem in L. de pred.

ml

Ss. demonítrat, initium fidei etiam effe donum

mbl

Dei; quod ipfum de per(everantia in L. de don.

rani

períev. evincit: fpeciatim veró contra rmum

m

"

opponit exem

plum Tyriorum, quibus Chri-

ftus non app

aruit

$1] äï?l

quantumvis credituri prae-

mc(ädï

viderentur: contra

2dum

urget exemplum Ju-

fli rapti & vita, licet

r D

Ji

peccaturus previdererur ,

u

fi diutius vixiffer:

contra 3tium flatuit pro ra-

tione motiva

caufà determinativa

a

ut Deus voc

; qua facit,

Q?

& det gratiam , unam volunta-

tem Dei & mifeljicordiam e

1

X illo Apoftoli , /Vorz

j

eff volentis ,

Ueque cuvveutis, [ed miferentis Dei:

j

contra 4tum denique oftendit, r. quódpraede-

l,mdlfp**

inatio nullatenus dependeat ex previfione

operum mer$ naturalium five abíoluté five con-

a

j

P

d,i[igg

594

Dr Dro Uxo.

ditionaté futurorum: 2. quód neque ab operi-

t

bus cum gratia füb conditione tant^m facien-

abfg!'u

ET

dis, reipsà autem non futuris tanquam à caufa,

iotivo & determinativo pendeat: 3. quód de-

lm

cretum & pradeftinatio fit vera & prima caufà

dim

operis boni reipsà aliquando fururi, atque hinc

tonjt

nullus effectus bonus abíoluté futurus poffit pra-

fnedi

videri fcientià nempe vifion's, qui non fit de-

tio,

cretus & predeftinatus à Deo.

Hanc porro

r

proedeftinationem definit prefcentzam Q5 prapa-

d

gationem bencficiorum Dei, quibus certiffme ltle-

prid

sautuy , quicunque. liberautur , hoc eft, quibus

per|

t

certiffimé preveniuntur divinà gratià eo modo;

quo Deus & prefcivit, eos liber? cooperando

Qf

erventuros ad fidem acopera bona, & ut per-

Wi

venirent ; fingulari mifericordià decrevit, & eo

Qe|

illos tempore ex hac vita rapere voluit, quo

Tef

i

erant jufti; in quo pradeftinario ad fidem &

erfeverantiam à S. Do&tore conítituitur. 77

d

vob. &. 1. C. totum, fi in smizore nihil dicatur

f

de futuris tantüm conditionatis; quia abfolut?

lür

futura bona omnino predeftinari à Deo omnes

felle

Catholici fatentur,

E. 2. D. M. Qusecunque

illa da

Deus dat & efficit abfolur & actu, C. quaee dat

ïuüge

& efficit rantüm conditionate, aut quae potiüs

prtd

daturus & effecturus tantüm effet, fi ponere-

st

£ur aliqua condirio, illa decreto quodam actuali

M

& abfoluto pradefinit & preedeftinar, N. Per

3

hoc, quód ntüllum opus falurare five abfolurum

ia

five conditionatum poffit effe fine grarice divi-

ff

axe auxilio, Deus in ftatu etiam meré condi-

Dv

&ionato reété dicitur dare & efficere opus falu-

At

tare;

Dz Dzrzo Uwo.

$95

bopt

tare; fpecialiüis tamen dar & efficit falutareopus

Vfneit

ia

abfoluté futurum, quia ad illud dat auxilium

auxilium gratiz, per fcientiam mediam previ-

g

füm conjungendum cum opere, ex fingulari

mcll

etiam benevolentia &intentione , ut cum opere

rquehim

conjungatur; quod decretum efficax fcientiam

offtoe

mediam fequens eft praedefinitio & praedeftina-

vftà

tio. d Conf. 1. Ye. N. imin.. Quia Deus nec fa-

W. pom

&urus eft opera noftra mala, neque etiam con-

Ü

i

ditionaté tantüm futura opera bona, nec ea

f )

pradeftinat.

R. 2. D. M. Qu Deus folus &

) qUI

Wi

per fefolum facturus eft, in & ex fuapreedefti-

natione prefcit, àt num. 232. dictum eft, C.

Pem«

qua facturus eft per & cum hominibus liber&

quis

operantibus, fri&d. qua eft abfolute fácturus , C.

l àt

qua tantüm 'fa&turus erat füb conditione, IN.

t qU

Prafcientia Dei, üt Art. pr. dictum eft, alia eít

st

abfoluta & viionis, alia conditionata & media.

Q 7

Scientià vifionis Deus praícit opera noftra bo-

lï] ul

na abfoluté fuütura: haec autem non fünt abfo-

luté futura; nifi quia à Deo preedeflinata fünt ,

' jl

p t

feu ex fpeciali & gratuita Dei benevolentia ad

,æcunq*

illa datee tünt gratize , quibuscum operatio con-

qüæ

jungenda fuit praevià; adeóque in & ex hac

ep

predeftinatione previdere Deus poteft bona

opera abíoluté futura: Scientià autem conditio-

j PO

m i

natà prefcit opera bona conditionaté futura;

1N'

hec autem Deus non pradeftinat feu abfoluté

(

& actu decernit, üt füprà jam oftenfum eft,

p

v

anædl

confequenter nec ea in & ex praedeftinatione

i a

praevidet,

"d Conf. 1. w. D. M. Si in Deo

i

daretur aliqua preícientia abfoluta bonorum

p

)

Pa

Ope-

Ds Dzo Uxo.

$96

op

erum independens à decreto illóque ante-

türjf

(

rior,;

fal(a effet illa regula, C. fi daretur pre-

*

Ícientia conditionata 1

ndependens à decreto ; N.

frnnd

1[1

lt

vel fubd. fi daretur praefcientia conditionata in

fenfü & cum abufü Semipelagianorum, C. fiin

|

ll

fenfü & cum ufü catholico , N. Cüm prefcien-

f

tia bonorum operum üt abfoluté futurorum fun-

L

detur in przedeftinatione Dei, recté docuit Aug.,

TIedi

Tiam

nomine preícientiee abfolure poffe inrelligi

& aliquando fignificari predeftinationem: càüm

&H

N

j

veró praefcientia operum bonorum conditiona-

t? futurorum non fundetur in preedeffinatione

«

An

Dei; quandoquidem Tyriorum opera fuerunt

füb conditione previfa, quin ramen fint prg-

Y

deftinata; ' minim& docuit Auguftinus, nomine

f"ulml

li

J

preefcientize c

onditionate , quam nos cum ipío

admittimus, intell

i

i poffe aut aliquando figni-

D

i

inationem ; unde latam ab

(

ficatam effe preede

illo regulam in noftro fyftemate nequaquam

a

[

falfam effe conftat: quiatamen juxta Semipe-

lagianorum errores quodcunque

adultorum bo-

CXp

eitabfolute fu-

d

num, fübconditione przevifum;

t£urum, cüm conditionata preícientia Deum

Q

moveat ac determinet ad fidem & gratiam tri-

Ts

am

buendam, & fimul prafcientice potiüs qu

fe-

i

redeftinationi res omnis ad(cribenda fit;

lm

Tty

uitur regulam illam S. Auguftini etiam deprz-

deftinatione füh nomine prafcientiee abfolutie

(

Tij

intelligenda in eorum fyítemate fore falfam ;

nifi illud rejiciatur.

D

261. Jnfl. Futurum seque ac preefcientia fu-

li

turi; de quibusS. Aug. in Libris laudatis loqui-

tur;

Dzr Dro Uwo.

397

fe dl

tur, fünt conditionata & non abfolüta; ProP. t.

p

Quia S. Profper in illa epiftola, ad quam re-

1

fpondet hislibris Auguítinus, propofuit hane

ionaiaþ

quacftionem: 747 feilicet ea , que funt à Deo pra-

1C l

füta, fint etiam ab eo predefliuata, ia ut. pre-

præfcim

]

fcientia fit [ubnixa decveto , vel ecoutva. decretum

um

prelcientie?

Sed haec qua&ftio eft de ícientia

T

media, & hanc fcientiam Dei decreto non in-

iude

nixam rejicit S. Auguftinus: ergo.

?. Quia

m n

S. Hilar. in fimili epiftola refert, quód Semi-

mdlübüä'

pelagiani in füi erroris patrocinium adduxerint

(ingt!

ex L. de fex QQ. ad Paganos, qui in ep. 49.

; f

Auguftini continetur , illam fententiam quà di-

fntp?

xerat, Chriflum tuuc voluife appaveve, quaudo

noni

fciebat €7 ubi fciebat effe , qua in. eum fuevant. cve-

um j

dituri: Sed hoc ipfüm teftimonium pertinebat

ad ícientiam condirionatam: ergo.

3. Quia

o fign

wam

celebre fuit apud Semipelagianos principium

Faunfti Regienlis: JVif prejcieutia explovaverit ;

quo

] Semgf'f

vibil predeflinatio: decernit: Sed illa praefcientia

ponit?

exploratrix juxta illos erat fcientia conditiona-

pfo

f

ta:erpo. QCorf. S. Auguflinus ea, qu& in epi-

"o

ftola 49. dixerat, & Semipelagiani pro fe repe-

tierant, retractat L. de don. perfev.

s 9., ut

, Y

Trit |

ris v

patet tum ex Tyriorum exemplo ibi relato;

tum ex S. '"homa p. 3. q. 1. a. 5. ad 2. id affe-

Ól

j

rente: in L. autem de predeft. Ss. C. 9. dicit:

j

Cernitis ne fine preyudicio latentis confilià Dei alia-

j

váümque cau[avum boc de pre[cientia Chrifli. diceve

T

voluiffé quód comvincende Paganovum infidelitati

/

i bauc objecevant quafliouem , fufficeve videvetur.

Ü

enW

1

L

t poft repetitam priorem fententiam addit:

f

Pp3

$98

Dzr Drzo Uwo.

Sed utrüm pradicato fibà Chriflo d fe ipfis babituvi

Que.

e[fent fidem , an Deo donante fumptuvi , idefl, utrim

mol

&antummodo eos pra[civerit , an etiam predeflina-

Tel

vevit Deus , quevere atque diffeveve tunc nece[Javium

1008

zon putavi.

Demum fübjungit correétionem

iTh

quandam priori fententie: — Poref? etiam fic dici,

Qonj

Zuuc voluiffe bominibus appavere Chriflum ; € apud

tond

€o$ pradicavi dothvinam fuam , quando [ciebat 9 uli

quer

fciebar eff , qui ele&i fuevant| im ipfo ante mundi

p

con[Hitutionem.

Ex his veró, cüm & $. Augu-

s

inus in ep. 49. locutus fuerit, & Semipelagia-

tóh

ni illud affumpferint pro füo errore de (cientia

fie

conditionata; fequitur 1., eandem in predefti-

fj

natione &electione ante mundi conftitutionem

p

fundari. 2. Conftat in doctrina Auguftini idem

AW

eííe, Deum folummodo precfcire fidem homi-

hi

num futuram, ac homines illam habituros à fe:

Qs

& idem effe, habere fidem Deo donante, ac

r

Deum predeflináffe eorutmn fidem, Cüm veró

(l

etiam in ftatu conditionato habeant fidem Deo

n

donante, non autem àíe; fequitur & in ftatu

D

conditionato fidem pradeftinari, nec cognofti

f

poffe independenter à decreto.

IT

E. A. 4[. Retio negandi, preter dida

li

riore rlumero , patet inprimis ex phrafi Augu-

"

Íliniana, quze ubi prefcientiam aut futurum

T

fimpliciter nominat , fcientiam & futurum abfo-

Wi

lutum intelligit , àt oftendunt teftimonia n. 244-

D

in Conf. Lallata. Deinde relucet ex conjunctio-

tij

ne pradeftinationis cum illa preefcientia; cüm

li

enim pradeftinatio juxta S. Aug. fit abfolura &

tf

jum;

h

cäïcax preparatio mediorum falutis efficac

qu&

P —

——

-

$99

Dg Dro Uxo.

ul

quz Ele&tis dantur in tempore , & hzc nullo

funi

modo fpeétet ad reprobos; íequitur , per illam

ii

intelligi non poffe decrerum objectivé condi-

vj

tionatum etiam reprobis, quales Tyrii erant;

Xtione

à Thomiftis attriburum; ac confequenter nec

DT

conjungi poffe predeftinationem cum fcientia

M.

conditionata.

Poftremó colligitur ex fcopos

Wlfjmï

quem fibi preefixum habebat A

uguftinus , neme

m

Ü

pe contra Semipelagianos oftendere, quód fi-

S t

des & perfeverantia fint donum Dei; cüm ve-

ró hoc probet ex eo; quod Deus tidem & per-

jj

tl

feverantiam non rantüm praeíciar fimpliciter

n

fed praedeftinando & promittendo, nihil auterm

t

preíciat pradeítinando, nifi quod facturus &

inii

daturus eft; fequitur plané, eundem de abfo-

n hon

luté futuro & de (cientia abíoluta fermonem fe-

il

cifTe.

"d dpvob. x.y. x. N. M. Verba enim Pro-

N

fperi hec fünt: 7um utrüàm pre[cientia Dei ita

ón*

fecundàm propofitum maneat , ut ea ip[a , que [ung

i

propofita , fint accipienda prafcita, an per geneva

TO

caujarum €9 [pecies pevfonavum ifla vavientur : ut;

quia diverfe [unit vocationes, in bis qui mibil ope-

vatuvi [alvautur , quafi folum Dei prop

Ojtfuti) 0t-

[

"U

daatur exifleve , im bis autem , qui aliquid boni attu-

T

vi [uut, per pre[cientiam po[rt [lave propofitumz

an vevà uniformiter , lict drvidi prefcientia. à pro-

:

f

n

pofito temporali diflintlione mon poffrt , prajcientia

zamen quodam ovdine fubnixa propofito: €9 ficu£

TA

nibil fit quorumcunque uegotiorum , quod non [cien-

B

yi ^

Va

Qvina pvevenevits ua mibil[i boui, quo in

y

)l

toffram pavticipationem non, Deo Zlutove proftixee

[(/7

In his veró verbis, fi ea cum facta priüs

ebWu;

P4

IQ

600

Dg Dro Uuxo

ll

if

Profperi expofitione comparentur, tria maxi-

mé interrogationum capita ex opinione P. An-

0od

&de

naticontinentur; rmó quidem, an opera falu-

taria prefciantur à Deo àt meritoria , priusquam

ial

Q (

in Deo fit propofitum , à quo defcendat pratia

fupernaturalis ad illa opera elicienda? . 2dó an

L

Qon(

circa illos, qui absque meritis propriis falvan-

tur , Ícilicet infantes cum baptifmo decedentes ;

ib /

detur in Deo propofitum absque precedentia

Clrin

Operum, quz abfoluté prevideantar à Deo;

Àto

lor

circaalios veró , qui per propria merita gloriam

confequuntur, an dicendum fit, priàüs à Deo

(Uf

opera abfolut& previderi ;; quàm propofitum

lq

exiftat? 5tió an absquediftinctione dicendum fit,

ts

omne opus bonum provenire à Deo üt haben-

T

te propofitum zterna falutis?

In his veró

fie

B

queftionibus nihil dubitatur de fcientia media;

fed eà füppofità de preefcientia vifionis move-

&

C0f

tzur vel controverfia dogmatica contra Semipe-

lapianos, vel etiam alia de praedeftinatione ad

lr

f

eloriam ante pravifa abfoluté merita, que fine

errore in fide negari vel affirmari poteft. g. 2.

fg

JV. müin. quoad utramque partem ob rationes

[

nuper relatas. 72 pro£. 2. D. min. Hoc teftimo-

i

nium pertinebat ad fcientiam tantüm conditio-

lt

natam ; N. ad fcientiam abfolutam; & queefüp-

ll

ponit conditionatam, C. ^ Paret diflinclio ex

(in

ipfis verbis & ex fübjecta altera Augüftini re-

Qu

Ípon(ione, qu& in confirmatione objectionis

jta

tertio loco refertur; ubi fermonem de re abfo-

pte

luté fütura fieri; atque hinc fcientiam abfolu-

Ti

&y

tam explicari manifeftum eft, — 447 pvoj. 3.D-I 71"'-

Dz Dro Uxo.

6ot

1t f

Tlla fcientia exploratrix Semipelagianorum erat

t Pl Aq'

cenditionata , &de futuro naturaliter meritorio,

x (

& de futuro ex hac prefcientia etiam tanquam

Tu5qua

infallibili regula motiva neceffarió extituro, C.

lp p

erat conditionata fine his erroribus, N. Hinc

! qr

veró liquet , catholicam noftram de praefcientia

& ht

conditionata fententiam minimé impupnatam

"n

ab Auguítino fuiffe.

"d Conf. . Bina do-

lt

&rine capita ad illas Paganorum quaftiones

ib

Auguftinus infinuaverat: r. Chriftum voluiffe

| [

hominibus apparere ; quando & ubi fciebat effe,

yil

qui in eum fuerant credituri; 2. Omnes illos;

;poümp

ad quos Chriftus non venit; previfos à Deoin-

Xdumd

credulos fore, fi ad eos veniffet. De poftre-

halb

mo afferto nihil S. Aug. C. 9. cit. memorat, id

jj vel

tamen retractat alibi, üt oftendimus num. pr.

nedi

ex contraria illius fententia in LL. de pred. $s.

3

& don. perfev., & ex textu D. Th. omnino

r

conflat: de priore autem 1. c. refponfionis loco

tria affert: rmum eft, quód confirmet füam

yiott

, quæflïä

fententiam , dum ait : Quid eni eff verius , quàm

le[tv K';

prefeiffe Chriffum, qui &2 quando €$. quibus locis

n

m eum fuevamt credituvi,

2dum; quód dicat;

Ti

Semipelagianos vané & falsó gloriari füo pa-

oU

trocinio, quafi docuiflet, gratiam fidei à Deo

u

illis in tempore concedi, quos ab zeterno cre-

li

diruros prenovit, five ex gratía, fivé ex pio

j

quodam naturali ad credendum affetu; pro-

d

pterea quód nec data ab eo refponfio aliquid

ij

1]

ii

prajudicet latenti Dei con(ilio aliisque caufis;

f

nec quzeftionis materia poftulaverit aliquid de

il

Ó

M.D

caufis füturorurm determinare, circa quas poft-

h

Pp;

modadu :

602

Dz DEO.UNO.

modumerrorSemipelagianorum duplex exortus

a

efl. 3tium, quod ad errorem recéns exortum

| pnm

confutandum, minim? autem ad . confirmatam

Iqi

à fe priorem fententiam corrigendam fcribat,

p

r

dici poffe; Chriftum voluiffe ( actu nempe &

abíolut&)apparere & praedicariquado& ubiície-

f

Yent

batà fe effe electos; quà (ententià praedeftinationé

non preemittit (cientiae conditionavzefedabíolu-

!qui

te. Inde veró patet, 1. fe4. eífe fal(am. /4d

« deten

r

2d. D. .4|J. In doctrina Auguftini idem eft fo-

lummodo prafcire fidem hominum abíolatéfu-

W

| V

turam, ac hormines illam habituros à fe5 item.

idem eft, fidem Deo abfoluté & reipsà donante

| adeöq

]

Titi

homines habere, ac Deum pradeftináffe fidem,

l

'T. tum quia gratiee ad fidem fimpliciter dona-

, ]

i

ri à Deo poflunt (cientià medià duntaxat. pra-

lucente , non autem dirigente & ex (ingulari be-

Áei

fit

neficio: tum quia, quamvis in hoc providen-

uY

tigordine, aut etiam connexivé fint idem, non

tamen formaliter idem fünt, cüm preícien-

1 lis,

(

tia abíoluta fidei future preíupponar prade-

ftinationem feu decretum abfolutum dandi ho

D

Qí

minibus ad credendüm auxilium , non id phy-

ficé predeterminans, fed per ícientiam me-

u

140

diam previfum conjungendum cum etiectu.

Idem eít fumendo preefcientiam conditionatam

Q

velfidemconditionaté futuram, JV. /4/[[. €9 Supps

Mi

D

tum quia in ftatu conditionato homines non ha-

bent fidem aut ad illam auxilium, fed haberent

a.

m

fidem, f auxilium hoc velillud haberent: tum

quia decretum poffibile in conditione importa-

Qu

W

tumnon poteft e(fc immediate precdeftinativum

aut

Dzr Dzo Uwuo.

605

reyorti

aut predefinitivum ipfius fidei , fed folüm actüs

Sortut

primi proxi

mi & preevenientis gratíze ad fidem

fa.

requifirze.

rl

262. Olyic. I1]. Ex doctrina fcientiee mediae

fequunrur plura abfurda. Nam 10 inhocíy-

p

vube

ftemate Deus non retinet rationem primi mo-

n

ventis, liberi ac determinantis, quod pro£. 1.,

dulb

quia ejusmodi primum debet priüs eligere &

fj

determinare actionem , quod hic non concedi-

) d f.

tur: 2. quia anté , quàm Deus liberé determi-

jonnd

net, fcientia media illi reprafentat voluntatem

f; i

creatam üt fe determinentem pro eodem ftatu,

j dont

adeóque creaturam exhibet üt primüm deter-

fe f

minans: 3. quia ante omne Dei liberum decre-

er Qot

tum Petrus v. g. conditionaré confenfürus, li-

beré facit, üt detur in Deo fcientia media con-

j p

yari b

fensüs fub conditione futuri; quod ipfüm nec

mxüef

facit Deus, nec facere poteít, cümab ipfo fcien-

tia media non fit determinabilis aut impedibi-

ä?.m;l äm

i

lis. 240 tribuitur Deo modus concurrendicum

u

creaturis liberis caecus , imperitus & indetermi-

1

E

natus; üt proj. 1. Modus concurrendi per con-

n ldP'

curfum indifferentem fine intentione effectüs

ram ?

particularis feu cum intentione tantüm genera-

j e

li agendi, quod creatura aget, eft modus con-

currendi memoratus: fed talis tribuitur Deo in

]fioni

noftro fyftemate: ergo.

2. In figno (cientiee

Ü

j

Tnedie operatio creatura nec eft deterrninata

s

ad individuum à Deo; quia in hoc figno Deus

[

nullurn babet decretum actuale: nec à creaturag

j

quia hzc juxta nos ad individuum in nullo fta-

n

tu determinat: ergo.

3. Scientia media nihil

aliud

j

Dz Dro Uwo.

604

äanre;

aliud repreefentat; quàm creaturam effe opera-

raram, fi Deus cum ipía operetur; in quo ni-

| dH

|queh

hil fingulare eft aut aliàs incognitum , cüm hec

veritas fit neceffaria & omnibus evidens.

3110

| LODA

11J,

detrahitur libertati & omnipotentie divinz;

AUR

quod prej. 1.: quia pofità & ab homine deter-

minatà hác verftate conditionará: fi detur au-

làa

Yij

xilium tale; non exiftet confenfüs, Deus non

' t

poterit pro füo libitu facere, quod exiftat com-

plexum ex hoc auxilio &.confeníü ; imó ante-

| d

cedenter neceffitatur ad coexiftendum alicui

j tm,

! Vide

contingenti abfoluto , fcil. carentiee hujus com-

BU

plexi.

2. Quia poffibilis foret creatura tum

ln

una , quam Deus pro libitu füo non poffet con-

| n

vertere & praedeftinare ad gloriam üt coronam;

| litg

fi nempe pravideatur omnibus auxiliis diffen-

lsj

fura; tum altera, quam Deus nequiret indurare

negativ& & propter demerita re

probare, fiqui-

qui

auxiliis omnibus.

tür

dem przvideatur confenfura

Qu

x. V. Af Idem IN ad xmum. & prob. vim.

lu

Falfiras probationis patet ex eo, quód Deus

J

aliàs unicum effer liberum

&determinans. Un-

$0i

de prater rationes num. 229. propofitas; illarn-

^

De

que D. Th

ome , quà

Deus creaturam determi-

nare dicitur ad' bonum in genere; illa autem 1e

f

lür

ipíam tantüm ad bonum in particulari; ad tri-

buendum Deo titulum primi liberi & determi-

jin

I

minantis füfficere hic poteft altera negativa;

nempe quód Deus vim eli

ndi & determinan-

aliq

j

di à nullo habear alio; altera pofitiva, quo

hæg

fcilicert omnis electio & deterrminatio creature

T

etermi-

t

prafuüpponat, Deum eligentem & fe d

nanterm

Dzr Dzo UNo.

60$

bope

nantem dare creaturce faculratem eligendi & fe

o

determinandi omniáque ad illam neceffaria; at-

cimii

que hoc quidem proportionaté pro flatu condi-

n

tionato nonminüs, quàm pro abfoluto. 222 pro.

2. J), Scientia media reprafentat voluntatem

(

ne d

creatam üt fe determinantem pro eodem ftatü

detr d

fub conditione, fi Deus ipf? prius fe determi-

)us t

navit ad danda ea , que neceffaria funt , ut crea-

fhropt.

tura libera felipfam determinare quear, C. in-

]mb QUFC"

dependenter à rali conditione, N. Ex hoc au-

tem, quód per fcientiam mediam creatura non

m d

,jus qui

videatur fe determinatura, nifi füb conditione,

fi Deus priüs fe dererminaverit, fequitur evi-

türa

ffetct

denter, ab illo rationem primi determinantis in

jronte

flatu conditionato tribui Deo , non autem crea-

: dilf

tura. /4d prob.3. T vm.pars. Quia ante decrerum

dorat

Deiliberum, ficut Petrus non exiftit, ita nec ali-

o W

quid facit, fed folüm facturus videtur, fi dare-

o

tur decretum divinum ponendi.eum in certis cir-

n

fo

cumflantiis cum fufficienti facultate ; unde affer-

tum de a&uali decreto duntaxat intelligi debet.

i

,5

D. 2. part. Hioc nec facit nec facere poteft Deus

eo modo, quo facit Petrus, C. alio modo, N.

[ ;

Petrus ideo: objectivé facit, ut in Deo detur.

j

mf

Icientia media füi confenfus, quia, fi talis dare-

] at

!

tur conditio, ipfe confenfüm pofiturus effet:

u

jam veró hunc euridem confenfüm fimul cum

duf

Petro facturus effer Deus; adeóque & Deus

g

aliquo modo objectivé facit, ut in fe ipfo detur

u

n

hac fcientia media. — Ceeteràm quia Petrus im-

)!

| aamü

mediaté liberé pofiturus effet confenfum, Deus

autem mediate liberé; Petruseundem alio mo-

u

de

ngmi

606

Ds Drzo Uxo.

do facit quàm Deus , Petrique folius refpe&u

TC

[cen

fcientia media dicitur fimpliciter libera obje&ti-

vé, determinabilis & impedibilis: quod non

6 fh

üme

magis abfurdum eft, quàm quód Deus rerum

effentias mutare nequeat. — 74 oZum g. IV. Af

lm

X C

4d prob. 1. D. M. líte modus concurrendi eft

eeceus, imperitus &c., fi non inclidar intentio-

qu

nem dandi creaturee omnia ad porticularem ef-

li(e

Qbtin

fe&tum liber ponendum requifita,. C. fi hec

omnia dandi intentionem includat, N. Hanc

33

dQ

porro intentionem includere modum concur-

rendi divinum etiam pro flatu conditionato;

& in

patet ex

oxim? dictis; quibus & illud adjun-

R.at pt

ge, quà

gr

gratia, quee ad actum falutarem in

ü

Y

quocunque ftatu preerequiritur ; hominem etiam

inoveat, inclinet & alliciat adjbonum particu-

Teref

Ti

lare; homóque eam non determinet, fed po-

tiüis determinationem ejsu &impulíüm fequatur.

N

Ad prob. 3. D. Operatio nec à Deo nec à crea-

Tenj

tin;

tura eft ad individuum determinata abfolute; C.

conditionate, N. Scientia media, üt fiepe jam

vd ]

(EHSü:

dictum , enuntiat quemlibet actum futurum in

fpecie & individuo füb conditione, fi adeffent

ten

Vil

omnia ad agendum effentialiter prarequifita;

inter que eít decretum Dei nepativé determi-

N

nans ad individuum, üt communiüs in Philo-

Qs

fophia decetur: adeóque enuntiat illum futu-

UT

rum füb conditione, fi Deus hoc decretum ha-

Hsfn,

beret; & hinc Deus vider actum in individuo

t

conditionaté futurum. — 744 prol. 3. N. Aff In

a

quo vel infcité vel maligné ab Adverfariis con-

ln t

funditur concuríus Dei fimultaneus in actu pri-

g

mo

N

D;»: Dgo Uxo.

Ü

607

tl

Tno cum eodem in actu fecundo. — Quid porro

T

fcientia media reprafentet , 'ex ipfius rendentia

hod n

& ftatu. quecftionis fiepius propofito fatis no-

us

tum efl.— 74 3zium g. JN. Aff )]4dprob. x. s. x.

.M

D. 1:. memb. Non poterit Deus facere . quód

pendid

hoc complexum exiffat liber à creatura , C.

n

quód exiftat non liber&, N. Pofitá fcientià me-

lem d

dià de diffenfü fub auxilio determinato , vel Deus

Wi

obtinere nihilominus poteft confenfum iminu-

[ Bu

tatà aut ad ftarum abfolutum non adequaté re-

) cod

du&t3 hypothefi fcientiae medize; vel fi eàdem

jtio

ex integro pofità nequeat facere, ut liberé exi-

T

flat praedictum complexum, nulla inde emer-

arem

Bit Dei imperfe&io, cüm hac impoxentia

melit

reipsà nihil aliud fit, quàm Deum non poffe

artici

neceffitare hominem, cui velit confervare li-

bertatem. | . 2. JDJ. 2d. memb. Ante

denter

( Q?

neceffitatur indeterminaté ad coexiflen

m ca-

iU

rentie illius fimulratis feu complexi, C. deter-

gbl

Q

minaté, N. Carentia illius complexi poteft effe

d

vel per carentiam auxilii vel per carentiam con-

at

ensüs; quamvis autem Deus neceflitetur ad

carentiam complexi, liberum tamen eidem eft,

Í Mï

) !

ut illi carentiee coexiftat five per primum, five

per fecundum. Z2 edumy. 1. Admifsá utrius-

:de

u

P

que casüis pollibilitate, nec is fequitur ex fciene

tia media, cüm res nonideo futura aut poffibi-

f

femmh*

lis fit, quiaDeus pravidet, fed & contrario ideo

M

»

pravideat Deus, quia res eft ; nec etiam fequi-

j

J

f

tur abfürdum in fcientia media, cüm abfürdum

non fit; creataram à Deo previderi liberé fa-

J

j

E.

2.

"d

uram; 'quod ipfa facere poreft.

fU

D. Af

608

Dzg Dro Uxo.

D. Aff. Moraliter poffibilis foret tamuna quàm

g

altera creatura, quee &c. , N. meraphyficé foret

Tat)i

hta

poflibilis , [ujd. in hac providentia, N. in alia,

'T. Ratio, cur in omni providentia fit morali-

iif

ter impoffibilis ejusmodi creatura; ftat in eo;

qum

quód- divina liberras convertendi, & propter

(tim

merita propria preedeftinandi creaturam, confti-

fien

tuatur per fcientiam mediam de aliquo auxilio

&

«ongruo, libertas veró nepativé indurandi &

at

propter demerita reprobandi per fcientiam me-

*| itma

diam de aliquo auxilio incongruo: jam veró in

þiüæml

omni providentia eft moraliter impoflibilis crea-

(Oügl'l

tura, circa quam non habeat Deus ícientiam

V

mediam de aliquo auxilio congruo & etiam ali-

h

quo incongruo; quandoquidem Deus creatu-

t

ram liberam poffit conflituere füb infinitis cir-

l k

cumft

tiis, & vocare per infinita auxilia utrin-

ia

d

f

q

erfiffima, quibus attentis nemo pru-

lt

denter ijudicare poteft aliquam creaturam con-

dem

vel diffenfüram omuibus, üt infinuat S. Aug.

pro

L. 1. ad Simpl. q.2.: Cm alius fic , alius fic mo-

i

veatur ad fidem , e&demque ves fape alio modo di-

Ga moveat , alio znodo dicla mon moveat .. qui$

QUI

dicat defuiffe Deo inodum vocaudi, quo etiam Efau

ad eam fidem mentem applicaret , àn qua Slacob ju-

flificatus efl ?

quí

Atque in.hoc confiftir moralis

illa impoffibilitas, ex qua pro praefenti provi-

t

ab(

dentia etiam metaphyfica impoffibilitas deduci-

tur, Ex Scripturis enim & PP. conftat; Deum

fen

circa quamliber creaturam pravidere auxilia

d

alia congrua alia incongrua: quin ex data ratio-

fia]

ne pro impoflibilitate morali infertur tam con«

li

grua

p

Drz Dzo Uuo.

609

ntqui

grua quàm inconprua circa quamlibet- creatu-

i fot

ram effe fyncategorematice infinita, & quodli-

, ndi

bet conferri pofle füb circumftantiis aliis & aliis

mon

in infinitum , cum quibus ut, femper vel nun-

r

quam fit congruum, moraliter eft impoffibile,

pps

Quamvis autem creatura potfit liberé impedire

n

fcientiam mediam, cujus hypothefis reducitur

) du

ad flatum abfolutum non tamen liberà impedire

rind Ü

poteít, aut potiüs reipsá liber& impedirura effet

m

formalitates fyncategorematicé infinitas fcien-

T

tie medie de infinitis auxiliis conpruüis & in«

jiscte

congruis, utpote quorum hypothefes infinitae

Gd

eolle&tive fümpte nequeunr reduci ad flarum

t

abfolutum; adeóquereftare folüm poteft, quód

! CFCEFF

in alia providentia fit meraphyfice poffibilis ta-

jitis d

lis providentia: quem cafüm etiam fi quis füp-

j utti lt

ponat; quantumvis obftante moralilimpotftibili-

W W

tate , nibil abfurdum inde eliciet; cüm per ean-

um

dem nihil aliud ponatur, quàm poffe à Deo

M

produci creaturas liberas

; nec violari velleliber-

tatis ufüm five ad bonu

m five ad malurm.

uj

m

H

[]

Q UERES: 7dn in Deo etian detur Scient

veflexa ?

ts

iil

(

263. AVota. Advertimus füprà, inter e08,

l m

qui fcientiam mediam admittünr ; controverfiam

j

agitati, an ficurt Deus ant & independenter ab

u

ab omni decreto actuali cognoícit, quidquid

creatura füb quacunque conditione contingente

jii

J

fa&tura effer, fic & id fimili modo perfpiciat,

T

j ['QW

quod ipfe füb conditione five creaturee five fibi

j

immediate libera decreturus effet. In ea porro

j

"

uni-

i.

616

Dzs Dro Uwo.

univerfim ftatuunt Molina; Ef'parz'a, Maurus,

qu

alitque apud Gormaz, Deum illas veritates co-

enofcere dependenter ab a&tuali decreto; &

Qu

ARf

coníequenter per fcientiam vifionis, non au-

tem mediam. Alii aurem diftinguunt inter co-

üp

Wt

gnitionis hujusmodi objecta; & fiquidem co-

COR

nirio divina affumat pro conditione ícientiam

fmi

nediam quamcunque directam mer? poffibilem,

five non reducendam ad actum feu realem exi-

[

ftentiam , concedunt circa id objectum dari

dite

a

ls

fcientiam mediam reflexam: negant veró; fi

ro conditione affumatur fcientia media directa

fün

iltd

a&ualis, feu quee actu ab &rerno fuüir, maximé

in decretis divinis; proprerea quod hac fcieh-

tj

tia media directa non poffit attingi füfpenfiv?,

fi

nec per modum conditionis à fcientia mediare-

U

ln

flexa contingente, àt volunt Herrera, Junius

& Thyríus. Aliicum Vafquez, Arrubal aliis-

D

Iu

que contra Suatez, Atnicum G c&teros aliter

diftinguenres,

admi(Sá fcientià medià & reflexa

t

[ie

de aliis objectis, negànt;

Deum priüs füa de-

creta abfoluta cognoícere. üt ponenda ,. quàm

fia

I

cognofcat üt actu pofità;

eóquód inter ea non

detur prioritas rationis.

Triplex hacc contro-

]

Q

ver(ia tametfi Ipe&tari poffit tanquam ternio ap-

pendicum ad materiam de fcientia media perti-

Qþ(

qu

nens; ut ne ramen minis fobrii in perlequen-

dis fübtiliraribus videamur juvabit hic vela

aliq

tni

contrahere; & fimplices duntaxat propefitio-

nes, paucis roboratas, notitie potiüs quàm .i-

g

llmt

ipqta;iggig gratià f"þj,,i—cel,'?' lraque -

264

hnjw

ET

Dzs Dro Uxo.

613

Maunt

264. Refpondeo /. Deus füa decreta libera,

BI

qu& nunc mon habet, fed füb alia conditione

reo,l

quacunque conducente haberet, copnofcit per

noil d

Ícientiam mediam reflexam, & fic ante feu in-

Itet d

dependenter à decreto actuali. — Proz. De de-

jdmd

cretis ejusmodi

poffünt formari propofitiones

Kientt

contrad

ictoriz: ergo cüm amba non poflint

ff

fimul effe verse vel firul falfe, & earum ob-

lm

jectum determinat? fit vel non fit; alteraearum

if

determinaté erit vera , altera falfa: erpo üt ta«,

w

les à divino intelle&tü , quem nulla latet veritas,

L

j

j

fünt determinate cognoícibiles:

ergo i hzec vel

i dir:*

al

illa decreta Deus füb certa hypo

thefi effet babi-

turu$ , eadem fe habiturum

eus certó' copno-

kl

"gn J

cit. Jam veró fine fundamenro afferitur ; quód

ediai

€a non cognofcat nifi in aliquo decreto.condi-

tionali a&u exiftente & ad

| ul

omnes$ hypothefes

pj

poffibiles exporre&o;

cüm ex f; d. hujus de-

"

f052

creti nulla vel neceffitas vel utilitasoftendi queart

&

ergo illa cognofcit immed

laté in fe ipfis five per

ylit

Ícientiam mediam reflexa

i.

fcientize ; medize dire&z, Na

Corf. ex; paritate

T

m per hane inde-

.re&ü

pendenter à decreto conditionali actu-exiften-

qu

te Deus certó cognofcit; quidquid creatura fub

e

(

conditione liber& vellet aut facerer: ;ergo & in-

ependenter à fimili deér

iF

éto cognofcere poteft,

J

p

quodcunque ipfe: Deus 1

iber? vellet-aut faceret

aliquà conditione pofità ; tum quia ficut Dei co-

ii [

gnitio eft füpercomprehenfiva voluntatis crea-

9

t£; ita &comprehenfiva omnino adzquans vo-

d

untatem füam : tum quia objectivum mediurm

j

hujus cognitionis divinz circa aétus fuos zquà

ha«

Qqaa

36

Dz Dro Uwo.

1j

habetur ac medium óbjectivum círca a&tus hu-

D

tmana voluntatis.

Cognl

265. Re[pondeo I7. Deus

füa decfeta libera,

pne

qua defacto habet; cognofcit etiam per fcien-

ili

tiam mediam reflekam; adeóque hec datur

etiam circa Ícientiam mediam directam actua-

T

fit vera abíoluté;

füite

lem.

Prob. Ut propofitio

non tantüm füfficit, ut: obje

&tum abíoluté fit,

qua

ho

fed ut eriam fit fub aliqua conditione; quia fi

füb nulla conditione effet aut effe poffet, fim-

Rn

x

pliciter non effet: ergoadeó veritas propofirionis

abfolure nonimpedit veritatern conditionate ;

wrí

ht

ut hac poriüs fit prior prioritate independen-

tie & fübfiftendi confequentià: ergo & fcientia

ly

i

Dei poteft & debet haberi circa veritatem con-

ditionatam priorem veritate abfolutà: ergo ad-

f

«

mittenda eít fcientia media reflexa circa ftien-

tiam mediam dire&am a&tualem, atque hinc

Qy

r

circa libera decreta; que Deus defacto habet.

at

Corf. rür(us ex paritate fcientise mediee directae.

)

Volitiones creaturee etiam actu exiftentes priüs

li

ratione cognofcunrur à:Deo conditionatéquàm

p

abíolutàs; adeóque cognofci. eodem rmodo po-

f

terunt libere volitionesd

Y

l

iving , quamvxs abfo-

pus

luré deniur.

e56. dtefporndeo. IIl V

idetur effe : i)þrobabi-

Q

d

lius, quód, füppofidi in Deo fcientià medià di-

H

re&à & reflexà, Deus;priüs cognofcat. fua de-

fr

crera abfoluta üt ponenda, quàm üt actu polita.

Prob. ex eo, quód ratione prius fir decretum

Erg

n

ür ponendum, quàm a&u pofitum; cüm ratio

0:

D

poíitionem hanc negandi fümatur à contrari

ac

Dr Dro Uwo.

613

lus t

ac preeterea inter T heologos hic conveniat, eo

modo quodlibet à Deo cognofci , quo modo eft

Decretum divinum üt abfolutà

a libtt

cognofcibile.

r (de

ponendum. non dependet ab actuali exiftentia

c d

illius habitudinis, quam.dicit decrerum actuale

d

liberum, fed folüm à conditione, füb qua priüs

lbfühlïä)

fuit conditionaté ponendum , purificata, & per

Jl

quam conftituitur in ratione decreti abfoluti üt

logic ponendi; decretum autem actuale de-

gi

pendet ab actuali habitudine , quam dicit ad ob-

u

je&um : fed conditio purificztur in priori figno

of

Hond

per fcientiam mediam direct&m feu independen-

ter ab actuali decreto; decretum autem actuale

enden-

[cinà

haberur in figno pofteriori, üt paret ex fignis

rationis , quz hic formari poffünt, INamin 1mo

m

90 dU

figno, quod eft fimplicis intelligentie , fpectarur

decretum logic poffibile; in 2do, quod eft

L (cien

Ícientie media reflexe , fpe&tatur decretum

y ll

lol

li

conditionat ponendum, . quia hoc fignum di-

cit v. g. fi viderem Petrum confenfurum huic

TU

nefr

j

auxilio, illud ei darem; in 3tio, quod eft fcien-

tiz medicz directee, fpectatur decrerum abíolu-

w

VM

te ponendum , quia enim hoc fignum dicit v. g.

fed video. Petrüm confenfürum bhuic auxilio ;

jj

purificatur conditio, . per cujus purificationem

conftituitur decretum abfolutum logicé ponen-

n

Al

dum; in4to, quod eft fcientie vifionis, fpe&ta-

f

tur decretum abíoluté pofitum a&u , quia hoc

j

fignum dicit v. g. ergo dabo hoc auxilium.

auwllü

Ergo decretum üt ponendum eft in priori fig-

j

no feu prius ratione, quàm decretum üractu

Tif

exiftens; preefertim cüm fcientia media dire&ta

€«

r

r

M 3

Dg DKEo UNO,

614

decretum divinum logic& ponendum. confti-

t

dir

tuens fir quodammodo caufa directiva decreti

aétualis: erpo & prius eft cognofcibile; &à Deo

f

qui

cognofcitur.

Corf. ldeo divinum decretum

d

prius eft conditionaté ponendum , quàm actu

exiftens, quia prior eft fcientia media directa

qui

.| Kie

üt logic& poffibilis & per modum conditionis

importara, à qua decretum conditionaré ponen-

dic

dum dependet & conftituitur prius in ratione

tl

decreti conditionat& ponendi , quàm fir decre-

F

tum actu exiftens: fed etiam prior eft fcientia

D

media directa üt exiftens & purificans conditio-

| id

nemreflexe, à qua dependet & per quam con-

|ün

|

füituitur decretum abfoluté ponendum ani?,

quàm fit decrecum a&tuale: ergo fi in Deoprius

lhj

fir decrerum conditionaté ponendum, . quàm

(

f

actu exiflens, eriam prius eft abfoluté ponen-

dum , quàm actu exiítens.

ii

m

267. Olferva, Ex diétis colligi poteft , qui-

fiam circa res creatas continpentes à nobis ad-

:

nittarür fcientiee divinge fecundüm diverfa ra.

tionis'fiena ordo & feries : nempe in 1mo fig-

o Deus per fcientiam fimplicis intellige,nriæ CO«

u

gnofcit rerum poffibilitatetm; in 2»do per fcien-

'tiam mediam reflexam , quid ipfe füb quacunque

H

condiüione effet facturus; in 3tio perfcientiam

Ti

Ynediam directam, quid creaturae füb conditio-

ne quacunque eflent facturae; in 4to per fcien-

lr

tiam vifionis Deus cognotcit res abíoluté fütu-

p

xas,; pr&fentes & preteriras.

Quód autem

I

Qu

Ícientia media reflexà ordine praecedat mediam

directam; ratio eft prima ; quia fcientia media

W

fetie«

D& Dzo. UxNo

615

conti

reflexa pro fua conditione habet fcientiam.me-

dectt

diam directam ütlogicé poffibilem: cüm igitue

X

fcientia media directa priüs fit

ic& poffibilis

CretU?

quàm exiftens, etiam priüs eít

[:

ientia media

n o

reflexa; quàm directa. — Altera eft; quia; ante-.

die

quam abíoluté verum eft hoc complexum ex

Ícientia media directa & decreto, quo Deus v. g.

Vl

dicit:.quia video Petrum confenfurum auxilio

| ponez-

tali, fi illud ei daretur, dabo ei tale auxilium:

Taton:

t

jam . priüs relucer hec veritas conditionata: Ít

viderem Petrum confenfürum auxilio.rali , illud

at

N

ei darem.

Poftrema eít; quia priüs debet vi-

dere Deus actus proprios füb conditione futu-

amdt

i anïüx

ros, quàm actus extraneos & alienos; imó in

illo figno., in quo jam a&tu datur fcientia media

opri

quit

dire&a, Deus non poteft ampliüs per fcientiam

mediam reflexam dicere: fi viderem, darem;

aonen-

Íed debet per fcientiam mediam directam dice-

o

re; fed video; & per fcientiam vifionis fübjune

i

gere:, ergo dabo.

iil

]

ABTICULIS. IIL..

m

d

Quemnam. Ufum in Deo babeat Scieutia media?

if

*

268. NTO'«. Preter propriam omnifcientis

uafü"[ïü

perfe&tionem, quam Deo praícien-

[u

tia tribuit, eadem prafertim conducit ad titu-

a

lum divinge providentie tuendum. | Eft autem

providentie precipuum munus, fingulerum

u

xerum & maximé creaturarum rationalium pro-

j

u

prios intendere fines, & media decernere, per

f j

L

"i

qua fines. hujusmodi infallibiliter & ad. earum

n«

Qg4

j

616

Dzr Dzo Uxwo.

raturas accommodar? attinpantur; hoc autem

d

ur perfectiffimé fiat , triaomnino neceffaria fünr.

T

&

Primó enim requiritur, ut dum aliquid abfo-

luté decernit, etiamfi media cum fine tantüm

R

Nl

contingenter junctaadhibear, pereanoritfinem

certó & infallibilirer obrinendum; quia alioqui

qui

caca foret providentia & operatio fortuita:

wl

fecundó ut, dum infállibiliter decernit media &

a

finem circa crearuras rationales, , non ledat li-

[T

bertatem, fed toram ejus indifferentiam relin-

| fit)?

fnt

quat;: cüm aliàs accommodaté ad illarum natu-

xam non ageret: tertió ut , dum decernit me-

fant

li

dium feu auxilium gratize efficax , faciat fpecia-

le beneficium: dum autem inefficax decernit;

D

fion inferat maleficium; ut in abundantia often-

&X

dlatur adeffe favoris & dilectionis augmentum,

!läp

in füfficientia veró abeffe malignitas.

An ad

hi

hac preftanda non utilis duntaxat fed & necef-

ïu

fària fit fcientia media, hic queeritur: in cujus

R

quaflionis refolutione breviores erimus, cüm

ef

ampliorem expofitionem diveríà ejus argumeu-

du

ta loco cuique proptrio fibi vendicent.

0s

269. Dico [. Scientia media eft neceffaria

&

ad decreta divina abíoluta providé & fapienter

q

formanda.

Prob. Ut Deus decernart fapienter

m

circa finem & providé circa media ad finem

lN

conducentia, debet fcire, quinam modus agen-

Q

di aptior fit ad finem affequendum, & quem

li

eventum habitura fint media , qua adhiberi pof-

€l'£

fünt; quia omne agens propter finem nullam

lb

aliam regulam habet, quàm confiderationem

h

futuri füb conditione, dicítque: fj hoc medium

f

elege-

Dz Dro Üwo.

617

CU

elegero, hoceveniet, fi alterüm fampfero;eve-

al

niet aliud; quandoquidem aliàs imprudenter &

jd df

czco modo agerer. Sed hoc unicé preftatur

: pnt

er fcientiam mediam ; non enim ad hoc füffcit

Á

C

rf

lentia fimplicis intelligentiee,cüm per eamDeus

] alioqui

quidem videat , quid fieri poffit ; aut quód media

fortit:

poffent obtinere talem finem, fi voluntas libe-

odl

ré confentiat, cüm media maneant! indifferen-

ldtt

tia; minimé autem videt, quodnam füturum

j :elin-

fit; an voluntas nempe confenfüra, & mediaiíta

dnyuy

fint efficacia futura; cüm haec fcientia refpiciat

m

tantüm poflibilia feu fub przecifà ratione poffi-

p

bilitatis: ergo.

Conf. Si ad.formanda decreta

decet

Dei abfoluta non effet neceffaria fcientia media;

j ol

ergo quia füfficeret, quàd füppofità folà fcien-

yenru.

tià potfibilitatis divina voluntas fit efficaciffima:

L

fed per hoc inprimis non intelligitur Deus ape-

&t

re providé & fapienter, utpore cujus intelle-

: h cil]w

€tus non dirigeret voluntarem , fed pro ratione

1l

d

efTet voluntas; quíque non attenderet , quismo-

dus agendi, & quid naturee cujuslibet rei ma-

yy

;

gis conveniat: deinde vel ponitur voluntas Dei

efficaciffima per media neceffaria & ad unum

m

ex fe determinata, vel per media indifferentia:

üpjen:f

fi rmum; ergo ficut cum ejusmodi mediisnon

(ic

"u

poteft ftare libertas creata, fic nec voluntas effi*

cax per illa poteft fufficere ad formanda decre-

d

&4115

taabíolutacirca actusliberos creaturae: fiadum;

ergo voluntas etiam efficaciíIima poteft efe fal-

h[berl

(f 0"

libilis, utpote dependens à mediis indifferenti«

bus, nec habebit infallibilitatem nifi innixam

c[&[lünem

j

fcientig medie ; vicujus nórit , media illa quan-

q:$

tumvig

W

618

Dr.Drgo Uuno.

tumvis indifferentia certó tamen effe conjun-

quin

enda cum fine.

[

tia media e&-.neceiïaria

ii

270. Dico 1[. . Scien

ad conciliandam liberratem cum efficacia gratiae

fütüm

&certigdine decretorum Dei, fivepredaehnien-

f qu

tis-five. preedeftinantis. — Prof. 1ma pars. Ut

u

T

cum libertate voluntatis creacae concilierur eiaz

cacia -grarj-æ, requirirur r. ab(olura infallibiliras

!'P[æ.df

ratice efficacis ; quia aratia efficax e(t medium,

it1,

uod Deus adhibet ad obtinendum infallibiliter

n

fineni à fe abíolut& inrentum , - adeóque ut lit

1l

roportionara, debet. effe abfolute infallibilis:

fä:ul(g

i

2. requititur grarie intrinfeca repudiabilitas;

m

quia; nifi graria ex fe ac iatrinfece fit repudiabi-

T

lis, non relinquit facultatem diffentiendi feure-

nn,

m

fiftendi gratize; quam ramen ad falvandam liber-

tarem. voluntatis & confensüs requiri aliunde

ii

j

i

fupponimus. . Hacduo anrem conciliantur in-

primis per fcientia

m mediam, utpote per quam

&OU

Deus fümmà infal

libilitate novit voluntatis libe-

qefr

r& futurum effe confenfum fub conditione; ii

W«

préberetur gratia talis ex fe repudiabilis: dein-

:j

M

deconciliari nequeunt fine fcientia media ; nam

ut gratia fit abfolute infall

ibilis. & fimul intrin-

j

eft , ut non fit abíolu-

fecé repudiabilis, neceffc

mp

t& infallibilis à fe feu ex natura fua, fed folüm

hr

i

ab extrinfeco ; quia gratia abfolut? infallibilisab

intrinfeco eít etiam intrin(ecé . irrepudiabilis;

p

cüm intrinfeca irrepudiabilitas oriatur ex fola

Wi

intrinfeca infallibilitate. . Jam veró gratia nequit

V

effe abfoluté infallibilis abextrinfeco finefcientia

Ts

media; cüm fic infallibilem effe nihil aliud fit;

l

quàm

Dr Dro Uxo.

619

nj

quàm effe talem per denominationem extrinfe:

cam petiram; ab illa fcientia, quà Deus fummá

n

infallibilitate: praefcit confenfum voluntaris fu-

à gza[iæ

turum eífe fb conditione, fi daretur hac gra-

Jele

tia quantumvis ex fe repudiabilis, Ergo ' ProP.

u U

2da pars, .. Ut cum libertate creata concilietur

AU C

cerütudo pradefinitionis ad a&um falutarem: &

J]

rzdeítinationis ad falutem Ele&£torum , requirie

gl

tur 1. infallibiliras tumn praedefinitionis tum prae«

lol

130

deftinationis in obtinendo fine cuiliber proprio;

2. libertas voluntatis preedefinitorum quae ftatin

&l

facultare expedita ad faciendum&non faciendura

ib

illum actum falutarem;, vel etiam ad faciendum

nudi&bl'

oppofitum, & liberras voluntatis pradeftinato«

feu

rum, quz (tat in facultate expediraconfentiendi

? lib

non confentiendi

l

!

vocationi aut pratice efficaci

jind

habitz.

Heec porro rur(us conciliari per fcien-

u

tiam mediam , ex prioribus patet ; fine ea autem

a

conciliari non poffe probatur.

Nam per prae«

yi

definitionem Deus abíolur& &

efficaciter vult,

t

ut actus falutaris liber & liberà fiat: hoc autem

j (

line fcientia media velle non' poteft fapienter;

j P

cüm fàpienter non poffit id velle, nifi ratione

f

priüs id (ciat, f& in füa poteftate habere media

ao

in particulari, quibus actus falurares infallibili-

ter fimul &

folit

liberà fierent; fi darentur, quod

ii

ipfüm eft

id fcire per fcientiam mediam.: pef

praeedeftina

tionem autem preparat beneficia ;

r

quibus certiffim? liberantur , àt ait Auguftinus;

m

quicunque liberantur, ac confequenter dar gra-

f

tias abfolutà infallibiles, fed fimul tamen ex fe

liud *lï

repudiabiles, üt in 1ma partis probatione.eft

otten-

p

620

Dr Dro Uuno.

hdy

oftenfüm: hoc autem: praftari nort poffe fine

»

fcientia media, ibidem declaravimus.

[

-5 271. Dico II Scienria media neceffaria eft

QOfe

ad declarandum ípecialem. favorem «& benefi-

lil

df

cium Dei; dantis grarias efficace s& negantis in-

efficaces praedeftinatis. Pro/;1.p. Specialis bene-

f

IK

volentia; quam Deus exhibet praedeftinatis pra

yeprobisdando gratias efficaces , ftat in eo; quàd

!quii

conferat gratiam quia & üt efficacem ; quia nec

m

ftatin hoc, quód conferat gratiam üt utilem; cüm:

i

fic etiam reprobis conferat: nec quód conferat

i

&t moraliter congruam ; cüm moralis congrui-

G

taspratiee non:reddatcerti(fimam praedeítinato-

Aqut

rum (iutem, üt tarmen exigit S. Augufítinus;

)

A

pradeftinationem. vocans preeparationem be-

neficiorum Dei;: quibus certiffim& liberantur ;

| Blj

quicunque liberantur: nec quód conferat pra-

ii

cisé gratiam, ut fit efficaz ; cüm hoc praeftare

if

mequear per decretum íeu intentionern effica-

Qbi

cem falvà creaturee libertate , fine praevia fcientide

?X (

medie directione; neque etiam per decretum

]Ung.

duntaxat férium inefficax, quoniam & per hoc

d

confert gratias reprobis: . nec quód fimpliciter

tal

conferat gratiam ; quae eft in actu fecundo efir-

N

Cax ; cüm. licét in- hoc Deus. forer materia-

[

liter beneficus,. non tamen formaliter, neque

lià

ita fpecialiter, ac eft, (i conferat, quia certó

il

1l

infallibiliter gratía eft efficax. Sed Deus nequit

| vl

conferre gratiam quia & üt efficacem fine fcien-

EUR

tia media; quia gratia non eft efficax & infal-

Qir

libilis ab intrinfeco ; fed ab extrinfeco duntaxat;

Q

quod genus infallibilitatis fine fcientiamedia non

E

aDCs

Dr Dro Uxo:

621

Yf [

haberi num. pr. dictum eft: ergo..

" Prob. 2da

pars. Sicut (pecialis eft Dei benevolentia, quód

(f

conferat pratias efficaces. preedeftinatis , &

p hus

hec flat in eo , quód conferar illis has quia &üt

Qu h

efficaces, fic &fpecialis eft benevolentia, quód

lls*

predeftinatis non conferat , feu nepet, gratias ine

fl

s

efficaces; & haec ftat in eo . qnód illis has neget

, i

quia & üt inefficaces, Sed Deus nequit negare

T

gratiam àt inefficacem fine fcientia media; quia

j eit

gratiee fufficientis inefficacia fimiliter non eft ab

| f

intrinfeco, adeóque praefertim certa ejus ineffica-

con?

!j

cia nonnifi ope fcientize mediee cognofci , & con»

efinti

fequenteràDeo negari pradeftinatis poteft:ergo.

(iti

f

272. JDico 1F.. Scientia media pracedens

nem

decretum Dei, dantis pratiam inefficacem autne-

aram !

gantis gratiam efficacem, non arguit aut facity

Deum effe maleficum.

Prob.

uando Deus

rat pra

aW

«onfert auxilium utile & füfficiens ad effectum

:

«m

obtinendum, non eft maleficus; licét prevideat

ul

€x creature propria culpa, illud non effe con-

n

iaf

Yi

et vel non det

jungendum cum effectu, aut ne

a(ï

&liud auxilium previfüm cum etfectu conjun-

i

jf

D

endum, fi tantummodo illud detur. non ob-

iny

cundü Ü

Átante auxilii inefficacia, & aliud negetur non

1

obftante auxilii efficacia; quia fic in primo ca-

gt

'CF) j

q

fü datur auxilium, quin inefficacia fit motivurm

illius conferendi, aut circumftantia objectiva

j al

u

vel conditio, fine qua non daretur ; infecundo

autem negatur auxilium aliud efficax preevifüm,

| [iuef

hi

quin efficacia fit motivum illius negandi autcir-

cumfítantia objectiva vel conditio, fine qua non

dWF'

ente

g

aegar-etun: .Blterutrà enim zratione eveni

ld

eus

622

Dr Dro Uso.

| L

Deus infidiaretur hominum faluti; & velut ex

induftria fecerneret inefficax ad dandum & ef-

l

4«

tsef

ficax ad negandum. . Sed ícientia media preece-

;dens decretum Dei dantis pratiam inefficacem

Lt

& nepantis efficacem non impedit; quominus

i

lbet

3Deus conferat auxiliutn utile & füfficiens ad ef-

fe&tum obtinendum ; & preftat tantüm , utillud

que

detur non obílante auxilii inefficacia, & aliu

Dorr

negetur non obftante illius efficacia; cüm non ha-

ln

beat fe üt motivum vel circumftantia obje&tiva

W

i

fitm

feu conditio füperiusespofita; nec in hiscafibus

proprie diripat ; fed duntaxat preluceat: ergo.

E

r

273. Oljic. Syftemati ícienriz? mediee fe-

cundüm ufus illos confideratze conpgruunt variae

D

WO

riotze ; que illud fufpe£tum reddunr.

Nam t.

b

eft novum; cüm conftet, iliud efie primo à P.

Lun,

Molina inventum, & hic ipfe de (cientia media

i

t

aribitiofiüs q. 23:3.4 ficfcribar: * Quae fi Augu-

ftiniatate nata & explorata fuiffet ; certé nec Pe-

qui

Ti

lagiaria herefis nata fuiffet, nec Lutheranitam

impudenter arbitrii noftri libertatem fuiffent

t

aufi negare. ;;

2. Eft nimis planum ac facile

l] 8l

;ro concordia libertatis cum gratia , preefcientia

r

& predeftinatione; cüm ramen S. Aug. L. de

h

)

Gr. Chr. C. 47. dicat: Jfla queffio, qud de ar-

bitrio voluntatis. c9' Dei gratia di[putatur , tam &

U

ed difcernendum difficilis , ut , quaudo defendiruw li-

D

berum. avbitrium , megavi. Déi gvatia. videatur ;

Cin)

quando autem a[[ivitur Dei gratia ,. liberum arn-

h"s I

We

tvium pusetur auferri, — Corf. 7. Syftema hoc di-

verfüm eít à fyfternate S, Auguftini, quo con-

hi

Ciliae is libertatem cum gratia fluduit, — Nam

l. nut«

Dz Dro Uxso.

623

Velutd

1. nullibi recurrit is ad fcientiam medíam pro

mát

illa concordia, fed ad omniporentiam Dei, vi-

h oret

res efficaciffimasoratie, &larens Deiconfilium.

eftciot

2. Contra fyftema S. Auguftini motes fünt

luominux

à Pelagianis querele , quód de medio tolleret

IT

libertateri, fatümque ac coactionem induceregg

u

quee tamen füppofito fcientize medize fyftemate

nonnifi ridiculé proponi potuiffenr.

Cocf. IH.

i

pnondie

Idem convenire videtur cum Íyftemate Semi-

pelagianorum ; quia 1. inventum eft adeundem

p

nl

finem; nempe ad conciliandam libertatem cnm

p um

efficacia:

ratie & predeftinatione: 2. quia ha-

ul

bet eundem effedum ; cüm nimium tribuat

at

libero arbitrio in negotio gratice & falütis, &

Aram |

predeftinationem ad

gratiam non relinquat gra-

mà àl

tuitam.

y med

&. N. F ad xinim D. Eft novum novita-

ff

te dogmatis & doctrinz N. novitate methodi,

id

quà antiqua do&trina exponitur, C. Poftre-

hcmnm

mmum veró ade füfpe&tum non eft; ut hoc fit

y flb

precipuum Theologorum inftitutum , fyftema-

jicdit

ta ejusmodi exhibere , ex quibus obfcuris Fidei

d

yelt

noíiree myfteriis lux quadam accedat.

p

prob. vinam Y Molina recté dicitur Inventor

Al

li

i

& Dux (tientize medize; quatenus eam diligen-

n

ti ftudio apud Ss. PP. his vel aliis terminis pro-

T

| WJIHW

pofiram obfervavit, ac ordinatà methodo con-

[

7

cinnatam expofüit; non autem , quod eam nul-

|Ü

,

lius ductu eruerit; càm plan? fateatur nitatür-

yd

que oftendere, illamà Ss. PP. ac preefertim Au-

ii

Tl qu

guítino fuiffe traditam & acceptam. — 744 pro£.

N

admn P. Verba Moline genuina hec fünt:

Jl

* Nos

T.

Dr Dro Uwco.

624

« Nos pro noftratenuitate rationem totam con-

Vs

din

ciliandi libertatem arbitrii cum divina gratia;

yreefcientia & preedeftinatione; quam toto Ar-

verür

$n

ticulo 13. q. 14. & art. 6. q. 19. q. 22. & totà

hàc quzeftione tradidimus, fequentibus princi-

Tyel

Á

piis, ex quibus eam deduximus; quaque variis

locis tradidimus,. inniti judicavimus: que f

julis

|

m

data explanatáque temper fuiffent, forté'neque

Pelagiana herefis fuiflet exorta, neque Luthe-

i.

1 UR

rani tam impudenter 'arbitrii noftri libertarem

fuiffent aufi negare; obtendentes cum gratiadi-

n

€n

vina; praefcientia & predeftinatione coharere

non poffe. Ex quibus obfervo r., Molinam

n

& d

non de una fcientia media; üt imponit Gonet;

&ex eo Le Blanc feu Hiacynth. Serry in Hift,

A

RI l

Af

Contr. de Aux., fed de allegatis ab ipíó princi-

iis & eorum cohserentia, ordine ac methodo!

T

N

fuiffe locutum: . ?. Arrogantiee notam à fe fa*

IURY

ris removere, dum £ezuzatis (üe mentionem

qui

facit, & modeflize ergà particulam for?? adhi-

(

bet: 3. S. Auguftino non inferre injuriam,

Cl

cüm ne ejus quidem nomen ; quod falsó infe-

Tur,

ruit Gonet, protulerit , & particula ferper etiam

d

tempora ante Auguílinum ac Pelagium in i«

AURf

cent: 4. Nec fupponere Auguftini fententiam

Cf)mp

fuiffe aliam aur falfam; cüm illa potuerit elie

W

eadem, licét non eodem ordine & claritate pro-

n

lata; item vera, licàr ex ea, nempe non perin-

de ab omnibus intelle£ta, quidam errandi oc-

p

cafionem fumpferint.

Ad adum Yy.. Facilitatis

Tice

n

& lucis notam ad cómmendandum potiüs (yfte-

nimv

ina quodcunque pertinere ; conítat ex proxim

ictis.

Dz Drzo UxNo:

625

meo

di&tis. Cieterüm nec in fy ftemate fcientiae medias

gratia-

de(ünt difficultates, quas copiosé objiciunt ad-

Qo At

verfarii, five recentiores hzre tici fivé 'Thomi-

&tl

fte ; nec per eam füblatee fünt illae quas Pelapiani

moverunt contra neceffitatem gratize & preede-

s

luevatiis

flinationisgratuitatem, ütà S. Auguftino, fic &à

nobis affertam: nec denique S. Do&tor concor-

i

n

diam füpponit explicatu impoffibilem, càm L. 4.

eLut

conr. Julian. C 8. dicat : Ego emim dixi iflama

que[Honem ad difcermeudum effe difficilem : non au-

g

tem dixi, mon po[fe difcevmi. — , Ad Couf. 1. N..Afff

graimöl-

€7 prob. vm.

Quód enim fcientie mediz re-

oha

Molrt

-tum ufüm commendarit, patet ex pluribuslo-

Cis; ubi gratiam congruam afferit , & per prae-

Go

fcientiam explicat: in commendatione autem

iB

diving omniporentise & virium pratice efficaci(-

| prim"r

hodi

fimarum 'nihil nobis eadem commendantibus

adverfüm dixit ; prefertim cüm nec afferat

fä(t(?

miord

omnipotentiam c&cam nec vires pratie rales;

quibus refifti nequeat, aut ab intrinfeco effica-.

d

ces; adlatens denique Dei confilium in omnii

in'uriangr

Catholica predeftinationis expofitione recurri-

j

tur. His adde, quód quamvis S. Auguftinus

,,Wenam

xecté probaverit cum humana libertate certitu-

ff

jj

dinem predeftinationis & gratie efficaciam

componi, tamen illi nec neceffiras nec occafio

j

uf

nec otium füerirt, hujus concordie moduna

contra RR. HH. exponendi, Nam Manichai

r

negabant liberum arbitrium non propter gratiae

neceffitatem aut infallibilitarem,fed propter dua-

il

rum in uno homine animarum luctam & alter-

j

d

Iitatem quoque alter-

i

9

aagn viétoriam , que necef

IN

nans

p

626

Dr Dro Uxo.

nantem inferrer: Pelapiani ab Auguftino li-

finai

bertatem negari putabant , quód gratiam a

Tif

omne opus neceffariam praedicaret; undeinfe-

lecn

rebant hominem liberum effe non poffe ad fu-

ammet falutem operandam, fi alieno ac indebi-

ii

iei

to auxilio preveniri & adjuvari neceffe foret:

fmel

Lutherani veró errore olim non ita vulgato

Mar

nunc contendunt nepatam à.S. Doctore liber-

tatem, quia putantab eo non folim requiri pra-

i

Wnq

tiam tanquam ad falurem neceffariam, fed ta-

füllt

lem; cui refifti; & quacum proin libertas con-

ftg:

ciliari nequeat..

Idem quidem obmoverunt

D

unus vel alter Monachus Adrumetimus, & füb

Dd

extrema tempora nonnulli Maffilienfes: Sed

hET

priores quidem miffo ad fe Libro de gratia &

lt

libero arbitrio, correctà falsà perfuafione; om-

ft*fma

nino quieverunt; pofterioribus veró Augufli-

itis|

'nus farisfecit libris duobus uno de praedeftina-

m

tione San&ctorum, altero de dono perfeveran-

& (

tiz, in quibus quid fibi apendum putaverit;

Onis

declarat füb primi finem ita fcribens: Zufiii-

tiy

mus, quamtum potuimus , uz eriam ipfum imitium

Qud:

fidei domun Dei offenderemus .. fateantur mos fe-

T

ciffe quàd fecimus , idefl , etiam imtium fidei, ff-

V:

cut contitientiam , patientiam , jufüitiam , pietatem

Ttgi

t9 ceteva, de quibus cum bis uulla coutentio eff;

üim

dosum Dei effe docuiffó; quibus fimilia habet in

C* 17. libri alterius: unde conftat , neceffiratem

lin;

DI

& occafionem non fuiffe S. Auguítino, càm eX-

plicuiffet ea, quze fidei erant, ceetera, queecre-

HCCeF

Yni

denda non fuerant, & inrer haec modum ratio-

lii

nemque, qqä Dei dona precfcientia & p

i.

lnl

inatio

D Dzo Uxo.

627

frino)

ftinatio cum libertate arbitrii conveniant, übe-

-atiarp

[

niein

riüs fübtiliásque perfequi ; prefertim cüm poft

hec nullae Maffilienfium de libertatis everfione

fiead)

j

j

objectiones perlatze ad Auguftinum legantur, &

acinfkb

ipfe in diverfiffima diftra&tus nec di£tatos libros

(fe

a VUb

ferel relegere poffer, üt idem in epiftola ad

qre I

Marcellinum teftatur. — 4 prob. 24. g. Süp-

pofiro etiam fyftemate nofiro illa Pelagiano-

quing

rum óobjectio, quamvis reipfà invalida fit ac

y Kf

ts ?

nullius momenti, locum haber, cüm defümpta

fit ex neceffitare pratize nullo naturali merito

moverulf

obtinibilis, quam fyftema illud etiam omnino fla-

u5 du

tuitacfüpponit. 724 Conf./7. . N./4.7 prob.im.

fes: Sïd

j

Ti

Nam femipelapiani nec gratiam nec preedeftina-

tioném admitrebant ad initium fidei, quód non

yne, 01

N

fecus ac Pelagiani putarent iis tolli libertatem 5

unde feientià medià non utebantur ad concor-

eiul

diam declarandam inter libertatem & pratiam

t

ac divina predefiniionis aut predeftinati-

od

onis decreta.

Utebantur itaque hác ftien-

s.

tià non tam medià quàm abíolurà, & meritorum

"m

aji

quidem naturalium , ut inprimis a(fipnarent

r

motivum & rationem cur Deus unum prze al-

17

tero ad fidem vocer vel ad falure

nos nullum motivum ex

m eligat; ubi

T

parte hominis agno-

d

fcimus , fed cum Apoftol

oad gratuiram Dei vo-

"dua

lantatem & infcrurabili

a Dei judicia confugi-

ece(]]me'

mus: deinde ut declararent, Deum non eífe

J a

acceptorem perfonarum; quam notam à Deo

uæüe

penitus removet gratuitas eratize & abfolutum

udUer

Dei in dona (üa plan& indebira dominium. ;4d

&

prob. ad. N. Aff $9 utr. p..— Nam in. fyftemate

d

noítro

r2

le Drzo Uwuo.

62$

noftro nihil tribuimus libero arbitrio, nifi quod

n«

ipfi adverfarii citra haerefin negare nequeunt;

1c]

i.

nempe veram preverienti grarie refiftendi &

parendi poteftatem , determinationémque li-

hn j

beram ad bonum, à 'Tridenrino affertam & à

[

lil

Carholicis omnibus admiffam.

In eodem pre&-

ao

deffinatio tota eft ex Dei voluntate libera & mi-

|entia

feticordi; tum quia Deus per ícientíam medi-

|Ini (

am non explorat noftram voluntatem tanquam

|

|ti]

cauíam regulam aut motivum, quo Deuscertó

üine

Tnr

determinetur ad gratiam concedendam: tum

quia licet fcientia media preluceat, &etiam no-

)i !

ftro concipiendi modo dirigat priüs Deum;

tüin

quàm abfolut? quid ftatuat circa liberas noftras

r

actiones , aut gratiam dare decernat; tamen íze-

Qs

pe dar gratiam inefficacem non obftanre ejusin-

I

efficacià, & non dat efficacem non obítante gra-

p

tice efficacià previsa.

ss

1 qii

ARTICULUS IV.

pris

QUn

Quenam fcientia Dei fit cau[a verum *

lm

Ota.ScientiamDei effe caufam creatura-

la

74 N

rum ífeu rerum

a

»

Deo aliquando

fei

exiftentium, conftat turn ex fcriptura , inqua Sap.

llber

7. V.2. Sapientiaommium artifex, & PÍ.103. V.24-.

| t

Deus omnzia in [apieutia feciffe dicitur: tum ex

R

ratione; ex qua manifeftum eft, Deum etle

1 Q

agens rationale perfe&tiffimum. An eadireGi-

No[]

va duntaxat fit an veró fimul efficiens difputa-

as

ri equidem folet, 'Thomiftis pluribus poftre-

fiif

mum flatuentibus & fcientiam praéticam pet

;

uj

ippe«

Dr DEþo UNoO:

623

liqu

imperiut intellectuale explicantibus ; aliis prius

queut;

cum Tertul. in Apolog; C. 17. eligentibus, qui

lnl

f

inter formalitates Dei fic diftinguit: zoam

nqi !

lem iflam verbo, quo jufft , vatioue, quá difi

j

undi

uit , virtute, quá potuit , de mibilo expreffit . "Sed

m

major graviórque controverfia eft, cuinam fci-

n

enti& diving hoc munus tribuendum fir, maxi-

n n

mé circa effectus nobis liberos? propterea

u

quód ex ea dependeat conciliatio pratfcientiae

m

divinee cum noftralibertate, ob cujus iprioratio-

j

nem num. 226. diximus, negatam à quibusdam

oD

Dei prafcientiam. — 'Thomifíte Recentiorespro

; D

caufa proxima directiva & effectiva hujusmodi

; o

obje&tiaffignant fcientiam vifionis; nonquidem

men

quatenus pracise eft vifio füi obje&ti, quia fic

ej115 i

Ípeculativa eft, fed quatenus cft fcientia ap-

ntegra

probationis applicata per decrerum efficax ; vel

quatenus eft imperium inrelle&tuale, pofterius

quidem decreto efficaci intentivo & electivo,

prius veró ufu activo & decreto executivo: ad

quod perfüadendum tria probanda (üfcipiunt;

"

1mum , fcientiam vifionis de objecto nobis li-

i cræfW

bero non determinari ab ipfo objecto, nec ef-

ath*ü

fe illo pofteriorem: »dum, ideo effectus nobis

liberos effe futuros, quia Deusillos videt; non

i^

1

autem & contrario: 3tium, Deum non poffe

l

decernere exiftentiam hujusmodi effe&tuum, ni-

du

j

Jam

fi eam abfoluté prevideat. His oppofita eft

& J

Noftrorum [íententia adeó unanimis, ut eam

5 dlfpll['

Mariales, Scriptor ex S. Dominici familia, Je«

usoH

fuitifrnum compellet, cui &ipfe, quamvis aliàs

"

à nobis alienus, in fua Bibliotheca adharet pro

eacerm

u

Rr 3

—

ass

Dr Dx-:o Uno.

630

eadem laudans S.'Thomam , Cajetanum , Ca-

eníu,

preolum; aliósque "Plhomiftas

antiquiores,

hille

Quamnam nos fcientiam & caufam ftatuamus;

Y d

e& tota , quam hactenus verfavimus, difputatio-

Aptm.

ne&facilé liquet.

Nam cüm conítet ex pnum.

aT

252. fcientiam divinam quoad operationes ex-

jümpr

tra Deum effe pra&ticam per modum artis; il-

hi

lam 1. nonnifi àt caufam directivam admittimus:

Urigen

quia veró, idea divina formalis habet rario-

du

nem artificialis directionis, üt d. e. num. 198.;

tit f

& üt cognitio repreíentans effentiam . proprie-

du

tates aliasque affectiones rerum poffibilium eft

Lf[irm

ipfiffima fcienria fimplicis inrelligentize; fequi-

n

tür, 2. hanc maxime fcientiam pro caufa rerum

:

l

1.A

ll

flatuendam : càm porro pro decreris divinis

D

(

zite formandis & cum liberrate humana conci-

N

L

liandis ex art. pr. requifiverimus fcientiam me-

WR

diam directricem , illa veró five ratione effe-

l

&uum five ratione perfe&ionis divinz necef-

[

ll

faria fit ad actus noftros maximé falurares; hec

lod

quoque fcientia 3. dici. poteft füo modo cauía

füyy

eorum actuum directva.

Quare nihil jam re-

og

flare videtur quàm ur falfitatem conrrariz fen-

fitn

tentiar , principiorümque, quibus innititur eti-

k

|

amnum demonflremus. Itaque

l'e, (

275. Dico. Scientiadivina vifionis de effectu

Tent

nobis libero non eft caufà fivc directiva fiveef-

E

fe&tiva ejusdem effectüs. — Dico: Ejusdem d-

n

f«&is; fcientiam enim vifionis de uno objecto

QUe .

v. g. meritis poffe aliquomodo effe caufam alte-

Men

rius objecti & dirigere ejus decretum v.g. con-

QHPO

ferendi gloriam üt coronam, ex dicendis alibi

L

conítat.

X

Rs

Dzr Dro Uxo.

651

m

conftat.

Prob. Si fcientia vifionis effe&üs no-

iquios

bis liberi effet iftius caufa directiva vel effechi-

QUAITUS

và, ergo, üt habet 2dum adverfariorum prin-

T

cipium, ideo ejusmodi effe&tus effer futurus ,

&t Du.

quia Deus eum fürurum vider; non autem ideo

od

eum pravideret, quia is eft futurus: Sed hoc

Tib

effe falfüm oftenditur 1. ex Patribus, inter quos

Titim

Origen. in C. 8. ep. ad Rom. inquit: /Voz pro-

yt r

ptevea evit. aliquid , quia id fcit Deus futurum ; fed

m

1L

ia futuvum eft, [cituv à. Deo, antequam. fiat.

auyt

£

ufeb. L. 6. Prep. Evang. C. 1. JVegue euim

jlunt

ádcivco fit , quàd futurum effé coguofcatur ; fed quod

p f

utuvum fit, ideircofaturum e[fe coguo[citur. Chry-

o

foft. hom. 6o. in Matth. /Voz quia futura fcau«

s diit

dala pradixit, ideo eveuients fed quoniam omnimo

a COIX

veutura evant , idcivco predixit. Hier. in C. 26.

am I

Jerem. . Von exeo , quàd Deus fcit aliquid futurum,

j $ii

adeivco futurum efl ; fed quia futurum eft , Deus

a n?fi:*

uovit quafi pre[cius futurorum. — 2. Ex ratione

u

ledendae aliàs libertatis creatze; quia fi confen-

g

fus v.g. ideo eft futurus, quoniam praeviderur

j gn'

ab eterno, voluntas imprimis antecedenter ad

u

fcientiam vifionis de confenfü ranquam caufam

jtint.

per f& confensüs non poffet pro libitu confenti-

re, confequenter nec liberédiffenríre ; quia po-

ii

tentia libera debet effe ad duo extrema: dein-

ii

de nec infenfü compofito .vifionis de confenfu

ul

poffet diffentire, üt adverfarii fatentur: deni-

0 ()bFü

que nec infenfu divifo; quia voluntatem poffe

jo^

diffentire in fenfü divifo vifionis de confenfu

eft pofle (e dividere à fcientia vifionis de con-

V,m wri

j

Ti

fenfu; üt Petrum fedentem poffe ambulare in

a

enfu

Rr 4

632

Dzr Dro Uxo.

fi

fen

a divifo feffionis eft Petrum poffe fe divi-

fctt

dere à feffione: fed voluntas non poreft (e di-

titd

videre à fcientia vifionis de confenfü, ür rur-

dls,

fus ab adverfariisdatur:ergo. 3. Exrationele-

pont

dendee aliàs fanctitatis divinee ; quia fimiliter di-

(uf.

cenda effent peccata future, quia Deus ea fcien«

| BRT

tià vifionis preevidit, h.e., ex decreto abfoluto

dpi

de illis faCto. ea vidit fcientia approbationis &

nl

per modum imperantis.

Copf. L. Si (cientia

| prey

vifionis foret caufa rerum, ergo, üt habet rm.

mj

Tew

adveríariorum principiur,fcientia vifionis nom

foret pofterior (ao objecto, nec hoc illam ali-

Itp

quo modo dererminaret : fed hoc falfum effe

..

ruríus oftenditur r. ex Patribus, inter quos Eu-

um

d

la

V

feb. l.c. hzec preemittit: Ziberé quod ves efd elo-

|

quamur s &0n Dei mod prenotio verum caufamon

!

Üü

Wl

f

(tti

€ft, [ed eriams quod à commumi fenfa vemotum quidem.

[ed verum: tamen eft,. id ipfum quod futurum eff,

p

T

ejusmodi prenorionis eff caufa.. Jaftin. feu Author

€Q ad Orthod. q. $8.. /Von eft prafcientiacau[a

qden

ejyus, quod futurum efl , fed id , quod' futurum dfiy

eft caufa pre[cienties [i quidem mom pra[cientiam

de;

con[equirur futuvum , fed futurum confequitur pra-

W

Jcientia. Damafc. Dial. cont. Manich. Prefat ita

Q

que Deus ea, que [bonte ac liberé a&huri fumus ..-

1]

verüm u que fa&uyi fumus pra[ciat , boc d uobis

L

groficifeitur z. mifi enim fa&luri e[femus , we ipfe qui-

V

--

DÀ

dem, quod fururwn zop effét , precopno[ceret.

f

Ex ratione; nempe tum quia cognirio divina

ttü

de objectis liberé contingentibus habet obje-

f

étum formale inrentionalier determinativé mo-

t

tivum,; üt dictum eft num, 209.; tum quia

tü

Cjen«

Dz Dso' Uno.

655

fedi

Ícientia vifionis eft ea, quà cognofcitur exiften-

( i

tia rei üt a&tualis pro tempore, pro quo efta&u-

bt

alis, adeóque ür actualem & productam füp-

ionel

orit: Unde nec prior eft nec caufaeffe poteft.

fiterd

Conf. 1H.. Si fcientia vifionis effet rerum caufa,

ao

ergo quia, üt habet 3tium Thomiftarum prin-

abfon

d

cipium, Deus non poffet decernere exiflentiam

tionsi

rei, nifi eam abfoluté feu per fcientiam vifionis

(cent

prevideat, ne ícilicet voluntas divina ceco

st

modo & inincognitum ferarur: Sed inprimis;

Onts t

ne voluntas divina ceco modo feratur, füffice-

J

hi

re poteft fcientia fimplicis intelligentice aut me-

i

(um

dia, & non neceffaria eft vifio: deinde juxta

u0$ l

Thomiftas pro prioriad fcientiam vifionis poteft

"T

efle & datur decretum efficax intentivum rei &

jfit

electivum mediorum: denique fecundüm eos-

quid

dem necipfa fcientiaDei caufàt àt vifio; fed àt im-

v

perium: ergonec principium hoc;nec ejusratio;

M

1Ai

nec fundaia in utroque aflertio ftare poteft.

fjl

276. Objic. Patrum teftimonia nihil hicvi-

dentur probare.

INam 1. plerique loquuntur

de peccatis, quce utique Deus non facit; non

(j

j

autem de actibus bonis, qua Deus nobifcum

Operatur fecundüm confilium voluntatis füuz.

/ærclt l

i^

2. Negantes vifionem effe rerum caufam, in-

[

L

tendunt duntaxat inde non imponi neceffita-

i

1

r

tem rebus precopnitis, non veró excludunt à

[mf!

fcientia caufaliratem. — 3. Intellipenda funt Pa-

ii

trum dicta de fcientia vifionis, proutheec vifio

"m

feu intuitio preecisé eft ac fpeculativa, non au-

li

W

tem prout eft fcientia approbationis & ratio-

nem imPerii habet,

Corf. . Patres non pau-

(i

Rr ;5

fs

Dz Dzo UNö.

634

t (

ci favent contrariee fententie. . INam r. S. Aug-

L.1:5. de Vrin. inquit: / Uaiver[as cveaturas $9

p

[pivitualestg corpovales , uon quia [uni ,ideo novit;

lien

f& ideo [unt , quia novit... Ex L. 13. Conf. C. ult.

0

AVos ifla que feciflà videmus , quia[unt: .Tu autem

Ti

VRL

quia videy, ea [unt.

L. 5. autem de Civ. C.9,

N

Foluntates ncftre tantum valent , quautum Deus,

j

Tf

eas valere voiuit 62 pra[civit: eg ideo quidquid va-

lent , .cevtif[anà valeut , 9 quod fa&uvee funt ipfee,

w

4

otmnino factuve [unt; quia valituras atque factu-

l n

&

vas ie prafcivit, cujus pre[cieuria fallinonpotefr,

BU

2..S. Greg. L..20.

or. C. 24.ait: Quaecunque

funt , non ideo ab eterno videntuv , quia [unt s fad

tnrí

ádco funt , quia videntur.

3. Confentit S. 'T'ho-

tf

mas, qui in 1. dift. 39. q. 1. a. r. ad $. ait : Effe

Ti

Dei non [ubjacet voluntatis libertati, ficuz fciveope-

Ài

vativum cveatuve. . Et p. 1. q. 14. a. 8. ad z. re-

Á

l

fpondens ad teftimonium OrigenisS. c.ait: $24

quod dicit ideo pve[cire Deum aliqua, quia fuut

3

At

Vr

futura, intelligendum eft. fecundum caufam confe-

quentie , von Jecundim cau[am effeudi. Seguitur

Ben

enim , fi aliqua [unt futuva , quód Deus ea pvafci-

| Don

evit : nton tamen ves futuve [unt caufa ,

uod Deus

lbii

:

ectüs foli

Ye

J[7772

Conf. I[. Scientia vifionis e

Deo liberi, v. p. angeli, juxta plures eft cauf

m

n

per fe ipfius effectüs: ergo pariter fcientia vi-

fionis effectüs nobis liberi,

Ts

dü

B. IN. 4]]- hd prob. ysu.. & x.. Falfum effe

affertum conflat ex recitatis verbis, quae gene-

I

lur.

ralia funt;, & ad omnes effectus pertinent.

2. Quantum hac teflimonia fpectant ad often-

NT

[

h

dendam contra Infideles & Hacreticos praeícien-

tic

Dz Dro Uxo.

635

5 Ay.

tie divine cum libertate creata concordiam,

at

par eft ratio boni & mali operis; cümaliàshec

1 fl

flare non poffet refpe&tu operis boni aur ejus,

f Cal

quod peccatum non eft, fi illorum caufa foret

IT

Ícientia vifionis.

3. Cur ad probandam thefin

n

generalem ufi fuerint Patres nonnulli exemplo

m J

peccatorum, ratio erat, quód lonpé faciliüs

'.Ww-

intelligatur , Deum, qui peccati autor effe non

íj

"

poreft, fuà praefcientià res futurasnon facere fed

fzfz

T

üpponere.

Zdd adam ye« N. Aff Quamvis

7

enim Partres recté dicant prafcientiam Deinon

inferre nece(litarem, id tamen non tantüm di-

d

^l

7

J H

cunt fd probant ex eo, quàd non fit caufare-

s Tn

rum fururarum, fed quód habeat f& inftar me-

" D

inorie reí

pectu preteritorum,

üt loquirur S.

Aug. L. 3. de

jtu)

lib. arb. C. 4.,aut inftar. ícientize,

L

quam medicus habet de morbo futuro alterius,

i Y

üt illuftrat S. Damafe. locum füprà citatum. ,44

illl(!

f

3riam V. N. 44f . Quia inprimis hi fenfüs Pa-

1 (U

trum non folverent fed augerent difficultatem

4

u

gentilium & hareticorum, quae flabar in com-

ponenda libertate noftrorumactuum cum infal-

l Pi.i(

j

j

libilitate & connexione fcientize divince ab aeter-

i

Q

no exillentis: coníortium enitn illud ícientiee

quu

cum decreto, a

pprobatione & imperio non

IY

minuit fed aucet

vim infallibilitatis & connexio-

yua Y

nis; quandoquidem non fola fcientia , fed etiam

decretum , a

m eU:

libiliter conn

pprobatio & imperium fint infal-

^ (t]e

exacum futuro,

cujus caufa dicun-

tur.

Deinde vel il

j

le reduplicationes: üt intui-

ofleü'

tio üt imperium,

denotant duastantüm forma-

o

lirates; vel duas virtualitates in fcientia vifionis?

lf

Si

ii

6356

Dr Dro Uxo.

Si 1mum; manet rora vis argumenti, cüm di-

b

nj

ftinctio per rationem noftram formalitatum non

tollat, quód utraque formalitas à parte reinon

u

dttom

fit eodem modo cauía, fi una (it; vel quód

neutra fit cauía, fi altera non fit: Si 2dum ;er-

D7

Dus

go effe caufam futuri non convenit virtualitati

fcientiae vifionis , fed. virtualitati decreti feu

atj

imperii; quod üt tale non eít fcientia, nec vi-

pol

fio , nec reprefentatio; ideóque extra queftio-

yerbi

hem veríamur, cüm hic non queramus, an

f

decrerum & imperium intellectuale , fed an fci-

f

tj

J

entia vifionis fit caufa rerum, quas videt. 44

l

Á

Conf. 1. X. IN. A4[[. Patres vifionem; quo nomi-

ne juxta D.'Thomam q. 2. de veritate a. 9. ad 3.

p

W

omnis fcientia Dei' intelligi poteft; nonnun-

'

quam dicunt effe caufam futuri, alio tamen fen-

L

fu, quàm quem Thomifte volunt, eóque mul-

Pt

tiplici & vario, qui ex teftimoniorum contex-

t

T

tu colligendus efl.' 1:s enim fenfus eft, quód

fcientia divina fit prima radix & origo omnium

vitti

cte

rerum , quatenus Deus nihil efficit folus vel

cum creaturis coefficit ignorans & ceco mo-

lm

r

do, fed prius habuerit ideas rerum omnium

D

& modorum, $ quibus voluntas divina dein-

m, (

ceps vel decernendo vel permittendoillud eligat;

fj

quod in iisdem ideis de poffillilitate cernebat fà-

ftlin

ientiee füse congruentius: quaz quidem fcientia

lg

cum fit de poffibilibus & pracedat decretum, e

Citn

fimplicis intelligentize; cüm fit inftar artis;eft dire-

ID 1

; um,

&iva; & fi confideretur üt con juné&ta cum decre-

to;ratione hujus poteft etiam dici effectiva. Hunc

Cog&

qu

Íenfüm expreffit S. Aug. L. 11. de Civ. C.16.

e

Dz Dzo Uxo:

637

emc

de Sapientia Dei fic loquens : 7 4ua funt im-

TUTO DO

enenfi quidamm. atque. duffmità tbefauvi. omnium in-

e felntt

zelligibilium , i quibus funt omues invifibiles atque

d qui

zmcommutabiles vationes vevum. etiam vifibalium c2

mj

mutabiliums que per iflam fa&ke fumt; quomiam

ml

Deus u1 aliquid uefcius fecit , quod uec de quolibet

avtifice dici potefl. — Porró. eodem fenfü accipi

Y f'ep

, DC

poffe rmum Auguflini teflimonium liquet ex

verbis mox íübjun&tis: JVog egim nefcivit, que

quæt?ia»

qis, d

fuerat cyeatuvus : quia. ergo fcivit, creavit ; zon

:d anid'

quia creavit, [civit : mec alitev ea [civit creata, quàm

a d

creanda, — adus eít, quód fcientia fit potiüiscau-

0non

arerum, quàm res fit fcientiee caufa in genere

9 ii

nempe phyfico; quatenus ícilicet res creatze

onnun

non concurrunt ad Dei fcientiam mediá fui fpe-

en/et

cie, ficut ad noftram concurrunt: & quamvis

m

veritas obje&tiva habeat rationem determinativi

CQM?F'

intentionalis objectivi, tamen intelle&us divi-

nus eft determinativum üt quodac per modum

)

m

virtutis & quafi principii, ipfa autem fcientia

determinativum ür quo, formale, & per mo.

il

um exercitii.

90

Atque hunc fenfüm habet &

2dum Auguflini teftimonium & illud Grepo-

)mnïüïï

j deiï'

rii; quia prior nepat caufalem illam in divina

Ycientia eodem modo, quo eam affirmat de co-

M

nitione ,

quà nos videmus res exiflentes; po-

du

Iterior autem ideo meminit eeternitatis divinae

(

T

Ícientie, quàd resintem pore extiture non pof-

j

fint medià fpecie influere in cognitionem ater-

Id

nam. 5//4$ eft, quód fcientia Dei fir cauíà

confequentie , nonautem effendi, & particula

f

quia ufürpetur fenfu illativo non caufali; qua-

fenus

É

—

638

Dg Dro Uxo.

tif;

tenus fi videntur à Deo futura, neceffaria eft

df

!

hec confecurio: ergo erunr; quo feníu 3tium

Aug. textum fumi, ipíà poftrema verba deno-

fürm

TOnt

tant. Denique quód atrinet D. Thomam, is no-

bis minim? adveríarur, dum 1mó dicit ícire

hn

lm

operativur crearure fubjacere voluntari divi-

MR

ng; quia hoc flat in eo, quód ícientia fimpli-

pv

cis intellipentiae non aliter fit efféctiva, quàm

W0ny

üt conjuncta cum decreto; neque dum 2dó

neptt, res futuras effe caufas divinze fcientiee;

nf

f

quia per hoc negatur rebus füturis caufálitas

injj

proprie talis & iufluxus phyficus in. fcientiam

pd

divinam, cüm id nomen caufe abfoluté ralis

importet. Caterüm ut quenam fit mens de

W

Qs

hac quaftione; quam S.'Thomas ll. cc. ex pro-

feffo tractat ; apertiüs intellipatur, adverten-

IDn

Q

k

dum eft, omnem ejus doctrinam reduci ad

hunc difcurfüm: Scientia Dei fe habet ad om-

li

nes rescreatas, ficut fcientia artificis ad artefa-

nequ

&tum: unde ficut (cientia artificis feu ars eft prin-

fent

Thin

cipium , quà artifex ad extra operatur; fic

hdj

fcientia Dei eft principium ; quo Deus res a

extra producit.

Hànc autem equiparationem

li

'(mga

fieri cum fcientia fimplicis intellipentiee non

veró vifionis, declarat 1. quiadiícrimen inter

uf

W

formam naturalem &intellectualem in eo ponit,

quód licet utraque operetur, prout inclinatur

il«

l d

feu determinatur opus, forma tamen naturalis

determinetur à natura, intellectualis à volunta-

ho

d

te; pro cujus ratione dar, quód forma intelle-

€tualis fit indifferens ad oppofita , ideóque ni-

d!ffer

hil agere poífit; nifi per appetitum determine-

tur:

um

:Dz Dzo Uuo.

639

lfarod

tur: Sola autem fimplex intellipentia eft fic in-

differens , minime vifio.

2. Quia cüm dicit

ft gt

jidan

formam intellipibilem per voluntatem effe de-

terminatami ad caufandum , & fcientiam ef.

10 1

Íe caufàm rerum, fecundüm quod haber volun-

dicig f;i(c

Qu d

tatem conjunctam, füpponit hanc formam &

i lm

fcientiam priorem effe decreto Dei libero, quod

i, t

!

determinat & conjungitur: quod iterum non

IIf A

:

convenit vifioni fed fim

plici intellipentiee-' 742

-

Conf. IT. . T. .4. N. Co

(j

9f. Scientia vifionis ef-

ul

fectüs Deo foli liberi jux

ta omnes eft virtualiter

[clena

indiftincta à decrero efficaci per f& antecedenre

productivo ejusdem effectüs; tum quia nulla

Int d

frens

Tatio nos cogit admittere inter hzec extrema

diftin&tionem ejusmodi: tum quia Ícientia vi-

expi

Vertet

fionis decreti effentialiter connexi cum effectu,

quale eft omne decrerumcirca effetus foli Deo

ld &

r

liberos, eft etiam fcientia vifionis effectüs ;cüm

du

nequeat comprehenfivé cognofci medium eí-

fentialiter connexum cum termino ,

quin ter-

s

Tinus cognofcatur:

Qu P

adeóque cüim decrerum il-

lud fit caufa per fe

moraliter effe&tiva effectüs

y $4

p

hujusmodi v. g. an

geli, ideo fcientia vifionis

angeli eft etiam i

píius caufà in eodem genere

"i fif

caufalitatis.

w

Verüm fcientia vifionis effectüs

nobis liberi

juxra multos virtualiter, juxtaalios

o

d

faltem magi

s diftinguitur ab omni decreto pet

Íe antecede

nte, imó eft per fe pofterior effectu

g

nobis,

libero & decretum per fe antecedens non

volunj)'

eit connexum cum hujusmodi effectu, fed in-

] mwflf-

diffcrens; eoquod aliàs libertas leederetur: ad-

yr P

D

'

eöqge

p

D

N

Dr Don Üxo:

640

4

eóque in nullo genere caufalitatis per fe poteít

hd

vifio effe effectüs nobis liberi caufa.

Thy

277. lufi. 1, Scientia, queeft cauíà rerum,

|n

RD

juxta S. T'homam eft fcientia approbationis &

H

beneplaciti; 2. eft libera, ne res dicatur necet-

Nlüo

farió fierià Deo; 3. eft rerminata ad rem ütali-

i

quando exiftentem : Sed nihil ex his convenit

d

fimplici intellipenti ; omnia tamen. vifioni di-

l«

vinz congruunt, üt manifeítum fingula per-

d.

currenti fiet: ergo.

Couf. L. Impollibile eft

d

fcientiam effe cau(am illius, quod non cogno-

il

fcit; cüm fcienria non aliter caufet, quàm di-

tine

rigendo: Sed ícientiafimplicis intelligenti non

I Ut

cognofcit res exiftentes feu futuras; tum quia

M

hec ftatuitur effe cognitio eorum , quae nec funt;

Q

necfuerunt, nec erunt: turn quia fcientia diri-

h

ens decretum efficax debet proponere obje-

lity

&tum decreti efficacis, quod utique eft obje-

W

&um abíolut? füturum & non eft terminus

n

fimplicis inrellipentie: ergo. Cozf. 77 Etiam

li

juxta nos fcientia divina non aliter caufar resin

f

actu fecundo nifi üt conjun&ta cum divino de-

Tüina

creto: fsd üt cum decreto conjunécta non e

A

fimplicis inrelligentize, fed vifionis; cum jam

E

fit cognitio de re facienda & extitura: ergo.

repr

x ad avg. quoad 1. D. M. Scienria , qua

Mi

elt caufà rerum , fecundüm (e & üàt fcientia fpe-

tion

€&lata eft fcientia approbationis, N. fecundum

Yif

aliud fibi adjun&tum fumpta, & üt dicit affe-

(lin

&tum aliquem voluntatis ad rem fcitam ; C.

"us

HHic vero affectus voluntatis feu decretum non

li

antecedit fed fequitur fcientiam fecundüm 1e

b

peett-

Dr Dzo Uxo:

64x

[ p

fpeCat&tm; unde vifioni

conpruere nequit im

homiftarum opinione.

Preeterea migor etiam

fs

negari poteft, quià du

pliciter res approbatur,

atons u

1mó, intendendo ut

fit;

tür d

atque hec preecedit

vifionem , & eft (cientia fi

mplicis intelligentize,

em t

üt habens adjunctum dec

ia

rerum rei producen-

il t

de: edó, complacendo i

n opere faéto ; atque

hec fequitur rem facta

)

a

m, ideóque caufa ejus

fM

l

efle nequit. |Quoad 2

dum D. M. Scientia, qua:

eft rerum caufa ;

debet effe libera in effendo five

j a

€xiftendo,

&iraurn

on habear neceflitatem at-

qin?

tingendi obje&um,

N. libera in caufando, &

ntatt

1c ut non habeat nec

um d

effitatem ponendi effectum,

C. Poteft autem (ci

entia fi

mplicis intelligentig,

necltt

quantumvis neceffarió exi

3 d)ï

ftat; non habere fibi

&djunttum decretum di

^

vinum; cüm illà fcien-

e objE

tà noh obftante Deus

poffit decernere vel non

j d

Gecernere exiftenti

tg[mfüllf

am poffibilium cognitorum.

Quoad 3tiun D.

M.

L

Scientia hzec fecundüm fe

m

üt repreefentativa

ii

obje&i terminatur &c., N.

fecundüm adjunctu

m fibi decretum, fu/4. ter-

j

minatur ad rem üt

1 n()n' $

€tum ab i

exiftentem ,

tanquam effe-

pfà dire&ione caufatum

)

T. tanquam

(um

ïm

ad obje&t

um füb ratione exiftentis

eno

tepraefentatum

à cognitione

5

(N. Id Cosf. L

. D. M. Im-

fy q

potlibile eft , fc

:n[lal ,

non cognofcit

faltem ür

tentiam effe caufám illius, quod

JH

potlibile, C. ütexiítens

aC

vel futurum, JV, A4.

üb eadem diftinctione

d

etiam 7zip,

Preter

guf

a falfam effe probationem

ejus rmam, co

nflat ex f. d. in explicatione fcien-

TA

tiarum: ada n

jn'

9bjectum dec

on aliter intelligitür, quàm quód

reti efficacis debear proponi per

r

8

Íciene

642

Dz Dro Uxo.

bl

fcientiam in flatu poffibiliratis; non autem exis

ftentice actualis pro tempore quocunque. — Ita-

Áj

g

que ne voluntas divina irrationali & caeco mo-

do procedat , fatis eft , quód antecedenter ad de-

DN

I

cretum cognofcat rei decernenda exiftentiam

dtd

ür poffibilem & producibilem per decretum:

p

imó implicat fcientia, quae antecedenter ad de-

coní

cretum reprzefentet obje&tum , prout eft in eo-

dem ítatu, in quo per decretum ponitur; cüm

Tattn

Tat (

implicet, rem effe ante decretum in eo ftatu,

inquo ponitur perdecrerum, — 22 Corf. IT. .

quí

dhtr

IN. . Quia (cientia fimplicis intelligentiae ; etiam

ür conjuncta cum decreto, quod dirigit , & quo

qui

b

medio in actu fecundo caufat, ex dictis eft co-

gnitio rel producende: & extituree, non tamen

N

1

üt talis, fed üàt poffibilis & producibilis; quia

femper habet eundem tendendi modum fibi in-

f

UOR

[

trinfecum & effentialem ,. ac proinde fempet

Ti

Wien

manet fimplex intelligentia. Ceeterüm in ha-

&enus difputatis videntur Adverfarii loqui de

aQ

f

Ten

decreto efficaci per fe antecedente actus crea-

turee liberos, in quo falfüm füpponere illos, fü-

ALf

eriüs demonflratum fuit.

J

^l

278. JIfl. 11. Objectum nobis liberum v.g

l

ælfmg

confenfüs nequit effe caufa fcientie vifionis;

quia caufà in caufáto füpponit dependentiam &

IN

imperfectionem: 2. nequit effe prior illà; quia

MR

nihil eft ab eterno: 3. nequit effe determinati-

Dibr

vum; quia ipfe , utpote quid contingens, deter-

&tf

151

minari deberet , nec tameneft determinatus juX-

ta nos per decretum: neque etiam poteít dici

mïeïlü»

n

determinatus per veluntatem creatam; urpote

nece

Dz Drzo Uxo;

6

Ff j

mecdutm exiftentem.

Ergo vifio dicenda eft cau-

& li

Ía obje&ti.

Corf. Quamvis Deus liberà ponat

&co m

predefinitio

nem velcomplexum ex fcientia me-

endd

dia & auxilio

; quz ambo fünt mera

phyficécon-

ifenta

nexa cum confenfü,

tamen per hoc Deus non

eCTELUT.

eft dererminativum n

oftri coníénsüs; quia tam

eradt

predefinitio quàm ill

ud complexum füpponunt

f ne

Aatum:

confenfüm noftrum j

am conditionaté determi-

j; d

€r

( üä[ll)

mat. confe

Bo etiam quamvis homo liber? po-

níum, qui meta

phyficé connectitur

j

cum fcientia vifio

nis, tamen is dicendus noneft

2

eterminare vifi

onem aut intelle£tum divinum;

TU

quia & hic eft

effentialiter conditionat deter-

T

minatusad ver

itatem obje&Givam confensüs co-

l ramef

gnoícendam, p

ro cafu exiftentice ralis confensüs.

) qülï

Fe. ad /Ant. ym. part. D.

Nequit effe cauífa

fibi i

proprié & ílricte talis fcienti

& vifionis, C. im-

(ovy

proprieé & lat talis,

fcilicet in

genere objectivà

0i

ntentionaliter determinativi,

N. Exhacveró

caufalitate utp

]oqui l

ote iintenrionalli »

& cum aliquo ta-

st

men difcrimine caufalirati finis

equali; non in-

T

ferri

^.

pofle imperfe&tionem ali

d

quam aut depen-

entiam propriam ; vel ex eo

liquet, quód hác

nv

caufalitate non Obüante fcient

ia Dei exiflat ab

vl

&terno fine confeníü exiftente

; res autem pro-

n

prié non de

pendet ab alio, f

fectiffimé c

onftituta.

ne quo exiftit per-

jj*

2d. part. 1). Nequit effe

m

prior prioritate tempo

r

is, Oripinis, natura vel

cauíalitatis proprie &

ftri&é

H i

talis, C. caufálita-

yi

tis improprie & laté ralis,

& in genere tantüm

j j

intentionaliter objectivà de

terminativi, IN. Huic

J

sutem prioritati minimé obflar, quód fcientia

28 3

At

| "

m

N

644

Dr Dro UNo.

Va

fit ab eeterno, & confenfus duntaxat in fua tetri-

poris differentia; quia ad intentionaliter cau-

fin|

fandum non requiritur exiflentia actualis , üt in

(

caufa finali & meritoria exemplum habetur,;

! (tg

fed ad fummum exiftentia intentionalis, quam

: üfe

utique habuit confeníüs futurus; quàtenus jam

pre

abaterno verum erat , confenfum effe futurum.

(tt,

37. p. IN. ad prob. memb. 2d. D. Noluntas non-

Con

D7

dum exiftit pro ftatu, C. alienativé & pro tem-

pore

, quo erit confenfus, N. Vide dicta Cap.

fl

I

pr. 74d Conf. w. IV. Conf. Difp. eft; quia deter-

minatio confensüs conditionata, quam füppo-

pui

[f

nunt prdefinitio velillud complexum , eft equ

contingens & libera, ac determinatio ejusdem

[

li

abfoluta, atque hinc nequit componi cum de-

terminatione aliunde accedente circa eundem

üff, l

confenfüm: econtra cum illa neceffaria determi-

D

natione conditionata Dei ad veritatem objedli-

Vi

cn

vam confensüs cognofcendam re&té componi-

tur determinatio noftra libera contingens , &a

fen

LU

hac etiam contingentia vel potiüs indifferentia

intelle£tüs divini circa hanc determinate verita-

[

lg

tem objectivam dererminationem fortitur.-

279. Olferva. Ex di&tis facile eft compone-

ïæ')(

re praícientiam divinam cum libertate creata.

| g

Quia enim hac preefcientia , licét tempore ante-

It

cedens & eterna, eft intentionaliter , objectivé,

Qu

determinarive pofterior noftris actibus liberis

1«

üt abfoluté futuris, fequitur, eam effe evitabi-

lt il

lem & impedibilem à libertate creata; quando-.

ln

quidem ficut voluntas in tempore confentiens

UT

eft medium intentionale objeétivé determinati-

Vumy

| of

|

Dä Dzo Uso.

645

Qtet

vum, cur Deus ab aterno przviderit coníen-

s o

fum futurum, fic in tempore pro figno libertg-

s,iti

tis poteft diffentire, &intentionaliter obje&tivé

ybeli

determinare Deum, ut ab aeterno cognoverit

y Qu

'

diffenfum futürum. Hinc fequitur rmó, rem

n

previfam non effe neceffariam nifi confequen-

at

ter, de quo neceflitatis genere S. Anf. L. de

15 D

concord. C. r. fic inquit. /Veceffrtas con[equens e?

(

amica libertati ea folum efl , quee uon facit, ut ves [it,

Wp.

fed quam ves ipfa facit; que defceudst de libera vo-

t

luntate; que vei pofitionem mon precedit , eg quam,

] fupw

puiusquam fit , cavere potofh. odó hanc necetlita-

J

tem effe duntaxat confequentig , nonautem cau-

jud

falitatis vel in effendo , .cüm res prevife nullam

T

habeant neceflitatem, niíi dependentem à liber-

undi

tate; & que fit effectus libertatis.

30 non

tefI])

pugnare inter fe has enuntiationes: Deus pre-

9t

videt Petrum confenfurum;

Petrus poteft non

confentire;

ficut nec hee pugnant: Petrus con-

m

:nSvM

fentit, Petrus poteft non confentire; quia Pe-

jj

trum pofle confentire,

& Petrum poffe non

Iconfentire,! fünt

FB i

propofitiones , quae utpo-

te amba de matería poffibili, fünt vere;

a

re; & Petrum confenfürum ex füppofito con-

t (

ensüis vera etiam eft determinat?,

4tó illam

j

propofitionem Petri de Rivo: Quod fequitur

B

ex antecedenti neceffario, neceflarium eít; vel

j

j

recté damnatam effe à SixtoIV., vel fiquidem,

g cïM"

üt aliqui contendunt, damnata non eff; nihil

)

evincere: nam fi abfolutà prolara fit de quocun-

j

que antecedente , neceffarió falfam effe probar

rm'mm

neceflarium confequenter feu ex hypothefi: fi

[

$3

veró

Dg Dro UxNo:

646

b

veró intellipatur de neceffario abfoluté tali, füb

d.

eodemnon venit fcientiadivina , utpote quz res:

contingentes, & quidemüt liberé ac dependen-

;

lt

D

ter ab indifferente voluntatis ele&tione futuras,

d

fupponit & confequitur.

lm

Stnt

DISPUTATIO V.

Drof

De Voluntate & Providentia

t]afl&n

Á«

Der.

CAPUT I.

wh,(

El

De Voluntate drvina. ejisque objetfo

Wd !

ac perfe&tione.

füt

Rdo naturz, quo intelle&tum fequitur vo-

hii

(umm

O

luntas, jubet, ut fpectatis precipuis ad

T

intelle&um Dei ejüsque fcientiam perti-

IN

nentibus, demum ad confiderationem volunta-

tis divine transgrediamur.

In hac porro ubi

W

delibaverimus voluntaris naturam , actus, divi-

mm

Qli

fionem, objectum rum formale tum materiale,

lita

ex perfectionibus ejusdem plurimis five per

Nita

decurfüm jam examinatis five alibi examinan-

dis, unicam libertatem hic accuratiüs explora-

Q

bimus.

Tinæ;

d

ARTICULUS I

n Poluntas propvie dila, eg quinam Foluntatis

il

"tlus i Deo dentur ?

IU

Ota. Voluntatis nomen commune eft

figy

280. N

tum facultati tum a&ui:

füb rma

n

ufurpatione definitur à Philefopho: Appetitus

oni

Dz Dro UxNo

64y

ij )

boni cutm ratione: accuratiüis autem explicatur

effe: Vis, Virtus feu Faculras, qua bonum ab

jfers

enden

intelle&u .cognitum affectiv? profequitur ,. &

QU

malum oppofitumaverfàtur ; intendítque finem,

& eligit media: fub 2da autem dicitur exerci-

tium íeü formalis actio. faculratis. defcriptee.

Sunt autem hujusmodi a&tus duplicis generis;

Profecutionis nempe & Averfionis, ad quorum

claffem priorem referuntur amoris actüs:varii,

l

fub confideratione fübje&i, cui.quis bonum

vult; di&i amor concupifcentiee; benevolentiae

& amicitie: | fub confideratione autem objeéti

(

vel prafentis, vel abfentis, vel ardui ; vel prae-

cindentis gaudium ; defiderium;

fpes & amor

fpecificus:

UV

[j

ad pofteriorem: ex oppofito: refe-

jis d

runtur odium five abominationis live inimici-

tiz, triftitia, timor, defperatio & fuga rmali;

pem

J

i

e his omnibusdum hicbreviffim? agimus , re-

!

vocanda fünt inmemoriam tum alibi fiepius tum

tfor

j (

num 187. dicta, ex quibus conftat, nihil diftin-

ionis realisinter facultates Dei actüsque à no-

fdtu

u

bis admitti,.& quaenam repula generalis fer-

viat ad difcernendum, utrüm aliquid Deo pro-

iJ

prié vel aliter conveniat. De aliis voluntaris di-

plonn

vinzatibus , intentione fcilicet finis, mediorum

electione & ufü feu execütione infrà agetur.

281. Dico I. Datur in Deo voluntas feu fa-

T

cultas volendi propri& talis. Proj. tum ex Scri-

ptura, in qua Pfàl. 134. v. 6. dicitur: Oumia,

une Eü

quecunque: voluit , fecit$ & ad Ephef. 1. v. 11.:

Opevatur emnia fecundim confilium voluntatis [ue :

u

yutt

tum ex ratione, qua&. docet, voluntatem effe

hi

54

perie-

648

Dzrz Dro Uwo.

berfe&tionem effentialem omnis apentis intelle

t

enrií

&ualis, & confequenter Dei tanquam maximé

intelligentis ; effe fündamentum dominii füpre-

(ínqu

mi, libertatis & moralisbonitatis, que ranquam

it ab

perfé&tiones fimpliciter fimplices Deo utpote

Ínt: |

enti perfectiffimo vindicantur.

Corf. Omnis

ftaen

perfectio datur formalirer ac proprié in Deo,

dn f

que reperitur in creaturis, & pracifis imper-

Tütje

fectionibus retinet füum conceprum formalem;

qupri

üt num. 187. dictum eft: fed voluntas daturin

Idl

Ts y

creaturis, & precifis imperfectionibus retinet

füum conceptum formalem; quia fi refcindamus

u

limitationem, potentialitatem, & perfectibilita-

fümqy

tem per actum diftin&tum ac inhsrentem , quee

h[

fünt imperfectiones voluntatis creatae, refítet

PT

i

etiamnum vis profecütiva boni cogniti & aver«

!

fativa mali , qui eft formalis conceprus volunta-

!

tis: ergo.

d

282. Dico II Datur in Deo voluntas feu

U

flti

a&us volendi profecutivus, qui fit amor pro-

prié talis, & defiderium circa bona extrinfeca;

de 0

&

non tamen fpes. . Prob. m. p. Juxta 1. Joan. 4-

v. 16.: Deus Chavitas efl; & juxta D. Th.. pri-

lib

mus actus voluntatis & quafi radix aliorum eft

W

amor: ergo ficut in Deo eft voluntas proprié

Säp l

talis, fic & amor. — Cozf. Deus fe ipfum amat

füi

amore fpecifico & gaudii, creaturas rationales

D

amore benevolentiee, & quasdam etiam amore

D

amicitie , irrationales veró amore concupifcen-

TA

tiz2e; üt communiüs hic q. 20. $. Th. & pleri-

Q]

que "Theologi exponunr: ergo. .. Prob. 2d. p.

tefr

Defiderium eft affectus, quo . voluntas vult X

Ut

tendit

E

Dz Drzo Uxo:

649

einte

tendit in bonum üt abfens: (ed Deus in bona

u

extrinfeca , fcilicet ea; quce ad ejus laudem cul-

Vi fipe

támque pertinent, ac illi placent, tendit fiepe

Tanqui

üt abfentia; tum quia ea vulr, antequam

0 u

fint: tum quia eorum multa vuli| effe, que

f Onf

tamen : hominum culpà nunquam erunt, üt

n A

[

[

in falute hominum & obfervatione preecepto-

ii

rum experientia docet:ergo. Pro/.37. p. Spes

at

proprie dicta verfaturcirca bonum arduum feu

sl

difücile & probabiliter tantàm faturum; fpe-

p t

rans veró agnofcit aliquem quafi füperiorem

cincam

^

aut potentiorem , qui preftare objectum fpera-

d

UP

l

* E

tum queat : Sed nihil hujusmodi habet locum

" qüï

in Deo,. cujus potentia eft maxima, fcientia in-

] I'C[bï

fallibilis & excellentia fümma: ergo.

& d.

283. Dico 1II. Datur in Deo voluntas feu

oluntà

actus volendi averíativus , qui fit cdium tum

abominationis tum inimicitize proprié di&tum;

m

& fuga mali extrinfeci; non tamen timor , tri-

J

ftitia, peenitentia aut defperatio. — Prob. 1ma p.

(ri

de odio abominationis tum contra peccaáta tum

j

contra peccatores. Píàl.44.v. 8.diciturde Deo:

]h

Dilexifli juftitiam $5 odiffi iniquitatem; P(al. s.

jorit

V. 7.: Odifli omnes , qui opevantur iniquitatem; &

ap. 14« V. 9.: Similiter odio funt Deo impius eg

p

fin

Qmpietas ejus: ergo. — Corf. Odium abominatio-

g

nis eft, quo rem aut períonam averíamur üt

n

malam:. fed Deus averíàtur peccata ütin fe ma-

la, & peccatores üt per peccata malos; tum

DCH u

Wi

15

quia hocexipit Dei fanétitas, & fequitur examo-

jj

re fui tanquam fümmi boni, ac voluntate con-

T

traria: tum quia eft conforme recte rationi,

jl

[

s5

malum

Dr Drzo Uwo.

650

malum averfàri: ergo. Prob. 24.p. de odio inis

faften

micitiae contra peccatores tum ex $. Scriptura,

tb

in qua Exod. 23. v. 22. Deus ait:: Zyzmicus ero

Inpor

ánimicis tuis, 9 affligam affligentes te:: tum ex ra-

pe

tione.

iNam odium inimicitize eft actus , quo

qi

quis alteri vult malum , quatenus eft alteri ma-

H

lum: fed hoc facit Deus puniendo damnatos,

v'mdi«

üt patet ex Apoc. 18 v. 7.: Quantuim glorifica-

l,

vit [e eg an deliciis fuit , tantum date illà tovmen-

p

zum 63 lu&um: — & facit fiepe puniendo viatores

&i

injuftos; tum quia hoc re&te rationi confor-

qo

matur & ad juftitiam Dei vindicativam manife-

(iü

ftandam refertur: tum quia ficut Deus armat ju-

Ti

ftos amore amicitiae & ex complacentia in illis

l]

propter gratiam fanctificantem vult illis bona

yi

füpernaturalia üt illorum bona, fic injuftos fal-

&

tem fepe odit amore inimicitiae propter pecca-

tà , &ex difplicentia in illis vult eorum poenam;

T

üit poena eft; quamvis facilé concedamus, pa-

nasviventibus infligi etiam ex affe&tu mifericor-

dic & defiderio cónverfionis obtinende , neque

o

peccatores ür homines & opus Dei fünt; odio

haberi, qua» duo ex Sap. r1. v. 25., &S. Aug.

Wj

L. 1. ad Simp. q. 2. & Tr. 110. in Joan. deduci

Müg:

offünt unicé: erpo.

Prob. 51. p. argumento

t

ex oppofito illius, quod num. pr. ad defiderium

T

in Deo probandum adduximus; cüm fupam

D

mali hic fümamus ür pracise oppofitam defi-

Tür

derio circa bona Dei extrinfeca.

Prob. 41. p.

[f

Quia affectus illi omnes ex fefe fünt imper-

fecti; cüm timor refpiciat futurum, triílitia

effeg'

auterir prefens malum proprium ;

quo

i

tamen

Dr Dro Uwo.

6'5:/

wdl'O f

tamen Deo nunquam accidere poteft: poeniten-

mptun

TTE

tia dolorem quendarn & voluntatis murationem

importet, cujus utriusque Deus eft incapax:

m

defperatio autem eosdem & plures defe&tus,

is, q

quàm fpes, includar.

Ieri m

fpd

284. Olfirva. Nec iram, qui eft appetitus

vindictae cum fpe ulcifcendi ex triftitia proce-

pj

Áttitt

dens, proprié convenire Deo ex eadem ratio-

ne poftrema pater. Quomodo tamen tum ea-

TR

ia

dem tum dolor, pcenitentia & triftitia füb ali«

quo tropo tribuantur Deo à Scriptura vel Pa-

mui

tribus, num. 44. 93. expofitum efl. Ex fimili

atj

ratione nonnifi metaphoricé odium Deo qui-

is Dd

am Patresconcefferunt ; quia nempe illud cum

Pafïï'one & commotione

per f& conjunctum

for l

«

ggi&imärunt;

pomäm

Quotuplex /ïtl väl'm&as þei',

QUEI;ES:

ïüæquä

u5

circa eam ob[ervanda ?

ia

285. Nofa. Sicut Deus unico & fimpliciffi-

d

imo actu à natura füa indiftin&to omnia intelli-

j U

git, fic eàdem ra

tione vulr, quzcunque vult:

$4

unde dum Pfal. 110.

dicitur in plurali numero :

qedi

Magna opera Domini

exquifita 12 ommes voluuta-

umd

j

1ef eju$: & dum hic

multiplex Dei voluntas affe-

id

ritur, pluritas heec

& multiplicitas intelligenda

J

t

J,

non eft ex parte Dei, fed vel ex parte objecto-

"T

rum, adqua voluntas divina fertur; velex par-

jl

e€

te modi, quo circa illa verfatur; vel ex parte

f&

i

e&tuum, quos operatur,

pl

J

286. Ae[pondeo I. Quatuor fünt voluntatis

g

logos

j

iving divifiones, quarum inter Theo

Inena

Ds Drzo Uxo.

LS$07

mentio habetur frequentiffima. Prima eftin vo-

tifi

luntatem Zereplaciti, & voluntatem figzi, quam

pam

r

EH

primus videtur tradidiffe Hugo Victorinus; al-

p

tera in antecedentem & confequentem, cujus

^

hoc nomine ufürpate Autor eft Damafcenus:

m

tertia in conditionatam &abfolutam: poftrema

lg

in efficacem &inefficacem ; quorum jam pridem

f

adhibita ubique leguntur nomina.

287. Refpondeo I1. Circa 1mam divifionem

!

fim

obfervandum eft, 1. quód voluntas beneplaciti

Ti

fit verus &internus feu in Deo realiter exiftens

j

Af

actus voluntatis; quo.profequitur aliquod bo-

num, vel averfatur malum; ideóque dicatur

Tl

voluntas proprie ralis: voluntas autem figni; üt

iempe

membrum & oppofitum priori fumpra non eít

Oþem

verus & internus voluntatis divinae actus, fed

L

ejus duntaxat fignum aliquod , feu effe&ctus qui-

lii

dam creatus illum, fignificans; ideóque dicitur

voluntas improprié & tropice talis, ficut tefta-

lt

mentum dicitur voluntas teftatoris.

ba

2. Signa voluntatis divine quinque enume-

h

i

[

rantur , Preceptum, Prohibitio, Permiffio, Con-

filiüm, Operatio , quz hoc verfà continentur:

jl

As

Precipitaut prohibet, permittit; confülit, implet.

Haec figna diverfo modo volunratem Dei indi-

fæl

cant; nam praceprum indicat voluntatem ob-

Ttn

ligandi ad rem preeceptam, cum fimplici affectu

Q

ut fiat: prohibitio voluntatem obligandi ad non

tion

ponendam actionem prohibitam, cum fimplici

(ine

affectu, nefiat: confilium eft fignum intellectüs

qie

divini practicé judicantis, aliquid effe melius;

dllm

cum fimplici affectu, utactio confülta fiat

: per-

miífio

| "

P

M.

Dr Dro Uxo.

655

tnt

tmiffio indicat voluntatem non impediendi a&tum

; qui

permiffum , imó generalem concurfam dandi

f

ad eundem, fed cum fimplici affectu. ne fiat:

. «j

lj

operatio indicat voluntatem efficacem, quà actu

(

CUU

rem facit vel ad eamconcurrit, cüm Deusom-

ofrent

nia per fuam voluntatem operetur.

(

pu

3. Voluntas figni femper fupponit & fignia

ficat voluntatem beneplaciti , qua terminetur ad

fionet

ipfum fignum; quia càm Deus pracipit; per-

epacit

j

mittit &c. , veré & inrerné vult effe preceprum,

lt

permiffionem &c., fine quo actu fignum foret

w

falfüum, & immeritó voluntas Dei diceretur:

qict

Voluntas tamen heec beneplaciti non terminatur

Ig[]l)m

Íemper ad rem fignificatam ; quia quamvis in

]0nt

operatione femper adfit, abeft tamen conftan-

;

ter in permiffione: in reliquis autem volunta-

$ qui

tis fignis jam abeft, jam adeft.

(

4- Regula, quà certó dignofcamus volun:

W

tatem figni meram effe & non conjunctam cum

beneplacito , haec videtur ftatui poffe: fi eventu

gnum«

ipfo vel Scripture teftimonio Deus declaret

(u

aliud voluiffe,

)

quàm quod exterior praecepti vel

men[l)l

prohibitionis

fenfüs indicat; fic dum Deus juffit

in

Abrahamum immolare filium ; videbatur in Deo

i

effe voluntas actualis occifionis, reipsà tamen

non erat nifi merum fi

qn?

gnum hujus voluntatis:

d

cüm fübinde

Deus prohibuerit hanc immola-

tionem, & folüm inten

j

dinemin

derit animi promptitu-

m

h

Abrahamo ad illam exequendam, fidei-

(l

j

que ac obedientie manifeflationem: fimiliter

g

dum Chriftus homini à lepra mundato prohi-

pE

uit ; ne cui hoc beneücium acceptumm diceret,

!

quod

"u

64

Dzr Dro Uxo.

quod ille tamen preedicare coepit; hic ipfe in-

1

tellexit, Deum nonideo prohibuiffe quin vel-

i

let opus füum praedicari, fedut daret formam

[l

fl

homini laudem humanam declinandi.

Unde

imif

patet, falsó generatim affertam à quibusdam

imi

meram figni voluntatem , quoties non eveniunt;

(l

quz Deus exteriüs imperat vel confülit, aut

k

econtra fiunt, que prohibet; prafertim cüm

T

fequeretur inde, mandata ; confilia & prohibi-

Wt

tiones, que Deus previdet non obfervanda;

dl(hng

non eífe feriam ac finceram Dei voluntatem;

I

fed fimulatam dunraxat ac illuforiam , contra

D.

aperta Scripruree Eccli 34. v. 5.; & 1. ad Theff. 4.

d

v. 3. teftimonia; hominésque ea non obfervan-

8

tes in rei veritate non effe violatores divineg vo-

q

luntatis.

288.

Re]pondeo 111 Circa zdaïh obfervan-

t

dum eít , 1. quód voluntas antecedens in Deo

fj

fit ea, quee attingit obje&tum in fe precifis cir-

Ti

cumfílantis; voluntas confequens; que obje-

qie

ctum circumflantiis omnibus veftitum confide-

lu

rat:.prioris exemplum eft in voluntate divina

0

falvandi omnes, pofterioris in. volunrate divi-

[ p

na aliquos damnandi, pofitis eorum peccatis;

Y

Yi

üt füb nomine volunratis prime & od Chryf.

Yi

hom. 1. in ep. ad Eph., füb iisdem autem vo-

d

cabulis hic expreffis Damaíc. L. 2. de Fide Orth,

C. 29. referunt. & S.'Thomass p. 1. q. 19. a. 6.

M

ad r. illuftrat paritate judicis, qui antecedenter

m

vult omnem hominem vivere; confequenter

1

autem vult homicidam füfpendi.

l G:m)

2. VOs

h

N

Dzr Dro Uxo.

655

i

2. Voluntas hac antecedens eft beneplaciti

quny

&non duntaxat figni; quia Chryf. l. c. eam vo-

o

cat eud'oxí2y , quam vocem de fe beneplacirum

, Ui

fignificantem ad vim majorem declarandam ibi-

ybustt

dem exponit per voluntatem cum magno defi-

st

derio;. Damafc. voluntati antecedenti nomen

(iit, d

beneplaciti aperté conjungit; D. Th. autem

tm di

q. 23. de ver.a. 3. voluntatem beneplacitiac pro-

voli

prié talem per antecedentem ac confequentem

u)

diftinguit: unde quamvis poftremus p. 1.q. 19.

Qna

f. c. voluntatem antecedentem dicat voluntatem

, n

fecundiim quid ac velleitatem , id tamen non facit

Thdà

ad excludendam rationem voluntatis verze ac fin-

bfent

cerg , fed per exclufionem voluntatis abfolutee,

nnav

qualis eft confequens, üt exipfo contextu liquet.

3«Eadem antecedens voluntas pracindit

fervat

tantüm à circumftantiis particularibus, maximé&

i w

confensüs & diffensüs circa pratiam Dei & me-

IU

ritorum vel demeritorum períonalium; adeó-

w o

que non attingit hominem tantüm fecundüm

j

fu)

fua puré naturalia, fed etiam cum oripinali pec-

ye dl

cato confideratum. Ratio eft; quia circumítan

1

H

pued

tia peccati or

inalis efft omnino communis uni-

veríce naturae

j

umanz , adeóque ab antecedente

Pgmüi

? Chï*

voluntate attinpitur, nomautem à confequente,

rem Y

quee ad diver(as in diverfis hominibus circum-

ii*

ftantias fpe&at; üt hoc S. 'Th. in 1m. dift. 46.

us

q. 1. a. . docet.. Patet id ruríüs ex laudatis ha-

jt

ncedä

&enus Patribus: nam Chryf. voluntatem pri-

W

*^am vocat , que antecedit demeritum ; fecun-

(gqucü

dam, quee illud fequitur: unde liquet, eum re-

N

fpicere ad circumftantias particulares & perfo-

na es"

d

Ds Dro Uxo.

656

p

nales. Ideta colligitur ex Damafceno; qui árt

tecedentem vocat voluntatem bonitatis, & cu-

iLf

At a

jus Deus ipfe caufa fit; confequentem autem

voluntatem juftitie ; quae ex noftra caufa ac vi-

)z-fz'næ

tio ortum ducat.

A

p

289. Re[pondeo IF.. Circa 5tiam & a4tam di-

| tl

vifionem obfervandum eft, r. quód voluntas

d [

abfoluta fit, quee à nulla conditione pendet:

[4/]

conditionata, qua pendet abaliqua conditione:

1 40

efficax, quee femper impletur , feu effectum,

wd

quem intendit, obtinet: inefficax, que non

munr

femperimpletur, feu illo effectu fruftratur : qua

n

omnes ruríüs funt membra dividentia volunta-

il

tis beneplaciti , üt ex füperiüs diétis patet.

)

3. Non dari in Deo conditionatam volun-

D

tatem , fi conditio à folo Deo dependeat, nee

f

tamen fit unquam ponenda, oftenditur iisdem

1

arpumentis, quibus num. 242. probavimus;

d

Deum futura merà conditionata non cogno-

W

fcere in decretis fübjective abfolutis & objedti-

lu

yé conditionatis.

Addidi: fi tamen conditio

d

dyi

punquani fit porenda; quia quamvis ibidem&

alibi oftenderimus preter decretorum hujus-

li i

dï W

tnodi inutiliratem eorum etiam impoffibilitatem,

fünt tamen etiam & Noftris, qui poffibilitarem

a

nj

eorum tüentur, cum quibus hic contendere

non videtur opere pretium. Si veró conditio;

N

L

fub qua res futura dicitur, pendeat non à Deo

folo , fed abipfo fimul & àcreatura liberéagen-

CC

te, five ponenda fit hec conditio five non; con-

ln

ditionatam hanc volüntatem dari in Deo tenen-

li [

n

:

dum eft; quia bujusce voluntatis plura exe

P

Dz Dzo Uxo.

657

] QUi äü-

a in Scripturis manifeflé extant, uti illud e(t

A

j

3. Reg. C. 9. v. 4.: 52 ambulaveris covam me,

T aud

ficut. ambulavit. Pater tuus, in finplicitate covdis

ifatc

€9 n equitate, &9 feceris omnia , quee pracepi tibi,

ponam zbvonum vegni tui fupev. Ifrae] in fempiter-

,4tamdii

mum; & P(al. 105. v. 23.: Dixit , uz difperdevet

volind

€055 fi 109 Moyfes eleius ejus fletiffet in confratlio-

| pende':

tye im con[pettu ejus, ut avertevet eram , ue difperdo-

d

Tef £0$: . alibi antem tacité conditio involvitur ,

fedur

uti dictum eft faepius de everfione Ninive pra-

qi Wi

nuntiara, nifi incolee poenitentiam aperent ; &

j

de voluntate divina falvandi omnes, fiquidem

t

illi gratize divinee fint cooperaturi.

Iel

3. In iis, quae Deus operatur fine creaturae

| VOW

iberae cooperatione, voluntas Dei fem

per im-

at D

pletur. Ad hanc claffem

pertinent , qua dicun-

: WU

tur Efth. 1 3. v. 9.: Domin

e Deus Re.

x omipotens!

p

in ditione tua cun&a fumt. pofita ,

€9 non efh, qui

a

polfit tuee. vefiflere voluntat; ,

i. decvevevis. falvave

Afra£l; ubi fermo eft de vit

11

a Judaorum fàlvan-

u

da & tuenda contra facinus

Amani.

Item que

hi

dixit Jofeph ad fratres füos : /Volize timere / uum

pl

Dei poffumus vefiffeve volunzati ? quia loquebatur

b

€ eventu malevolentiz fraternae , quem Deus

T

procuraverat optimum. Similia habentur L. 2.

Paralip. C. 20. v. 6.

w

» Jobi 9. v. 13. & alibi; quod

i

€x contextu facilé i

ntelligi poteft, Idem etiam

'ffirmari debet de

voluntate Dei abfoluta & effi-

"

pl

caci circa liberas creaturarum actiones, quin ta-

Wo['

men per id negetur dogma cartholicum de liber-

d

tate creata. Ratio rmi haberur ex Scriptura,

d

que Dei voluntatem impleri univerfim enun-

t

tiat E

Drg Drzo Uvo.

658

tiat , üt videre eft l(à. 4. v. 10., Pfal. 113. v. 3.5

tj

ad Rom. 9. v. 19.5 item ex communi Patrum

confenfü, é quorum numero füfficiat unus S. Au-

li

uftinus, qui in Enchir. C. 98.inquit: Quis enim

m

£am impià defipiat , ut dicat, Deun malas. bomi-

j D

um voluptates , quas voluevit , quando volevit u d

NT

voluerit , tton po[Je comvertere? & L. de corr. &

lm

r.C. 14.: Folenti faloum faceve uullum bominum

tj

vefiftit avbitrium:. [ic euim velle vel uolle in volen-

fun

tis aut zoleutis eft. poteflate, ut. diviuam volunta-

jim

zem non impediat , niec [epavet poteflatem. Etiam de

Vi

bis , quà faciunt , que uon vult facit ipfe , qua vult,

n

fine dubio babens bumauorum cordium , quó placue-

7

vit , inclinandorum omuipotentiffimam voluntatem.

Ratio 2di eft, quia voluntas Dei abfoluta & effi-

cax dirigitur à fcientia media, cujus ope fupe-

riüs oftendimus libertatis humanze concordiam

La

cum efficacia gratiae & certitudine deeretorum

Dei.

Dixi: voluntas Dei abfoluta & eflicax;

il

Du

quia non omnis voluntas; conditionata fcilicet

circa liberas creaturarum actiones , femper im-

Yi 1

lr

pletur, h. e. fortitur effe&um, quem per ie in-

tendit; quamvis alio fenfü dici poffit, & hanc

T

Ti

quoad aliquem modum impleri femper , quate-

nus qui peccando fe fübtrahunt ordini volunta-

| It

tis divinz miferentis & remunerantis , fübjician-

N

tur ordini voluntatis puniemis & vindicantis.

d

ripture teftimoniis

fif

Exceptio patet ex pluribusSc

qualia funt Prov. z. v. 24.: Z'ocavi Q9 vemtifis;

Yen

extendi manum meam , €g son fuit , qui alpiceret.

Q

De[pexiflis

emne confilium sneum , €9. incvepationes

lj

anea ueglexifüs. Ezech. 24. v.

13.: Mundave te

b

volui

E.

Dzr Dro Uwo.

659

)v

volui tg mon es mundata à fordibus tuis. Matth, 23.

Patrtt

V. 37.: Quoties voluicongvegave filios tuos , quem-

ss

admodum gallina cougregat pullos fuos fub alas , eg

tinc

moluifli? . A&t.7. v. $1.: Fos femper Spiritui Saz-

"

&o vefiflitis. Item exSs. PP., inter quosS. Aug.

TT

L. de Catech. rud. C. 26. aitz Deus vult bomiges

od

libevave , fi fibi ipfi on [int inimici , €y uon vefiflaus

171

m

mifevicordie Creatovis fui, Ex tract. 12. in Joan.:

Quamtum im medico efl, fanare venit agvotum : ipfe

vt

eantevimit , qui pracepta mediciob[erveavetnon vulr.

fia)

Fenit Salvator ad mundum: quare Salvator difus

"

eff mundi, mifi ut. [alver muudumi, mon ur 3udicet

jj

muridum ? [alvari won vis ab ipfo: ex te judicaleris.

u

T

ARTICULUS IIl

R (W

Quoduam. fit objeum voluntatis divine ?

od

Oa I. Obje&tum divinz voluntatis hic

faonum

890. N

idem eft

ac arnoris divini; ac duplex

diftinguitur.

Mateviale nempe eft id

; quod

"

Deus vult & amat:. Formale veró eft rati

0 moti-

n W

va, propter quam Deusobjectum mareriale vult

e

í

amat; fcu omne id , quod amans & volens, fi

&v

rogaretur; cur aliquid velit autamet,

daret pro

) q

ratione rei volitee & amatee. Obje&

um tmatee

vl

riale voluntatis divinee non minus, ac C, 2. Difp.

Q*

pr. deobje&to intelle&üs divini fa&um ef , füb-

pi

dividitur in primarium , quod eft Deus,

& infe-

e[timOPff

cundarium , quod fünr

creaturae (ecundüm di-

[

veríos flatus accept. .. Ad eundem modum,

r d

quo fuprà num. 207.diftinximus obje&um for-

T d

male cognitionis divine ; dividi etiam poteftob-

!

jectum formale voluntatis

ij

.:f

TUUTI ,

j

(

e

in plhyficà mor

quod

M

660

D& Drzo Uuno.

ff il

quod quaáfi follicitat , complet , adjuvat & con-

n d

currit ad actum ; & in zzzentionaliter motzvum,

^ mpt

quod fine ejusmodi caufálirate quafi phyfica fir

i5 de

ratio objectiva volitionis , feu propter quam

agens velit vel amet. Ad formam fübdivifio-

d

E

li

aefie

nis ibidem addite.poffenr & hic adjungi duo alia

membra obje&ti formalis intentionaliter motivi

Ri ef

CC

in ratione volendi, cüm voluntas non minüsac

intelle&us divinus fit logicé objectivé indeter-

dtterm

at

minatus refpectu hujus vel illius obje&ti bonili-

tv

beré contingeniis; fed loco illius hic attentio-

llber

nem potiüs meretur objecti formalis intentio-

naliter motivi in primarzum Gultimatum feufme

Wh )

isde

pliciter ultimum , quod tantüm ratione füi appe-

titur ; & infecundavium &proxinum feu fubordi-

D

D]

natum , quod gratiá füi ficappetitur, ut ad finem

7

ulteriorem ordinetur. Uterque finis fübdividi-

4l

DI

Ih

tur in finem qui (eubonum, quod appetitur, &

TM

Tttty

At

finem cui feu fübje&tum, in cujus commodum

d

illud bonum appetitur ; & finem quo feu poffef-

d f

fionem boni, quz fini cui defideratur: ex qui-

bus licét coalefcat unus finis totalis; in eo tamen

AInore

if

maximé attenditur ad finem cui; unde quam-

vis gloria & manifeftario divinarum perfectio-

Wi

lwl

num extrinfeca fit aliquid creatum, ramen fiin

ea finis cui fitipfe Deus ejüsque bonitas increa-

U

ht

ta; objectum formale non jam creatum fed in-

creatum dicitur.

Porro amor, quo Deus ma-

Onnr

| Rn

ximébonum creatum profequitur, ratione me-

diorum circa illud ftatuitur quadruplex; nem-

1 A gli

Atre

pe r. amor /gplicis complacentie , qui eftaffectus,

quo voluntas divina profequitur bonum crea-

d

Y

4um

Dz Drgo Uxo.

66t

Lt

tum tüt poffibile; absque eo, quod ullum me-

ial

dium applicet ad exiftentiam boni fic amati:

hyini

2. Amor /implicis defiderii , qui affe&tus eft, quo

Deus defiderat aliquod creatum bonum exifte-

m

UM

re, absque eo , quód illius exiftentiam per me-

i du

diaefficacia intendar: 3. Amor efficacis volitiouis,

t m

qui eft volitio feu decretum efficax, quo Deus

m

decernit exiftentiam boni creati , veleam per fe

jndet

determinando, ür ineffe&tibusab eo folo depen-

n

dentibus fit, vel dando creatur& media, quae

i

praevidet per fcientiam mediam efficacia , ut ipía

m

liber& ponat actum à Deo intentum: 4. Amor

gaudii , qui eft affe&tus complacentize quafi fpe-

T

cialis de bono creato

lg

, priüs efficaciter volitog üt

Á

exiftente.

]fitt

291. IVota I]. Ratione obje&ti materialis vo-

divic

luntatis divinee inter "Theologos convenit, &

Wtj

certum eft 1., quód Deus feipfüm armet necef-

farió; quia füummum bonum, quale eft Deus,

n

p

clar& vifüm neceffitat ad amorem füi, & Deus

eft fümmé beatus , qua bcatitudo in neceffario

e qL'ü«

Quii

amore paudii de füis perfectionibus intrinfecis

confiflit. . An veró amor , quo una Perfona di-

u

r

vina amatalteram; eíque peractum complacen-

tie vult bona ipfi intrinfeca, fit amor amicitice

yell Jj

formaliter & propri& talis, difputant nonnulli

j

r

Theologi, ad hunc fufficere alteritatem & per-

T0

g

fonarumdiftin&tionem afferentibus aliis , aliis ne-

gantibus. Certum eft, ?. quód Deus crearuras

j

f

in aliqua temporis differentia exiftentes amet

amore efficacis volitionis, fed libero. Ratio rmi

;

j

eft; quia creaturae hanc exiftentiam non habent

t^

nifi

u

Tt -3

Dg Dro Uno.

662

vinmy

nifi ex decreto Dei efficaci, Deus autem creatu-

ris bené vult, dando illis effe & confervando.

fett

ID

Ratio 2di eft; quia Deus utpote fibi fufficien-

tiffimus nec cum exiftentia creaturarum effen-

U

ts

tialiter abfoluté connexus, non neceffitatur ad

eas producendas , productásque confervandas ,

; Iu

i,

adeóque nec ad eas amandas amore practico be-

nevolentise feu volitionis efficacis; unde Pf. 43-

Hinc

Wi

v. 1. dicitur: Deus ultionum Dominus , Deus u.

Ul

zionmum liberà egit; & ad Ephef. 1. v. x1.: Que

Tieln

operatur. omnia [ocundàm confilium , h. e. liberta-

a]iapr

iem , fie voluntatis.. Certum eft 3. quód Deus

üt exiftentes amer amore gaudii , eóque media-

BI!

dire

t? tantüm libero; quia licét creaturas nec pro-

duxerit, nec productas confervet neceffarió,

Qmw

E

productione tamen earum fuppofità; non poteft

non fibiin iis complacere, juxta illud Genef. z.

A

DN

v. 31., F'idítque Deus cun&a , qua fecevat evdnt-

ue valde bona: &Sap.lx t. v.25.: Diligis omuia,

Sch?(

que funi s e? mibil odiffi eorum , que fecifli.. . Simi-

liter tranfeundo ad objectum formale diving vo-

E

an])

luntatis certum eft 4., quód refpectu illius non

habeatur objectum phyficé motivum; quia aliun-

x f

Tly

de jam exploratum eft;Dei voluntatemeffe ipfam

unicam ejus entitatem , adeóque nec actus illius

Y

fl

phyficé plures dari , necad hos aliquid per mo-

dum proprie caufze concurrere poffe: unde

(

| «l

d

quodcunque objectum formale voluntatis divi-

| Q

ne ftatuitur, illad minüs proprie & üt inten-

tiondliter duntaxat morivum intelligi debet.

! K

| ün

Certum eft j., quod objectum formale prima-

rium univeríale, & ultimatum feu fimpliciter

| r

uiti-

P Ais

Dr Dzo UNO.'

665

n p

ultimum fit bonitas divina, h. e. Deusfecundüm

av

fe totus; tum quia teftatur hoc Scriptura, dum

fufrcier

Prov, 16. v. 4. dicit: Ugiverfa propter femetipfum

m f

operatus ef? Domimus: tum quia Deus utpote

frtür d

agens perfectiflimum agere debet non folüm ex

mutd

cognitione alicujus finis, fed eriam propter fi-

nl

nem ; qui eft fumma Dei bonitas feu ipfe Deus.

Hinc quamvis lfa. 45. legatur Deus creáffe om-

(

n

nem Dei nomen invocantem in ploriam fuam,

1.: (

& ad Ephef. . praedeftináffe nos in laudem glo-

du

rie (ue ; haec ipfa ramen bonitas creata, aur fiquae

p

alia proformali objecto fecundario admittitur, ab

end:

eorefertur ad bonitatem increatam five tanquam

x

ad finem cui, five tanquam ad finem qui: pro-

fl

ptereaquodDeus rationem finis ultimi nunquam

] pütffi

in fuis actibus negligere poreft, adeóque femper

emel.

onitatem increatam oportet effe omnis divinee

voluntatis centrum ac finem (altem ultimatum:

wl

ATA

Reftat itaque nonnifi duplex quaftio inter

;l Sim:,

Scholafticos difceptari folita; quarum 1ma cir-

Q

ca obje&tum materiale-veríatur, & ftat in eo:

jigt!

anDeus neceffarió amet creaturas poffibiles amo-

diün

re fimplicís complacentie? ubi communior

exp(&[

"TThomiftarum fenrentia eft negativa; reliquorum

w

veró affirmativa, quamvis poftremi rurfus dif-

pe

In

fideant, aliis neceffiratem duntaxar quoad fpe-

r

ciem, aliis eriam quoad exercirium ftatuentibus.

j

2da eft de obje&to formali, an nempe aliquid

creatum re(pectu divinee voluntaris potfit habe-

[ WFF'

re rationem objecti formalis ? quod nonnulli

yit

contra plures negant; forfan ob diftinctionem

j

j

inter motiva.non obíervatam, quam in notan-

[

ij

t 4

dis

664.

Dr Dzo Uxo.

dis preemifimus,

Ad utramque nunc breviter

t

celitio

refpondebitur.

292. Dico I. Deus neceffarió etiam quoad

Dient

exercitium amat creaturas poffibiles amore fim-

ii

plicis complacentie. — Pvo/, Deus nequit com-

9

f

TT

prehenfivà & adeequaté amare fuas perfectiones,

v.g.omnipotentiam, quin fimulfibi complaceat

de a

Temn Y

in ejus terminis effentialiter connexis; quia fibi

complacere in eo, quód. producere poflit hec;

n5

t g

iffa & illa, idem eft ac complacere in terminis

omniporentie correfpondentibus: fed Deus

Eu

neceflarió etiam quoad exercitium amat com-

n

prehenfivé füam omniporentiam; & creaturze

lf

poffibiles effentialiter conne&ctuntur cum eadem

m

tanquam illius termini: ergo. — Cozf. Z. Crea-

t 196'1]'

ture poffibiles habent füfficientem bonitatem

fig

]

ad terminandam fimplicem complacentiam vo-

li

1

]

luntatis diving; càm poffint effe objectum de-

E

fiderii fimplicis, üt patet in poflibilitate gloric

[UES

& actuum bonorum creaturz liberorum: ergo

m

cüm intelle&us divinus eas cognofcat necefla-

fal(un

rió, neque habeant in fe motivum odii, acpre-

q D

terea in voluntate divina omitlio pura probabi-

2j

liàs negetur ; easdem Deus neceffarió quoad

Yi

lm

exercitium amabir amore faltem fimplicis com-

li

placentie. — Copf. 77. Simplex complacentia de

Is

bonitate objecti poffibilis & nondum exiftentis

Ti

lts

ex natura füa producit non folüm volitionem

It

efficacem, fed etiam defiderium inefficax, quà

IT

voluntas bonum cognirum profequitur; üt pa-

Tcef

tet ex S. Th. p. 1.q. 2o. a. 1. & ex Philofophia:

N

ergo ficut circa poffibilia, qu& à Deo fimplici-

ter

N

Dg Dzo Uxo

665

btevii

terdefiderantur vel efficaciter decernuntur , ne-

ceffarió praefupponitur neceffarius amor com-

n qu

placentiee fimplicis; ita & admitti debet circa

rl

bona poffibilia omnia.

Jit

293. Dico 41 Ratio amandi & volendi fe-

ehtm

cundaria & proxima divine voluntatis poteft

umpW

effe aliquid creatum.

Prob. Deus Incarnatio-

g

nem voluit propter falutem noftram, üàt Joan. 3.

fit hts

&inSymbolo Niceno dicitur: gloríam dat pro-

t

pter merita; punit &reprobat propter peccata:

4 D

amavit Apoftolos tefte Scripturá Joan. 16., quia

j n

ipfi Chriflum amárunt, &c.

Conf. J. In Deo

Jl*

funt fidelitas, mifericordia, juftitia alieeque vir-

1 v

tutes morales: fed in his bonitas creata propter

: (

€ ipfam amari debet faltem proximé; alioqui

Jtatt

fola erit in Deo Charitas 'Theologica: ergo.

um vo

Conf. I1. Quia ratio rejiciendi boniratem crea-

tam à notione motivi voluntatis divinz defümi-

w

p

tur ex eo, quód aliàs partialiter conflitueret

finem & rationem amandi ultimam : íed hoc

]

d

falfum effe numeris prioribus oftendimus, &

u

ex ipía affertione noftra liquet: erpo,

yi

294. Objic. cogt. 1m. Creature potlibiles

o

nullam in f& habent bonitatem, quia fundamen-

gor

tum omnis bonitatis eft exiftentia ; adeóque eas

Yi

Deus fimpliciter nequir amare: vel habent bo-

j

fitat ad amandum:

nitatem duntaxat finitam ; ergo hec non necef-

itionïj

vel non habent aliam ac

qb

!

i

creaturz exiftentes ; ergout has Deus non amat

J

j

')i

neceffarió, fic nec illas,

Corf. J. Licét Beati

neceffarió ament effentiam. & omnipotentiam

j

Dei; non tamen neceffarió amant creaturas pof-

IUPHC

í

Tt 5

fibiles;

| o

Dz Drzo Uxo.

666

fibiles: ergo nec ob eandem rationem eas Deus

«t

amat neceffarió ; preefertim cüm aliàs eequé ama-

A n

d

ret creaturas ac feipfum, aut omnes amaret

hu

zequaliter.

Conf. IJ. Sequeretur, quód Deus

fe

Ts

haberet quoque complacentiam in peccato pof-

«

fibili; quia & hoc cum omnipotentia Dei eft et-

prit

fentialiter connexum: fed hoc repugnat divine

teril

&f

fanctitati: ergo.

Be. ad avg. vm.. IN. 74. pvob.. D. Fundamen-

TOf

tum omnis bonitatis phyficae & realis eft exi-

]E&l 1

ftentia, C. bonitatis metaphyficae ac objeCtivae

Amor

N. vel fubd. Exiftentia potlibilis, C. exiftentia

ikm

a&ualis N. . Sicut exiftentia actualis eft funda-

620

mentum bonitatis phyfice ac realis , fic exiften-

MU.

tia poffibilis eft fundamentum bonitatis meta-

fmm 1

phyficee &objective ; neque effentia & exiften-

m

tia diftinguuntur, niíi penes ftatum diverfüm;

hod

realem nempe & objectivum. | 4d 24. D. Conf.

(tte

Bonitras finita Deum non neceffitat praecis? ra-

f

tione & merito fui, C. ratione effentialis con-

m

nexionis cum omnipotentia divina & hujus me-

Sequ.

rito, IN. — /4d 3z. IV. Conf. Difp. eft; quiaquam-

pica

j

vis creaturze poffibiles & exiftentes habeant ean-

iUtO

dem boniratem fecundüm fe, non habent tamen

DO

eandem íecundàüm modum connexionis cum

ii

li d

omnipotentia. 247 Conf. ]. &. 7..4. ; quia Dea-

ti creaturas vel in genere, vel illasfaltem , quas

ïEþ

N

effentialiter cum omnipotentia Dei connexas

!

TU

vident , neceffarió amant fimplici complacentià.

m

AN. Conf. Difp. eít; quia Beati non cognofcunt

Wt

neceffarió poffibiles creaturas in particulari , con-

CDmP

unt :

fequ.cnter nec diligunt , quas non cognofc

con-

DE Drgo Uuso.

667

vess D

contrarium autem eft in Deo. — 44 prob. vm.

x

AN. Conf. Quia, quamvis uterque amor realiter

K5 amdr

loquendo fit idem , formaliter tamen Deus ma-

i D

gis fe dilioit; quam creaturas, tum ratione ob-

C

jedti formalis magis Deo quàm creaturis pro-

Di eüf

terlali.

prii, tum ratione meriti majoris in objecto ma-

TR

d prob. 2d. D. [é4. Creaturas omnes

amaret eequaliter, quantum eft ex parteactüs &

Q

morivi principalis, C. quantug eftex parteob-

bdar-

je&i & motivi minüs principalis, N. Actus

gb'e"wæ

amoris idem eft (cilicet infinita Dei volitio, &

ajlii

idem motivum principale , nempe bonitas in-

[

creata: objectum autem materiale & bonitas

T

creata eft major vel minor, fecundüm cujus men-

js f

füram ac meritum diftin&tus etiam amor intelli-

exilt

gitur. / . 4d Cosf. IT. g. 1. N. [eq. Quia Deus

t

non ideo preecisé amat creaturas poffibiles , quia

D. C

connectitur effentialiter cum iisdem, fed quia

ss

fimul non obftat fpecialis malitia eum a

d fimpli-

igi

cem difplicentiam neceffarió movens. 9.2. D.

huj

Sequeretur, quàd Deus haberet quoque com-

T

placentiam in peccato poflibili, prour illud eft

xuntt

à Deo permiffibile, & precis? connotat omni-

gt

potentiamDei, ranquam illius terminus, C. prout

u P

illud eft malum morale , & connotat voluntatem

;quia j

creatam; N. Sicut autem fanctitati divinze non

(f f

Te

fe

pugnat, permittere peccatum actuale, & ad

qui

rvandam libertatem creaturae indemnem, ean-

j läfïä';

em per concurfüm generalem complere; ita

)UUUW

nec eidem repuonat , in illo üt permutfibili fibi

complacere.

]THFW':

295.

gnOW'*

668

Dz Dro Uxo.

295. Oljic. cont. 2d. Nulla creatura poteft

T0

à Deo amari propter fe ipfam ; tum quia joxta

diini

S. Th. hic q. 19. a. 1. ad 5.: Gm volunztas Dei

fycf

ft ejus effeutia , non movetur ab alio, fed à f tan-

u C

tüm: tum quia voluntas divina nequit fpecifi-

lus

cari à bonitate creata: rum quia volitio divina

l, f

nequit non effe perfectiffima , qualistamen non

deno

foret, fi objectum ejus formale effet quid crea-

lens

tum: ergo. Cogf. Z Si bonitas creara poflet

ton f

effe objectum formale fàltem (ecundarium vo-

EE

luntatis divinz, ergo poffet unum velle propter

ln

aliud , v. g. Inearnationem propter Redemptio-

timg

nem: fed hoc fieri nequit Juxta S. Thom. ]. cit.

Tedj

a. . quia Deus unicoactu vult finem & media,

!

]if

& non poteft habere caufam finalem íüae vo-

E

litionis utpote indiftinCteeab entitate fua: ergo.

É

l

Conf. 1J. Repugnat , ut intelle&us divinus intel-

hi

fAn

ligat unam veritatem propter aliam: ergo X

|di l

repugnat, ut voluntas divina velit

ram propter aliam.

-unam creatu-

! Dj

dmare

. D. 72. Nulla creatura poteft à Deo ama-

fittg

ri propter fe ip(àm, fiftendo in ea &excluden-

I

do bonitatem increatam feu finem ultimum, C.

UR fea

ofitivé quidem eam atringendo ranquam finem

It

fubordinatum, non autem fiflendo ibidem, nec

4i(

ultimum finem excludendo, N. 4 prob. xm.

As

D. Nonmovetur ultimató ab alio, fed à fe tan-

(ig

tüm, C. nequidem proxim& & cum fübordina-

T

tione; N. - IdemS. Do&or p. 1.q.65.3.2.ad2.

Tisd.

ait: *Finis proximus nonexcludir finem remo-

ld

tum. Unde per hoc, quód creatura corporalis

lj

m,non

facta e&: fluodammodo propter fpirituale

remo-

t

P-

Dz Drso Uuo.

669

a u

removetur, quin; fit fa&cta propter bonitatem

yia n

divinam.;, 744 22. D. Voluntas divina nequit

ts D

fpecificari intrinfecé & primarió àbonitate crea-

T

ta, C. extrinfecé & fecundarió, N. Ud inrel-

du

le&us divinus per ordinem ad res cognofcibi-

io ii

les, fic voluntcs ad res volibilas explicatur &

mentt

Wt

denominatur. 244 37. D. Volitio divina, ha-

bens pro objecto formali bonitatem creatam,

du

um v

non foret perfectiffima realiter & fübjectivé fea

entiativé; N. formaliter & terminative , fu£4.

| Pwp[ef

In ratione objecti proximi & immediati; C. ul-

lp

timati, N. Vide num. 216. dicta de perfe&tio-

d

ne divine copnitionis. 744 Corf. Z, & IV. feq. M.

Ts

Diverfa h&ec fünt inter fe, velle unum proprer

j V

aliud, & velle unum effe propter aliud. Prius

ergi

fienificat voluntatem Dei moveri ultimató &

intel

volitionem caufári à tali objecto creato; quod

R (

eft impoffibile: pofterius declarat voluntatem

aen

Dei uti aliquo ranquam medio ad finem, ac or-

inare unum ad alidd, v. g. Incarnationem ad

)

du

falutem hominum; quod eft veriffimum. Hinc

& S. Th.l.c. inquit: Z ergo boc effe propter

um

Loc; (ed o propter boc vult boc , excludendo fci-

näntïï

licet caufalitatem

phyficam & finalem ultimatarm.

n m

"dd Conf. II. .

J

&tus divinus in

N. Conf. Difp. eft; quia intelle-

ordine ad cognofcendas imme-

m

diaté in fe ipfis

Creaturas pro motivo non ha-

t

bet fuam veritatem effentialem; fed per fe eft

Md'

vis determinata & neceffarió cognofcitiva om-

i g

nium, ficut fünt in fe ipfis: adeóque nequit

»

una creatura effe ratio cognofcendi aliam; ne-

"

que motivum fübordinatum. Econtra voluntas

r

ivi-

Dz Dro Uwo.

670

divina pro morivo volendi creaturas habet bo«

Lie

Tminant

nitatem divinam , & ad extra eft libera ac indif-

ferens; adeóque & una creatura poteít à Deo

Q g«

IT

iptendi propter aliam , & efTefinis fubordinatus.

|ce(f

d

ARTICULUS IIL

ltdus

4n in Deo detur voluutas libera?

Donp

Ota. Certum eft r. , voluntatem Dei

| ll

296.N

fita

effe liberam à coactione; cüm Deus

voluntarié omnino acfineulla violenta ad unum

que |

16]

dererminatione, feu qua ab extrinfeco agente

proveniat, operetur.

Certum eft 5»., Deum

r

non effe liberum à neceffitate feu determinatio-

"r

ne naturali ad unum in füis operationibus &

lis(

intra; quiahz ; quibus fcilicet producuntur Per-

t

fone divinz, Filius & Spiritus Sauctus, ram

| 33") [

fünt neceffarie, quàm eftipfe Deus. Certum

l

uj

|

denique 5., neque Deum effe liberum in agen-

|

T

do ad extra ad ullum peccattm vel malum ; cüm

impew

conftet, Deum eflentialiter effe impeccabilem,

iL

L

Sola igitur difficultas eft de libertate à neceffita-

te, feudedifferentiaactiva & electiva circa crea-

: liandw

turas & opera bona Deo extrinfeca, five quate-

l

|

j

nus eft libertasexercitii, hoc eft cum pleniffimo

lii

dominio poteftas agendi vel non agendi, five

li

li N

üt eft libertas fpecificationis, h. e. fimilis pote-

ftas faciendi bonum hoc aut aliud, nempe ab

Ton

illo diftin&tum, vel diverfum, vel incompolfi-

bile.

Inter eos, qui hanc Deo perfectionem

li

ïed [

negárunt, referuntur à S.'Th.L. 2. cont. Gent.

m

lm

C. 23. Philofophi quidam, ab Alberto aufe

e

Dsg Dzo Uxo

671

btb

L. de caufis, & aliis fcholarum principibus no-

vicindi

minantur Ariftoreles , Avicenna, Averroés alii-

tD

que gentiles, qui dixerint; Deum producere

Qrdig

res ex neceífitate natura ; & quidquid vult, velle

neceffitate abífolutà: à 'Thom. Waldenfi L. z.

doctrinalis fid. C. '10. recenfentur Petrus Abail-

nj

lardus & Joan. Wicleffus, qui docuerint, Deum

non poffe facere, nifiea, queefacit: hisaddunturà

gm D

Bellarm. L.3. de lib.arb.C.1 5.Lutherus, qui inaf-

m Dus

fert.a. 36. dicat veram effe Wicleffi fententiam,

jiduut

qua habet omnia ex neceffitate abfoluta eveni-

p u

re; Ducerus, qui in L. de concord. C. de lib.

,

arb. tradat Deum neceffarió apere , quidquid

T?

apit; nec poffe aliter facere; Calvinus; qui L. r.

Ybus

Inftit. C. 16. $. 3. doceat, Deum agere, quid-

r

quid poteft agere, nec poffe ceffare ab eo, quod

5, f

apit, aut alind facere poffe & L. 2. C. 8. $. 5.

V

impoffibile appellet, quod neque fuit unquam,

nf

& neimpofterum fit, Dei ordinatione & decreto

m

impeditur: à Ste

ph. de Champs L. 3. de hae-

o

J

ref. Janf. Difp. 2. C. r5. Janfenius, qui L. 6.de

m

gr. Chrifti C. 11. contendat, Deum omni fpo-

PA

liandum libertate, fiad hujus effentiamn pertineat

aquit

poteftas agendi vel non agendi. Quorum om-

,mmm*

nium doctrina tum ab iis, qui eam retulerunt,

1d1, N

tum ab aliis'T'heologis communi fuffragio erro-

ris damnatur.

ji

r

297. Dico. In Deo datur ad opera ad extra

non mala, voluntas libera libertate indifferen-

o

d

i& feu quee non tantüm fit oppofita coactioni,

l

fed etiam neceffitati. Sequitur heec affertio qui-

dem ex illa; quà num. 115. ftatuimus; Deum

Ü auleï'

Ii'

aDio-

1

672

Dz Drzo UxNo.

|

abfolut$ poffe facere plura & majoraiis, que "

de facto facit aur facere decrevit: fpeciatimta-

T

men nunc Prob. Jurcvitate. 1. ex Scriptura;

que 1120 dicit, apere Deum ex confilio & pro-

ria ele&tione ; ad Ephef. 1. v. 11.: Operatur

us

|

L

omria fecundum confüium voluutatis [ue ; & v. 4

Sicut elegit z0$ im sp[o amte amumdi conflitutionem,

ut e[femus [autli. 1. ad Cor. 1. v. 27.: Que flul-

za fuut , elegit Deus , ut coufundat japientes: &9 in-

firma elegit Deus &c... 2. ad T heff. 2. v. 13.: /Vos

n

autem debemus gvatias ageve Deo femper , quàd ele-

ä

confilium & electio locum non habet circa bo-

erit vos Deus prümitias i [alutem, — |am veró

num ; quod abfoluté neceffarium fit eligere, fed

quod poffibile eft elicere vel non eligere; üt

non tantüm Philofophi; nerape Arift. L. 3. $.

& 6. Ethic., Ammoniusin L. deinterpr. Alexan-

der Aphrodis in L. de fato &liberr., Simpli-

uT

cius in comment. ad Enchir. Epi&eti docent;

LT

fed & Chriftiani Patres, INNemefius L. de nat.

hom. C. 33. & feqq., Darmaícen. L. 2. de fid.

Att

C. 27. & 29., An(elm, in L. de concord. in pr.

finí

part.; & Bern. L. de gr. &. lib. arb.; qucs fe-

LUE

I|

quitur D.'Th. 1. 2. q. 13.8.4. 5. & 6.. 2doEa-

dem objectum à Deo volitum non aliter deter-

LUR

minat ; nifi per volitionem divinam; Pfàl. 134.

m

v. 6.: Omnia quecuuque voluit , fecit. Ad Rom.9.

floy

v. 18.: Cujus vult , mifevetur , 69 quem vult , indu-

Fs

vat. 1. ad Cor. 12. v. 11.: Zlec autem operatur

Vida

il e

umus €g idem Spivitus , dividens fingulis prout vult.

EUT

Joan. 5. v. 21.: Sicut. Pater [ufcitat mortuostg vi-

vificat : [ie g Filius , quos vult , vivificat. Ex C.3-

a

V. 8*'

" Dr ;D.;z;o UNo.

6

7

til ( VSSP"'W

$.

»uli vult; [pirat. Sed ubi obje&u

:

m

V GRtm.

volitum determinatur tantüm per volitionem ,

Suput

indicatur indifferentia volendi & non volendi,,

lo o

Ut patet exeodem modo loquendi relato ad ho-

1.

mines; cujus exempla habentur Eccli 15. v.. p

u

"ddquod volueris ; porrigemanum tuam ; 3. R.

GDud.c

f

Poflula quodvis ,ut demtili ;

Joan.1 j. v. 7.: Quod--

eunque volueris , pete ;

1. ad Cor. 7. v. 36.:

Quod

vult , faciat , cui vult , nubat. Ex qui

bus liberta-

|T ll

tem in homine 'demonftramus vel intelligimus.

j

LE

T

31ià Eadem plura enuntiat de Deo füb conditio-

ne, f velit; Eccli39.v. g.: Si euim Domiuus ina-

jam ]

ea

guus voluevzt ,

Jpiriru. intelligentie veplebit. ilum.

Dan. 3. v

(9U7

:7.: DDeus nofler potefl nos de mmagibug

peft

2uii, Ó Rex ! libevare.-

Quod i noluevit , notum

ft tibi, Rex / quia deos

?uo$ n colimus. Sap. 12.

Aleyi

V. 18.: Subofl. euim tibi

; eim . voluevis; poffe...Ja-

N

COb. 4. v. 15. mone

k

; É

[o)

-

die aut craftino

mur , dum dicunt aliqui:

; ao

die ibimus; mercabimur &c.

m

Pro eo, ut dicatis:

ff Dominus volueria ;

£2 fivi-

[.d

xerimus , faciemus boc,.

D

Sed illa conditio adjecta

dx[»

fignificat: poteffatis ind

ifferentiam , ut velit &

)

! quL

non velit; tum quia ex fimili enuntiatione de

al

Jomine Eccli 1 5..v. 16.: $i volueris mandatafere

ef dc

i

vare , confevvabunt te , probatur ejus libertas cir-

ca mandatorum obfervatione

m: tum quia illae

t

propofitiones:. Deus,

du

fi.voluerit, mentietur ;

/

Filius. divinus,

li voluerit, facier, quod non

Al

viderit Patrem facientem

j

; fantblafpheme non

alio ex capite

; quàm quód illa conditio deno-

tet indifferentem poffibilirarem volendi & non

jj

volendi mendacium vel opus à Patre non pró-

j

u

ectum,

674

D& Dszo Uno. l

fec&tum. Unde Catholico non conveniet refpon.

fuit:

dere: Deum quidem alia poffe, fi velit ; fed non

Tirler

poffe velle ; prafertim quia

hec evafio à Wi-

DT

&

cleffo olim jam excogitata, fed à Waldenfi

db

Bellarm. ll. füprà cc. üt erronea fuit rejecta,

[ ün

juemadmodum & fimilis ludificatio Janfenii cir-

lilnit

ca libertatem hominis potentis diffentire grati&

jj

fi velir; reproba

tur ab omnibus. .. II. Ex Tra.

ffadii

ditione. Tuítin.

Quefl. Chriftian. 3. ad Gent.

Her

Si Deus , inquit , facit , quia eff ; coatlà facit , que

d

facit - fin facit , quia vult; [poute facit : [poute

Vs À

enum. faciens facit q

uantum vult, eg qualia vull

Hsl

|Tm;

£j quaudo vult.

em, vel Autor QQ. ad Or-

l

WIfe

thod, q. 114. afferit , a&omis divime potentiam

(f

aon uatuvali neceffitate , féd proprio confilio confia-

I

ve. Hilar..L. de Synod. fic de Deo fcribit: Ex-

lt

»wa corpovalis natuve

uece[fitatem. liber. emanens,

!pmp

J

quod vult , €g cimvult ,

eg uli vult , pvaftat ex fe[e.

Aby

Qmmipotens, tiequé

Nyffen. L. de fat. C. ult. :

U l

mature meceffitate , meque legis pvecvipto opt-

[

vatur , fed [unt illi omnia contingentia

etiam nece|-

ttod

2. de fid. C, 3.: Hec opera-

favia. . Ambrof. L.

77

zuv umus €9 idem

$

j2

pivitus San&lus , divideus [mgue

bf

lis prout vult , id ef , pro

libevo voluutatis avbitvio

'ttg

zon pro ueceffrzatis ob[equio. .

Aug. L. 22. de Civ.

"

[

C. 5o.: Deus ipfe munquid quoniam peccave n

H

b

potelt ; 1

deo liberum avbitvium La

leve negandus df

lm

Et in Enchir. C. 95.:

Tunc in claviffima luce ja-

lis

pientie videbitur , quàm certa & immutabilis €?

D7

efficaciffima fit voluztas Dei , quàm multa po[fit &

tte

gon velit , mibil autem velit, quod n po[frt. Epi-

[j

I

v.ll

[

phan,—Hære.E 70.5 Deus poteps efL, uf , 4?0-

d

,:

ss

-Dz Dszo Uxo.

675

aof

faciat : verüm facit alla; que divinitati coumgruunt.

pf

ÍpiW

Et her. 23.: Deus Pater bominem 2 ceteva om-

mia pro fua. voluntate procreavit.. Dama(c. L.de

hii

qduab. Chr.volunt.: Dévige gazira volugtate pre-

i rejg&a

dita avdirrióque eft libevo.: Bern.L.de gr.& lib:arb :

yfetid:

yeg

Lilertas à nece[fitate equo 69 indiffeventer Deo uni.-

verfzque tam male quàm bone vationali comvenit

Bd

aL

ereature.. Hisadde S. Bafil. hom.r. in Hexam.,

Hier. in Comm. adep. ad Philem. C. r. &alios

W T

j

apud Petav. L. s.deDeo C.4. — Corf. £. Quam-

h

WI

ul d

vis Abaillardus non inficiaretur in homine libe-

rum arbitrium, fed illud plan etiam fine adju-

d

fï;

vante gratià bene velle & agere poffe affererer,

poten

tamen inter errores,

quos S, Bernard. ep. 187.

jo uj

derulit ad. Epifc.

hit: B

& Cardinales Rom. Curiz,

tanquam ab eo in Introdu&ione

ad 'Theologiam

tátid

j exff'

propofitos , re&é refertur ifte: Quod limites pre-

Cribeet ompiporentie divine , affevendo Deum fa-

H

y f

cere pluva.mom po[fe, quim fecer

?. aut aliquaudo

ïipio i/'

fa&urus fit ; tum quia Abaillard

trod.

us ipfe L. 3. In-

TE

; ubi hanc doctrinam ftatuit , fatetur:

» opi-

jfc "

[j

Àil

Wionem bamc paucos aut mullos bábeve affect.

TOVe$ ,

I

€9 plurvimim diclis Sagtlovum , es

ahquantulum à

j [

vatioue diffentire videri: tum quia

iU

idem in Apo-

logia five Confeflione fidei, ub

i errores fibi

gt

objeétos velinficiando eos à fe fcri

ptos, vel eos-

(lmhlf«'

dem revocando diluir

; eundem revocat his ver-

y lt

bis: JDeum ea folumm

odo poffe facere cvedo, quee

y

iUP

ipfuin faceve comvenit:

»

€9 quàd multa faceve poteft.,

n

que mmquam faciet.

Co:jf. 1. Wicleffus erro-

i

l

rem de abfoluta reram omnium evenientium

jj

Jl

neceffirate fündat in his: Deus gibi] poreft pupdu-

jufW

ua

ctre,

676

Ds Drzo Uxo.

'tione.m

cere , ntifi q;tbd producit ; Deus smundum amplifica-

ve vel imminuere nom potefl , uec animas mifi adcev-

Jan

zum 9 fixum mnnerum creare; t patet ex ejus

ul j

'Trialogo L. 1. C* 1. & 13., & ex WaldenfiL.

(rtyg

25) PïO«

cit. C. 21. Lutherus Articulum 36., quo libe-

rum arbitrium hominis rem vocat de folo titu-

ljeus

fimm

lo, in hujus affertione (imiliter fundat in necef-

fitate omnium, quz à Deo provehiat, dum ait:

lbeni

« Fallit nos miferos homines rerum humana-

m

rum inconftantia, feu; üt vocant, contingen-

| st

itun

tia; oculos enim ftultos merguat in res ipfas

operáque rerum , nec aliquando elevant in con-

qlci

li p

Íípe&tum Dei, ut res füpra res in Deo cogno-

Ícerent. Nobis enim ad inferna fpectantibus

ii

LU

res apparent arbitrariee & fortuitee, fed ad fü-

perna fpectantibus omnia fünt neceffaria. Quia

fim

non ficut nos, fed ficut ille vult; ita vivimus;

Dem)

facimus,patimur omnes & omnia. Ceffat liberum

I'mpu

fber

arbitrium erga Deum , quod apparet erga nos&

teffi

ttemporalia ;

illic enirn, àt Jacobus ait; non eit

|

tranímutatio nec vicitfitudinis obumbratio;

hic

m

veró omnia mutantur &variantur.,, Ergo viden-

fu.

tur & Conc. Conflantienfe & Leo X. illud fün-

fione

damentum feriiffe, dum damnárunt illos Arti-

dy

culos.

De Calvino vide Nic. Romeum Spe-

Mil

übi

€tacul. 2., De Janfenio P. de Champs l. c.

Prob. Ratioue 1. Quodcunque gauder intel-

msg

Du

ligentià & ratione, gaudet etiam libertate feuli-

berá agendi voluntate; quia àt Honorius Au-

Q

uttodun. L. de predeft. & lib. arb.ait: Quibus

hfo

ine[f vatio , inefl etiam . volendi uolendíque libertas ;

Dmc

W

Nemef. L. de nat. hom. C. 41.: Dicimu cum va-

fione

!

DE Dro UNo.

677

hanfia

tione natüvd eonjun&am effé liberam volumtatem3

nj

Damaf. L.2. de fid.C.4. /zgelus eo ipfo, quod vatio-

feter t

nalis efl 69 inieligens, liberi eft avbivi ; df autem

Vatedi

creatus , inutabilis eff poteflatem babeus snanendi $7

€9' procedeudi in bouo , e? án detevius labgeudi, Sed

quit

TT

Deus fatione praditus eft & intellipentià, imó

TI

fümma ipfà ratio eft& fapientia: ergo. . 77. Effe

ümd

liberum, quia eft effe (üi juris & dominum füa-

hum

rum operationum , eft fingularis perfectio, üt

ia

paret in angelo & homine, qui ob eandem pre-

Ve

eruntur creatis ceeteris; & eft perfectio fimi-

ntinté

pliciter fimplex; tum quía non excluditur ab

0 cgy.o-

lia perfe&ione equali vel majore, quandoqui-

anti

dem immutabilit

as cum eadet conciliari po-

] dl

teft

; üt infrà dicetur: tum quia ratione fui &

j Qll

ormaliter non includit aliquam. imperfe&tio-

ivimu

nem; que enim in libertate hominis notantur

Vbnn

imperfe&iones, nempe quàd illa includat fu-

fpenfionem & indifferentiam actüs, inferat fuc-

[ganw'f

;,no.wc:-"f

ceíionem diverforum a&uum, fit inconftans

raIiO! 5

&mutabilis, poffitque deficere ad malum, ha

&

d

Ü VidCfl-

inquam, libertati humanz. non conveniünt ra-

.

il füt

tione füf, fed ratione fub

J

eft pura &

ecti; cujus potentia

gt

diftinta ab a&tu, & ür creatura ex

i?

nihilo pr

oducta ad. nihilum verpit, àr Patres

m

alibi landati docent. Sed Deo tribuenda eft om-

( ]'üïlt'

nis perfectio fimpliciter fimplex:ergo, .7//. Si

j [&UE."

Deus non foret liber ad extra, ergo ad agen-

y*

dum extra fe neceffitaretur vel ab alio; vel à fe

i 0[(1');15

ipfo: neutrum dici poieft; non rmum; quia

j

eus eft independens & füperior quolibet alio :

non

j

*«

-2dum 3. quia ipfe

fibi füfficit; neque ullo

d

w3

extra

678

Dz Dzro Uxo.

extra fe enteindiget , adeóque nec ulla Dei per«

fenti:

fectio id exigere poteít: prafertim cüm Deus

Tébmm

zequé neceflarió profunderet ex fe creaturas;

lii

ac producit Filium. & Spiritum Sanétum;. &.

T

cum ageret toto natura impetu &conatu, pro.

JISCO

infinita. & eterna fua virtute & potentia, effe-

Áper

étus quoque infinitos. ac eeternos. proferretz

&i

ergo. .Cogf. £. In homine datur liberras indif-

cngla

ferentig tum exercitii-tum fpecificationis: er-

D

t

g0o, cüm agere & non agere conveniat Deo;.

L

at

qui ex non producente mundum ab eterno fa-.

üui

[in

€tus eft producens mundum in tempore; &

4

tele

pr&terea jam hoc jam illud bonum, v.

.nunc

L.j,(

d

mifericordiam , nunc juftitiam velin eodem vel:

jï

fi d

in diverfis hominibus exerceat ; heec poteftasli--

I

bera eft participatio naturae feu perfectionis di-:

i

vine ; adeóque iíta non minüs, quàm alia Deo.

eft tribuenda.

t

Item homo vi füz libertetisan-

Vib

tecedenter. eft indeterminatus ad hoc. vel illud.

n

agendum: ergo cüm agere nequeat fine con-

L

curíü- Dei tum naturali tum füpernaturali in.

&in

actionibus falutaribus, nec Deus poteft effe an-

Wier

tecedenter determinatus , adeóque debet effe li-

E(&; 1

ber & habere facultatem agendi.tam hoc, quod.

fj

confequenter agit , quàm illud, quod confequen-.

tj

ter omirtit, vel.à quo diftinétum quid agit.

Cmp

Demum ficut ex lfa. z. v. 19.: 51 voluevitis &

Qs

Q

audievitis ane bona terree commedetis :: quodfa io-

luevitis , &g sme ad ivacundiam. provocaveritis , ga-

tb

dius devorabit vos ; aliísque Ezech. 18., Jerem. 7-

[ ;

& 18., Pfal. 88. fimilibus fententiis ob alternan--

D

tis a&ipnis fignificationem reté colligitur indif-.

erens

Dzs *DEo.UNo

679

i

fentia ac libertas humana; fic ex iisdem obcor«

n Da

refpondentis his actionibus mifericordizee & ju-

Qfeitt

flitiae divinee alternantis declarationem afferen-

dm; i

da eft libertas Dei & facultas faciendi plura, qui-

It Pm

buscontraria & facere- poterat ; & facturuserat,

yit, d

1 per homines conditio poneretur.

Conf. 1.

o

Si Deus non ageret. ad extra liber?, fed ex ne-

tiind

cellitate; ergo fequeretur 1., in eo nullam effe

(; d

liberalitatem, quia fecündütm Senecam L. de vit.

j D

beat. C. 24.: Zileralitas , quia libevo auimo profr-

etcmuïg-

cifcitur , 3ta uominata efl : ia nullo ejusopere fo-

)pOle J i

re beneficium aut donum, cüm juxra eundem:

) g, )

L. 3. de benef. C. 19.: Beneficium id efl , quod

n

quis dedit , cium illi licevet 67 uon dave ; juxta Mar-

wtcüasïij

cianum autem L. 2 r4.f£. de verb. fignif.: Dona

onis t

proprie [unt , que mullà necefftate juris , officii , fed:

j D

ponte pre[tantur : 'adeóque ficut juxta Richard.

WUs

Victorin. L..6. de Trin. in operationibus Dei:

vlil

ad intra gibil eff. juxta: donum lavgientis gratie y.

"1

Jed totum juxta proprietatem exigentis uatuva; fic

u

& in operationibus ad extra rem fe habere. Se-

ao

quererur 2., nec Deumorandumnectimendu m

dl

efle; cüm fruftra oretur; ut res bene fiatj.&-

qu

fruílra timeatur, ne res mal? eveniat, ubi res:

«

omnis ac eventus proficifcitur ab ente per fe

Ti

femper atque.tam antecedenter quàm confe-

vilt

quenter determinato. Sequeretur 3. , nullum in-

"d

hoc univerfo effe&um effe contingentem; quia

7

ubi primacaufaà & ex neceffitate, & quantum po-

n

teft, apit; nulla cau(a fagunda ei poteft refiftere;

uf

a tantà neceffitate move-

gdeþqu: cagfa fecund

Uu4

tur;

fs

x

680

DE bno Uno.

»

X

tur, quantà movet prima; at

que ita

, un-u'm f:x

; li

alio neceffitate abfolutà fequitur.

J Ia

298. Objic. Ex libertate indifferentiee fe

|qià

tur in Deo imperfectio; quia ficut effentia in

|ment

fe indifferens, ut exiftat vel non exiftat, invol-

!N

vit imperfeclionem, ita & effentia exiftens; fed

dNj

|Sicüt

ex modo tendendi indifferens, ut agat vel non

apat, etiam includit imperfectionem , cüm utra-

UT

que fit s&equaliter indifferens ad effe & nihilum:

vilip

ergo. Copf. I. Libertas , que eft in Deo adin-

du

tra agenie , eft perfectiffima: fed heec eft liber-

i

tas tantüm à coactione non à necelfitate: ergo

bert

fola libertas à coactione eft perfe&titfima, liber-

D

tasautem à neceffitate minüs perfecta, que pro-

| fbin

inde Deo tribui non poteft. —.Cozf. 77. Eiber-

il

tas contrarietatis ad bonum & malum morale

| Df

repugnat in Deo, quia contrariatur ejus fancti-

i

t

tati: ergo cüm libertas indifferentie etiam con-

| N

trarietur ejus immutabiliati ; in Deo repu-

Onr

gnabit.

:

tione

- 3. I.L n

pral

. ? parit. Difp. eff; q—ufä- in effen;

tia indifferente ad exiftendum vel non exiften-

g

dum, effe & non effe feu nihilum efficit ipfam

of

effentiam , & eftintrinfecum: in exiftente veró

prm

effentià indifferente ad agendum vel non agen-

ls

um effe & non effe atficit efectum, & fpe&tat

h

tantüm ad extrinfecum ; unde nulla in pofterio-

(;

zi ütin priore, imperfectio in effentiam redun-

at

dat, quemadmodum hoc ex caufis etiam crea-

tll

tis liberis prae neceffaria preeftantioribus ab om-

m

nibus agnofcitur. 44 Corf. L. W. D. M. Liber-

EU

tas; que eft in Deo ad intra agente; eft perfe-

[

&utfima

E

T

—

Dr Drzo Uxo.

68r

Tuurd

&iffima in fua agendi linea , C. in omni apendi

linea; N. Omnis a£tio divina eft perfectiffima,

Wieltgs

A

quia eft perfectionis infinitae; pro tatione ta-

efentüt

l

EL

men termini actio Dei eft varia: cüm in verum

hn imt

repreefentative, in bonum affectivé & profecu-

ifens H

tivé, in malum averfativé vel permiffivé tendar,

,ratvel M

Sicut veróexeo, quód tendentia Dei profecuri-

lm

va & affectiva in bonum fit perfectiflima , male

vl

colligeretur eandem tendentiam debere ferri in

Da«dit

malum, aut, fiquidem diverfà fit; effe minüs

d

perfectam: fic & malé infert objectio contra li-

ite

bertatem indifferentie. — Praterea ratio, cur in

agente Deo ad intralibertas fit tantüm à coactio-

y, lt

quæmü

ne, inde petitur, quód terminus produ&ionis

[ Jie

hic fit identificatus, neceffarius & infinitae bo-

mon.

nitatis, adeóque hsec libertas termino fit pro-

s find

portionata &unic? poffibilis: cüm veró termi-

m

nus a&tionis divinze ad extra fit à Deo diftinctus,

n

contingens & bonitaris finitee, ex oppofita ra-

tione libertas indifferentiee Deo tribuenda eft;

d

preefertim càm etiam exemplum libertatis crea-

) e][]'[kn'

te accedat, quz refpectu Dei tanquam boni

;

neceffarii & infiniti eft fpontaneiratis dünraxat :

refpectu boni creati autem indifferentie liber-

t

um

tas & contradictionis eft.

d Copf. I 9. -N.

fubp. Co

d

"f. Nam immutabilitas flat in repagnan-

!

oüem'ä

tia; nequid Deoaccedat , quod anté non inerat,

aut ne inlocum ejus, quod inerat , fübftituatur

i

"

p

aliud; quod non inerat; adeóque confequitur

jam flatum abfolutum. & determinationem:

f !b (f

&WW

econtra libertas indifferentiee cüm dicatur po-

r

tentiaagendi vel non agendi ex propria electio-

(j

Uu 5

ne

682

.Ds Dzo üwp;

prouwni

ne ac vi fle&endi fe ad nutum , preecedir ftatum

abíolutum &determinationem ; unde fecündüm

ltim p

ii

idem fibi non opponuntur , atque hinc nec con-

ftiaind

trariantur.

Quodíi etiam libertatis exercitium

ltiongr

fumamus, & fupponamus factam determinatio-

nemjprounaparte , cum illa quidem.ihtelligetun

prouli

te cii

etiamnum ftare potentia ad partemalteram , non

fl

confequenter. tamen, fed antecedenter; unde

Vaf

ruríus apparet , nullam hinc opp

1

oütignem cum

,

immutabilirate erui.

|üttq

299. Jifl. . Deus nunquam fuit indi

fferetivs

| Q ey

! Of

ad volendum v. g. producere mundum;. tum

quia non poteft affignari ulla pars etiam virtuae

Qf

lis in eeternitate; pro qua Deus potuerit non

bty

habere volitionem producendi mundum: tum

iif

quia volitionem hanc habetab &pro tota eeter-

Eu

1

nitate:erponon fuitliber. Corf.7. Deus faltem ob

1 US)m(

decrerum immutabile producendi res eas; qu&

d

jam in tempore fünt ant erunt, ab aeterno ha«

Qate

bitum non poteft non producere eas res: ergo

de facto non eft liber; aut faltem Dei libertas

tdln

eft minor libertate créata.

Conf. 1. Si Deus

T pr

potuiffet habere decretum non producendi

&i

(

li

mundum, caruiffet perfectione infinità; quia

caruiffet decreto producendi mundum ; quo

fb

T

i

de facto habet, & eft infinitee perfectionis: fed

fequela eft abfürda & impoffibilis; cüm aliàs

'"ihng

T

Deus non foret omniperfectus: ergo.

*

&. D. 4. Nunquam fuir indifferens !

ndif

lg

]tod

ferentía fufpenfionis, & quafi indiguerir aliquo

tempore ad deliberandum, C. indifferentià ele-

BC

fs

&ionis ; que excludit determinationem aliunde

pro-

s

*

Dz Dgo-.Uxo,

685

ll provenientem, & includir potentiam ad oppo-

hu Mtam partem propriz electionis ac determina-

Cnecut

uonis, IN.. /4d prob. 1m. C. A ff., fed JV. illatio-

yercnt

nein inde faciendam. .Quamvis enim Deus vo-

ité

litionem hujusmodi: non potuerit non habere

yel

pro ulla parte virtuali eeternitatis, correfponden-

jam, t

te fcilicet inflanti temporis five veri five imapi-

&t u

narii; feorfim fümptà ab aliis ; cüm non pothit

j lt

ulla affignari, anté quam non fuerit alia, & hiric

ante quam non éxtirerit hec volitio : tamen po-

vt

tuit eam non habere pro tota eeternitate feu pro

omnibus eeternitati

[ i

s partibus virtualibus colle-

p viti

&tivé fürptis; co

mparatione cujus ánte quam-

lib

eijt t

et partem determinatam divina volüntas fuit

m: i

indifferens. & fimul duratione curn hac indiffe.

2 at

*

rentia concepitactualem volitionem. Nam quod

iemol

in creata volitione eft primum inftans tempo-

» qW

Ii5; indivina eftaternitas: non quatenus cocxi-

o

tit inftantibus temporis veri vel imaginarii , fed

s

quatenus ante

quodlibet determinatum przin-

tellipitur zeter

l

t

nitas; & in eodem ordine ratio-

j

]u

nis precedit-

libertas Dei quafi in actu primo,

einde veró li

uce[ldl

bera volitio decernitur, quam ne-

ceffarió confe

quitur immutabilis conftantia. 724

quvf

,

prob. 2d. C. Aff.. D. ill. Ergo ab & pro totacter-

j

nitate volitionem hanc non poteít non habere:

H

impotentià confequente liberam determinatio-

nem , C. impotentià antecedenté,N. 44 Corf.£.

$

E. 1. D. 74 fimiliter. Res éas non poreft non

producere impotentià confequente , C. antece-

glquU

1üädf

dente,-N. - & 2. N, Corf. Quia ficut. actuale

exercitium libertatis in- creaturis adhuc libera

thlüdg

pr&

xa&iq

ag

684 .

Dr Drzo Uxo.

actio dicitur ; fic & volitio divina eriamnum li-

p

bera eft: quatenus in tempore adhuc refpicit

cend

st

tale obje&tum, quod potuiflet non refpicere nec

amplecti, fi noluiffet ab zeterno res eas creare.

100

«4d 2d. part. Conf. . IN. Quamvis enim vo-

que

luntas creata non folüm fit indifferens, ut fe-

p

mel eligat vel noneligat; fed etiam ut priorem

n

Tnur

volitionem retractet vel ab ea defiftat, quod

poftremum Deo ob immutabilitatem non com-

m

petit: tamen libertas creata ideo non eftmajor ;

liq

tum-quia variabilitas heec non eft perfectio li-

Qo

&l

bertatis; fed potiüs imperfectio, cüm fit infir-

mitas & inconftantia proveniens vel ex imper-

Á [/

Tifi

fectione cognitionis, vel ex mutatione patlio-

num, vel ex naturali inclinatione percurrendi

ld

plura bona, & tranfeundi ad alia objecta, quee

lx

TY

fimul omnia attinpgi nequeunt: tum quia Deus

unico fuo a&tu fimul & femel omnia decernit,

W.

dq

quz voluntas creata per actus fuüos diverfos &

variatos decernit; imó ob infinitatem obje&to-

Qs

tlty

rum poffibilium nequidem decernere poreft.

--

"d Conf. II. w. N. feg. M. /4d prob. D. Carui-

fet decreto quoad entitatem actüs, fecundüm

ml](h

quam etiam eft infinitee perfectionis, N, quoad

Ti

Ij

terminationem a£tüs aut terminum, fecundüm

quem non eft perfe&tionis infinire, C. Duo

BN

«

hic fal(à videnturin argumento füpponi: 1mut

decreta Dei eorümque pro varietate termino«

ls

rüm tendentias varias effe entitative diftinctass

Vel

cümtamen nonnififit unicus voluntatis actus vel

um

potiàs unica Dei enritas fimpliciffima tendens

ln

fi

in diverfos terminos,,- v. g. mundum noftrum

produe

um

Dz Deo Uxo.

685

n

producendum, & mundum alium non produ-

cendum: unde conftat eandem entitatem de-

caefp

r

creti manfüram, fi Deus decreviffet mundum

45 C

non producere, ficut nunc eft entitas decreti,

enim n

que noftrum mundum decrevit producere.

uf

2dum eít , omiffionemdecreti de mundo produ-

t prort

cendo, aut potiüs decretum non producendi

i, (

mundum non effe. perfectionis infinite;: cüm

100 00

tamen ratio perfectionis infinitze habeatur urro-

[imit

bique; & fit volitio divina feu Deus ipfe volens

(edin!

producere, five omittens aut nolens prodücere;

hii

ac Deus pratereaper ejusmodi omiffionem pof-

fit oftendere infinitam fuam füfficientiam , do-

y i

d pämül

minium , libertatem, & in particularibus omit-

x

tendis ordinatam fine aliquo fuperfluo univerfi

h qi

diípofitionem , ficut per productionem rerum

ia Det

alia attributa manifeftat: unde fequitur, Deum

m

non cariturum perfeCtione infinita, fi careret

vetioi

decreto mundi producendi, ficut nunc perfe-

ol

&tione illà non caret, quamvis careat decreto;

k m

alterum mundum producendi.

(

300. Z1f?. 1. Natura quó eftperfectior, eà

d

majorem habet inclinationem fe ad extra com-

municandi ; adeóque natura perfectiffima; qua-

r

lis eft divina habet maximam inclinationem fe

d

communicandi: fed ubi eft. maxima inclinatio

m

j

ad fe communicandum, non poreft effe liber-

tas indifferentize ; tum quia alias Deus poffec

termlf'f"

jj

velle quid naturali fuse inclinationi contrariumz

tum quia hzc inclinatio poffet fruftrari , & eter-

g

nüm carere eo: bono, ad quod inclibatur : quae

us ne«4

m

J

plan$ abíurda (unt:.ergo. 'COIIZV 4 oDe

C*SH&R

PrOd

ia

686 '

Dr Dzrzo Uxwo.

tlba

ceffarió fe ipfum amat amore perfectiffimo: fed

hic amor Deo vult omne bonum tum intrinfe-

paítd

bonn

cum feu perfectiones ejus infinitas, tum extrin-

fecum feu perfectionum divinarum manifefta-

Ton d

du

tionem ; gloriam Notninis & cultum à creatu-

,(

ris; üt patet ab exemplo hominis feipfum aman-

x«

Tican

tis, & hinc bona tam in - quàm extriníeca fibi

citür

volentis; item hominis amantis Deum,; & ex

hoc amore eidem gloriam Nominísque cultum

Áippo

dony

neceffarió deferentis.

Corf-I1. Deus neceffa-

Wtg

rió vult füas virtutes & honeftates intriníecas;

duf

cujusmodi funt fumma liberalitas , mifericordia,

juttitia &c.: fed omnes ifte Deo non conveni-

r

f

rent, nifi creaturas produceret:.ergo creatu-

ras neceffarió vult producere: prafertim cüm

N

Ti

actus harum virtutum fint perfectiones fimpli-

citer fimplices ; ac preeterea actus fecunduscir-

EUR

A Y

ca perfectiffimam honeftatem obje&torum fit

IN

melior , quàm actus primus (ïïlus, five poteptia

n

fineactu fecundo.

7

bet

ti;

x D. M. Natura quó eft perfectior , ha

majorem , & natura perfectiffima haber maxi-

:inam

mám inclinationem ad extra fe communicandi,

Ka

intelligendo per idaptitudinem & porentiam;

M

|RQ

intelligendo exigentiam & neceflitatem, fuld.

iMf

abfolutam N. hypotheticam & ex füppofito;

pita

quód natura rationalis velit; C. - Poffe aliquid

fs

ad extracommunicare eft perfectio naturee com-

Clina

municantis , eáque tantó major, quantó melius

id eft quod communicatur; quia narura com-

tita

R(p(

municans hujusmodi bonum continere debet

po-

ln

in eo- genere caufz, in quo communicare

teit:

Dz Drzo Uuo.

687

fimo: f

teft : actu communicare fapponit quidem hanc

intei

perfectionem, ex eáque provenit, ac preeterea

m eurt

bonum eft illi; cui quid communicatur; non ta-

nanfel

men in f& perfectionem formalem femper di-

à a

Ccir: üt patet in materia fe communicante for-

Im at

mze , & in patre per generationem fe commu-

nfeet t

nicante filio creato ; ubi in priore, quod perfi-

j &t

citur,'& in pofleriore, quod privatur aliquo

: cUlton

fupponitur vel fir imperfectio: neque perfe-

&ionem formalem dicit aut addit in Deo. f? ad

af

v

extra communicante, cüm fine illa omniperfe-

rícor

&us fuerit jam ab eeterno; neque perfectior fit

con

cum quàm fine creaturis.

Preter hanc veró

aptitudinern & actualem communicationem füi

- Qrat

ám d

ad exrra poreftadhuc confiderari queedam pro-

fím]:

penfio naturalis , que tribuitur bono ad füi dif-

dusci

'ufionem feu communicationem ad extra: atque

mm/

&c in creatis quidem provenit ex limiratione

naturee ac indigentia; n divinis veró ex perfe-

w

&ionis abundantia & infinita quadam excellen-

tia: fed ficut haec in creatis quibusdam, (cilicet

Ofrw

x

inanimatis, eft abfoluta &neceffaria , in aliis nem-

pe angelis & hominibus fübordinata libertati &

pid

fiüm

quafi. conditionata; fic propenfio Dei ad extra

fe communicandi ad

h M

alterutram referti poteft.

gl

Referendam aurem ill

am ad poftremam claffem

patet non taniüm . ex arpumentis nóftrae The-

'e'aliqfj

o

Íeos; fed ex hac ipfa objectione ; ubi ficur in-

n

clinatio ex perfe&tione naturz urgetur, fic in-

n

clinatio perfectiori natürae

; nempe liberae; eor-

refpondens afferenda eft

; in quam rem Sanétus

T

homas ; licàt q. 19. 8. a. in. Qorp. dixerit:

"du

** Hoc

Ü

ia

6$8

Dr Dro Uuo:

« Hoc pertinet ad rationem voluntatis , ut bo:

fs

num, quod quis habet, aliis communicet fe-

bonin

cuhidüm quod poffibile eft: & hoc precipué

qui

pertinetad voluntatem divinam,à qua per quan-

) m

dam fimilitudinem derivatur omnis perfectio;,

Qifim

loquitur deinceps a. 3. in Corp.: C Lomitas

ttife

Dei fit perfe&a, €9^ e(fe poffit fine alis , cium milil

.totae

ei perfectionis ex aliis accvefcat , fequitur , quàd alia

d

à [& eum velle won . fit ueceffavium alfolutó; & in

qudj|

refp. ad 3.: Dicendum , quod non eff naturale Deo

I me

velle aliquid aliorum, meque tamen innaturale 69

| r

contva gatuvam , [ed efl volustavium. . Ex his au-

[

tem patet tum, quàód quantumcunque infinité

Que]

illa inclinatio crefcat, nunquam fit libertati con-

ján,

traria, tum quid refpondendum ad proP. minoris.

D

Quia enim inDeo eítinclinatio íe communican-

fuppgi

di, fedliberé , ac proinde in utramque libertatis

(ini

partem propendeat , atque hoc ipfo ad non com-

Átim

municandum , filibuerit pro mera Dei voluntate;

U

fequitur 1mó, voluntatem liberam Dei fe non

Ce

corhunicandi non effe contra naturalem inclina-

fol

tionem fe communicandi, fed fecundüm illam:

[Ur

-2dó, non fruftrari eandem inclinationem & ca-

;

nf

!

rere bono íüo; quiaquà parte propendet à

Nitiy

liberam communicationem cum pleno dominio

Pota

& indifferentia, eidem fàtisfit per actuale ex-

f]me;

ercitium hujus libertatis , cohibendo füam po-

Qün]

tentiam à qualibet communicatione : prater-

d

quam quod proprié dici nequear, inclinatio

lm

fruftrari aut carere bono, fi bonitatem ad extra

fj

non communicaret; cüm Deo nec deeffet ali-

N

QO

cïatup

| l;

q?is actus illi debitus, aut quo ipfe perfi

magis

Dr Dro ÜUxwo:

/689

$, u

üniot i

mapls, quàm oppofità volitione; nec ali

quod

bonum ipfi neceffarium , utile,aut pertine

ns ad

preup:

ejus ftatum vel perfectionem. — 42 Cof. 7: g.

pequül-

AV. min. Amor Dei erga feipfim foret perfe-

yerfc&ilo1

Ciffimus, etiamfi non veller fibi ulla bona ex-

ni ht

h

n

trinfeca; cüm Deus fibi fit. fufficientiffimum ac

( 9

torale bonum & independens à creaturis. Hinc

m

difparitas patet ad exemplum imum ex e€0;

l

&i

quoód homo bonis extrinfecis ad fuam perfectio-

ul J

nem egeat , aut lis falrem mapis perficiatur:- ad

ii

2dum veró ; quia hec bona debentur Deo à

hd

creatura ex fappofito ; quód exiítat, adeó ut ne-

T

que Deus huic juri fuo & debito creature ce-

"a

Gere; nec omittere poffit efficacem volitionem,

n

ut fibi honor & gloria tribuatur: ab hac autem

n

füppofitione praeícindendo , Deus pro fupremo

berti

dominio ac libertate poftponere poreft extrin-

Y

ecam gloriam.& laudem, omittendo prorfüs

(

m

creature produ&tionem, & poriüs fibi compla-

&f

d

cere in ífummo dominio ac fufficientia; quacum

m

folà non minüs gloriofus ac felix permanet ,

ni/

quàm cum creaturarum gloria & honore. 44

)l

Conf. L. 3. D. M. Deus neceffarió. vult. fuas

U

virtutes intrinfecas & honeftates quoad. vim &

j

D

porentiam ; C. quoad exercitium & actus,/u/4.

g

fümendo exercitium & actum entitativ & fe-

[

T

cundüm id, quod haber in Deo, C. fümendo

fi

denominativà & (ecundüm id, quod habet in

UCW'

termino, N.

In fenfu reali tum vis tum actus

jm

cujuslibet divinee virtutis eft ipfà Dei fübftantias

[fa[ ah

adeóque eriam actus ulrimus liberalitatis, mife-

j

ticordie &c, exiflir femper, & exifteret, five

yn

Lj

X

CEre8e

690

Dz Dzo bNO.

.

creature fint, five non fint nec effent: in fenfü

volu

formali; ubi quàcunque ratione diftinguimus

dim

actum à virtutis fübítantia, actus quoad entita- — d i

Tietm

tem conftituitur ex volitione Dei neceffaria,

quoad denominationem per refpe&tum ad ter« — lx

fU

minos; üt infrà dicetur. 444 17M/m , quod ad«

ditur, fijuxta dicta fermo fit de actu denomina-

litor

volt

tivé fumpro; &. /V. /7/;; quia ejusmodi aéctus

non eít melior ipíe; quàm nonipfe, üt ex num;

BEU

Vinà

pr. colligitur. Atque hinc à quibusdam illi aétus

dicuntur perfectiones continpentes,non quidem

i

tales, qua imperfectionem involvanr, quate.

li !

nus non folüm poflunt effe vel non effe, fe

j

frod

etiam Deo non femper infunt, vel definunt in-

us

efTe: ted imperfectionis expertes, quarenus fic

inq

poffunt effe vel non effe, ut vel nunquam fint,

]

vel fi funt, ab &terno & pro sterno infintj

Iij f

lus

quamvis debeant dici perfe&tiones extenfivee tans

tüm & fecundüm quid , utpote incompoffibiles

j

fice

cum alia aequali. /74d 2dum s. D. In creatis, C.

in divinis, V. 74//. &? Supp. Ratio negationis

tüm

1mza eft, quia affertum hoc locum duntaxat ha«

ftgg

bet in potentia realiter ab actu diftincta) limi-

m

t

tató perfecta, indigente aut capáci augment

perfectionis, quod ad divina non pertinet. Ra-

m

tio 2dz eft; quia in Deo actus primus non e

It

fine a&tu fecundo, five in fen(ü reali , ubi utrume

ttih

que eít identificatum, fivelin formali, ubialtere

on

^

uter actus fecundus ab zterno habetür.

If

301. Obferva. Ex Recentioribus nonnulli

WO

fünt, qui moralem quandam neceffiratemad ali-

D

quid extra fe producendum in Deo admittunt?

li

volunt

-Ds Drzo Uxo.

69t

nf

volunt autem

'eam effe propenfionem quan-

ingujmlz

am íeu

inclinationem ^ divine — voluntatis

d ett

ad. unum

contradictionis vel

fpeeificationis

ecelri

membruüm tantam

; ut fundamentum inde prae-

malte

beatur

; prudenter & morali cum certitüdine ac

quit

infallibilirate judicandi, quód Deus hoc fit vo-

enon

litarus, & nunquam aliud , quanquam ad iftud

yli dl

volendum phyficé ac m

etaphyficé propriam

'euut

libertatem habeat.

Juam veró in partem di-

iliadus

vina voluntas propen

deat, fatentür Autóreg

ygt

"

iidem nobis conflare non po

fle , nifi à pofterio-

;

ti per experientiam effectu

um, quos de facto

efïfy

L

; producit,

, Deus fem

& ex principio illo adjuncto: quód

mf

per faciat optimum. — Hoc enim po-

entt!

j üto'confä

quens putant , quód hic m

undus opri-

m It

mus fit; quia illum Deus fecit

; qui nunquam

infin

nifi optimum facit: & quód ad

hunc rnundum

vet

eus fuerit moraliter neceffitat

us; quia melius

of

erat eum fieri, quàm non fieri

; àc Deum decet

ali/

- facere; quod meliiis effe cog

nofcit.

Reliqui

sgari

ii

communiüs id nepant: quia moralis hze

;

"

c necef-

a

itas non fundatur inprimis in bon

itate creata,

T

càm ea fimplicirer finita fit,

& à bonitare Dei

gt

infinité diftet

;m

[

; adeóque ad Deum neceffitandutn,

"

[

. Ut fe velit ac

eligat; infinité minus pondus ha-

' bet; quàm b

"

onum creatum valde exiguum ad

u

trahendum i

n füf amorem voluntatem alicujus

EW

j

i

hominis, q

ji

deinde nec

ui. bonis ereatis maximis abundat:

in bonitate divina; quiacertum eft,

quód boni

tas Dei intrinfec

a ipfüm moraliter

gd Ü

non neceflitet ad vole

ndumi aliquid , quod equ&

itit

fapienter

ac fancté nolle potuit: fed & certum

j

&2

€li

632

Dr Dso Uxo.

pH

eft, quód Deus hujus univerfi productionem -ïgam

zeque fapienter ac fancl potuerit nolle, ac de

Tibero

faéto voluit; quia cüm Deus phyficé aut meta-

*| ts n

hyficé faltem potuerit habere volitioriem; non

plcit

roducendi extra fe aliquid , ac preeterea phyfi-

p

c& & metaphyficé impoffibilefit, ut una Dei vo-

Is

litio fit minüs fapiens & fancta , quàm altera; ut-

vimi

pote infinité fapiens & fancta; fequitur, quàd

Tiun

liic

seque fapienter & fanété potuerit velle non pro-

ducere mundum, adeóque ad eum producen-

fan

dnm ne moraliter quidem fuerit nece(firatus.

u

Quodillud principiumadjunétum attinet; reco-

p

lenda fünt ea, que num. 118. & feqq. dix

diädl

i

imqs,

confulique poteft Tr. de Incarn.

ün

hg

Qu snzs: o quonam confifat Lilertas Dai?

Y

302. JVota. Ne in hac quieftione , cujus dif-

ET

ficultas 'Theologis, quantumlibet de libertatis

[

divinse exiftentia certis, pro snigmate facra-

hi

tifimo, vel nodo infolubili aut myfterio à (ze-

din

culis abícondito paffim habetur , fine neceffitate

d

aut majore certé commodo ad recenfendas & re-

pro.

fellendasaliorum fententias latitis evagemur, Iup-

Veí

ponere hic duo poffumus , quz alii magno argu-

mentorum numero ftabiliunt. xmum eft, actum

Tig.

Dei liberum conftitui non poffe peraliquid Deó

Tint

extrinfecum: 2dum , neque eundem adeequaté

din

& adeó. Deo effe intrinfecum, ut nequidem

&

in-obliquo & terminativé aliquid extrinfeci di-

W

fe&tio-

cat. Cüm enim hic idea Dei ejüsque per

n

nes, fimplicitas nempe, necefliras acimmutabi-

lf

litas in effendo illaee fervandae finr, prius illud

are

Tin

DEjDEo Uxo

695

Yehone

flare non poteft: quia veró preeterea actuum

le; i

liberorum contingentia & defe&ibilitas exliber-

Ut r

tatis notione afferenda eft, neque pofterius fim-.

Tefr t

pliciter füftineri poteft. Itaque, quam in Philofo-

eplji

.phia plurestenent, quámque in explicandis ple«

àDet

risqueattributis Dei refpectivis hactenus ufürpa-

Ictulr

vimus, methodum explicandi , hic etiam ad plu-

r,qii

rium exemplar tentabimus.

Ut.autem; quae

0npro

huic materiz fingularia fünt, faciliüs cogno-

gt

Ícantur, adlibertatis naturam attendendum eft.

Vf

jJam veró quatuor in eo fpectari poffünt; in-

gt

primis zdifferegtia , quee eft vis activa fe fle&ten-

jj

diad nutum, feu poteftasagendi nec ex fe neque

aliunde dererminata; & in hac libertatis effen-

: Dii

tia antecedenter ad exercitium confiflit: dein-

de detevminatio , quie eft. exercitium libertatis )

isd

feu actio libera hujus indifferentiee: poftea fu5-

lbett

jetum libertatis, quod eft illud , in quo refidet

d

indifferentia illa feu vis a&tiva & poteftas apen-

r

di memorata: denique fermizus libertatis, qui

agl

eft illad, quod immediaré à libertaris fubjecto

jsdtt

producitur , & proprius fcetus eft illius vis a&ti-

,

1lïï)rup'

Va fefe ad. nutum flectendi.

j at

Porro circa tria poftrema, que hic maxi.

( al

mé in a&uum liberorum explicatione confide--

i p

rantur, quadam obfervanda fünt.

15]ó qui-

æquaiä

dem exercitium liberratis nihil eft reale füper-

gt

additum fübje&to & terminollibertatis; um quia,

f P

üt ex Philofophia füpponimus, à&io realiter

:

ii

non diftinguitur ab agente & paffo: tum quia;

gii

fi fübje&tum libertatis ad fui termini productio-

o reali intermedio, &ead.

nem «indig—e,ret aliqu

j ül;

i

rxs

mitten-:

694

Ds .D/EO UI;TOJ

4

mirtendus foret propgreffus in infinitum, &im-

Quu.

fügd

poffibile effet terminum, producere: tum quia

fubjectum libertatis fe ipfo &ex proprio domi-

t ve

dettat

nioagit; unde juxta S. Anfel. L. de cafü Diab.

C; 27., aliósque nequit dari ratio , cur voluntas

dbjs

velit; nifiquia vult. 2470 Si tamen hocexercitium

UT

ütill

fumatur formaliter, eft refpectus & relatio pree«

dicamentalis (ubjectiad terminum: non tamen eft

Tet &i

zelatio quafi mortua & fupponens füum rermi-

ijii

num , fedactiva & eum efficiens ; quia fübje&tum

TW

libertatis refpicir aliud, ut fit vel non fit ; ut fit

Mþe

hoc velillo modo. 3770 Ad principii liberi feu.

Aff

Wi

fübje&ti libertatis rationem non requiritur per fe

ut poffit intra fe feu immanenter agere vel nou

tf

agere; quia fi ex propria vi, nütu ac dominio

tl

fe queat determinare ad unum, vel agere hoc

T

t

ira, ut pq(ïït Íe non determinare aut agere aliud;

At

quamvis jam immanenter non agat ; habet tamen

totam rationem indifferentige ac exercitii liberi ;

j

Veld

adeóque vera libertatis fübjectum eft. 470 E con-

trario aut confequenter etiam actus immanens

T0tgy

Ttür

poteft abfolutà loquendo effe libertatis fübje-

€&tum. Poteft enim intellipi facultas invincibili-

Pt

ter quidem determinata ad volendumn, ita utà

f

volitione elicienda abftinere nequeat ; & tamen

lg

illa facultas fic redacta ad actum vel etiam voli-

3

f

tioni identificata poreft adhuc concipi indiffe-

rens ad volendum hoc vel illud. $70 Qüia no-

(is d

Wl

ftra voluntas eít facultas immanenter operativa

& non fémper reducta ad actum, terminus li«

W

t

bertatis noftre eft noftra volitio, utpote quam

circa

B

libera illg facultas immediaré producir , &

quam

bE Dro Uxo.

695

r;,l&im-

quam ex nutu dominàrüm exercet: ubi autem

m qu

fübjectum libertatis vel non aperet immanen-

io dor

ter ; vel effet ipfe actus immanens; terminus li-

ia Did

bertatis forer illud obje&tum extrinfecum, quod

volin

fübje&tum ad extra rantüm agens produceret ;

grott

vel circa quod a&tus ille immanens verfàretur ,

ut illud producat. 670 Si terminus libertatis fo-

af

almend

ret extrinfecus fübjecto libertatis, ille fine ulla

YreIm

ujusimmutatione produceretur ;; deftrueretur,

um

inutaretur; rum quia illud, in quo fit mutatio,

m

nempe terminus, fupponitur effe merum ex-

li

trinfecum: tum quia per productionem termini

urperl:,

veldeftru&tionemnnihil inciperet vel defineret in-

d

trinfecum: tum quia exercitii libertatis, utpote

lomi

Telationis , mutatio fieri poteft per folamtermini

re li

variationem fine fuübjecti.mutatione, üt in fimi-

al

lirudine aliisque preedicamentalibus relationibus

ii

contingere certum eft.. 7772 Denique . cüm fub-

jl

jectum libertatis fupponatur exiftere, illud eft

jbw

vel dicitur neceffarium: quia veró terminus ad

n

nutum fubjecti exiftere poteft vel non,, eft & di-

1

citur contingens: demum quia exercitium li-

ndbl

ertatis realiter non diftinguitur à fubjecto &

termino, ratione illius vocarur neceffarium, ra-

r m

*

t

tione hujus autem continpens.

.303. FRelboudeo. Libertas Dei confiftit in en-

lm W

mdlï!ï

titare volirionis divinz pro nutu fuo refpicien-

"

tis & connotantis obje&um contingens: adeó-

j

que fübje£tum hujus libertatis eft unicus, fim-

plex , neceffarius & immutabilis a&tusdivinee vo«

3

"l

Ü qü&ü

luntatis; terminus eft aliquid extra Deum ; ex-

Ó qid

ercitium eft aCtivus refpectus, habitudo vel re-

X 4

latio

quam

696

. Ds Dro UN64

fatio illiusad hunc. Prob. Hicrmoduslibertatem — lib

divinam explicandi habet omnes conditionesad — m

myfterium hoc fecunidum ideam Dei, narüram — qui

libertatis & compofitionem oppofitorum prae g

" Ndler

dicatorum exponendi; Nam 1720 cürn idea Dei.

ftet'in ente à fe, hoc eft, neceffario ac perfe

füro

mod

&itfimo, & in quo proinde nulla eft potentia

qua non fit effentialiter reducta in actum; ne

Tium

o

n

ceffe eft, ut quidquid realiter Deum afficit; fin 3

ulla kefione fümmee fimplicitatis fit actus necefi-fæ;

^

.] tiüm

ivii

farió exiftens & vera perfectio: hec veró om

nia reperiuntur in noftra explicatione: quia

türc

lben

dum pro fübje&o libertatis ftatuimus ipfam vo- -

litionem divinam; declaramus potentiam , nem-

i

j

pe voluntarem effe reductam effentialiter ad. ] ài

actum: quia volitio hec entitativé eft actus di

]

vinus neceffarius & immutabilis; fpectatur ra--

Atj

fuby

tio entis neceffarii: quia volitio tanquam actus -

eft volunratis ranquam potentiee complemen-

1

A

] i«

tum ; volitio hec vera intellieitur e

ffe perfectio |

quia demum haec volitio realiter eft ipfà volun-

[

0i

tas & entitas divina, retinetur fumma fimplici-

tas, neque fit compofitio.

ad Quee quaruor

HQC?

' (

|

in natura libertatis monuimus fpe&tanda ; hic

preeftó fünt, üàt in refponfionis datee.expofitio- | wj

neindicavimus. Nam que adhucdefideraripo- | i

teít, indifferentia vel huc non pertinet, ubide | i

libertate in actu fécundo feu actu libero loqui-

po

mur ; vel facile intelligi poreft etiam de ipfa vo-

] &

litione, utpote que pro nutu füo ira refpicit &

fit

connotat hoc ve! illud obje&tum, ut poflir non

lite

refpicere; vel refpicerealiud. Praeterca cüm

V(?-

1

itio

P

i

Dr Drzo UxNo,

697

btf

litio divina neceffarió exiftar ; intelligitur, quo-

tiontd.

inodo fübjectum libertatis ex fe fit neceffarium:

tb

quia tamen ; licérDei voluntas effentialiter redi-

p

gatur ad aétum volitionis, non adítringitur ad

iden

volendum hoc pra alio; & objectum etiam crea-

V pfm'L

tum de fe poreft poni vel non poni ; patet quo-

modo fubjectum libertatis ratione füi neceíla-

port

t f

rium fit indifferens ratione termini ; & terminus

Í

fit contingensac mutabilis: quia denique exerci-

(l

gad

tium liberratis divinae nihil eft nifi relatio activa

(e0 00

indiftincta à (übje&to & termino, facilé declara-

lÓ

g

tur ejus neceffiras refpectu fübjecti, &ejusdem

finv

Cl

libertas ac contingentia refpectutermini. 340EX

9I

lisdem principiis componuntur przedicata ; quae

yiter !

in libertatisnegotio difficultarem pariunt. Quía

du

enim libertatis conftitutiva funt cominunia cum

UE f

omnibus refpedivis, in recto tantüm venit

a ä&

fübjectum, in obliquo autem terminus: quia

i.

autem . fubjectum eft volitio realiter cum Deo

r

identificata; (equitur nihil extrinfecum Deo ac-

M

li [2

cedere fuübjectivé & in recto; & illeefas fervari

omaes ejus perfectiones, fimplicitatem fcilicet,

ümp (id

.qual

(

necefliatem , eetetnitatem, immutabilitatem &c;

Quia deium rerminuslibertatis non eftipíaDei

de

volitio ; üt in creata libertate accidit ; fed eft obje-

Tl

€tumextra Deum pofitum, & hoc folum eft con-

du

üngens, mutarique & tam effe quàm non effe

)f)ug

poteft; fequitur , quà ratione hujus contingentia

yof

p

& mutatio nihil officiat necetfitati ac immurabili«

j

ffl J

pl[,

tatifubjecti, atque hinc heec praedicata in liber-

tateDei componantur.. Corf. ex S. 'Fhoma, qui

M

L. 1. cont. Gent. C. 82. inquit; Zolustas. Dei

[CLIWW

Mi

E7

,*

$98

Dz Dso Uuo.

uto €9 eodem a& vult [e e$ alia: Jed babitudo eyut fh p

T eyt

ad fe efl nece[Javia & natuvalis ; babitudo aurem ejus

ad alia eff fecunditn. convenientiam quaudam, mon

quidem. neceffavia g. matuvalis, ueque violenta aüt

1

fubjeä

:nnaturalis y [éd voluntavia. — t p. 1. q. 19. a. 3.

* MS,

-1qi k

ad 5.: Poluutas divina , que ex Je ueceffitatem uou

babet , determinat [e ipfam ad volitum , ad quod ba-

- [pte

bet babitudinem mou neceffariam; ibid. ad 6. : Sicut

imma

divitrum effe infe ofl uece[Javium , ia c$ divinum velle

. Ril

€9 divinum [cwe : [ed droinum [cive babet ueceffaviam

berty

babitudinem ad [cita , uou autem divinum velle ad

1

volita. Similia reperies Q. 23. de ver. art. 1.

!

1 divig

nf

ad g.&art. 4. ad 2. 6.7. & 3. alibíque in p.r.q.20;

304. /Nec dicas 1. Qui liber eft, debet poffe

Q

carere aliquo intrinfeco: fed in noítra fenrentia;

Eu

ubi terminus libertatis eft extrinfecus ; id nequit

mj

admitti : ergo nec admitti poteft hac fententia,

t

INec Conf. 1. Qui liber eft, debet poffe carere

Pïl lh

hoc vel illo libertatis exercitio: fed hoc vel illud

Lt

exetcitium eft quid intrinfecum, quia eft vitae

tütis

lis actio & tendentia: erpo.

IVec. Cof.. HT.

Don

Si libertatis exercitium nihil reale inferret: in

ï ipri

actu libero, 'ergo Deus in illo priori rationis

Vf

inftanti , in quo concipitur intelligens creaturas;

| nj

tantum haberet realitatis intrinfecee, quantum

COmin

habet i pofleriore inftanti, in quo concipitur

li

eas velle: fed hoc inprimis eft abfürdum dice-

&

xe: deinde fequeretur ex eo, quód Deus ex in-

It

differente potuiffet realiter fieri determinatus;

lmpj

& de facto poffit velle aliquid de novo , quo

[

ab eeterno non voluerat, quin hoc ejus immu-

gf

zaþilitatem lederer,; cümmutatio fecundüm no-

mdlp

ra

a.

*

41

Dre 4DEQ Uuco.

699

Ws ftra principia teneret fetantlim ex parte termi-

if

-ni extrinféci, quod nemo admittit: ergo.

m f

&.'D. M. Qui liber eft eà libertate, cujus

hia d

fübjectum eít potentia, eáque immanenter ope-

144

rens, debet poffe carere aliquo intrinfeco, C

Q

qui liber eft eàlibertate , cujus fübje&tum vel.cft

gl

potentia agens tantüm ad extra, vel actus ipfe

í du

immanens,-N. Quiliber eft, debet.poffe ca-

nl

yere termino libertatis: cüm erpgo terminus li-

g ii

bertatis diving non fit volirio divina , fed cbje-

PT.

&

&

um extra pofirum & voluntati volitioníque

Tmun

diving extrinfecum;5 dum eo carere poteft, ex-

u,[,q.lü

trinfeco tantüm carere poteft , ficut porentiaim-

T

"manenter non operativa & libera poffet carere

t

tantüm'extrinfeco. 224 Conf. 1. . D. Exerci«

nogi

tium libertatis eft quid intrinfecum; fi confide-

tentil

retür ratione fui fübjecti, fundamenti ac princi-

cat

pii libertatis , C. fi confideretur ratione füi obje-

"

&i,termini & effe&tüs, N. ^ Exercitium liber-

dH

taris, ütpote mera relatio, à fübjecto & termi-

"

no non diftinguitur: & hinc refpectu prioris &

n

à priori participat rationem intrinfeci, viralis;

)[iOHiS

neceffarii & perfecti; refpectu poflerioris au-

tür

tem & à pofteriore rationem habet extrinfeci ,

U

contingentis & imperfecti. . Ceeterüm cüm re-

J

ji

lationes preedicamentales foleant potiüs fequi

jü

lu

conditionem termini, quàm fübjecti, ad earum

u

imitationem exercitium libertatis divinze poteft

j

fimpliciter vocari quid extrinfecum, ficut dici-

tüur liberum , contingens ac defe&ibile.

A

$

jj

Couf. L. X T. M. Quia, quamvis nullum hie

pit

Qt difcrimen ex parte entitatis , tamen eft

ex parte

ft

. modi,

DENDE;O ÜNoO.

700

&leftt

modi, cüm coguitio aliter rendat in obje&tum;

!

q

uàm volitio.

ÀN Yi p. snin.. Abfürdum hoc

tori

eftimatur, quia füpponitur in libertatis divinz

Videth

udur

exercitionihil plané reale poni ; quod falfüm eft;

cüm . admittatur à nobis tnutatio termini: vel

ldu

Tienin

quia equiparatur libertas divina cüm creata;

qua ex non volente fit volens, per volitionem

tibus

Wt

diftin&tam in fe phyficé receptam, quod hic/lo-

'ttro

cum habere nequit. 24. p. D. Sequeretur; quód

hec poffent fieri refpective, & fi preecise atten- ..

qum

datur ad immutabilitatem , C. ab(oluté & quoad

Tl

fe, fi fpectentur etiam alia, N, Ex noflra &

&100

omnium .Connotatorum fententia fequitur,

lii

n

Deumphyficé non mutandum in propofitis cá«

fibus, adeóque folam immurabilitarem Dei iis-

l

[—

p

dem non obftare: quominus tamen hac feque«

yity

le argumenta obtineant, alia impediunt. $i

L

enim Deus in aliquo inftanti reali effet indeter-

| PW.I

minatus, daretur in eo potentia quaedam fine -

L

actu; & fiquid de novo vellet, quod antea no-

urï'e)

luerat, foret in eodem levitas & inconflantia;

In

il

vel ignorantia aüt malignitas: cüm autem ni-

hil iftorum Deo tribui poffit, & illos cafüs im-

!Ul

offibiles afferere necefle eft; quantumvis ab

N

| Qf

immutabilitate Dei non exeludantur.

k

305. JVec dicas 17. Silibertas Dei formalitet

Dd

confifteret in connortatione volitionis Dei a&ti-

DI

EU

va ad objectum contingens; ergo fequeretur'

1., quód ideo Deus liberà vult producere mun-

i0en

ia

dum , quiaproducir ; &ideo producitmundum;

quia vult; qui eft circulus plané vitiofüs, 2., quód

li

non haberet denominatiqnemliberä vole

ntisab |5i

ecrer-

.Dzr Drzo Uwo.

7OI

n

sterno, ficut nec habet denorninationem Crea-

um

toris & Salvatoris: 3., quód tota libertas Dei

is i

videatur effe ad producendum vel non produ-

illmd

cendum , non autem ad volendum vel non vo-

ii

lendum: 4. denique, quód nullum fit. difcri-

] qui

meninter noftram & Aureoli fententiam ab om«

o

Dibusrepudiatam. /VecCozf. . Pro prioriad om-

xilich

nem actionem ad extra debet intelligi Deus de-

1,gi

terminatus adagendum ; cüm intellipibile fit ali-

at

quam caufam fe determinare ad agendum im-

mediaté ac formaliter per actionem externam:

ld

ao

ergo pro priori ad omnem actionem Deus in-

telligitur efficaciter volens mundnm, adeóque

(equWF:

ol

decretumDei liberum. JVec Cozf. 1. Exercitium

libertatis nunquam fit fine aliqua mutatione vel

T

cfeg

pofitiva vel negativa; que cüm juxta nos non

Int,

teneat fe ex parte fübjecti, faltem debet effe ex

NSU

parterermini: fed Deus in multis exercer füam

nf

libertatem , ubi nulla plané fit mutatio rermini ;

qat

ui exempla patent in a&tibus Dei: conditionatis

ylini

& inefficacibus; in electione hujus poriüs quàm

jl

T

ilius finis aut medii, ac in actu pofitivo, quo

Deus vult aliquam ne

us

gatiqlnem, vel in libera

nu

omiífione: ergo.

. ad im. D. Sej. Ideo Deus liber& vult

m

producere mundum, quia producit, & ideo

n

producit, quia vulr; intellipendo per. zmum;

quód volitio fit principium immediat? liberum

Qu*

u

agendi ad extra, & per 2dum, quód actio Dei

nm]dum

fit cum pleniffima poteftate non agendi ad ex-

tra, atquefic ut ex utroque oftendatur nihil reà-

,,quf

le faperaddi fübje&o & termino libertatis per

j

jIS

r

€Xer-

j DþE Dzo UNOu.

702

?

exercitium

liberam; ficut in fimilibus propofïz

lon

exlte

tionibus de noftra voluntate , quibus dicitue

voluntas fe determinare ad- volendum quiaà

tety

vult, & velle quia placet ipfi, vel illa fe deter-

bet

minat ad volendum, excluditur intermedium

&Ont!

ion

reale, &exprimirurdominium quoddam & mo-

dus poteffativus, C. ira ut per illa intelligatur,.

fore

lier

vel quód. volitio Dei non fit activa, vel quód

actio fit neceffaria & non libera, vel quód libe-

&dte

üe

rum exercitium debeat aliquid reale füperadde-

re fübjecto & termino, IN. - Hinc veró patet,

foty

&ferr

nullum hic effe circuluim. vitiofüm, ficut necin

illis propofitionibus quifpiam eum afferit: exi-

d i

:f

ftit actio caufze efficientis, quia cauía efficiens

|

operatur; & caufa efficiens operatur , quia exi-

|

Vi

ftit ejus actio.

"4d ad. N. Seqg. Quia quamvis

m&[

pariformiter ratione recti denominatio Creato-

w

E

ris ac Salvatoris poffit dici effe ab eeterno, &

ratione termini denominatio volentis effe in

AR

Qm

tempore; fimpliciter tamenloquendo bujusmo-

di denominationes uíürpantur diveríimodé;.

li

forma

cujus usüs hanc regulam flatuir S. 'Thom. p. 1.

q. 13. a. 7. ad 3.: Quia operatio inmtellecás 9^ vos

d

"m

duntatis eff in operante , ádeo momina, que [ignifee

cant. velatiopes con[equentes a&ionem intellecltis g

Femv

voluutatis, dicuntuv. de Deo ab eterno: que verà

E

confequuiutuv - a&iones ad extevioves effe&lus , dicum

D

NU

zur de Deo.ex tempore, àt Salvator , Creator

bujusmodi. . Secundüm hanc itaque regulam de-

L

At

nominatio liber& volenris fimpliciter tribuitur

Deo ab «terno; cujus hec etiam rátio quafi à

i

lïon l

priori aílignari poteft, quód Decus üt libere vo-

eng

'

Dg DEO UuNo

705

sþropofi

lens non redüplicet in re&to obje&tum aut ejus

as i

exiflentiam vel actualem pofitionem , . que in

lum (

tempore contingit; fed volitionem Dei, quae

Vfe d

ab eterno eft, & fic aliquid eeternum:. cüm

qmedit

econtra Deus àt falvans vel creans, quia in re-

m

€&to reduplicat falutem vel pofitionem in teme

vl

pore exiftentem, qua vel fupponit vel forma-

vd i

liter dicit obje&um,; in reéto nihil eternum

l"öd ]

fed remporaneumreduplicet. /4437. /V. $24. Li-

poadie

c&r enim libertas ad producendum in tempore

formaliter fit libertas ad volendum efficaciter ab

gt

gt

seterno , cüm ipía productio oriatur üt à princi«

o d

pio immediato à divina voluntate, quae ex fe

T

eft fümma actualitas ina&tu fecundo per modum

volitionis; tamen inter efficaciter velleab zetere

qui

Uatt

ho & producere in tempore id difcriminis fta-

Creti

tui poteft, quód in rmo obje&um fit phyficà

UI !

füturum, attingatur ut fit & productio ipíafe

g o

teneat ex parte obliqui: in 2do autem obje-

hus

&um exercire eftactu exiftens, attinpitur refpe-

atl

&u quo fit, & actualis productio inpredirur àt

n

[UII)

forma ad denominationem producentis. 44

"T

4f. IV. Se7. Quia ex proximé dictis conftat,

/

:

[

eum juxtà nos veré & proprié actum interio-

j

rem voluntatis habere non minüs, quàm habet

um

actum interiorem cognitionis; cüm tamen id

Il i

"

neget Aureolus, & folàm concedat metapho-

CW((W

ricé a&tum voluntatis in Deo; in quantum fcili«

j

cet ita afflipit; punit; benefacit eo modo, quo

puniret is, qui odio habet; aut benefaceret ; qui

n

amat. /2d Copnf. /. Y« IN. 4. Quod bic dicitur

0

jl

non intelligibile , num. 302: obíerv. 3tio often-

um

704

Dre Dzo Uwo.

s

fum eft poffihile

, & eft admittendum ab ome

proi

gt

nibus; qui Cajerani fententiam , velle Dei libe-

rum in aliquo contingenre intrinfeco flatuentis;

g

rejiciunt.. Preeterea magnee perfectionis in agen-

Y mert

te eít, atque hinc Deo. non negandum, quód

que hi

poffit fe determinare ad aliquid agendum adex»

prelen

tüdan

tra, quin fe determinet ad intra: agens enim;

quod nequit extra fe aliquid producere, quin

funden

fe ipfüm intrinfecé determinet , hoc ipfo eft im-

k&ioa.

perfe&um & potentiale, utpote quod priüs de-

1 fl

t

bet fe ipfum actuare & perficere, quàm actua-

litatem & perfectionem aliis communicet. 44

üüm Q

Conf. II &. D. M. Nunquam fit fine aliqua in

termino mutatione vel phyfica vel morali; C.

neceffarió phyfica, N.. Sequi autem ad liberta-

tis divinz exercitium mutationem faltem mora.

104

lem obje&i , paterexomnibus objectionis exem»

l

plis, Cüm enim Deus inefficaciter vult falutem

X

omnium, aut videt Antichriftum falutem con-

Y

fecuturum , fi taliter vocetur, illa falus à ftatu

Taym

pure poffibili tranfit ad ftatum futuri füb condi-

df

tione: fimiliter quod a Deo affümitur àt me-

Ktm fj

dium vel finis , poftillam ordinationem velactüs

m

divini connorationem ad illud, moraliter jam alio

Vr

modo fe habet qnàm ante illam vel fine illa;

*Quo

propterea quód jam illud ad aliud conducat , aut

LY

elia ad illud referantur: Item quoties Deus vult

t

gliquam negationem actu, circa eam fit mutatio

Qu

moralis, quatenus forma ei oppofira incipir efie

( n

impoffibilis; pura etiam omiílio idem preftare

) Ve

poffet ; fiquidem illa locum haberer in Deo;

T.

vind

nec repugnaye: funmg perfeétioni ..di

Wi

—PX'O-

4

ul

l)

Dz Dro Uxo.

705

1 ab o

providentiee ; quae ab &eterno omnia hiabet. di-

J

gefla & ordinata, ficque circa res non futuras

(tnteri

negativé fe non habet. — Cürn enim ex ómitlio-

lia

ne mera poffint in humanis varia jura tolli, at-

1m, qi

que hinc murátio moralis fieri, idem fieret in

jumutt

prafenti cafü: Unde patet falfuz illud effe quo-

Ms eni(n,

rundarm affertum , quod omnis mutatio moralis

ere, 0

fundetur in aliquonovo phyfico. ' Reliquaeob-

p(b Cü [

jectiones, quse ex relationis conceptu fortná-

ipriüs [

ri folent, folvende fünt ex Philofophia, ubi

relationem in fundamento connotante termis

uäm&xxa;

j d

num conftitutam affcri fappono.

: aliqrh'i"r

la

ygri

^CAPUT IL

d libii

De Providenia Dei generatim,

] moi

ysexe

Rovidentia Dei fecundàm nomen idem eft

j iand

ac pravidentia & porro feu procul viden-

^* . tia; hoc eft cognitio antecedens vel rerum

um

j ii

maxime quoad tempus diftantium;quo fenfü non

(ibot

diftinguitur à praeícientias Secundüm rem au-

T j

tem fienificat rationem Ordinis rerum infinem

eidi

per media; quo fenfü a&ctus tumiintellectüs tum

[

-qam

voluntatis vel effentialiter includit, ve! connotat;-

(uig

j

de quo lis eftinter Theologos, feróad quaeftio-

jf

nem nominis fpe&tans, üt Suarez notat. Spe-

Jur

&ari dupliciter poteft, vel prout eft ab aeterno

i o

& qualiin arte; & fic eft fapiensrerum omniuma

ia

ü

ad fines füos ordinatio in mente Dei conftitu-

WH'

ta; vel prout eft intempore ac ufu feu exerci-

t

]

tio, & fic eft conftans hujus ordinationis per

j 9

cgr;a media execgtio, feu actualisrerum omniu

in

"

y

LÀ

in

!

706

Dg Drzo Uxo.

in fuosfines directio.

Utraque preeter ali

. die

m

vifiones maxime dividitur in naturalem

t (ü-

PT

pernaturalem. — Naturalis illa dicitur, que e

3

circa media & finem , qui naturze ordinem non

i. ]

excedunt: füpernaturalis ; quae creaturas ratio.

at

nales ad finem (üpernaturalem per auxilia gra-

E

tiz ordinat. Poítrema fübdividitur in penera-

ts ht

lem feu communem , quà fcilicer Deus provi-

n qu

det generatim omnibus media fupernaturalia

itis]

fufficientia; &in particularem feu fpecialem,quee

AQüt,

iterum duplex eít; nempe.alia falvandorum;

Jcil

quze appellatur predeftinatio ; alia damnando-

n

rum, que reprobatio dicitur. Nos hic dege-

hu

nerali dumtaxat providentia ordinis tam natue

vll

ralis quàm füpernaturalis apemus, reliquarum

Y

explicationer diftinct

is poä

Amp

ea þap(itibus perfi:

r

cuturi.

101 D€

w

ttma

)

ARTICULUS L

auïæg

ia detür in Doo providentia natuvalis ..

g

um

306.

Ora. Preter Atheos, qui cüm Deum

negarent, omnem quoque inficia-

1fin

m

bantur rerum naturalium providentiam, hoc

attributo Deum fpoliare conati funt rum gentis

tæ,x

j

les nonnulli Philofophi, Epicurus, nempe De-

*l

mocritus, Empedocles, Cicero & alii, tum

l]

inter Chriftianos haretici Marcionitze ac Prifcil-

ht

Ó

lianiftee; qui vel fato ac neceffitati ex fyderibus

autaliunde provenienti omnia fübjecerunt; ve

idn

tf

caíui ac fortunz pleraque tribuerunt , vel cert

res viles aut minutas Deo curzenon effe fornni-

t

W

ar uqt.

Quare ad divinam prvidentiam vindi-

Call-

POPT N

70

à

x

candam, tri

plex affertio contraria ftabilienda

Qno-

d

bis eft-

X

ued

307. Dico . Re

S ,hüïnanæ non fübjacent

ATf

fato.

Prob. Vati neceffitas vel eft inevitabilis

pTato.

ipfi Deo, : vel in independens à Deo, vel ab eo

jag

dependens: fed nulli ex. his poffunt fübjacere

l'genem

res humanz ; tum quia univerfim loquendo

j pros"'g-

er quamcunque earuüm funditus evertitur li-

iU

Y

ertas humana, quà füblatà , ut S. Aup. ep.243.

m

inquit, zoveris omges legey atque. omia inflituta

Q

difciplina , laudes , vituperationes , , exbortationes ,

d

tervoves,. preunia y [upplicia , ceteráque omnia, qui-

d

us pumnamuim gemus adminifiratur 6j regitur; peni-

1 (

ts labefaGavi nibilque àm eis omuimo yufliri vema--

D

Wwve: tum quia fpeciatim ex primo fequitur ;

| perït'

Deum nec eff? omnipotentem necliberum ; ex

2do, Deum vel non exiftere , vel non effe crea-

torem ac Dominum; ex 5tio, fiquideminfluxus

caufze primee neceffitans intelligatur , Deum vel

jr!

effe legislatorem infipientem vel vindicem ini-

»De

quum. : Cuf.ex ils, quibus refutatur faralis ne-

Jf

ceílitas Genethliacorum ex fyderibus deducta.

If hO

Defümuntur autem partim ex autoritate fcriptu-

| genu

r&»Jerem. 10.v. 2.; Concilii Brachar.

I.Can. 9.,

Patrum Chryfoft; Orationib. de Pr

ovidentia ,

l) u

Aug.L. $. deCiv. Dei feréper torum, Leon. L.

j

ep. 91. Eufeb. L. 6. de Prae

Boet. L.6. de Coníol

p. Evang. C.5. & feq.,

ii

.5 partim ex ratione ; quà

oftenditur nullum effe

caloruminfluxum faltemi

er fe & directum in animas humanas ac vo-

jat

l

j

'

untatem , aut €

j

cum,

undem libertati maxime inimia

]

üqmdl'

(

Yy 2

408.

708

Drg Däo UN.'O'Z

308. Dico 1. Res humans non eveniunt. 5jj,

ca(ü fortuito,fed à Deo moderatore diriguntur.

futiutt:

Prob. vm. p.. Ut aliquid refpe&tu caufce per in-

Aftüt i

telle&tum & voluntatem operaritis dicatur for-

W. ]

tuitum & cafuale; non fufficit quod hoc fitcon-

lion

tra vel prater illius voluntatem , íed requiritur

At (

Atem

etiam, ut fit praeter fcientiam vel opinionem

operantis; unde Ariftot. L. 2. Mor.C. g. dixit:

hts

Jbi nimus eft fortune , ubi plus eft iutelletuy. . Sed

At p

nihil preter Dei fcientiam accidit; . cüm ex di-

lsb

tettio

€lis Difp. priore Deus queecunque certó cogno-

ícat: quin nec aliquid eft praeter Dei volunta-

tedio

tem, üt declarat S. Aug. L. 3. de Trin. C.4. his

Jdi

verbis: . Nibil i feufibilitev , &2 vifililiter, quod

It q

diom de interioviimvifibilà atque iutelligibili aula fumz

(

em imperatovis aut jubeatur aut pevmittatur fecun-

|tn,

dizn ineffabilem juffitiam premiovum. atque pene-

sf

vum gratiarum 9 vetvibutiomun. in illa tofis

detfho

creature ampliffoma vepullica; & üt oftendit ra-

o

tio creaturarum in fieri effe & confervariàDeo

m

dependentium: ergo.

Conf. ex pluribus pre-

quin

diétionibus & Prophetiis in SacraScriprura mui-

ii

'tó ante confignatis & eventu confirmatis, que

AAtmon

demonftrant res illas non fciente tantüm fed X

Ivl

dirigenre Deo, minimé autem cafü aut fortuni

ïm;m |

contigiffe. — Pro/, ad. p. Scriptura non tantüm

D

MC du

teftimoniis fed & exemplis oftendit ; omnia à

Deo moderatore diriei.

Nam 1mó Sap. 8. V.1-

àp.(

dicitur: ;4z7npi à fine adfinem fortiter 67 difpo-

V(Igl

uit ommia fuavitev. Job. 34. v.13. Quemconflatuit

l n

alium [apev terramy auz quem pofuit [uper ovtem

i t

quem fabricayus ef, — d Pal 149. v.8. Jgri»

Qu 2

gramdo

m

bs Dso UNb

709

enit gvaundo, mix , placies; /'pz'riim procellarum: -

que

n

faciuut verbum ejus.. Prov. 16. v.43. Sovterinit-

f pei

Tuntuv g finum, fed à Deo tempevantuv. Matth. 10.

r

v.29- JVonne duopaffeves affé veniumt eg unus exil-

ocfiat

Jis mon cadez füper tevvam ftue patre veftro ? veffri

equi

autem capill capitis omues smevatà uur.

Quid

piniut:

autem mapis cafuale videri poteft, quam tempe-

TU

flatis varietas, eventus fortium, pafferis lapfüs,

. Y

aut capillus defluus ? . 3tió. Idip(üm oftendit cae-

na dl

des hominis facta àlignatore pretter ejus inten-

Q

tentionem, Exod. 21. v. 15. tamen Deo tributa;

volt.

ele&tio Saulis in repem, dum qusreret afinas

(

perditas, & Jofephi venditi ac incarcerati exal-

j

tatio, quee Dei ramen confilio ac difpenfatione

atl

facta conflat. — Coyf. Ratione. Apens perfeaiffi-

ff/szff'-'

mum, quod res omnes producit , eas etiam ad

T

fines (uosordinat; quiaquod perfe&t? apit, pro-

f

pter finern agere oportet: Sed Deus &eft apens

lod

perfectitlimum, & omnia prodücit : ergo.

d

»

309. Dico I]I. Deusrerum omnium & fin-

t

gularum, etiam viliffimarum, habet curam &

murit

providentiam. — Pro/. 7. exScriptura, cujus te-

isq

imonia vel generatim res omnes vel fpeciatim

[

res viliores providentie divine fubjici. .. Ad

fut?

1mam claffem fpectant, Ecclef: $. v. s. JVe de-

"a

evis os fuum; ut'peccave facias cavmem tuam ,

)oml

mec dicas covam J4ugelo: mom efh pwovidentia.

y

»

Sap. 6. v.8. ZEqualitev cufa efl illide otmibus. C.12.

[

j

j

V. 13. ANonenimeft alius Deus, quàmtu, cui-cura oft

j

de omnibus. A&or. 17.v.25. Ipfe datomnilus vi-

tun g iufpivationem $$- omuia : fecitque ex uno

À

]

omme gowi bominum b

alitave fupev utver[am fa-

g(ir

j

^Y3

ciem

j

N

710

DE XDäo. UNO.

ciem terre , defigiens flatuta tempora €9' teriitot

pioí

babitatiouis eovum. x.Pet. s. v.7.. Qmnem fulicitu-

fylos

llinysan

dineim veflram projicientes in eum , quoniam ipficu-

va ef! de volis. Ad 2dam fpe&tant Pfal. 146.

T ei

Ambrt

v. 8. & 9. Quioperit celumnubibus , e pavat ter-

vee pluviamn:/qui producit in montibus feuum, €?

i «

berbam fevvituti bomimum: qui dat jumentis e[camt9

Tif

Oret

pulliscorvorum imvocatmtibus eum, Matth. 6. v.26.

28.& 3o.. Refpicite volatilia celi , quomiam non fe-

lG

ii

vunt, ueque metunt , neque coucregant in borvea : 9

Qu

pater veflev. ceeleftis pa[cit. illa.

Confidevate lilia

agri quomodo cre[cuut : uom labovant , ueque tteitt.

timoa

sf

$i autem fenum agri , quod bodie efl $3 cras incli-

bauum muttitur ,

P

Jeus fic veflit : quanto magis vot

!Tl

&l

anodicie fidei? Utrique clatfi adde tum dictanum.

pr., tumque de malis five naturé& ac poenis ; five

D

culpa ac peccaris habenrur. De illis enim dici-

l!l, hce

liT

tur Amos35. v.6. Si evit malum in civitate; quo

]

JDominus non fecerit ? &Pfal.33. v.v7..— F'ultut

Itqs

[

autem Domini fuper facientes mala , ut perdat de

zevva menoviam eorum: de his veró, vel quate-

jturj

nus Deus ea impedit, dicitur Pfàl. 32. v. ro.

Vil

(

Diffipat confilia gentium , veprobat cogitationes po-

tj

gulorum , 9 veprobat confilia priucipums vel qua-

t

1

tenus Deusea permittit, & inde bonumelicit, di-

D

citur. ad Rom.9.v.22. Suffinuit in multa patien-

zia va[a iv , apta in intevitum , utollenderet divi-

d

l

$

tias glovie fuc in vafa mifericordie ; quà ratione,

vitiorum noffrorum non eft autov Deus fed ordina-

bl T

zor, üt S. Aug. L. imp. de Gen. adllir. C. s. fcri-

li

l

bit; & hinc providentiam Dei etiam circa mala

afferit.. Pro£. II ex Patrum autoritate, qui ex

Al

pro-

Dg DEO UNoO,

Y

M i

m

profeffo hanc contróverfiam tum contra Philo-

ia

fophos tum contra hereticos tractarunt; Tertul-

tumijln

lianus nempeL.2. copt.Marcion. LactantiusL.de

Bf

Ira Dei, Chryfoftomus libris tribus de Provid. ,

p

Ambrof L.1. officiorum;Auguftinus L.5. deCiv.

at li

Dei, Salvianus Libris de gubernatione Dei; Ne-

if

mefiusdenatura hominis & Philofophia , "'heo-

1

dorerüs Sermonibus decem de Provid. & L. 6..

u

de Gracor. affectionibus, &c. —Proj. /IJ. ex

t

"

Patrumrationibus. xzdefümitur ex intimo na-

nl

turz fenfü , qui facit, ut patrato crimine Deum

tmeamus vindicem, & in anguftiis auxilium

aV LA

j

ejus (übitó invocemus. Tertul.in Apolog. C.17.

m

Fültis ut ex agiime ipfius teflamorio comprobemus;

n

quee licet? cavceve corpovis peffay licet inflitutioui-

niS; À

bus pravis circumfcvipta, licet libidinibus evigova-

jm d

£4, licet falfis Düis exancillata, cimn zamen vefipi-

tl

fcit, Deumn neminat , boc folo, quia propri? verus

.H

bic us Deus, bonus €g magnus. — Et quód Deus

j

dedevit , ommiumvox efl, — fh'udicem etiam contefla-

]

qua?

tur ilum , Deus videt , e$. Deo commendo, 9 Deus

anjbi veddet.

Q zeflimonium: anime uatuvaliter

]

MA

j

Chrifliane! Eadem tranfcribendo probavit Cy-

«t

prianus, dum L. de Idolor. vanit. fic inquit.

'lltlf;r

AVam g. 9ulgus án multis Deum naturalitev confi-

"

tetur , cum mens eg anima fui. autovis €?. principis

j

k

til

L

admonetur. — Dici frequenter audimus : O. Deus ;

€9 , Deus videt 5 €g , Deo commendo; €9 Deusmmi-

n

Mlk*

hi veddet ; 9 ; quod vult Deus; e9 , fi Deus dede-

)!

(f

vit.

Hinc Nemef. L. de facult. anime C. 44.- -

Res fangulas vegià providentiá maguo avgumento eff,

gt

yM

quod gatuvaliter ejus gotitia bominibus eft infita :

[/17/1

Pr(

"

712

Dz Dgo Uwo.

zam difficili $. meceffavio uoffro zemþöre ymim;aäl;

Dan

sninen. divinum eg pveces confugimus , velut uaturá

, prób

Ptoy.

8Of fmä do&trina.ad Dei opem pevducente:: sonau-

zem fiue do&ore nos natura ad id ducevet, quod ea-

m

2daexrerum crea-

dem natura non fert , ut fut.

uj

tarum indigentia habetur. —Ita Athenag: L. de

ftpte

| .00f

xefürr. mort. Qumnia creatacveatovis fui providen-

l

|

zia indigent.. Cyril. Alex. L. 9. in Joan.. |Vozidli-

tilh]

Aey coufervavi, €9. im eo quod [unt vetimeri poteraut

As

vt

ea, que ortum à vibilo [ovtita [unt , nifi neceffitu-

diue ipsd, quam cum eo, quod eft , balent , ortís

i

fu maturam fuperaremt.. Aug. L. 4. de Genef. ad

d

lit.C. 127 Creatovis poteatia eg ommiteuentis virtus

| [ 477

cau/a [ubfiflendi eff omni cveatures que virtus a

| j

eit, que creata [unt , vegendis fi aliquando ce[favets

| Mj

.

[

i

fimul g. illorum ceffaret. [pecies , omnisque natuva.

Á

concideret. . Fuic concinit Profper contra Epi-

1 1

cureos: Ommem autem banc molem mundi qui.

o

I

conáidit , ipfe eg vegit : utquenibiluon ovtum [um-

gfit ab illos fic iil eft , quod [lave. queat fadtove

he;

T

Veumotro.

3414 ex parte Dei depromitur ; & qui-

dem 1. ex ipfo nomine ac conceptu divinitatis.

tii

lu

Quare Tertul. L. 2. conr. Marc. inquit : IVemo£e

Juflinebit: amprovidemiam. adferibeutem. Deo. ; r

lil

(

quem . Deum mon uegans . confitevis. egprovidum.

aec enm illi propria divinitas conflat. Xa&tantL.

D

de ira C.4.. Quid tam dignumtam proprium Deo,

Ti

quàm providentia ?..Sed fi gibil curat, nibil provi-

det ; amifit. divinitatem omnem; & C.9.. $i df

j

JDeus , utique providens eft Deus : mec alitev &i poteft

i

divititas attvibui; nifi 62 preteritateneat,eg pra-

[

Ü

fuitia faat , & futura profpiciat. — a. Ex fingulis

Li

D DEADEO- Uxno.

713

ftini.

Dei perfe&tionibus;. ex Dei fcientia quidem fic

hn

probat Salvian. L. 2. de gubern. allato textu

1 Ml

Prov. 25. v.3. /n omti loco oculi Domir contem-

lantur inalos $9. bonos, heec addens: Ecce babet

g

ff

puefentem , ecce imtuemtem , ecce in ommi lcocurd — —

ac provifione vigilantem. . Idcivco euin €g Ponos ab —

mg-.Uö

u

eo con[ideravi €g snalos. dixit , ut probavet [cilicet

173

nibil ab eo uegligi, quem offenderet. univera vima-

1 j

vi. Ex omnipotentia omnia creantis & confer-

uf

vantis, Ambrof. L.2. de offic. C. 13.. JVegliga?

ji; uïhl"

operis fui curam? quis defevat &5 deflituat , quod —

jl

zpfe coridendum putavit ?. Sà imjuvia. efl vegeve, non-

f

ue anajor. injuria eft feciffe ; cum aliquid mon fecif- —

giniil

fé; aulla injuflitia fit ; mon cuvave quod feceris, fum-

u

ma inclementia ;Greg. L.24. mor. C 11...$ pev

p u

eip[um. vegeve 1101 megligit , quod cveavit ; ubique .

mb

ene vegit , g quà necdum fa&la cuvavit ut . e[fent ,

"n

que funt fa&la non defevit. Ex bonitate, Fulgent.

T

L.de fid. C. 3. 7Vifi fumui? bonus : effet, ou fe gu-

devnaudis vebus. quoque infimis pvefiitifét ; ExDa-

il

1]

"

maíc. L.2. de fid. C.29.. Quarenus bonus eff , pro-

videt 5 qui enim non providet, uon eff bonus : nam9

ii

j

bomines e9 beflice propriorum fatuum providentiam

n ^

babent naturali iuffin&iu ; Nemet. L. de nat. hom.

atl

C.42. Bonusefl Deus : . quodfi efl bouus , etiam le-

u

aefücus efl « ff beueficus , evit €$ providens. . Ex ju-

ftitia,Salvian. L. £ cit. pergens & recitato Pfàl. 33.

j )

r

y

V. 16, & r7. fubjungens:. U/j genemlem con[lat

effe ia omues Domin vifionem , fed mevitorumfievi

pl

j

j

j

difparilitate divev[am. . Uude, cüm fis evgo juftus ; -

ait. liber Sapientie 12. v. 13.. juff omnia dipouis,

j

1

j

difpouistios. . 3. Ex pro-.

viden-

j

s Cäm magna veverettia

23

714

Dr Dro.Uxo.

videntiee cum Dei perfectionibus convenientia,

t

777

Nemes. L. de fac. anim.C.44. — Zves bas folim

qui[piam caufas afferve potefl , ob quas mrulla fit fin-

1 (f

qiddt

gulavum providentia: aut enim ignovave Deum;Uo-

snum efft , ut illorura etiam cuvam gevat ; aut uolle;

ia at

eut 1on po[fé... Porro non obftare impotentiam,

[

probatex omnipotentia Dei; necdeeffe volun-

tll

tatem , oftendit ex Dei bonitate aliisque attribu-

1

tis; demum non ignorare Deum, quidbonum

w

fit, ex ejus fcientia & fapientia declarat: pro-

| Rten

videre autem fingulis bonum effe, declarat his

| W

verbis: Quinam verà fapiens bomo ne[cive boc. po«

| Q

zeft, fi fingularia ommia peveant , etiam univer[alia

(

evitura ?. mam ex pavticulavibus omuibus conflan-

diCit 3

tur univev[alia. Sed neque dedecere Deum mi-

; ;

himarum providentiam, quod aliqui objicie-

1 ill De

bant ; probant Patres ex triplici capite; nempe;

| M

quia ex rebus vilibus nihil vilitatis contrahit,

[

minima etiam creavit; & in hisczeque ac magnis

tb

1mum oftendit Nemes. ibid fic

]

D«

mirabilis eft.

fcribens: ;4u£ ob fupevbiam. .Deus imperium &9

| V]de

| fc

ubevaatiouem verum fimgulavum depicit ( quod di-

&u . abfuvdiffamum efl ) auz, ficut apfi loguuntur ,

1 f

quod inquinationem devitet. — Quod i vadii. [olaves

LU

vim babeut attvabeudi bumorem omnem negaut

1

inquiavi folem, ejusque vadios , cium ceno lucem in-

fevunt , [ed iutegvos 69 ab omni [orde puros smant-

Ws

ve dicunt : quomodo Deum velus bumanis profana-

Q

Wn

vi exiflimant ? Hoc argumentum à comparatio-

ne folis du£tum etiam Anaftas. Synaita L.2. de

f

rectis fid. doom. urget.

odum Cyrill. Alex.

f

L.5. Thef. C. z.. Supevbiee cevtà. vitium Deo in-

lt

jicere

H

N

Dz Dro Uwo.

*

715

(enient

- Jieeve conamini , cum dicatis, uon e[fé deteus , Ut

las f

qnimavum verum creatoy fft.

Jpfe autem omni-

if

um creator e[h etiam minimovum ,

t

videt.

eg ommbus pro-

3tium Aup. L. i r. de Civ. C,22.. Deus

al

dta avtifex eft maguus i inagnmis , ut wminov zon [it

Ofenti

dn pavvis : que parva

Junt , uonua gvanditate, que

fe ol

aulla eft , fed avtificis fapientia metieuda [unt.

tb

310. Objic. Providentia eft 1. virtus com-

jhonum

pofita, cüm perrineat ad inrelletum & volun-

q

d t

Ftatem; 2. pars prudentie; 3. eft temporalis,

utpote res temporales refpiciens: fed nec quid

T

Compofitum poteft effe in Deo tanquam enté

i

fimpliciffimo ; neque prudentia, utpote quze

uj

dicit inquifitionem mediorum & confültatio-

d

nem; neque quid temporale, cüm omne, quod

obji

in Deo eft, eternum fit: ergo. — Conf.

Z. Juxta

n

S. Aug. in Enchir.

C.17. Melius eft , quedamne-

d

j jäire $

quam [cire: Sed quod melius eft, Deo eft

cm

/]

. fribuendum: ergo & quorundam neícientia

;

n

]i

- Deo tribui debet, & con equenter eorum pro-

H

videntia nepari. Conf. /7. Nec entia neceffaria

al

nec libera indigent Dei gubernatione; quia illa

TTE

. funt determinatz ad unum, hec veró fibi ipfis

| (g[ma

ac voluntati proprize fünt relicta:

ergo provi-

L

dentige divinze non fübduntur.

j

g. ad a

Y;

Vir-

j

1m. p. D. M. Providentia eft

j

tus compo

à compofitione merà rationis, C.

compofitione reali, N. Intelle&us & voluntas

prui

l»

in Deo fünt idem; ideo

que compofitio , ex re-

fpe&u ad intel

le£tum & voluntatem refültans,

J

fimplicitatem nec in providentia nec in Deo tol-

/l

j

Oou!

li. — 74 24. p. D. M. Eft pars prudentiee, pf

qG

Ó

M

716

Dzr Dro Uxo.

- STh

' heec importat perfe&ionem, & ordinatione

m

'Yerum adfinem, C. prout 4mperfe&ionem in — &t

fubjectis creatis dicit, cujusmodi funtconful . fhe

tatio, inquifitio mediorum, folicitudo &labor

ent

(ore

in exequendo , N. 744 3. . D. M. Providen-

^

tia eft temporalis fecundum executionem, C

»

0i

fecunduim ordinationem, N. Deuseaim ab eter-

l Mi

no cuncla fapienter ordinavit, quc in tempore

L

1

fon

exequitur.

Ad Conf. 1. . D. M. Quedam ne-

fcire, melius eft creaturis, C. Deo eftmelius&

ls,

Tl

perfe, N. Inquantum per cognitionemrerum

lic

vilium impedimur à confideratione meliorum,

cüm non poffimus multa fimul intelligere; aut

Cor

fm

M

in quantum copitatio malorum pervertit fübin-

de voluntatem noftram in malum ; eatenus re-

&i

pb

. fpe&tu hominum melius eft vilia & mala ne(ci-

re: Sed cüm Deus uno intuitu omnia videat;

b

Q

; nec ejus voluntas fle&ti ad malum poffit, hoc

di&um in Deo locum non haber.. 2d. Conf. 1f.

(b

& JV..2. Cüm enim neccaufz neceffarie ex na-

hu

; dl

tura; nec liberze ex voluntate ita agant ; ut inde

excludatur Dei concuríüs & caufalitas; etiam

7 de

' ejus providentia abeffe non poteft: prefertim

m

quód,, ficut Deus omnes effectus ordinavit ab

|N

J

eeterno; fic etiam exequatur in tempore.

311. Zsf 1. Apoftolus 1. ad Cor. 9. ait:

E

| «

Nuuquid de bobus cuva eftr Deo ? & D. 'Thomp.r.

q. 23. a. 7. in Corp. . Licer Deus [ciat sumerum

j

ommum individuorum, zom tamenm mumevus ve

| d

*fe

boum vel culicum vel aliquorum bujusmodi eff per]e

praovdinatus à Deo: ergo de rebus vilioribus

B.

[

. faltem non datur providentia.

- Conf. T. Juxta

- S.'Thom.

DE Dþo UNo

3pi?

larion&n : S.Thoin.l. c. Ar

t.2. sequalis eft ambitus caufáliratis

Onem ?

. & providentiz: Sed peccata non pertinent. ad

tconll

fpheeram cauf(álitatis divina:: ergo nec ad provi-

y bt

dentiam. Co;f.1I. Axioma eítà Nemefio,'T'heo-

forid

doreto ac Damafceno ufürpatum: qua fünt in

vt

nobis, noneffeà Providentia : ergo liberzetiam

at

.actiones fübtrahuntur divinze providentice.

&mpt

E. D. A. & explico textum Apoftoli: Deo

dimme-

t

non eft cura precipua de bobus, aur fpecia-

w

lis ; qualis dé hominibus C. nulla, aut ab-

Qu

foluté Deo cura noneft debobus, N. S.Paulus

djorin

hic loci declarat , licitum fibi fuiffe; accipere à

Corinthiis vidum & alimoniam, ranquam ju-

je; t

tl

ftum laboris füi inpreedicando & miniftrando

us

. debitümque flipendium; idque probat exem-

neló

plo vinitoris & paftoris, qui de vinez fructu

ideat

bibunt & de lacte gregis manducant: in cujus

t hi

confirmationem adducit precéptum Deuter.25.

t

datum : JVom alligabis os. bovi fvituvanti ; atque

TU

hujus fenfüm. precipuum verbis in objectione

irin

j

allatis negat effe de jumentis, fed vult intellipi

. deminiftris, quilaborant &triturant inarea Do-

e[iqm'

Ttlt

mini; quia hominesloné? magis & fpecialius cu-

i?

rat Deus, quàm boves.

Simili.diftinctione ex-

plicatos vide num. 206.textus Hieron. & Chry-

Á

foftomi, qui hic etiam objici folent, Explico

etiamtextum S.'Thomas: Numerus rerum hü-

(

g

jusmodinon eft praeordinatus per fe feu propter

fe & principaliter, C.fimpliciter noneft presor-

(

j

dinatus, & nequidem minüs principaliter pro-

rl J

pter aliud; N. S. Do&or íe ipfüm exponit

t

3. ubi. fic ait:

j Om'

tum hictum q. 5. de verit: ägt.

« Scien.

b

718

Dz Dzgo UNO.'

« Sciendum , quàd aliquid provideri diciturdu.

mesno

yident

pliciter, uno modo propter fe, & alio modo

propter alia: ficut in domo propter fe provi-

aipiün

dentur ea, in quibus effenrialirer confiftitbonum

tthon

domüs, ficur filii, poffeffiones & hujusmodi;

Iep

alia veró providentur ad horum urilitatem , üt

C

vaía, animalia & hujusmodi; & fimiliter inuni-

Jroci

verfo illa propter fe providentur in quibus ef-

fnea

fentialiter confiftit perfe&tio univeríi; & hac

Q

perpetuitarem habent, ficut & univerfüm per-

] glt "

peruumeft. Que veró perpetuanon fünt, non

| ii

providentur nifi propter alium; & ideo füb.

| D7

ftantize [pirituales & corpora ceeleftia , quee (unt

wj

erpetua & fecundum fpeciem & fecundum in-

Nmne

dividuum, fünt propter fe & infpecie & inindi-

M

viduo provifa: fed corrupribilia perpetuitatem

j

4

[

&es

non poffunt habere nifi in fpecie; unde fpecies

ipfee fünt provize propter fe, fed individua eo-

POR

rum noníünt proviía, nifi propter perperuum

Ms

effe fpeciei confervandum. ;; 72d Conf. 1. &.D.M.

Vatig

zequalis eft ambitus caufáliratis & providentic;

Doni

lben

hocfeníu, quód quecunque caufantur abapente,

per ejus etiam providentiam ordinentur; C.quód

ämlg

Cwü

quacunque per providentiam ordinantur etiam

ab eodem caufentur, nifi forfan caufaliras fumatur

p

ro permiífione,N. rmum duoraxat ibid. & in

Tiln

corp.&in refp. ad 2.docuit S.Doctor, miniméati-

s

tem alterum; fed poriüs cumS.Aug. fenfit, qui L.

Qm

imp. de Genef. ad lit, C. s. aie: Quedam £ facit

| d

JDeus £? ovdinat: quedam verà tantinm ovdinat.

Vldel

"d Couf. LI. w. D. 74.. Axioma eft: Que füntin

] cütE

é&io-

nobis, noneíle à providentia ; quarenusa

nes

P

Dzg 1D'E.O U-NO.

719

[ctütdh

nes nobis libere nec (unr totaliter àdivina pro-

lio mol

videntia, feu ab eà fola, nec ab ea neceffiratem

k pro

capiunt, C. quatenus providentize plan& füb-

i bontt

trahuntur, nec ab ea fàltem ordinantur, iN.

L

jusm

[

Exceptionem priorem addir Damafc, L.2. de

t emyt

fid. C. 29. fcribens: Ea que in wobis funt, non

erInlte

providentie folim [uuty [ed e9 liberee poteflatis mo-

uhse

ffre ac avbitris alteram ad alium Damafceni lo-

& la

cum ex Dial. cont Manich. defümprum adjun-

m p

git S. T h. L.5. conr. Genr. C. 9o. inquiens: uz

[

éntelligattur eay quae fünz m uobis, divine . detev-

dto f

mirtátioni noi e[fe fube&ta, quafí ab ea mece[fitarem

*

yie i

4cc

7

pieutia. . Alterutram expofitionem infinuant

dum

Nemef. L.de fac.an. C.

40. & T heodorer. L. 5.

n

Cap. de provid.

jitatt

.:812. Jpff. II. Si qua Dei foret providentia,

(pccie

ea effet omniperfecta: fed quee in mundo eft

Qine?

providentia non eft omniperfe&ta; nam r.non

:petllllm

eft fapiens, cüm finat mundum tantis, ac ram

L R, D,M

variis concuti motibus; 2.non e(t bona , cüm

jdent

non excludat mala & defectus tum natürz tum

libertatis: 3. non eft jufta, cüm patiatur juftos

;(

afflioi, impios letari & forruná florere. Erpo.

enatm

Conf. 1. Providentia divina veleft

generalis, vel

ymal

particularis: non $mum

; quia ficnon effet pro-

TU

videntia fingulorum

: non2dum; quiafi in fin-

jnd

gulis fpe&atur bo

num privatum concordare

cum bonototius,

()qu

füfficit providentia generalis ;

g

fi autem non con

cordat cum totius bono; pro-

videntia particulariseft inefficax. —Cozf. /7. Si-

jj

fl

cut Regi magis convenit, rerum inferiorum cu-

m

ram committere miniftris, quàm id negotium

p

per

730

per fe gerere; fic & Deoid convenit: imó h

m

j

rovinciam viderur Deus commififfe ang

Ventái

quorum legationesin fcripturaleguntur ; &

hr

men eft fpiriruum adminiftratoriorum: ergo

providentia non in Deo fed a

elis refidet.

qe

5

uoad rum,

fa-

l,

E. JV.m. cum 3plici pvob.

ep

pienriam Dei probant hi ipfi motus & pertur-

bationes, ex quorum effectibus mirabilia ejus

efi

fnni

confilia fepe nobis manifeftantur; fi veró no-

bis non pateant, non ideo negare fas eft; cüm

(g

DN

altitudo fit divitiarum fàpientiae & fcientize Dei,

| Que:

incomprehenfibilia judicia & inve&igabiïefs'ïiïæ

Tetg

ejus. Quoad 2dum; quare mala Deus pati:

effe , cüm bonus fit, refpondet Profper in Carm.

ä;äa (

üll]m

deProvid., quia, quod uni malum, alteri bonum

Bii

eft; undecüm Deus tanquam provifor univerfa-

lis refpiciat ad bonum totius, nehoc impedia-

QU

2

Q

tur, permittit defe&tum aliquem in particular

bus — Ceterüm quàm apté in univerfo m

?

| m

Ton

bonis permifta fint, explicant Patres exem

plis

| V

picture, mufice, orationis, ubi fünt co

1]

pofita; corporis, ubi funt receffus ac emine

lm

tic, magnirudines & parvitates; ferre;-

lw

montes & valles &c.. Speciatim veró Deus pe

N

cata permittit, ne libertas hominis deftru

:

atur,

fine qua meritum bonorutm operum non el

Dote

us

Q

ret; &ut potentiam fuam ac bonitatem

demonftret, dum bene de malo facit; titS

t

often-

| m

L. 11. deCiv. C. 18. & in Enchir. C.

a

dit. Quoad stium, Juftitiam Dei in his vindi-

Qu

| w

cant Ambr. Aug. Grep. M. 'Theodoret. & alii;

li

apud Petav. rationes plures iftius permiffionis

pro»

Drz on UNO.

vl

proferéntes. |Sufficere interim poffünt ,

I.ut

juftià: levibus quibusdam | noxis: purgentur,

tenrationibus exerceantür proficiant & proben-

tur: 2. ut üdem patientize, humilitatis aliarum-

que virtutum materiam habeant ; & admonean-

tur, prefíentia contemnere, vitam meliorem

exfpectare: 3. ut impiorum, fi quae bona fe-

cerint, merita preemiis temporalibus compen-

fentur: 4. ut hisbonis, quafi illecebris, eosdem

ad eternas felicitatem " alliciat, - aut tanquam

mediis inflruat, quibus falutem. füam mercari

ii

queant. .. /4d Conf. J. &« Providentia divina ge-

neralis aequé ac particulàris eft tam quoad (ub-

je&a. quàm quoad fines fübjectorum ; quia om

nium in genere &fingulorum in fpecie curam

id

Berit, atque ad fines proprios ordinat: fi ta-

mped

men finis & bonum particulare nequeat ftare

v

cum. bono commutmi, ita prefert bonum

commune, ut fimul amet particulare, & vel

ao

nonnifi permiffivà fe:habeat ad ejus malum;

aui

vel folàm voluntate confequente rnalum-velit.

4dd Conf. 1. W. quoad 1m. IV. 4.. Non enim

j

g d

ominii & poteffatis areumentum eft, quód

Reges per conítitutos à & Vicarios remotas re-

ii

t

gant provincias, & munia exerceant, fed im-

potentie potiüs ac limitationis teftimonium;

cüm nec ubique prafto effe, nec omnia fimul

faltern praeftare queant: econtra Deus, qui eft

1

omnipotens, fapientiffimus & immenfus, pro-

prià poteflate difponit & agit omnia. (Quoad

2d. D. 4. Videtur hanc provinciam providen.

quoad ordinationem , IN,

- tie commififfe Angeli?

£

plü

quoad

——

722

Dz Dro UNO.

N

ubd. vel ex neceffitate au

quoad executionem;

&f

virium defectu , vel i

í

is folis rem perficiendam

merit

cedendo,N. adoftendendam dominationis füe

hiterm

magnificentiam , & cumacin Angelis, ficut inre-

&rüm]

liquisomnibus creaturis, omnia fimul agendo C.

Qutts

ltcni

ARTICULUS II.

n in Deo detur Providentia [upevnatuvalis?

| llütüs

?

folut

4 l Cüm 1. in omni providentia

ftt

513. N 12;

rgter actus intelle£tüs, queis trum

t

poffibiliras finis & mediorum tum horum cum

tettü

illo connexio cognofcitur; interveniant duo vo»

& ]i

luntatis actus, intentio fcilicet finis& mediorum

r

electio; 2. autem providentia füpernaturalis di«

ledin

catur à fine ac mediis , quae naturam füperant;

Mi

3. demum finis füpernaruralis hominis fit eeter«

55

na falus feu beatitudo , & media huic fini pro«

lts

portionata fint gratie ac dona fupernaturalia:

d

hinc quaftio propofita ; fi generatim ac circa

Volt

homines procedat, eadem omnino eft cumills;

ti (

que communiüs ab aliis profertur his verbis:

dion

An Deus habeat voluntatem fàlvandi omnes

fiff

homines, eámque feriam , h. e. talem; quà non

mj

tantüm exoptet ac intendat omnium falutem;

A

fed & ad hanc coníequendam preparaverit

Dtty

omnibus ac fingulis media divinee gratiee fuffi-

at

cienia? Cum quaftione hac connexa quidem

f

eft alia; nempe: an Chriftus pro omnibus fue-

füp

rit mortuus, & füum pro omnibus fanguinem

lr

obtulerit? quia tamen alterius argumenti eft;

|m

atque in Traéct. de Incarnatione refolvi confue«

adem

vit, ex profeffo hic non gttingetur: exe

cauia

tj

Dr DEö Uxo

(fitter

723

eaufa de auxiliis pratiae actualibus nonnifi ;

e

X -.

fcleni

tionisi

neratim, & quantum opus eft ad feriam volun-

tatem demonftrandam, agetur , cüm accuratam

Durim

eorum expofitionem fingularis de Gratia 'Tra-

g

€atus fibi vendicet.

Porro in reducta ad hos

terminos controverfia notandus eft quaeftionis

T

flarus, Non enim 1. quaritur de voluntate ab-

foluta & eíficaci ac confequente; cüm certum

vuiden

fit, inultos non falvati: nec . de voluntateex-

Vsf

terna ac metaphorica feu fipni; cüm aliunde

Ym u

certum fit; Deum prohibere omnibus malum,

3

ac precipere tum bonum turn coníecutionem

vt

eterne falutis: nec 3. de voluntate anteceden-

d

tands

te fimplicis complacentiee : cüm hic affeus

Utl

refpiciat falutem duntaxat

i

j a

poílibilem: &quam-

vis in Deo fit neceffariu

8, tamen concipitur üt-

ii p

fterilis & otiofus;

cüm vi illius pracise nullum

U

medium applicetu

F ad obtinendum obje&tum

acd

volirum: nec4. de voluntate fimplicis defide.

n

ri; quia quatenus hec quidem a&tiva eft me.

T2]

diorum, fed nec efficacium , nec etiatn relativ&

m

füfficientium, ab Adverfariis infrà recenfendis

TU

admittitur. . Iraque quaeftio duntaxat eft de vo-

Jutet

luntate antecedente & conditionata, vera &

mela

propria beneplaciti; feria & activa mediorum

[a

relativé etiam füfficientium. — Reftringimus ve-

JH

ró hanc que'ftionem d ftatum nature lapfe &

yel

füppofitum peccati oripinalis; quia antecedeti«

)UUWB

ter ad illud Deum voluiffe omnium falutem ;

al

jam faltem plerique tribuunt.

!

m

314. AVora l. Preeter eos, qui refte & ca-

tho

i ædem

lic& de hac queftione fentiunt, tres claffes

qu

j

z2

Auto«

d

724

Dzr Dzo UNo:ä

1ma eft Hsre-

&d n

Aurorum diftinguere oportet.

ticorum, qui voluntatem in Deo fàlvandi ho-

EU

fitaac

mines quidem admittunt, fed adjunétis fimul

erroribus alias fidei veritates violantibus. Ejus-

tür ad

ht eo

modi fuerunt Origeniftee, quos quidam com-

pellàrunt Mifericordes, eoquàd dicerent vel

i Cu

j

ipfos damnatos, vel omnes vel plures certé füb

diem judicii effe falvandos;. àt L. 21. de Civ.

qivin

tfeny

S. Aug. refert. Pelagiani veró & Semipelagia-

ni errabant in fequentibus: 1. quód affirmarent

Tiv

W

Deum velle zndifcret? , & indifferenter feu sequa-

liter omnes homines falvos fieri; ita ut peculia-

CUür

vt

ri affectu non magis velit falutem. pradeftina-

torum quàm reproborum; conftat exep. Pro-

yle

&i

fperi ad Aug., & ex Fulgent. L. de Incarn. &

Grat. C. 29.: 2. quód ita docerent, Deum om-

n

nes velle falvos fieri fi ipfi velint; ut hanc ho:

L

minum voluntatem falutis, non divinee gratice

Ql

auxilio , fed folis nature viribus adfcriberent;

o

conftat ex ep. Hilarii ad Aug., & ex Aug. L. 4

vifio

Vil

adv. Julian. C. 8.: 3. quód idem dicerent de

falute infantium dependenter ab eorum volun-

Ts

tate conditionaté futura, quam nempe habitue

h

ta«

ri à Deo pravidebantur, f1 ad pleniorem &

:

tem perveniffent; conftat ex ep. cit. Profp.; &

ij

ex ep. 105. S. Aug. ad Sixtum: 4. quód fta-

inf

tuerint Deum ita homines, fi ipfi velint, velle

A

falvos, ur una ex parte non poflit eos falvare;

qu

nifi homines propriis viribus falutem peterent;

o

quererent & pulfarent: ex altera autem parte

p

debeat eos falvare, fi praevideat ben& operatu-

d&g

[

ros; quaidoquidem opera naturalia refpectivé

E

Dz Drzo Uuo.

ag

vt E

ratiam & opera ex gratia facta refpedtivà

Jvandi b

n

tutem ponebantur tanquam certalex, men-

ndls f

fura ac regula, quà Deus infallibilirer movere-

bus. D

tur ad pratiam vel falutem tribuendam; con-

hm o

ftat ruríüs ex ep. 105. ad Sixtum, & Pro

fperq

Ceten

in Carm. de Iugratis.

s o

2da ruríus eft Haereticorum, voluntatem

1. deGi

divinam falvandi omnes negantium. — Ad hanc

referuntur inprimis Praedeítinatiani , quorum

npp

fimurat

ille inter alios error erat, Deum non velle (àl-

vare, nifi folos ele£tos: fed de his uberiüs di-

du

j t

cetur infrà. DeindeCalvinus paffim toto opere

ao

de eterna Dei pradeftinatione docet, Deum

ypl

nolle omnes homines falvos fieri, fed folos

dcatt

electos; illàdque tum L. de occulta Dei provi-

m t

dentia fepiüs, & L. 3. Inft. C. 24. $. 16. alibí-

axc A

que repetit.

Cüm veró Calvinus non fàtis fibi

vÀ gm!.i

conftaret, jámque illam voluntatem, quà Deus

Ti

non vult falvare omnes; diceret priorem pra-

ml

vifione peccati oripinalis, jam veró iftà prae-

t

vifione pofteriorem; ortz funt inrer. Calvinia-

pull

nos fecte bine, quarum una dicerer, jam an-

e hähm'

telapfüm primi hominis przvifum à Deo ali-

qn i

quos ad falutem, alios ad interitum deftinatos;

'O(P-a i

unde Antelapfarii dicebantur: altera veró Poft-

j

Tb

:.

lapfariorum di&ta doceret, duplicem hanc de-

1l í

14

finationem poft lapfum pravifüm eveniffe;

; fam

quie quidem pars maximà per Dordracenam

u

Synodum confirmara, nunc inter Calvinianos

plerofque invaluit.

Demum Tanfeuius L. 10o.

yt

de erat. Chrifti C. 2. fic ait: « Non poteft fta-

"

;ui voluntas generalis, quà Deus omnes homi-

nes

23

726

Dzg Dro Uuo.

qumi

nes in damnatione primi peccati pofitos velit

falvos fieri, & ex qua voluntate generali re«

(im, |

piret

media & auxilia füfficientia fint omnibus pre-

fationa

parata.; . Huic declarationi jam L. 3. C. 20.

premiferat illorum Apoftoli verborum: JDeut

ünqu

(io

vult omnes [alvos fievi &c. ,. diverfàs Auguftini

expofitiones ; illam veró,. qua hac verba de

quid

antece

generali voluntate Dei , quantüm in ipío eft,

ton i

falvandi omnes homines explicat , rejicit tan-

quam quas neque veris gratie Defenforibus un-

Is w

Vi

quam placuit, fed graviter improbata eft, ne«

que verbis Apoftolicis conpruat,, ed ab erran-

f f

j

tibus introducta, & pertinaciter defenfa fuit.

Ad Janfenii tamen ejusque fe&atorurn mentem

ln

penitus infpiciendam, juvat ejus doctrinam in

[

Mita

eod. L. 5. C. 17. 20. & 21. expofitam in certa

capita diftinguere. Et r. quidem admittit in

Á

Deo voluntatem antecedentem falvandi omnes

ülvm&

homines, fed hos fecundüm fe confiderando,

fttni,

& abftrahendo ab illorum peccato , feu anteil-

Qittg

lorum lapfüm previfüm: 2. Eandem volunra-

tm,

tem flatuit actuofam , utpote ex qua primo-

lt

if

xum hominum pratia füfficiens, alisque media

"

yrocuranda faluti neceffaria profluxerint : 3.

Va

e

onfiderando autem homines cum peccato,

&

"

MR

b

poft eorum lapfüm, antecédentem voluntatem

ftatuit in fola preecifione mentis, & nuda qua-

i

Vittü

dam velleitate nihil omnino operante, &quam

eriam Deus habear erga Angelos & homines

Ut

damnatos: 4. Hanc tamen voluntarem illufo-

Won

b()m

riam, otiofam , ac penitus fterilem negat; tum

mnibus,

lm

quia paratus eft etiamnum conferre o

] quam

Dr Dzo Uwuo.

727

05 w

quam ánte peccatum homini conferebat, pra-

nerdl

tiam , fi voluntatem ejus ufüi füfcientem re-

bispe

periret: tum quia tribuit, quidquid crearuree

G

rationali à fe condite ad audiendam fequen-

Ex

m J

dámque vocem füam neceffarium fuit.

Augufliai

quo conítat, errorem Janfenii in eo verfari,.

vt d

quód auxilia pratie , qua Deus ex voluntate

lpf) a

antecedente reprobis dat, vel dare paratus eft

qt t

non fint relativé füfficientia , nec voluntati vi-

Ts u

res veré füfficientes praeftent, ut oppofitam

actualem concupifcentiam hic & nunc premen-

l&, Y«

y

jb at

tem füperare poflint.

-3tia eft Ecclefiafticorum Scriptorum , &

fi f

fretii

fchole 'Theologorum , qui, quamvis gratias

relaivé füfficientes omnibus, etiam non pra-

Ínam)

n cett

deflinatis, concedi doceant, tamen in modo

loquendi & explicatione circa voluntatem Dei

vt

YLonti

falvandi omnes, difcrepant à fententia com-

muni. LHuc fpe&ant x., qui nullam aliam ad-

d

mittunt omnium falvandorum in Deo volunta-

j ameü

tem, quàm figni; cüm enim folam illam vo-

QOl

yin.

luntatem dicant beneplaciti; quse efficax eft,

nedt

& finem confequitur, multi autem non fáal-

:

ventur: refpectu reproborum voluntatem be-

neplaciti .feu fimpliciter ralem in Deo negant.

10

u

2. Qui voluntatem hanc negant effe in Deo

actualiter & formaliter, licét concedant adeffe

ho

virtualiter & eminenter; quia bic actus: 7^le

a

ómues falvos fieri, fecundüm propriam formam

n

non reperitur: in Deo tamen realiter eft fons

nüjufcr

Ql

bonitatis ac mifericordie, vi cujus media ge-

jj

neralia contulit, & humano generi propofuit,

ZA

qui-

qm

B.

728

Dr Dzo Uwo:

quibus ad falutem perduci queant.. 3. Qui V0

15f

& fin

luntatem hanc explicant per folum amorem

complacentie circa falutem omnium non fo-

Quos.

Atet

làm üt poffibilem, fed & üt futuram, nempe

conditionat& ; fimul tamea adjungunt huic

Qli

Wa

complacenti fimplici actum in. Deo.alium, vi

cujus adextra operatur, qua ad falutem con«

d

1qu

ducunt.

4. Quiantecedentem, veram ac fe-

pred

riam beneplaciti voluntatem admittunt ; fed

Pome

eam fic explicant, ut non veríetur circa falu-

Cem

tem 1pfam;, fed tantüm circa. fàlutem antece-

dl

dentia, auxilia nempe gratiee vere füfficientia, *

uf

315. Dco[. Deus voluntate antecedente,

ln

verà & proprià , fincerà ac ferià vult falvos

QV

fieri non tantüm preedeftinatos, fed etiamalios

!

fit!

quosdam.

Eft

e fide, & definitum tum in

i

Ti

Conciliis Arelatenfi, Mopuntino, Carifiacoy

jv

jTullenfi & Valentino contra Preedefítinatia-

fli

(

nos ;

tum ex condemnatione. propofitionis.

tiori

quintg Janfenii, de qua fic illa haber: « Intelle-

ol

€tam eo.fenfü, ut Chriftus pro falure duntaxat

Da

predeftinatorum mortuus fit ;; impiam , bla-

lm

fphemam, contumeliofam, divine pietati de-

I

ropantem. & hereticam dec

&]

j

laramus ,. & üt ta-

lem damnamus. ,

dhw

Probatur ex Striptura. — Joan. 6. v.39. &

W

40. dicitur:. Zec eff voluntas ejus, qui mifit me;

i

Patris, ut omne, quod didit mili,. non perdum

&X £05.... tUt Oniiis , qui videt Filium, Qg evedit

d

ineum, babeat vitam. etevuam.

Joan. 17. aü-

tli

tem v. 12. fübjungitur: Quos dedifli mibi, cu-

W

ijfio-

G

!lodz'vz: 3 g nemo.ex cis peub, 711'sz1 felius perd.

Ti5

Dr Drzo Uuo:

729

, Quin

vis, fcilicet Judas. . Ex his fic arpuitur: Vera

1 Qmofi

& fincera in Deo voluntas fuit falvandi eos;

p

quos Pater Filio tradidit; ut (alvi forent: fed

) It

D

inter eos, quos Filio Pater tradidit, fuit ali-

Bunt hi

quis non predeílinarus, nempe Judas: ergo

alium .

vera & fincera in Deo voluntas fuit falvandi

itatm (

aliquem non pradeftinatum: ergo non folos

tum acfrj

predeftinatos Deus vult falvos fieri. Huic ar-

ut; f

gumento fuffrapantur Chr

yfoft., "'heophyl.,

dre ll

Clem. Alexandr. in hec teftimonia, qui, cüm

TU

dicant, Judam fuiffe Chrifto darum, &tamen

f

fuiffe fillum perdirionis, falíiatis: damnant

ecitt

Janfeniftarum verfionem Montenfem, quà 1o-

j t

N

€o vocabuli zif fubftituerunt 1à f62; wt fenfus

amá

fia: Nemo ex iis, quos dedifli mihi, periit,

um

fed tantüm filius perditionis. Corf. 1.ad T'heff:

arila

3. V. 9. dicitur : lVom pofuit nos Deus in ivaum,

g

fed in acquifitionem falutis per D. IN. 9. C., qui

) oüm;»;

anortuus eff pro nobis ; quibus verbis manifeftà

f

"

oftendit Paulus voluntatem veram & finceram

;dumaxf

Dei falvandi omnes Theffalonicenfes: fed nul.

m ^

lum eft fundamentum dicendi, omnes Theffa-

i

lonicenfes fuifle praedeftinatos : ergó. — Proj.

t

ex Ratiome. Deus vult finceré falutem omnium

illerum, quos adoprat in filios, . & regni fui

v

heredes conflituit; quia ex terminis implicat

,nlff

Ó

aliquem conftituere regni csleftis. haeredem;

& non velle finceré ejus falutem; fed de fide

J PIRI'

r

eft, quód Deus preter predeflinatos etiam

a

j

alios adopter in filios, — & regni fui heredes

jl

conftituat ; quia re ipsà aliqui reprobi juftifi-

cantur ; àt patet ex "Trid. Sefs. 6. Can. 17. di-

j

»|

z

centea

73e

D Dro Uxo.

cente: Si quis qullificationis gratiam womifi pre«

gt

deflinatis ad vitam continpgeve dixevit, anatbema *

.7Effu )

fit : quód autem, qui juítificantur, fiant fili

d

fentiam

Dei adoptivi, & heredes caleftis regni con-

ftituantur , liquet ex eod. Sefs, ead., ubi C. 4.

qefti

dicitur, quód juftificatio /i translatio i f2atum

& v

qvatie €g adoptionis filiorum Dei ; & C.7. , quód

qudi

in juftificatione Pomo ex injuflo fiat quflus , &5

litite

ex inimico amicus , ut fit beves fecundum [pem

L

vite eterue : ergo Deus vult fincer& falutem

&i

etiam aliorum prater pradeftinatos. Corf.tum

n

ex morte Chrifti pro fàlute etiam aliorum,

quàm predeftinatorum; tum ex probationibus

hd

thefeos mox afferendae.

1

: 416. Dico JJ. Deus eàdem . voluntate vult

n

omrnes homines, nullo excepto, falvos fieri.

T

Hac affertio , fi non eft de fide , üt tamen ar-

n

gumenta rcferenda cuilibet facilé perfuadebunt;

wl

eít faltem fidei proxima, atque ita certa, Ut

At

prater publicam atque expreffam Ecclefiee de-

us

clarationem nihil defit , quominus fidei certitu-

N

dinem habeat.

LU

Prob. L ex Scriptura. Decretorius textus

W

m

eft, qui habetur r. ad Tim. 2. v. 1. & feqq.

. ty

ufque ad 6.: Olfecro igitur primiam omnium fieri

| tl

obfecvationes, ovationes, poftulationes , gratiarum

l

Qs

a&fiones pro omuibus : pro. Regibus &9* omuibus , ngi;

M

in. [ublimitate funt , u? quietam $ tranquillam vt-

D

0C

tam agamus, in ommi pietate 9 ca[Htate.

o

enim bonum efl e9 acceptum covam Salvatove moffro

;

f

Deo, qui omnes bomines vult falvos fievi, £j ad

T

eguitionem veritatis venire.

Usus enim. Deuss

m

unus

Dz Drzo UNo

n

tij

li

(f

Z

us C? mediator Dei eg bominum , Homo Chriflus

JEfus, qui dedir Redemptionem- emetipfum pvo

H

fant fj

omibus. Ex his verbis inprim

is conflat, fen-

mni C

rentiam Pauli omnia, habere , que pro. ftatu

ii 4

que'ftionis fupra expofüimus; loquitur enim 1.

ip f

de voluntare vera & propria, cüm nihil fit,

I quödf

quod eam metaphoricé ac improprié pro vo«

!!/lllf; j

luntate meri fipni jubeat accipi: 2. de volunta-

iv ff

te fincera, feria & a&tuofa; cüm ex ea deftina-

(lutem

tus (it Chriftrus mediator hominum, quí & fe-

jj um

iplum dedit Redemptionem pro omnibus:

r

3. de voluntate antecedente; cüm aliunde cer-

ront

tum fit, hanc voluntatem non effe abfolutam

& efficacem , que in omnibus impleatur: 4.de

te v

voluntate refpiciente hominem lapfum , & fup-

s f

ponente peccatum oripinale ; cüm de redem-

yen at.

h

[0]

tione loquatur , quse illi uni neceffaria eft, &

|huf

c prefüpponit. Deinde etiam conítat, vo-

rt,

luntatem hanc Dei ad omnes & fingulos ho-

Mu

mines extendi, Sicut enim. Apoftolus hic mo-

t

net; orandum effe pro omnibus, nullo exce-

pto; & ficut dicit, tum Deum unum effe om-

(avtis

nium & fingulorum, trum Chriftum effe Me-

t

diatorem Deum inter ac omnes homines M os

J jm

Redemptorem etiam omnium, nemine exce-

f

pto; fic dum afferit, Deum velle omnes ho-

li

DW

mines fàlvos fieri , intelligi debet, neminem

]nr?

excepiffe : praefertim cüm ideó orandum dicat

T

pro omnibus, quia Deus omnes vult falvos.

T U

fieri ; & ideó afferat id velle; quia unus om-

nium Deus eft, & Chriftus Mediator ac Re-

"

Dalh

emptor omnium.

Corf. J. iis teftimoniis,

j

qui

TAT

Dzsr Dro UwNo:

itil

ue óftendunt, Deum nolle aliquem perire;

qualia funt Ezech. 36. v. 11.: J7vo ego, dicit

lu n

i. C

Dominus s ttolo movtem impiz , fed ut conmvevtatur

à via fua, & vivat, Matth. 18. v. 14. : /Vor

timipo

at f

ef voluntas aute Patrem veflvum , qui in celis efl

*l

ut pereat unus de pufillis iffis. . 2. Petr. 3. v. 9.

.

& Co

bt

Patieutev agit proptev vos, noleng aliquos pevive,

[ed. omnes ad penitentiam veverti. . M. iis, qua&

Qm;

fienificant bonitatem Dei in omnes; qualia has

m

bentur Genef. 22. v. 18.: Benedicentur in femi-

r

j

ze tuo omes generationes. . Joan. 1. v. 9. : Erat

lux vera, que illuminat omnem bominem venien-

funr;

zem àn bugc amundum.

Matth. 18.. v. 11.: Fe-

Eu

uite ad me omues , qui labovatis, €g' ouevati eftisy

tuyre

!

. Ad Ephef 4. v. 6.: Unus.

hi,

Q9 ego veficiam vos.

Deus 2 Patev omnium ,. qui eft fupev omnes t2

lod

ii

per omuia , &9 in omnibus uobis. M. ilis, que&

demonfítrant, Chriftum effe Salvatorem & Re-

lil

lls

demptorem omnium; ejufmodi fuat Joan. 4«

v. 42.: Ipfi audivimus e9 [cimus ,

quia bic efl ve-

Tünt.

và Salovatov mundi.

Matth. 18. v. x1.: Zenit

hi

Filius bominis falvave, quod pevierat. — AdRom..

p

Filio futo. 1207 pepevcit , fid.

147

8. v. 32.: Qui proprio

pro nobis oumibus tradidit illum. . 2. ad. &or. 5.

Wtf

v. 14.:. Quoniam (i unus movtuus ef? pvo ompibuss

| d

'

evgo omues movtui funt : €g pro ommnibus mortuus

tj

efh Chriflus. — 1. Joan. $.. v. 2-: Jpfe eft propitia-

titi

n

tio pro peccatis noffvis; mon pro no[fris autem tatte

ztiun , [ed etiam pvo totius muudi.

fj

lt

Pvob. II ex TYaditione. Et quidem 1mó

ex Conciliis, inter quee Arelatenfe III. proba«

T

vit hanc damnationem erroris fexti: 7Zuatbe-

hi

14

—

Dzr Dro Uwo.

3733

? ptis

mail, qui dixerit quód Chriffus gon pro omni-

q»

L

lfj

us movtuus fit , tec omnes bomines falvos effe ve-

D'TIE/'!)'M?i

J

]

Jit.. Cariiacum autem Cap. 3. fic inquit: JDeus

1

l

)

ompipotens ommes bomines fine exceptione vult fal-

1tdij

vo$ fievi, licét mom omues falventur.

Conf. tum

T

ex Conc. Trid., quod Sefs. 6, C. à. & 3. do-

u p

cet, Chriftum: pro omnibus & fingulis mor--

j i

tuum ; tum ex fymbolis Niceno & Athana-

TM

fiano, quorumillud propzer zos bomines, €9 pro-

rin f

gter nofivam [alutem de[zendiffe ; hoc veró prao-

prev noftrain [alutem. paffam. effe Chriftum pro-

m hi

p

ponunt; quce locutio & univerfális eft, &non

nb

tantüm credentes ac profitentes, íed & alios

c[fil&

comprehendit. 240 ex Patribus. Greecos nobis

?'/l!i

;

fpont?, nontamen fine maximaineos irreveren-

jl

tia]anfenius concedit, dum inquit: Nulli imper-

$, qU

fectiüs de gratia, quàm Graeci, fünt locuti.

a&

Ex Latinis fufficere poteft Auguftinus, & qui

j

illius aut coevi, aut feCtatores preecipui fue-

ul

runt.

jcdt

Sic autem Aug. L. de fp. & lit. C. 33.

. ff

inquit: Zult auterz Deus omnes falvos frevi, £2

d.

àn agnitiouem veritatis veuives n [ic tamen, ue

W j d

eis adunat libevum avbitvium ,* quo. bene vel male

Cot. f

utentes uftiffan? judiceutur. — Quod cim fit, iufi-

l

deles quidem contva Dei voluntatem faciunt , cim

wf

ejus Evaugelio. nom creduut : ec. ideó ramen eam

uincunt ; verim [epfos fraudan: magro es fummo

WUA

j

Bono, malísque penalibus amplicant, expertuviin

fuppliciis poteflatem ejus , cujus in domis mi[ericov-

diam contemp[evunt.

Et Lib. de Catech. rud.

" yi

u

C. 26.: 14 quo intevitu, Loc efl , pemis fempi-

veruis Deus mifevicorg volens liberare ,. fi [ibà spfi

| Anahl':"

Lj

nom.

d

734

Dg Dreo Uuo.

u)

uon [imt inimüdi, 9 mom vefiflaut mifevicovdià

Creatovis fud , if umigeuitum Fihum [uum.

ln

Enarrat. in Pfalm. 95. num. rg.: Sudicalit

t

tl (

orbem ferravum ig equitate : mon partem; uon

Y

pavtem , quia wom pavtem emit: totum judicare

jnmo.

Asl

babet , quia pro toto pretium. dedit. His adde

L. 20. de Civ. C.6., L. 6. cont. Julian. C. 4.;

hehtia

L. 2. op. imper£, ubi Chriftum pro omnibus,

D

Ri M. 1

etiam parvulis, mortuum effe docet, Ex Co-

gvis S. Ambrof. L. de parad. C. g. ait: 7ege-

lm

t

vat Dominus Je[fus omnes. [alvos faceve peccatoves,

etiam circa impios offendere. fuam . debuit volunta-

zem. |Quod in Deo fuit, offendit omuibus, quid

m

omues volui libevave.

S. Hieron. Commenrt. i

h!

MR

C. 1. ep. ad Ephef. fic loquitur : Zulr, quee

i fupg

cunque fuut pleua vationis atque confilii; vult fal-

hi

hn

vavi omnes , atque àn aguitionem veritatis venme

[td. quia uullus abfque propvia voluntate falvanty

hd

vult nos bonum velle ; ut, ciun voluerimus , velit

liys

d

in nolis $ ipfe fuum impleve coufilium. . Ex difci-

pulis S. Profp. in Refp. ad 2dam object. Vin-

15 f

cent.ait: Sinceviffunà credendum atque pvofitei-

fl

D

dum efh , Deun velle , ut. omnes bominet. [ahoi

TUin

fiant. — Siguidem Apoflolus , cujus. ifta eft fentene

&

I

zia, follicitiffim? pracipit , quod in omnibus Ece

clefüs püffane cufloditur , ut Deo pro omnibus bo-

DülS

snipibus [upplicetur : ex quibus quàd multi peveuuty

x

hs

peveuntium ef? mevitum ; quàód. multi. [alvantuv,

Jalvantis ef donum.

Similia habet ibidem a

lne

14tam Object. ; & in Reíp. ad 8vam obje&,

Ti

N

Gallorum. . Pulgent. L. de Incarn. & gr. Cht.

C.12.: Sic bumato gegeri gatuitam gratiam Di-

lhj

vitià

Dzr Drzo Uuo.

735

fértr

vina Bonitas contulit, per quam u bominibus uon fo-

i fs

Tum prepaginiis obligatione contratta, 65 vitio proprie

ul

voluntatis adye&la delevetur omis iniquitas, quin

Ti

eriam cogitatioyis fautke. amiffa pvidem dn bowine

h lt

primo per bominem [acundum veciperetuv facultas.

Hs d

Similia habentur in Autore Libror. de vocat.

pentium ;

a C [

qui olim Profpero. tribuebantur,

Qrmtii

nunc autem à Criticis vel Ambrofio , velLeo-

o

ni M. adícribuntur, magnámque ubique auto-

p Jb

ritatem retinent.

Couf. ex unanimi vererum

yibti)

& recentiorum Scholafticorum , paucis qui-

lu

usdam exceptis, confenfü, quem Grandin in

ommenr. hift. de Pradeft. & reprob. C. 11.

hi, t

Autores

imentl

plerofque omnes à feculo 12mo ufque

l; p

ad füper

ius percurrens, in obfervationibus C.

poftrem. adjectis oftendir,

il

1777

Prob. 111. ex- Ratioue. Ex psitte Dei quidem

T delumitur ab ejus providentia, Nam vi

jl

?

ujus debet res

quaslibet ad fines proprios per

Dd

media idonea di

ripere & perducere: fed horni-

d

nis finis eft falus seererna, & media ad eamido.

t

nea fünt gratige auxilia füfficientia: erpo & falu-

'm'//h

temintendere, &auxilia fufficientia dare debet,

[entmv

ac confequenter ferió , quantum eft ex fe, velle

omnes fieri falvos,

2da ducitur ab amore Dei,

I

i

eus res quaslibet à fe factas amore finpulis

proportionato profequitur: ergo cüm homi-

At

j

nes etiam pree creaturis reliquis amet, & ad

unc amorem maximé pertineat voluntas eos

(j

d

falvandi; haec omninó afferenda eft. — Ex parte

i

ominis rurfus duplex ratio. r;a petitur ex

"

jn

firmitate fpei chriftianee, 'Nam juxta z. Petr, z.

y

V. 3.

N

Dzr Dso UNo.

736

v. 3.5 & Trident. Seff. 6. C. 13. omnes prorfüs

hominesfirmiffimam falutis tpem in Deiauxilio

collocare debent: fed nifiDeus omnes;etiamnon

radeftinatos , falvos fieri vellet , fpes illa non

i

nifi flu&uans & incerta effe - poffet, minim&

autem firmiffimd; cüm nullus (it certus; num

li

ad preedeftinatorum numerum pertineat : ergo.

ada fumitur ex neceffirate charitaris . diving.

Ad hanc enim accendit amor. Dei in homines,

& mors Chrifti pro noftra (ilute tolerata: fed

K

hac incentiva amoris eripiuntur , nifi Deus in-

L0

telligatur fic dilexiffe mundum (&u homines om-

neés& fingulos, ut eos falvos vellet, iísque fuum

Conf. : Ubi- Deus

Unigenirum daret:. ergo.

fignis & argumentis externis reftatur fe aliquid

velle, ibi ejus voluntatem veram & finceram

habet; nifi fortg alio figno ipfemet contrarium

doceat: fed Deus fignis & argumentis externis

teftarur ; fe velle falutem omnium; quia ad eam

omnes invitat, ad illam fe&tandam praceptis ;

promiffis & minis incirar, & fe feciffe omnia

declarat, quae requiruntur ac (üfficiunt ad eam

Waj

obtinendam ; nec alio figno.ullo contrarium

snanifeftavit : erpo.

m

317. Objc: : in ep. a

d Rdm. L Paüluä.

quaruor proponit: z. quód-Deus Jacob dilexee

rit, & Efau odio habuerit, antequam nati effents

h

& quidquam boni vel mali fecerint: 2. quó

tj

Deus, cujus vult mifereatur, & quem vult, in«

duret; 3. quód hunc faciat vas in honorem,

"fqu-

alium veró faciat vas in contumeliam: 4. quàd

lu,

r

nogjt eurrentis neque volenus, fed miferen

t .

Dz Dro Uwo.

797

$ ptort

tis Dei. . Sed cum his; five per ea intelli

atur

Jetaby

ypradeftinario ad eloriam , five vocatio ad-

ra-

gtimpt

tiam fidei, nequit conciliari voluntas Dei fal-

s at

vandiomnes: eroo.. Copf. /. Deusinprimisnon

; n

1U5, i

vult exaudire peccatores, üàt patet ex 2.Mach. 9.

de Antiocho, & Joan. 9. ex cceci nati fermone:

a

deinde prohibet fzepius, ne fiat oratio pro pec-

; du

catoribus,

quemadmodum ]Jerem. 7. Prophe-

Lomit

t , & 1. Reg. 16.Samueli prohibuit, ac r. Joan.

st J

ult. fcriptura ait : eft peccarum ad mortem, non

Dust

pro illo dico, ut roget quis: ergo Deus non

Ti

vult omnes homines íalvos fieri. . Cozf. /7. Om-

quit

nis voluntas Dei vera & fincera femper imple-

Jb

rur, & nihil ei refiftir, àt ex Genes so. V.19.,

T

Pl 113. v. 3. , Efth. 1 3. V. 9., lía.46. v. 10.,

(

Dan.4. v. 33., ad Rom. 9. v. 19. conflat: fed

tratit

foli ele&ti & pradeftinati, non autem omnes

eet

prorí(us homines falvantur: ergo nec Deus ve-

il Ü

re ac finceré vult omnes homines falvari.

.æchïf!

& D.m. Cum his nequitconciliari voluntas

j 0

Dei falvandi omnes ,

five per . ea inrelligatur

jl

am five vocatio ad fidei

predeftinatio ad plori

frititl

gratiam, fiquidem (umantur fe

cundüm fcopum

& fen(um Apottoli ,

N. fiita non fümantur,C.

Pui

Scopum epiftolaead

Rom, exponit S. Aug. L. 1.

i

!u

ad Simpl. q. 2.

j

ficferibens: /ntegtionem JApoflo-

[le ll

li, que per tot

am epiftolam viget , temebo, quam

qLO

eonjulam. — Hzc efl auteim, ut. de opevum. mevitis

Wl'l!m

stemo glorietuv, de quibus audebant Ijvaclitee gloria-

qotet)

Yi , quód data fübi legi fevviviffeut 5 ex hor Evangte

H

Jtcam gvatiam tanquam delitam aevitis [uis pevce-

(

G

d

gäfem, quia legi ferviebant : z(ndeuo,leþazz: ean

,m!,

a2

af

W uf

738

»Dg Dro Uwo.

davi gentilibus , tanquam iudignis , wifi judaica [a-

ftr:

,

crificia fufcipereut. . Hic veró fcopus oftendit;

m

nec hic fermonem eff» de pradeftinatione ad

hd

loriam , nec de vocatione ad gratiam fimpli-

Wtinp

citer talem ac de diftributione auxilii fufficien-

bl

tis, quod uni detur alterinegerur; fed de vo-

DI

catione ad gratiam fidei , & de diftributionedo-

p

ni majoris ac potioris: hancque vocatio

nem&

EU

diftributionem omnino effe gratuitam. Quo-

$Q

niam veró de prima hujus explicationis parte

lo

inferiüs iterum redibit quaftio , declaranda ve-

perfn

poait

ritas ifta ulteriüs hic videtur, ne alibi filum rur-

füs retexatur.

htl

- Jtaque advertendum eft, temporibus Apo-

IT

|

ftolorum tres precipuoserrores fuiffe diffemi-

hu

natos. 1mus erat; Chriftum fuiffe Judeeis da-

iquu]e

tum ob illorum tmerita per lepis obfervantiams

Ui

2das, pofteritatem Abrahze, cui fa&à eft repro-

]

hü) N

miífio, computandam effe fecundàm propaga-

I

tionem & filiationem carnis: 5tius, igitur folos

Quia

judeos adfidem & gratiam Evangelii effe ad-

Catnc

mittendos. Hos errores S. Paulus everfurus

N

4V

tres prop

ofiriones in epiflola ad Rom. oppo-

Mäu

nit

imae

ft, Chriftum non effe datum ob ullo-

Q]

rum merita, fed ex gratuita Dei müfericordia

b

DN

& bonitate: 2da Abrahe pofteritatem ; cui pro-

lt

miffio Chrifti fa&ta eft, effe fümendam fecun-

Yn;

düm propogationem fpiritüs ; adeóque inter

Tieq

filios Abrahe- computandos, qui fpiritum &

ton

fidem Abrahz imitantur , fidem Chrifti fufci-

ju

piunt & ad veriratem Evangelii veniunt; five

non

[

íecundüm carnem filii Abrahae fint; five

t

N

mtx:

QX.E

LY

x

bw'bes'Uss.

; 7239

idit

offeni

fint: 5tia, ipitur predicandum Ei/,faiäääliu-m;

rum Tudaris tüm gentilibus, & nullos effe ex-

*

ationti

cludendos. Porro prop. 1mam Apoftolus pro-

n fj

bat inprimis ex hoc, quód ram Judai, qui le-

fufíca

d d

gem habebanr, quam'gentiles , qui fine lepe

vivebant , erant ante Chrifti adventum peccatis

yionx

pleni & fine meritis bonorum o

N

perum; quod

fonem

argumentum Cap.r.2. & 3. tra&tat:. deinde ex

- Qu

€o, quod ipfemet Abraham, cui facta de Chri-

jr t

fto repromiífio, non per operum merita fed

a

perfidem fuerit juftificatus; & hoc in C. 4. ex-

lum n

ponit: poftea per C. . & 6. exinde, quia omnes

five Judzi five gentiles in' Adam fünt mortui,

u 4

dift

& folus Chriftus omnium five Judaorum five

gentilium eft redempror & vivificator: demum;

lgis

antíar

quia lex Tadaeis data non. habebat. vim purgan-

di homines à peccaris & vivificandi, quam fo-

toy

lam hàbet gratia, & quà gratià adveniente le

p

exinanita; -àt in C. 7. & $. exponit:. poftrem,

Qu

quia cum multi effenr filii Abrahz fecundüm

dei

carnem, nonattentiseorum operibusalioscom-

wiri

putavit intra femen repromiffionis, fcilicet Ifaac

oppe

& Jacob, alios exclufit ,

nempe Iímael & Efau;

) Um'

quod C. 9. oftendit. — 2dam prop. iisdem argue

:ïcofdïi

mentis probaram, ex intituto incipit oftende-

»

qit

re in cit. C.9. & r0.; &quidem r.ex exemplis

j t

lünaelis & Efau , qui quamvis fecundum ear-

i I

nem effent filii Abrahze, ramen in ejus femine

j

non compurantur ficut H3ac & Jacob: 2.exte-

jl

fümoniis Ofez ae Ifàig, que ^ docent voca-

j D)

tos non ex Judais folüm (ed & ex gentibus:

j

3.ex eo; quód ficut jufliria non eft ex lepe (ed

li

!l

exfide, que o.mnibus' proponitur,; fic filiario

n

Aaa $

A?bra-

DE ']()EO Ur-:o

í

49

Abrahz, cuifactà de Chriíto promiffio, ex omz

f0f f

ficit

nibus, & hinc non ex folis Judais, fed etiam

g

fd

ex gentilibus fit accipienda: 4. quia falus ob-

du

venit mundo ex Dei gratia, non ex operibus;

CURUf

alioqui gratia non eíffet gratia; Deum autem

wh

non folum Judeis dare gratiam fed etiam gen-

ii

tilibus, probat quoque reftimoniis fcriptura-

rum. Exhis veró evidenter fequitur 3tia pro-

m

tico

pofitio; nempe

Evangelium omnibus indiftin-

&* , tam gentilibus quàm Judais,

effe predi-

li5 in

n

candum. - Undecum pateat fcopum potiüsop-

pofitum effe conclufioni obje&tionis ,

nunc à

il

1renu's

fenfum objectionum ex ponendum tranfimus.

Et quidem ad rm. & odium non fumi ftri-

m

& & abfolute, fed minus ftriété & comparati-

EU

v& nempe pro minori dilectione, quo fenf ac-

r

t. V. 15.. Matth. 10. v.37., &

At

cipitur Deurt.2

ln |

Luc. 14. v. 26.;

&in hac fignificatione fecundüm

fenfüm hiftoricum Deus Jacob dilexit ; quatenus

"

]

t

ejus pofterita

ti dedit terram lacte & melle flu-

entem; Efauautem o

dio habuit, quatenus Idu-

X

rilem, & üt

LU

mzxeis ejus pofteris dedit terram fte

iMalach. z. v.3. inquit: Pofui montes ejus in fo-

i

j

lütudinem , eg. bereditatem ejus in dracones deferti:

L

Secundüm íenfum myfticum autem, quatenus

ora gratie dona

gratuitó Jacobi pofteris maj

Ad ad. & Deus

d

conceffit quàm Efavi filiis.

E

ratuitó miferetur, cujus vult, quia nemini

V

-

dis

uam pratiam debet: neminem ramen nifi pr

füppofità peccati malitiae exceecat & obdurat, &

l

i

quidem non pofitivé & impertiendo malitiam,

fed permiffivé tantüm & non largiendo gra-

Q

m aut

tiam, non quidem nullgm, fed non efficace

nog

Dr DVEO UNo:

74

) ett

non majorem. ' 724 37. 3. Similiter Deusalium

[ed eti

facit gratuitó vas in honorem per vocationem

filuso

ad fidem: alium relinquendo fuae malitiae ac ob-

openi

durationi & fic permiffivé tanrürm facit vas in

m a

contumeliam; unde & dicitur ibidem füftinere

m p

vafa hujusmodi in multa patientia: quód tamer

in iisdem addatur oftendere iram füam, poten-

p

p

tiam ac virtutem, id tantüm intentione fecunda-

indil

rià contingit ; fecundüm quam przvisá voluntá-

d

tis in malo contumacià deinceps utitur in bo«

Qu

num,; id eft in manifeftlationem füze juftitize &&

fu.

utiliratem electorum. | 44 47. & Noneffecur-

rentis ac volentis; fed miferentis Dei ; tumquia

pür.nmw

Jrfi

nemo propriis fuis viribus & fine gratia currit

aut vult: tum quia quantumvis per proprias vi-

npato

nf

res currat ac velit, nihil prodeft ad coronam

comprehendendam: unde folius Dei per pra-

p

tiam miíerentis eft, que & grads darur, &

T

precipuas partes habet inopere ac cur(ü faluta-

ylel

i. 244 Conf. ]. w. quosd 1m. D. Deusnonau-

asll

dit peccatores impoenitentes, de quibus parae-

T

mia czci nati apud Joannem loquentis intellipi

tf

debet, C; nonaudit peenitentes, füj4. ficté dun-

Mh f

taXat uec finceré poenitentes, ad quos Antio-

n

chus memoratus pertinebat, C. veré ac fince-

] dOUf

ré pornitentes,..N. — Quoad 24. D. Prohibet,

8

ne fiat oratio pro iis, qui in peccato obftinati

nemml

vivunt aut finaliter impoenitentes funt, T. pro

alis, N. Sicut Deus juft& nepat auxilia abun-

j

"u

dantiora & majoraobftinatis & impoenitentibus,

Jj

tum quód aliaspratias repudiarunt, tum quod ex

aturi ulteriüs dandas pree-

p

gtppria malitia repudi

«

Aaa 3

videne

*

fl

742

E Dro IIINO. ;

videntur ; fic & jufté potett probibere; ne faü-. .

€li orent pro impetrando illis gratiae auxilio:

-u

ficuttamenin 1mo cafü non carent penitus omni

! ilerit

auxilio: etiam fufficienti peccatores ejusmodi;

» fin x

fic nec in 2do intelligi poteft Deus nolens fuffi-

ddum

cientes gratias dare. . Dixi autem, ZYanfeat;

Tepet

tum quia Joannes non prohibet orationem, fed

qp.ad

duntàxat eandem, utpore ex hominum malitia

3 9

futuram inutilem non imperat aut füadet: tum

Qmne

quia prohibitio. Dei in prioribus eft ex fuppos

plicin

fito previfa obflinationis, & finalis impeeniten-

(itày

tie; adeóque non pertiner ad voluntatem an-

o

tecedentem, fed confequentem, .. d Conf. II.

r

E. D. M. omnis voluntas Dei femper impletur

i5f

füb aliquà ratione, C. füb omni ratione, fu/d.

Qu

fi eft voluntas abfoluta & confequens , C.fi con-

PU

ditionata eft & antecedens, N. QuatenusDeus — gj

de iis, qui faciunt, quod non vult , facit ip

&

quod vult; aur quatenusqui recedere videntur

p

àdivina voluntate fecundümunumordinem, res — sj

labuntur in ipfam fecundüm alium ; earenus juxta

- pny

Aug.& D.Thom.dici poteft voluntasDei femper

. g

impleri: quód autem voluntas conditionata alio

: Jal.i

fenfüfemper impleatur;nec ex fcriptura habeturs

ET

ubi potius legitur ex f. d. contrarium;. nec &

l&

hoc, ut efficax dicatur , requiritur ; ut fiat quod

qit

intenditur; fed ut adhibità conditione faat

| m;ï

volumus, & eà fublata non fiat. :

quod

5

Sip

-0818. Zzf. L Praecipuum dogmatis:no

firi

E

0m

prafidium petitur ex illa Pauli fententia: Deus

Q

vult omnes homines falvos fieri:: fed hec nec

qir

rgo,

N

poteft nec debetad omnes & Qn.gulos trabi:e

[

e

Ds Dro Uxo-

ET

6 nl -

Pyob. Ym p.snin.. Ss. Patres damnant & redar-

? auxü'n;

guunt hanc extenfionem;. nam Aug. ep. 107.

Ts u

äfï'erit, eos, qui , Afpofloli verba deomtnibus generae

ejsmoi

tim exponuut , son antelligeve , quá. locutione . fit

jen i

dium , quód Deus vult omnes falvos fieri. . Idem

T

repetit ipfe L. 4. cont. Julian. C. 4., Profp. in

o

ep.ad Ruflin. C.8., Fulgent. in L. de incarn.

m

C.29. Érgo.ejus fentenria trahi non poteft ad

(; tüt

omnes G íingulos. .. ProJ. 24. p. Ss. Patresex-

x i

plicant hanc fententiam de voluntate Dei falvan-

gt

di tantàüm pradeftinatos.

Hincenimtriplicem

(

expofitionem affert Auguftinus, 1mó quidem,

Ir)

ut fitlocutio caufalis, quatenus Deus vult om-

jmpd

nes falvos fieri ,. quia nos facit velle; ür L. de

E /ïlh

corr. & gr. C. 14. & L.22. de Civ. C. 1. habet:

MTO

2dó ut fit diftributio accommoda negativa, qua-

usDet

«enus nullus falvatur, nifi quem vult Deus falva-

EU

re; & hoc in ep. 107. , Enchir. C. 102., L. de

vt

predeít. C.7.,. L. de-corr. & gr. C. 14. refert:

|nem?

5tó ut fit diftributio accommoda. affirmativa

nj .

pro generibus fingulorum, nonautem profin-

ifempi

gulis generum ; ita rurfüs in Enchir. C. 103. &

TT

in L. decorr. & gr. C. 14. exponit;. cui acce-

dunt S. Profp. Carm. de ingrat. C. 16. F'ulgent.

Jabeuhfä.i

A

L..de incarn. C.31., Patres Africani exules in

epift. Synodica C. 14.. Ergo non debet volun-

p

tas Dei ad omnes trahi. |.Proj. utraque pavs.

u g

Si poffer.aut deberet haec fententia extendi ad

ij "

omnes, erpo debuiffet effealiqua ratio urgens,

cur Ss. Patres precipu? in pugna contra Pela-

iü" DCUS

hæ; n

gianos & femipelapianos non protulerint illam

ntate generali ; fed re-

lhilefgo^

explicationem de volu

firinxe-

i.

Aaa. 4

RRi o

»

544

Dzrz Dro Ux«o.

ftrinxerint ad preedeftinatos: talis autem nulla

j äüæm

Ó

affignari poteft:ergo. Corf. 7. Ecclefia Lugdu

Filpe

nenfis, unáque cum eaPrudentius 'Trecenfis; - v.gïCæ[er

Lupus Ferrarienfis , Ratramnus Corbejenfi

Qme

aliique, füb fzculum nonum r.in L.de tenen

tiin

da veritate Scripture reprobavit Canonem

tition

3tium; Conc. Carifiaci fup. relarum; 2.ibidem .

(iti

approbavit dogma Gotefchalci voluntatem fal-. —

D

Vf

vandi ad folos electos reftringentis: 3. inL. de

tribus epiftolis vel tres allatas Auguf(tini expo-

LU

fitiones circa voluntatem falvandi omnes tan-

"g

tüm admifit, & noftram penitus rejecit ; velil-

] f

las üt. probabiliores defendit, noftram autem

L

tantüm üt piZ quadam vatioue à veritate zon ab-

[

Dorrentem toleravit : ergo.

Conf. 1. Voluntas

Tilnis

generalis falvandi omnes hoc ipfo ; quód fitan-

trbi

tecedens, juxta S. Thomam eft rró tantüm

m

velleitas, üt patet ex p. 1. q. 19. a. 6. 2dó eft

p

iners & otiofa, quia üt in 1m. dift. 47. q.r.

t

d

a. 2. ait; operatio uon covve[pondet voluntati Dei

antecedenti , [ed confequenti; &g' volumtas antecedens

foln

r

z05n babet effeum , mifí. confequens adjungatur.

3tió habet pro objecto rem meré imaginariam

I

& fictititiam; quia juxta eundem locis mox

D

cit. natura hominis in fe confiderata & prz-

t

cifa à circumftantiis tantum füb voluntatem Dei

r

antecedentem cadit: ereo.

Ti

.. IN. min. z ddprob. ym. p.. D. A. Patres

«f

(

damnant hanc extenfionem in fen(ü Pelagiano-

rum & femipelapianorum, feu cum eorumer-

ll

roribus conjunétam, C.in fenfü orthodoxorum,

W

&ab eorum erroribus puram; IN. Confutat

f

autem

us

Dr Dro Uxo:

7

emuw; autem hicloci Aug. errorem 3tium; Profper &

i Fulgentiuserrorem 1mum, ür ex contextu patet,

w ^Caterüm ab iisdem admitti generalem falvandi

uj Oomnes voluntatem liquerrum ex eorumíenten-

(m» — tiisin probatione allatis, rum ex illa Auguftini no-

(msm — tarione; quam L. 1. Retraét. C.16.ad

jungit: Quo2

11b

EX

Kl

( dixi ilud lumen pura eorum corda pajcit, qui

qun d

. Dto credunt &2 fe ad ejus praecepta. fervanda. com-

aL

vertunt , quod ommges bomines. poffant, fi velim:

nj

,non exiflanent novi bevetici Pel.

agiani [ecundim

j u

€o5 e[fe di£fum.

Ferum efl enimomniuo, omues boc

iW

j

ln

poljes fi velint; [éd prapavatuv. voluntas à Domi-

1 auet

. 970; &j tantum augetur munere cbarvitatis, ut po[-

Mitli a&.

fitt. . Quibüs verbis aperté fatetur , omnes ho-

olunti

mines falvari poffe, fi velint, modó illud velle

ditat

tribuatur voluntati preeparatae à Deo per gra-

qntüdt

tiam, non autem reli&tz propriis viribus. . ,2

ybd

grob. 2d. p. D. .4. Patres explicant hanc. fen-

tentiam de voluntate Dei falvandi rantüm prae-

p

770

. deftinatos; ubi loquuntur de voluntate Dei ab-

gt

. "foluta,efficaci & confequente, C. ubi loquun-

!t

tur de volunrate Dei conditionata, inefficaci ac

mriaq

antecedente, N. Unde etiam D. Corf. Ergo

; f

voluntas Dei abíolura & confequens non debet

p

trahi ad omnes, C. voluntas Dei conditionara

2

& antecedens, N. / Loqui in his interpretatio-

nibus S. Auguftinum de voluntate abíoluta-&

purt

efficaci fàtis colligi poteft ex uno textu Libri de

p

' correp. & pr. C. 14., urpote inquo capitetres

j

illas expofitiones adducit; fic autem ibidem lo-

quitur: DiZum efl omnes, bomines vult [alvos fie-

olhf

E n, ut inteligamtur peadeflinati. . V .

JVon eft ita-

aa 5

que

T

d

Drz DE.o UNO.N

746

n«j

que dubitandum velumtati Dei bumanas voluntatet

—— Hitem

non polJe vefiflerey quo minus faciat ipfey quód vult,

»

quandoquidem etiaimn de ipfis Dowinumvoluntatibus,

| ticos:

* 1 lnnta

quod vuli, facit. Idem conflat ex contextu de reli-

quis Patribus; nam Profper loquítur de volunta:

- por

^ Vater

te,que ipfa um confummat opus: Fulgentius ratio-

nem hanc addit; 4uia. Dews noflev omnia , que-

1folis

cunque voluit , fecit: Patres Africani autem fimi-

feq l

lem his verbis; femper quippe voluntas. Dei omni«

cialn

filt

porestisimpletur , quia poteflas ejus nullatenus viu-

citur. .. Quamvis veró fub hac diftin&ione ex-

p

E

pofitionem Auguftini admittamus, eámque tex-

1 nsj

tui Paulino per aliquam. accommodationem

ften

aptari poffe demus; tamen paraphrafis iíta ob-

liri

l

via ac naturalis non eft, àt ex dictis patet; nec

j

etiam talis Auguftino eft habita, quod colligi-

IN

tur tum ex hoc, quia expofitionem de prede-

hi

ftinatis adhibuit füb hac formula, poref? intelli-

(f

£i,à qua tamen abflinet in L. de Sp. & lit. , L.

BEICN

tTt

de Catech. rud, & L. z. Retr. alibíque, ubitex-

tus fecundàm fenfüm (uum proprium ab eo

V0

ad omnes extenditur: tum quód priorem tan-

j &&

tüm ufürpetin certamine contra Pelagianos ad

E!fp(

eorum objectiones ex eorum principiis diluen-

li

das; pofteriorem autem, càm ipfe quaítionem

i

lie

de hac matería ex. propría fententia inftituit ac

definit. .2 prob. utr. p. . IV.m. . Ratio, cur

W

contra Pelagianos non protulerint fenfum tex-

tüsuniverfalem; eft ; quia illi admiferant volun-

lu

tatem in Deo fàlvandiomnes, cui tamen do-

3t

gmati adjungebant errores alios: unde . Patri-

W

L

bus non —il,la'm" probandi, fed hos exp

upnandi

nece /l-.

Dz Dzo Uxo.

747

aolunt

neceffitas erat. . Ratio veró reftringendi volun-

quitd

tatem ad preedeftinatos Patribus contra hereti-

hn

ticos agentibus fuit;. quia; cüm hi dicerent, vo-

t ded

luntatem. falvandi omnes. effe indifcretam &

volit

prorfus aequalem,. quód autem hi pre illis fàl-

st

varentur; in humanam duntaxat voluntatem

fin t

olis naturee viribus agentem effe referendum;

em/it

fequebatur, aut Deum nullo modo habere fpe-

ia

cialem quandam.& .efficacem voluntatem circa

T

falutern hominum, aut fiquidem hanc Deusex

iQre t

arte fua haberet, eandem tamen ab homini-

b

gt

us fruftrari pofle.

Patres 1mo errori oppo-

aO^

uerunt divinum propo(itum, quo electi pecu-

i

liari quadam & efficaci voluntate ad falutem fünt

et;

predeftinati; 2do autem omnipotentiam Dei,

colij

cui, üt Aug. L. de correp. & gr. C. 14. ait; vo-

at

leuti [alvum facere ullum. bomimum vefiftit avbi-

d ^ *rium. Contra hec cüm objicerenr heretici

,ïlt.,L* '

textum Apoftoli, reponebant inprimis, perpe-

abité

ram eX eo colligi; Deum non aliter velle fal.

ydi

vos fieri praedeítinatos quàm reprobos; quo

m tf

evertebatur error 1mus: deinde dicebant eum

108

exponi poffe de voluntate efficaci circa praede-

il

inatos; quo admiffo urgebant. maximé ab

exemplo parvulorum falfitatem erroris 2di,, fa-

jond.

?

ii

lutem duntaxat in hominum voluntatem refe-

rentis.

d

p

Ü j : ä

m

Ad Conf. I.. 3« quoad xim. IN. Aff Ecclefia

| W*IM,

Lugdunenfis non. reprobat do&trinam canonis

gtii Carifiaci de voluntate generali circa omni-

j

put

um falutem; fed id.unum improbat, quod in

nandï

olici

1

go flatuta fit interpretatio textüs Apoft

p

ml

pro

Dz Dzo Uxno.

745

pro falute omium tanquam unica &unicé vei'a;

ld

expofitio autem $s. Patrum de voluntate effica-

tf

ci ad aliquos duntaxat exteníà fuerit reje&ta &

^ibl

ml

exclufa: in quo tamen errabat errore fadli.

Quoad 24. D. Laudat dogma Gorefchalci, volun-

süm

tatem falvandi ad folos ele&tos reftringentis;

mend

quem tamen five errore facti five veré putabat

Q

non excludere hanc voluntatem generalem pro

&nont

falute omnium, C. quem putabat. excludere

ing; |

hanc voluntatem , IN. — Quoad 37, N. 1m. Aff

tmür

Ecclefiam Lugdunenfemin neutro libro nobis

Vr

fepugnare manifeflé conftat. — Nam in L. de

&l

tenend. ver. Script. C. 12. ait, eum, qui docet

D

ex Apoftoli (enfu Deum velle foios electos fàl-

f

vos fieri; & alterum, qui afferit ex ejusdem

Ál

tnente Deum velle omnes generaliter fieri fal-

M

J

vos , fidelitev «9' unaminiter . concordare ; : quia

Tly

prior Apoftolum explicat de voluntate efficaci

k

!

& confequente, quinexcludat generalem &an--

^ t (

tecedentem, quam Ecclefia haec vocat. volugta-

ton

f

03

zem bLonitatis cveatovis: alter autem explicat de

UR

voluntate antecedente & generali erga omnes,

tq

non excludendo voluntatem confequentem &

W.

abfolutam pro folis electis. . In L. de trib.epift.

fs

autem C. 12. afferit (ententiam , qua ftatuit vo-

25

lunratem generalem íalutis omnium, /idelitev

QT

polfé vecipt atque. à. Sy. Patvibus fuiffe probatam:

Ril

C. »4. addit eandem effe bonoraudam : C.. 28. ait;

h

eevtiffanum e[Je , Deum velle omnes etiam veprobos.

Ants

falvos fievi , ita tamenyut eos omnimo non. faloer ; aut

LE

üt C. 13. docet recipi poffe hoc dogma, // bate

Ütn

voluutatem bouitatis evga Jalutema. bominum non

DI

[4 (2 Nuïæ

UT

m

*

I

DEk Dio U.No

749

(b vt

qeei

eredatur, burandobfiflente voluntate , Deum imple-

ve non po[fe , fedobhiflente bumand iniquitate impleve

n

nolle. Unde 2d. 4/].D.ExpofitionesAuguftini ad-

ye f

mifit üt probabiliores, fümendo voluntatem Dei

d ol

2düm frequentiorem in fcriptura ufum C. fü-

T

mendo 2düm abfolutam dogmatis veritatem , 'N.

u

Quia in fcripturis voluntas divina fimpliciter

Vk

enuntiata fzepiüs defcribitur tanquam efficacif.

od

fima; hinc Ecclefía Lugdunenfis per volunta-

ml

rem fimpliciter & fine addito expreffam hic in-

jp

tellexit voluntatem confequentem, adeoque

aLé

ad folos ele&os extendi contendebat; non ta-

ui du

men aliam in Deo voluntatem etiam antece-

45l

dentem negabat, ütex allatis manifeftum eft.

g'usdem

"d Conf. II. 9. quoad vim. D. 4. . Voluntas

eri f

generalis falvandi omnes, feu antecedens juxta

; qi

$. Thomam eft tantitm velleiras, quantum illa

eftci

fpe&tatur fecundüm fe ac in feipfa eft, N. quan-

mu

tüm comparatur ad voluntatem abfolutam &

golit

confequentem, C. Voluntatem antecedentem

Jicar d

quoad f& non effe in Deo fufpenfionem a&tüs

Qmno

aut quandam imperfectionem vel fignum dun-

taxat volitionis, fed veram ac propriam bene-

sl

placiti voluntatem, ipfe S. Do&tor de verit. q

L

iv

23. 21.3., in 1m. dift. 47. q. 1. a.2., in'ep. r.

1]

ad Tim. C. 2. alibique declarat: dicittamen vel-

j

i

;'.

leitatem, voluntatem fecundüm quid , imper-

|

'

;

lj

ectam & minüs integrarn, comparativé ad vo-

/

f

luntatem confequentem; quia hec eft volun-

tas abfoluta, voluntas fimpliciter ralis, quce ex

!

ji

omni parte perficitur & intepritatem etiam fi-

i

nis obtinet. Ubi tamen notandum ; quód quam-

Vis voluntas anrecedens pollir. vocari inefficax

J

refþe&u/

750

— bairie du

n

re(p&&u finis nempe falutis eternas, utpbtä

uam non femper obtiner & efficir; tamen fit

detr i

Conditi

efficax refpectu mediorum feu auxiliorum fuf-

ficientium ad finem hunc obtinendum: unde

Bop

at i

patet; quod ex hoc capite recté vocari poltfit

CR

vera voluntas. Quoad 2d. N. Aff. Ratio patet

diving

ex proximé notatis & confirmaturex S. Th.; qui

in 1.difl. 46. q 1. a. r. Sic ait: «Hujus quippe

feti]is

i m

voluntatis effectus eft ipfeordo naturg in finem

falutis, & promoventia in finem omnibus com-

ij

Tone

muniter propofita, ram naturaliaquàm gratui-

ta., Hinc zexr. D. operatio effectüs principa-

pote

j um

lis, nempe collatio auxilii efficacis ex parteDei

& affecutio falutis ex parte hominis, non re-

l

Af

fpondet voluntati antecedenti; fed confequen-

']anim

di, C. operatio effectüs minus principalis, nem-

j

D

e ordinario ad finem falutis & collatio auxilit.

1q

fufficientis,IN. Quoad 3tium N. Ant. Aliud enim

u

eft; remeffe imaginariam & meré fi&titiam , aliud

rem confideratam in fe , abftrahendo à circum-

^tihi

fittn

ftantiis, üt ex Philofophia patet: prius Deo

convenire nequit; pofterius eidem tribuir D.

E

ls

'Thomas pluribus in locis, ex quibus fufficiat

commentarium in r. ad Timoth. C. 2:, ubi in-

1

ln

uit: * In Deo falus omnium. hominum in fe

confiderata habet rationem, ur fit volibilis...;

nl

fs

Q

& fic ejus voluntas eft antecedens; fed ficonfi-

deretur bonum juftitie , & quod peccara puni-

filà

antur, fic non vult; & hsc eft volunta

k Ve

a

S cg'n-

fequens. »

pio!

4

?

h

3t9.

?fl. 11.' InDeonon pot'eïfc admitti vo-

"

luntas conditionata; inefficax , & fundata in

D

imeri-

$

*

151-: Dgo UNo.

ä, Wt mentis abftractione; 1mum quidem, quia vi-

[

tumyt

detur indignum Dei voluntatem dependere 3

m t

conditione, quam ponere vel non ponere ex

hm: unt

Deo pendet: 2dum, quia repugnat cum idea

vur

entis furné perfecti & fürne porentis: 3tium, quia

nec ex parte intelle&tüs nec ex parte voluntatis

Rarot

Id

divinz locum habet abftractio : (ed volunras ge-

neralis falvandi omnes conditionata & inefficax

p

einfnet

& fundara in mentis abftra&tione dicitur: erpo.

jousm-

Conf. I.. Voluntas illa generalis falvandi orines

m

non eft feria: ergo.

Prob. J4nt.1. Deus non

poteft ferió velle id ; quod praefcit non'efTe fu.

p

at

turum: fed pree(Cit non effe füruram reprobo-

nont

rum falutem: ergo.

2. Si Deus ferió vellet

fegit

omnium falutem, deberet omnibus dare auxi-

la, quz per fcientiam mediam pravider effica-

i nd .

y a

€ias quia ficut, fi medicus haberer medium effi-

qdeni

«ax, quod (ciret certiffime effe fanitatem alla-

m j Bhljt

turum, & fimul aliud , quod fciret certiffim&

f

nihil profuturum, & omiffo primo applicaret

jos D

fecandum, non poffet dici ferió velle fanitatem

fuit

epri; fic idemin cafünoftro dicendum eft : fed

"

uffci

H

eus auxilia ejusmodi non dat: ergo. — 3. Qui

ubit

vultaliquem effe&um conditionaté feu füb con-

ditione, quam vel folus vel faltem cum alio facil&

n

implere poteft, & non implet, non cenfetur

)ilis i I

ferió velle talem effe&tum: fed Deus fic vult

I

falurem reproborum füb conditione finalis per

( PUH!'

feverantie , quam ille folus vel faltem cum re-

g

probo facilé implere poteft per auxilium fpecia-

le, & tamen non implet: erpo.

Couf. I1. Li-

jv

!

cet Deus habeat voluntatem anteceden

tem &

GQDdi&a

p

'Dn Dro UNo:

ï

752

condirionatam puniendi omnes hotnines, fi in:

&unp

li bf

peccato decederent, tamen per hoc non dici-

tur ferió velle omnes homines punire: erpo; li-

MXOtex

tios(lt

cét habeat voluntatem antecedentem & condi-

tionatam fàlvandi omnes homines, tamen vel

Qndün

er hoc non debet dici ferió velle omnium fà-

yfler

lutem, vel faltem non rectà dicitur habere fpe-

iiin]

t (

cialem & majorem affectum homines falvandi;

quàm damnandi; preefertim cüm aliàsetiam di-

( f

ci poffet ferió velle falutem 'dæmonum& dam-

E

Quets,

natorutmm.

d

Cion

E« " Ad arg. quoad vm. D. M. In Deo nequit

admitti voluntas conditionara, cujus conditio

Qu j

unicé dependeat à Deo T. cujus conditio de-

tum,

pendeat fimul à creatura; N. 1mum conflatex

(f

Wtlse

not. 2. num. 289. ; 2dumex hominis libertate fa-

cilé colligitur, & huc pertinere ex quaftionis

! 4l

inn «j

íftatu liquet. — Quoad 2d. D. M. Nequit in Deo

admitti voluntas inefficax, que talis fit vel ex

WE

diney

impotentia vel ex mutatione confilii, C. que

*

talis fit ex non pofita à creaturis conditione ; à

:taxaf .'

ua Deus vel fecundüm leges ordinarias pro-

i

videntie vel ad libertate» creatam tuendam

l Um,

t ob

liberé voluit dependere effectum voluntatis, N.

gmum repugnarer idez enrtis fummé perfecti ac

r

üöie&

potenris, 2dum nequaquam: prefertim, fi at-

tendatur ad alias rationes füprà expofitas, fe-

Qd

cundüm quas Dei volunras femper impleri re-

li

2

élé dicitur.

Quoad 3t. ruríus D. M. In Deo

[iOne

Qd('.öq

nequit admitti voluntas, quze fundatur in ab-

ftractione formali, feu quae fe teneat ex parte

T.

intellectüs divini, inferrätqueigeo limitationem | It&;

Va

Dz Dro Uwo.

753

ites, [

& imperfe&tionem, C.. que fündatur in men-

nonü

tis ab(lractione objectiva feu qua fe teneatduns

s DO

j

D!

taxat ex parteobjecti cogniti, & fic in eodem va-

Ts

Yios ftatus & conceptus objectivos füpponir, fa«

timpn t

cundüm quoscognofíci poffit;N. Sicut autem ex

mniur

pofteriori capite juxta Theolopos omnes (ine

l

ullain Deum redundante imperfectione ftatui-

r

tur fcientia vifionis & fimplicis intelligentize, fic

sem

& flatui poreft voluntas antecedens & confe-

i d

quens. Atque huc referendum eft illud , quod

dixit S.'Th. p. 1. q. 19. a.6. ad .. « Hec diítin-

ho nqul'l

€tio non petitur ex parte volunratis divinz, in

qori

qua nihil prius vel poíterius, fedex parte voli-

ditiot

torum.,, Et in 1m. difít. 46. * Non ex aliqua

onltt

diverfirare voluntatis divine, fed propter di-

rtalel

verfas conditiones voliti. ,

e[lior.

«4d Conf. 1. . IN..4. Obferva hic

b di[&ri*

n D

men efTe inter voluntatem abfolutam & feriam;

y vdi

prior enirn vult objectum fuum omni modo &

fine ullà limirarione, adeóque non tenetur dun-

M

t

taxat ad media preftanda, quae (ufficiunr ad il-

"s no

lum finem affequendum aut objectum ponen-

dum, fed X ad ea, quibus certà ac infallibili-

tief £l

tatl5y

ter obtineatur finis feu ponatur objectum: po-

fterior autem haberur etiam, fi velir finem vel

fedii

m)üï

obje&tum certo quodam modo & (üb aliqua

conditione; ür parer tum in pluribus volitioni-

It ;

Vif

bus humanis, tum ex eo, quód pofità condi-

j

üione vel modo tequatur ipfe effectus & finis;

mnäh'

adeóque obligatur quidem ad ponenda media,

quze ad ipfam fpectant, füfficientia, quibus po-

Á wte

btineri finis; non au«

j

telt & ponicendiuo & o

b

tenm

Dz Drzo UNo.

754

tem d ea; quibus abfoluté ac infallibiliter obti-

!fritti

neatur.

His fuppofitis 744 prob. 121....N.. vel * ul

D. M. Deusnon poteft ferió velle, quód'pr&- — &um

1

vle

fcit non e(Te futurum ex defectu íe tenente ex

parte füi , C. ex defectu fe teneute ex parte al-

finqe,

lib co

terius, fubd. non poteft ferió velle voluntate

abíolutà.& confequente, C. voluntate condi-

ROE

tionatà & antecedente, N. . 724 prob. 24. rur-

pltt,.

fus JV. vel D. M. Si Deus ferió vellet voluntate

impla

Q

abfolutà omnium falutem, deberet dare media;

quae per fcientiam mediam pravidet efficacia;

Ti

C. fi ferió velit voluntate folüm conditionatà N.

it li

adem refponfio tenet in paritate allata ; fiqui-

potis,

FTET

dem medicina non pravideatur nil profutura

ob inefficaciam ex ipía medicing natura prove-

|

Axli

f l

nientem ; fed exaegri voluntate medicinam hanc

applicare nolentis.

Preterea Difp. eft; quód

ET

At

fanitas non detur egro per modum pramii, at-

que hinc medicus non debeat attendere liberta-

À

tem ejusdem, & vel ex contractu cum &gro

ts

aut republica vel ex charitate teneatur ad medi-

ltny

cinam abfoluté profuturam: econtra cum Deus

Rnl

faltem adultis det falutern per modum premii

jl

debet attendere ad meritüm & libertatem; ac

Vg

j

preterea ex nullo titulo tenetur ad danda Ípe-

((

N

cialia & efficaciaauxilia, fed duntaxat ad ordi-

Ym

paria & fufficientia. — 27 prob. 3z. s. quoad 1m.

il

anemb. IN. min. quia perfeverantia finalis ex ali-

bi dicendis vel formaliter habetur vel faltem de«

p

J I$ (

pendet ab cooperatione libera, quae poni de-

Ton

bet àcreatura: quoad 2d, memb, D. M. Noa

fint

ullaïwli-

&

cenfetur ferió. velle omg'i modo & fine.

K 1mita-

--

N

"

&

'DE'" Dro üNO.

755

Jitet

mitatione effectum, qui eundem füb conditio..

n. Y

j

j]

ne vult; quam cum alio facilé implere .poteft

Qd

& tamen, non implet, C. non cenfetur ferió

teffee t

velle certo quodam modo & f(üb certa limita-

Y parleaï

tione, N. . Alii /u2Z. qui eundem effe&tum vult

ol

füb conditione, quam cum alio facilé & eque

at (

connaturaliter implere poreft, nec ramen im-

)dl

plet, T. quam non poteft equé connaruraliter

voltnt

Amoplere, IN

Deusjuxta hoc nec ütconfervator

yemedi

naturz nec üt autor liberratis poteft equé' con-

i

naturaliter reprobis dare auxilia fpecialia, quia

ii

üt talis ea dat fecundàm opportuniratem tem-

u, t

poris & aliarum circumftantiarum feu curfum

lu

caufàrum . (ecundarum, cui connaturalia fünt

; pro*

auxilia ordinaria non aurem fpecialia: unde li-

am li

&t hec reprobis nolit dare, vult tamen illos

ferió falvos fieri per auxilia ordinaria feu con-

l; qi

ii

naturaliter dabilia. . Sed de hoc alibi.

[eäbä

A Conf. IT.. 3. T. Supp. A4ni.. Quia volun-

um &

tas puniendi homines propri& non eft antece-

d

dens, cum neceffarió pre(upponat culpam non

71

minüs ac ipía poena. .. ]V. Cof. Difp.eft; Quia

at

Deus falutem hominum ita vult conditionat? ;

ett;/

ut etiam conditionem feu opera bona fieri de-

d

fideret; & ad ea det auxilia: econtra punitio-

ad [

nem fic vult; ut ejuscondirionem feu opera mala,

T

nullo modo defideret, fed potiüsilla probibeat,

TA

& per comminationem poenarum homines ab

illis dererreat.

j

Ad id quod additum eft de dae-

g

monibus ac damnatis,diferimen eft, quód Deus

i Non

tantàm habeat affe&tum aliquem complacentitee

/

m & dampatorum ür

c»iþca falutem dasmonu

m

Bbb a

poffi.

»

d

L

Dr Dro Uwo.

956

Vinf e

poffibilem , non autem voluntatem beneplaci-

ti actuofam ; unde nec circa eorum falutern ali-

fs n

NOluDt

quid operatur , utpote cujus illi incapaces funt

tanquam in termino conftituti & obfirmati in

gvl

malo, & qua non jàm amplius rationem habet

lm ex

boni appetibilis, quia non eft confentanea divi-

qui

ng juflitie: contraria omnia reperiuntur in fa-

&m

lute viatorum & voluntate tum ad illam tenden-

Cutan

fanti

te tum media füfficientia providente.

ID

UARES: 7p eadem providentia /itpevnatuvaiif

bus

pevtiaeat ad infautes [ine bapti[mo movientes

Mm,

n

320. lVora. Preetermittimus hic equidem ex

ratione num. 3 13. datádifficultates caereras; quie

ts

citca mortem Chrifli & gratiam fufficientem

A

ro adultis etiam obduratis ac infidelibus pro-

nl

ferri folent contra voluntatem Dei hactenus vin«

;imisp]

dicatam: quaftionem tamen de voluntate fal-

^i

vandi etiam infantes fubjungimus; tum quó

]s

inde, qui aliter fentiunt, argumentum & exem-

Af

l

plum validiffimum depromant: tum quód me-

|

tppl

dium falutis pro infantibus, quod in L. N. eft

l

Auin

baptifmus, diverfüm fit à medio adultis con-

- Jttts

ferendo, neque hinc previam rerum aliarum

- Jvl

notitiam tantam exipat: tum quód materieehu-

li

jus explicatio neceffaria fit vel falrem multum

lst

facilitatis praeftet ad intellipenda ea; que pott-

W

Movetür autem controverfia

hac dicentur.

mq

refertim de infantibus illis , quibusfive in ute-

n

ro materno vifolius naturae morientibus, five in

h

lucem editis nullà humaná diligentià baptifmus

fin

applicari poffe videtur. — Cirea hanc non minüs

Ü

varia

Dzrz Drzo Uwso:

$57

l

MM wari efttnm errantium tum opinantium claf-

Rlotemi

fis.

174 eft eorum, qui negant dari in Deo

DUil woluntatem etiam antecedenrem falvandi hos

U! . Sarvulos; five quód univerfim voluntatem il-

"U ]lam generalem cum heereticis inficientur; five

1taneqd:s7

uód hanc reftringant ad adultos; five quód

Mi eam quidem concedant circa falutem in fefpe-

Tuffstsd

étatàm, non autem üt confideratamin circum-

»

flantiis divinorum attributorum, vi quorum

nempe contendunt, Deum velle falutem qui-

nl

busdam infantibusad mifericordiz füz oftenfio-

rientes!

nem, aliis eam nolle ad juftitiam füam mani-

j ! — feftandam.

2da eorum, qui voluntatem Dei

'CI'HS)W

antecedentem fàlvandi omnes parvulos hàc tan-

jcienti

tum ratione admittunt, quatenus Deus paravit.

u5 &in Ecclefia po(uit baptifinum feu medium fa-

Qms/ lutis pro parvulis; quin tamen ferió voluerir

d F

applicari baptifmum, aut fufficienter de mediis

w .providérit, quibus applicari queat baptifmus.

od

3tia eorum, qui etiam hanc in Deo voluntatem

(

W? ^ applicationis & fufficientem provifionem fta-

,

Nd

£uunt, eam tamen dicunt dependere à caufis

jis.c0h

naturalibus & neceffariis; quatenus Deusferió

gliamit

vult applicari baptifrmum, ni(i vel ubi non ob-

viti

ftat curíus naturaliscaufarum fecundarum, pro-

m

pter quem vel infans prius moritur, vel alii

u "

impediuntur, quominus fuccurrant.

4f4 de-

nique eft eorum, qui eandem voluntatem di-

gl

jt ]n u-

cunt dependere à voluntate aliena feu caufis li-

beris. — Volunt hi etiam pofitis rebus, üt nunc

| mre in

j [me

fünt, & füppo(ito caufarum naturalium curfü

divinitus conftituto nullum ex parvulis, qui

f minüi

qi

Bbb 5

pere-

758

Dz Dzo Uxvo.

pereunt, effe; qui non potuerit ad baptifnium

Mütti)

DT

pervenire, nifi obflitiffet, vel fi pofira. fuiffet

aliqua actio caufarum liberarum. ^ Porro inter

rf

.a

eosdem nonnullum eft difcrimen; aliqui enim

lit; :

pro caufis liberis, à quarum volüntate parvu-

lub «

lorum falus dependeat, affignant dunraxat pa-

rentes, eosque omnes quibus proximé cura par-

IN a

vulorum commilffa eft; alii etiam adultos alios

Ofnne;.

innirü

quoscunque: fimiliter quidam pro actione, qua

B

ponenda vel omittenda eft, defignant oratio-

* Mp g

nem vel carentiam orationis pro parvulis; alii

opus quodcunque füpernaturale vel etiam re-

uj j 5!144

&um ufüm libertatis, aut quamcunque culpam

sl

E

Tnoralem, etiam neplipentiee vel imprudentise,

321. Refpondeo f. Deus voluntate verà an-

a.

tecedente vult falutem etiaminfantium omnium.

tl

Prob. Deus ex dictis pr. art. vult omnes homi-

t Jti:

nes falvos fieri: fed in hac voluntate includun-

lm

N

tur etiam parvuli, tum quia nulla eft ratio ex-

cludendi parvulos ab illa propofitioneuniverfa-

fiqta

li: tum quia ex fententia S. Auguftini in illa

k

omnino includuntur ,. qui L. 4. cont. Julian. C.8.

n

ait: ZVunzquid parouli bomines mom [unt, ut uon

ltint

qpertineant ad id , quod di&tum efl , vult omues bo-

f

qmines [alvos fievi?' erpo.

Cozf. Deus vult eos

odl

fieri falvos, pro quibus Chriftus eft mortuus: . | ]u

DUTT

Sed Chriítus etiam pro parvulis omnibus efi

mortuus; üt patet, fi invertatur argumentum.

.| rj

S. Pauli; quod proponit 2.ad Cor. 5. v. 14. $

itj

ss pro ompgibus snovtuus e(d, ergo ommes movtut

lm

lii

fust: tum ex teftimonio S. Aug. qui L. 1. dere-

ferad-

Wt

imifl. pecc. C. 38. inquit: Sje 2/la ergo vape

4íane

; DE Dzrzo Uxo.

259

Ziotte falvos in cetevmum po[fe pavvulos fievi , quis

iptil

fi fd

audeat affivmave? tagquammon pro eis 1novtuus fit-

Jorto n

Chriflus: evgo.

?

TOE

322. iNec Dicas. :Apoftolus non precisé

dicit: vule omues bomiues [alvos fievi; fed con-

t n

I

ünuó adjungit: £j ad agiitienem . veritatis veni-

ve: ergo ficut poftremum non extenditur ad

durd

hls d

omnes infantes, cüm multi moriantur ante ra-

tionis ufüm; ita nec prius extendendum eft.

fons g

g at

AVec - Conf. 1. S. Aug. in ep. 107. Sic ait:: Muliz

lss "

falvi non fiuut , 1102 quia spfi , [ed: quia Deus nom

&t

vult; quod fime caligiue mnamifeflatur i parvulis.

je at

Similia habet L. 6. cont. Jul. C. r4., L. dedon.

ruder

per(ev. C. 12. &alibi:ergo. —Conf. /7. S. Profp.

verit

àn refp.ad 4. Object. Vincent.ait: Jzfazum on-

mniut

uino 9 coittva ratiouem ef? diceve , voluntatem Dei

s fom

— &x Dei voluntate uon fieri: Sed fi: Deus haberet.

voluntatem falvandi parvulos antecedentem;

s.

quit

& tamen pofteanon falvaret, Dei voluntatecon-

fequenti hoc eveniret: erpo.

vunid

EL

B. 7dd arg. 1. D. Supp. Conf.. Ad parvulos

. mon extenditur 2dum, fi per agnitionem verita-

jin Cl

tis intellipatur regnum Dei, N. Si intelliga-

lh n

tur fides, fu/d. fi intelligatur fides habitualis, N.

qui

. a&ualis, C. S. Aug. L. 4. cont. Jul. C. 8. ait;

n

- Deumi velle falvos fievi pavoulos £? ad. agnitionem

o

TE

veritatis venives id efl , in vegmun Dei, uli fit eis

]l

-agnitio veritatis; alibi vero (epeait, cvedeve ba-

umenwü

bitu, eíTe venire in veritatis agnitionem; unde

94 l

-càm Deus intendat parvulis baptifmum,; ubi

Til

p

!

habitus füpernaturales infunduntur, & vitam

j tdi

. &ternam, qua flatin vifione Dei, hoc ipfo

vult

ngm ,

Bbb.4

760

DzDro Uxo.

füfíci

vult eos veniread agnitionem verifatis.

R. 2,

AN.. Conf. Quia quamvis 2dum non extendatur ad.

qpplca

parvulos, quiaccepto baptifmo moriuntur ante -

f |

u(üm retionis; tamen, quia ifti fálvantur , omni-

l vel

no ad eos extenditur 1mum: ergo fimiliter ad

tunfeq

alios, qui moriuntur ante baptifum, extendi

tirgr

o

poreit.

Preeterea Difp. eft; quia parvuli funt

capaces coníequende fàlutis etiam. ante ufum

m

Gd

rationis per regenerationis Sacramentum; non

autem hác zetate capaces fünt veniendiadagni- .

p

tionem veritatis actualern: unde patet quod .

li

juxta diverfitatem capacitatis fabje&torum pro- -

fiita

portionaté accipi debeat Apoftoli fententia. -

].

«dd: Conf. T. s..C: ym. p. Z4nt.. Cum enim par- .

if

vuli non fint capaces volendi aut nolendi, non -

lr

quia ipfi nolunt, falvi non fiunt.

ZZJ-P» D.hj: N

Dem-p

Multi parvulorum falvi non fiunt; quia Deus.

ergo (

non.vult voluntate antecedente, IN. quia non

)

X

vult volunrate confequente, C. — d Corf. IL. !

ET

*x. D. M. Infanum eft dicere, Dei voluntarem

!

abfolutam & confequentem non fieri ex volun-

[j

tate Dei, C. voluntatem conditionatam & ante-

Tib

cedentem , fu/d. non fieri ex voluntate Dei, quae

ln

ipía non ponat conditionem àqua prior depen-

lt

debar, C. nonffieri ex voluntare Dei, qua tan-

li

tüm fequitur ad conditionem aliunde non pofi-

Qu

tam, à qua prior dependebat, N. Poítremum

! T

duntaxat contin

git in prefenti materia, üt p

E

tebit ex dicendis.

H

323. Atefpondeo. IT. Deus etiam ämecedcnte»'

| di

voluntate vult infantibus omnibus applicariba-

(

prmum, feu de mediis proxim& vel. rc;þqt. ;

L

Dr Drzo UNo.

761

& M

fufücientibus providit, queis infantibus queat

nduturt

applicari baptifmus.

Prob. Qui ferió vult fi-

QLurd

nem, neceffarió etiam ; quantum eft ex fe, de-

U Q

bet velle medium abfoluté neceffarium ad finem

mitzt

coníequendum; quia feria voluntas hic fümie

, at

tur pro fincera & actuofa , non autem pro iner-

mullt

ti & otiofa,: que eít mera velleitas: Sed Deus

nte ii

ex modoó dictis ferió vult falutem parvulorum;

jm, n

& ad hunc finem confequendum applicatio ba-

i

ptifmi eft mediumabfoluté neceffarium, quia hic

g qui

fupponitur Deum non aliter velle parvulorum

unp

faluem quàm per baptifmum: ergo. Comf.

kentti.

Juxta S. Profp. L.2. de voc. gent. C. 12. Chri-

jim p«

Ítus ef? falvator ommium, quia dat omnibus, unde

Ji,

falvari poffiit ; & in refp. ad. 1m. obj. vincent.

d.

Deus precipit omuibus Cbrifli pa[fionem applicari :

, Det

ergo cüm parvuli per folum baptifmum fàalvari

ja Q

poffint, &iis paffio Chrifti app

etiam, ut applicetur baptifinus.

licari, Deus. vul-f:

Quf

Qattd

324. lVec Dicas. Mercator projiciens mer«

yyd-

ces obtimorem naufragii, nullum medium ad-

fant

hibet ad illas fervandas, & ramen ferió ac ar-

denter defiderat con(ervationem: ergo feria in-

sj

d

tentio falutis parvulorum in Deo poteft etiam

flare fine provitione mediorum fufficientium ,

u

np

queis baptifmus applicetur.

Nec . Conf. 1. Se«

yem

ria voluntas Dei falvandi parvulos fatis defen-

p

ditur, fi oftendatur mors parvuli fpiritualis efz

fe meré permifía à Deo eíque involuntaria : fe

ædenw

dum dicitur à Deo baprifinum in Ecclefia effe

'pro omnibus inftitutum, applicationem tamen

g][ibä:

impediri v.

g. àcaufis naturalibus , quas Deusob

$

fineg

m

"ass

762

DrDro Uwo. -

"

fines altieresnon vult invertere; illud oftendi-

propi

tur: ergo.

INec Conf. If. Poteft eadem volun-

Tincin

tas feria re&cte falvari per füffBicientiam Adamo

yeilla

datam ad perfeverantiam in juftitia oripinali:

n in

ergo non requiritur, ut defacto Deus omnibus

2j

parvulis provideat de his mediis.

: Davük

E. JV. Conf. Difp. eft;: quia mercatori fup-

TO

ponitur. mullum adefle medium ad fervandas

lus

f e

merces; erpo fincera voluntati ejus non ob-

fiat, quód nullum adhibeat: conílat aütem Deo

cndi

preftó effe media füfficientia.

Hinc etiam in-

Mur

vertitur arpumentum : Si mercator haberet |

quel

medium ad merces fervandas füfficiens, nec

lil

tamer adhiberet, mercium confervationem fe-

du

l

rió velle negaretur: ergo Deus non cenfendus

d

eft ferió velle fàlutem; fi medium füfficiens,

—f

quod habet;non prebet.

"d Conf. T. v«. IN.M.

As

Sicut enim ratio voluntarii pofitivi circa aliquod

Z[iaï [e

objectum immediatum non falvatur perid, quod .

qule

non fit involuntarium aut non prohibeatur ; fic

Ti

nec ratio ferie voluntatis circa objectum me-

licu

diatum feu finem falvatur per lioc, quod me-

Tott

diorum füfficientia non fit involuntaria, aut

ücer«

non prohibeatur; praefertim fi ifta fufficientia

;|

W

non pollit nifi ab intendente finem provenire,

t

üt hic accidit.

"d Couf. 1. X. N..4.. N olun-

EMERT

j

D

tas enim falvandi omnes in Deo eít. etiam fup-

ii

pofito peccato origineli & poft amiffam jufti-

p«

tiam originalem, üt ex fententia S. Pauli ad T'im. -

?

Tür

E

nuper aperté oftendimus: ergo intentio féria

f

falutis etiam in flatu pofteriore fufficientiam

(

mec!jorum requirit, - Preeterea fi hoc füfficeret

D

pro

Q

Dz Dro Uxo.

763

| of

m vol:

pro parvulis , fàtis etiam foret pro adultis; & - :

hinc ín ftatu nature lapfze ad peccatum füffice-

n Adr

ret illa libertas, que fuit in Adamo: quod ta- :

origiua'a

men in propofitionibus Bajanis eftdamnatum. .

Onmi

325. Refpondeo II/T. V oluntras Dei falvandi "

parvulos & iis applicandi baprifmum, minüs .

aof

re&té dicitur dependere tantüm à caufis natura-

ornpd

libus & neceffariis. Pro/. Nequit dici in Deo

0910

feria effe voluntas falvandi parvulos & iis appli-

o

candi baptifmum, fi fimul dicatur flare per

m

ipfüm Deum, quominus parvuli falventur iis-

hod

que baptifmus applicetur: fed hoc fimul afferi-

15 5

tür, cum dicitur ea voluntastantüm depende-

nemb.

reàcaufis naturalibus & neceffariis; tum quia

T

unicé à Deo dependet fic vel aliter difponere

(Clel

caufas; unde Aug. L. dedon. perfev. C. 12. ait:

A

/Aut ves bumanas in pavoulis non divind providen-

r

liqui

zia, fed fovtuitis agi cafibus opinabinm , quando-

.

quidem nec pal[ev cadit in tevram [ine voluntate Pa- . .

n

zvis uoflvi, qui in celis eff ? wum quia,fi Deus

n

hic unicé attenderet caufas naturales v. g.terrae

g

motum, quo infantes & adulti pereunt, quafi

ria, au:

diceret: volo his infantibus falutem & applica- -

(cfent

tionem baptifmi, nifi tamen obftet terree mo-

veni(f'

tus; egotamen volo fieri terree motum: quod

Voli

ipfum eft, acfi diceret; volo, finon volo oppo-.

n fllp

firum: ergo.

Corf. Non diceretur füfficienter

j j

provifum effe adultis, fi obftaret ordo cau(a-

iT

rum naturalium, quominus illis poffit dari gra-

tia (üfficiens, aut hec daret vires relarivé fuffi-

( (Cfiä

f

cientes ad fuperandam concupifcentiam hic & -

f

nunc prementem: ergo nec füfficienter provi-

um

PIO

E

764

'.1DE Dzo Uwo.

ipi

fum. foret adultis, fi obítaret idem ordo, quo

minus poffirapplicaribaptifmus: ergo ficut vo-

tht

n0n el

luntas falutis circa adultos non dicitur depen-

(ine 4

. dere tantüm à caufis naturalibus, fic nec volun-

(V

tas falvandi parvulos.

filvari

326. Nec Dicas. Deus ex feria. voluntate

de (

falvandi omnes parvulos nontenetur nifiad im-

n

plendum munus proviforis generalis: fed pro-

Qs

vifor generalis non tenetur dare füfficientiam

RUH

cuilibet particulari, fed poteft permittere de-

loni

fectum in aliquo particulari , ne impediaturbo-

num totius; üt docet S. Th. p. 1. q. 22. a. 2.ad

Utde

petmi

2.; & nos ipfi de providentia naturali diximus:

ergo.

Conf. I. Proviforgeneralisurbisnon te-

, inp

ngh()l]w

netur nifi ad providendum annonam, ex qua

Ms

cives poflint affumere, nifi ipfis occurrat ali-

i

quod impedimentum; & in hoc cafu non te-

alimen

netur cavere particulare impedimentum hujus

vel illius civis: imó illius affe&tui fincero alendi

V

Qs

omnes non praejudicat ; quód aliquem propter

ejus fcelera damnet ad pereundum fame: ergo

- Q

i

idem pariter dici poteftde voluntate Dei falvan-

di omnes.

Conf. HI. Si intentioni ferieefalvandi

nis, |

omnes obflarer, quod ita difpofuerit eurfüm

bt

caufarum fécundarum, ut nullà humarná dili-

n

j g

gentià vel proximé vel remoté poflit baprifimus

applicari: ergo Deus vi illius intentionis fe obli-

lx

gáffet ad patranda miracula:

*

j hoc,afï'eritpr lfri-nä

Qu

fundamento: ergo.

| ten

& D. M. Non tenetur nifi ad implendum

Wf

munus proviforis generalis qualiscunque ; N.

i

&tj

proviforis generalis criofalutem cujuslibetetiam

| Dzr Dzo Uwvo.

765

d0,

in particulari intendentis, & hunc finem bpnvoï

ficun.

totius praeferentis, C, — Deus autem inprimis

rdpe

non eít provifor generalis qualiscunque in or-

dine ad parvulorum falutem, fed ralis, ut fin-

&C VOU

cereé velit diftin&té ac individualiter quemlibet

falvari, perinde ac fi vellet illum folum: dein-

volunt

2

Jadin

de falus hominis particnlaris non eft fübordi-

[

nata bono hujusuniverfi, ficut bonum naturale

tenam

cujuscunque creatur& particularis ; fed etiam

w de

commune hujus univeríi utpote naturale faluti

j

hominis tanquam füpernaturali fübordinaturz

24

unde patet, quare in providentia naturali poffit

permitti defectus creaturee particulatis, non ve-

[j

nont«.

ró in providentia füpernaturali defectus aliquis

ex bono caufarum naturalium obtinendo refül-

ex qi

at d

tans. — .72d Conf. . Y« quoad xm. Di[p.eit ; quia.

provifor generalis urbis nectam fincero affectu

on fe«

h

alimentationem cujuslibet in particulari curat;

neque inipfius uno arbitrio ftat, quod. quilibet

odl

civis pervenire poffit ad alimenta. capienda.

P[OP[H

Quoad 2d. & Vel illa proviforis voluntas alen-

e d

[alyat

di cives eft antecedens ad delictum illius homi-

nis, vel eft confequens? Si 1mum; civis in li«

jv

bertate non committendi deli£ctum habet fuffi-

à

u

ii

cientiam ad capiendam alimoniam: fi 2dum;

voluntas proviforis ad illum non extenditur di-

"ïdfml)'

ftin&? ac individualiter.

;(eoh:*f

Caterüm ( preeter-

quam quod argumentum hoc nimiüm pro fen-

t

tentia hic contraria affümar, & retorqueri etiam

poífit translatum ad adultos) ex allato exem-

i

Finge

plo potiüs cenfirmatur noftra affertio.

N

fq-

T

enim cives aliquos We(fe in carcere füb provi

Ti

"

XW

|

Dz Dro Uwo.

|

266

EDeo (

ris pote&are, ira ut nemo, nifi ipfe provifot

er füos. miniftros; poffir ad eos deferre ali-

Qanfen

9j

menta: hoc fuppofito, fiprovifor ex certafcien-

tia miniftros aliis negotiis, quamvis preevalen-

qiil

tibus, ita diftrahat, ut ipfis non fit faculrasde-

piotio

ferendi alimenta ad illos cives; cert& intellige-

i

um

tur, quód is non habeat feriam voluntatem il-

T üt

los alendi, fed ad (ümmum (implicem difpli-

onft

centiam de illorum penuria.

Similiter-parvu-

t

li peccato originali velut.capti funt füb potefta-

te folius Dei, ita:ut nemo, nifi ipfe Deus vel

m

nj

per fe ipfüm vel mediantibus caufis naturalibus;

queat illis conferre opportunitatem fufcipiendi

denr,

Mi

baptifmi: itaque fi & Deus ita ad alios fines di-

rigat caufas naturales, ut iftee non permittant

N

j

5

applicationem baptifmi,. v.g. quia inducunt

sortem parvuli in utero materno independen.

tf

T

ter ab ullà alia flibertate, recté etiam dicetur;

Deum fíerió non velle remedium & falutem

tim

n

parvuli.

d Conf. L. 9. 1. IN. M. tum quia

Deus ab eterno previdensbonum ufuüm volun-

fttha

t

tatis alieng, de qua proxime dicetur, potuit

cauías naturales ita ordinare, ut nullum. mira-

lywäqu;

culum fit neceffarium: tum quia, ubi opus ef-

u

fet aliquam violenriam inferre caufis narurali-

U

bus, non diceretur proprié miraculum; quia

Ti

[*

effer debitum communi providentie fuperna-

turali. && 2. /V.z. tum ex data modó pofterio--

Ttay

(b

re ratione: tum ex exemplo adulti per vires

gratie facienris, quod in fe eft, cui etiam extra-*

bip[

if

qrdfinariö veol . per miracudlum PEOVid;pqgmaä«,

[

m

.D.EIEDE.O-UNO.,

767

proi

Deo de notitia ad fidem neceffaria; communiüs

derte i

cenfent ''heolooi.

erala

327. Refpoudeo IF.. Probabiliter dici potefh

prævaler.»

quód Deus parvulis ferió intendat falutem &ap-

xl

plicationem baptifmi, dependenter à caufis li-

beris eu voluntate aliena, maximé parentum

iudi

m

eorumque ; ad quos pertinet parvulorum cu-

ra, ut prefertim per orationem illorum fàluti

3 dj

p pint

confulant. —Prob. 1:m, p. 1. ex prioribus affer-

) patcff .

tis alias fentenrías rejicientibus:: 2. quia ex fup-

Dasé

pofito, quod parvulis nequeat conferri füffici-

ts

entiain voluntate propria, inde magiscommen-

/ciet

detur abundanria, univerfalitas & füavitas mi«

fins

fericordie divina: 3. quiaid eftconforme pro-

rmiti

videntie divinse aliàs nobis manifeftatzee; cüm

iducit

Deus ab initio gratiam nobis conferendam com-

vendet

miferit voluntati unius hominis , per cujus prae--

dicetu

varicationem omnes mortui fümus; & nunc

d

u

etiam mandarit unicuique de proximo íno; ac

tU

ql»

omnis difpenfatio myfteriorum Dei , quoad ex-

terna, eriam pro adultis pendeat.à voluntate

lmvülllï

"m

hominum , qui liber? annuntiant Evangelium;

aliáque adminftrant, & juvant vel econtraim-

n ?

10

"

pediunt. — ProA. 24. p. S. Profp. vel quicunque

103

j

autor ; à-Gelafio in opufc. cont. Pelagian. tan-

Ut qLU

quam Magifter Ecclefiee fapientiffimus lauda-

tus; L.2. de voc. gent.; poftquam C.20. con-

fipt

Qd

ol

tra voluntarem Dei falvandiomnes propofüiffet

g u

fibi objectionem ab exemplo infantium fine

baptifimo morientium deductam, eandem C. 23.

^ EW

i

diffolvit his verbis: /Vog irreligiosà avbitrov cre-

di » üeque incomvenienter imielligi , quód iffli pauco-

TU

*

*

d

Ds DE«OlIU'No;V |

968

q

qu

vum dierum bomines ad illam pevtiueant .gmtz'æ p

tem, que femper. uaivevfis efd. impen[a mationibus

Mu

imps

quá utique, i bene eorum uteventur paventes, etiam

apfi per eosdein juzaventur.. Qmmum gamque exor«

gmmp

dia parvulorum , totaque illa principia uecdum va*

ia

zionalis infautie, fab. avbitvio acent voluztatis ale-

- qbal

z , 1ec ullomodo eis tfi pev alios cou[uli potefl :

- vt

€2 confequens eft illos ad eorum pertinere con[ortium,

quim

tfmt

quovuim vel ve&fo vel pravo aguntuv affetu...Sicut

euim ex aliena confe[[rone cvedunt , ita ex alienain-

dl

fidelitate aut diffimulatione nom cvedunt. .. Et . ciun

: gxpïx:

apfi uec pree[entis vite defidevium babuerint uec fu- — g

iures quam ipforum fa&um efl ma[ci, tam ipfo-

1

lo

vum efficitur mon vena[ci. — Sicut autein. circa ma-

Attut

joves pratev illam generalem gratiam pavetüs atque — w

occultius ommuiuim bominum covda pul[antem, excd-

LT

leutiove opeve , lavgiove snuueve , potentiove virtute

Qitm

" d

vocatio fpecialis exevituv ; ita etiam . civca dnmuint-

vos parvulos eadem mauifeflatur ele£io. . Ex. his;

-s

preter apertam & fzepius repetitam con&rma-

* pim

tionem partis prioris, manifefl& afferitur pars

:Oppo

altera; quia agitur 1. de infantibus etiam nec-

i

)

ü

dum natis; qui proprié dicuntur paucorum die-

L

Q

rum homines, cüm jam homo dicarur infans in-

Titin

trauterum marernum animatus: 2. de bapti(mo

]

j

infantium, qui ex aliena. confeffione credunt

i

& aliorum facto renaícuntur : 3. de bono uíu

t

five gratize generalis, five vocationisfpecialis ex

f«

parte parentum preftando, quem.urilitas in-

l0

fantium excipiet. Corf. S. Aug.in Enchir C. 46.

&0n

ait: Parentum quoque peccatis. parvulos obligavi

LT

j

1ti, de

sgon [olüin prümoviam boindgum, [ed etiau [uor

dj

quibus

Dr Drso Uxvo.

769

i

quibus ipfi mati [unt, mon impvobaliliter. dicitur.

Ài

Alla quippe divina feutentia (Exod. 34. v. 7.) Red-

t

dam peccata patvum àn filios, tenet eos utique , ante-

hr

quam per vegenevationem ad teflamentum novum in-

den [

cipiant pertinere.

Ergo ex mente S. Doctoris

T

probabile eft parvulos ita oblipari parentum

p

peccátis; ut ipforum ratione moriantur ant? ;

ajri

quàm perveniant ad remedium fàlutis vel bap-

Ji

tifmum ; trum quia in hujus probationem addu-

dinti

cit illam Exodi fententiam : tum quiain fine, ubi

l EH!IM

explicat, quare dicamur conceptizz peccatis, füb-

"T1]

jungit: /g illo uuo, quod in omnes bomines pertvan-

f

fit; atque tam magnum efd ut. àm eo mutavetur. €g

Ti

comvertevetur m uece[frtatem mortis natura bumaua,

jl

veperiuntur plura peïcam; £2 alia pareutum , que

ii

etfi i1on ita polJunt snutave zaturam , veatu tamen

fjl

virii

obligaut filios, vifi gvatuita gvatia €g mifevicovdia

1

diviua [ubveniat.

Ergo parentibus poteft dici

b

data füfficientia faltem negativa ad filiorum ba-

contt*

ptifmum , quatenus fi non peccaffent parentes,

ii

opportunitatem habuiffent applicandi parvulis

baptifmum: atque hinc faciliüs à nobis poteft

m

d

dari ratio; cur jufté fubinde Deus infligat pu-

yfans!

nitiones integris communitatibus, quibus con-

spill

tinpit etiam parvulos extingui in utero, qualis

o

illa fuit Num. 31. &r. Reg. 15.. Amalecitarum

m

&aliarum gentium. — ro/. 37. p. Quiaícriptura

ii

frequenter nos hortatur ad orandum etiam pro

j

aliorum falute, bujusque orationis uiiliratem

ii p

commendart, ür 1. ad 'T'im.2.. Obfecro ipitur pri-

OHJgan

sniun ommium ffevi obfecvationes, ovationes, poftula-

&iones pro omibus bominibus .... Hoc egim bonum

,munht

[;

qllh

C cc

Dzs Dro Uwo.

770

eft c? acceptum covam. falvatove uoffro Deo, qui

fütii

omnes bomines vult falvos feri &c. — ltem in ep.

9d

fac. 5. v. 16. Orate pro invicem ,ut falvemini : inul-

A

zum enim valet deprecatio jufli affidua, . Vid. hic

Corn.à Lap. & alios. Cozf. tum ex probabiliffi-

que

(Ontt

ma 'Thelogorum fententia, quam illuftrat Suar.

'Tom. 2. de Relig. L. 1. C. 27. , ftatuente, quód

(

oratio etiam facta pro alieno bono fpirituali fit

h

infallibilis illius impetratio, dummodo aliquas

i

conditiones habeat ex parte orantis, & hanc

pun

unam ex illius, pro quo oratur; ne fcilicet ipfe

LT

t s

refiftat vel ponat impedimentum: tum ex fcri-

prurz hiftorizeque Ecclefiafticee exemplis; qui-

p

bus comprobatur velipfam parvulorum nativi-

Rl

tatem vel vitam eorum ad remedium fàlutis obti-

.

nendum precibus parentum vel aliorum effe

p

impetratam.

Tied

Dixi r. 4 volumtate maximà paventum ; quia

tl

ficur magiftratibus mandatur à Deo cura tum

j

infantium tum mediorum ad eorum falutem, &

Qrip

viris Apoftolicis ac praedicatoribus Evangelicis

b

infpiratur defiderium annuntiandi & applicandi

remedium peccati oripinalis, imó omnibus fi-

l

TV

delibus divinitus immittitur exciratio ad oran-

NT

dum univerfàlirer pro omnibus; ira ab eorum

lr

voluntate dependere parvulorum fíalutem pru-

rü'nc

denter credimus, cüm humanitus loquendo vi-

hU

deantur plurimi parvulorum fuiffe perituri, fi

rïps

illiaut mandato aut infpirationi divinee non o5-

ts

fecundaffent. . 2. U* pre[ertim per ovationem illis

[j

corfulaut; quiaex modo dictis pofitiva füffici-

I

entia poteft etiam dependere ab aliis actibus vir-

li

tutis

Dzr Dzo Uuo.

771

Du,a

tutis imó & à bono libertaris ufü; negativa ve-

m

ró à defectu quocunque morali, üt füprà ex

n

Auguftino colligere licet.

Vi

1[:'4

328. AVec dicas . S. Profp. in operibus,

0b

j

qua fine controverfia illi tribuuntur videtur

OM

rat u

contrarius. Nam r. in Refp. ad Obj. 1m. Vin-

i g

cent. dicit; eos, gui Paptizati uon funt, im aliquo

iil

fenfu eff£ vedemptionis alienos , uec advedemptionem

j ii

pertigeve , tf ea. tautum varione , quomiam Deus

I

n

jro una geuevali caufa totíus. genevis bumani mor-

jj

fuus preecepit oimnibus, ejus pafftonem applicavi. a.

T

in Carm. de ingrat. C. 2 1. ait:: /Vec meritis iflud

[)IIS ) qm'

poteris aptave paventums càm videas multis fan&is

il l'ld[l'ill-

genitoribus ovtos ullo falvari (Iudio potuiffe fuorum.

tis o

Ergo. JVec Conf. Ydem in Lib. 2. de voc.gent.

üm d

. 22. querens, quare Deus non provideat re-

medium , quod poflit infantibus in utero mori-

ll qküf

entibus applicari, recurrit ad infcrutabilia Dei

w U

judicia; & C. 24. id fieri flatuit vel in peccati

um

originalis peenam, vel ad oftendendam pratiae

p

baptismalis gratuitatem: ergo.

»ph'caräl

R . Aff ad i. D. Ex his vocibus declarat

jbus Lt

parvulos non pertinere ad redemptionem in

] ord?

a&u fecundo & quoad efficaciam , C. non per-

egruf

tinere ad redemptionemin actu primo & quoad

off pf"*

fufficientiam, N. fübjungit enim: Redemptionis

propvietas baud dubie. penes illos eff de quibus prin-

i,l

ceps bujus amundi miffus efl foras ; ubi « proprie-

gono»

tas locutionem ad fenfuüm explicatum limitare

ave'w/ï/fï

deber, ut propofirio harerica de morte Chrifti

prede(tinatis duntaxar impen(ía devitetur. Cee-

jf

busïll"

terüm ex poftrerma obje&tionis parte fenrentiam,

Qu

ecc a

nofítram

Dr Dro Uxwo.

|

772

noftram confirmari, oftenfum eít num, 323:

E

., difio

Ad ad. D. Quod falventur parvuli , nequit tri-

! f

bui parentum meritis naturalibus, C. fupernatu-

tt,

ralibus; fu/d. quatenus nec hecc merita funt me-

diata & ultima ratio difcretionis, nec neceffaria

r

[

& unica menfura ele&tionis , C. quatenus nequi-

C

dem immediata & per modum conditionis libe-

pit

xéaffümptaratio exiftimari queant. N. S. Do&tor

di;

hicagitcontra femipelagianosqui caufam difcre-

ai['. 1

tionis predeftinati à non praedeftinaro princi-

[

paliter imó unicé repetebant à libero bominis

ii

arbitrio, üt art. pr. expofitum fuit: ideóque cüm

tj

oftendiffetexemplo parvulorum, quod inprimis

fnt

ex eorum conatu ac opere non dependeat; ut

i

unus pre altero baptizetur; poftea declarat nec

ao

id meritis parentum naruralibus aut cuicunque

pl

etiam ftudio füpernaturali effe tribuendum, fed

foli voluntati divinee, queeita congruenter ac et-

tim

1.

ficaciter res ordinat, ut hie & nonille baptizetur:

quod quidem intenrum füum aperté explicat in

ferr'

n

fine illius teftimonii; quód ex L. 2. de voc. gent.

num. pr. recitavimus. Quantum ab hocerrore

t

difter noftrra opinio, qualísque fit imporentia

falvandi quosdam parvulos in feqq. exponetur.

ti

DT

Ad Couf. &. Meritó S. Profper recurrit ad in-

fcrutabilia judicia Dei pro ratione, cur Deus

1

Vl

non providerit remedium congruum & efficax

arvulis in utero morituris; cüàm hoc multis

[

aliis providerit; & peccatum originale fit omni-

bus commune.

uamvis enim immediata ra-

"

tio hujus difcriminis detur, quód illorum pa-

1'6!

t

rentes non fint cooperati fufficientiz in favo-

rem

Y

Dr Drzo Uvuo

773

m jj

rem parvulorum conceffe , redit nihilominus

difficultas, cur illis parentibus Deus dederit fuf-

Squitt

1pernaw-

ficientiam incongruam & inefficacem; aliis au-

Junae

tem, fort& impiis & fceleratis contulerit con-

dl

gruam & efficacem in filiorum favorem, velali-

ter efficaciter difpofüerit , ut baptizarentur.

um

prisib

Circa hanc veró difficultatem non alius exitus

patet nifi recurrendo ad inícrutabilia Dei judi-

Dodtt

nülte

cia; unde & S.Aug. L. de don. perfev. C. g.

j prie

ait: Ex duobus parvulis oviginali peccato pariter

fonis

obfhvi£is , cuv ifle afftmatur , ille veliuquatur ; €9*

Q i

ex duobus cetate jam gvandibus imnpiis , cuv iffe ita

vocetur , u£ vocauteim [equatur , dlle autem 01 in«

ïgpr j

Similiratione intel-

jeat; t

Jerutabilia fuut judicia Dei.

iratfro

ligendum eft, quodex C. 24. de punitione pec-

ungur

cati originalis eft additum; quia peccatum ori-

ginale, non eít ratio negandi fimpliciter füfficien-

m, la

p«

tiam, fed tantüm negandi fufficientiam conpru-

am, ex mente S. Auguflini docentis, Deum in-

Jiud

yieni

terduim adultis etiam nepare gratiam congruam

in poenam peccati oripinalis.

g

vert

329. AVec dicas IJ. S. Aug. aperfä contrari-

atur. Nam r. in L. dedon. períev. C. 12. in-

ytentit

netu

quit: Plerumque feflipantibus paventibus $9 pava-

75 minifivis , ut baptifinus pavvulo detur , Deo ta-

qli

3

men tolente zou datur , qui eum paululum in. bac

vita non tenuit, ut davetur.. 2. Idem L. de nat. &

dii

gr. C. 8.ait: Pavvulum gatum . in eo loco , uli ei

n

sion potuit pev Chvifli baprifmum [ubveniri, movte

[omm'

praventum , idcirco. talem fui(fe id efl. [ine lavacro

i

vegemevationis exiüffé, quód e[fe altud mon potuit.

n

Ergonon efttribuendum parentum negligentiee,

Ccc 3

quód

[2

774

Dzr Dro Uxo.

quód parvulus fine baptifmo moriatur; fedqui-

1 Tiort p:

N.in

busdam parvulis applicare baptifmum eft impof-

fibile. Cozf. In hac fententia interdum confer-

Wüm

fitort

tur baptifmus ex parentum meritis, & nepatur

ex eorum demeritis: Sed hoc nequit concilia-

d&tte

fitior

ricum doctrinaS. Auguftini, cujus precipuum

argumentum pro exiílentia peccati originalis

vdo

imUS l

contra Pelagianos, & prima gratia ex:Dei mife-

ricordia non veró ex meritis proveniente con-

ftio

tra femipelapgianos infirmaretur: ergo.

o

qi r

R IV. Aff ad 1im. D. Non datur baptifmus

tf

Deo nolente voluntate antecedente, N. volunta-

Hl

te confequente non ufüm collatze fufficientie,C.

dts

Res patet in exemplo peccaroris adulti, qui in

&þü]

ponam non boni uíüs liberratis incidit in

pif

AU

Wi

iil

amentiam perpetuam. — Nec obítat, quód fefli-

nent parentes & parati fint miniftri, üt hic Aug.

1]

ln

Y

fupponit; quia juxta nos Deus potentiam pro-

ximam conferendi baptifmum non alligavit pra-

j

IN

cis* huic feftinationi, fed bono ufui praehabitee

&q

libertatis, quem nos abfoluté determinare non

ten

Praeterea S. Aug. hácífententianon

poffumus.

]j 1

intendit probare, quód nullo modo hic cafüs

hap

ll

&m

tribuendus fit parenrum negligentiee: quia pau-

ló anté hac dixerat: /Vegue parentum megliget-

L

DN

zie fic tvibuendum eff , quod parvuli fime baptifmo

moviautur, ut ibi uibil agant [uperua qudicia: et-

b

N

go fupponit negligenti? parentum aliquid tri-

&i

buendum, ita tamen ut & tribuatur agere ju-

bip

diciis Dei; hec veró plurimüm agunr in noftra

I

etiar fententia; nempe per illam diícretionem

N

principalem & ultimatam, 2442 24. D. Effe aliu

i

no

:

Dr Drzo Uxo.

775

fidy:

non potuit imporentià remotà & antecedente;

frimpt

N. impotentià proximà & confequente non

n cont

ufüm fufficientie collatae parentibus vel aliis in:

K n

i

i

favorem parvuli, C. Nempe Deus ab aterno

condi

decrevit dare genitori vel alteri perfonee infpi-

rationem vel libertatem ad aliquid exequendum

aC

origina!"s

vel omittendum, eà tamen lege , utbonum ufüm

Jei m

illius libertatis fequeretur infallibiliter talis difpo-

Ire QOf

fitio caufarum naturalium , ut pereas non flaret,

quin parvulo applicetur baptifmus: íecus au-

»'a x

tem foret, fi non bene uteretur illà libertate.

volum

Hoc füppofito illa libertas eft potentia antece-

entit

dens, ut caufze naturales fic vel aliter occurrant;

jqii

& eft potentia remora applicandi parvulo ba-

jidit 1

ptifmum: at veró femel fuppofito non bono

d fefïil

ufu illius libertatis, talis eft caufarum natura-

cAug

lium difpofitio, ut queecunque diligentia adhi-

W QW

beatur à parentibus aut miniítris, non poffit ap-

plicari baptifinus; folus Deus per miraculum,

a

r

ad quod non tenetur, dare poteft opportuni-

tatem applicandi baptifmum. 724 Corf. &. 1.D.

inyc

renti

m. p. M. In hac fententia parvulis confertur

baptifinus ex parentum meritis naturalibus; IN.

hm: qii

U

ex meritis gratie & (üpernaturalibus , iisque

u

duntaxat de congruo ,quia pura creatura com-

li

munius dicitur, in hac providentia non mereri

hi

d

aliquid alteri de condigno , 7Yar[eat ; tum quia

((«

ad hoc ut dicatur, fufficientiam remoram pro

qwd n

gt

baptifmo parvulis morientibus conferendo de-

100 jl

pendere à voluntate aliena, non requiritur ut

atfof

qui baptizantur , pervenerint ad baptifmum me-

diante hujusmodi fufficientià remota; cum Deus

(fe a!llld

Orcc 4

pos

i

776

Dr DEoAUN*O.

Therh

potuerit ipfis providere potentíam proximam

dead

independenter ab illa: tum quia füfficientiare-

mota poteft effe puré negativa, & naturalis li-

diis

)

bertas vitandi peccatum vel aliud quodcunque;

phyfic? caufans abortum vel impediens baptif-

llian

DIEN

mi potentiam; quo cafü baptifmus nec ex me-

ritis, nec ex impetratione confertur. T. 2. /V.m.

denti

tem j

De 1ma parte liquet ex modo dictis, de 2da au-

tem, nempe, quód parvulo fübinde negetur

002

ter

baptifinus ob parentum demerita, conftat ex

fcriptura & S. Auguítino; ubi tamen parvulus

titon

Vlsy

formaliter damnatur propter peccatum origi-

nale, occafionaliter autem duntaxat ob parentis

hf

demeritum, ficut adultus, cui ob peccatum ve-

hn

niale negata eft gratiaconprua, ob illud non for-

(s

maliter fed occafionaliterfolüm damnatur. 4

W

Prob. N. utv.p.. S. Aug. contra Pelagianos fic

liS,' Q

probat peccatum oripginale: Parvulus, qui con-

DN

fequenter non potuit baptizari, excluditur àre-

ol

gno celorum: ergo propter peccatum; fe

l

non propter peccatum períonale: ergo pro-

pter originale.

Hoc veró argumentum inta-

ET

Df

étum relinquit noftram fententiam, quà occa-

fionaliter tantàüm dicimus excludi parvulos à re-

Ia

gno celorum ob parentum peccara, Semipela-

li

gianos ita aggreditur: Nullis praecedentibus me-

pv

I«

ritis arbitrii naturalis vel demeritis. in parvulis,

huic datur; alteri negatur gratia baptifini: er-

fà:

go Deus per gratiam difcernit praedeftinatumà

non predeftinato: fed hoc iterum non tangit

o

affertum, quod enuntiat fufficientiam applican-

aliqw

di baptifinum à parentum bono vel malo u(ü

hn

liber-

Dzr Dzro Uwo.

"À

toxitt

libertatis dependere, multominüs veró illud

"entit:

de actibus

qurdi

elicitis.

parentum vel aliorum n gratiam

du

330. INecdicas I1J. Quamvis volunras Dei

r

falvandi omnes eequeextendatur ad parvulos ac

ecextm

ad adultos, nihilominus Deus adultis dat fuffi-

m

cientiam pofitivam & fupernaturalem ; non au-

eid

tem ita agit in favorem omnium parvulorum:

p

ergonon obftante illà voluntate univerfàli , po-

of et

teít etiam intervenirehoc difcrimen, quód adul-

tis conferat media falutis cuilibet intrinfeca; par-

pmum

1 orig-

vulis veró precisé providerit de medio extrin-

feco fcilicet baptifmo, quin vel in voluntatealie-

) pamü

dturm

na pofüerit ejusapplicabilitatem.

ANec Conf. £.

nonit

Gratise füfficientis collatio etiam in gentilibus

t "

non dependet ab ufü bono vel malo liberta-

1051

tis; quia alias (e viribus propriis faltem negati-

qu'xcocv

vé difponere poffent ad gratiam: ergo nec

applicabilitas feu fufficientia ad applicandum

iuri

u ?

bapti(mum ab eo dependere poteft. VecCozf. 17.

Ex noftra fententia fequeretur , quód parentes

g

jm i

& alii tenerentur füb gravi culpa ad exquifi-

i ocd

tam dilieentiam pro parvulorum fàlute; maxi-

mé aurem ad fandendas orationes, urt illi ad

pgàt

mip

baptifrmum perveniant: horum autem 1mum

ny

pandit oftium infinitis (crupulis; alterum veró

)äfvmkï

nec fideles exercent, nec monentur ab Eccle-.

fia: ergo.

ii

n

R. zd1davg. IN. Corf.. Ex. voluntate falvandi

omnes recté probatur füfficientia, fed folüm

U Mnglf

j

J

aliqua , five ea fit pofitiva aut negariva, five

f

ia quàcunque ex his

!

proxima aut.remota, qu

Ia

cc j

cona

Ds Dro Uwco.

778

diton

concurrente falus ponitur in voluntate creatu-

reita, ut per Deum non ftet, quominus crea-

l;

tura falutem non confequatur: unde fequitur

nigie

1mó; fi nequidem in voluntate aliena daretur

ptObt

füfficientia pro parvulis & potentia applicandi

üpr

illis baprifmum, nec in Deo dari voluntatem

m

feriam circa eorum falutem: 2dó autem, non

hme

wefü

requiri eandem füfficientiam pro parvulis, que

convenitadultis. — Ceeterüm,; quód adultis detur

;kcuju

&

fufficientia pofitiva & fupernaturalis , proba-

imr

tur partimex autoritate, partim ex poffibilitate

orandi & obfervandi praecepta fupernaturalia:

foxin

Contrarium de parvulis patet tum ex eo, quà

tim c

hinonfint capaces recipiendi gratiám actualem

Md

in fe ipfis: tum quód füfficientia pro his pofita

fbl

fit in opportunitate conferendi baptifmum, que

t

nihil in fe continet füpernaturale, füppofità ali«

l; 0

(tn

unde baptifini inftitutione. — Hinc veró intelli-

gi poreft, quà ratione qualibet libertas natura-

DO

lis poffit diei fufficientia ad falutem parvuli;

gionel

nempe quatenus illius ufus vel negativé vel po-

Xreí

'ren

fitivé efficit, ur infans füperftes in vitafervetur,

aqua & cetera requifita adfint, velalio quo-

uT

lh

cunque modo opportunitas applicandi baptif-

mum fiat.. /2d Conf. F. s. IN. Con(; Difp. eft 1.5

u

ls

quia gratia füfficiens reipfa datur omnibusadul-

n

tis etiam gentilibus, ut patet ex prop. $t2 à

l N

fila

Alex. VIIL. damnata; ergo ejus collatio non

dependerà conditione aliqua , fed conferturab-

b

fs

folut&: econtra opportunitas baptifmi parvulis

applicandi reipfà non datur omnibus; ergo ejus

tfe

t

qua con-

oblatio recte diciturf dependere ab ali

ditione:

Dz Dro Uxo.

779

e at

ditione: heec veró non tenet fe ex parte folius

IQ

Dei; quia in eo eft voluntas falvandi omnes:

! fsqii

neque ex parte caufarum naturalium ; üt nuper

a d

probatum eft: nec ex parte ipforuminfantum ;

appliw.-f

üt per fe patet: ergo ex parte caufarum libera-

Juntid

rum; maxime parentum, üt in refponfione di-

tem, .

&um eft, — 2. Grratia füfficiens eft donum in fe ac

nlis

veré füpernaturale; ergofüpraordinem naturae

Jigdett

& cujuscunque meriti vel difpofitionis natura-

, r

lis: econtra füfficientia ad baptifinum applican-

fl

dum, nihil in fe eft füpernaturale , àt dictum eft

n

proximé. 224 Conf. II. w. N. fed. Quamvis

e00

enim certum fit, noítram pradeftinationem

du

poffe dependere ab uíü divinz infpirationis ad

js p

faciendum aliquod leve bonum vel ad virandum

jf qLJ

peccatum veniale; item licét probabiliffimum

Yi

it; omnes per fe loquendo & prafcindendo à

N

circumftantia particülaris neceffitatis teneri ad

B narurf-

orandum pro proximis in cornuni, eámque ora-

Q

tionem, abftrahendo etiam à noftra fententia, ha-

MO

bere fatis certum effectum pro fàlute aliorum:

T

tamen ex primo non fequitur, nos füb gravi

[ío Q

culpa teneri ad exquifiram diligentiam; nec fe-

bap!

cundum debet ab Ecclefia pxoponi fidelibus:

, &l

ergo idem ex fimili dicendum eft de fequelis ex

u5

noftra fententia dedu£tis. : Accedir r.,quod Deus

T.

ia velit noftree & parvulorum faluti ita con-

tio

fülere, ut neminem conjiciat in anxietates & fcru-

TULA

pulos; quz ratio T heologis familiaris eft ad ex-

yr

cufandum fideles, quando timor mali vel pecca-

tgoei"*l

ti fecuturi eft circa perfonam vel a&tionem in-

determinatam: 2. Quód, dum pii parentes

ia

orant

jl

Dzr Dre UNo:

780

orant pro felici partu; implicité orant ; ut par-

Tntede

vuli ad baptifimnum perveniant : idem fideles om-

vil, li

nes petunt. inoratione Dominica per illa verba:

àm r

Sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum

IN

tuum, fiat voluntas tua ficut in ccelo &interra;

dniti

uti à Suar. Tom. 2. deRel.L.5. C. 8. explican-

&

tur: 5.Quód fententia hzec noftranon fit certane

auitse

que füfficientiam ad actum fingularem aut mo-

àm: (

dum orationis certum determinet ; adeóque exi-

tim(t

gi non poffit, ut ab Ecclefia fidelibus proponatur.

i

d

ARTICULUS IIl

itioh

"Ant9 qualis in provideutia Dei [upernatuvalidetur

h

predefinitio a&uum bonorum creatorum

at

33I.

O:a. Predefinitio, de qua hic, eft de-

Atj

cretum feu voluntas, quà Deus an-

i

tecedenter ad creature liberz determinationermi

d

abfolut& praevifam, ab eeterno pofitivi, abfolu-

At

te & efficaciter decrevit, utab eadem creaturaali-

line

quis a&us bonus fiatin tempore. Differtà pra-

Md

l

deftinatione, quód hzc five mediaté five imme-

3inq

diaté intendat ploriam , illa autem preecisé ac

ite f

puré intendat aétum bonum , abftrahend

o netn-

i

U

i

!

pe; an gloria abfolur fequatur, nec ne, Divi-

Auof

ditur in formalem ac virtualem ; prior , qu

(iim m

etiam intentio finis vocatur, eft voluntas Dei effi-

n

cax; quà actus bonus ipfe in fe directé &imme-

IN

diaté intenditur: pofterior, qua & electio me-

n

diorum dicitur, eft fimilis voluntas , quà directé

&immediáté intenditur tantüm medium aliquod

*j

| DT

cum a&tu bono infallibiliter connexum, v. g. gra-

l

Y

gmodi

|

tia efficax ; quia voluntas medium huju

inten-

| f

Dr Drgo Uuo.

781

t uy

intendendo, hoc ipío a&ctum illum virtualiter

Qdl

]vl

vult , licetformaliter eum nonintendat, fedío-

lam fimplicem complacentiam ejusdem inclu-

I :

&unr

dat vel fupponat. Admitti pofTe virtualem pree-

definitionem; fi fiat per medium ab extrinfeco

epia

efficax , nullus noftrorum dubirat, qui dicunt

itcttit

ratias efficaces à Deo dari poft fcientiam me-

p

4

iam: controvertitur autem, an admittenda

(quet

etiam fit predefinitio formalis. Poteft autem

oponallä

tripliciter concipi; eam dari, rmó quidem in-

dependenter à ícientia media , quatenus praede-

finitio hec vel immediare infert actum ipfüm,

T

"

vel phyficam ejus preedeterminationem : fed

^il [

l

H

hec rejicitur ab omnibus noftris, quia repugnat

j d

)

libertati creatz ; cüm faciat, ut voluntas creata

)ets !

non operetur ex propria determinatione & cum

Jationt

fuee aCtionis dominio,fed üt antecedenter & irre-

;,'&b j

fiftibiliter determinata per aliquid, quod non

u

eft inejus poteftate. . 2dó dependenrer quidem

jf

obje&tivé & in operando, nonautem fübjectivé

jeit?

&inexiftendoà fcientia media, quatenus fcilicet

fæcisä-'

ante fcientiam mediam concipiatur Deus prz.

o

definire actum bonum , illum tamen nolit exe-

Di

qui nifi per medium, quod poftea per fcien-

) 1?

tiam mediam viderit effe efficax; in quà fen-

Dee

tentia füpponirur neceffitas metaphyfica in

&i

voluntate humana confentiendi alicui auxilioin-

(nr

differenti ex infinitis poffibilibus vapé & inde-

lädjrea:

terminaté fümpto, unde hoc decretum füb hac

u

formula explicatur: Quia video per fcientiam

"

fimplicis intelliventize Perrum neceffarió debere

j

confentire alicuiauxilio vagà fumpto, volo con-

enfum

Dr Drzo Uxo.

782

tur j

fenfum & dabo illi auxilium efficax , quod poft

confültationem fícientiae medie videro effe effi-

din j

Ccax.

Hec veró etiam à pluribus noftrorumre-

qiade

jicitur: vel quia eft inimica libertati creatz; quia

tond

i

abíoluté non poffet à creatura evitari , & necef-

farió neceflitate antecedente connexa foret cum

Afnin

aétu predefinito: vel quia ob modum tenden-

At

t

di confufum, vagum & indeterminatum eft in-

am

digna Deo; cümad perfectionem voluntatis di-

s

vinz perrineat ; ut abfoluté & efficaciter non

intendat finem; quin pro priori cognofcat me-

i

J

dia omniain particulari, quibuseum non folum

oflit obtinere, fed etiam certó obrentura fit , fi

n

adhibeantur, qua tamen cognitio hic abeffet.

ia

3tio poteft concipi tam fübjectivé quam obje-

AR

&ivé dependereà Ícientia media, quatenus pre-

d

definitio non tantum fequatur hanc ícientiam,

d

i

fed etiam ab ea regulerur, & exequatur actum

bonum per auxilium de fe indifferens , quod

DT

(on

reevifum eft futurum efficax; uti pater in hoc

Q

decreto: Quia video per fcientiam mediam Pe-

trum confenfürum auxilio A , volo confen(um,

RUT

& dabo ei auxilium A , ut confentiat.

Hanc

3ino

communis noftrorum admittit contra paucos;

Dl

Àij

qui puranr etiam per hanc lzedi libertatem crea-

tam, adeóque nec dari nec poffibilem effe.

ii

332. Dico /. Predefinitio formalis actuum

*JSE

bonorum, fubjectivé & objectivé dependens à

D

fcientia media de iisdem aétibus füb condirione

l

futuris, non ledit libertatem; adeóque eft pof-

E

l

fibilis. Pro/. Pradefinitio expofita nonantece-

dit fimpliciter libertatem creatam; quia fequi-

Imþe

tur

Dz Dgo Uxo.

783

hod p

tur ejus ufüm conditionatum per fcientiam me-

i

diam previfüm : neque eft abíolute inevitabilis;

AU

quia dependerà determinatione voluntatis in fta-

l

ts (

l

tu condirionato, & confequenter in poteftate vo-

j

luntatis eft; ut actus nec fuerit preevifüs nec prae-

fore i

definitus: nequeimmutat modum operandi vo-

Y

luntatis; quia omnia principia iÍnediate influentia

ndi

in deterrninationem voluntatis crearze non aliter

ytii

influunt , quàm fi abeffet ifta pradefinitio : ergo.

oermy.

Couf. Si per dictam predefinitionem ladetur li-

dfv

berras hominis; ergo, quia per eandem immuta-

rerur a&tus primus indifferens, & indifferentia

m

nlb

tolleretur , quatenus illa vel per fe ipfam imme-

diaté exequeretur actum predefinitum, vel in-

T

m dj

ferret aliquod medium ex íe connexum cum

us pr.

actu, vel applicaret omnipotentiam determina-

ientidt

t& ad actum: Sed di&ta przdefinitio neque üt

y

efficax volitio aliquid ex his debet praeftare, ne-

que üt eft efficax volitio dependens omnimod?

$, q«OJJ

Cu

à (cientia media reipía aliquid eorum preeftat:

umb

ergo. Major eft certa; tum quia libertas non

leditur nifi per defectum indiflerentie in actu

mfmfüil'

primo: tum quia hic defectus oriri debet ab

u

uno faltem ex tribus modis indicatis.

M. 277.

emd

Prob. Inprimis predefinitio, üt eft voluntasef£-

ficax & abfoluta, non deber aliquid ex his tri-

f

1

d

bus preftare

Nam 1. de conceptu forrmali

af

voluntatis efficacis alicujus finis non eft, quód

per feipfam exequatur irnediaté finem; càm exe-

g

ii

cutio finis fiepe nequidem potfit, multó minus

debeat effe actus elicitus volunratis, fed tantüm

u

T.

imperatus: neque ado de ejus conceptu eft, in.

orre

(u

Dr Drzo UNo.

784

ferre medium per fe & ex natura fua conne-

DT

lul

xum cum fine; cum füufficiat certó obtinere fi-

nem, quod per media quantumvis ex fe indif-

iqua

MT

ferentia , aliunde tamen cum finecertó connexa,

evenit: neque 3. de concepru voluntatiseffica-

ls

cis in Deo eft, applicare omnipotentiam deter-

a

minat? ad a&tum; cum poffit dari intentio effi-

it at

cax alicujus effe&tüs, qui fit ex aliena determi-

fiduni

natione ponendus, üt patet ab exemplo homi-

h

nis efficacem voluntatem habentis emendi pan-

qu vt

num, vel elicendi actum virtutis fapernatura-

iM

lem , quamvis illa emptio pendeat ex voluntate

hia

vendentium , & ifte actus füpernaruralis ex vo-

hi

l;

W

luntate Dei dandi gratiam tanquam principium

fupernaturalita

tis Deinde predefinitio, üt om-

mj

densà fcientia media nihil ex his

nimodé depen

tribus reipfa praftat; quia üt talis fupp

onit fàl-

1]

t'and

vum & illefüm manere ftatum totum conditio-

natum, urpoteà quo regulatur : adeóque quam-

lii

Af

vis directé & immediaré intendat actum , eum

tamen vult inftatu abfoluto poni mediante au-

m [

xilio eóque ex fe in differente & voluntate fe

tphs

ipfam determinante, prour illum fub conditio-

VUf

ne previderar futurum: ergo nec immediate

;

er fe ipfam exequitur actum, nec infert me-

!l

dium ex fe connexum, nec omniporentiam de-

i]

terminaté applicat ad actum.

il

33. Dico [I. Videtur probabilius, actus

W

bonos prediéto modo effe formaliter prsece-

Ti

finitos. — Pro?. Juxta fcripturam & Patres Deus

| Iefp(

1. promittit opera noflira bona, üt patet ex

Üj

Ezech. 11 ac 36 v.27.. Spiritum meum ponam in

Ua

rqzq

. Ds Dgzo Uxo

785

14 COf

waedio veflvi , €2 faciam ut. i2 preceptis meis am-

brinqrl

duletis, €$ judicia 1ea cuffodiatis €$' opevemini

xfeini

in quem locum S. Augu(tin. L. de preed. Sanct.

VRUH

C. 11. ait: Locumipfum [criptuve atteudite,cy vi-

tutisdi

«ebitis illa Deumpvromitteve Ja&urum [e,ut facianty

m d

que jubet , ut flaut : 2. Eadem dat & preeparat;

d

üt patet ex ep. ad Ephef. 2. v. 10. /p/ius fumus

; d

fa&hura , creatà àm Chriflo Slefü àm opevibus botis ,

p]ohom

que preparavit Deus , ut du iis ambulemus; in

a p

que verba S. Aug. L.eod. C. 1o. inquit: Quod

prit

ait "Apoflolus , Creatà i& Chviflo S'efu m operibus

volnt

bonis, gratia efl: quod autem [equituv , que pre-

jl &

garavit Deus , ut ia allisambulemus , predeflinatio

t

f ; &Fulgent. L. 1. ad Monim. C. 9. Sicur pve-

jo U

garata efd per preedeflinationem voluntas à Domino,

yll exi

:.

quá bonum velimus : fic etiam opera bona prapa-

yonit

vavit Deus , ur in illis ambulemus; & D.'Thomas

m&x&ïxï'rw

in eandem epiftolam ac locum Apoftoli fcribir:

qu

Dicitur autem Deus. nobis aliqua. preparave , n

hufi [

quantum difpofuit [e uobis daturum :..3... A ea-

qui

dem nos eligit & adducit, üt patet ex ep. ad

yuie

Ephef 1. v.4.. .Elegit nos in ipfo ante anundi con-

o

füitutionem , ut effemus fantli, & ad Rom. 2. v. 4.

j

Jpuovas, quomiam benignitas Dei ad. peuitentiam

j

ze adducit; in quorum ymum S. Aue 1.c. C. 18.

T

ait: JVon ergo quia futuri eramus , Jed u effemus:

ideo quippe zales evamus futuvi, quia ipfe elegit ,

ipfe predeflimans , ut £ales pev gvatiam ejus elfe-

f z:

el' pl'ïïï

mu$; &in 2dum idem L. 5. cont. Julian. C. 3.

j

11

refponder: (Quantumlibet. prebeat. patientiam ,

;l

P o

wifi ipfe dederit , quis aget pamitentiam . an oblitus

et alli$

FW

W:.

&& , quod idem ipfe Apcylguä ait: ne fortà d.

Déus

t

n

786

Dz Dzro UNO.

pore«

Deus penitentiam ad cogno[cendam vervitatem , e

vefipifcant à Diaboli laqueis.

Ergo cüm Deus

abitut

T

l

non tantürn promittir, preeparat & dat gratias,

fed etiam ipfa opera bona, imó concedit gra-

»

]b

tias üt opera eveniant; etiam dire&te & imme-

A 3

diaté intendit opera , & confequenter formali-

'ter preedefinit.

Cozf. Hec fententia, pr&tet-

Dunal

quam quod non ledat libertarem àt num. pr.

Ia

oftenfum , inprimis nihil continet Deo incon-

heit

pj

veniens ; cüm ei potiüs conveniat intendere

etiam ipfümn opus tanquam bonum finem, &

DT

iniio

propter finem velle medium , quod previde-

tur fore reipfa efficax: deinde meliüs explicat ;

ler j

xin]

quomodo r. nihilfiar, quod Deusfieri non velit,

;

vel finendo, fi malum eft, vel fi bonum , ipfe fa-

ihei

ciendo, üt Aug. in Enchir. C. 95. loquitur; 2.

[»:rædefil

quomodo ipfa etiam Dei voluntas invicta fit, nec

üq

ipfi refiftat humanum ullum arbitrium, àt fcri-

ülly

Al

prura & Aug. fepius afferunt; 3. quomodo

rima & maxime radicalis difcretio íalvandi à

itid:

'det

non falvando fit à gratuito & efficaci Dei bene-

placito; 4. quo

modo gratia efficax non tantüm

'tfe

in actu fecundo,

fed & in primo differarà fuffi-

t

ciente, & proinde fit moraliter major in ratio-

Af

ne beneficii ,. & pradeftinatis maximé confera-

ünnis,

tur üt efficax: Denique conformis eft Precri-

m

to an, 1613. in Societate noftra edito , licet

ERY

oftea fententiarum libertati permiffo , quo

T

nofiri jübenturdocere, quod Deus, füppofità

|hted

fcientià condirionalium , ex efficaci propotito

LT

& intentione efficiendi certiffimé in nobis actüs

Ti

boni ea media felipat ; atque eo modo ac tem-

[l

-

pore

Ds Dso Uxo.

787

tite l

oreconferat, quo videt effectum infallibiliter

qm ]i

[

abitura , aliis ufüru

"

$, (i hec inefficacia pree-

ht gt

vidiffet.

i

du

334. Oljic. 1. S. Chryf. hom. a. in epift. ad

m

Heb. ait:. Deus füa voluntate nou autecedit volun-

« od

zates uofivas , ue uoftrum kedazur. avbitviuin g &

n præltï-

Damafc. L.2. fid. C.30. Scire oporzet, Deum omnia

E nüm .

prejcire [ed uon omuia prefire: prajcit euim ea,

p It

que in noflra poteffate ac avbitvio [unt ,. at ea suon

iendet

pvedefiuivit j ueque enim vitium admittioult, ucque

hnemul '

vuv[us virtuli vin infert: ergo damnant praede-

finitiones.

PræVl

Corf. [. Priacipia actüs crearuree

g expliük

liberi illa tantüm effe poffunt , quae importan-

[:

non

tur in hypothefi objectiva fcientie mediz: fed

, ineh

in hac nec imporratur, nec importari poteft

Jtüby

pradefinitio formalis; quia nec poteft impor-

ult

16

tari eX parte conditionis ; v.g. (ic: fi dedero

f

d

&uxilium cum. preedefinitione confenfüs ,. erit

m

confenfus; cüm aliás conditionalis foret neceí-

)

faria: nec ex parte conditionati , nempe ita: fi

Dat

dedero auxilium , erit confenfüs, me praedefi.

u

niente; cüm ex hac parte folüm fit; objectum

i[d

i

fcientiee mediae, & aliàs collatio auxilii, quae eft

n TU

purificatio conditionis , foret caufà predefini-

onft

tionis; uti conditio dicitur caufa conditionati ,

quamvis praedefinitio potiüs fit caufà collationis

P

0; 3

&uxilii : ergo.

Corf. 1]. Deus (àlvà libertate

creata pro ítatu condirionato nequit formaliter

) quO

polfa

predefinire confenfum fub conditione , fi ho-

[it

mo haberet auxilium A; Item poft (cientiam

N

nsa&

mediam confenfüs nequit Deus pradetermina-

te confenfum: ergo pariter falvà libertate crearà

& u

Pdl'

Ddd a

pro

d

788

Dr Dro Uwo.

ï

pro ftatu abfoluto , vel poft fcientiam mediam

qui i

Deus nequit formaliter praedefinire.

|

l

am'nga:

m. D. Con. Damnant predefinitiones in-

&prin

difcriminatim fümptas tam ad malum quàm a

derta

bonum , C. tantüm ad bonum , fujd, abfoluté

Áriüm

diion

antecedentes, neque penitus à fcientia rnedia de-

pendentes , C. confequentes fcientiam mediam,

k

od

&cor

& in exiftendo ac operando ab ea pendentes;

N. De membris duobus prioribus loqui fanétos

diion

Patres, oftendunt ipía verba relata: ab his au-

Qqi

tem fententiam noftram num. 331. accurate di-

it;

ftinximus. | 42 Conf. £. g. 1. IN. 2d. p. min. Juxta

nempe

plures enim Deus in illo ftatu videt fuam pr&-

Aren

definitionem ex parte conditionari; quia Ícien-

inà

tia media, utpote comprehenfiva omniurm,; at-

1

UX

tinpit etiam ; quce defacto concurrunt ad fuum

qJedian

|

l

objectum, quamvis non fint neceffaria ex parte

m

potentie proxime , ex

quo folvitur probatio

umn

ima : 2da autem non tenet 5 qu

ia fecundüm

ff

hanc refponfionem praedefinitio rantüm attin-

pf

gitur ex parte conditionati, non autem üt con-

pdil

ditionatum; ideóque condirio in eam influere

Aftmi

nondebet. &.2..44. Principia actüs liberi crea-

It

turz proxima & immediata ; feu ad ordinem

W X

4

executionis creatze praecisé fpectantia , rantüm

N

poffunt effe illa; que importantur &c. C. prin-

T.

cipia remota & mediara , feu ad ordinem in-

i

tentionis tantüm fpectantia, N. Ratio differenti&e

D

eít, quód principia pofteriora in a&um crea-

tur non influant per fe & immediate, fed fo-

LU

]àm mediante actu primo libertatis creatae; quem

defu

immediaté caufant.

Hinc veró patet 1mo,

li

quó

b

Dr Dzo Uxo.

789

Y eüd

quàd in ftatu abfoluto poni poffint, licet non

attingantur in conditionato; quia, càm nullum

fs

ex principiis actüs primi intrinfecis excludant

10

libertatem minimée leedunt: 2dó , quód necef-

j dl

farium non fit, ut ponantur etíam in ftatu con-

ml

ditionato ; tum quia ad fcientiam mediam per

n

fe loquendo fpeétat unicé videre conditionem

Md

& conditionatum: tum quia ad veritatem con-

[ui li

ditionalis propofitionis non requiritar ; quod-

blsg

cunque purificatà conditione conditionato con-

a

venit; fic quamvis alterutrum debeat effe ; ut

s p

nempe dies in ftatuabfoluto fit longa, vel brevis;

m

tamen qui dicit: fi ol eft dieszfb; neutrum enun-

;uia[ml

tiare deber. — 244 Copf. 77. w. IV. Conf. Dispavitas

nium/

eít; quia predefinitio in 1mo , càm fcientiam

adi

mediam de confeníu fub conditione futuro non

ep

fupponere poffit, deberet regulari per ícien-

y*

tiam neceffariam de coníeníu futuro ex vi &

f

efficacia alicujus decreti vel auxilii intrinfecé &

in?

perfe connexicum confenfü &à voluntate inim-

"Tu

pedibilis, adeóque idem praeftaret; quod preede-

ii

terminatio in 2do; nempe ut contenfus fit an-

yeti d

tecedenter neceffarius & immutetur indif(feren-

ordil

tia potentize proximee : neutrum eft in przede-

uf

finitione formali noftra, qua regulatur à fcien-

.CPL

tia media, & fertur in confenfum per medium

f

j

indifferens & ex fe conjungibile cum omiífio-

ng[fH[ï-

ne confen(üs.

um leä

335. Infl. I. Predefinitio infert neceffitatem

gt

antecedentem ; tum quia eft cauía actás pre-

æ,quff]

definiti: tum quia eundem antecedit. & necef-

4In

fario infert: tum quia impediri & fruftrari ne-

quw

D dd 5

guit :

ib

-

790

Dzr Dro Uuo.

f0f

quit: ergo. Cozf. /. Quod alterum füpponit

filut.

üt pofitum, illad nullà ratione impedire poreft:

audii

fed potentia proxima ad actum fupponit pre-

fet,

definitionem actüs pofiram: ergo. Conf. lf.

iNulla datur nunc potentia impediendi preteri-

p«iri

tum ; quia fa&tum infe&tum fieri nequit : fed

tere f

f f

predefinitio eft quid preteritum; quia jam fuit

ab eterno: erpo.

ayli

tione

W. IN. 74. «d prob, vm. D. Preedefinitio eftcau-

fa proxima & immediata actüs , IN. remota &

&UGQL

&a&

mediata, /ubd. eáque per fe talis & requifita;

line

N. per accidens tantürm ralis & non requifita ab«

foluté, C. ficut enim actus malus creatur« fit

ij

Atmn

fine praedefinirione ; fic & actus bonus pote

Alenr

poni, dummodo Deus det auxilium fuperna-

turale & concurfüm indifferentem ; adeóque

hi in

preedefinitio non requiritur fültem ex parte actüs

ia

l

Rtde

QG creature. — An veró ex parte Dei ac provi-

J

dentiz non requiratur, difputant inter fe 'Fheo-

!

t (

Nili

logi , pluribus affirmantibus , negantibus aliis

etiam ex his , qui preedefinitiones reipfa dari

ïrimm

dins.

cenfent. ;4dprob.2d. D. Pradefinitio phyficé

antecedit actum , C. lopice , fa/d, fübfiftendi

du

confequentià , C. prioritate rationis obje&tiva;

N. ficut ex eo, quód Deus fciat actum füturum;

jl

fic etiam ex eo,

uod Deus velit a£tum , utrin-

din

[

que fequitur, quód actus erit: prius ramen ra-

tione eft, actum effe futirum pofirà certà con-

m

ditione , quàm previdere Deum, & confequen-

tii

ter pradefinire; quia, fi voluntas creata hunc

hYi

actum non vellet, Deus neque pravideret, ne-

que grædefiniret.k Hoc ipfq autem prædefïqi-

niti«

tlo

Dzr Drzo Uwo.

k-79,t

tio nec antecedit nec neceffarió infert adtumab-

p

ye p

folut& & fimpliciter ; fed rantüm antecedit fe-

cundüm quid ; & neceffarió confequenter in-

üntpt

ert.

(

"A4d prob. 31. D. Preedefinitio nequit im-

jprt

pediri directé, feu ex fuppofito, quód fit; ca-

rere fuo effectu, C. nequit impediri indirecté,

Q !

ij

feu fieri, ut nunquam fuerit ; IN. eodem modo

explicatur fruftratio ,. nifi fruftrari preedefini-

aehca

tionem fümatur pro eo , quod ea jam pofita

«

careat füo effectu; tum enim fruftrari nequit ;

& aétus non poterit non poni , fed tamen fo-

:eqm'iug

]uiliraag

lüm ex fuppofitionefimpliciter confequente, feu

alicujus ; quod fü

pponit liberam voluntatis de-

a

terminationemt,.

qui

Ad Conf. 1. &. D. M. Quod

alterum füpponit àr pofirum , nulla ratione il-

pati

lud impedire poteft, fi illud alterum faltem lo-

deóq.

d

gicé non dependeat ab boc , C. fi ab hoc de-

pendeat [u)d. non poteft impedire confequen-

C NU

T

ter ; C. antecedenter, N. 74d Conf. II . D. M.

uU

Nulla datur nunc potenria impediendi prete-

l

ritum ítricté di&um , abíolutum & indepen-

jf

dens à pre(enti ; C, preteritum minüs ftricté

p

di&um , refpectivum & dependens ab aliquo

filet

qe&ü

prefent ; [ubd. non datur potentia illud im-

pediendi directe & confequenter, C. indirecté

(

& antecedenter , N. Idem refpondetur de pre-

D,U"*

definitione, quod alibi de praefcientia eft ex-

lmBDï

pofitum: neutra tamen proprié dicitur prete-

j (

,kqufn

rita; cum femper exiftat, licet detur ab eeterno.

336. Infi. 1. Exi voluntas, prout exiftens

du

in ffatu conditionato, poffit impedire predefi-

«

s üt

niionem ; non tamen id poteft volunta

J

Ddd4

exi-

u

—

792

Dz Dro Uxuo.

f

exiftens in flatu abfoluto ; quia pradefinitio

caufalitateantecedit potentiam proximam crea-

Ti

tz voluntatis abfoluté exiftentem: - fed hoc ipfo

! foat

actus praedefinitus folüm ut conditionaté, non

Qdünt

autem ür abíoluté exiftens eft liber: ergo.

BI

Conf. L. Si voluntas ut ab(olut& exiftens poffet

p

indirecté impedire przdefinitionem; inter hanc

f

Dua

& actum preedefinitum aut faltem voluntatem

daretür mutua naturz prioritas; quia preedefi-

Qui

Itl

nitio eft naturà prior, quàm actus predefinirus

aut voluntas in aéctu primo pofita üàt abfolute

j uf

exiftens, cüm illi conferat auxilium per ícien-

t

tiam mediam efficax pravifüm ; viciffim veró

li

voluntas illa effet prior naturá, quàm preedefini-

l;

tio, cüm impediens naturà prius fit quàm im-

Qu

peditum: fed ex Philofophia conítat, repugna-

nj

re muruam naturz prioritatem: ergo. Conf. 1.

0j

Voluntas creata üt in ftatuabfoluto exiftens ne-

(

quit impedire fcientiam mediam , adeóque nec

D

preedefinitionem, que ideo impediri poteft; quia

f

6

füpponitur poffe impediri hanc fcientiam. Nam

id voluntas creata abíoluté exifítens nec indi-

T0

recté impedire poteft, quod eodem modo da-

T

retur, five creata voluntas abíoluté exifteret, fi-

lmp

ve non exiftreret: fed (cientia media de coníen-

Ti

fü aut diffenfü conditionaté futuro eodem mo-

&

do daretur, five voluntas creata abíoluté exi-

(

fteret vel non; cum hac fcientia detur de acti-

bus liberis hominum ,

qui nunquam fünt exti-

turi: ergo.

h

Te. /V. 7Mf. pr. D. Praedefinitio caufalitate ante-

]:

atis ab-

gedir potentiam proximam createe volunt

p

foluté

Dz Dro Uwo.

795

Vi

folut* exiftentem, tanquam principium per fe

I q

requifirum & independensà confenfu libero ab-

hii

foluto ; IN. tanqaam principium per accidens

if n

duntaxat requifitum & indirecté falrem depen-

m

dens à confenfü libero abíoluté futuro, C. De-

E

pendentia pradefinitionis ab actu. praedefinito

rl

Íeu coníenífu abíoluté futuro fic oftenditur:

lat

Pradefinitio dependet à ícientia media, tan-

nede

quam à regula dirigente; hac à confenfü con-

Vs

ditionaté futuro , tanquam ab objecto; hic à

D

j

ln

confenfü purificatà conditione abfoluté foturo ,

:

o

tanquam à conditione fine qua non ; quia nifi pu-

ü j

m

rificatà conditione effet confenfus abíoluté futu-

gt

f

rus, ante purificatam conditionem non eflet

àm p

conditionaté futurus: ergo predefinitio indi-

t0nt

recté.non rantum à confen(u conditionaté furu-

/)

ro , Íed etiam abífoluré futuro dependet.

A

ij

ens t

Conf. L. Y..D. M. Sivoluntas àt abfoluté exiftens

que

poflet praedefinitionem indirecté impedire qua-

d

fi à priori & per modum objecti, daretur &c.

; M

C. fi folàüm potfit impedire à pofteriori & per

oc Jf

modum conditionis , /z/. daretur mutua na-

xdoo

turz prioritas propria & in eodem genere; IN.

reb

impropria & in diverfo, T. Hanc autem prio-

onlé

ritatem non repugnare etiam ex Philofophia:

m

conftat in exemplo &inis & fnedii , productionis

i

p

quoad primum & ecundum effe; quod poftre-

Tl

mum maxime? u(ürpant hic illi; qui etiam pet»

mittunt confen(um üt exiftrentem in ftatu abfo-

T:4

luto habere fe quafi à priori & per modum ob-

qnte

je&ti, (i nempe fpeétarur confenfüs quoad effe

primum ac per fe; quod habet à principiis pra-

jg

ximts

(ot

5

x

Drz Drzo UNo.

794

ferens

ximinis & per fe requifiris : non autem ; fi

fÍpectetur quoad efle quafi fecundarium & per

iliin

KTCO

accidens , quod etiam habet à principio remoto

& fimpliciter non requifito, fcilicet predefini-

fenfi

[is n

tione. /4d Cenf. L. &. IN..4. ad prob. D. M. Id

voluntas abfoluté exiftens, nec indirecté impe-

Tente

dire poteft , quod daretur ; five volüntas abfo-

€tpo.

luté exifteret five non exifteret tam fimpliciter

um

quàm purificatà conditione, C. quod daretur;

Tedi

five voluntas fimpliciter rantüm exifterer vel

Volin

non exiftlerer ; non autem daretur , nifi purifi-

ii

catá conditione voluntas abíoluté exifteret, IN.

Go

Verum quidem eft , quód (cientia media pof-

at d

fit dari de iis; que fimpliciter non exiftent in

jl

RU

ftatu abfoluto, unde etiam fequitur, abíoluté

|

|

L

exiftentia noneffe obje&tum hujus fcientiee : non

-tl

tamen datur de iis, qua purificatà conditione;

,j

fub qua poffibili conditionaté futura previden-

1f

tur, non exifterent abíoluté; cüm aliàs nulla

ID

connexio inter conditionem & conditionatum

m

foret, & fic obje&um fcientie medise falleret:

dntet

unde fequitur , abfoluté exiftentia effe conditio-

Tend

netn, fine qua non haberetur vera ac infallibi-

tl

lis fcientia :inedia.

Eu

337. Objic. /1. Predefinitio non eft com-

fj

offibilis cum decreto indifferente applicativo

; Q

omnipotentiam, & confequenter tollit liberta-

v

|

tem humanam. -

Prob. Volitio abíoluta , ut

fat

confenfus fiat, & voluntas indifferens , ut con-

€0r

fenfus fiat vel non fiat , nequeunt ftare fimul;

UI

quia per hanc illa retractatur: fed pradefinitio

f

eft voluntas talis abfoluta , & decretum indif-

li

ferens

r

Drz Dïno Uuo.

795

jem, !

ferens applicativam omniporentize eft voluntas

n

illa indifferens: ergo.

Conf. 1. . Velle efficaci-

) femy!

ter confenfüm eft nolle efficaciter carentiam con-

eddi

fenfüs : fed nolle efficaciter carentiam confen- ,

N

füs non componitur cum applicatione indiffe-

du

rente, ut fequatur confení(üus vel ejus carentia:

n

ergo. Cogf. [1. Admifsà praedefinitionedecre-

mplicire:

tum applicativnm omnipotentiz effet Deo im-

duett

mediaté liberum , quia immediaté. oriretur à

d

voluntate Dei per fe indifferente; & non effet

j

Deo immediaté liberum , quia effet actus effi-

r N

caciter imperatus à preedefinirione : fed impli-

cat decrerum Deo immediaté liberum & non

d

fieit

liberum: ergo.

bías

. N. 4[. Non magis repugnat preedefi-

"H

nitio & decretum indifferens applicativum

lOT

omnipotentiz , quàm volitio antecedens & in-

x

efficax falvandi omnes, ac volitio confequens &

T

efficax aliquos non falvandi , fed propter eo-

pnti

rum peccara damnpandi; quia cum preedefinitio

f

intendat confenfum ab aliena libertate liberé po-

nendum , 'decretum indifferens omnipotentize

yüi!

Yal

applicativum füpponere debet, tanquam ob-

Ad prob. D. M. Voluntas

jectivé antecedens.

tor

abfoluta , ut'confenfus fiar, non poteft ftare

cum voluntate indifferente , ut confenfüs fiat

j

ld

vel non fiat confequenter ; C. ut fiat vel non

fiat antecedenter , IN. — Voluntas exhibendi

[i» :

WM'

concurfum indifferentem importat volitionem

coadirionatam concurrendi in aétu fecundo ad-

[

diffenfüm; fed ficut diffenfus, pofità praedefi-

j

f

nitione confenfüs , eft tantüm poftlfibilis poren-

tià

fadi

796

, Dgz Dzo Uxo.

The

tià antecedente, fic & illa volitio eft antecedens:

haec autem non pugnat cüm volitione. confe-

adur

efic:

quente contraria ; cüm habeat diverfüm ob-

jectum.

TC

d Conf. 1. 9. D.m. Nolle efficaciter

Ia.

carentiam confenfüs , antecedenter ac indepen-

füed

ter à libertate humana & proinde à voluntate

Dei exhibendi concurfüm indifferentem, ne-

Ymnm

tem

quit componi &c. C. nolle confequenter ac de-

pendenter à libertate humana & voluntate- Dei

(T0j

indifferente , N..— 44 Conf. 11 y. IV. 1m. p. M.

T0n [

prob. D.. Decretum applicativum omnipoten-

qin

imy

ti& fuppofità predefinitione oritur immediate

à voluntate Dei indifferente quoad applicatio-

ts

d

I

nem omnipotentie, feu exhibitionem parati

concurfüs, iN. indifferente quoad ipfam omni-

L'

poreniam feu auxilium. & concuríüm indiffe-

Vi

renter paratum ; C. Refpe&tu poftremi decre-

(«

tum applicativum pracipue dicitur indifferens;

D

g

unde five fit actus imperatus à pradefinitione;

five ipfa predefinitio confenfüs , üt quidam

TCR

m

volunt, nec hominis nec Dei libertatem minuit ;

prefertim, cüm haca

licc

à pradefinitione.

pplicatio per accidens fiag

j

&

338. Zufi. L. Volitionem effe efficacem , eft

Nm

Átt

effe effectivam five immediaté per fe ipíam ef-

fe&tum exequendo , five mediaté imperando

d

f

executionem per porentiam aliam: (ed pradefi-

nitio eft voluntas efficax , & volitio fic efficax

fs

Qu

nec cum indifferente omnipotentia nec cum li-

bertate humana componitur : ergo.

Conf. I.

&

ui efficaciter vult cum alio influere determi-

li

f

naté in a&um ; nequit effe indifferens ad in-

Huen.-

Dz Dso Uxuo.

TON

fluendum cum illo in eundem a&tum aur in

edaty:

conte

actum contrarium: fed Deus vi predefinitionis

mo

efficaciter vulet cum homine influere determi-

d

naté in a£tum: ergo. Cozf. /7. Omne decretum

p

Dei efficax intentivum aétüs creati eft fimul im-

n

mediaté executivum ejusdem : fed decretum

n

immediaté executivum actüs deftruit liberta-

«

tem humanam, üt à nobis afferitur contra de-

D

creta predeterminantia: ergo. 444j. pro?. Deus

pM.

non poreft ullum aéctum creature intendere,

Qu

quin vi hujus decreti atus procedat à creatura

lii

fimul & fua omniporentia: fed decrezum , vi

st

cujus actus ab his caufis immediatà procedir,

anii

eft immediaté executivum: ergo.

m

w. D. M. Volitionem rei imme

diaté liaberæ

ifie

& independentem ab aliena libertate effe effica-

CIC»

cem eft effe effectivam &c. C. Volitionem rei

'ei)

mediaté rantüm libere & dependentem à liber-

j

tate aliena , qualis eft predefinitio divina actüs

j

creati boni; IN. Predefinitio nec eft effectiva

immediaté, per fe ipfam exequendo effectum,

nii

56ä

nec effectiva mediaté imperando executionem ;

fed tantüm imperando volitionem przparari-

d

vam executionis , feu decretum applicans indif-

d

ferenter omnipotentiam : quia nec hoc quidem

d)

abfoluté neceffarium eft ad rationem volitionis

efficacis, cüm detur volitio tantüm affective ef-

yi

a

ficaX, qualis eft noftra voluntas efficax cujus-

jl

cunque actüs, quae tamen omnipotentiam ad

J

actum neceffarium applicare nequit. — 4d Cozf.

JI.&. D. M. Qui efficaciter vult cum alio influe-

d

I

re determinaté in actum fibi immediaté liberum,

lg

nequit

798

bz D;E o UNoO.

tütyi

nequit &c. C. qui vult influere in acdtum fibi me-

diat? duntaxat liberum, /u/2. nequit effe indiffe-

tititd

rensindifferentià fe tenenre ex parte intentionis

3

0nt €

propria, C. tenente fe ex parte executionis alie-

ng, N. Pofito, quód Deus ex directione fcientiee

(lutà

medize efficaciter velit dare hominitorum actum

medi

prirum liberratis , ut actum eliciat ; non ma-

quim

[ient

net amplius indifferens fpectato ordine fuz in-

tentionis ; quia ex hypothefi , quod medianre

efini

actu primo liberratis velit actum bonum homi-

r

nis obtinere, non poteft non illud velle: nihil-

tD

t

ominus fecundüm ordinem executionis create

manet ejus omnipotentiaindifferenter applicata

add

t

adinfluendum vel non influendum cum homine

IG

in actum, prout ipfe fe dererminaverit, ob ratio-

hh MC

3

nes ftepe dictas: item, quód eadem in actu fe-

lUg

cundo in actum bonum influat , non provenit

Ó

Atm

immediaté & executive ab ipíà preedefinitione,

t

fed à libertate hominis, influxum orniporen-

Itf

tize liberé determinante, 24 Cozf. 1. &. D. M.

Mf

Decretum: Dei eft immediaté executivum , fi

fit intentivurn actüs creati, foli Deonon autem

r

creaturg liberi, quale eft decretum phyfice

d)

predererminans, ür nobis videtur , C. fi ficin-

Wfn

tentivum aétüs creati , Deo quidem mediaté fed

ii

foli creaturee immediaté liberi, quale eft pree-

imyj

definitio per fcientiam mediam repulata, N.

Qu

Hec enim éo modo aéctum creatum liberum

Qn

exequitur, quo exequi intendit: inrendit autem

hll (

illum exequi non per fe immediaté , fed me-

m

nfti-

diaté per omnia fcilicet creatae libertatis co

t

tuti-

Ti

P.

Dr Dzo Uxo.

799

vf

tutiva , quorum unum eít divina omnipoten-

eindi

tia indifferenter applicata.

tentiod

339. lufl.IL. Predefinitio formalis a&tüs

Jnis d

boni eft abíolura volitio actüs àt finis:: fed ab-

[cient

foluta volitio actüs üt finis eft prior volitione

mad

mediorum: ergo pradefinitio forralis eft prior,

Q0n

quàm voliio mediorum , íeuauxiliorum per

dien

Ícientiam mediam previforum: ergo hec prae-

vl

definitio prior erit fcientià media & ab illa non

yhori«

regulatur.

Corf. 1. Vi preedefinitionis forma-

: i

lis: Deus dat auxilium efficax quà eíficax , ita

fusd

ut fi hoc auxilium non previderetur efficax ,

pl

aliud daret: fed per hoc oftendirur, Deum in-

omnt

tendere priüsactum üt finem, & poftea modó

at

feligere auxilium, quod inveftigaverit fore ef-

lu

cax: ergo. Conf.11. Si Deus per predefini-

vetit

tionem non intenderet priüsactum bonum, in-

j

tenderet eum in auxilio tanquam in cauía: fed

fic foret preedefinitio tantum virtua

pOIfll'

tem formalis: eroo.

i

lis, non au-

pl

ln'hä

&. D. M. Praedefinitio formalis actüs boni

g

eft fimpliciter abfoluta volitio actüs üt finis, IN.

eft abfoluta & fimul conditionata volitio actüs

yli

jt1It

üt finis, C. Dupliciter poreft actus bonus pre-

f«

efiniri; rmó per modum puree intentionis &

d

fimpliciter abfolute , quod fit ; fi Deus , pofít-

N

quam etiam vidit media ,' quibus voluntas eft

tUf

confenfura, abfoluté decernat talern actum ni-

j

hil cogitando de mediis , ad quorum electio-

m

nem poftmodum progrediatur ex vi hujus in-

y(i

tentionis: hzec predefinitio , quamvis fequa-

Qu

tur Ícientiam mediam , tamen ab ea non pen-

et

uzuoti

$8co

Dr Dro UNo.

det & regulatur, confequenter non eft in ho.

Quf

minis poteftate , & cum abíoluta fit, inducit

t0ne 4

neceílitatem ; quare à nobis non admittitur:

mtibi

2dó poteft pradefiniri per modum intentionis

far;

mixte , ut nempe actus ille fit quidem abfoluté

m al

[

& eflicaciter, fed per heec media, fivefi heec

UM

media illum actum producant & ponantur;

Ímàn

diünyc

quod fit ; fi Deus decernat ralem actum fimu

& media, per que vidit hunc actum liber? fu-

tmed

turum: atque hac ficut à fcientia media pen-

ln

det ac regulatur , fic & cum libertate humana

tijlie

Prate-

^g

componitur , & à nobis hic afferitur.

rea eX facto argumento non fequitur aliqua

Qutdo

r

prioritas exiflentie aut independentiz ab alia

voluntate , fed rantüm motivi; nam qui eligit

DT

dls

j

media propter finem , habet fe ficut qui amat

IT

objectum propter motivum: hic autem dicitur

E

etiam priüs aliquo modo amare motivum ; non

äüde 1

quód aliquod rationis fignum fir; in quo intel-

Alent

ligatur amare motivum fine obje&o, fed quód

medhx

morivum fit ratio amandi objectum, & fic in-

Tede

telligatur tantüm prioritas rationis à quo. Hoc

fintia

veró etiam magis tenet, ubi quis vult finem &

CCe

media fimul, vel finem per hoc medium &

tgy

non aliter ; quia licét & hic volitio finis dica-

Q

tur effe ratio volendi medium,. non intelligitur

u

ramen efle volitio finis fine volitione medii, fed

| lmyïu

connectitur utraque volitio aut potius ett voli-

| gbet

V

tio unius per aliud. — 727 Cogf. . &. D. M. Vi

prædefinitionis formalis Deus dat auxiliumeffi-

W.

lia

cax quà efficax fecundum quid, C. quà fimpli-

cirer efficax, IN. — Auxilium efficax dicitur dari

ywmï

l

qu

*

Ds Dro Uxo.

8ot

nb

quà fitpliciter efficax , quando datür ex inten-

indi

tione actüs ita, ut fi videretur effe inefficax , ex

Qittit

omnibus poffibilibus auxiliis feligererur aliud ef-

tentii

ficax ; feu daretur femper aliud & aliud , usque

ablal

dum aliquod effet efficax ; ex hac autem fic dan-

f

tiscomparatione intelligitür, actum intendi fzor-

Yiantuh

fim àmediis non aurem cum m

édioaut per me-

m m

dium certum,

adeóque nee dependenterà fciens

uf

tia media: unde in noftro fyftemate locum non

u

haber, prafertim cüm per auxilium ejusmodí

hat

tolli libertatem humanam neceffe foret. — Dici-

. Pme.

tur autem dari quà efficax. fecundum quid;

- ipi

quando datur ex intentione actüs ita , ut fi vi-

g

deretur effe inefficax, daretur aliud ex certisy.

dj

V.g. decem ; certae fpeciei vel qualitatis auxi«

er fcientiam medi

i ami

liis quod p

am Deus jam prae-

jcitut

videt futurum efficax

; in qua explicandi me-

if

thodo retinetur depen

dentia à fcientia media &

q

intentio finis per hoc vel illud determinarum

medium,

T

d Conf. 1. 9&. T. M.N.m. Nam

k

pradefinitio virtualis vel dicit folam com

plas

centiam circa actum ; non veró abfoluta

B

m &

em

effüicacem intentionem actüs ; vel virtualem

1]

duntaxat, non autem formalem volitionem j

dic

quamvis autem Deus actum intendat in auxilio

jpul

tanquam in caufa, tamen inprimis non habet

ll;(

'implicem complacentiatn de a&tu : deinde nec

habét duntaxat virtualem volitionem actüs;

T

j n

cüm per hoc auxilinm explicite, & formaliter

j

velit a&um , üt luculentius patet ex rendéntia

mpll-

predefinitionis per decretum num. 33 1. ella:

tum explicata.

n'di[ï

qllf-

Ect

840

Dzr Dro UxNo:

802

340. Olferva. Hactenus dicta intelligenda

wid

faltem fant de actibus bonis falutaribus homi-

d

num, maxime predeftinatorumin vitam eeter-

ii

nam.

An autem actus moraliter duntaxat bo-

ic de

ni pradefiniantur formaliter, aut; fiquidem

pde

füpernaturales fint; ram in angelis quàm inho-

Ammy

minibus, & in his five reprobis five electis

Wt

equé predefiniantur , nec difputare nec de-

AT aj

cernere hic intendimus ; cüm in eorum tra-

lg j

€tationem varia inducere neceffum foret, que

Qs

ad praefens inftitutum non pertinent, vel utilita-

fhiney

tis certé parum conferunt,

1lis

r

CAPUT II

;mnes[

^f

De Provideutia Dei circa Elector.

32])

Pecies heec providentige fupemäturalis cotn-

u

*

muniori nomine vocatur preedeftinatio;

äln[äXs

qui vox in fenfü latiore fumpra quamvis

Ximit

pro quavis Dei ordinatione tam in malam quàm

W

in bonam partem ufürpetur, hic tamen pro

lj

electione & deflinatione aliquorum ad aeternam

*

Torj

falutem fumitur.

Definitur à variis varié; à

i

S. Auguítino quidem L. de preed. fanct. C. 1o.

ffw]

dicitur preparatio gratig , L. de don. perfev.

ii

C. 14. autem prefcientia €?. prepavatio beneficio-

al)nej

vum Dei, quibus certiffüné liberantur , quicunque

il

libevautur; à S.'"Thoma p. r. q. 23.a. 1.1in Corp.

u

5l

vocatur Y4770 transmi/fromis creature vationalis 1n

vitam cternam , &a.2.in Corp. preparatio gra-

N

T

zie ia prefenti 9 glovie im futuvo: à Scoto in

m

1m. diít. 40. q. un, appellatur ele&lio creature iti-

zelle&ua-

T |

Dzr Dzo Uxo.

803

t

zelle&ualis vel vatioualis ad gratiamtg gloriam , &

s Dori

F

in 3t. dift.7. q. $. preordinatio alicujus ad gloriam

principaliter , 69 ad alia in ordine ad gloriam. Ex

hi k

hac definitionum varietate notare licet variam

figiós

predeftinationis acceptionem , quam Theologi

m I

h

communiüs etíam in ejus pertractatione obfer-

s dii

vant. Nam r. fümitur in genere, & prout eft

qué

tam angelis quam hominibus etiam in ftatu na-

fürm ff

ture inteor& communis ; & talis eft acc

eptio

st qui

apud S.'Thomam & Scotum: a.

Prout ad ho-

qdutlt

mines in peccatum originale lapfos pertinet ; &

talis eft pofterior apud S. Auguftinum: 3. ac-

cipitur adequaté & completé, ubi fcilicet

omnes pre«deftinationis partes feu effectus , glo-

0[)

ria nempe & gratià, exprimuntur; uti fit in al-

tera D. 'Thoma & utráque Scoti: 4. inade-

(s COfl

quaté & incomplet? , ubi earum partium una

Q

duntaxat expreífa apparer: & quidem ubi ex«

)

primitur tantüm gloria, üt fit in prima D. Tho-

m qUäH

m, preedeftinatio dicitur formalis; ubi verà

na

gratia tantüm feu media ad pgloriam, u in

g

prori; imó & juxta plures in pofteriori D.

T2

Auguftini defcriptione accidit, vocatur virtua-

TU

lis feu radicalis.

Quamvis veró ex iisdem de-

pcräil

finitionibus pateat

; non agi hic de pradeftina-

aifi

tione, üt eft in u

fü feu exercitio, feu de ob-

je&o ejus , fed d

j

e preedeftinatione , prout eft

T

quafi in arte, feu de actu divino pradeftinan-

"

te; hic ipfe ramen a&us divinus poteft fpe&tari

j

vel fecundüm ordinem intentionis , vel fecun-

COIO'IH

dàm ordinem execurionis. Porró de pleris-

n

que pradeftinationis acceptionibus memoratis

-

)

j

per

'E—e e

-

$04

Dr Drzo UxNo.

eenfie

per intervalla agemus in fequentibus; ubi qua«

thatinc

Óliones de ejusdem circa homines lapfos exi-

iip

flentia, proprietatibus; caufis & efïe&ibusvex-

ponentur.

m f

u

Qonfec

ARTICULUS [I.

Jeus

n vera ex parte Dei detur preedeflinatio?

vitad

Ota. Praedeftinatio ex hactenus dictís

TIenan

341. N

adequaté fümpta definiri poteft,

ff |

i

prefcientia & decretum, quo Deus ab aterno

efficaciter flatuit, hominibus aliquibus provi-

[ p!

dere de largiendis gratiis in hac vita, & de af-

:

mj

Hanc da-

fum [Ui

fecutione regni coelorum in altera.

ri negarunt tum ii , qui inficiari funt Dei pro-

Ia

r

videntiam , quos priori capite refutavimus;

tum Pelagiani & Semipelagiani ; qui inde li-

As

bertatem noítram perire ; hominesque vel in

lim,

focordiam vel defperationem induci rebantur;

DI

fed & hos ibidem & alibi jam refutavimus.

j

Ambrofius Catharinus infignis ex Ordine Pre-

Quer

tl

dicatoruma "Theologus duplicem falvandorum

flatuit ordinem ; primum quidem eximié fan«

9324

filt

&orum , Deipare nimirum , Apoftolorum

aliorumque virtutibus & miraculis celebrium;

iM

& hos predeflinatos vocat : alterum' eorum;

lhljh

qui minoris quidem meriti & perfe&tionis funt,

lais

Íed tamén regni coelorum fiunt. participes ; &

V, j

hos negat dicendos predeftinatos: preeterea in

iA

redeítinationis vocabulo particulam pre vult

(of

import

are prioritatem dignitatis & meritorum

i

excellentiam, non autem temporis.

Ob hec

ln,

€ene

——

Dr Dso UxNo

$o$

cenfüerunt "Theologi plures , negatata à Ca-

uig

pfos &

tharino effe praedeftinationem , tum quantum

Htouss

illa fignificat decretum zternum ; tum quan-

tum fgnificat preedile&tionem & electionem;

adeó ut non foli predeftinati falutem eeternam

confequantur, íed etiam alii, quos quidem

Deus prefcivit non tamen fingulariter ordina-

iil

vit ad merita & preemium eeternum : alii veró

nepant, hanc effe.genuinam Catharini do&tri-

PU[erf)

nam, volüntque ab.eo duplicem duntaxat pre-

at

deftinationis modum affertum : unum quidem

j p

ante przvifa merita per infallibilia & fpecialiter

&l

provifa eratiee auxilia , & füb hoc primum il-

uc

lum ordinem contineri ; alrerum po(t -previfa

Jei pf

merita ex auxilio quidem gratise fed generali &

vitmi

omnibus communi.

Litem tamen hanc de au-

de l

toris mente dirimere nec juvat nec eft neceffa-

dU

rium ,. cüm . do&rinam tantüm ipíam hic exa-

bull

minare propofitum fit.

t

342. JDico 1. Datur véra predeflinatio, eá-

gt

que non dignitatis tantüm fed & temporis pree-

d

eminentiam denotans.

Prob. 11. p.. Luc. 12.

ild

V. 32. Chriftus inquit : JVolite timere pufilus gvex;

lont

quia complacuit Paivi veflro dave vobis veguum.

Ti

E: Matth. 20. v. 23. Sedere ad dextvam aneam vel

yrur

fiffram , son efl mewn dave volis , fed quibus pa-

s fi

vatum eft à Patve sneo.

Apoftolus ad Rorm. 8.

v.30.. Quos pradeflinavit ,. bos &9 vocavir , &c.

&

21

S. Aug. L. de don. perfev. C. 21. ait : ANimie

l1 Vu i

coutentionis efl , pradeflinationi convadiceve ; vel

'S. Profp. in reíp.

ortt

de predeflinatione dubitave.

Ca-

ls

1m, obje&t. Gal. Predefinationem Dei nullus

Eee 3

tbolj-

[

806

Dzr Drgo Uxuo.

zbolicus wuegat.

hi

S. Fulgent T.. de incarn. & gr.

midil

p

C. ult. Deus; qui bominem coudidit , ipfe prade-

Jümatioue fud eg domum ilumimatiomis ad creden-

viuhi

dum ; €9- donum pev[everantie ad. proficiendum g

fi: 1

pevmaueudum , €9. domum glovificationis ad vegnan-

ijimi

dum, quibus dave volut, prepavavit. &c. Prob.

hD

2d. p. Matth. 25.v.34. dicitur: Poffidete vegttum,

DN

quod vobis pavatum eft à couflitutione mundi.. d

fj

Ephef r. v.4. & 5. Elegit nos ia ipfo aute mundi

ii

j

couflifutiozem , uz. effünus Jan£h.

Predeflinavit

Atj

2105 fecundum propo[itum voluntatis fue. — S. Aug.

ln

t

Al

L. de don. perf. C.17.. 7/ffa dona fua , quibuscut-

ue Déus douat , pvout dubio fe donaturum effe

lm

idiyi

prelcivit , &9 in [ua pvajfcientia preparavit. $.

Fulg. E: de fid. C. 55. Fzrmiffrme teue &2 nullate-

LT

vus dubites , omnes , quos va[a 1ifericordie gra-

u

Tuita Lomitate Deus facit , amte conflitutionem

LTIT

Il,

mundi in adoptionem filiorum Dei predeflnatos d

Deo &c.

Corf. utr. p. Praedeftinatio eft pro-

Àtn. |

pofirum voluntatis divinee creaturam rationa-

t d

lem ad aternam vitam elipentis: fed hocreipfà

tühg

K f0

datur, cüm de fide fit, multos reipfa à Deo

in hanc vitam affümi : prererea etiam illud eft

M e

erernum ; tum quia eft actus divinus, tum

m

quia Deus nihil operatur in tempore, quod ab

N

&rerno non praordinaverit faciendum: ergo.

h&

343- Dico /1. Dawur fingularis Dei provi-

DN

dentia & dileCtio circa predeftinatos omnes.

dla (

Prob. Sap. 4. v. 10. & 11. dicitur: Placens Deo

fattus eff dile&us , e9 vivens imter peccatores tvan$-

TU !

latus eft * vaptus eff ne malitia anutavet imrellebum — a

eju &c.— Ibid. C. 10. v. 17.. Deus veddidit. uffis

hT

7TheYCe-

—

Dr Dro Uwo.

807

suevcedein laborum fuovum , €7 deduxiz illot i2 via

itrdi

?»!

UI

[

:

snivalili.:."Matth. 24. v. 22.. Proprer eletos bre-

[

viabuntur dies illi.

Joan. 17.v.9. Ego pro eis

t

v0go ; mon pro wundo vogo ; Jed pvo bis ,. quos de-

difli mibi , quia tui [unt.

Ad Rom. $. v.28. &

al

X

feq. Diligentibus Deum omia. cooperautur m . Lo-

mumy üs qui fecundum propofitum vocati funt

d d

ul )

Jaucti. . .NNam quos pre[civit cg predefiimavit con-

1j fl

fovmes fievi imagim fílii fu.

Quos autem prade-

Mf

flinavit , bos & vocavit &c. S. Aug. L. de Corr.

s

& gr. C.7. inquit: Quicunzque ergo ab illa origi-

lu

sali damuatione iflá divinee gvatiee lavgitate difcre-

zi funt , uon eft dubium ,. quód &9. procuratur. eis

imm j

j a

audiendum Evangehum 5 &g' cinm audiumt , cve-

stl

dunt; Q9 in fide, que per dile£ionem opevatum ,

usque in finem per[everant ; 9 fi quaudo exovbi-

le p

fa.

tant corvepti emeudantur. . Ydem docet tumibid.

C. 11. 12. 13. tum L. 15. de Civ. C. 22., L. de

ia

d

don. perfev. C. 17. & alibi.

Unde falía appa-

ret doétrina illa de duplici ordine, quomodo-

i

l

r

cunque explicata ; eoquod in pofteriori ordi-

ne non haberetur ulla ex parte pradilectio:

ii

TE

non enim ex parte finis; cüm Deus equaliter

vitam aternam omnibus vellet & intenderet:

L.

d d

nec ex parte mediorum; quia nonnifi genera-

lia & omnibus communia falutis affequendae

[

pIOVP

media concederet hujusmodi falvandis: neque

alia ex parte quid affignari poteft.

i

344- Dico III. Soli predeftinati con

fequun-

7

j

tur vitam eerernam. — Proj. Matth.22. narratà

parabola de invitatis ad nuptias, inter quos

j

latas

plures ob negligentiam vel injurias fervis il

p

$e 4

vità

ml

$08

D Drzo UNo.

vità & fortunis muléctati fünt , alius: autetm. ob

10

defectum vefítis nuptialis miffus in tenebras ex-

& dl

teriores ; Chriftus applicationis more fübjun«

Bs

git hec verba: qmulri emim funt vocati , pauci ve-

RUT

YO eleGi: ergo ele&ti foli gloriam confequuntur,,

jnp:

non.electi reprobantur.

Item Matth. 24. ubi

vider

de aliis affumendis, aliis relinquendis loquitur

xemp

illos vocat eleos, neque inter hos ac reprobos.

t

ftatuendi medios quosdam locum. vel füfpicio-

i

nem relinquit : Denique Mattb. 25. rur(us du-

plicem tantum falvandorum ícilicet ac damnan-

dl

]i

dorum ordinem. flatuit , & illis quidem. dicen-

fund

dum.ait: Zeme Lemeditli Patris.mei , po[jidete

lg

paratum.vobis veguum à. couflitutioue mundi: er«

&

o preedeftinatos duntaxat. fàlvandos, manife-

fj

um eft; unde S. Fulgent. L. de fid. C, 35. in-

yraf

quit : Fzvimiffrno tene eg mullatenus dubites., ue-

(f

minem, con[zcuturum. [alutem. . qui predefinatus

Ti

9on.[fit : & S. Au

poftquam. predefítinationis

YO

N

definitionem L.

de,

don. perf. C. z4. füperiüs

C

laudatam dederat , conclndit , zam- zece[fJaviam.

&d

effe preedeffinatiouem ,. quàm ef nece[favia [cientia.

k pi

Accedit, quód. nullus effectus aliquando eve-

1]

niat, nifi cum Deus ab azterno voluntate fuà.

n

praparaverit; & nulla res.fuum finem confe-

lum

quatur ; nifi per divinam providentiam illi. ac-

commodaram: erpo multó. minus. eveniet cui-

b

N

dam falus , aut finis lupernaturalis obtinebitur

m

fine. preedeflinatione . quae. eft. accommodata.

preparatio & providentia.

&

345. Oljic. cont. vsm. ' Maatth. 25. dicuntur

Tür

tantüm prede(tinati 2 conffizurione mugdi: ergo

]i

Don

"-

Ds Dzo. Uxnxo.

$09

itet d

non ab aeterno.

Couf. I.. Vocatio , juftificatio

b d

& glorificatio licet fint a&tus divini ; funt ta-

Áj

men in tempore: ergo & praedeftinatio;. prae«

pnit

fertim cüm Apoftolus hec ad Rom. C. 8. con-

QU

jungat.

Conf. II. Preedeftinatio eft pars pro-

440

videntie: fed providentia non eft eterna fed

ag

temporalis; quia eft pofterior creatione; cüm

U

juxta Nemefium L. de opif. hom. C. 42. rebus

ij

jam creatis confülat: ergo.

(is d

E. JV. Conf. 'Textus enim Apoftoliad Ephef.

EE

additus oftendit . praedeftinationem etiam ante

y dl

mundi conftirutionem effe, & interpretatio S.

nh

Aug. Tr. 105. in Joan. ipfa objectionis verba

j &

exponit per hec : agze smundum $9 ante omtia

nanift

tenpora. — 4d Conf. T. w. IN. Conf.. Difp.eft; quia

H

prefcientia , predeftinatio, propofitum, ele-

LA

étio & cetera hujusmodi fuünt actiones imma-

jf

nentes ; & dicuntur relativé ad intelle&tum ac

U

Se

voluntatem divinam : vocatio autem , juftifi-

ipe

catio & olorificatio fünt actiones traníeuntes;

ia

& dicuntur connotativé ad effe&tum in.tempo-

jj

re productum.

Vid. num.305. 744 Corf. 11

jod*

R. D. m. Providentia in arte ; feu ratio agen-

te l

dorum praconcepta & propofitum agendo-

jotiie

rum, non eft eeterna, N. providentia in ufu &

Wi ao

exercitio , feu ipíà executio non eft eterna, C.

st d- |

Ad poftremam aurem videtur refpexiffe INe-

ebitl

ineiius.

d

346. Oljic.cottt. 2d. Sap.6. dicitur de Deo:

sualitev efd ei cuva de omnibus : ergo non da-

ntit

j'

tur fingularis providentia & dile&io Dei circa

|

pradeítinatos ; preefertim quia ficut Deus ne-

9 .

Eee 5

quit

$10

Ds Dro Uwo.

quit dici, qusedam fcire aut velle mapis quàm

voltn

alia, fic neque dici deber quosdam magis dili-

EU

e

re quàm alios.

Conf. L. juxta ep. 1m. ad

TiOS,

T

im.2. JDeus vult omnes bomines [alvos fievi : er-

qito

go nec quoad falutem hominum darur in Deo

Mi

dile&io unius pra altero.

Conf. II. Dionyf.

l«

L. de div. nom. C. 4; ait, quód /rcuz fol corpo-

Ál

veus 101 eligendo omuibus corporibus lumen imnit-

am|

31, ia 67 Deus [uam bonitatem: ergo.

f&j

EK. D. 4. Deo «qualiter effe&tivé eft cura

i.q

de omnibus, h.e. equale bonum five natura

(mim

fivegratiee vult & procurat omnibus , IN. &qua-

s

liter affectivé, quantum przcise attinet actum

Aiqua

intelle£tüs & voluntatis, qui in Deo eftunicus;

ii

C. Refponfio eft S.'Thoma ; qui p. 1. q. 20.

lirty

8.3. ad 1m. ait: ; Dicitur Deo equaliter effe

ebsque

cura de omnibus , non quia equalia bona fuà

dtdi

curà difpenfat , fed quia ex zequali (àpientia &

lili()m

bonitate omnia adminiftrat. ;,

Ceterüm di-

:

ftin&io amoris divini conftat ex S. Aug., qui

fs

r. I10. in Joan. inquit : Ormzia diligit Deus;

didh

que fecit , €9 interea magis diligit cveatuvas vatio-

finr |

tales : 99 i illis eas amplius , quee fut. membra

Unipeniti [ui : $g multó magis zpfum unigenitum

omnif

»

fuum. — 4d prob. Difp. eft ex D.'Th. ibid. ad 3.5

&i

quia inrelligere & velle fignificat folüm actus;

nec in fignificatione faaincludunt ob

Wn.

jecta, quo-

EUR

rem diverfitate potfit dici Deus magis vel mi-

YVid

nus fcire aut velle: amor autem Dei duplici

Ti |

modo íumi poteft , fcilicet vel ex parte ipfius

f

a&tüs voluntatis ; & fic Deus non magis amat

; &f

quaedam aliis, quia omnia amat uno & fimplici

volun-

; f

Dz Dro Uuo.

81t

pisqu

voluntatis a&u : vel ex parte boni, quod quis

il

: m

amato vult; & fic Deus magis amat predefti-

natos, 744 Conf.L.9. D.74. Deus antecedenter

firi:

vult omnes falvos fieri; C. vult confequenter,

rin D

N. Dilectio autem ifta major ficut preedeftina-.

Dionl

tio; ad voluntatem Dei confequenrem pertinet.

m

"d Conf. D. 3. D. A. Sicut fol lumen ita Deus

2177

fuarn bonitatem communicat in providentia ge-

nerali & communi, C. in fpeciali, N. S. 'Thom.

MU

p. 1. q.23. a. 4.ad 1m. fic eit:: , Si confideretur.

pature

comrmunicatio boniratis divinge in communi ,

( aQ

absque electione bonitatem fuami communicat,

t adut

in quantum fcilicec nihil eft , quod non parti-

n

cipet aliquid de bonitate ejus : fed fi confidere-

TY.

tur comrmunicatio iítius vel illius boni, non

er c*fïö

absque ele&ione tribuit; quia-quadam bona

a fü

dat aliquibus, que non dat aliis: & fic in col-

nid

N

latione gratize & glorice attenditur electio. ;;

n

Ü

[

347. Oljic. cont. 31. Ad hoc ut quis actu

D

j

falutem coníequatur, pradeftinatio proprié

37

j

dicta non eft neceffaria ; cüm aliàs, qui non

j t

fünt preedeftinati , non haberent ex parte Dei

7)

omnia neceffaria ad falutem, nec poffent falvari :

771

ergo inprimis poffunt falvari non praed

inatt,

TM

na-

Deinde reipfà neminem fàlvari nifi praed

s us

tum, neque eft exprefs& revelatum : neque

) QUU

etiam colligitur ex effectibus; cum poriüs multi

( t

videantur fàlvari cum fola communi & ordina-

iplt

ria providentia pratie: ergo. Corf. J. Angeli

p

f

fanéti trarislati funt ad vitam eeternam fine pree-

efti-

T.

deflinatione; ergo & homines non p

gl

nati falvantur.

Consf. II. Matth. 26. habetur:

rolun

runt

815

Dzr Dgo Uuo.

Erunt stoviffmi prini ; g. primi woviffmi , h.e.

aE

poftremum locum tenebunt, qui primüm electi

T

funt: erpo duplex falvandorum ordo datur;

d

unus eorum, qui vocati fünt & non ele&i;

tovif

lomi

alter eorum ,. qui vocati fimul & ele&ti fünt.

K 1. 42 Zdrg. quoad vm. D. /4. Praedeftinatio

j

dent

proprié talis non eft neceffaria per fe, abfoluté

ac fimpliciter, C. non eft neceffaria ex parte

fipe

Dei ad convenientem vel perfe&um operandi

110 t

ac intendendi modum, N. g. 2. Tranfeat to-

àntü

tum , quia affertio noftra non eft de poffibili nec

T

de providentiaalia, (ed de fatto & providentia

j

preíent — Quoad 2dum W. x.. Quamvis non fit

expre(s? revelatum, & hinc non dicatur effe de

fide; collipitur tamen ex revelatis ; multümque

jnSacraScriptura & traditione infinuatur. m. 2;

T'ransmifsà hàc parte INego alteram; quia ex

1nodo providentiz Dei erga preedeftinatos num.

H I

343. expofito hic a&us fàtis probabiliter colli-

tong

gitur. — 4 Conf. I. 1.,4. N. Conf.. Qui primum

uf

admittunt ; fundamentum defümunt ex S. Au-

fetig

*

uftino; qui L. de Corr. & gr. angelos dicit fo-

tipe

[

u

m indigere adjutorio fine quo non, homi-

Wnj,

nem autem adjutorio quo; de quibus vid. Tr.

lil

de gratia: nullum autem plan? fundamentum

D

eft pro alia parte. — 244 Conf. L. g. IV. Couf. No-

Ttt,

mnine primorum non intelliguntur vocati fimul

& electi, nec nomine noviífimorum vocati

Aug

Tion

tantüm fed non clecti: fed fi füb parabola vi-

lm

neg & operariorum proponatur Ecclefía pri-

dm

mis Judei, noviffimis gentiles correfpondent,

ex quibus hi Apoftolicà p-ræd;catione invitati

a

t

Dz Dzo Uxo.

813

i, l

&d Ecclefiam accefferunt , illis tardantibus vel

imdd

renuentibus: fi autem admittatur figuratum hic

0 Oaf

effe regnum ccelorum alterius vitee , primi &

n dl

noviffimi intelligi cum Eftio poffünt reípectu

t lt

hominum & Dei; ita ut fenfüs fit: multi, qui

Mf

Judicio hominum videntur primi, quales ha-

ial

bentur divites, nobiles , & plorià fieculari in-

A p

fignes , erunt novitlimi judicio Dei: econtra-

uperand:

rio multi; qui hominum judicio noviffimi vi-

fatto

dentur, üt pauperes, humiles & perfecutio«

ln

nem propter juftitiam patientes, primi erunt

vidn

judicio Dei,

pond

cffe dä

ARTICULUS it.

jimp

n t quomodo predeflinatie fit civta ?

; &. À

pia g

348. NT O:2. Tnter praedeftinationis proprietà-

)snm

tes preprimis certitudo in difputae

r

tionem vocatur.

Poteít autem ea fpectari vel

yimt

infe, vel quoad nos; & füb utroque fenfà ma-

d

teria erroris fuit.

Quia enim Pelagiani & Se-

mipelapiani putabant homini neceffiratem im-

i

'

Tot

poni, fi preedeftinatio quoad fe certa & infal-

j

libilis daretur ; eam vel penitus inficiabantur ,

Ótufi

üt nuper diximus; vel faltem mobilem volue-

N

runt, ut quidam ex ep. Proíp. & Hilarii ad S.

fii

Aug. colligunt,

Calviniftee econtra cüm eam

yodi

non tantüm quoad fe fed etiam quoad nos cer

'

i

tam defenderent , à Conc. Tridentino erroris

damnati fünt.

Itaque

]u

d!

349. Dico I. Predeftinatio fecundüm fe eft

ceria; &immutabilis; non imponit tamen pre&e

efti-

$14

Dzr Dzo UNo.

deflinatis neceffiratem. — Pro£, 1:. p. T. ex Scri-

Tim^

prura. Joan. ro. v. 27. dicit Chriftus: Ovesmee

hf

vocem tneam audiunt. . . €g ego vitam ceternam do

!jll! 7

Tarmaf

ei5, &9 uon peribuut im etevuum , €9 mon vapiet

eas quisquam, de tayu mea.

Unde qui non per-

i, du

tnad

Íeverant, non funt ex numero pradeftinato-

rum, üt z. Joan. 2. v. 19. dicitur: Ex mobis pro-

AURU

wcd

dieruut : [ed nonevant ex uobis: mam fi fuiffent ex

nobis, permanfileut utique nobiscui. W. Ex Pa-

(ecre

QOnim

tribus S. Aug. L. de corr. & gr. C. 7. ait de prae-

deflinatis : ZZorum i quisquam pevit, fallitur

d

Á

Deus : fed memo eovum perit , quia son fallitu

Deus.

Horum fi quisquam pevit , vitio bumano

(tin

fthom

vincitur Deus: fed uemo eorum pevit , quia mullá

ve vincitur Deus.

S. Fulpgent. L. 1. ad Monim.

(

tl

C. 12., ubi affert illud ad Rom.8. Quos prade-

Jiinavit , bos glovificavit, notat; ab A poftolo ufür-

Q

patam vocem glorificavit , ut fignificaret pra-

t des

deftinatos certó effe olorificandos ; ita fcribens:

fongn

Quaecunque Deus prefcivit ,. jam fa&a dicimus;

time

quia de facieudis dubitare uom debemus. . ML. ex

Tün

Ratione.

Nec decretum Dei poteft impediri;

3

cüm fit omnipotens; nec prefcientia falli, cum

Q]

fitinfinité perfecta: erpo quod Deus decrevit

POIQ&I

ac praefcivit ; certiffimum eft. Sed Deus de-

Q

crevit; ut praedeftinati fint beati , illudque fu-

At

turum praícivit : ergo iftud eft certiffimum;

ODI

& hinc preedeftinatio etiam eft certiffima; quia

fitu

hanc effe certam quoad fe nihil aliud eft, quàm

(ui

objectum ejus effe certum. — Proj.2d. p. 'Tum

m

1y,

quia Apoftolus ad Rom. 11. v. 29. ait: Sine

pauiteutia [unt . dona $ vocazio Dei; & 2. ad

V- 20

'Tim.

Dr Dro UwNo.

. Q—r $

T

Tim.2.v. 19. Firmum fundamentum Dei flat , ha-

(oti

bens fignaculum boc:. coguovit Dominus , qui funt

m

ejus: tum quia S. Profp. in refp. ad obje&t.

1 mpäs(

12mam Vincent. inquit: Predeflizario etfi apud

Qonpe

2o5, dum in prefeutis vite periculzs verfamur , in«

Vi

certa efl ; apud illum zamen , qui fecit ventuva , ja-

Wij

commutabilis permauet : tum quia praede(tinatio

nec eft mutabilis refpectu Dei, quem füprà in

ij

Ed

decretis füis abfolutis & efficacibus oftendimus

omnino immutabilem: nec refpe&tu hominum

(epre

[

ele&orum , cüm hi fuppofito Dei decreto in-

rf

falhbiliter.gloriam coníequantur.

Prob. 3t. p.

) Awmqa

Quiainprimis duo hec de fide certa fünt ; nem-

"T

pehominem effe ac manere liberum,&Deum ali-

Mont

quos ad gloriam preedeftinare: Deinde quia ne-

r

ceífitas nec imponitur ratione preeícientize, tan-

ou(i

quam confequentis vel fpeculativae; nec ratio-

D

ne decreti; utpote fcientiam mediam faltem füp-

Y

ponentis;nec ratione mediorum, fcilicet gratia-

j

rum ex natura fua cum effecti*minim? conjun-

J

&larum ; quemadmodum in prioribus diximus.

pal

350. Dico [J. Predeftinatio non eft certa

j i

quoad nos; feu nemo fine peculiari revelatione

rreviï

poteft effe certus de (ua praedeftinatione. ProJ.7.

j de

ex Scriptura.

Haec enim rmó iftam incertitu-

u

dinem exprefs? declarat, Eccle 9. v. 1. JVefciz

u

bomo utrim amore an odio diguus fit ; fed omnia in

qUIJ

futurum [ervantur incerta ; & 1.ad Cor. 10. v. 12.

j

Qui [e exiftimat flave , videat ue cadat.

2dóean-

Tom

dem füpponit, quia ad timorem hortarur Pfàl.

o

2. v. 11. Servite Domino in tinove; ad Rom. 11.

5

v.20. Z fide flas , toli altum fapeve; fed time;

Ts

816

Dzr Dro Uxuo.

& ad Philip. 2.v. 12. Cum metu €?. tvemore vis

prita

Jiram falutem operamini.

3tió eam proponit in

flinirio

exemplo przdeftinati , nempe S. Pauli , qui 1.

frniby

ad Cor. 4. v. 4. ait:: IViDil mibi con[eius um fid

Qu (i

m q

1101 it boc quflificatus fum ; & C.9. v.23. Corpus

meum 3 [erzitutem vedigo, ue fort, cinn áliis pras

ttür.

dicaverim, ipfe veprobus. efficiar.

II. ex Tradi-

fperb

tione. Conc. Trid. Seff. 6. Cap. 12.ait: /Vemo;

3j

quamdin in bac wmortalitate oivitur , de avcato di-

t d

vime predefHnationis myflerio ufque adeó prefu-

0777

sueve debet , ut cevtó flatuat , fe omuino e[fe n mu-

Mp de

anevo predeflinatorum ; quee verba ex L. decorr.

& gr. C. 15. S. Aug. defümpta fünt : & ibid:

"d

Can. 16. fic definit : 5 quis magguin illud usqué

M

32 finem pev[evevautie. donum [e cevtó babituvum

!y

abfolutá €g' wupfallibili certitudine dixerit , mifi boé

Ti

ex [peciali vevelatione didicevit , anatbema fit.. S.

Y h lu

Hier. in C. 26. Ezech.ait: Omnes infirmo c5 im-

Al

becillo flatu flu&Guantique vefligio in iflo freculo com-

1in p

moramur; eg. uufiquam e[f? noftra cevta. fecuvique

villoría.

IIL. ex Ratione. Certitudo illa vel fo-

femna!

k

ret przedeftinationis in fe copnitee, vel cognité

iünr

per aliud : non priüs; cüm nemo penertet a

r

kIfr

pradeítinationem in fe, que, (icut omnia Dei

t Ele&l

qudicia , incomprebenfililis dicenda eft: non po-

"ts f

fterius; quia id vel per fidem vel per fcientiam

eüram

pateret: non autem per fidem; quiain cit. Trid;

ii ii

Can. 15. fic ftraritur: $j quis dixevit , bominem

"ells

venatum €5 juflficatum teneri ex fide ad credeudums

EInr

fe cevtó effe 1 numero pradeflinatovum ; -anatbema

d

fif: neque per ícientiam ; cüm nullum detu£

N

N r

medium five à priori five à pofleriori, quod

Pt

pra«

. D& Drzo Uxo.

$17

Tett d

predeftinatum in certa

m notitiam füce praede-

LOpO

flinationis deducat. Ac

cedit, quód decebar ho-

li, qi

minibus talem füture

felicitatis fpem precipi,

r m

qua fimul anxietatem

& timorem i

3

€eum metu & tremore falntem

ncuteret; ut

propriam opera-

dl

rentur, & gratio dona non

parvi. penderent

a Tud

fuperbiendo, fed extime(cen

x

do cuftodirent.

l Ne)m

35 1. Objic. cont. vm.. 2. Petti r. v. 10. dicie

n

tür: Sa/ague, ut

VOCOLOUETA

per Lona opeva cevtam veftram

nf

&j ele&lionem faciatis :

ergo preedefti.

j

natio de fe non eft certa,

, det

Corf. I. Paulus 1. ad

-0r. 9, f:c, timebat,

ne cüm

aliis preedicáffer ,

i

& Chrift

dul

ipfe reprobus efficeretur;

V. I2. üit:

us Joan. 1 7.

uod dedifli mibi ,

.euflodivi; t9 memo

du

€x ei$ peviit , mife filius

pevdit

j05iy: ergo poteft

"

predeftinatio carere e

:

ectu, imó de fac&to ca-

f 1

ruit in Juda

; atque hinc non eft certa,

"TL

Poffibile eft

Conf. 1.

; predefti

natum peccare lethaliter,

Vil

& in peccato mori ;

& Deus

poteft non pree«

d

deftinare, quem praedeftinavit

: erpo..

T

&. /V. Conf;. Quia verba Petri vel intelliven-

da

fi

üunt

'cogft-"ï

primarió de ele&ione abfoluta ad fidem

»e[l'eïäi

& grati

am,;

ni J

de ele&tione

fecundarió autem & confequenter

ad gloriam fed conditionata; ita ut

o p*

fenfus (it:

Satapite Chrifliani, ut ele&tionem

pntil

Veflram ad

gratiam & fidem per

bona opera

i

abiliatis,

ne excidatis ab ea,

gt

veretis; fic enim certam facieri

fed in ea perfe«

il

s electionem vee

M' ;

tram ad ploriam ;

cüm hoc ipfo, quód fitis fa

j

&i fideles & juíti,

deftinati fitis ad oloriam, non

] duf

quidem abfoluté

fed conditionat?, fi

in pratià

"

accepta ad finem ufque perfiftaris:

vel inrelli«

u

genda

us

18

PDE Dro UNoO.

qua

enda funt de ele&tione Dei ad gloriam in fequi-

fredef

ä

em certiffima, incerta autem nobis & áliis

ita ut jubeat Petrus faragere

& bona operari,

ifimor

mperta fit electio

Áiutu,

ut ipfis operantibus certa &co

lidicer

ad oloriam , üt exponunt Beda, Lyranus , Hugo

MORT

& alii. ZA Couf.1. & quoadtm.

D. A: Timebat; quó

ignoraret,

ane

ffet praedeftinatus, C. quód non

Trecun

crederet ;

certam effeapud Deum praedeftinatio-

foipa

7

nis fententiam,

N. Quoad od. N.Supp. Conf. Judas

mm; [

enim nonerat ex pradeftinaris feuiis, quos tan-

uam fuos & ele&tos Pater Filio dederat, juxtail-

Vi

lud Joan. num. 349- cit. Non

erant ex nobis,nam

I

fi &üiffent ex nobis, permanfi

ffent utique nobis-

( nj

J]

cam. ZZdConf.L.& D..4. Yn (enfu divifo Gcante-

3 qun

cedenter, C. in fen(u compofito & confequenter,

I

vel pofit

o , quód fit preedeftinatus; IN.

1

luft. I. Apoc. 3. v. 11. dicit Angelus:

fl

$2

t

Tene, quod babes ,

ue alius accipiat covogam ; n

uem locumS. Aug.

L. de Cor. & Gr. C. 13. it;

tong

uod alius s0n. efl acceptuvus , mifí ifle pe

vdidorit :

Yt

ergo poteft acquiri & perdi cor

ona, qu& e

IT

raedeftinationis effectus : ergo

praedeflinatio

Cosf. 1. Pre-

n p

non eft certa & immutabilis.

lis 1

deflinatio re idem eft ac Liber vite, in quo

Tintü

fcripti fünt eledti: fed a

.

b hoc libro deleri pof-

C

fünt, qui

fünt infcripti: 'ergo preedeftinatio e

)

Q

d.

A

murabilis. —.Miz. prob. ex Scriprura; nam

vid P(. 68. v. 33. ait:

Deleantur ex. Libvo vivtti-

N D)

tium, €g cum juf?

is zon fcvibantur; Moyfes

Exod.

d no

2.: dut. dimitte eis bauc moxamy, aut j

hs (

32. V.

dele me de libvo tuo,. quem fevipfif s

t jl

202 f4Ci5 »

Paulusad Rom. 9. v. 2, Optabam ego ipfe anatbema

w[]]a

Dr Dso Uno.

819

minkt

e[fe à Chriflo profratvibus meis. Ergo. — Conf. I1.

j d

Predeftinationem effe mutabilem probat vulga-

Q optt

tiffimum Auguftini proloquium : .5/707 er prade-

ali d

Jlinatus, fac ut predeflinevis, kemfententiaAmbro-

pus, t

fiidicentis: /Vovzt Dominusmutare [ententiam , fitu

u

qoveris mutare delitium; Denique Ecclefize oratio

u

precantis : ? [j]er vite preedeflinatorum uomina ad-

dul

fcripta vetineat. Exgo.

(j ]i

& adarg. D. Conf. Poteft acquiri & perdi co-

quita

rona, eandem 'fumendo pro pratia fanctificante

g p

vel virtute, uti hic accipitur pro fideli obedien-

nObiS)mSI

tia & conftantia in bono fecundüm contextum ,

ue m

C. eandem fuümendo pro gloria colefti, fu.

[od

in quantum pracis? corona hac noftra eft ex

,[Q-quemi'

merito; C. in quantum ex pradeflinatione , N.

S. Th. p. r. q. 23. a.6. ad 1m, ait: « Dicendum,

Angek

quàd coronadicitur alicujus effe dupliciter: uno

TTTE

modo ex predeftinatione divina, & fic nullus

C1

;1

coronam fíuam amittit: alio modo ex merito

if

Wz

gratie, quod enim meremur, quodam modo

uf*l

noftrum eft, & fic (üam coronam aliquis amit-

(

gdeül

tere poteft per peccatum mortale füb(equens,

(s

int

Alius autem illam coronam amiffam accipir, in

quantum loco ejus fübrogatur &c. ,,

"d Conf.

jeri j

4. &. C. M. fi intelligatur de libro vit

e refpectu

inatu

Blorie & quidem abfoluró ;

poteft enim fümi

pam

etiam refpe&tu pratiz, imó

vite temporalis.

"i

AN. min, ad prob. Y.. In 1mo te

jrot

xtu, ubi Prophe-

(sl

tà non exponit votum,

fed quid perfecutori-

bus fuis,

"L.

'

nifi refipifcant , futurum fit, preenun-

fm Jj

/

tiat ; intelligitur liber vite ad oratiam , non au-

tem ad gloriam fáltem abíolató; ut fenfus (&:

j

f

Fffa

Pgr-

$20

DEs Dso UNoO.

:?ioz;en

Perfecutores, qui füb conditione feu per gre-

tiam ordinati erant ad gloriam, excident à g

Tà«

(etntt

)

tia, & fic delebuntur de libro ad gratiam, &

gt

confequenter non referentur in numerum fal-

sfiti

vandorum. In 24o fermo eft de libro vitee tetme

me

poralis

; quia Moyfes in gratiam &falutem Po-

:

füuam

&(line

puli Ifraélitici paratus erat devovere viram

propriam, üt

in (imili occafione expreffit Nu-

0nfe

Hilia

Tner. II, V. 15. dicens:

Obfecvo , ut imtevficias

qme , $g. inveniam gratiam in oculis tuis.

Si verà

At

gieiibe

intelligatur etiam liber vitze ad gloriam , Moy-

fesfic loquebatur petendo rem , quam noverat

l-

bilem, vel ex quadam animi confidentia,

40

impoffi

& tanquam fecurus de divin

a mifericordia, üt

I ("1

Af

explicat Aug. q. 147. in Exodum; vel ex ni-

mio compattionis affectu , üt Hier. ep. 12. eX-

At

onit; vel ex quodam amoris erga populum

$

aQ

exceffu, üt vulr Abulenfis cum alis. In 3//o

vel idem exceffus amoris intelligitur, vel Apo-

nf

dlins

flolus non optat füi damnationem, fed effema-

ledi&um, feu omnibus hominum execrationi«

lii

M0

busonerari, dum falvum facerer populum fuum.

AAd Conf. 1. 9. IN. 4.. Authoritares enim alla-

to

M

tx omnes non pertinent ad electionem jam fa-

&tam & voluntatem Dei confequentem ac abío-

Tler

N

lutam , quafi heec etiamnum dependeret ab ali-

quo , quod incertum fit; & proin & ipfà fit in-

»p

certa & mutabilis; fed ad electionem quafi fa-

lt

ciendam feu voluntatem Dei antecedentem &

:l

conditionatam: quatenus oftendunt , ele&tionem

non fieri nifi ex meritis, atque ideo laboran-

MY

Ut

dum iis) qui eligendi funt; neque eorum ele-

jonem

z

Dz Dro Uuo.

$5r

w

&ionem certam effe pro priori, quàtri preevi-

min

]

deantur laboraturi.

qtüm

353. Jnfi. 11. Si predeflinatio eft certa &

m d

immutabilis, hominis meritum & falus erit ne-

Qieta

ceffaria; tum quia caufám certam & infallibi-

yem p

em fequitur effectus neceffarius ; rum quia pree-

m

deftinatio includit efficacia & infallibilia falutis

(f N

confequendge media: tum quia füppofita pree-

y;e/]ffidi

deflinatione (uri de fa&to (emper poteít ac de-

givett

bet füpponi) non poteft quis damnari, adeó-

quelibertatem non habet , ut damnetur.. Cozf. 7.

fv

Si predeftinatio eft fixa & certa, ergo valet

illa confecutio Semipelagianorum: ex utraque

/idemigq

Fdia ) *F

parte füperfluus eft labor, fi neque rejectus ulla

ex

induftria poffit intrare, neque cletus ulla ne-

]2 &

gligentia poffit excidere; item dilemma illud ,

lum

quo.S. Aup. L. de don. perfev. C. 15. quen-

hyl

am turbatum ita fuiffe fcribit ,

ut relicto

d

monaíterio ad faeculum redierit: velfüm pra-

d

deftinatus, vel non: fifüm: quidquid egero,

falvabor: fi non; damnabor, quidquid rürfüs

u

i

egero. Conf. JJ. Ex S. Auguftino füprà fiepiüs

if älh'

audato ; Deo volenti falvum facere nullum re-

fiftere poteft humanum arbitrium: Item cüm

jat]

abf

voluerit , neceffe erit hominem falvari &c. Sed

g

d

&c neceffitatem infinuant: erpo.

b

&- D. /4/f- Si predeftinatio eft certa & im-

j

mutabilis ex decreto Deiabfoluto & anteceden-

J

(

te libertatis humanz vel meritorum preevifio-

jpne

nem, C. fi ex|decreto füpponente ac coníe-

quente hanc previfionem , fujd.: merita & falus

?

"

n

erunt neceffaria neceffitate confequente vel con-

jl

Fff 5

fequentice

822

Dz Dro UNo:

fequentie , C. neceffirate antecedente vel conz

qea

aU.

fequentis IN. — 72d prob. 1m. D. fimiliter: cau-

fam antecedenter certam fequitur &c., C. con-

t p

fequenter certam, fujd.. fequitur etfe&tus con-

gne

fequenter duntaxat neceffarius, C. . anteceden-

Wt

ter neceflarius N. — /4d prob. ed. D. Predefti-

quii ]

natio includit media infallibilia infallibilitate ab-

Tent

foluta & intrinfeca,;IN. extrinfeca & orta ex in-

1eo ;

fallibili Dei fcientia liberum noftrum füturum

preyit

non

confenfum prafüpponente, C. ^ /4dpro. 31. D.

Suppofità predeftinatione non poteft quis dam-

Va

tilg:

nari imporentià antecedente, N. imporentiá

confequente, C. vel fu)Z. in quantum fpecta-

ATey

tur objectum hujus poteftatis, C. in quantum

tf

precisé attenditur fübje&um & períona, N.

T

Cüm dicitur, predeftinatum poffe damnari, fic

I'we n

quidem inrelligi nequit, quód detur poteftas

ittm

conjungendi predeftinationem cum damnatio-

QR R

ne; quia hexc fimultas repugnat: re&té tamen

i&

afferitur , quod perfona, etiamfi füpponatur

Quid.

predeftinata, adhuc veré retineat poreftatem

ifini

peccandi , & in peccato perfeverandi , fi volue-

ibil

rit; quamvis hac poteftas nunquam fit redu-

Vntat

cenda in aétum predeftinationi contrarium;

f

tum quia illa füppofitio non immutat proprium

j

modum agendi hujus potentiae: tum quia non

ii

eft fimpliciter antecedens, cüm non fiat nifi ex

t

prefcientia, quód voluntas fit liber& operatura,

ftil

fi hoc vel illo modo moveatur.

"44 Conf. 1. &.

ilmn,

AN. utr, Seg. Nam , üt hactenus dictum , prede-

ly

flinatio fundatur in prav(cientia meritorumgra-

tj

tize; unde non patitur aliam difficultatem, quàm

la

que&

P -

Dr Dzo Uxwo.

823

ve eti

quee ex ipfà Dei praícientia folet objici: ex hac

r d

autem neceflitatem nullam libertati noxiam ori-

) C- (

ri; füprà declaratum fuit.

Porro falfitas Pela-

Qs d

giane confecutionis & Calviniani dilemmatis

nrexd

patet:tum 'ex falfo fappofiro, quod in.eo'eft;

r

quaíi homo vi folius pradeftinationis & fine

Iitied

meritis perventurus fit ad falutem ; cüm tamen

mueri

ideo- aliquis predeftinatus füpponatur, quód

fatun

pravidetur futurus de falute follicitus, & ope-

4

ra-bona po(iturus:: tum ex utroque argumen-

1uisdam-*

to ad res humanas, ordinarias, temporales ac

u

civiles translato ; v. g. vel Deus precfcivit &

] fpf&a

decrevit; te hocanno in vivis futurum, agrum

]Uäü[UfF

tuum fertilem futurum &c., vel non? fi pre-

n ) N

fcivit & decrevit,. hec erunt, five comedas;

ari,

five non, five feras five non: fi fecus; fruftra

ote

iterum apis omnia. " 72d Conf. /T. w. N. min. Li-

qnatit

quet enim ex allatis alibi re(ponfionibus, hec

s n

à S. Aug. dicta duntaxat effe ad declarandum,

jponuit

quód Deus fit Author fàlutis noftra ; habeátque

ylud

infinitos modos fic vocandi, ut. vocatus infal-

frdi

libiliter Deo confentiat; non autem quód vo-

"

luntatem noftram cogat , aut illi inferat neceffi-

rl

tatem.

yrii

354. Objic. cout. 2d.. Scriptura Sacra fideli-

j

bus & ele&tis tribuit notitiam preedeftinationis

Ti

certam; nam r. Joan. 5. V. 13. dicitur: 7Zec

ii

fcritbo vobis , ut [ciatis , quomiamvitam babetis ceteve

""

nam , qui creditis in uomige Filiü Dei. Aà Ephef.

g

1. V. 13.: n quo credentes [ianati eflis [piritu pro-

nf

aniffionis fan&lo, qui eft pignus. beveditatis uofivae.

z ad Theff. 1. v. 4.: Scientes, Prapres. diletti !

j quzm

[4/]

p

Fff4

sss

824

Dzr Drzo Uxo.

à Deo . elefhionem vefhram. . Ergo . predeftinatio

qilh

f d

etiam certa eft quoadmos.:

Couf. 1. S. Paulus

certitudinem de füa falute fiepius declarat ; nam

defiq

fifi

ad Rom. 8. v: 16. inquit: 7pfe autem Spiritus te-

JHimouium . veddit. [pivitui. moflro, quód fumus fili

WUr

Wi5 n

Dei. Et.v..18.: Cevzus fam , quia ueque mors , ne-

que vita» ueque angeli ..... ueque eveatura alia pote»

üro.

tionj

vit t0$ (ebavave à charitate Dei.. kem-ad 'Tim. 4.

v.7.: Bonum. cevtametu certaviy cuv[um confum-

Caly

[

l

N

t |

enavi , fidem [evvavis in veliquo vepofita efl mihi co-

i

vona vflitie. Ergo.

Conf. 11 Poffumus effe

A

certi , quód affiduis orationibus & piis operibus

F!dei 4

fimus affecuturi noftram falutem ; quia Chri-

MR

ftus Marc. 11. v.24. ait: Qumzia , quecumque ovati«

I

tes petitis , cvedite ,quia acci

pietis: íed poteít quis

AL

certó fcirefe orare: ergo.

j

W. AV. d. ad prob. explico textus füb.diftin-

hi

&ione.. Et quidem ad 1;..D. Qui credit, ha-

lul

betvitam aeternam inchoaram &in fpe; C. per-

i fpu

fectam & in re, fu/d. habet, feu fcit abfolut&

Qpt

fe habere vitam , IN. fcit conditionate, C. Sicut

pl

S. Paulus ad Rom. 8. v. 28. dicit: Spe falvi fatii

Ia

fuimnus , íic & hic Joannes in fpe dicit vitam

C

eeternam adeffe credentibus: in re autem vitam.

n

zeternam habendam íciri duntaxat conditionatà;,

liünt

inprimis ipíe textus probat, qui fic exponi-

ü

N

tur: ut Íciatis, vitam vos habere sternam; in

nit

quantum vivà fide creditis, vel fi in eadem fi-

E

de perfeveretis: deinde etiam contextus; tum

f

quia hoc eodem capite, dum hortatur ad períe-

ng

verantiam, & cam neceffariam docet; eoipfo

j n

oftendit certam.non effe: tum quia in fequenti

läut

epifto-

E.

Dr Dzo Uxo

825

eftintm

epiftola v. $. monet credentes, fibi cavere.

. Paulr

ne decidant à fide & gratíà.. 22224. 3. Nihilin-

n

de fequi; tum quia poteft haberi fpiritus pro-

Thurl

miflionis & pignus hareditatis, quin tamen

iif

hoc à poffidente fciarur, prafertim, cüm tex-

110j fl«

tus non faciat mentionem ejusmodi ícientiae:

li

tum quia, licét habeantur figna & indicia voca-

Tin4

tionis & ele&tionis ab electis, tamen vel ipfo

tojin

Calvino L. 5. Inft. C. 24. $. 7. fatente; fimilia

nili

fipna non raró apparent in alis. .4d 37. D.

v f

Scientes electionem veftram , quae eftad gratiam

g

Fidei &Evangelii, C. que eft ad gloriam, fu24.

: C

fcientes fcientià proprié tali five per fidem five

771

per certam demoníltrationem aut evidentiam, N.

[Lqui

Ícientià minüs proprià , quz vel habeatur ex con-

jecturis, vel indicet fpem duntaxar & fiduciam,C.

il

Vid. Corn. à Lap. . 4d Conf. 1. &. 1. T. 4. N.

jxh hä' ,

Corf. 'Tum quia Paulus, fiquidem hoc fcivit;

6 r

id fpeciali revelatione didicit; adeóque fub ex-

h(doi

ceptione continetur, quam in affertionis noftrae

ol

explicatione adjecimus: tum quia hoc non de-

"

trahit ejus teflimoniis ex 1.ep. ad Cor. allatis;

i

hanc enim ante epiftolas tum ad Romanos,

viti

tum 2dam ad T'imotheum fcriptam effe confen-

ontt

tiunt omnes, quantumvis in annis a

(fienandis

ifcrepent.

E. 2. IV. /4. ad text, ym.

b

. Ipf&

p

;

Spiritus reddit fpiritui noftro teftimonium quo-

m

ad fe, feu quantum ad effectum C. quoad nos,

!

: QUf

feu quantum ad copnitionem, /u2. quantumad

Yf

cognitionem conjecturalem. aut conditionaté

"

u

F.

tantüm certam, C. perfectam &convincentem

aut abíoluté certam, IN

Equidem Spiritus

;ueüil

Sanéctus

piüo

Fffj

E

Ds Dro Uno.

$26

Sanétus inhabirans non datur nifi amicis Deiac

vl

juftis, atque hinc ejus prae(entia probat, juftos

Áit

[

e(le filios Dei ; reddítque verax teítimonium

quoad fe & effe£tum: ficur tamen ejus inhabi-

fs

tatio & preefentia non cognofcitur niíi foliscon-

fià

je&turis, fic & reftimonium reddit, quantum

N

ad.nos & cognitionem duntaxat probabilem &

lili

conjecturalem;

Praterea cüm verbis allatis

n

mox addatur: . Sí zamenmicompatimur , ut && glori-

ficemur ; concedi: poteft cerritudo , fed fub ifta

præä

conditione, quin tamen inde abíoluté certi fia-

D

inus; cüm ipíz paífiones hujus temporis non

$

fint ex fe condigns ad. futuram gloriam; qua&

feuP

revelabitur in nobis, neque etiam nobis certà

dmi

innoteícat, num eczdem à nobis, prout opor-

m |

tet ad falutem, fübeantur.

Ad ad. D. Paulus

t

fe dicit certum , nomine certitudinis indicando

bS

fecuritatem ; aut firmum veritati praeflitum af-

fdln

fenfüm, N. indicando firmum animi propofi-

if

lVe

tutn aut fpem , perfüafionem vel confidentiam ;

'

C. Poftremz parti favet vox hic ufürpata z*-

D

V

eree a , peyfuafus fum , & àt S. Hier. in ep.a

Q

Algafiam q. 4 legit ; cor//do;. praefertim cüm ea-

Ton

dem ibid. C. 15. v. 14. ab Apoftolo adbibita

jin

alium feníüum non habeat.

"d 31-D. Aflerit

D

fibi repofitam effe coronam juftitie , prodendo

Vl

hinc certitudinem fidei & revelationis divinae,N.

hs

certam opinionem & confidentiam ex memo-

)

ria vita ben? actae, & teftimanio füce confcien-

r

tiee manantem , C. — Sicut non dixerat ex reve-

di

latione, fed ex fiducia bonz conícientize, febe-

ft

mfer-

q

gä c?rtäffe, curfüm confümmáffe , & fide

váffe ,

Dzg Dro Uxo.

807

: at

váffe, fic nec illud his innixum aliter afferit.

T

4dd Conf. 1. k. D. i. Pote(t quis certó fcire fe

nomum

l

)

orare & beneagere; proutoporterad falutem;N.

nb

fecus, C. Teftante Apoftolo ad Rom. 8. v.26.

iO

Quid oremus , ficut oportet , me[cimus:. Sed Spiri-

Lt

zus Sanchus. poffulat. pro nobis gemitibus inenavva-

yhnd

bilibus.

Idem eft dicendum de operibus, que

; d

au perfecté & in gratia fiant, ignoramus.

i

H

l

355. Olfevva . Dum hactenus negavimus,

f

l

"

j

ilü

predeftinationem refpectu noftri effe certam,

f

infinuavimus fübinde, hanc affertionem & de

ris t

€o;, quod ordinarié fit, & de certitudine fidei

, qüæ

Íeu perfe&a, omnémque haefitationem exclu-

cert

dente, effe intellipendam. — Nam inprimis cer-

opor'

ram fuiffe falurem ex fpeciali vel privata Dei

Oal

revelatione Beatee Virgini, Latroni felici ; Bea-

cando

to Stephano, quibusdam Martyribus & Con:

d

fefforibus, Moyfi item, Paulo ac Elie, five

u

ipfe facre Lirerz, five hiftoria Ecclefiaftica;.

at

five communior l'heologorum fententia docent.

pata Wä

Deinde veró & certitudinem íeu minüs perfe-

] CP.ZC

&tam & cum follicitudine ac timore quodamob

dme

nonnulla etiam ex parte noftri ponenda con-

]hibi

junctam de pradeftinatione dari minimé inficia-

M

mur: quin & figna haberi pofle ; ex quibus illa

durt

valde probabiliter cognofcatur, cum Ss. Patri-

ine^

bus zqué ac "Theologis afferimus. Ejusmodi

al

autem fünt, qua octo Beatitudinibus Matth. 5.

nfor

relatis continentur: quibus additur ardens ftu-

y

dium audiendi , legendi , docendi verbum Dei;

n*

frequens de Deo cogiratio , terrenarum rerum

contemptus ; cccleftium amor ; cultus Deiparee

i

Ípecia-

L

828

Dz Dro Uuso:

fpecialis, Sacramentorum frequentia, orationis

IW'

ftudium ; vera humilitas , patiendi pro Chrifto

&Uf

defiderium ac in perferendo patientia, amor

[

infignis erga Deum & proximum; folicirudo

sihü

in minimis, placandi Dei ftudium , mentis pu-

Iter

ritas; bené agendi in eo vitee genere ; quod eli-

Tiati

gitur , conftanria; gratiarumuíus & propoltitum

qui

perfeverandi ufque ad finem; de quibus vide

quid

S. Gregor. L. 24. Mor. C. 18., S. Bernard.

fdn

Serm. 2. o&t. Pafch. & alios.

356. Olfivva [1. Pradeftinatorum nume-

rum 2/a certum effe , ut uec addatur eis quisquam;

hT

zec minuatur ex ei$, docet S. Aug-L. de Corr.

& Gr. C. 15., & ex dictis num. 344. confir-

mari poteft. . Hunc numerum foli Deo inno-

tefcere dicta num. 520. oftendunt, quibus Ec-

i7-]

clefie Authoritas accedit ita precantis: Deus,;

tlit

€ui (oli coguitus efd gumevus Ele&orum in fupevua

littm

felicitate locandus.

Porro quantus determinaté

üufa

futurus fit; de&iniri non poteft. Abfolut& mag-

ha

num efle. declarant illa Apoc. 7. v. 9. verba;

Wyi

Vidi tuvbam magnuam , quam disumerave nemopo-

UT

Tevat , ex omnvibus gentibus 6 tribubus « populis

lii

£5 Jinguis , flanzes aute 1bromun &c.; comparat&

tim,

ad reprobos tamen fore exipuum, fatis apertà

li

docuit Chriftus Matth. 22. v. 14. , Luc. 13. v. 24.

tl

& alibi: fübícribunt Patres, praíertim Greg.

itg]

Mag;. hom. 14. in Evang. dicens: 724 fidemmul-

Qj

zi veniuut, fed ad caleflia vegma pevveniunt pauci ;

ttlot

& Chyf. or. 14. ad Antioch.: Qwuos putatis effe

C

z2 civitate uoftra , qui [alvi fiaut — won poffunt in

,

fo! millüu:r invenivi ceutum , qui falveutur , quig

[

Ls

*

Dg Dzo Uxuo.

829

TO

e? de bis dubito: Cnfirmat. ratio ex partiuim

hrido

enumerationes quia ante Chriftum natum to-

At

tus feré mundus fuit infidelis; poft Chriftum

NU)

adhuc pars mundi major jacet in infidelitate:

inter Chriftianos multi fünt hzretici & fchif-

[5

odde

matici: inter fidelesimprobi multi. Sunt tamen,

ol

qui & Chriftianis plures falvari conjiciunt, fi-

; Id

quidem parvuli una cum adultis numerentur:

1ild

fed nec hoc definiri certó poreft.

itte

ARTICULUS: IIl

/Mi

jii

du ex parte predeflinati detuv cau[a predeflina-

,O.

Tionis ad gratiam.

nfit

1nge

357. NTOta 7. Cüm'dogma illorum. qui pree-

lic

deflinationem vel fato, vel fortuito

tlf )

cafui tribuerunt ; ex dictis de providentia refu-

ei

tatum füpponere hic liceat , predeftinationis

jni

caufà vel à Deo, vel à nobisrepetenda eft. Cir-

!«a hanc veró certum eft 1., caufam efficientem

m

obiy

phyficam nullam dari , quandoquidem prade-

ftinatio ef£ actus divinus realiter à Dei fübftan-

i

tia indiftin&tus: 2. caufám finalem effe Dei glo-

att

yyuhf

riam; motivam in omnium fententia affignari

at

bonitatem divinam; quia nifi Deus ex fua bo-

nitate aliquomodo prius vellet aliquas creaturas

p

t

intelle&uales praedeftinare ad glorie füee con-

fortium, nulla eum bonitas creata moveret: 3.

'mn('-

tll

motivam etiam efle merita Chrifti; tum quia

hecex fe fünt füfficientia; tum quiaiisdem Deus

L

r

moveri vult; eoquód Chrifto,, fi merita pone-

il

ret, promiferit preedeftinationem bominu

my

4

"

/

f

i

qui

]

|

830

Dzr Dro Uxo.

qui per Ade peccatum priori jure exciderant.

ftin

Quaeítio itaque duntaxat fupereft, an etiam ex

uef

parte hominum, nempe praedeftinatorum, pof-

I

fit dari & detur caufà motiva pradeftinationis?

ipt

imum ex dictis de voluntate hic füpponitur:

lg

ins

2dum in prafens examinatur. Reftringitur au-

tem queftio ad praedeftinarionem inadequatam

pini

Yf

ad gratiam ; cum quia hác negatá pater idem ne-

gandum de adaequata hanc includente: . tum

Qna

li

quia aliam de preedeftinatione ad gloriam opi-

nionem plurium adoptamus, quàm que de

fitis

preedeflinatione ad gratiam communis eft Or-

diqu

thodoxorum.

Porro confideranda hic venit

hii

IN

gratia actualis, habitualis feu fan&tificans , pratia

perfeverantize feu períeverantia in pratia finalis:

Ü

Preterea obfervandum, gratiam tam actualem

fttx

quàm habitualem aliam effe primam , aliam fe-

hi

cundam feu augmentum gratie; quod proprié

f

habituali convenit: actualem item effe vel fuffi-

al

cientem tantüm vel efficacem: habitualem pri-

Tieri

mam veró vel parvulorum; qua fine propria

f

difpofitione datur; veladultorum; qua ad pre-

igm

viam ejusmodi difpofitionem infunditur: deni-

0p;ra

que perfeverantiam fumi vel activé vel paffivé;

V

in priori acceptione effe continuationem in gra-

lite

tia & bonis operibus usque ad mortem, in po-

j

fteriori conjunétionem gratie fan&tificantis. in

ul

homine jufto cum morte. -

cep

358. INofa If.. Quadruplex modus cogitari

Ti

poteft, quo aliquid fir in nobis cauíà praedefti-

imó fi anime

pationis ad gratiam primam,

priüs create fint ; quàm infufie corporibus, &

T

ecurne

Dxz Drzo Uxo.

831

ddenm

fecündàm ea qu& gefferinr, priusquam in cor-

p

pore forent ; gratiamacceperint, üt docuit Orig,

üm p

L. 2. de Princip, C. 9. & L. 3 C. 1. &c.

2dó

fation

j

j

fi per opera mere naturalia vel faltem aliquod

ponitr

bone voluntatis inirium à viribns nature pen-

dens mereamur ad gratiam provehi; ür Pela-

piurd

atl

giani & Semipelagiani voluerunt: 3tió fi pree-

jdemne

vifio futuri confensüs füb conditione pratig

TEU

conferende fit Deo certa ratio & morivum il-

ao

lius conferendae, üt rurfus tribuitur Semipela-

qeu

gianis, & à Vafquezio Theologis quibusdam

d

antiquis: 4tó fialiqua fit ex parte noftri di-

Ic vt

fpofitio naturalis five pofitiva faltem imperfecta,

; t

five negativa aut non refiftentia, quà Deus cer-

Árnat

tó movetur ac determinatur ad gratiam con-

hat

ferendam; üt iterum Theolopi nonnulli docuif-

fe videntur.

Prater hos modos in ordine ad

am [?;

Pmpïle

pratias alias dari poteft caufa motiva per meri-

idli

ta füpernaturalia. Definitur autem hujusmodi

em

pn

merirum : Opus honeftum , fupernaturale &

royt

mercede dignum ; dividirur in meritum de con-

"a

digno, cui proprer Dei promiffionem & ipfius

d

operis equalitatem debetur merces ex juftitia ;

;

ff

& in meritum de congruo, cui merces debe-

tur ex aliqua decentia , conpruitate &indulgen-

ingf*

np

tia. His ex Tractatu de Gratia & Merito pra-

millis, breviter dogmaticas & communiüs re-

ii

ceptas pofitiones dunraxat flatuemus, conrra-

riis argumentis ad illum Traéctatum interim rc-

jl

je&tis.

359. Dico 1. Preedeflinatio ad gratiam pri-

n

j5

mam actualem eft meré gratuita; feu fine ulla

cauía

feol

.Dg D'EO UNO.

832

caufa motiva ex parre preedeítinati, Pro£. 'T'um

L

Mifet

quia hujus preedeftinationis caufà non eítaliquod

meritum füpernaturale; cüm agamus hic de

yreda

qQnfert

gratia prima, anre quam fcilicet nulla praeceffe-

rit alia, quc tamen neceffarió foret, ut habere«

ftig.

tur meritum füpernaturale: tum quia nullusex

gt q

quatuor illis modis num. pr. recenfitis hic lo«

I]um

cum habet, üt fingulos percurrendo patebit,

Atem

NNam 1mau5 inprimis laborat fuppofito erroneo;

itimo

dum ponit; animas priüs extitife, quàm infun-

Tsl

derentur corporibus: quod ex hiftoria Gene:

n

feos, & ab Apoftolo ad Rom. $. v. 12. , ac ;

f

ad Cor. 5. v. 10. refellitur; & à Conc. Gener. V.

tb

acVI.unàcurm ceteris Origenis erroribus dam-

n d

natur,; à Conc. Later. V. (ub Leone X. autem

Qp

rejicitur, ubi definitur, animam veré efTe for«

iní

mam corporis , quz ante ipfum non fuerit pro-

d

ducta. Deinde erroneum etiam eft ejus dictum:

Nit,

uod ruríus repugnat laudatis Apoftoli tefti-

J*

moniis aliis ad Rom. 9. v. 11. & 11. v. 32.5 ac

Qoin

refutatum eft à S. Cyrill. Alex. L. 1. in Joan.

bl?

C. 9., & Juftiniano Imp. Tractatu ad Menam;

tofü

qui extat in Appendice ad Conc. V. 24u con«

J

tinet apertos errores Pelagianorum & Semipe:

dby

lagianorum à S. Auguítino expugnatos, & à

imq

Cciüis Diofpolitano damn, 7., . Arauficano II

W

Can. 6., Trid. Seff. 6. Cap. 5. & Can. 1. dam«

,

natos.

3tiu5 refellitur tum ex 'Tyriorum eXe

ii

emplo; dequibus liceér Chriftas Matth. 11. v. 21

f

teftatus fuerit , eos grarià, fi heec daretur , ben&

j

ufüros, ad illam tamen non fünt predeftinati ;

ln

tum ex manifeíto falfo , quod fequererur ; càm

L

1 Deu$

DE Dro UNo.

833

h. To

fi Deus ex pravifo bono gratize ufü predefti-

Ti

naret adgloriam , omnes omnino deberent effe

ulià

predeftinati: quandoquidem nullus fir, quin

p

confenfurus effet, fi non omni, fàltem alicui

yhoeee

gratie , ür S. Aug. L. r, ad Simpl. q. 2.. docet.

inulisd

4/us quoad fecundam partem rejicitur iisdem

i l

argumentis proxime adductis: quoad primam

put

autem non fátis fe diftinguit ab errore Semipe-

RPIOIRO

lagianorum; nullo nititur fundamenro, & plu-

m

ribus laborat incommodis;, de quibus vide Tr.

st

e Gratia,

246

360. Dico 1I. Predeftinatio ad pratiam pri-

ent

mam habitualem adultorum non cadit füb me-

p d

ritum de condigno; cadit tamen füb meritum

aud

de congruo. Proj. 1m. pavs. Meritum de con-

[e fot

igno füpponit perfonam, qua' meretur, ju-

irpro.

um effe &grarum Deo: fed prima id non füp-

h unt

ponit , cüm ea fit; qua nos

l

rimó juíftos &

Deo pratos facit: ergo. .. Pro

)

. 2da pavs. Pro

J [f

p

quo interim fufficiat Tridentinum, quod Seff. 6.

jju

C. 7. ait, juftitiam in nobis recipi fecundüm

ffentt

jj o

menfüram, quam Spirirus S. partitur fingulis,

prout vult; & fecundüm propriam cujusque

zm)pe'

difpofitionem & cooperationem; Can. 9. au-

&i

tem definit, hominem per hanc difpofitionem

ol

cooperari ad confequendam juítificationis gra-

n

tiam. Hzc veró cooperatio cüm & moralis fit ,

m

& inferat gratiee primse infüfionem, vim me-

Doh

riti faltem de conpruo fortitur.

k

361. Dico l/L. Predeflinatio ad augs

'ï i

(

mentum gratize ;cadit füb.meritum de condig-

a

no. Prob.ruríus unicé ex Tridentino; cujus

1

88

. (C,

Dg Dro Uxvo.

$34

]. c. hic eft canon 32.: Siquis dixerit, bomitit

r

juflificati bona opeva ita effe dona Dei, ut won fint

yrini

etiam bona ipfius juflificati mevita; aut ip[um ju-

yrha

d

flificatum . bonis operibus, que ab eo per Dei gra-

tiam &g 3 Efu Chriflà meritum , cujus vivum mem-

$5

Dl

bvum efl, fiuut , non vev? mereri augmentum gra-

fie , vitam eteynam , 9 ipfius vire eterne , fi ta-

10d

anen ingratia dece[Jevit , con[ecutionem , atque etiam

fequí

glorie augmeutum ; apatbema [it. — Nomine au-

1941

tem meriti fimpliciter dicti intelligitur meritum

j

de condigno ; unde idem Conc. ibid. C.7. &8.

n [

dicit; hominem juflificari gratis & gratuitó;

tb

EU

quamvis ex num. pr. meritum de congruo ad

juftificationem admittat.

:

din

362. Dico IF. Pradeftinatio ad gratiam effi-

lii

eacem fecundam non quidem cadit fub meri-

lt

'P"Ml

tum de condigno, fed tamen fub meritum de

congruo. Prob. vm. pavs. 'Tum quia meritum

ï(m,q

Acen|

condignum gratiz efficacis non habet funda-

mentum in divina ordinatione aut promiffione:

Ti

tum quia quiliber actus etiam jufli meritorius

T

habet proportionatum &condignum premium

ln

in augmento pratie & glorie, ad quam dicit

d7

jutrinfecam habitudinem connaturalem ; novum

LT

autem auxilium efficax ad fübfequentem actum

.

eft . novum beneficium omnino diftinéctum, &

"Mpa

valde extrinfecum refpectu actüs precedentis:

h

rum quia admiffo merito condigno ad gratiam

ii [

efficacem fequeretur impeccabilitas jufti; & in-

fng

fallibilitas in bono perfeverantie; cüm füppo-

um

f

fito femel actu jufti meritorio condigno grati

efficacis ad non peccandum in prima occafione;

Ti

is Cer-

Dzr Drzo UwNo

x

835

,l 3s certó obtinebie gratiam illam efficacem , &

ul

primam occurrentem tentationem debellabit ;

jj

per hanc autem . victoriam merebitur gratiam

J

alteram efficacem & victricem alterius tentatio--

n m

nis, &fic deinceps per rorum vite curriculum.

"m

Prob. 2d. pavs. Quia a&ui falutari precedenti

L

non defunt conditiones, ad meritum de congruo

W

requifita, ad pratiarn efficacem fübíequentem

nife d

impetrandam.

mentut

365. Dico F. Prédeftinatio ad perfeveran-

C

tiam five paffivé five activé. fümpram non ca-

riil

dit füb meritum de condigno, fed tamen füb

agruoad

meritum de congruo. — Proj. rm. pavs. Quia

Tridentinum Seíl. 6. Can. 16. vocat suagpum

ufque in finem per[evevantie donum; &illad C.x 3.

at eF

) n

dicit, aliunde baberi nonpoffé , nifi ab eo , qui porens

um C

€ff eum qui flat , flatuere, ut pevfevevantev flet , g

werli

eum , qui cadit , veflituere; ; ac tandem Can. 32.

e fUH&'

recenfens ea, que de condigno meremur, non

meminit perfeverantie. — J"roj. 22. pavs. Quia

d

p

Trid. Cap. :5. cit. fübjungit: AVemo fibi cevti

mipn

aliquid abfolutd certitudise polliceatuv ; fametfi ia

Pl'æ

luäm dld

Dei auxilio firmiffimam [pem ollocave 49 veponere

! BOWH

omnes debeut. S. Aug. autem L. de don. per(ev,

C.6. inquit: ZJoc zaque domun Dei fupplicitey

&Umv&

emevevipotef; & C.22.: Fos etiamipfamobedien-

d

di pevfeverautiam à Patre luninum , d quo de[cene

gt

dit omne datum optimum &5 omae douum pevfeclum,

m,&u

fpevave debetis , €9 quotidianis ovatiomibus pofceve ,

atque bec faciendo confidere , mon vos e[fé à prades

j o

Ü W

flimatione populi eyus alienos, quia etiam boc ut far-

ci

(

'Cim':,- apfe lavgitur,

Ggg a

ARTI-

];cä'

E m

$36

Dr Drzo Uuo. :

tatüm

DÀ ROTICULUS

IV.

fienris

n ex pavte predeflinati detur. cau[a predeftina-

ib

fitdg

tionis ad gloriam

t CO

Ota, Queítio haec eft eadem cum illa:

.ä4þq

an przdeftinatio ad gloriam fiat ex

ippo

Wt

previfis meritis ?. itámque ab aliis, litem de

finten

motivo creato refpectu divinee volitionis virare

volentibus, fic proponitur: an fecundüm ali-

linaro

Atta

quem ordinem rationis, Deus praevideat priüs

merita fütura, quàm efformet decretum pra&e

t0m

deftinationis ad. gloriam? . In hac autem non

N

V

apitur 1. de gloria pracise , üt eft hzereditas &

competit p

arvulis, qui poft Baptifmum dece-

ls í

dunt, & fine propriis meritis vi pratise

(an&-

A

ficantis fiunt filii Dei adoptivi & cohzeredes

W (

Chriíti ; fed de gloria, üt eft corona & compe-

t

tit adultis, quibus zeterna falus non folüm üt

fitig

haereditas, fed etiam üt praemium meritorum

Q

fup

ernaturalium confertur: 2. nec de pradelti-

of

natione in ordine executionis confiderata ;

feu

ii

hney

de decreto glorie executivo, cüm inter omnes

conveniat, merita in rempore preire gloriam

Q

dhor

debere, tanquam mercedem & coronam; que

nonnifi legitimé certantibus titulo juftitiee debi-

N

n

ta rependitur; fed de ea in ordine intentionis

fpe&tata, feu de decreto glorim intentivo: ne-

Y

lly

Tüm

que tamen 4. apitur hic tantüm de intentione

loriz conditionata & inefficaci, cüm hac ipfà

Til

rurfüs concedatur ab omnibus effe prior meri-

d.

[

tis & proríüs gratuita; fed de inrentione abío-

n

j

luta & efficaci: nec 4. fermo hic eft de meritis

tan-

Dr Dro Uxno.

83*

tanrüm "conditionaté futuris, fed de previfis

meritis abfoluté futurís: nec quomodo pofflit

tj

à Deo preedeftinatio fieri ad gloriam, fed quo-

modo fiat in preefenti providentia.

Porro in

jam i

hac controveríia, quze mere& eft fcholaftica &

mrd

füuppofitis omnibus in priori Articulo affertis

fiene

inter-Catholicos tantüm apiratur, triplex eft

nis Vi

fententiarum claffis; 15a eorum, qui prede-

m d

ftinationem hanc ftatuunt effe mer? gratuitam,

al pflüS

Gantecedere preevifionem meritorum ; vel pla-

m ye

né omnium, ür Thomifte afferunt pro omni

rem Dd

flatu; & Auguftiniani pro ftatu narure lapfze;

edis

vel faltem abíoluté futurorum, àt conrendunt

; d

hujus fententiee patroni, qui admittunt fcien-

, Iän&]

tiam mediam; 2da ex adverfo oppofita eft eo-

greli

rum, qui eftimant ab(olutam praedeftinationem

ompe

ad ploriam fieriex vel prefuppofità meritorum

jüm U

gratie abíoluté futurorum previfione: 3tia

FT

media inter priores eft eorum , qui vel nullum

u

egnofcunt ordinem prioritatis & pofteriorita-

1lly h

tis etiam fecundüm rationem inter preedeftina-

TU

tionem ad gloriam & gratiam, & ad utrumque

hoc objectum fimul fieri contendunt predefti-

glomïï

"T

nationem; vel diftingunt duplicem fàlvando-

7 del

rum ordinem , unum ícilicet infigniorum ; quo-

Ytion

rum predeftinatio precedat meritorum prz-

y *

vifionem, alterum reliquorumelectorum , quo-

rum pradeftinatio non fiat nifi ex praevifis me-

n

g

ritis ; ^ vel volunt, predeftinationem quidem

effe pofteriorem alicui merito fupernaturali, &

i gt

u

ic non penitus gratuitam, non tamen efle po-

eriorem omnibus meritis, fed aliqua eorum

me[l[b

1naxi-

u

Ggg 3

/ä

$58

Dr Dzrzo Unwo.

maxim? perfeverantiam pracedete; ad quod

v

qu:

explicandum admittunt duplicem ordinem pro-

r d

videnti&,, alterum communem, in quo auxilia

Ím,

efficacia non conferuntur ex fingulari Dei affe-

&u ac preedefinitione:. alterum. fpecialem, qui

qr

a.

ordinatur poft meritum aliquod fingulare, &

p

in.quo ex fingulari Dei benevolentia ac preede-

tonfe

ftinatione. deinceps gratie conferantur. kHec

(T6TU

verà. retulifTe. fufficiat , càm non ftatuerimus;.

hic multüm. immorari in. refellendis iis, quae

1qui

tf

nobis minimé vel falrem aliqua ex parte non

probantur, fed. ftabilire duntaxat & probare;

p

al

qua cum. Fidei principiis potiüis confenrire vi-

debuntur. Unde

((n

lum

365. Dico. Datur ex parte noftri caufaprae-

deftinationis ad. gloriam.;. feu in: praefenti. pro-

At

t(id

videntia. efficax & abfoluta ad gloriam üt co-

ronam:. preedeftinatio hominum à Deo eft poft

a

m

previía gratie merita abfolut& futura. |Jatzo

eít ;. quia.heec fententia videtur conformiorScri-

DT

puuris, Ss. Patribus & Rationi;.

li t

Prob. ex Seviptura J Matth.25. v 54. Chri-

Chr]

ftus dicit,. (e in die judicii electos fic allocutu-

p

rum: Jemite benediths Patvis mei, poffidete pava-

il

A

zum. volis vegmum: d. conflitutione wmundi: efuvivi

um ,. €9. dedi

!

if/is, mibi manducaves. fitivi,eg dedi-

TT

h

Jfis mibi libere &c. — Ex. his fic arguitur: Reg-

num colorum preparare propter opera mife-

LU

ricordiz , eft decernere gloriam ex meritis, feu

?m«

ad eam: predeflinare poft praviía merita:: fed

ii

i

verba laudata. ranifefté-exprimunt , Deum pre-

[l

h

paráffe gloriam hominibus propter eorum op[r

a

Dz Dro Uuo.

839

d qui

ya mifericordie, üt ex particula caufali ezim li-

nempt

quet: ergo. Edent quidam, his verbis fignifi-

10 Ut

cari duntaxat actualem executionem & cau-

Ded

fam, cur actu conferatur ploria, non autem

lm d

cur his potius quàm illis gloria fit parata; alii

per praparationem volunt intelligi decrerum

ia d

r p

executionis tantüm íeu voluntatem ac&tualiter

r Dn

conferendi gloriam in tempore; non autem de-

yerri

cretum intentionis feu voluntatem efficacem ,

ut quis fimpliciter perveniat ad gloriam. — Sed

i qu

ts 001

eontva Ymum eft 1., quód Chriftus ibid. v. 41.

robi

ad reprobos di&turus legatur: JDifcedite d me

nj

uledicli in qguem eetevium , qui pavatus eff diabo-

lo e$ augelis ejus : efuviui enim , &9 uou dediflisum-

uiye

bi manducave &c.; ubi cüm infernus reprobis

non tantüm tribuatur , fed & paratus fit, a/qu&

yi p

ür

ac diabolo & angelis ejus; quos reprobi malé

agendo imitati funt, non poteft dici, illis tan-

dl

tüm actu conferri ob demerita, & ex fola Dei

T.

us

voluntate preeparatus effe infernus: unde pari-

tas pro priori fententia pugnat. 2. Quód S.

.

Chryf. hom. 8o. in Matth. textum illum fic ex-

jl

ponat: Poffdeze bareditate quafi proprid , quafi

paterud , quafi ve[ftá , que volis à principio debe-

joyr

d

antuv ; nam antequam nati fitis , quia [ciebam vos

bujusmodi futuvos , bac. à e prepavata fuére; &

j

Hieron. in hzc verba commentansobfervet effe

.

.mmi

accipienda fecundüm preefcientiam , adeóque iis

rationem preeparationis contineri , dicens: /7oc

il

j ;

quxta pre[cientiam Dei accipiendum eft , apud quem

1

futura am funt fa&la. .. Quód Chriftusin fua

m

fententia judiciali referens merira & demerita

BB 4

velit

840

Dzr Dzo UNö.

velit afferre rationem eequitatis fententice pro«

|tifhy

nuntiate; Ííi autem hzc referrentur ad folam

teolat

collationem non autem ad preeparationem glo-

eufe.

rig vel poenze, ratio ifta non fufficerer; uude

pf

cüm Apoftolus 2. ad T'im. 4. v. 8. dixit: Aepo-

aitan

tun

fita eff mihi corona juflitie , quam veddet snili Do-

minus im die ila quflus Sjudex; non tantüm in

Ils (

TM

collatione, fed & in deftinatione juflitiam ex-

preffit; cüàm coronam repofitam, hic idem fit

brvo

ac praeparatam, üt ex 1. ad Cor. 3. v. 9. conftat.

n

Contva 2dum eít 1x., quód illa diftin&io inter

s.

decrerum intentivum & executivum non habeat

d

locum in predeftinatione five ad pratiam five

Atl

ad poenam, adeóque nec in praedeftinationea

t«

gloriam, cüm S. Aug. L. de praed. Sant. C. 10.

DT

dicat: Zzter preedeflinationem 99 gvatiam boctane-

TW

7iun intevef] , quàd pradeoflinatio fit gratie prepa-

mj

vatio , gratia verà ftt ipfa collatio neque deftina-

/

fl

tio ignis ererni, qui dicitur parazus diabolo €7

t

augelis ejus , poffit accipi fecundüm diverfitatem

Dl

dl

decretorum , aut habere diveríam caufam pro

fj

hujusmodi decretis forfàn permiffis. .. 2, Quod

/

i

:

gloria hic fümatur, prout adultis confertur üt

'tnt

corona juflitize: fed ficnequit decerni ac inten-

it

W

di nifi fuppofitis meritis; cüm natura mercedis

lj

& coron:e eequé neceffarió füpponat merita, ac

jtüm

füpplicium demerita, non tantümin ordine exe-

SIA1

cutionis, fed &inordine intentionis. 3. Quód

hi

d oftendendam fententiae eequitatem & fpecia-

(

lem electorum pree reprobis laudem acgloriam

um

h

declarandam malé füpponatur , abfoluté & effi-

caciter fuiffe antecedenter intentam electis glo-

li

riam;

Dzrz Dro Uuo.

$41

titp

riam; cüm principaliscauía tam preparatzetum

( f

collatee ploriz , & cui relique pradeftinationis

mp

caufze quodammodo famulantur, non ftaret in

; u

juftitia judicis & meritis beatorum, fed in ar-

: h

bitraria tantüm electione pradeftinantis.

Ac«

ii

cedunt in confirmationem explicarionis hafte-

ym d

nus dare plures parabole , operariorum in vi-

a a

neaMarth. 20. , currentiumin fladio r.adCor. 9.

j

fervorum vigilantium Luc. 12., talenta impent-

o

dentium Mattb. 25., & virginum cum lampa-

o

dibus accenfis occurrentium ibid.; quibus de-

d

clarabat Chriftus ; quód , ficut Paterfamiliasde-

m frt

narium, agonotheta bravium, dominus favo-

jone

fem & promotionem, & (ponfus nuptias ab-

C

foluté & efficaciter non decreverint anté, quàm

7

opus diurnum, victoriam, vigilias, fceneratio-

»m!þ[l-

nem & occurfüm perfecta viderint; fic de Deo

hn

fimiliter fit cogitandum , quantum attinet ad

Wi

nofire nepotium falutis & gloric.

lL S.

[

Paulus in epift. ad Rom. C. 8. v. a9. ait : Quos

f [JW

pre[civit , €g predeflinavit conformes fievi imapinis

Fihifui. ln hoc textu manifefte dicitur prae-

tür*

Ícientia precedere praedeftinationem: fed hic

nte»

fermo eít de praícientia vifionis feu meritorum

«(

abfoluté futurorum, & preedeftinatione ad plo-

4j D

riam: erpo. Adinoroftenditur 1. ex Ss. Patribus.

122

S. Ambr. L. 5. de Fid. C. 3. ait: Quos prefcivi?;

£os £? predeflinavit , quia tton antà preedeflinavit,

n

quam pre[civit: [ed quovum merita pre[civit , eo-

yr

vum pramia predeflinavit. S. Hier. in hec ver-

ba: Quos pree[civit conformes futuyos in vita ; vo-

, glo

luit , ut fievent conformes in gloria; Sedulius Hi-

Ggg 5

bernien-

^f

h

Ra

942

Dz Dzo Uso.

bernienfis, qui An. 430. claruit, in hunc locum

teidi

fimiliter: Hos , quos prefcivit futuros devotos fili

T

ipfos elegit ad promiffa pramia cape[fenda.

2, €eX

tütg

contextu & intentione Apofloli. Nam v. 17.

EU

ejusdem capitis incipit hortari fidelesad patien-

Cx.

tiam, à qua velut à conditione pendere ait no-

oj

ftram gloriam; Siautem filii e$ bevedes ; baevedes

123

quidem Dei , cobevedes Chrifla ; [i tamen compati-

qtida

mur, ut €g couglovificemur; deinde à v. 18.

[1777

feqq..ufque ad v. 28. oftendit , tribulationes le-

MIT,

ves effe, fi comparentur cum gloria, cujus fpe

fideles debeant animari, ad eas fortiter & con-

imdw

mg

It

ftanter ferendas; maximé cüm, üt v. 29. ad-

m

dit, tribulationes non noceant per(everantibus

fitto

in dilectione, fed poriüs operentur in bonum

Ti

adgloriam confequendam: Sczmus euim , inquit,

ht

woniam diligeutibus Deum omnia coopevantur in

|

J

j

onum is, qui [ecundim propofitum vocati funt

(f

fancli; id eft, fecundàm antecedentem eos fàl-

vandi voluntatern , tranfeuntem de conditiona-

4C

ta in abfolutam,

firà previfione de ipfarum

D)

perfeveranria in

um

le&tione Dei: tum expofità

I

s. 29. preedeftinationis ferie, prout ab eterno

t

fuir obje&tivé, & fecundüm quam Deus priüs

Atj

raícivit nos fore conformes; poítea decrevit

hr

decreto abfoluto ; demum ordinem ejusdem

ii

in tempore defcribit v. 30.: Quos autem prade-

qij

finavit , bos 9 vocavit , quos auteim vocavit , €9 ju-

Tf

füificavit ; quos autem uflificavit, 1llos c9 glovificavit.

Z

Tandem ex his v. 5 1. & feqq. concludit , non effe

u

timendastribulationes , nihílque eos feparare de-

torzj

bere àcharitate Dei. 3. Agi hic de praedeftinatio-

ne

h

Dr Drzo Uwo.

$45

vt

he ad gloriam , ipfi Adver(arii volunt. Z77. Scri-

u

ptura divinam glorie dandae volitionem propo-

Ad

nit üt meré conditionatam;füfpenfam ac incertam

AU

ante meritorum przvifionem ; àt patet ad Rom.

d pi

C.8.v.17. Hoevedes quidem Dei , cobevedes Cbvifli; fi

t at

gamen coimpatimur , ut 9 conglorificemur ; & C. 11,

1

v.22. Fideergobonitatem 9 [everitatem Det; in eos

t

quidem; qui cecidevunt, [rvevitatem : in te autem bo-

T

uitatem. Dei , fi permanfevis in bomitaze , alioquin.

p

€9 zu excidevis:: fed eg illi, fi non perman[evint in

l

incvedulitates in[eventur. — o. Petr. 1. v. 10.: Sa-

&

^

Yagite, ut pev bona opeva cevtam veftram vocatio-

^i

u

uem €9. ele£lionem faciatis.

Sed fi previfionem

vantb

meritorum pracederet predeflinatio ad plo-

bonit

riam, five abíoluta & efficax glorie intentio ac

prepareatio, volitio dandz glorie non poffet

jf

proponi üt mer& conditionata , füfpenfa & in-

a

certa ante meritorum previfionem: ergo.

[

Prob. ex Patvibus. 1. ex Grecis S. Iren. L.

T

4 C.67. ait:. Deus omnia prafciens utvisque aptas

p

prepavaviz babitationes ; eis quidem , qui suquivunt

pl

dumen incorruptibilitatis , g ad id vecurrunt , do-

æterq0

nans boc , quod concupifcunt , lumens. aliis vevó id

sp

contemtentibus €g avertentibus fe ab eoeg id fugien-

gcreVll

zibus e9 quafi femetipfos excecautibus cougruentes

Iusdem

lumini advevfantibus praparavit tenebvas , 9 bis

| mlzr

quifugiunt ei effe fubjetli, conmvenienter [ubdidit pa-

) w!'

74mn. Orig. in C. z. ad Ror.: Evidenter offen-

f

"

j

dens; quàd eos, quos prefcivit Deus tales futuros ,

n

f

ut Chrifto fe in paffiouibus conformavent , ipfos etiaus

"

'

conformes. ac faniles imaginis ejus pradeftsmavit es*

mmxw (

Elovie. Precedit evgo pve[cientia Dei per quam

y

Sojcutt-

Ds Dzo UuNo.

$44

nofcuntur ,. qui im f& labores ac vivtuter babituri

10f

MUU

fint, && ia pvedefimmatio fequitur.

S. Chryf.

hom. 2. in C. r. ad Ephet:: Càm priis dixiffet:

df

LTER

ui fecundim. propofitum vocati [unt. fan&li;

g.

fimu

/

etiam volens offendere , quanta [it eormm pya-

Qp

flautia, fi coufevamtur cum alis, dixit etiam for-

i

LUUIM

tem: €9 ne liberum tollevet avbirrium , €9 in nofita

eft potoflate , id ponit, quod majs efl beatisudimis;

7Y

fors euim non . efl virtutis , fed catüs: perinde atque

tl

ff dicevet , fovtitioue fatld nos elegit. . Ommino verà

Atbf

ex libero avbitrio pradeflinatos , boc efh, fibi ipfr

i

T

eligens , fogregavit, — Puta, videbat mos , antequam

Jovtitó capti effamus:: miva eft euim Dei prefentio

i

queque ommia tiovit , auttequam exiflaut. — Clario-

d

rem textum vide füpra, & hom. 66. in Marth..

l

NT

ubi explicans verba Chrifti: Sedere ad dextram

i

vel finifhram &c. ait:: Non eft meum dare fed qui-

At

bus labore atque fudove prapavatum eft... Num igi-

1 [

uY quafi zon poteutem lum id faceve condemua-

bimus? mequaquam; fed juflitiam. ejus admirahi-

4l a

UT

amuv : quomiam ton. pevonam, ed vem , id eff meri-

?a vefpicit.. S. Epiph. eadem verba explicans L.

lin

adv. heeref. her. 69. fcribit:: foc vult-offendere,

!d

Afj

uód ston juxta per[onarum acceptionem ves iflafíats

[

9d pro dipnitate &9c., ex quoinfert: von eff meum

b

dare volis , fed fi labovaveritis, evit volis paratum

&

à Patve meo.

Similia habent Clemens Alex. L.

"Dl

6. Strom. , Cyril. Alex. L. 5. in Ev. Joan. &L.

f

26. "Thefaur.; Greg. Naz. or. 31., Nyffen. L.

1

de Infantia , T'heodorer., ''heophyl., Oecumen.

o ad

& alii in C. 8. & 9. ad Rom.

4I. ex Latinis;

jl

prater teflimonia ad confirmationem probatió-

IT

nuin

Dzr Dro Uxo.

845

hm

num ex Scripturis allata, S. Hilar. in Pf.. 64.

.O

commentans ait: . /Vor ves zudifcverà judicia efl ele-

d

&io; [edex mevità delectu fa&la efl difcretio. S, Hier.

l f(!mïh

inep. ad Hedib. q. 10. fÍcribit: Z"a/a mifericordie,

mï)lþl'ä'

que prapavavit in gloviam , id efl, nos n [alvat

hnj

avationaliliter eg' absque judicii: vevitate, fed ex

i

caufis preecedentibus, quia alii uon fü[ceperunt Fi-

4

70

Jium Dei , alü autem [u

ü

[poute fufcipeve volueruut;

"T

ex quo offeuditur , nongentes eligi , [ed bominumvo-

jp at

Jlunzates. - Sedulius in C. 8. ep. ad Rom.: 7liud

eft pveefcire, aliud predeflinave : prefcientóa itaque

j

r

Ti

venda prenofcit , poftmodum predeftinatio vetri-

ii

1

wenda pve[cvibit , ia praevider merita ,

bec pre-

Clito

deflipat. pyemia.

His fimilia in C. 9. repetit.

Matt

S. Prolp. in refp. 12. ad Ep. Gallor. ait:

j

fl

pvefcità [uut. cafuri, mon funt. pyedeflinati; e[feut

j

D

d

n

autem pveede[Hinati , fi effent vevevfari , €g in [auchi-

u

Jate ac vivrute man[uri; &n refp. 15.5 Qui di-

T d

cit , quàd nton oumes bomines velit Deus [alvos fievi,

Ài

[éd. cevtum mumerum pradeflinatorum , durius. lo-

uitur , quàm loquendum eff de altitudiue in[cvuta-

f

iati

Jilis gratie Dei , qui & omnes vult falvos fievi , €g

f

voluutatis [uc pvopofitum in eis implet , quos pre-

ff

[cios pradeflinavit , prede[linatos vocavit , vocatos

m

juftificavit , juHificatos glorificavit.

L. ». de voc.

ent.

335«: Deus ergo bis , quos (ad gratiam )

g

lo

elegit fine mevitis , dat , unde ovnentuy g meriris;

m

€ fruffra dicitur , quüd vatio opevandi. non . [it i

fb

eletis , cim etiam ad boc operentur , uz. elettà fint;

cumffl

Íc. ad gloriam. S. Fulg. L. 1. ad Monim. C. 24.

f

Predeflinavit illos ad fupplicium , quos.à fe prafa-

P

0 3!10'

vit-volustatis male vitio difceffuros ; &5 pradefli-

j

q"avit

M

Dr Dro UNo.

846

!tio

navit ad vegnum , quos prefcivit ad [e milericordia

prevenientis auxiltovedituros , g in fe mifericordie

| dins :

fubfequeutis auxilio permanfuros. — Similia habent

volom

Primafius in C, 8. ep. ad Rom.; Autor Hypo-

àm,

noft. L. 6. C. 2., & Honor. Auguftodun. Dia-

dm|

log. de Predeft., Damaíc. L. cont. Manich.; &

Yttà

S. Anfelm. L. de Concord. C. $.

lens

Prob. ex Ratioue. 1. Deus eo modo prede-

frip

T0

ftinat ad gloriam ab &terno, quo modo eam

confert in tempore, üt S. T h. Lect, 6. in C. 8.

&

ep. ad Rom. docet: íed confert in tempore

b

loriam ob merita üt facta; ergo propter ea-

flboo

d

dem Ut previfa praedeflinat ad gloriam.

M. aj'.

&i

ob. 1. ex comparatione tum preedeftinationis

&t (

ad pernam, que quia in tempore non inflipgitut

Q

nifi ob demerita, etiam nonnifi ob eadem ab

l o

zeterno decernitur ; tum pradeftinationis ad grá-

U a

tiam, queé dicitur gratuita & antecedit pravifa

um

merita, quia gratia in rempore fine merito da-

fj

tUur. 2. ex ratione premil & mercedis, cujus

Wtl

It

ratione gloria datur: ratio enim preemii & mer-

cedis non poteft füpponere efficacem volunt&«

lo

tem, quà decernatur ante preevifüm laborem;

Ed

cüm hoc fit diícrimen inter mercedem & id;

[:

1

quod tantümeft finis, nec rationem premii ha-

Qd

bet, quód hoc efficaciter poffit decerni, ante-

UGlLu

quam difcernantur media: quod quidem dif-

[

crimen maxime eft admittendum, ubi merce$

D

datur fecundüm menfüram meritorum, uti dé

Wt

loria ex ep. ad Rom. 2. v. 6. conítat. — 3. éX

ln

iverfitate voluntatis divine , qu& fequeretuür;

rüe

| Deu

N

-4 vel quia predeftinationis voluntas effet cont

"a

D& D£$o Uno.

847

ht

ria Voluntaticollationis, c*m illa effet indepen-

hrimi

dens à meritis, heec veró dependens: vel quia

i hisd

voluntas ab eterno predeftinans non effet ea-

rim

dem, que eft conferens gloriam in tempore;

lun Dj

cüm hec gloriam refpiceret üt premium, hec

nih,d

veró üt finem tantüm, // Sententid admit-

tens pradeflinationem ad gloriam ex meritis

pre

magis concordat cum reliquis dogmatibus.

Qp eit

imum eít de voluntate Dei falvandi omnes:

h6

hec enim non eft ex omni parte abfoluta &ef-

t

ficax, fed ex parte faltem conditionata, nempe

yt

füb conditione cooperationis hurnanze cum me-

:

diis (alutis, feu meritorum , cüm aliàsomnes fie-

t

rent falvi: fed voluntas conditionata non fit

1Higimr

efficax & abfolura, nifi ex abfoluta purificatio-

lm ]

ne conditionis feu cooperatione cum mediis

gt

aut abfoluta meritorum previfione : ergo.

?sævui

adum eít de promiffionibus vitae zeternee obti-

nende, & comminationibus ab ea excidendie

i

iS; WVS

etenim he rurfüs non fünt abfolute , fed con-

j

ditionatz ac dependentes ex obíervatione man-

v

datorum, üt Trid. Seff. 6. Can.20. definit : er-

o & voluntas , quà Deus vult vel non vult vi-

od

T

tam gternam hominibus , eft conditionata ; cümn;

qualis eft proraiffio vel comminatio, tanquam

, Ut

voluntatis fignum, talisetiam debeat effe volun-

gt dl('

tas: ergo hec voluntas non eft abíoluta, niíi

| i

pofirà obíervarione vel nepligentià mandato-

in*

rum Dei utpote conditione, aut (altem eà abfo-

)

j

luté futurá. . 312:s eft de meritis Chrifti. NNam

yaath

Deus non decrevit gloriam nifi proprer merita

«

Chriíli üt nobis efficaciter applicata juxta illud

ad

Dz Dro Uno.

848

um h

ad Ephef. 1. v.

4.: Elegit uos in ipfo ante mundi

d n

conflitutionems & A&. 4. v. 12.: INon eff inalio

iif

aliquo falus , ec aliud [ub celo nomen , in quoopór-

300

seat 1105 [alvos fievi: fed efficax applicatio meri-

1ls an

torum Chriíti effe non poteft fine propriis|no-

d

flris meritis, que fünt eorum fru&tus; vel fine

TC

aliquo zequivalenre in parvulis, nempe collatio-

.a

ne Baptifini: ergo.

41um eít de divifione vo-

luntatis divinz in antecedentem & confequen-

DT

ais

tem, Electio enim efficax ad oloriam eft a&tus

Anine

diving voluntatis confequentis, àt admirtitur

a

ab Adverfariis, & inde etiam patet; quód cüm

ttdtio

voluntas falvandi omnes fit antecedens, intel-

m

ligi nequeat, quomodo eàdem voluntate ante-

LT

cedente aliqui tantüm fint efficacirer eleéti ad fa-

a,

lutem, &non lii ; fed voluntasconfequens non

Vltà

eft absque pra:fcientia meritorum, imó ex illa

lib

oritur, üt patet ex dictis num. 288 : ergo.

Accedit, quód hzc fententia fit fuavitati , boni-

n

Q

tati & equitati divine convenientior; modo

o

orandi, predicandi & laborandi Ecclefiee ac per-

Ani,

fuafioni fidelium conformior; ad fpem falutis

D

excitandam, ad curam bonorum operum & vi-

i

gilantiam in fàlutis negotio promovendam, a

1

zelum animarum accendendum accommoda-

Khï

Ài

tior. . ///. Sententia ftatuens predeftinationem

U

ad gloriam ante preevifionem meritorum mule

&Igl

tis fübjacet incommodis.

imum eft , quód vo-

t

luntras illa antecedens efficax fit inutilis; tum

m

quia, fi ponatur. fola voluntas confequens effi-

cax, hec íufficit ad (alvandos eleéctos: tum

1

!

Ti

quia voluntatem confequentem plurimi Auto-

rum

"m

Dr bEO UNoO,.

T

nte ii

rum hic nobis oppofitorum putant faris fuiffe

ad Aagelos predeftinandos ad ploriam: tum .

| fjl ifmi;)

quia fola confequens voluntas refpectu reproba-

'qi

tionis admittitur: tum denique quia vi volun-

3014

tatis antecedentis ploria non confertur , fed alia

Qp

adhuc volitio addi debet, ur ploria ranquam

nl

e CO

merces conferatur. 24um eít, quianon ita fa-

- €ilé; commodeé ac plané concordat cum reliquis

([ne Y

- dogmatibus nuper recenfitis. Nam r. cüm vo-

nf

luntas fàlvandi omnes fit conditionata, in eóque

LEQ&&US

üniri

homines omnes fiht pares, fed feparandi inter

.inter fe ac difcernendi ex pofità vel non pofità

uX a

conditione; fieret tamen difcretio & feparatio

f me

ante previfionem pofitee aut non pofite condi-

jte a

2. videtur ab-

"T.

[

tionis ex folo Dei beneplacito.

furdum, id füb conditione promittere, quod

s i

- voluntate ac decreto abíoluro jam ante condi-

tionis previfionem concepto fieri debet; con-

&

Jl,

equenter promiffiones vitze eeternee à Deo fieri

. hon poffenr füb condirione.

De divinis enim

gu

promi(fionibus philofophandum eft üt de hu-

manis, femotis imperfectionibus ; in quibus fi

m

j

nà

promiffio fit tantàm conditionata, colligimus

promiffinem non habere aliam dandi volunta-

J

tem efficacem quàm conditionatam, ante opus

od

exhibitum aut infallibllem ejus previfionem.

Qiondd

3. Deus intuitu meritorum Chrifti non tantüm

1 ff

dat gloriam hominibus, fed & eandem decer-

il

"d

nit & deftinat ab zererno, in quantüm hicactus

5 [

etiam pertinet ad rationem Dei üt proviforis;

2l

t patet tum ex textibus füprà allatis, tumn ex

D

n

&pre-

AK

dilparitaterprædeltinationis Angelorum

defti-

n

!

$$0

. Dr Däo UN/O..

deftinationishominum à pluribus adverfariorurs

(tfty

admiffa: ergo ante merita previfa praedeftina-

find

tio fieri nequit 4. Qui eletionemn negant effe

ment

volunratem etiam rnerita confequentem, rece»

EM E

(fim

;

dunt tum à dictis tum ab exemplis, quibus Pa-

m

tresac Doctoresantiqui expofüerunt divifionem

tim.

hec:

voluntatis in antecedentem & confequentermt,

3fium eft, quód careat prerogativis noftre

toqn

fententiae nuper affertis , ac potiüs urpeatur di£-

defi

ficaltatibus oppofitis. Nam 1. quamvis come

dm,

rnendetur in hac fententia bonitas & mifericor-

A. p

dia erga praedeftinatos; ea tamen deficit erga

igïll()',

reliquos multó plures non predeftinatos; &

Y

nullus eft juítitie aut eequitati locus praefertim

ts

ob reprobationemn negativam. 2. Aíperius ali:

wbïneü«

quid nec cum Ecclefize fenfü ac fidelium perfua:

l

fione congruum effe in hac fenrentia, conftat

n

ex pluribus cautelis, quas ipfi fententiee patro»

Id

ni przefcribunt obfervandas in public

a ad popu-

ET

ium expofitione hujus doctrinz, 3. Offhcere

Tl

demum hanc fententiam folicitadini bonorum

Bubf

operum ac an

imarum Zelo, colligitur ex diffi-

'Ofl;

culrate refpon

dendi ad illud dilemma: vel füm

)

inclu(üs eorurn numero , quos Deus anteceden-

i

)

*

ter efficacirérque elegit ad gloriam , vel non faüm?

Q

fi 1mum; falvaborinfallibiliter: fi 2dum; infalli-

Tif

?

bilirer damnabor: neque eft, cur folicitus fimde

Qj

bonisoperibus; tum quia ante eorum przvifio-

'bi

nem jam decreta mihi eft gloria : tum quia & pet-

At

feverantia & ipía bona opera anre omriis meriti

Ti

preevifionem praedefinita funt; quae cüm fruftra-

Y

rinequeant , non opus eft, ut meipfum provo-

h

€em

P

as

jl

pDrD E'o*ü N'O'.,,.

$i

at

d

cem, fed Deus efficaciter ur

vdele

ftanda.

&

ebit ad ópera pra--

Neque refponderi poteft,'idem argu-

egamei

mentum fieri poffe coatra praefcientiam & pre-

In f

definitionemà nobis füprà admiTam. Prafcien-

ubus)

tiam enim fequi libertatem noftram abfolut? füru:

TT

ram , füperiüs oftenfum eft; cüm predeftinatio

*quenteg

hacronà mealibertate , fed mero Deibeneplaci-

p mlf

toantecedente dependeat: quamvis autem pra-

at

(is COT

definitionem flatueriimus jam poft fcientiam me-

diam ,tamen illam gratuiram non diximus; fed

Verct

art. pr. oftendimuscadere (üb meritum de con-

f g

w

gruo» fi primum opus bonum exceperis.!

. 366. Ohjic. /. Pradeftinatio illa eft antece-

ræftr.':;ï

dens & gratuita, ex qua profluunt omnia Dei

riüt

benefici

a & gratiee dona, ranquam meriti om-

perlu:«

nisprincipia in ele&os: fed ralis eft praedefti-

conli

natio ad gloriam, juxta Scripturas: ergo. Min.

aol

Qrob. ex varis teftimoniis. rmum eft Joàn. 1o.

d

V. 26.: Fs toh cveditis, quia uon eflis ex ovtbus

(yt

meis, 'Qves 1neg vocem meam audiunt.,

€g égo co-

u

gnojco eas , &g fequumtur me ; £g ego

UR cetevnar

at

40 , $9 mop pevibuut im etermum, Q9 non va-

sií

pt ems. quis

eædär

quamm de amu sen, Hic ove$

feu predeflinati ideo

audire vocem paftoris

]nfüf

dicuntur;

n

fàtis.

quia fünt ex oviibus feu pradefti-

2dum Aftor. r3. v. 49 : Credideyunt ,

5 m

quoiquort evant pvaordimati ed vitam eteviaun;s

a

ubi prcordinatio affienatur àt caufa fidei.

)

atium ad Ephef, i. v, 4.: Elegir s in ipfo anté

] me[]

mundi confHtutionem , «

* efjemus [auéli ; non aiti

lfruüf'

quia fururi eramus fan&ti, 4tum ad Rom. $.

j prOW

ligentibus Deum om-

W

V. 28« ooimmi , quopmiam a'z

h à

hi

DE-];EO UsO.

í

852

feter

mia coopevamtur m bomum, üs qui[ec

undium pro-

i

qum

pofitum vocari funt andi; ibi caufa, curoperen-

tur in bonum , datur volunras efficax gloris.

,Tovet

n

Conf. Ea rurfüs predeftinatio mer? gratuira eft,

& merita antecedit, ex cujus efficaci intentione

A

- Jqua

Deus ab ele&tis mala & pericula propellit , eós-

-Mant

prera

que confirmar in bono: fed ralis in Scri

jtob

afferitur praedeftinatio ad gloriam:ergo. Mim.

cban

prob. ex textibus. 1mus eft

Sap. 4. V. r1.. Aa-

u

ptus eft , ue malitia mutaret i

ntelletum, aut ne ft-

I

2dus ibid. v. 13.:

QU t

élio deciperet. amimam €jus.

TU

Placita enim evat. Deo. auima illius ; pvopter. bot

7 NDC

propewzv

it educere illum de medio imiquitatum.

M

3tius Matth. 24. V. 22.:.. [V/f abbreviati fuiffent

2 H

1] mde

dies illi, non fievet. falva omuis cavo; [éd propter

ele&los abbreviabuntuv dies illi.

4tus Luc. 12. V.

» Tif

A |

32.: IVolite timere pufillus gyex , quia complacuit

( d éunsey , quod merum beneplacirum fonat)

d

Y

Patri ve[lro dave volis veguum.

B. [V. triin., quam nullum ex te

Rixäoniis alla-

ingi

m

tis evincit. Quoad vmum &. Licétiscum S. Aug.

um

'T'r. 48. in Joan. famatur de przdeftinatis abfo-

d

lut& ad gloriam, tamen inrellioi non debet de

redeftinatione abfoluta antecedente; tum quia

Ti

ii

accipi poteft de confequente ad pravifionem

meritorum, ita ut fenfüs fit: vos non creditis;

ET

EE

uia non.vultis mihi tanquam paftori fübjici; &

ho

voluntarié obdurati ad vocem meam , ideóque

ob malitiam perfeverantem extra ovile meum

lr,

ticy

ofiti, damnandi & reprobandi; alii autem qui

me tanquam paftorem cognofcunt ,. & vocem

|Wün

Q

b per-

meag audiunt ; oves mece funr; & hiso

- deve.

T

-

"

D E Uv

. $853

feverantiam obedientie vitam aerernam decerno,

lm

- quam infallibiliter confequentur: turn quia prio-

üpent

ra verba non Íunt reddenda caufàliter, q. d. vos

qrz

Yuiud

non creditis , quia non eftis praedeftinati; fed

fennt

reprobi; cüm haec caufà non fit propria necad-

- eequata. Non propria; fiquidem Judeinon ideo

ji.e

N

. erant infideles & peccabanr, quia Deus eos re-

J

i

J

probaverat: fed quia ipfi erant infideles & pec-

»

i

cabant, à Deo funt reprobati. Non adaequata;

tum quia multi ex Judzis erant preedeftinati,

4

M

- qui tamen non tunc, fed poftea predicante Pe-

'tro in Chriftum credebant: tum quia nonnulli

jl

j

li

tunc credebanr in Chriftum, qui non erant

predeftinati, üt de Juda certum eft..— 72 2dum

(

&. inde non probari, predeftinationem ad glo-

n

riam effe ante merita & caufam bonorum ope-

I2. V

Jieti

rum, Nam r. per vizam eternam hic poteft in-

(f

telligi fides, àr Joan. 17. v. 3. accipitur; & fic

2. Preor-

. textus non eft ad rem prafentem.

dinationis nomine non debet accipi electio Dei;

J

1N

- fed fignificari poteft aptitudo & difpofitio ho-

À

;

- minum ad fidem per voluntatembonam & pium

. falutis affectum ex gratia elicitum; pro qua ex-

et C

j qu'

plicatione facit tum vox vera/yu&ver, quae non

fignificat preeordinatos; fed ordinatos; difpofi-

ynelf

qiri

tos & in ceníüm adícriptos: tum oppofitio ;

. quam hic verfus indicat cum 46to , ubi maladi-

llCl,

j

fpofitio Judeorum & refiftentia pro caufaaffer-

«

tur, cur illisreli&tis Apoftoli converterent prae-

iil

dicationem ad gentes: ex quo obje&tio plané

.mqu

evanefcir.

3. Admif&à etiam acceptione de

g

iam fenfus teftimonii hic

j preedeftinatione ad glor

) per

hh 5

at

-

s

$$4.

Dr Dro UwNo.

eft: illi crediderunt in tempore, quos Deus ab

Qrnter

gterno previdens credituros praeordinavit ad

a

vitam aternam; hinc veró apparet, operabo-

ll à

2a poriüs eíTe caufam preedeflinationis, quàm

Atf

prade(tinationem caufam operum. — 42 3/ium

d om

EK. nonaoi hic de ele&tione & preedeftinatione

1?( VO

ad gloriam féu fanétitatem alrerius vitee & con-

Acato.

fummaram , íed ad gratiam fidei & juftitiam

tdmil

feu fanctiratem hujus vitee & inchoatam: hinc

Antat

fubjungirur: Qui predeflinavit nos in adoptionetms

t

filiorum. /. .. àu laudem glorie gvatie [ue, in qua

Á hie

vatificaoit z0$ i2 dile&lo F'ilio.[uo, ia quo babemus

DES

vedemptiouem per [anguitiem-ejus ; vemffonem pec-

&pQ

catorum; qus omnia ad juílificationem perti-.

a

nent 4d4iumt. nec ex eo predeftinationem

4

gratuitam. ad ploriam probari, oftenditur 1.5

du

quia Patres Greci praefertim Origenes, Chry-

|ts:

foftomus, 'Theodoretus & "Fheophylattus no«

At

xnine propofiti accipiunt voluntatem humanam

AN

uti vox zrzgo9éaic AGt. 11. v. 23. , ad Tim. 3. V.

Am,

30. & alibi ufürpatur, ira ut fenfus fit: omnia

n

cooperantur in bonum iis, qui fecundüm vo-

qia

y

luntatem füdm auxilio gratiee praevenientis bo«

$W

nam à Deo previfam vocantur ab. eodem,

erq

2. Qui'a,- licet Patres Eatini communiüs intelli-

Tf

gant propofitum feu decretum Dei, fcopo ta-

Tüet

znen. Apo(toli conformius eft, fi accipiatur pro

r

voluntate dandigratiam , feu pro gratuita voca-

W

tione ád fidem & fan&titatem; unde hic fenfus

T

emergit: omnia in bonum cooperantur dili-

1

entibus , feu in dile&tione manentibus ; iis fcil.

,

)

x

qui vocat

i funt (ancti, hoc eft, ad fidem & fan-

)

&iita«

i

Dr Dzro UNo.

855

Ded

&itatem ; fecundüm propofitum, id eft, vel fe-

ii

cundüm pratuitam voluntatem Dei primam gra-

pnio

tiam & vocationem fine ullo hominum merito

j g -

intendentis; vel fecundüm defiderium falvan-

"

di omnes; ex quo factum eft, ut Deus vocaret,

fa.

& vocationi confentientes juftificarer, & jufti-

(l

ficatos ac perfeveranres plorificaret.

3. Quia,

ii

admifsà etiam propofiti ufürpatione pro vo-

y hi

luntate divina efficaci dandi gloriam, ea tamen

g

poterit effe confequens previfionem operum,

) i,:;qud'

& hic feníus fieri: qui fecundüm propofitum

j

ab eterno ob metita previfa conceptum, in

a

tempore exequendum vocati fünt fancti. Vid,

pemn

num. pr. in prob. ex Script.

jond

Ad Couf. &. N. min. fimiliter. 724 rmum £9

p d

2dum *. ex utroqne apparere quidem, quod

d. -

Deus ex amore erga juítum eripiat eundem ex

m*

periculis , & transferat ad f(ortem beatam; non

i

tcmen coníftat amorem hunc effe meré gratui-

( u*

tum, & ante meritorum previfionem conce-

g

prum, quin contrarium potiüs collieitur; tum

n'*

quia v. 1o dicitur: P/aceus Deo factus eft dile&us

s r

t9 zrauslatus efh , quafi diceret: cüm placeret,

ydet,

feu quia Deo placuit juftus, & v. 13.: Confun-

yelle

matus i bvevà explevit tempova multa; . quibus

o t

merita dile&ionem praceffife fignificantur:

:f

tum quia exinterpreratione Arnbrofii juftus hic

j

proponitur fub fipura Henoch , qui propter

(eüf"? .merira & feliciorem ftatum raptus fuit

[ dlh

3tiumYy. neque huncarguere predeftinationem

Ts

. gratuitam ad gloriam; tum quia, fi intelligatur

o

in fenfa literali de falute temporali & vitee con-

erva-

QR

hh 4

— Ü

Nisuens

^

856

DE Daö UNIO.

fervatione Judeorum in excidio Hierofolymi- s.

tano propter ele&tos preeftanda per calamitatis

pun.

hujus contractionem, nihil certe pertinet ad

iiqu

gratuitam predeftinationem ad gloriam: tum

fib q

quia, fi intelligatur de falute eeterna & perfeve-

jq

rantia finali, non poteft effe fermo de electis effi-

bit,i

caciter &antecedenter ad omnem previfionem

- dffed

futuri pradeftinatis; cüm aliàs fal(a evaderet illa

: Chri

- Deus

propofitio, quód non fierer falvaomniscaro , ni-

fi dies illi fuiffent breviatí. Itaque fenfus dunta-

- t

xat ifte reftat: Deus in gratiam fidelium, qui

4 telon

more Scripture alibi (epius ufitato bic electi

D

vocantur, dies illos five obfidionis Hierofoly-

wl

mirane five perfecutionis Antichrifti contraxit,

Ti

gt

abbreviavit , ne forté eorum fides & conftantía

hq

in fan&itare deficerer in ranta calamitate; eX'

Qu

Q

quo pro predeftinatione gratuita nihil argui po»

äl

teít, cüm nulla fit inter hecduo neceffaria con-

^

ifet

nexio. 244 4zum . Vel per regnum hic intel-

h ])

ligitur aut fides , aut Evangelium, aut fanctitas,

tibus

aut aliud ejusmodi, pro quo álibi in Scriptura

r

hec vox nonraró ufurpatur; & tunc ex iíto

hum

loco nihil concluditur: vel nomine regni intel-

l,

ligitur gloria eterna; & voxcomplacuiz fignificat

er

quidem voluntatem puri beneplaciti dandi glo-

hn

riam, non tamen abíolutam & efficacem ; fe

j H*

L.

conditionaram & inefficacem, & à purificanda

d? li

meritorum conditione dependentem.

Id col-

i

ligitur 1. , quia five pufilli gregisnomine füman-

no

tur Apoftoli, íive alij difcipuli & audirores

g

Chrifti; abíoluta voluntas in Juda & aliis foret

Thin

fruftrata: 2. quia Chriftus pufillum hunc gre-

A

gem

| Dzr Drzo Uxo.

857

Wis gem continuó monet ad terrenorum contetn-

gmi

prum, eleemofynam, patientiam , vigilantiam ;

mingi

aliáque perfectionis opera, quibus conditio illa;

jun IHU;

füb qua gloriam propofuerat, purificaretur:

p

3. quia ad fiduciam, quam ibi Chriftus excita-

A

od

bat, in electis erigendam, füfficiebat teftificatio

IOOd

l

affe&tüs conferenda eterne falutis; ut nempe

btl

Chriftus à majore ad minus concluderer, quód

73r0,ïd-

Deus non fit negaturus neceffaria ad victum &

Yi

V

veftitum, qui paratus fir etiam dare regnum

ccelorum.

J])y ql" d

«

367. Inft. l. In praedeftinatione ad gloriam

af

nulla ratio habetur voluntatis aut operum hu-

niray

manorum: ergo eft meré gratuita. — /Zgz. proP.

f

I.; quia ele&io humana excluditur , üt patet ex

6

Joan. 6. v. 16.: ANen vos me elegiflis , fed ego ele-

WU

i vot; ut eatis, $9 fru&lum affevatis , eg. fructus

VU

vefler maneat. . 2. Quia falus; & hinc etiam jux-

"

ta D. Thomam predeftinatio, non fit ex ope-

TU

ribus, àt habetur ad Titum 3. v. j.: 4Voz ex

j

operibus uflitie , que fecimus wos, fed [ecundium

a

fuam mifericordiam [(alvos zos fecit;. &2.ad Tim.

If

Y. V. 9.: J'ocavit 10$.Deus vocatione [ud. [antlá ,

j

1101 fécundim opeva noflva ; [ed fécuudim propofitum

fuum ;

3

uia pradeftinatio dicitur fors jux-

jg?

; H

ta illud ad Ephef: 1.: Serze vocati fumus, pre-

T

deflinati [ecundüm propofetum ejus;. & ad Coloff.

l

[

1. : Quidignos nos fecit i pavtein fortis Sauttovum;

f

[

quod autem forte obtingit , meritis non acqui-

ju

li

riur. 4. Quia aliàs diícretio pertineret ad ho-

r

mines, & fi« gloriari poffent contra doctrinam

ulem

car

Pauli z. ad Cpr. 4.: Quis 1e dz;[cerm't / quid a

$

QUeso

858

Dr DE(W)—UNO.

babes , quod n accepifl * . fi autem aecepifti , quid

W. l

Corf. Predefti-

pum

gloriaris , quafi tton accepevis ?

u f

natio ad gloriam multis titulis in Scriptura de-

"

*nb

claratur meré gratuita. . Nam r. ipfa ploria vo-

catur gratia , tüit ad Rom. 6. v. 23.. G'ratia Dei

(l à

Alend

vita cteyua. . 2, Preedeftinationis ratio unicé fu-

mirur à voluntate Dei ; üt patet ex Pf 17. v.22.

T hu

Item ex

"ecita

Salvum me fecit, quomiam voluit me ;

plurimis locis, ubi ele&tio dicitur fieri fecun-

f?f //Pþ'

düm. confilium volumtatis & beuéplacitum. Dei.

M, 4(((

3. Omnes pradeftinationis effectus fünt grà-

d

[ Ej !

tuiti ; de gratia & fide quidem conftat art. pr. ;

de juftificatione etiam patet ex ep. ad Rom. 3.

tl

Adtd

v.24«: gufhificati

gvatis per gvatiam ipfiug, pev

vedemptiouem 5

de falute &

lorià autem ex

lm

1t f

Pf. 55. v. 7.: Pro nibilo falvos facies illos. « Exgo

& ipía pradeftinatio eft mer& gratuita,

Áf

g. ad avg. N. /4. ad prob. ym. D. Ele&iohu-

AUs

mana excluditur à ratione principii & fubjecti

AUtur

radeftinantis C. à ratione caufe moralis pre-

B

deflinationis, f44. — pradeflinationis ad glo- -

n

iorren

riam, N.ad gratiam primam aut eam; que pratis

fj

1tes

data dicitur, C. "'extusnonagit deelectione ad. —

loriam; tutn quiaJudas, qui erat unusex iis, quos .

t )

!

hicalloquebaturChriftusnon erat preedeftinatus:

il

tum quia pauló infrà dicitur hec electio effe caufa

li,

Y

cur mundus Apoftolos oderit , quod eleétioniad

gloriamutpoteignotz noncongruit. Itaque fer-

Ater

ino eft vel deelectione ad Apoftclatum , üt tex--

m,

tus lireraliter fümptus indicat; vel de ele&tione

Yan

Wn

ad fidem aut primam pgratiam , üt S. Aug.

. "d

t

& D. Th. comx—'a Semipelagianos ufürpant

proL.

D

1

Dz bE—O- Uxo

859

f 9""1

| mä D. Salusi

nchoata, .h. e., fides & fan&itas

xddi

prima non fit ex operibus, C. falus confüm-

u d

mata feu gloria non fit nec. praedeftinatur ex

Oria

eperibus; /224. naturalibus, C.. per gratiam eli-

ii

citis ac füpernaturalibus, N. "Iexrtus primus

nicif

r

oftendit principium, unde fir Redemptio gene-

MM

ris humani & virtus Baptifini, àt ex eo integrà

lm

recitato liquet: Cm aurem lenignitas ? bumani-

fl

jas appavuit. Salvatovis Dei, non ex operibus juflz-

j D

Je, que fecimits zos, fed fecundiun fuam miferi-

D

cordiam falvos wos fecit , . per lavacrum vegenevatio-

m

Qit €9. Yenovationis Spivités Santli &c.; 2dus vo-

mj

cationis initium & motivum : in utroque autem

ifj

excluduntur duntaxat opera meré naturalia.

m

d prob, 35. D. Preedeftinatio ad gratiam dici-

E

tur fors, C. ad gloriam, (z/d. quatenus per

fortem intelligitur haereditaria portio, C. qua-

tl

tenus intellizitar lucrum fine merito, N. Lo-

|

quitur autem textus 1mus de przedeftinatione

il

à

ad pratiam; ,2dus de ea ad gloriam , accipiendo

fortem pro haereditatis parte. — 24 prob. 4£. g.

| gl

Qd

D. 1m. p. Difcretio formalis pertineret ad ho-.

mines, C. caufalis, fu)d. quatenus hac refer-

ni

g

tur precisé ad ploriam, C. ad gratiam, N. "T'ex-

YUs

tum pertinere ad oratiam primam & initium

euJi

fidei, ex Aug. L. de prad. San&t. C. 4., & L. .

yit

ad Bonif, C. 7. jamn alibi di&um eft. Quarnvis

:

autem ad diícretionem formalem concurrat ho-

mo; &ejus merita fupernaturalia moraliter m«

]u

"hf

veant ad pradeflinationemi plorie, primas ta-

hi

men partes in ea habet bonitas Dcei, qui dando

. J

uare

)

gratiam, unde fïifcel'nugþur, impertit :; q

piüu

2da

86o

Dz Dro üNo.

:

2da pars vel abfoluté negatur; velqui ploria-

*

dfm, |

!

tur, non eum in fe ipfo fed in Domino gloriari .

l

1

m

Oportet.

:

]

Mi adie ia

Ampta

a

d Conf.

N. A. Ad prob. ym. D. Glo-

j J

n

fitd

ria eft pratia formaliter & in fe ipfa, N. meto-

Aj

nymicé & in operibus, C. — Vitam eternam

'tmpo

reddi ranquam bonis operibus debitam, de fide

M de

eft, adeóque gloria nequit dici formaliter & in

I etp

fe gratia; quia tamen haec bona opera per gra-

ff

tiam Dei funt meritoria, ideo interprete Au-

Qd

.guftino L. de Cor. & Gr. C. 13. gloria nomine

A pit

ratize ab Apoftolo donari potuit. 744 pro£. 24.

A&mpl

D. Ratio predeftinationis ultima & praefüppofita

Atin

unicé fümitur à voluntate Dei, C. proxima &

u

hic controverfa, N. vel fujd. fümitur unicé à

LOT

voluntate Dei, per hoc excludendo tum opera

m

natüralia tum merita quzcunque predeftinatio-

A t

fü-

nis ad primam gratiam, C. excludendo opera

3 a

pernaturalia & motivüm feu meritum glori, N.

AWer

Bonitatem Dei in omnium fententia a(fignari

kf

pro caufa motiva, num. 357. jam notavimus:

"lnnt

fimiliter & alibi faepius diximus, gratice efficaciam

Anes

'& difcretionis radicem , atque hinc praedeftina-

1

tionis rationem ultimam à Deo repetendam;

",

fed de his fermo non eft, dum agitur de pree-

Mf

deftinationis omnimoda gratuitate.

Caterüm

Tl

quod Pfalmiftam attinet, loquitur ille duntaxat

Jdic

de falure temporali & liberatione ex anguftiis;

»]

ejusdémque caufam in fequentibus mox adjut-

m,

git juftitiam, innocentiam & obedientiam füam.

ïlden

ltem propofitum, confilium voluntatis & bene-

TR

O eo-

Plac;irum fepius à Scriptura qfurpatur pr

tUl

dem;

pj

É

86t

Dz Dro Uxo.

qi g

dem, & ad indicandum decretum liberale &

Y pott

gratuitum;fed curn pertinet ad preedeftinationem

fümptarn velad- vel inadzequatéad gratiam, op-

D G

ponitárque merito operumPelagiano ac Semipe-

N ml

lagiano.

d prob. 31. IN. ,4. Gloriam enim in

| ætemamv

-

tempore non dari gratis , üt datur gratia, certum

n t

eft de fide. ''extus plan& hucnon fpectat , cüm

jier t

ita exponendus fit: nullomodo fàlvabis eos.

pra

368. /ufi. II S. Paulusad Rom. C.9. à v.1 r.uf-

t Ab

que ad v. 23. videtur ex profeffo probaregratui-

T

tam praedeftinationem ad gloriam. 17:0quidem

TOv

exemplo gemellorum Jacob & Efau , quorum

mppmï!!

fors , in divinis benedictionibus diverfa, non ex

J

operibus fed antecedenter ad merita fuit determi-

ia

nata: 240 quia electio aliquorum ad gloriam eft

10p8

pura mifericordia , juxtaillud Exodi: Ad/fevePor,

üntt -

cujus mifeveor ; & aliud Apoftoli Corollarium:

mb

Ergo cujus vult, miferetur; quibus declaratur ,

n

omnem in falutis negotio fücceffum profperum

gmgü'.*l v

'effe effe£tum mifericordie diving,. non autem

TU

voluntatis aut contentionis humanze. 3770 quia

m

omnes homines fünt in manu Dei, ficut lutum

jelt

in manu figuli: figulus autem luti habet pote-

ndun

flatem, ex eadem maffa facere aliud vas in ho-

p

norem, aliud.in contumeliam; quo exemplo

iU

gratuira Dei electio ad gloriam ab iniquitate

yut

vindicatur , & querulorum objectio folvitur.

vl

Ee. 1. |V. agi hic de predefítinatione ad glo-

73 d]ua;

riam, cüm num. 317. oftenfüm fit, fermonem

fin

ibidem effe de predeftinatione ad gratiam fi-

Ü

g

dei ac juftitiam. — Neque his di&is officit ; rum

pe

ele-

-quód hi? mentio fiat propófiti fecundàm

€tio-

(

fl

]

$65

Dz Dro Uü'öxf

i

icpt

&ionem, que vox ad Rom. C. 8. fümitür pro

|

pradeftinatione ad. gloriam: tum quód pre- m

f

deftinati comparentur cum vafibus honoris &

mifericordie , ac preparatis ad gloriam. Nam

opet

jta

rmum multiplici ex capire effe fal(üm conflat

tum ex num 317.; tum ex num 366.; in 2dó

YOca

-

prar

autem praterquam quod poffit intelligi gloria

Dei extrinfeca feu clarificatio ,. illa comparatió

livel

Qu

inon evincit , api de efficaciter electis ad gloriamj

juftificatus enim hic dicirur vas in honorem ac

(uid

mifericordie , ac prarià Dei dirigitur & ordina-

prayi

tur in gloriam, quin debear efle efficaciter ad

n h

gloriam electus; üt ex textibus Ofeze & Ifaie

jrem

verfibus feqq. mox fübjun&tis manifeftum eft.

ERY

&. 2. Admiflo etiam feníü allegorico vel accom-

hr

tüm

modatitio de preedeftinarione ad gloriam ; quem

ufürpant nonnulli Patrum , /Vego. praedeftina-

Wg.

tionem graruirám, & que previfionem mert-

DI

torum antecedart , afleri. Ad hoc oftendendum

Y

fuübjungimus interpretationem omnium .ver-

tii

füum, ex quibus argumenrum defumptum eft;

fij ;

|

à Patribus Gracis & Ss. Ambrofio ac Hieros

itdf,

nymo depromptam. lraque

lllS Vl

Verf. ir. 12. & 13.: Qm aonudum nati fuzf

Ae,

fent , aut aliquid Loni epif[ént aut mali (ut fecundàm

uf

ele&ionem propofitum Dei manevet) non ex: operi-

N

bus , éd ex vocante ditlum eff ei, quia major ferviet

f

sninovi ; ficut [criptum efl , S'acob dilexi, Ejau ad-

: lll

zem odio babui ; excluduntur duniaxat opera jami

EH.';

facta & actü pofira, non autem qualiber ope-

; Eülla

| Dte

ya p.rævifä ; ita ut fenfüs fit: .cüm gemelli Re:

beccae filii in rezum natura nondum exifterént;

j

áá

*

P

Dz 15510 Ux6.

863

a-

ii

ác pfoihde neque bonum quidpiat näQUe m

ii

lum feciffent (ut homines & ipfam Dei electio-

Qononi

nem & ejus certitudinem cognofcerent) non ex

n M.

operibus jam factis, fed à Deo praecognitis, qui

1] Conta

juxra ep. ad Rom. 4. v. 17. & lfa. 49. v. r.

TE

Vocare dicitur ea ; quee cognofcit , diétum &

p g!orf!

praenuntiatum eft , quód five in fenfü hiftorico

five figurativo Jacob ob merita pravifa fit ele-

.mpamtil

gloriamlï

&us; Eíau ob demerita previfa fit reprobatus.

jorem à

Quód autem non debeant excludi etiam opera

ioriti

praevifa, collipitur partim ex eo, quód videa-

dl

tur hic figurari reprobatio pofitiva, cüm ma-

] &[(M

jorem fervire minori non dicat quid mer? ne-

hn

pativum ; fed pofitivum quid , duram (cilicer

[acott

fervitutem : — partim ex eo; quód Adverfarii

; qu

etiam à negativa reprobatione non excludant

omne demeritum ; cüm admittanr peccatum

deffiri;

originale effe caufam re

m ml

probationis nepativae..

ul

Verf. 14. & 15.:. Quid evgo dicemus? suu-

ij Vfï' |

quid iniquitas apud Deum * abfat ! Moyft euim di-

vund

cit: muferebov , cujyus mifereor, g. anifevicordiam

Sive hic dicatur Pau-

J

l

preflabo, cujus mi[eveor.

|

lus velle occurrere racitee objectioni; five pro-

L?flfh;;

bare, quód noftrum non fit quarere occültas

(nd

caufas & Deo foli cognitas; cur Jacob dilexe-

[ Oþjïir

rii; & Efàu rejecerit; ficut Deus Moyfi non

permifir qugrere ; cur aliquos ob adoratum vi-

: fgn*d

ALE

tulum occiderit, alios non; fenfus teftimonii

eft: miferebor in tempore per prarie & glorise

"

0

collationem , cujus ab &eterno mifertus füri pet

predeftinationem opera gratie rifericorditer

j

l

j

[tereüi

i

]

J

dat?e pravifa (gbfcgugntemf

Verf;

$64

Dsg Dro Uxo.

" Verf. 16.: lgitur n volentis; tiéque cuyven«

titel)

tis, fed mifeventis ef! Dei. — His verbis ad hifto- —

1t, [

riam Jacobi & E(au Genef. 27. expofitam allu-

mb fe

Til

dentibus, non excluditur humana voluntatis

cum pratia divina cooperatio , üt vult Calvinus;

j in

nec meriti ratio in pra:deflinatione , üt Adver-

(0mp

farii contendunt , fed Apoftolus unicé intendit

Qm]

mulij

in fàlutis negotio primas partes effe tribuendas

gratiee diving, utpote fine qua pra'currente &

A

m à

adjuvante; boni omnino nihil operarinec mereri

;m(ü,

quidpiam valemus: iraque rmifericordia etiam

EU

in noftro fyftemate primum locum obtinet. .

Qut)

Verf 17.: Dictt enim . Scriptura Pbaraoni

D]

m excitavi te, ut offendam in tevitr-

quia in bocipfu

A

tfutem meam.

Parriculam a2 indicare hic dunta-

l

xat eventum . vel caufam nonnifi fecundariam

Aiten

ac confequentem ad previlionem contumaciee

ütür

Pharaonis, afferunt Catholici contra Calvinum

ls

omnes; unde ex negatahic mere arbirrariare-

"(ine

argumentum fieri poreft pro mer

probatione

,mmPE

gratuita pra

deftinatione neganda. Hinceriam

i

do exponendus fit hic ver(. 18.:

patet, quomo

ü) Q

Evgo cujus vult ,

mifevetuv , &g quem vult , iudurat,

)

Ícilicer permiffivé ;

üt alibi eft expofitum.

nl

Verf. 19. 20. 21.:

Dicis itaque mibis qui

a

adbuc quevitur? vol

untati ent

m ejus quis vefiftit ?

üen

Q bomo/ tu quis es ,

quive[pondeas Deo?. unqua

D

dicit. figmentum &i , q

ui[e finxit: quid me fecifft

UT

fic

? amnon pote[flatem

habet figulus luti ex eadem

[/] 60]]

ma[fa

facere aliud vas in bonovem , aliud. verà in

r

contüme,

limn? — Comparario figuli ad hoc indu-

hn fa

citur, ut doceat Paulus; neminem debere o

ggo-

N

nire

L

Dr Dzo U'NO.

86

j

;

Ia

vl

*ire Deo; & rationem ab eo fü

i decreti cxi'g

e

re, ficut nec fi

J

qum d

me fecifti fi

3

4

Bmentum refponder figulo: cur

volnti

meliam,

€; quanquam factum fit in contu-

Vis arg

umenti hujus à minori ad ma-

Ciini

jus inftituri ft

at In tri

r

plici collatione. rmà enim

comparatur figulus

; id eft, homo infirmiffimus

Id

cum Deo potentiffimo: fi

hod

ergo figulus poreft,

multó magis poteft Jeus.

2dó confertur lu-

a

tum cum homine: fi er

sl

o figulus ex eadem

maífa, in qua nulla eft

ifferentia, facere vas

j

potfit aliud in honorem, a

bint.

liud in contumeliam ;

quantó mapis poteff Deu

S ex bominibns, in

a

quibus tanra eft volunrar

p

um & meritorum dif-

erentia, alios praedeftin

are ,

alios reprobare,

dünt

3tió com

ponitur verbum faci

durit

füflinend

»

endi cum verbo

fi ergo figulus poteft facere vas in

Lmacir

contumelia

m

Yinud

j quantó mapis Deus poreft. ho-

mines jam fa

&tos per fe malos, non facere, fed

n

uftinere,

.0 mc[ä

comparation

Caterüm non explicandam hanc

em effe de praedeftinatione gratui-

vl

ta & reprob

atione negativa, offenditur rum ex

i i

€0, quód hác datà expofitione non tollantur

u

)

*ec augeantur difficulrates , quas fibi objecerat

poítolus; rum ex e

T

0; quód vas in honorem

atD

*o non agenre folo , fed ipfo etiam bomine

jj !

aciente , üt ait Paulus 2, ad Tim. 2.

V. 20, G 21.:

WP

j

? magna domo non [olinn

fuut vafa auvea $9. ar-

! fi[l,

.

ylt

Beutea , fed t9. lionea C9 fiddil

45 9 quedam quidem

2" bonoyem, quædam autem in contumeliam.

Si-

'6'0 l

Id

quis ergo emundaverit [e ab

dlis, evit vas ia bouo-

vem [antiificatum ; deniqu

e ex eo, quöd' vi com-

OU(H

Parationis Deus non

minüs. arbitrarie reproba-

Iii

fet

E

666

Drz Dso Uxo.

uT

zet, ac gratuitó predeftinat, atque utrumque

1fo

ofitivé faceret.

volens opeü-

ttdens

Verf. 22. & 23.: Quodfi Deus

deve iram . toram faceve potentiam fu.

B

am fuflimtit

E

1

7 intevitum , ut

zumpu

in multa. patientia vafa ive apta

^ s

offendevet divitias glorie [ue

2n va,

jfis anifevicordie,

loviam.

Apofiopefis hic eft

- eref

que preparavit i

"

z

dfe d

& füpplendum:

Quis refpondebit Deo; aut

fi volens oftendere iram fufti-

L u

eum accufabit ;

neat &c.; quà fententià refp

ondetur objectio-

W"J

eus injufté quera-

11bl

ni v. 19. propofite , quafi D

tur de induratis, eósque puniat, cüm tamen

A

1

e

Senfüs enim folutionis

Inju

píe homines induret.

hic eft: Indurati ipfi pofitivé fe

fecerunt & ap-

A^

taverunt vafaliree ; Deusergo eos non

fecit tales;

UT

dU

fed fuftinuit & patienter permifit eos peccare

differens diu fupplicium ;

unde eos induráffedi-

m

.

Y

citur.

NNe autem ex pati

enti hac peccatorumm

toleratione

if

AV

ad refipifcentiam exípectarorum

aut maligni-

m«

Deus infimuletur aut impotentiz

tatis in homines, cau

fa hujus patientize duplex

efe

t

affertur; 1ma, ut ex

feveritate poenae in impce-

nitentes cognofcatur Dei pote

ntia: 2da, utex

At

làm fiat bonitas

Itin

Amifericordia in pce

nitentes pa

Dei & liberaliras in

Sanctos & Ele&tos , quibus

k

Caeterüm

1l

non preeparavit peenam fed gloriam.

fi etiam illi, quibus Deus preeparavit

m

gloriam ;

LU

fipifcemiam

Ufum

noen annumerentur 1i$, quorum re

.Deus exfpe&tavit, inde tamen preeparatio gre-

Mi

n

tuita non evincirur; tum quia praeparatio a

loriam fit per gratiam ad bona opera: tum

&5

ns me-

i

ggia "?G abfoluta & efficax nec antecede

ritum

' DE Drgo UNo.

867

Wrünr

ritum preeparatio ad gloriam hic alferitur; fic-

ut abíoluta & efficax aptatio ad interitum prg-

TT

cedens demeritum hic non ftatuitur.

nj

369. Objic. 1. Probationes ex Patribus de-

inimi

umptee nihil faciunt pro fententia noftrra, Nam

j

de Patribus, qui fcripferunr ante exortam

fs d

hereün Pelagianorum , minüs foliciros nos

o 4

effc debere monuit S. Aug. L. de praed. San&.

n i

C. 14. fcribens: Quid opus efl,

ut eovum fcvute-

gj

mur opufcula ,

qui priusquam ifla bevefis ovivetur,

j quo

401 babuerunt

necel[ptatem in bac difficili ad folven-

m t

duim que(lioge

verjari, quàd procul dubio facevent,

od

f vefpoudeve talibus cogerent

ur. Suadet etiam ra-

nró?

tio; propterea quàd iidem breviter tantüm ac

citl

tranfeunter, quid fentirent, attigerunt, & di-

jeccaf.

iputarunt contra alios Ecclefizee hoftes, aut po-

witol

pulum ad virtutis ftudium adhortabanrur; üt

vatti

ibid. Aug. exponit. Cozf. /. Veteres Patres no-

d

bis faventes poffunt commod? exponi. Dum

enim dicunt, predeftinationem fieri fecundüm

a

if

praícientiam meritorum, vel loquuntur de

predeftinatione ad oloriam fecundüm ordinem

n

i T

€Xecutionis, non autem fecundüm intentionis

poni

ordinem; vel fermonem faciunt de prafcientia

| quibü

efficaci & practica feu ipfa preedeflinatione , üt

;æterüä

in fimili caufa S. Aug. L. de don. perfev, C. 19.

gloriäfh

hanc vocem apud Patres explicat; vel dicunt

ufum pratie & merita noflra effe caufam prae-

u

af

deftinationis noftre, fed finalem, non efficien-

tem íeu meritoriam, üt hic docet S. 'T h. q. 23.

11'2"0 ]

"L

8.5. Conf. I], lidem Patres nobis etiam con-

u

Uariantur ; nam Chryf. feu Autor oper. imperf.

ii 3

n

j

n

868

: Drz D-EO UNO.

frnia

in Matth hom. $4. ait: Quos ante conflitutionem

nttO

emuuadi [uos cognofcit e[fe , tauris eos laboribus onevat,

p

eg. tamdiu laborare facit , donec digmi efficiantur

vegno caleffi; Cyril. Alex. autem L. 1o. in Joan.

N

tf

C.15.: Ego elegi vos, mon vos me : egome morum

.

volis iuioranti

DT

bus feci Zzumilz'mteclememz'zique iaæ-

;

u pl

snotus &c.

y. IV. Aff. Ad prob. Q. Num controverfía

tilr

177

noftra fit eadem cum illa, de qua fenrentia

S. Auguflini profertur, an verà fit diverfa ab

n

Wj

L

ea? fi primum; ergo quzftio verfatur circa

ib

dogma fidei ,

itaut una pars dicenda fit haeretica,

irem fententiaquam hic

M

quod oppidó falfum eft:

hd

Aueuftinus tuetur, eft approbata a

b Ecclefia; ac

rafertim à Caeleftino I. in ep. ad Gallos,

ad.

la

ii

eóque debet effe conformis priorumPatrum elo-

*

giis; càm Pontifex ille ac Conc. Arauficanum

doctrinam Auguftini laudent ranquam acceptam

T

iplo

ab Ecclefiz Patribus. - Si 2dum; erpo illa Aue

guftinign

ome non pertinet ad rem pree(entem.

"h

Praeterea

S. Do&tor non rejicit hic abfoluté au-

Ate 3

toritatem priorum Patrum ranquam rem; qu&

iiin

m

nullius momenti fir, aut nihili habenda; cüm

d

ipfe tum ibi

d. rüm in Libris contra Julianum

findeat autoritatem fibi vendicare;

fed ex fup-

PU

Aity

pofito duntaxat, fi nempe Patrum fententia non

congruat cum aperta veritare aut fácris Scri-

Jlmn

Wt

turg, vel ea ex profeffo &füfceptà accura-

tiore fàcrarum Literarum explanatione non fue-

^i

üm

rit propofira, quorum nihil afferi poteft de Pa-

tribus füperiuslaudatis, 744 Copf. L &. N. Aff

Q

In .cujus refatationem füfficiat adduxiffe tefti-

monium

Dr Dro Uxo.

869

fu.

monium S. Profperi, qui in ep. ad S. Aug. de

Jui at

controverfia pra'fenti ita ex proprio fenfü fcri-

ii

bit prope finem: Z/ud qualiter diluatur , quefu-

nj

mus , patientev infipientiam moflvam. fevendo , de-

f p

amon[Ires, quàd vetva&latis priovut de bac ve opinio-

tibus pene omuium par invenitur ey una [ententia,

i

quá propofitum 9 pradeflinationem Dei [ecundum

mort

pre[cieutiam vecepevunt ; ut ob boc Deus alios vafa

n

lonovis , alios contumelie fecerit , quia finem unius-

qerd

eujusque pravidevit , €9 [ub zpfo gvatiee adjutovio ,

y du

in qua. futurus effet voluntate & a&lione , prajcive-

V. Preterea 1/am expofitionem minüs com-

gre

nl

modam eífe, conftat ex dictis num. 365., ubi

&t

tam ad probationes ex Scriptura, quàm ex Pa-

)$, 4

tribus allata funt teftimonia aperté pro ordine

intentionis enuntiantia.

Jmeloi A

Idem patet de 244;

a

qua quamvis locum habeat in Patrum ícriptis ;

xj

ubi de Gratia loquuntur, tamen eorum dictis

ld

de gloria nullarenus congruere poffünt. 37/e

pan

Jisl

denique refellitur ex eadem teftimoniorum cla-

,[u[eüll-

ritate; neque illi favet S. Thomzse autoritas;

2

qui in refp. ad 1mum dicit, ufüm pratize pre-

j

Ícitum , effe rationem collationis gratiae tantüm

l

Jati

fecundüm rationem caufz finalis, üt in Articu-

X fi

culo expofüerat: ubi tamen ftatuit füb divería

tiat

ratione merita poffe dici caufam tum finalem

J

tnm meritoriam, negátque folüm dari caufam

T

K

meritoriam refpe&tu predeftinarionis adeequa-

té fümptae.

"Ad Conf. I[. & neutrum teftimo-

jf

u

nium obítare noftre íententisee.

Non prius;

J

quia vult quidem per labores obtineri ccelefte

[Efv

regnum ab iis, quos ante mundi conftitutio-

lii 5

nem

gnllln

5

$70

Dl: Dro Uwo.

Zem Deus cognofcit effe faos; fed num eosco-

Zia Cin

r

gnofcat fuos ante meritorum previfionem , nec

At a

ne, hicnon explicat; alibiautem Chryf. mentem

fuam pro nobis luculenter aperit.

Non pofte-

f0

rius; quia hic non agi de electione ad gloriam;

af

fed ad Apoftolatum vel gratiam; fupra eít de-

dngin

nC.

monftratum.

370. Infl. Patres, qui poft S. Auguftinum

quàd|

crend

floruerunt, apertiffim? tradunt predeftinatio-

nem gratuitam. Inter hos r. S. Profper ad ex-

l »

DEU

cerpta Genuenf. C. 6. ait:. 4/fit zalis impietas ;

dN

ut quemquam puteumus smevitis [uis evui de poteflate

tenebvavum, 9 im veguum: [Dei debit, mon gra-

peí

suitá adoptione trausferri. n vefp. ad object, 11.

Mp

Vincent. inquit: /4d predeflinatiouem uibil aliud

J v

at

veferri pote(t , mifi quod aut. ad debitam juflitiee ve-

"

dvibutionemr, aut ad indebitam pertinet gvatie lar-

At

tüte

gitarem, |Et L. r. de voc. Gent. C. 17.: Sunt;

qui longam agentes in flagitis etatem , Sacvamento

qeelt

n «

Baptifmatis 1 ipso vite fine venovantuv; 9 [ine

ullo fuffragio bouorum operum in vegni caleflis cou-

qm

fortium: zransfevuntur,

2. S. Fulpgentius L. de

k

W

Fide C. 3. ait:: J cum. Chriflo vegnabunt, quos

Deus gratuità bomtate fud. pradefanavit ad. veg-

d

j

uum. EtL. r.ad Monim.: Quos pradeflinavit

adgloriam , predeflinavit ad quflitiam * quos autein

r

I

pradoflünavit ad penam, mon predeflinavit adcul-

Qam. 3. Greg. M. L. 1. Dial. C. 8.: Jpfar; in-

nf

quit, peremmis regni pradeflinatio a. eft ab omni-

DT

porente. Deo. difpofita , ut ad boc eleti pro labove

| m

pevoeniant , quatemus poftulaudo: meventuv: acciperes

i

n

quod eis Deus aute [æmla dzfpa]ui; dave,. 4. S. Berï.j

n

DE"DEO UNoO

871

in Cantica Serm. 78.: Zmtueve zunc mecum in

1 eNt.

RU

epere uoftvee [alutis 1via effe quedam, que fibivin-

.Inttha

dicat au&lov Deus , prevenítque in illis auxiliatores

€7 coopevatoves [uos , predefimationem , creationemy

o

dor

infpivationem. Evgo.

Corf. S. 'Thomas pluri-

bus in locis nobis eftcontrarius. Nam 1. Lect.3.

l eüde:j

in C. 9. ep. ad Rom. ait: * Non poteft effe,

vlf

quód merita confequentia gratiam (int ratio mi-

fa.

ferendi aut pr&deftinandi, fed fola Dei volun-

d ey

Quibus fimilia in comment. ad C. 5..

jj

ep. ad Ephef. & q. 9. de verit. a. 2. habet.

2. In Summa part. 1. q.23. a. 4. in Corp. docet,

po:f[h!z;,

j

preedeftinationem aliquorum in falutem e&ter-

nam pree(üpponere fecundüm rationem , quod

d 1

"T

Deus velit ipforum falutem, eligendo & dili-

gendo; in refp. ad 2d. autem dicit, ele&tionem

7111

j t

divinam non requirere aliquod bonum pra-

exiftens, üt in humanis accidit.

3. Eàdem

27

gl

quaftione a. 5. tum in corp. tum in refp. ad 4t.

non aliam predeftinationis rationem admittit ;

r

jj

quàm voluntatem divinam.

T« V. ,2f Quoad textus $. Profperi 9. ad

j

1. hic afferi gratuitatem preedeftinationis ad

P

J

gratiam, & negari merirum operibus nature:

i

d 2d. preedeftinatio ad gloriam meritó etiam in-

D

debite gratia: largitati tribuitur in fua fcilicet

radice ac origine; certum tamen eft, ploriam

j

f; [

in fe effe debirum juítirie preemium: 44 3f.

i

unum id hic docetur, quód nonnulli poft vi-

tam fcelerat& tranfa&tam in fine convertantur ,

l

hi

& Deo miíerente expungant. crimina ardore

f[þ!fr/:

contritionis & bapti(ini efficaciá; licét non diu-

:

i

lii 4

tur-

$72

DE Drzo Uxó:

turnitate peenitentie: hoc autem pradeftína-

ïï lnif

^m di

tionem gratuitam non probat.

Quoad textus

S. Fulgentii w. ad 1m. fermonem hic fieri de

p

Qu

collatione glorie, quam fine meritis non dari

certüm eft; ac proinde excludi tantüm merita

lum

ltm

nature non gratige: 44 ad. afferi quidem hic

focietatem , quae eft inter utramque pradeítina-

m

tionem, non autem prioritatem predeftinatio-

Ilmgl

nis ad gloriam prae illa ad juflitiam. — 'extus

iDo

-

n

$. Gregorii nihil continet , quod gratuitatem

predeftinationis infinuet.

Ín textu autem

df

Quf

S. Beruardi excluditur cooperatio tum angelo-

rum tum hominum ad noílram falutem ab

lzi

sterno exiftens ; non autem ab eeterno prz-

litje

vifa. Ceterüm agi hic de pradeftinatione ad

Itj

gratiam velíaltem adaquaté fümpta, prater

jl

plura in ipfo contextu, fatis indicat una inícri-

tity

ptio, quea fic legitur: Quód Sponfa , id efl , Ec-

jià «

clefia Elelorum predeflinata efl , à Deo ante fiecu-

qui

la; 9 preventa ab eo, ut quevevet eam $9. conver-

r

Zevetuv,

Preterea ordinem in hoc negotio

dnig

S. Doctor his verbis defcribit: Plagé quam ab

eïiqm

eetevuo prajeivit , quam elegit , quam dilexit , quam

TLV

condidit &c. Unde precedere meritorum prz-

LT

Ícientiam conftat, — 744 Cozf. &. N. Aff. pre-

[

fertim cüm aperté nobis faveat. Nam Le&t. é.

f

in C. 3. ep. ad Rom. ait: * Dicunt quidam;

:

quód prafcientia meritorum bonorum & ma-

lorum eft ratio pradeftinationis &c. . Et hoc

yuk

iv

quidem rationabiliter diceretur; i praedeftina-

Q

tio refpiceret tantüm vitam zeternam, qu& da-

hr

tqr ni

eritis: fed füb pradeflinatione cadit omne

qi

be»ne-

Dzr Dsro Uxo.

873

df

beneficium falutare, quod eft homini ab seter-

dteni

no divinitus praparatum. ,

Diftinguit hic

fieri d

predeftinationem adequatam ab inadequata,

n d

que tantüm eft ad gloriam , & hanc ex previ-

1 If

fis meritis fieri , ait, rationabiliter dici poffe.

dem

tem Lect. z. in C. 1. ep. ad Ephef;, in 1m.dift.

T

41.a. 3. ad 5., & p. 1. q. 23. a. . in corp. di-

(

ftinguit inter caufam voluntatis divinae & voliti

Tegts

àDeo; & quamvis neget dari rationem vel moti-

It

vum creatum refípectu voluntatis divinze pre-

a

deflinantis, concedit tamen merita dici poffe

n

caufam & rationem ploria fcilicet praedeftina-

am )

t feu in pradeftinatione. — Ex his veró fequi-

Nam in rma

] pl'æ

tur refponfio ad objectiones.

ne at

oquitur de predeflinatione inadequaté fum-

retel

pta ad gratiara: in 2da fumit predeítinationem

vt

adequatam, & prout ad gratiam fimul eft: in

h

3tia eadem eft przdeflinationis, nempe ade-

Vi

lt

quat&, acceptio: alii tamen volunt agi hic de

J E

(

pradeftinatione non abfoluté fed comparative,

mll

unius fCilicet prae alio ; tum quia aliàs fequeretur,

Aill [j

etiam pofitivam reprobationem haberi ab una

, NL

ei voluntate fine ullis ex parte reprobi demeri-

!pfïg

tis: tum quia in dicti confirmationem adducitur

prt

textusille Auguftini : Quare Dbunc trabat , & illum

m&h

&5 trabat , noli velle drjudicave, fi non vis ervave.

(

571. Oljic. I1]. Qui ordinaté ac fapienter

3

vult; priüs attendit finem, quàm media; quia

[

li

à voluntate finis movetur. ad electionem me-

[l

diorum: fed Deus omnino ordinaté ac fapien-

ædi

ter vult: ergo priüs vult gloriam , quz eftfinis,

t

quàm gratias & merira, que íünt

media.

j

ll

ii 5

Conf.

d

3

874

Dr Dro Uso."

Couf 1. Qui decernit media adfinem certó &ef-

fUR f

ficaliter conducentia, debet habere efficacem

filem

finis intentionem; ficut qui decernit media fuf-

Tediol

ficientia, debet habere intentionem faltem in-

t ipf

efficacem: fed Deus electis fuis decernit me-

ls à

dia ad finem feu gloriam certó & efficaciter con-

qui h

ducentia: ergo. Conf. /7. Qui vult gratias ; quas

Temn

preefcit efficaces fore, & maximé fieas velit quà

tirg,

efficaces, ille preevié intendit earum effectum;

aol

feu finem: fed Deus| non tantàm vult electis

t

gratias, quas efficaces fore preefcit, fed etiam

lomem

quà efficaces üt num. 339. admiffum eft; &

Jüm q

loria eft earum effectus feu finis:

ergo.

SOntE

Couf. 11I. Deus vult gratias efficaces ex affectu

ünf

ípeciali erga falutem predeftinatorum: ergo

cem, [

etiam vult illas quà efficaces falutis.

(f

. D. M. Qui ordinat vult, priüs finem

UE

intendit, fiquidem velit finem fub unica ratio-

ltfe

ne finis, T. fi finem velit füb ratione preemii

tà (

Da-

& mercedis; f4/d. priüs vult finem conditio

(iomg

t & inefficaciter, C. abfolut& & efficaciter, N.

tb(ol

Gloria intenditur non pr&ciseé üt finis fed t

tied

pramium & merces; quod veró fic inrenditur,

fed

non intenditur abfoluté fed conditionaté ; nem-

(enfi

pe fi is, cui gloria intenditur, laborare velit

i

ad eam obtinendam; unde & inefficax intentio

p

appellatur, üt fuperiüs declaravimus. 7222 Conf.

Tem

Z 9. 1. M. M.

uia multi etiam reprobi media

mag

efficacia ad bonos actus recipiunt , ür Judaslon-

Q

? pluribus& efficacioribus gratiis donatusfuit,

4l

quàm multi preedeftinati. /27 prob. Difp. eft1.;

Qu

quia mediorum füfficientia eft ex ipfa medio-

rum

ïe,

D x Dro Uuo.

875

d

rum natura, adeóque qui media vult, debet

effeot

falrem habere intentionem finis inefficacem:

metdili.

fitemie

mediorum autem ad gloriam efficacia non eft

ex ipfa eorum natura, fed faltem eft depen-

eIni m

dens à libera creaturee cooperatione, adeóque

Girtu

qui hec media vult, non poteft intendere fi-

i, i

nem nifidependenter à libera cooperationecrea-

vdtt

tur&, & confequenter non haber intentionem

ffedin

abfolutam & efficacem finis.

2. Quia omnis

[ ld

electio mediorum füpponit aliquam finis inten-

d etid

tionem; erpo ex electione füfficientium medio-

[ à

rum recté infertur faltem inéfficax intentio:

a.

econtra non omnis electio mediorum effica-

ffedu

cium füpponit determinaté intentionem effica-

ergo

cem; quia nihil obftat; quominus etiam me-

dia efficacia eligantur, ex intentione finis ineffi-

finett

caci; maxime fi illa intentio ex parte volentis

o

fit feria, fincera & efficax, & tantàm conditio-

r

nata eX parte creature: erpo ex electione me-

wdi[iülïï' ]

diorum efficacium non reelé infertur intentio

abfoluté efficax.

Id

R. 2. D. M. Qui decernit

"11

media ex natura íua abfofut& ac omnino inde-

TU

pendenter ad finem certé & efficaciter condu-

M

centia, haber efficacem finis intentionem, C.

; «l

!

qui decernir media conditionaté tantüm & de-

gat

pendenter à libera creaturee cooperatione ad fi-

j

nem certó conducentia, N. — Hoc veró multó

j l

magis dicendum eft, ubi finis eft premium;

l

quod operationem & meritum prærequirit.

mgfllil)

"44d Conf. I1. . D. m. Deus ele&tis vult gratias

du

quà efficaces finis proximi, qui eft opus faluta-

mediO' ;

qui eft

jl

1e; C. vult quà echaces finis remoti ,

| glo-

m

876

Ds Drzo UxNo.

tüm]

gloria, N.. Eodem, qui laudatur , numero di-

ximus dari pratias ütefficaces tantüm fecundüm

titi:

Toerit

quid, num. 331r. autem ftatuimus predefini-

tionem differre à pradeftinatione per hoc;

toftr

quod illa przecisé ac pur intendat aétum bo-

Àim |

num ; abftrahendo, an gloria abfoluté fequatur;

idem

nec ne.

"d Cosf. Ill 9. D. /4. Deus vult

pra

quic

gratias efficaces ex fpeciali affe&tu tranfitivé ta-

li, feu qui fit naturà rel ratione prior, formali-

dition

ter efficax, & directé feratur in falutem, infe-

ivl

rárque electionem gratiarum efficacium pro his

DT

ttmà

potius quàm aliis , N. ex fpeciali affe&u intranfi-

tivé tali , feu quifit meré concomitans, & fiftatine

tin

tra limites complacentiee fimplicis circa falutem;

k

& praterea formaliter fit inefficax, quamvis

Ti

virtualiter etiam efficax falutis dici queat; C.

dtn

Diftin&tio ;patet ex numeris proxime citatis &

i,

paritate cum preedefinitione; unde etiam con-

din

ftat, quomodo intentio dandi totam feriem gra-

pend-

tiarum fuppofità generali voluntate falvandi

tens.

omnes in charitate finaliter perfeverantes ; fit

fit.

virtualiter efficax volitio preedeflinatis dandi

ifol

gloriam.

tond

372. /ifl. I. Deus priüs eligit ad fidem ,

Tif

quàm elipat media ad fidem, üt colligitur ex

T

S. Auguítino L. de don. perfev. C. 14., ubi de

tini

T yriis, qui fi vidiffent Chriftiopera , credidi-

d

Íent,ait: Sed quomiam, ut cvedevent , non evat eis

ltes

datum; etiam unde. cvederent ef negatum: exgo

Equ

voluntas finis efficax ficut hic, fic etiam in aliis

Qug

maximé in electione ad ploriam , eft prior vo-

Tot

Cozf. 1. Gloria non tan-

luntate ;Ifediortlm.

tum

| Wi

um

]

Ds Dgo Uno.

$77

t

l

tüm habet rationem praemii fed etiam heredi-

yndin

tatis: fed herediras efficaciter intenditur ante

d

merita previfa: ergo. Cozf. //. Licet refpectu

q hW)

noítri gloria fe habeat ut premium; ramen il-

umb

lam priüs intendimus, quàm merita: ergo &

quui

idem dicendum de Deo.

Conf. I].. Quamvis

u

predefinitio ad aétum bonum dependeat ab ali-

ij

qua conditione, tamen ante przvifionem con-

ymil.

ditionati abfolutam habetur praedefinitio, & haec

if

indivifibilitér tendit in media & actum bonum:

!

Yi

ergo nec predeftinatio debet fequi pravifio-

ii

nem abíolutam , fed indivifibiliter rendere po-

(l

teft in gloriam üt finem, & merita ütmedia.

(f

E. AV. Conf. 'Tum quia ex particuleri affir-

:mViS

mato univerfale non fequitur: tum quia à prae-

T;

deftinatione ad fidem paritas fieri non poteft ad

i&

eam, qus eít ad gloriam. Difcrimen enim r.

LQQro

eít in finibus; quia fideseft finisabfolutus, non

Ut

pendens à meritis, fed omne meritum przce-

ul

dens; gloria autem eft finis conditionatus à me-

s,ü[

ritis dependens : abfoluté autem decerni finem

jj

abfolutum non repugnat, üt abfoluté & ante -

conditionis abfoluté futuri previfionem decer-

&f

ni finem conditionatum.

2. eft in mediis; quia

ra

media actüs fidei, quee fünt gratiee auxilia, funt

"

|

tantüm media refpectu Dei fidem üt finem in-

ji

tendentis; fic [autem debent vel folent effe po-

"1]

fteriora, in mente Dei, cüm media àt media

fequantur fineminintentione: fed mediaglorise,

a

| ahh

quee (ünt noftra merita, refpectu Dei funt tantüm

Ti

motiva, refpectu autem noftri (ünt media;

tit

unde quamvis comparaté ad noftram intentio-

Dem

tU

N

X

878

DE'DEO UNoO.

nem fint pofteriora, tamen compataté ad vo-

aifit

luntatem Dei gloriam nobis intendentem (ünt

qui

priora , cüm motiva üt caufz morales priüs

tine n

femper füpponantur'in mente decernentis;

i gl

quàm id , quod vi morali aut. impetratoria eo-

pnde

rum decernitur.

"d Conf I. &. D. M. Gloria

&O0nti

habet rationem hereditatis jure nativitatis, IN.

fation

jure adoptionis C. Jam veró ad harediratem

pred

jure adoptionis capeffendam requiritur ; ut fi-

T& j

lius Dei adoptivus per bona opera acquirat

qut

aditum ad hereditatem , üt patet ex textu Apo-

lr

ftoli: ZIeredes quidem Dei , cobevedes autem Cbri-

H

i, ff tamen compatimur , ut &g' conglorificemur.

Nyr

"Ad Conf. II. &. IV. Couf. Di[p. eft; quia ploria re-

gmiam

fpe&u nofílri eftfinis nobis proprius ac preefixus,

Treyl

pramium autem alienum feu ab alio nobis dan-

b

dum , adeóque gloriam priüs quàm merira recté

Ti

intendimus: fed refpectu Dei gloria eft finis alie-

xin

nus & premium ab ipfo Deo conferendumaliis,

l»d ad

adeóque merita priüs quàm gloriam artendere

jv

debet; prefertim cüm finem antecedenter non

f

intendat, nifi inefficaciter & conditionaté, 4d

ANC,

Conf. L. . IN. Conf. Dif». quoad rmum eft ; quia

hts

conditio ila, que eít in predefinitione, eft

i

mera conditio, nec habet rationem cauíze mo-

fl

ralis aut motivi vel impetrationis, adeóque ni-

6qte n

hil exigit ejus abfoluté fururi previfionem:

TA

conditio autem in predeftinatione, nempe me-

el'go

rita rationem caufie moralis & motivi vel impe-

m

xrationis dicit ; de quibus ex Philofophia cer-

D

tum e(t, quod non moveant, nifi prout in ali-

n

qua temporis differenria abíoluté exiftunt; aut

in,

exi

i

Dzs Dsgzo Uxo.

8?9

ha

exiftitura preevidentur. Quoad adum Dijfp. eft;

m f

jiód tendentia illa indivifibilis in. praedefini-

s i

tione nihil impediat, quominus vel gratuita vel

N

non gratuita dicatur; cüm conditio, ex qua de-

(0ro d

pendet praedefinitio, fit pura & mera conditio:

^ hr

econtra tendentia illa indivifibilis ob contrariam

if

7' |

rationem proximeé expofitam impediret, ne

d

predeftinatio fit gratuita; & ramen etiam face-

j M

ret juxta intentum füorum Patronorum, ut fit

xcqmrat

gratuita, eoquód merita & preemium indivifi-

1X

biliter intenderentur.

;

(

.. 973- Jufl. 1. Preedeftinatio ad gloriam nori

(tti 1

videtur aliud exigere, quàm preedeftinatio 'ad

jf r

gratiam: fed hec non requirit merita abfolutà

fixus,

previfà: erfo nec illa.

Conrf. ]. Eodem mo-

j Q«

do predeftinamur ad gloriam, quo predefti-

d

namur ad perfeverantiam finalem, utpote quae

jsle

proximé & neceffarió connexa eft cum gloria:

Imalii!, E

fed ad hanc predeftinamur gratuitó feu ante

enitt

previfa merita; quia juxta Aug. & Trid. num.

at

363.cit. eftmagnum Dei donum, & juxtaidem

Tl

Conc. Can. 22. nifi ex fpeciali Dei auxilio non

d

poteft haberi: ergo. — Cof. /I. Chriftus juxta

,d

S. Aug. L. de don. perfev. C. 24. eft exemplar

qm

predeftinationis noftrze: fed illa fuit pratuita &

üe. mï

ante merita praviía: ergo.

Conf. III. Si ele-

Ynat

&io ad gloriam facta effer ex pravifis meritis,

e[e

ergo myfterium praedeftinationis non foret in-

1

comprehenfibile: quarenti enim, cur hic fit

TU

predeftinatus, ille reprobatus? facil& refpon-

d

detur , quia Deus przevidit illum habiturum me-

jl

rita; illum demerita: fed hoc eft contra Apo-

g

olum,

ag

$880

Dz Drzo Uwo.

ftolum, qui Rom. 11. ait: O alritudo divitiarum

tUt

fapieutie e9' [vientie Dei! quàm incomprebenfibi-

BIN

lia funt qudicia eju$/. ergo.

tmife

&. /V. M. Difp. eft 1.5 quód gloría intendi-

phtt

tur üt pramium, gratia autem üt donum:;

boffa

2. quód gratia nempeprima eft principium me-

gtdap

riti; adeóque füb meritum non cadit , & gratis

nf

1s 0i

omnino daridebet: fed ploria eft quafi efie&tus

meritorum, adeóque füb meritum cadere poreft

Nue

Dme;

acdeber. 724 Conf. I.&.D. 1. Ad perfeverantiam

finalem predeftinamur gratuitó, hoc eft; ante

Tme

hi

previía merita de condigno, C. gratuitó, hoc

eít, ante merita etiam de congruo, N. Per-

fti

Íeverantiam finalem cadere füb meritum de

Rim

congruo, num. 363. oftenfüm eft; quamvis

T

hr

veró perfeverantia paífivé fümpta etiam derur

non orantibus quibusdam & íine ullo merito

AU

3me

etiam congruo praecedente, üt patet in parvu-

lis poft Baptifmum ftatim morientibus, ramen

!ga

* ef

& his datur gloria tantüm üt hereditas, non

autem ür corona, de qua hic difpuramus; &

Tif

Ttds

perfeverantiaactivé fümpta non datur nifioran-

tibus, üt docet S, Aug. L. de don. perf. C. 16.

"u

l

Ícribens: Cum conftet Deum , alia etiam uon ovan-

o

tibus, ficut imitium fidei, alia mommifi ovantibus

n

veparále , ficut usque in finem per[everantiam:

O

profe&o qui ex [zipfo bauc [e babere putat , tionorat,

fltie

ut babeat. INeque huic explicationi obftant ea;

[i Q

quae probationis loco fübjunguntur. Nam per-

W

feverantia manet. adhuc fimpliciter donum;

A

quia merita congrua & impetrationis non im-

ET

portant debitum, fed fola merita juftitiee & de

A

€on-

Á

^

Dr Dzo Uwo.

881

d

condigno: manet etiamnum magnum do

num

x

pf

ac fpeciale; tum

S

quia fingularis Dei benignitas

& mifericordia eft, quód hominem ex hac vita

Mi

rapiat tunc; cüm juítus eft: rum quia in mul-

- dotüt

us offendimus quotidie & ram frequentes fünt

piann:

pro'apfiones noftra ac nepligentiz, ut revera

p

ro fpeciali Dei beneficio haberi debeat, quód

[ fs

is non obfiantibus gratiam conferre dipnetur.

Tef

Neque officit; quód perfeverantia non cadat

d

füb meritum condignum, üt gloria, de quota-

du

men merito controveríia noftra eft

; quia glo-

]i[ö) hm

ria nihilominus dici poreft decern

i & dari ex

[ p

sicritis proprié talibus ac de condigno, cüm

j d

opera meritoria perfeverantía veré fortiantur

m

nomen & effentiam m

eriti de condigno refpe-

) deti

u glorie,

duntaxat o

licét ipf gratia perfeverantiee detur

memg

b meritum conpruum,

üt patet ex

aliis merítis de condipno,

| patW

ad quae gratia omni-

r

no pratis datur.

-dd Conf. II w. D. M. Chri«

S eft exemplar pradeftinationis noftras ad.

; t

u

gratiam, de qua etiam S. Aug. 1. c.

apit, C.

jj

u

predeftinationis ad gloriam , fu/4. eft

exemplar

TU

adequatum & quoad omnia, N

. inadequarum

T

&quoadaliqua, C. Similitudi

nem aliquam re-

Tud

prefentamus quoad eundem t

erminum, nem-

Ll

pe gloriam , & quoad modum confecutionis

glorie accidenralis,,

j

quatenus compag oportets

a

ut conglorificemur

?

non veró repraefentamus

quoad preedeflination

0p

em ; cüm gloria illi debea-

yium

tur ex naturae unite focietate: neque meliüs

n 1f

efet eà carere, nec ejus abfentia aliunde quid-

t

piam faceret ad finem Incarnationis. —2 Coaf

liJ,

qu

Niens

N

$82

Drs Di-:o UnoO.

Ill. &. N. M. Licet enim difficultates nonnul-

(iit,

lg emolliantur in noftra fententia , füperfunt ta-

lufe,

men multe , quas mortalium nemo folvet un-

ifice

Nempe cur ex multis efficacibus gra-

intie

quam.

tize auxiliis, quae tali homini Deus conferre po-

grovid

teít, cum quibus falvus fieret, ea tamen dun-

Af l

taxat conferat, quibus non confentiet ; alteri

lt q

veró ea ,. quibus previdetur confenfürus; do-

1 li

net? cur & duobus juftis, unum ex hac vita ra-

iT

Ad

piat, dum juítus eíft; alterum periculis: tenta-

tionum obnoxium relinquat, quibus futurum

bt

eft, ut tandem füccumbat ? cur & duobus pec-

t pr

catoribus, unum etiam fceleribus majoribus im-

4 dl

plicitum efficaciter converrat; alterum non adeó

Aftüni

'

fceleftum derelinquat? cur &:duobus infanti-

3

i

bus originali peccato eequaliter infectis ; permit-

bl Pl-o,

tat unum baptizari, antequam moriatur; .alte-

i

rum . veró non?

In his enim & fimilibus aliis

Wsr

exclamare cum Apoftolo oportet: O altirudo

;Oriïln

divitiarum fapientiee & fcienriee Dei! quàm in:

!

ii

comprehenfibilia fünt judicia ejus

D

Aprg

374. Olferva. Pro fententia no

fira hactenus

ad

vindicata meliüs intelligenda juvat ordo figno-

"inti

rumrationis; quemadmodum in aliis etiam ma-

lil

teriis theolopicis apram actuum divinorum fe-

REV

cundüm noftrum concipiendi modum feriem

At

ac difpofitionem ftatuere moris eft, ut fingula

Ninc

accuratiüs ac ordinaté rnagis exponantur.

V

autem hujusmodi : 1. Videt Deus; homines

Til

poffe elevari ad finem fupernaturalem, eüm-

QU

ue poffe confequi per qualibet gratiee auxilia,

IT

á

iis cooperari velint.

2. Decernit homines

FhCEn

creare

p

"

D& Drzo UNo

883

Dd

etfüt

creare; ad finem füpernaturalern elevate & or-

Olfeu

inare; media'ad hunc finem dare idonea &

ufficientia, ! prout opportunitates & circum:

g

flantie fe offerent

fempe

, Rifi placuerit per fpecialem

providentiam alic

ui vel. plané fingulares con-

qen du

ferre pratias, vel

; d

abbreviare viraeannos. 3. Vi-

det, quid in hoc

vel illo-ordine providentia,

ïl'u.ï;do'

in his vel ilíis cir

T

cumfílantiis, cum hac vel illa

gratia homo

quilibet fit fa£turus; an confenfu-

T

rus vel diffenfurus.

Qmm

4. Decernit naturas re-

rum füaviffimo ordine difponere, & non mu-

us

tare

hus

providentie füg ordinem ; huic quidem

h

a$ alteri veró illas gratias dare fecundüm o

ao

p-

Yante

portunitatem

circumftantiarum ,

nonnullis

etiam pratias plané fin

gtl

gulares fecundüm fpecia-

em providentiam.

$. Videt cujuslibet opera

T

omnia & fingula in

fe & abfolut?, etiam finalia

ii

hujus merita, illius de

merita. 6. Decernit huic

jl

gloriam, illi poenam

eternam. In hae ferie ap.

"

paret triplex decretum Dei

; cui &triplex fcien-

tia praelucet.

o

Imutn eft voluntas generalis & inef-

ficax fàlvandi

omnes in do figno; cui praelucet

Íg

fcientia fimpli

cisintelli

m

gentizin1mo fipgno: 2dum

eft voluntas fpecialis (à

lvandialiquos, fed forma-

mf

liter adhuc inefficax à

licét virtualiter efficax dici

Eetïem

poffit ,

quatenus füppofità voluntate generali

lf

falvandi

omnes in pratia finaliter perfeverantes;

Y

& decre

tà in 4to figno totà ufque ad viz finem

Dminö

gratiarum efficacium ferie vel prariá finali, D'eus

d

Bloriam poftmodum negare non poteft , quam-

;quhf:

vis circa hanc in ifto figno non habear nifi fim-

YP

plicem de ea complacentiam; & huic in figno

u

k2

3tio

EE

984

Dz Dro Uxuo.

3tio preelucet fcientia inedia: 3f/um eft prade-

Qpet.

ftinatio formalis (eu voluntas fpecialis falvandi

U

aliquos efficax & abfolura in 6to figno; cuiin fig-

fonf

no sto prelucet fcientia vifionis. Qui preedeftina-

3l

tionis actus fecundüm fübjectum &caufam meri-

ZE&E |

toriam uberiüs declarare volunt, 2do & 3tio fig-

Kt C

no in priori ferie relato interferunr alia quee-

tede

dam: ftilicet 1. quód Deus permittrat & confe-

E

quenter praevideat peccatum Adami: 2. quód

J

decernat Incarnationem in ejus remedium, &

j Aug(

intuitu meritorum Chriíti media ad (alutem ido-

d$

nea conferre velit: quibus infertis reliqua ex

i

QU

ordine fequuntur.

AA

J

hij

il

Qu enEs: Quenam fuerit fententia $. Augpfüi-

TU

ni de predeflinatione ad gloriam $

4f g

375. INota. "Yriplex eft circamentemS. Au-

ub Ad!

guftini in prefenti mareria Theologorum fen-

lm ?t

tentia. Adverfarii contendunt, eum apertiffi-

100

v*

mé docuiffe gratuitam ad gloriam preedeftina-

iltim

tionem: ídque evincere laborant univerfim ex .

m P(

Ícriptis illius contra Pelagianos & Semipcelagia-

iliq

nos, fpeciatim veró ex Enchiridio, L, de Corr.

& Gr., LL. de predeft. San&t. & dou, perfev;

dg

"um

ac ep. 105. ad Sixtum & r1o6. ad Paulinum,

TOR

Patronorum íententie noftre plerique id ne-

N

j

gant, volántque ex oppofito, S. Doctorem fa-

D

vere praedeftinationi ex praevifione meritorum:

",

aliqui tamen vel concedunt vel permittunt;

5 u

S. Auguítinum nobis efle contrarium, negant ta-

&t d

men ejus autoritatem in hac materia effe rantam;

d

ut defertis aliorum Patrum pártibus probatam

Á

AU

nupet

Dr Dro Up;ö.

885

Lpre

TAT

nuper fententiam relinquere neceffe fit. Quid

nobis in hac quaeftione videatur

qui l

1

$ diüiq&is re-

eldn

fponfionibus nunc exponetur.

376. Refpondeo 1. S. Auguftinus neque di-

dmmp

recté & ex profefío, neque indirecté & pro-

gl

pter connexionem doctrine afferuit gratuitam

l qu

xb

pradeftinationem inadeequate füumptam &prae-

cisé ad gloriam.

; i

Prob. yma p. . Predeflinatio , quam afferit

um d

$: Auguítinus, eft dogma fidei; fic enim L. de

il

preed. Sanét. C. 19.loquitur: Zoc [cio , ueminem

qui

contra iflam predeflinationem ,^ quam. fecundiun

Seriptuvas [acras defendimus , mift evvando difputa-

reporuiffe ; & C. 23.: Predeflinationis bujusfidem,

(f

que contva tiovos bereticos nová [olicitudine defen-

difur , nunquam Ecclefia Chvifli non babuit: Sed

$At

nec Adveríariidicunt, gratuitám praedeftinatio-

p

nem precise ad folam gioriam effe dogma fidei:

il

ergo. //. Praedeftinatio , quam defendit S. Au-

"

guítinus, illa eft; de qua ipfi controverfia fuit

.üm ü

cum Pelagianis &Senipelagianis: fed controver-

lelägiä'

fia illicum his non fuit de predeftinatione preci-

j CDlTv

Séad gloriam: ergo. — 4iz. liquet ex erroribus

ren,

iftorum circa praedeftinationem; nam Pelagia-

Ri

ni volebant, 1. quamcunque gratiam dari fe-

(*

cundüm merita liberi arbitrii viribus preeparata:

n

2. Deum fore injuftum per(onarum accepto-

TUl

rem, nifi omnes ex parte fii vellet falvos fieri

tü

ita;, ut neminem prze altero diliperer, aut ma-

[Ltt

jori donaret beneficio,. ni(i hzec largiretur fe-

Jtt)

cundüm merita naturalia: Semipelapgianiautem

Ti

flatuebant, z. fidem fic dari, ut tamen ad ejus

p

Kkk 3

inl«

$86

Dr Dro UN.O'*.

initium füfficeret & requireretur liberum arbi-

fift

trium ex propriis viribus operans: 2. perfe-

fribe

verantiam dependere à meriro naturali, non

qi h

tantüm ex eo, quod illa fapponerer ante fe fi-

ipr

dem, cujus initium effer ex viribus natureg;

$Do

fed & quia ante gratiam quamlibet ac opus bo-

Yerbi

num deberer ex nudo erbitrio libero aliquid

fb

pracedere, propter quod daretur gratia ad in-

tht

choandum & perficiendum opus bonum necef-

D

faria: 3. hoc fidei inirium & natura constum

Ia

abfoluté futurum feu abfoluté à Deo preevifum

lii

efTe caufam , motivum & regulam dandi fidem

lt

ac perfeverantiam ; imó conditionaté previfüm

hr

cum bonis operibus, que reipía non erant fu-

pl

tura, fed futura effent in infantibus, fi diutius

LUR

in vita fuiflent, effe rationem ejusmodi infan-

ii

tes praedeftinandi ad gloriam. — 7//. Predefti-

K

ttpl

natio à S. Augufílino afferta debet convenire

T

N

fcopo, quem in füis fcriptis fibi propofueret:

Tent

fed pro fcopo fibi non propofüerat oftendere

At$

gratuitatem glorig: ergo. AMir. oftenditur per-

rur

currendo ícripta S. Doctoris ab Adverfariis

?

fpeciatim notata.. Et quidem in Enchiridio , ubi

dlre&«

v

à C. 93. ufque ad 104. nonnulla fcribit, que&

TC

huc referri poffünt: agit contra haereticos; un-

Atne:

de Nat. Alexander hanc de illo crifin duntaxat

j

enuntiat: * In quo nonnulla contra Pelapianos

luculentiffima conferipfit S. Auguftinus. , Sco-

m

[ )

pus Libri de Corr. & Gr. is erat, ut oftende-

"l

ret ; & Deum per gratiam nobis donare opera

IT

bona ac perfeverantiam , & tamen recte corri-

lr

pi eos; qui nec bene operantur , nec perfeve-

ftt

rant:

n

Dz Dzo Uxo.

887

um d

fant: quod patet tum ex cauíà & occafione

N

fcribendi hunc librum, tum ex ipfà fcriptione,

]ul !

quà h&c capita probanda affümit.

Librorum

at b

:

de pradeft. San&t. & don. perfev. fcopum ipfe

Jd

S. Doctor expreffit L. de don. perfev. C. 24. his

Qu !

verbis: Sed quid plura? Jatis docuilfe me exifli -

T

mo, vel poris plusquam fatis, dona Dei effe 7 iu-

lfi& Zd i!:"

Vfl

cipere in Dominum credere, e9 u[que i finem in

Jomino permanere.

Id confirmatur luculentif-

nf

fimé ex analyfi omnium capitum duplicis hujus

pevlüt

libri; facta à P. Anton. Boucat in Tr. 4. de vo-

ji i

luntate Dei; quà oftendit, S. Auguftinum ma-

evilt

ximé ac perpetuó illuc incubuiffe, ut probaret,

j f

predeftinationem ad pratiam effe mer gratui-

diott

tam, & perfeverantiam finalem effe donurm ita

j il

fpeciale; ut non cadat füb meritum, nempe

i

fimpliciter di&tum ac de condigno. Denique

mvcnfü

epiítolee utriusque fcopus colligitur ex argu-

ii

mento illis prefixo; quod docet eas effe fcri-

f

ptas ad dandam inttructionem adversüs Pelapia-

u

norum argumenta vel herefin.

i

Prob. 2d. p. 1. S. Auguftinus nequidem in-

j*

dire&? afferuit gratuitam preedeftinationem

"T

precisé ad gloriam , fi quidquid de predeftina-

; U

tione ad gloriam fcripfit, cum fundamento ex-

jntu

poni poífit vel de predeftinatione adaequat&

(

3g!ä

umpta tam ad pratiám quàm ad gloriam , vel

g

de predeftinatione, qu& excludat merita dun-

)[küvc

taxat naturalia; quia in rmo cafüu poffet quidem

e(

pï

dici effe afferra praedeftinatio ad gloriam gratui-

] CUH

ta in radice & principio, feu ratione gratiee

"

prime ac confequentium efficacium & perfe-

n

Kkk 4

veran-

888

Dr Drzo Uso

verantize finalis: in 2do autem gratuita refpe-

ftli (j

€tivé ad merita fcilicet naturz ; quin per hoc

MAT

evincatur caufa, cüm non attingatur quzeftio-

i k

nis noftira ílatus: fed utrumque fieri poteft.

Af

Fundamentum enim pro 1270 habetur tum ex

UI

definitione praedeftinationis, quam dedit Aug.

PO

L. de don. perfev. C. 14., fcilicet: Prafcieutia

i

t7 preparatio. beueficiorum Dei, quibus cevtiffrme

VMf

liberautur , quicuuque liberautur ; tum ex aqui-

( At

pollentia ufürpata fepius à S. Prefüle inter

tonem

predeftinationem & difcretionem aut liberatio-

onny

nem à maflía damnata feu perdirionis , quam

dog

T

docet vocatione inchoari, perfeverantià perfi-

a p

ci, & glorià abfolvi feu confümmari. Pro 2do

t

habetur inprimis ex caufà excludendi merita,

l

flïlClp

quam S. Aug. L. de Corr. & Gr. C. 7. fic ex-

asf

onit :

uoniam [ecundiun propofitum vocati funt,,

Nl

1

profe&to. es. ele& [uut pev. eleGionem , üt dilum eft,

u

gratie j uonpracedentium anevitovum fuorum , quia

EX

gratia ilhs eff omue mevitum; & L. de don. per-

Ahten

fev. C.20, : Quid autem coépit loca Scripturarum,

08

quibus predefinatio Dei commendata. eft

» copiofiiis

um

£ enucleatits iflo uoffro. labore defendi, mift quód

Wt

Pelagiani dicunt ,. gratiam. Dei [ecundàm mevita

i

no[tra dari; quod quid aliud eff, quam gvatie om-

Qf

i

ais mgatio? Deinde quia alibi declarat S. Aug.

At

in predeftinationis materia ad ploriam non ex-

! T

€ludi opera gratie; ür liquet ex L. de Gr. &

hlln[p

lib. arb. C. 6. , ubi ait: C dicunt Pelagiani...

ln I

etermam vitam meritis uoffvis pracedentibus veddi,

Til

ve[poudeudum efl eis : i enim wievita uoffra. [ic in-

3l

tel/igerent y ut etiam ip[a dona Dei effé coguo[cerents

W

4012

Dtr Dro Uuxo.

$89

(

son eJfet veprobauda illa [ententia: quoniam verà

p

merita bumamna fic predicant, ut ea à [emetipfo ba-

Qu

j

lere bominem dicamt; provfus ve&iffimà vejpondet

i p

"d poftolus, quis efl, qui te difcevnit &c. Item C. g.:

m d

Quoinodo ergo uon ex operibus ?. féd audi g. iutel--

d A

lge , non ex operibus didum, tanquam ex tuis, ex

ia

7e ipfo exiffentibus, fcd zaunquam bis , ia quibus te

|

II. Si

yiji

.j

Deus finxst , id efl, formavit $9 creavit.

raqi

S. Auguflinus afferuiffet gratuitam praedeftina-

t i

tionem przcis? ad gloriam indirecté & propter

r

connexionem do&trine, id feciffet, vel quia

qun

dogma fidei contra Pelagianos & Semipelapia-

pei

nos propugnari non poreft íine affertione

u

gratuitee hujus preedeftinationis; vel quia talia

etità,

principia ad convellendam heerefin pofüit , quee

k

neceffarió inferrent gratuitatem predeftinatio-

tii

nis ad folam gloriam : fed rmum effe falfum ,

"

abunde oftenfum eft priore Articulo, & facilà

nf

dabunt ipfi Adverfarii, qui fi fapiunt, noftre

P

fententiz Patronos non audent accufare here-

TU

feos. o2dum etiam non effe verum, liquet ex

p

argumento proximé füperiori, ac uberiüs pa-

III. kicét

ln

teícet ex folutione objectionum.

yetti

S. Auguftinus nonnunquam afferat, gloriam

T

conferri gratis ac fine meritis, tamen nemo in-

hi

feret , executionem plorise effe mer? pratuitam

ynd

in mente S. Auguflini: ergo etiam licét non-

j

!

nunquam dicat, preedeftinari gloriam gratis;

jl

'

non inferendum efít, inrentionea glorie meré

hi

J

gratuitam ab eo afferi. -

[f

77. Nec dicas 1. S, Auguftinus L. de pre.

j

deít. Sanct. C. 18. & 19. impugnat Pelagium

]

Kkk 5

dgcgn-

R.

$90

Dr Drzo UNno.

füf

docentem, Pomines eligi à Deo, quia prajcieat;

qui futuvi effeut fan&li eg immaculati per liberavo-

[

ddfin

luniatis avbitrium ; unde fic arguitur: De illa

electione erat controverfia, quam admittebat

m

Prof

Pelagius, & confequenter impugnabat Augu-

ftinus: fed Pelagius admittebat rantüm electio-

Àup

ante

nem ad glóriam; quia gratiam omnem & me-

dio tollebat, atque hínc nec electionem agno-

C

Ícebat: confequenter eandem Auguftinus im-

&n

pugnabat: .ergo controverfia erat de electione

mdo

tantüm ad gloriam. — Atqui S. Doctor loco cit.

df

excludit omne meritum etiam gratiee: dum ait:

Ym (

Elegit uos , ut effemus [an&i, non evgo quia futuri

DT

evamus fan&là, fed ut effemus. . :INempe certum efl

k

!d

uempe manifeftum efl , ideo quippe tales eramus fu-

zuri , quia elegit ipfes prad.

eftinans ut tales per gra-

Aüguf

ziam ejus effemus; ergo. — .Nec Conf. I. Idem di-

fis

fputat contra errores Semipelagianorum à Ss.

ln

Hilario & Profpero propofitos: fed hi refe-

libe

runt , illos erráffe, quod dicerent; homines ob

firyj

merita prati ad ploriam predeftinari , üt patet

fitd

eX verbis epiftolae Profperi: Zec ipforum defi-

LT

uitio ac pvofeffio efl , . . . preefcíffà ante mundi con-

V g

Jüitutionem Deum , &g. eos predefliuá]fe du vegnum

DT

fuum quos gvatis vocatos ;

diguos futuvos. ele&ione

LU

€7 de bac vita bouo fine excefjuros effe praviderit:

!

at

ergo.

AVec Conf. I]. Semipelagiani quereban-

M g

tur de doctrina S. Auguftini ex eo, quód fla-

hD)

tueret efficacem &abfolutam ante omnia meri-

Qtat

ta pravifa praedeftinationem ad gloriam; &

n

S. Profper (cifcitatur ex S. Auguftino , quomo-

fin

quo-

Qo diluatur id, quód reli&tà Parrum anti

E

$

rum

t

Dzr Dro Uxo.

1

$89r

vtl

rum do&rinà de praedeflinatione ex prze(cien-

fs

tià meritorum facta ipfealiam viam inierit, prae-

r J

deftinationem referendo ad folam Dei volün-

Vi

tatem ac propofitum; prout conflat ex epift.

t A

ytdi

Profperi ad Auguftinum: ergo utrique cenfent,

Auguftinum flatuiffe predeftinationem. etiam

mem

ante previfionem meritorum

ANec

gratige.

1 n

Conf. II]. S. Aug. L. de dono perfev. C. 9. 11,

j I

& 12. contra Semipelagianos docet , eodem

ii

modo predeftinari adultos , quo infantes pra-

lod

deftinantur: fed infantes praedeftinantur ad glo-

lum i

riam folam, & quidem antecedenter ad omne

ifint

meritum five naturz five

gratie: ergo.

m d

R. 1. V. M. Quia potiüs erat controverfia

m

de ele&tione illa

» quam Pelagius negabat, & S.

T.

Auguftinus propugnabat; càm hic in omnibus

r

sl

fuis fcriptis graviffimis arpumentis pr&deftina-

lmaSi»

tionem afferuerit.

Óx. 2. V. m. Contrarium

Ts

habetur ex L. c, C. 18. :

Ceraitis procul dubio,

Jf

Ü

CeYmittis

» quantá manifoflatione /Apofloli eloquiis de-

ii

M

fendatu

v bec gratia, coutva quam merita extol-

m

ï

luntuv

bumanas tanqu

am bomo aliquid prior. der,

7

ut vetvibuatuy ei. E

legit evgo 7s Deus in Chriflo

iqu

aute amundi conflitutionem, pradeflinans uos in ad-

lii

optionem filiovum , 1207 quia pev nos Jan&i €g üm-

jm.

maculati futuvi evamus

» [ed elegit preedeflinavítque,

feQ*

ut e[femus ;

ex quibus conftat , negatam à Pela-

"

gio ele&ionem in adoptionem filiorum Dei per

TA

gratiam füiffe; ab Auguftino veró affertam.

;!

Confirmari id poteft ex Tr. de Grat., ubi (y-

TU

ftema illius Heretici totum exponitur, & ab

eodem pratiam illuftrationis tandem adrniffam ;

g

[l

fed

ön Drzo Uxo.

892

M

fed duplici errore feedatam probatur: ne quid

100 30

dicamus de gratia habituali; ab eo etiam pro-

ao

babiliter fzepius affertam cum errore de meritis

naturae.,

Ad Conf. £. &. D. m. Docebant illos

&t

erráffe , quód dicecent homines predeftinari ob

(.19

m à

merita gratize tam abfoluté quàm conditionaté

tantüm previfa, C. ob merita gratiee abfoluté

Adl

previfa, fuód. quatenus hec merita fubjicie-

Quoic

banrur initio fideiaut conatui praevio naturali, C.

quoid

fecus ac fimpliciter N. Vide di&ta de erroribus

It Q

Semipelagianorum & fcopo Librorum illis op-

AR

lh]

pofitorum.

"4d Conf. IT. 3. D. Conf. Utrique

id cenfüerunt veré, & affequendo mentem S.

EE

ttdt

Do&oris, IN. non affequendo illam, fed erro-

re quodam fa&i errando, T. Probabilius vi-

Unique

detur querelas Semipelagianorum tantüm fpe-

D

&áfe predeftinationem ad pratiam fidei & per-

At

As

feverantiee finalis, non autem ad gloriam folam;

cüm circa prius erraverint , neque pofterius ab

m

D

illo fejunxerint. S.Profperum decipi poruiffe,

mirum effe nequit, cüm S. Auguftinus ipfe fa-

m

& ina

teatur L. de prad. Sanét. C. 3. à fe erratum

fuiffe in quzftione dogmatis circa gratiam &

ARtit

Jllld 1

predeftinationem, |ac L. de Grat. Chr. C. 47.

afferat, hanc materiam effe obícuram adeó , ut

'iftg

(

qui in ea quidpiam defendit, & contrario aliud

negare videatur, fcilicet vel gratiam , vel libe-

Xuef

rum arbitrium.

Atün

Et veró, fi revera S. Profper

puravit, S. Auguftinum circa przdeftinationem.

?

TO, (

pracise ad gloriam receffiffe à placitis antiquo-

vum , errore facti reipfa deceptus dici poteft;

Aitor

cum ex hactenus dictis & mox dicendis pateat,

iyi

S, Au-

Dr Drgo Uuxo.

893

mg S. Auguftinum in hac materia contrarias partes

limpe

non iniviffe5 . unde factum eft, ut S. Doctor

Em

propofite a S. Profpero quacftioni nihil refpon-

n d

derit, & Patrum fententias L. de don. perfev,

lr

C. 19. duntaxat circa praedeítinationem ad gra-

o

tiam accipiat & exponat. 744 Cozf. //1. y. D. M.

ib

Adulti & infantes preedeftinantur eodem modo

iljc

quoad aliqua, C. quoad omnia, N. Paresilli fant

tiijb

quoad pradeftinationem ad ploriam , 1mó in

QIÍbUS

hoc, quód illa nullatenus innitatur in meritis

eorum naturalibus , fed radicaliter ac primó in

lp

ingi

fola Dei mifericordia feu pratia omnino

gratui..

elf

ta; atque hoc eft, quód S. Doctor LL. cit. in-

erto»

tendit ac perpetuó urget: 2dó in eo, quód

3

utrique predeftinentur ex meritis Chrifti ipfis

applicatis: difpares veró fünt in hoc, quód

Y

M

parvulis fine propriis ac perfonalibus operibus

n

[

bonis conferatur gloria, non autem adultis:

i?

item illis intendatur gloria üt hereditas, his ve-

][ninïl :

róütcorona. Quin nec poftremum hoc affe-

f

zi neceffe eft, dicíque poteft, nec infantes pree-

deflinari ad ploriam , nifi poft abfoluté preevi(a

m

T

merita Chrifti illis per Baptifmum vel olim per

A

aliud remedium applicata, ficut nec gloriam

confequuntur nifi poft applicationem hanc actu

,U

A

;

fa&tam; unde eorum gloria fàltem corona dici

Jl

poteft:refpe&u applicatorum Chrifti meri-

——

j

torum.

ofpei

—

wv

-

E

yud r

378. IVec dicas 1. Peculiare eft S. Augufti-

"

no, quod pradeftinationem explicet per fepa-

o i

rationem à mafla corrupta &exirio devota, ge-

jred

nus humanum poft Adae lapfum repre'(entanre.

T

h E

Q

894

Dr Dro UNO.

De hac veró docet, 1. feparationern hanc non

3

fieri folà predeftinatione pratie fanctificantis

stl

aut efficacis, fed eà quae fit ad gloriam: 2. Ita

qu C)

htifyi

eandem fieri per predeftinationem ad gloriam,

ut quatenus hzc ploriam refpicit, veré fit di-

änegah

t f

Ícretio & liberatio à maffa perditionis: 3. ean-

dem feparationem fieri nullis omnino meritis,

"3alj

Aff (

fed gratis&ex fola Dei mifericordia; quacon-

ftan: exep.105. & 106., ex Enchir. C. 98. &99.

? Jhy

aj

maxime veró ex L.de Corr. & Gr. C.7. Ergo.

IVec Conf. 1. Principium S. Auguftini eft, quod

"t

AC

preedeflinatio ad gloriam fit cauía, cur gratia

fidei, juftitia & perfeverantia conferantur ele-

"ti

,

UT

€tis: ergo juxta eundem hac praedeftinatio pre-

cedit merita gratie. — Pro£. /4ut. 1mó ex L. de-

lim

Corr. & Gr. C. 7., ubi ait:: Quicunque ab illa

originali damnatione iflá divinegratie lavgitate di-

]!r[:b"f'

li,

fcverà fuuz j uon efd dubium , quód ?. procuvetur eis

audiendum Evangelium; 9 cim audiunt , credunt;

Attip:

1Quo

€9 in fide, que per dile&ionemoperatur, perfeverant;

7 fiquando : exovbitant. ,

correpti emendantur.

fnteml

2dó ex L. dedon. perf. C. y., ubi proponit rmó;

: Gr,

quaftionem, cur & duobus parvulis unus affü-

lttes

matur, alter relinquatur; 2.'cur ex duo-

A f

bus impiis unus vocetur congrué, alter non;

3. cur ex duobus piis uni detur perfeverantia;

It

alteri nor

& refpondet inprimis univerfim,

Olienc

effe in his ;z.crutabilia judicia Dei; deinde fin-

!t

gillatim de po(tremis, quód certiffimum fit ha-

"f f

bendum , unum eíle ex predeftinatis, alium

4l

non: neutra veró refponfio foret apta in fen-

uN

rita.

A

tentía noftra, ubi predeftinatio fequitur me

3tió

DEVDEO UwNo.

895

WICH

z

gtió ex Fod. C. 14., ubi fic ait: . Zyrà reli£ti

dacat

Juut 9 Sy.

doni?3 quà etiam credere potuerunt , fiilla

m

mira- Chrifli

vidilfent : fed quoniam , ut cve-

devent , u0n er.

gphris

'eis datum; etiam uude credevent N

r íte

eff negatum .. . IVec illis profuit, quod poterantcve-

I

dere, . quia predeflinati uon evant. ab eo

, €Ajuj in-

od

ferutabilia fant judicia;: uec obfuiffet

; quód gonpo-

J

terant cvedeve , (£ jta preedeflinati effeut , ut eos ca-

g l

j o

co$ Deus illuminavet , 6j iuduvatis cov- lapideum

Bo

vellet auferre. Expo; — Vec Conf. H. S. Auguífti-

|

m

nus pratuiram praedeftinationem commendans

p

. de Corr. & Gr. C. 14. vim maximé facit in

Ts

ifto principio: o volezti falvum facere zuullum

)pre

ominum vefiflit avbitrium: ergo à íola volunra-

Là

te Dei gratuita &ante preevifionem meritornm

'lþ ii

etiam gratize habetur predeftinatio ad ploriam.

atedi

Nec Conf. 111. S. Auguftinus plurima difcrimi-

nrd

na facit, ex quibus gratuira a ploriam praede-

7

inatio aperté collipitur ab eo afferta.

II2

T

eft, quod ftatuit inter Angelos primümque Pa-

lgt

rentem , & inter filios Adami, ex L. de Corr.

&

r

iflmäl |

- II. & 12. defümptum; quia apud

sl

riores perfeverantia a&ive fumpra fuit: aux;-

dio-

l

um [i]e 4u0 non poteft quis perfeverare, &

noti

quocum poffet non perfeverare; períeverantia

AU

autem paffive fümpta effet smerces meriti: apud

:rümv

pofterioresautem perfeverantia in 1mo fen(u fit

auxilium

» Quo a&tu perfeveratur, in 2do autem

i

fe

j

nfu fit domum gratie. adum eít, quod eod. L.

qut

e

7- flatuitinter electionem Judae ad effunden-

du

T

m Chrifti fanguinem, & electionem prede-

actam

ynt

?nato,xum adgloriam; imam enim ai; f

3(10

prr

ii

896

| Dz Dro Uno.

per judicium , h. e. poft preevifam ab eo perver-

hi rd

veríam voluntatem: 2dam per mifericordiam,

gpta

h. e. ante previfa merita.

312u

; quód L.

gt frui

ter morrem

de gr. & lib. arb. C. 19. infinuat

(uoid

eeternam & vitam aeternam ; cüm enim 1maab

3 mel

adud

Apoftolo dicatur fZipendium peccati, notat 2dam

non appellari fipendzum juflitiee, (ed gratiam Dei

diden

ut binc intelligevemus uon pvo mevitis uoffris Deum

T

nos ad eteruam vitam , fed pro fua mifevatione per-

"ml

duceve.

:;uämad

& ad avg. quoad um D. Separatio tota-

Amata

lis confümmata & perfecta non fir folà prade-

d

ftinatione gratiz efficacis aut. fan&tificantis; C.

AiC

t

nequidem partialis, inchoata & imperfecta, N.

Cüm homines vocantur ad fidem , regeneran-

4 Q0n

xbï[ Eü

tur, & üt Aug. ait, beue piéque vivunt ; inchoa-

tur difzretio: cüm difcreros ad gloriam omnes

lfs

GE

inde incipere oporteat ; adeóque etiam eft par-

tialis fecretio: non tamen eft perfecta, nifi per-

!

UI

feverantia accedat finalis, ad quam confequitur

11

loria. Quoad 24. D. Separatio fit totalis; pet-

IUS(

fecta & confümmata per pradeftinationem a

"D (

gloriam, C. fit per eandem unic? aut per eam

ftlan

antecedenter ad predeftinationem gratiarum ac

ml

perfeverantiee ; N. Permittimus hic S, Augu-

TR

ftinum loqui etiam de gloria, cüm heec fit im-

i

mediaté conjuncta cum perfeverantia, de qua

Wf

l p

ex profeffo plurimis in locis laudatis loquitur;

RUT

uód veró electio ad gloriam fit prior, quàm

U..

ad perfeverantiam , adeó non docet ibidem, ut

xllprä ]

oriüscontrariuminfinuare videatur L. de Corr.

"w

t po«

Tl

ä.Gr' C. 6., ubiait: Quis z eerermam vita

nii

Dz Dgo Uuo.

897

0ptn

fuit ordinavi, nifi per[everantiee douo ?. q. d. nifi

Vrda,

propter perfeverantiam preevifam, cujus fcili-

i,

cer fructus proximus & immediatus eft

gloria.

E ROT

Quoad 37. D

. Separatio non fit ex ullis omni-

DI

no meritis, fed pratis & ex fola mifericordia,

hia

excludendo per hoc merita naturalia, C. ex.

77

cludendo merita gratice , fz/7. Separatio inchoa-

jj

tà & prima vel etiam adaquaté. fümpta, quae

complectitur pradeftinationem tam ad gratiam

WMI

quàm ad gloriar, C. Separatio perfecta & con-

i lo[z-;

fummata feu praxcise ultimara , & qua unicé di-

h

p

cit predeftinationem ad ploriam, N.

T

d Conf. 1. &. N. A. d prob. vin. w. 1. In

l

hoc

textu declaratur tantüm; quid electis àDeo

nera.

ar, non veró cur fiat; adeóque diícretio non

ho

debet effe caufa horum beneficiorum , fed po-

Quj

teft efle effe&us illorum, aut faltem concomi-

Ínt

tanter ad ea f& habere.

24

EK. 2. .Si difcretio fu-

lr

matur adzquaté ; poreft etiam dici cauía; ità ta-

i

men , ut finpule partes difcretionis (ingulis par-

r |

tibus effe&tuum correfpondeant ; nempe quáà-

d

tenus difcretio inchoariva feu praedeftinatio ad

rat

graiam fit caufà gratiee conferende, diícretio

m

j

completiva feu preedeftinatio ad gloriam fit cau-

i

à conferenda plorie: cum quo nihilominus

m

at; quód pradeftinatio ad gloriam non fiat

e ql?i

nifi predeftinatione ad pratiatn & meritis ex illa

jl

fecuturis abfolut& praevifis,

"d prob, 2d. Ye.

j

AN. n. 1ma enim refponfio admifla eft à nobis

h j

füprà, cüm pertineat ad predeftinationem gra-

nf

ti vel baptifmatis , vel vocationis, vel períeve-

j)/

rantie; in quibus veneranda funt judicia Dei;

li

ass

$98

Ds Dro UVNO.

2da etiam admitti-

tv

& altitudo fapientisze ejus.

tur, fed quarenus ex perfeverantia tanquam

ia

à priori colligitur praedeftinario ad gloriam;

vlent

vel quatenus predeítinatio refertur tanquam

10 fe

4l

caufa proxima & immediara , ultra quam adhuc

derids

queri aliam oporteat: cur nempe unus fit pra-

deftinatus , alter non? & cui rcfpondendum fit:

difücin

rita, repro-

ao n

quód predeftinatus fit proprer me

batus propter demerita preevifa..

"d prob. at.

äu&p

E. 1. fimiliter hunc textum explicandum effe

im.

de caufà immediata & proxima, fed ulteriusad-

Tolenit

T.Me, 1

huc ad peccati demeritum referenda, — g. 2. eX

hoc loco duntaxat colligi; quàd priüs à Deo

BRETTT

àum f

decernatur interior gratia, à qua pradeftinatio-

nis exordium fümit Auguftinus, quàm decer-

lm

nantur externa figna, feu predicatio & aliaad

h,

externam vocationem pertinentia: unde & ex

»mä, q

fcopo totius libri patet, non poffe hinc inferri

Afig

loriam efficaciter decreram ante preevifà merita.

-lm; :

"AdConf. LL 1. Non agit hic de praedeftina-

m

flinatione ad gloriam duntaxat fed ad gratiam, üt

C p

liquet ex hisimmediare przcedentibus: Cam at

!deö I

3

zem bomines pev correptionemin viam [alutis [euve-

torq

hu

miunt » feu vevertuntur , quis opevatur in cordibus eo-

Itel

vum falutemynift ille,qui quolibet plamtante eg'irrigan-

wpï

T

2e dat incrementuim Deus: cui volenti [alvum facere

At

aullumbominis vefiflit nperium. «.2. QuamvisDeo

ipend

volenti falvare nullum refiftere hic admittatur

Yg

l

il

li

per modum principii, tamen id poteft intelligi

de Deo vel confequenter ad merita; vel ante-

i

&

cedenter volente; fi 11no modo accipiatur, 1en-

r

10

þ-

Wb

Qs eft: poftquam Deus decrevit ob previfa me

[2

422

Dr Dzo Uxo.

899

whs ta falvare, nemo eft, qui refiftat gratiee effica-

u ci: fi ado feníu fümatur, fenfus eft hic: Deo

drs volenti efficaciter vocare refiftit nemo; neuter

ff

!

x Veró fen(us nobis obe(t,

ümid

d Cougf. 11, X IN. Aff. ad vinum W. hoc

yim. überiis explicandum in Tr. de Gratia: Interim

n fufficiar dicere, quód auxilium perfeverantia in

r

1

? fltatu innocenriz datum fuerit fine Ípeciali affe-

; €tu & predefinitione, contrarium fiat nunc;

gX donum autem perfeverantiee in priori ftatu de-

m penderit ab aliquo opere fine conjunctione cum

jj morte, acearenus fuerit merces meriti; in prae-

ii feati autem utpote flans in conjunctione mor-

(i), tis cum flatu gretiz pendeat à folo Dei arbitrio,

d &intantum fingulariter fit gratie donum, 42

du 2dum N. prob. Di(crimen enim ílat in eo pro-

&& Ximà, quód Deus malitiam Juda non fecerit,

j fed (üppofuerit, quà deinceps ufüs eft in bo-

&? Büm; merita autem electorum per füam gra-

j»| tiam ipfe faciat: - unde ifti per. mifericordiam,

jl llle per judicium electus ab Auguftino dicitur.

js| Adeó veró hic non docetur electionem per mi-

j fericordiam pracedere merita, ut potiüs ex pa-

y» titare electionis utriusque facta contrarium jute

4

TU

Optimo arguatur,

"dd 3tium . D. Notat vi-

y( tam eternam non appellari nec appellari poffe

j ftipendium jnítirie , N. fimpliciter non appella-

gí Ti hle, quamvis alibi in Scripturis appelletur;

ilfmä'i '

u/d. & hoc appotité contra hzereticos, atque

u

ad excludenda merita nature, C. ad excluden-

j da gratie merita, N. — Patet refponfio tum ex

j

Cun

I

poljee

fp O contextu integro i.jlïu; fic orditur :

900

Drz Drso Uwo.

.;'.t*an

polJét diceve Apoftolus eg ve&à diceve, flipendium uffi-

$.Dod

tie vita eternaymaluit diceve: gratia Dei vita etevua, .

l d

ut bincintelligeremus &c.5 um ex praecedentibus,

ànt u

ubi explicans Pfalmifte verfüm : Qui coronat tein

snifevatione 9 mi[ericovdia , oit , gloriam re&e dici .

xlij ü

r o

coronam, quia bonis operibus redditur; hanc ve-

rócoronamtribui mifericordie, quiaDei mifera-

T

2777

tione bona operamur, quibus corona redditur.

379. Re[pondeo 1J. S. Àug. non obfícuré fa-

N

du qq

vet praedeftinationi ad ploriam ex meritis gratiae.

.'ïm'! 4j

Prob. 1. ex natura electionis ad ploriam, quam

fnmäzïm

declarat tumabíoluté & fecundüm fe ; tum com- .

um

parativé & oppofité ad praedeftinationem ad gra-

R ];;

tiam. Nam L. r. ad Simplic. q. 2. fic ait in C. 9.

dU

ad Rom. commentans.: /Vog ergo fecundüm

KU

*

ha

[/

onem propofitum Dei manet ,. [ed ex propofito

f

ele&lio: id efl, uon quia invenit Deus opera bona

D 4mb

j

ER

àm bominibus, que eligat, ideo maner propofitum

ag

india

juftificatiouis ipfius ; fed quia illud propofitam ma-

set y ut juflificet credentes , ideo imvenit opeva , que

u

ïime'[rc

jam elegit ad vegnum celorum. . INam tmfí effet ele-

élio, ton effent eleli ; mec vetlà dicevetuv : quis ac-

ADots

Wl

cu[abit adversüs elelos Dei? — Non tamen eletlio

precedit juflificationem , fed ele&tionem uflificatio:

:Ii)l Hm

zemo enu eligituv - sifi am diftans ab sllo, qui ve-

^g

jicitur.. Unde quod di&hum eff : quia elegit nos Deus

At m

ante anundi conflitutionem ; tion video , quomodo [it

riAm f"

di&lum , wifi prejcientid. . Hic autem quod ait : non

Tif

ex operibus [edex vocante ditumefh ei, quia majov

Wi

feroset aninovi; wom eleffioge mevitorum , que po

J

E

li

juflüficaionem gratie provemiunt ,. [ed libevalitate

'Päl IJ:

doyerum JDei voluit. ittelligi , me quis de operibus — .

extol-

—

Dzr Dzo UNo

901

-

Á M

extollatur.. 1] Ex qualitatibus & adjunctis, quae

Mdf

S. Doctor electioni ad gloriam attribuit.. Nam

denrbus

L. 2. de pecc. mor. C. 29. ait: Dominus noffer

nf

banc fuam medelam , xemitfionem peccatorum ;

od

mulis genevis bumaii temporibus denezavit eis , quos

shacte

per certiffimam prajfaentiam eg jufffanam beneft-

at

centiam [ecum vegnaturos. in vitam prede[linavit

reddit

etevuam.

Et ferm. 7. de Verb. Dom. dicit:

.

ft'üfä fc

Quos voluit Deus, bos elegi

?: elegit autem , ficut

,sgrau'æ.r

dicit. "d poflolus, &2 fecundm [uam gratiam, e9

) Qu

Jecundim . illovum juflitiam.

Poílea Deum de

J

feptem millibus tempore Elie loquentem fic in-

Iu

ducit: Ego illot elegi, quia vidi mentes illorum de

ib

me prafumentes, h. e. in me fperantes, z5 de fe

777

qtec de Daal. EtL. . de Civ.C.8.: Placuit quippe

Y

divime providentie prapavare impoflerum lona ju«

;

al

ftis , quibus non frueatur injufi ; €? mala impiis, qui-

f

us non excruciabuntuv bont.

m

/II. exmodo pro-

(

bandi & confequendi electionem. Namrmó qui-

m)mf |

demut S. Aug. probet, praedeftinationem ad pra-

'i!»

jl

tiam effe gratuitam , L. de don. perf. C. 12. docet;

li

]H

eam pratis dari , inquiens : Dagdoenim quibusdam;

| fMi'

quod nonmerentur , profe&ógvatuitamtg per bocve-

fl

ram füam gvatiam e[[£ voluit ; unde fequitur ex S.

Jl ]

oétoris principiis, quàód, cüm gloria detur pro-

j

pter merita gratiz , etiam preedeftinatio ad glo-

j

ul

riam fitex meritis, 2dó autem docet , ex meritis

w('

1]

Bratiee ponendis dependere , ut quis fit praedefti-

li

1,7]6!

natus, dum ad illa verba: « Non eítmeum dag'c

7)

vobis; aliis paratum eft à Patre meo.,, in

lil

j

Pfàl. 126.fic commentatur: Quidefl ,uonef] meum

"ULL

"

dare volis ? non efl meum dave[upevbis ; boc enimad-

-

Duc

a

3

—

905

Dzrz Dro Uwo.

qun

bucevant : fd fivultis accipeve , nolite effe quodeffit.

"Alüs povatum efl , €9 vos alii eflote, &5 vobis para--

;ad'

At m

tunefl. Confirmationisloco affumi poffunt, que

num. pr. ad folvendas obje&tiones int

m

'pro nobis facienria.

per(; fünt

D

380. JVec dicas 1. Primarium argumentum

fcripto

imey

ex L. r. ad Simplie. depromprum non multüm

robare ; tum quia hicliber fcrpitus eft ab Augu-

fhift |

f

tm, D

ino adhucdum juniore: tum quia eft fcriptus an»

te herefin Pelagianam , adeóque in eodem que-

gutorirat

rf

ftionesde prede(tinatione accuraté non fuüerunt

enodate : tum quiaprincipium illud: Non eftlo-

ffq p)'u). :

cus ele&ioni unius pra alio in rebus omnino

q: JftCen

sequalibus; etiam à $. Doctoreu(ürpatum eft in

d

EM

expofitione quarundam propofitionum in ep.ad

Rom. C. 6o., exquo Libro multa retractavitin,

äl:i dü[aw

L. r. Retra&t. C. 25.

Nec dicas 2. S. Aug.inLi-

LU

bris pofterioribus aperte docet dari ele&tionem,

t

que non füpponat inaquales fed faciat , üt patet

Rob

m

ex L. s. contr. [ulian, C. 3., ubiait: /Vullum Deus

timen

elegit digman , fed eligendo effecit dignum; Similia

habentur L, de praed. Sanct. C. 17.. Unde inpri-

3f

mis patet, retractatum effe illud principium : de-

Iam,q

Atnen

inde diftingui poffeinter electionem anteceden-

tem, que fit inordineintentionisac ab eeterno;

ïüinä

)mb

& inter confequentem, qua fit in ordine execu-

tionis ac in tempore: demum de poftrema feu.

"tüen

tüm

temporali affumptione ad gloriam exponi polie

locum ex Auguítino allatum.

INec dicas 3. 1n

panty

VOnt

eod.L. S.Aug. tribuit dile&tioni Dei gratuitee prae-

deftinationem & ad gratiam & ad gloriam; quia

lmp

n

utaperiat, cur nulla fit apud. Deum iniquitas,

quanæ

:1

l

D,EïDEO UNoO.

995

t

quando eujus vult , miferetuv , 69 quem vult , indu-

o t

*4! , ad communem maflam perditionis recurrit,

fl

ficut in Libris contra Pelagianos fcriptis.

[o]

Bead.IN. Aff cont.prob. 1. eft , quódipfeAug.

(perfa/äf:

L. 2. Retr. C. 1. teftetur, libros ad Simplic. à fe

fcriptos, cüm jameffetEpifcopus: conftat au-

m

p i

tem ex Poffidio in ejus vita C. 31., eandem tum

fuiffe quadragenario vel proximum vel majo-

od

us

rem. Preterea etíi juvenis fuiffer, non tamen id

m

autoritati detraheret: cüm aliàs libriomnes, quos

Vr

junior (cripfit, contemptuiexponerentur. Coz-

fraprob. 2d.eft, quód S. Doctor L. 2. Retr. C. r.,

du

jrmnit

ubirrecenfet LL. adSimplic. , in L.1. q. 2. plané ni-

at

'hil notet emendandum: quin in L. de predeft.

epi

Sanét.C.4. dicit, folutionem ad illam quzft. 2dam

haviti

effe datam fecundim veritatem divinarum Scriptu-

vavtuim , eámque fibi 2 Deovevelatam ; unde & Se-

g.'mk'

hr

mipelagianos ad illum libram remittit. Quamvis

u

veró hac di&ta eó maxim? fpe&tent , ut approbet

mHW

füam do&trinam de Gratiaineolibro datam; non

n

Jl

tamen apparert ratio , cur fenior factus dicatur

Y

profecifle plus in notitia praedeftinationis ad plo-

uH

riam, quàmillà praedeftinationisad gratiam; cüm

vt

tamen in fenio ipfi poriüs de hac quàm illa pree-

«t

deftinatione cumHFH. certandum fuerit. Contva

u

prob. 31. eft , quod in L. Retr. &C. cit. non fiat in

emendatione mentioillius principii, & quamvis

il ij

p

tum hicrum L.de prad. San&t. C. 4. plura corri-

gantur, quz in illa expofitione ad ep. ad Rom.

l l

2

continentur; temen Aug, deveniens ad Libros ad

J

Simplic. hos commendat , üt nuper admodàüm

h

171

Aff Docet darielectionem

djximus. Ad2d. &.D.

Lll 4

ex

quäïlv

atgrssi

904

Dz Dro Uxo.

D)

[.UJi

ex natura fua gratuitam, feu habentem obje&tum,

quod aliter conferri non poreft quàm gratuitó,

(lone

Xber

qualis eft prima gratia actualis, hanc, inquam, ele-

Xï

étionem docet,non füpponere fed facereinaqua-

Áippe

Q

les; C. daridocet electionem habentem pro obje-

&to aliquid; quod ex meritis confertur; uti eft glo-

lsp

riasterna, que non füpponat , fed faciatinzequa-

(taria

jusq

les, N. Undead fequelas patet refponfio. Nam

1mam N. ; quia hoc principium non fuitaffertum

D

dfun

deelectione ad gratiam f& ad gloriam, adeóque

neceft retractatum. Similiter /V. 2dam ; tum quia

lr

hac divifio electionis non habet füundamentum in

lltag

doctrina Auguftini in afferto pofita: tum quia

liv

electio proprié ac vi nominis fumirur pro decre-

p

to intentionis, non autem pro decreto execurio-

ulin

|

nis; cüàm &hoc decretum füpponat electionem

ilta

jam factam , hnjüsque exequende modum dun-

Qu

taxat decernat , & executionis ordo in rebus po-

Q f

tiüs fit quàm in voluntate & intelle&tu divino.

lr

Multóautem poriüs JV. 3£ia7:5 quia ficut Aug. hic

lpl

non loquitur de temporali collatione gratiae, fed

Tte

de deftinationeillius gratuita abeeterno , vel fola

5

velfalrem conjuncta cum priore; fic necloquitur

thri

aut faltem non loquitur tantüm deaffumptione

- Qu

temporali ad gloriam, fed de predeftinatione ad

D

loriamaterna & fecundüm intentionem. 72437.

im|

. N. Aff Dile&tionem inter & electionem hicS.

l

Do&or diftinguit. Dilectionem enimait oriri ex

j Qu

; m

ex folabeniguirate; poffe eam effe erga unum &

nonergaalterum , quamvis illi de fefint eequales;

Qs

per eandem daridona, ex quibus bona opera&

ltiy

meritanafcantür: unde patet dile&tionis nomine

a

Ms

Dz Dzo U«xo.

905

Vr

&b eo intelligi preedeftinationem ad pgratiam. Ele-

gtj

&ionemautem negar priorem effe propofito, aut

us

haberi interzequales ; fed vultante eam jam pree-

vintyr

füpponiopera: undeejus nomine venire praede-

pO

ftinationem ad gloriam patet. Argumenta, qui-

jdp

bus probat non dari in Deoiniquitatem, noncon-

t

trariari nobis , patettum ex refponfione rmahu-

. M

jus queftionis, tum ex Art. priore.

if

381. Ae/pondco 111. Exfi $. Auguftinus prae-

TT

deftinationi ex meritis previfis foret reipsà con-

n

trarius, non tamenideo fententiam pr. Art. fta-

bilitam deferereneceffürn forer. . Pro£.7. In quae-

tD

Im Qu

flione, qua utrinque fàlvà ac illesá fide detendi

deatt

poteít, neceffe noneftample&ti (ententiam S.Au-

ecutit

guttiniprefertim fi pro oppofitáparte etiam non

Xiond.

defit autoritasSs. Patrum ; üt patet tum à priori,

d

quia unius autaliquorum etiam Patrum autoritás

du

non facit nifi argumentum probabile: tum à po-

| diuina.

fteriori;quia hocfibi (emper licitum exiftimárunt

i

fapientiffimi 'Theologi; & quidem in praefenti

[iæ) h

materia Petavius ac Maldonatus licét faterentur ,

vili

S. Auguflinum ftetifls pro predeftinatione ad

gloriam gratuita, eum tamen hac in parte relin-

jj

]

xtot

quendum cenfüerunt. Sed queftio praefens eft

ynel

mere fcholaftica , defendíque in alterutram par-

"

Ji

j

]

[]

tem falvà Religione poteft: & pro pradeftinatio-

] hfisl

nead gloriam ex preevifis meritis lat praterScri-

-

yi

^

pruram & Rationem Autoritas Patrum ; üt often-

yn*

fum nuper: ergo. 7/. S. Auguflinus in fimilibus

;uzlesi

qua'ftionibus nec aliis Patribus concedit , nec fibi

y!l

tribuendam effe cupit autoritatem irrefragabi-

yi

lem: ergo fine lefione debiree illi reverentize ab

i

Ls

ejus

s

906

Dr Däo U—NO.

ejuspartibus fecederelicer. 77r. liquetexepift.

Mi

1 1 1. ad Fortunatian. , ubi ita fcribit: /Veque euim

LUE

quorumlibet difputationes , quamtumvis catbolicorum

tppot

€2 loudatorum bominum , velut [cripturas canonicas

l d

babere debemus , ut zobis uon liceat , falvd bonorifi-

effo

idit

centió , que illis debetur , aliquid ineorum [cviptisim-

probave atque ve[pueve , (i. fortó invenevimus, quó

opri

alitev [en[evint , quàm veritas babet, divino adjutovio

fit

velabalüs intellelavelà nobis. . Talis ego fumin feri-

J

fri

f5 d

ptis aliorum , tales voloimtelle&ores meorum. Yrem

inL.de preed. San&t. C. 21.ait : Neminemvelim fic

1j f

comple&£hi ommia mea , ut me fequatur , nifiineis, in

Yaf

quibus me non ervaye per[pexevit. . IVam proptevea

. s.

ao facio libros ; in quibusopufcula mea vetra&tanda

K f

fulcepi , ut zec 1me ipfum: i ommibus fecutum fuiff

II]. Càm. Academia Lovanienfis-

gþatiæ

demon[hrem.

I

q

die 7. Maji 1693. datis Literis ab Innoc. XH. hec

Won i

duo poftulàffet, rmum ut cenfüras Lavanienfern

AX

& Duacenam cum earum juftificatione tueri, &

t,

in iisdem traditam de gratia & pradeftinatione

wf

doctrinam Majorum füorum continuare S. Sedis

T

autoritate liceret: 2dum, ut ab eadem S. Sede

[ino

declaretur ; do&trinam de gratia per fe efficaci &

(ion

predeftinatione ante praevifa merita; nullis ha-

Tttr

&tenus emanatis A poftolicis Decretis damnatam

lm

&enervaram effe ; Pontifex hisin Drevian.1694.

íte

dato recitatis refponfionem hanc fübjungit :

« Quainre veftram erpaS. Petri Cathedram ob-

t

fervantiam fümmoper? laudamus. Verüm quia;

Ti

üt S. Ceeleftinus ad Epifcopos Gallize refcripfit;

Qi

profundiores | difficiliorésque pavtes. incuvventium

j

queflionum, quas latius pevtva&runt, quibereticis

/

T£-

li

Dzr Dro Uuo.

907

lr

veflitevunt , [icut 10m audemus conteimnere , ita 10n

M

von nuece[fe babemus adfirueve; . nec. arbitramur

hr

opportunum , ut in praefens habeatur exactior

Lithtl

illa de divinis auxiliis tractatio, qua' à Prade-

17

cefloribus Noftris Clemente VIII. & Paulo V.

]

yii

inflituta: quia ad confitendam gratiam Dei , cujus

J

operi e9" dignationi ttibil penitus [ubtvabeudum eft ,

d

Jatis fufficere cvedimus , quidquid 4pofloliee Sedis

yilr

fevipta docuevunt. ,

Juxta hoc effatum opinio-

, T

nes de efficacia gratie & modo pradeftinatio-

yinr

nis relinquntur amice Catholicorum contro-

jl

verfize , nec eas, quodcunque fenferit S. Augu-

m/]f(l'ü |

ftinus, contemnere vulr Ecclefia, nec ad(ítrue-

*(hqlllwl

Nam 1. nulla in materia

re neceffe habet.

iil

gratie quaeítio his duabus profundior diffici-

yenli

liórque occurrit: 2. dum dicitur, opportunum

(

non eífe, ut habeatur exactior illa de divinis

gott.

auxiliis tractatio, fipnificatur duas has quaftio-

Il

nes, tam exacte olim diícuffas, declarari non

TT

poffe fine nova exactioréque multorum anno-

n

"

rum tractatione: 3. poftremis rurfus à Cele-

u

ftino mutuatis verbis declaratur, easdem quse-

sl

ftiones, cüm ad fidem catholicam non perti-

2

neant, modeíbe relipiofzeque controverfiz,

m

demptis injuriisac cenfuris, Ecclefià permitten-

te effe relictas.

ii

nf

- 382. INec dicas 1. S. Auguítinus à Ss. Pa«

noh

tribus Hieronymo; Profpero & Fulgentionon

q /

Jl

minüs; quàm à Summis Pontificibus tum anti-

jl

Jl

quis tum recentioribus maximopere laucatur:

!

]

Ejus doétrina ab Innocentio zzzegrá razione com-

j

jl

fifiere , à Cacleftino gunquam [imtre [u[] icionis

r)

Tuthos

M

908

Dzs Dgo üNO.

vumore con[pev[a effe, à Joanne XXII. veriatem

L

in lucem publicam protvaxiffe dicirur: Ejusdem

tünt,

opu[cula cuflodienda 9 vecipieuda. decermuntur à

inpof

Concilio Romano fuüb Gelafio , |ommuiique, qua

lii

S, Doctor de ve&la fide $? condemnatione

l

&Yetico-

fitem :

Ttenn

vum expofuit , fa(cipiuntur à Conc. Generali V.

Collat. 3. Ergo.

INec dicas 2. Fulgent. L. 1.

At v

esdr

ad Mon. C. 30. fcribit ex Libris Aucultini , cun-

é&tos poffe intelligere, quid debeant de pradeftina-

Thayim

xb n

tione Santlorum impiovumque [eutire. Hormiídas

PP. in ep. ad Poffeflorem fimiliter dicit co-

irin

"du

45 mj

nofci poffe ex varüs Libris B.

uffini maxi-

uà ad Profpevum &9 Hilavium, qui

/.

de libevo av-

RUT

mni

bitvio &g' gratia. Dei Romana [equatur £ affeve-

vet. Ecclefta.

Demum que Innocentius ac Zo-

nf

IN

fimus contra Pelagianos, Celeftinus in ep. ad

Gal. Epifcopos, & Conc. Araufican. II. contra

tlie

o a

Semipelagianos definierunt , ex fcriptis ac libris

Auguflini excerpta fünt. Ergo.

ANec dicas 3.

; qui

Benedictus XIII. in Brevi Demiffas preces anno

^nef

1725. dato declarat catholicam doctrinam Tho-

m

DAT

miílicam , maximeé de predeftinatione graruita

& pratia intrinfecé efficaci, in condemnatione

h

Baji, Janfenii & Quefnelli nec indirecté effe at-

Iibl!ul

taffam; pronuntiat eandem effe fanam ; imó fa-

D

niorem & incorrupram; contradicentes defícri-

km |

bit ranquam calumniatores ; denique easdem

Uj

fententias dicit ex Ss. Auguftino ac T homa efle

lat

hauftas, verbo Dei , Pontificum & CCorum De-

itim

cretis ac Patrum di&tis effe confonas , & hacte-

Q

nus landabiliter à 'homiftis effe doctas. Ergo.

iti

llüter

R« ad

v

Dz on Uno.

909

T

E. ad 1mum. Nihil nobis haec omnia offi-

Dd

ciunt, qui tantüm negamus neceffitatem nobis

n

impofitam, quacunque à S. Auguftino extra

i

fidei quaftionem fcripta fünt, ob ejus autori-

IT

tatem amplectendi.

Non enim rmó laudibus

nail

',l

in eum à Ss. Patram & Pontificum corona col-

2

latis vel minimum volumus detraétum, quin &

j t

easdem , quantum in nobis eft , cupimus accipi

tf

maxima cum emphafi &exaggeratione: neque

ymds

|.

2dó finiftram illi füfpicionem aliquam aut ejus

TU

do&trinz afpergimus: neque 3tió opufcula il-

tino

lius minüs cuítodienda, aut fcripta ejus nepli-

n

genda vel dicimus vel cogitamus.

Obfervan-

j

dum nihilominus ; approbationem Ecclefiae per

achh

fe conferre hec quatuor duntaxar libris à f& hác

ep. D)

norà cohoneftatis; 1. quód exprefté conceda-

«t

tur licentia legendi hos libros: . 2. quód eos ju-

d

dicet ad fidei morümque doctrinam;effe utiles:

uj

3. quód ab iisomnem voluntarize herefis fufpi-

l.

TE

cionem abtlergat: 4. quód defümptum ex eo

j

teftimonium. faciat probabile quoddam argu-

:raluin

menrum. Pr:eterea veró notandum, nonunum

jtio

effe S. Auguftinum, cui laudes ille ac encomia

[f t

tribuuntur, fed & alios Patres plures; quod

nbl

maximée conftat ex Conciliis laudatis , ubi in ea-

Mi

dem periodo ac fimili orationis conftructione,

i

nominantur Patres plerique tüm Graci tum

ud

Latini.

d odum W. fimiliter.

Ex allatis

ij J

enim id duntaxat fequitur, quod fidei capita

j

h

circa prdeftinationem , gratiam ac liberum ar-

u)

bitrium, quzque Pelagianos ac Semipelagianos

inter ac Catholicos ex fide difceprabantur; àS.

Au-

T

Dz Drzo Uco.

916

Auguftino rité ac catholicé fuerint afferta; imó

aol

quód is facem fanze doctrinee tum Pontificibus

g

que «

tum Conciliis in hac materia pratulerit: mini-

mé autem colligitur , quod in affertis etiam aliis

Tlom

lonti

& ad fidem non pertinentibus quaftionibus ha-

beat autoritatem falli nefciam ac irrefragabilem;

idis

Tietur

prafertim cüm Pontifices iidem ac Patres five

folitarii five congregati in Concilio defigoàrint

1l eti

Wena

propofitiones accapitula , in quibus cumS. Aue

Am v

guítino coníentiunt, & directé quaftiones alias

d

exceperint,. üt ex num. pr. de Celeftino con-

fiat, & loc. cit. de Hormi(ída. 244 3fium Y

ii

Hác objectione non tangi eam, quam hic ver-

íamus quafílionem ; praterea veró pleraque

etiam funtalia , acargumentum enuntiat. Nam

1. Pontifex univerfim tantüm & abíoluté de-

clarat : « Ss. Auguftini & Thome inconcuf(fa

tutiffimáque dogmara nullis prorfüs Conftitu-

tionis ( Urigentus ) cenfuris effe perftricta. ;

ttütc

2. Huic Conftirutidni refractarios, Janfeniítas

o

nempe &

Quefnelliftas, vocat calumniatores ;

At

qui dicant

Ss. Auguftinum & Thomam, nec

TES; j

non preefatas T homiftarum fententias per eam

360 a

D

Bullam Zire&f? condemnatas ; ad alios enim Tho-

miftarum adverfarios Catholicos , ficut nec illuc

rgf?thcs

dicterium quafi ab illis profe&tum pertinet, fic

j

negc impa&a calumnie nota fpeétare poreft.

',Iib [

3. Diftri&té quidem fub canonicis poenis inhi-

Atf

ber, « ne quis impofterum eo nonfíne calum-

ul

nias flruere, ac diffenfiones ferere audeat:;

l)

Va

'Thomifticam tamen de pradeftinatione ac gra-

tia doctrinam tantiscommendationis titulis non

V

exe

Dz Dso Uwo.

91t

'rin

extollit. 4. 'Thomiftice fcholee id folüm tribuit,

T

quód eas fentenrias laudabiliter docuerit, eás-

: n

que * ab ipfis Ss. Doctoribus, Auguftino &

4

"TThoma fe haufiffe, & verbo Dei, Summorum

ul

Pontificum ac Conciliorum Decretis & Patrum

dictis confonas effe, commendabili ftudio olo-

:abäicm;

relt

rietur.5 Quibus verbis feholafticae difputatio-

gnär]*z.' |

ni etiamnum permittit, an ejusmodi fententiae

$À

revera haufte fint ex Ss. Do&toribus illis, aut

ssl

num verbo Dei, Summorum Pontificum Con-

T

ciliorámpue Decretis, & Patrum diétis reipsà

7781

confonent.

(2

SARPIGULUS..V,

'aque

Nul

Quinam fint Effe&lus predeflinationis 2

p

nali

383. NTO:«. Effe&us predeftinationis uni-

il

verfim dicitur omne id, quod ex

i

virtute pradeftinationis ab eeterno factz fit in

vb

tempore cum ordine ad gloriam. Ad ejus pro-

t0re |

prietarem communiüs requiruntur condiriones

l

tres; rmó fcilicet ut effe&tus hujusmodi fit à

* eif

eo autore, juxta illud ad Ephef. 1. v. 3.: Qui

Tlo

Venedixit nos in cmmi leneditlione [pivituali in ce-

iif

lflibus: 2dó ut detur ex meritis Chrifti, ibid.

l

V. 5.: Qui predeflinavit vos per J Efum Chriflum:

tl

3tió ut actu ad gloriam perducat five formali-

j

ter five difpofitivé, juxta definirionem S. Au-

T

guftini: Predeflinatio efl preJcientia eg prapara-

2

vatio Dei, quibus certiffnnà libevantuv , quicuuque

libevautur. — Porro ad 3. claffes reducuntur, de

j

;

quibus propofita quaftio agitari folet.

Imaà

€otni-

Ü

—

Sec

912.

" Dg Dszo Uwvo.

continet bona füpernaturalia, quee omnia ve-

ililià

niunt füb nomine vocationis, juí(tificationis &

jftific

lorificationis: 2da comple&itur bona entitari-

Ti a

vé naturalia, qualia fünt nativitas ex bonis pa-

mitig

rentibus , bona indoles & educatio, occafionum

torif

peccandi remotio , fraternacorrectio , bona ex-

tlent

empla eliorum , predicatio Evangelii , vira lon-

torpt

ior vel mors preematura, ubi eft falutis occafio:

D

3tia continet mala tum phyfica, tu

m moralia,

df

culpz ; quó etiam fpedat

eáque five poeneefive

nns d

ermiffio peccati.

De omnibus his claffibus

vf

queítionem refolvemus, fed breviter, pro-

d

terea quod ex füperioribus jam pateat; qi

i

ad preecipuam difficultatem refpondendum fit.

3nf

-.384- Dico 1. Efficax vocatio & juftificatio

Ya

)

Electorum,

eorümque plorificatio fünr effectus

i

pracdeftinationis adaquaté fümprze.

Prob. Ad

Av

Rom. $. v. 30. Apoftolus ait: Quos predeflina-

hr

vit )

bos €9 vocavit; eg quos vocavit , bos €7 ju*

ATR

fhfcavit; quos av

em juflificavit , illos €9' glorifica-

ügl

vi. Er Fulgent.

L. 1. ad Mon. C. 3o.:: Omnia

Md

€9 verationis mo[ire initia , €9 juflificationis aug -

Mim

premia in pradeffinatione

qnenta, e9 glow']ïcatz'oni:

itri

feimper babuit Deus &c.

Conf. 'Tum quia his tri-

bus conveniunt omnes conditiones effectüs pra-

tlg

Bd

deftinationis: tum quia hec tria conftiruunt

lm

perfectam & integram liberationem in fenfu S.

m

Auguflini: càm per pratiam actualem & habi-

libs

tualem homo libererur à fervitute peccati; per

Wt

gloriam autem ab omni miferia & corporis

n

animae: tum quia ad heec tria revocantur om-

n l

nia dona füpernaturalia; ad vocationem nempe

gauxies

d

-

"ps Dso Üwa.

914

Ya V

aüxilia pratia tam externa quàm interna :

- ad

10

entti

juftiicationem habitus Virtutum "Theologica-

rum ac füpernaturalium , dona Spiritus Sanéti;

p

i[ont

pratia facramentales & perfeverantia finalis; ad

Blorificationem principia ac dona plorie tum

nl

efTentialis tum accidentali

jtule

/

8, five animamþ five

[

|

Corpus refpicientia,

occaffp:

il

]i

Dixi t.: Efficay. vocatio ? juffificatio ; quia

il

effe&tus pradefítinationis non eft ex 3tise condi-

p

tionis defe&tu gratia illa, quae effectu caret om:

T

D

ni: fi tamen aliquem (altem effectum habet,

n

V: g. difpofitionis ad converfionem; vel fi ha-

p

m

buit quidem effe&tum, íed qui' poítea per pec-

catum fuerit deletus, fimpliciter adhuc effectus

fcat

fecdu

predeftinationis appellatur; quia in primo cae

Íu ver? ac per fe, in fecundo autem quatenus$

j.

li

revivifcens per füb(equentem paenitentiam , ad

Bloriam conducit.

2. P'ocatio €7 Juflificatio ele-

Gorum; quía reprobos , quibus ee dantur ; actu

ad gloriam non perducunt.

3. Sugt effettus

Om';;

predeflinationis adequaré [umpte; fi enim prees

"La

deftinatio fümatur inadequaté ac pracise ad

p

gloriam , fola ploria eft ejus effectus; üt ex Ar.

j U

r.liquet: fi fümatur precise ad pratiam; hu-

y(re

jus effe&tus tantim eft vocatio & juftificatio;

d

cüm decretum danda pratie vel predefinitio

TR

formaliter efficacem plorie intentionem * nec

4

habeat nec prafüpponat, & gloria modó de-

l Pf(

cernatur abfoluté poft pravifa merita, uti fü«

yir

periüs eriam eft dictum.

H« tamen ftnini«

j o

mé impediunt, quominüs finguli fiat effectug

u

pradeftinationis fibi fingillatim correfpondentis,

Q

N

. Mmm

1

9

ss

kDE Dro I:Iixxo.

914

"n

& fic etiam omnes predeftinationis adeequatee;

quia ad poftremam effectüs praedeftinationis rà-

Ml

tionem falvandam, füfficit certó gloriam fecu-

Tij

turam, quod etiam ex fcientia conditionata &

rongï

decreto dandi gratiam absque efficaci glorie

Q

intentione cognofci haberíque porett.

j

: 385. Dico /1. Simili modo pleraque bona

tl

naturalia numerari poffunt inter effectus pre-

fun;

deftinationis. Pro/.'l'um quia plerisque n. 383:

pff lii

enumeratis conveniunt tres ibidem affignatee

t |

conditiones, ür fingulas percurrenti conítabit:

In]

tum quia eadem commodeé reduci poffunt ad

ths(

dona gratie externa vel ad occafiones , quas

frci

Deus affümit ad providentie fuz finem fua-

148

vius obtinendum. Dixi: pleraque; quia aliqui

Vr

excipiunt nativitatem , & bonam indolem. Et

m"; (

uidem fi nativitas fümatur velut pro ipfa rei

LUR

fubftantia & hominis creatione, recté negatur

Jixta

effe preedeftinationis effe£tus; cüm ad eam pr&-

litj 0]

fupponatur, unde & S. Aug. ep. 105. ait:

VY

Chriflus pro u

Jlis , uz bomines condereutur , fed pro

;

Si tamen

ampiis smortuus efl , ut. juflificarentur.

I'OP

nativitas fumatur comparaté ad accidenti

a feu

Qp

circumftantias, v. g ad tales parentes; rale tem-

b

N

pus ac locum, talem indolem; neque hac de-

W

ber prefüpponi ad pradeftinationem , neque

4

à Dei fingulari dono ac meritis Chrifti excipi-

pon

tur, neque fu pernaturalitatem quoad finem ac

TItig

Dei ordinationem faltem excludit; íed potiüs

Ten

confert áliquid ad gloriam confequendam, qua-

r

tenus vel faciliüs vel connaturaliüs gratia eiie-

Rn

étum faum obtinet: quare & S. Auguftin

.

de

e

th

»

DE DEöälUNO

EUS

Qu

L. de don. perfev. C. r4.ait: Ex quo appaver,

tlont

m

balere quosdam in ipfo dngenio divinum zatuvalitev

imnumis intelhgeutie , quo moveamtur ad

fidem , ff

ia

conpvaua [uis thentibus vel audiaut

'i g!oriz

verba , vel figna

con[piciant &c.

je i

385. Dico I/I. Mala quidem phyfica &mo-

ralia poenze effectus preedeftinationis dici-pof-

j

unt, peccatum veró non item,

1

nec peccati

permiffio.

Prob. 1: $9 2da p. Hsec enim

ügnatæ

T

mala inprimis funr à Deo, juxta Ià. 45. v. 7.:

Fgo Dominus creans inalum: deinde (ünt ex me-

n i

ritis Chrifti;; quia funt Dei: donum & fignum

qua&

ii

fpecialis amoris divini, juxta illud ad Philip. z.

V. 29.: Fobis donatum «j pro. Chvifio z2 [olim

liqu

B

utin eum credatis, fed ut etiam pro illo patiami-

UH & Prov.3. v. 12.:

?h ïei

Quem enim diligit Do-

minns, corribit: demum conferunt ad eloriam,

,egafllf

juxtaillud A&. 14. v. 21.: Pev multas zvibulatio-

n

[»

Wes oportet 1105 zutvave in vegnum Dei; & ad Rom.

*

8. V. 28.: Scimus, quomam diligentibus Deurts

n

tiri

0mmia. coopevautuv àm bonum, i, qui kcmza'üm

propofitum . vocati funt Jan£i; hic veró de affli-

í

£f

ionibus api certum eft. . 47j2 pars patet ; quia

peccatum nec eft à Deo, nec per Chrifti merita,

( lk-

'nec confert ad gloriam confequendam. : Prof.

d

472 pavs. Permijífio peccati non eft gratia, fed

71

pouüs gratie negatio , adeóque nec eft ex me«

2

ritis Chrifti, neque confert ad falutem obti.,

j

nendam , fed ab ea removet: non proficifcitur

rd

€x antecedenti intentione Dei perducendi ho-

) Cf'rf'

minem ad

gloriam.

Caterüm quod S. Aug.

yniüui

iv. C. 13. dicat , Superbis effe utile cade-

Li

L.!314.» deC

ve

þme

E

€

h

916

,

VDFL Dro Uxo.,

furat

Yé

in apevtum aliquodeg manifcftum peccatum , i

tinti

de [ili d.

ifpliceant , item quod dixerit nonnemo:

tia t

Perieram,

nifi perüffen ; vade quidem colligi po-

teft, peccatum ejüsque permiffionem prebere

t

üqa

occafionem, quà Deus uratur ad bonum inde

eliciendum : minime veró , illa tanquam Dei

p

tia à

dona dari ex meritis Chrifti , aut conferrequid-

ter [

piam ad falutem.

Iu

Wi

CAPUT IV.

m

. De Providenia Dei circa. Reprobos,

D

-

fj

Rovidentia Dei circa eos, qui in ftatu pec-

lo

cati mortalis five ante five poft adultam

P

UTO

etatem mortui damnantur, vel in bonum

j2

eorum effe poteft, vel in malum.

Quantum

lf

luntate anteceden-

Texc

enim eis falutem &ternam vo

a

te cupit, indéque gratias füfficientes decernit ;

ET

quin & a

&us bonos non raró preedefinit; eate-

QO

nus in reproborum bonum cedit ; ve

nírque füb

rnatura

lis nomine, de qua in

J5 r

providenriee fupe

tültg

dente pluribus differuimus:

Cap. 2do praxe

t

quantum veró eos

dem rejicit aut excludir àdo-

lm

nis fupernaturalibus ;

& deputat five ad culpam

d illorum incommo-

"p

five ad peenam; eatenus à

dum ac malum fpe&tat , vocatürqu

e reþrobaEiAO,

eXlgu

um

Iqui

de qua nobis in prarfens fermo oritur.

t or

ver ea non minüs, ac faprà de predeftinatione

I

relatum eft, vari& ab Antiquis definiatur, à

Atlg

illius quoquee

xemplumdiverfimodé accipi come

füevit: adeó;

ut rejectio à donis gratiee & glo*

lul

n

t& fumpta;

xig dicatur eíle reproþat,io gdægua

fuinas

.

Dzr Dzro UNO.k

€

517 ,

11 d

fümatur veró inadequat? ; fi reje&tionem ab uno

YIe0:

tantüm ejusmodi dono fpeCtaveris. Magis ufi-

f

tata tamen & flricta ufürpatio eft, fireprobatio

ydat

accipiatur üt oppofita foli electioni ad gloriam;

m

in qua acceptione communiüàe jam dividitur in

ml

pofitivam & negativam. . Pofitiva eft preefcien-

tia & decretum, quo Deus ab seterno efficaci-

rter ílatuit aliquem damnare, feu excludere à

regno celorum, & inferno addicere : negati-

va à variis varié explicatur. . Alii enim eam fü-

munt pro nuda preeritione in gratuira electio-

n

ne ad gloriam, vel pro rnera omiffione inten-

tionis olorie : alii pro pura nepatione gloriz,

pEC

üt hec eft beneficium indebitum: alii eam five

lram

ml

per actum pofitivum, five per negationem aut

Wil

fufpenfionem actüs explicant, cujus objectum

d

(

fit exclufio glorie mera (ine aliquo pofitivo aut

sf

poena.

Plura addere de reprobationis natura

&.affe&tionibus opus haud videtur; partim

du

jb

quód de his non moveatur controverfia alicu-

jus momenti: partim quód, fiqua etiam diffi-

lua !

: m |

cultas videri poffit, facils folvatur ex iis, quae

circa has quefliones de preedeftinatione difpu-

d

tavimus.

Fidei tamen dogma contra Calvini

pl

blafphemiam aliorámque errores ftabiliendum

yto

TU

exigit; ut, quomodo reprobatio pofitiva fiat ,

inquiramus. Nec minüs afferta in priore Capi-

(f

te predeftinationis ratio poftulare videtur, ut

i

quafi complementi in morem aliquid de repro-

Qu

batione negativadicamus: quibus demum non-

oe

nulla addere de rejectione à gratia & reproba-

bit, ut praefens Caput cum

"

tipnis effe&tibus juva

fi

Mmm $3

pra-

Naisassf

-

|

918

DE Dso Uxo.

precedente, finon tractandi ordine, faltem pa-

pred

9 ni

ritate argumenti correfpondeat. : His omnibus

velut appendicem fuübjungimus, qua de hare-

tG

jrimi

fi lpræde&imatliana ïgitatur , -con;rqver(ïanj.

]tob;

-

r à

. ARTICULUS I.

u

n & poff quod peccatum previfum fíat vep

voþafz'q

foiff.

. pofitiva à glovia ?

fer

f

387. NTOt«. Oppofitarum Veritati CatH'ol»icæ

A fententiarum triplex circa hanc qua-

m

Afoner

ftionem clatfis affignari poteft.

15 preter

Predeflinatianos antiquos. complectirur ma-

m [

fl

ximé Calvinum, ejásque fectatores Antela-

pfarios, maximé 'Theodor.; Bezam & Joannem

m

ln

Pifcatorem. | Docuit is L. 3. Inttit. C. 22. $. 3-

& 11. Item C. 25. $. 2.; Deum ex mero fuo

9rybax

ilotm

arbitrio, absque ulla ex parre hominis culpa;

atque hinc ante previfüm quodcunque pecca-

Àts

tum, aliquos exclufiffe à pgloria, & inferno

lïïgil

deftináffe ;

cui

doctrinze

tam |horrende

ADr

non mitiora coníectaria tum ibid C. 24. tum

ilün

L. 1. Inft. C. 18. adjunxit, nempe Deum his

dum;

reprobis negare fidem & omnem gratiam , eos-

ia q

dem impellere ac necef(fitare ad peccandum , mi-

VOnty

feréque decipere acilludere, 242 continet Poft-

ho

lapfarios, qui prius dogma emollierunt, quód

i

reprobationem illam cum fuis corollariis paulà

1

hi

alirer explicatis affererent non fieri nifi confe-

QU

quenter ad pravifionem peccati originalis.

T

Eandem rationem indicaverat Calvinus in An-

- t

5.de

T

tidoto Concilii Trid. /paliïm , iteme. 3 &

pr&-

i

DE Dgo UNo:

919

mp

predeftin., ac L. 2. Inftir. C. .5 Janfenius Ve-

Yb

Nam L. 1o.

ro nihil immutatum adopravit.

ts

de Gr. Salv. per quinque priora Capita, ubi

T

primüm expofüerat, pradeftinationem ac re-

probationem angelorum factam effe dependen-

ter à previfione meritorum ac demeritorum

ii

actualium ex eorum parte, idémque futurum

fuiffe, fi ftatus innocentie in Adz pofteris per-.

feveráffet ; aliter rem habere poft primi Pa-

xälicæ

rentis lapfum ftatuir. Hic enim r. docet, Deum

ïquæ' 15 V

pro mero füo beneplacito & antecedenter ad , -

p

omnem tum operis tum voluntatis previfio-

[

nem felegiffe alios ex maffa perditionis & libe-

i

randos decreviffe, alios veró reliquiffe in ea-

nem

dem maffa, & exinde liberare pofitivé noluiffe:

»

2. hanc reli£tionem admittit effe pofitivam re-

ol

j

probaiionem, quantumvis Deus proprié non

i

ettormet novum decretum antecedens , reliétos

«

illos damnandi; propterea quód ifti propter

fut

ij

originale peccatum jam obnoxii fint fententiee.

ii

damnationis: 3. negat quidem Deum per fe

tU

ipfüm homines neceífarió adigere ad peccan-

J

düm ; vult ramen non electos neceffarió pecca-

&0y

re, quatenus relicti fant in neceffitate peccandi

T

contracta per originale peccatum, & auxilio

Yi

ver& füfficienti feu pratià medicinali deftituti:

quai

unde 4. pro caufa reprobationis pofitivae abío-

paü]ü

lut& coníiderate a(fienat. peccatum originale;

gnf&

quia quamvis adulti; qui contraétis peccatis

j

actualibus moriuntur, etiam propter hec dam--

b

nantur:.tota tamen concatrenatio peccatorum

& fuppliciorum radicaliter' & mediaté in peccari

Orl..

d

Mmm 4

j

i

Á

929

Dz Dzo Ur»;,o.

originalis meritum referenda videtur. /312:'0

Deus

conftituitur. ex anriquatis Catholicorum quo-

& ii

rundam fententiis, qui quidem ftatuunt à Deo

ii

neminem addiei peeniszeternis, nifi vel propter

diten

peccatum oricinale non dimiffum, vel propter

*

UR

Deccata aCtualia; volunt tamen Deum vel ante

m

prévifüm quodcunque peccatum ex fola (üa

ttpo

, voluntate aliquos pofitivé excludere à gloria;

exdl

tanquam à beneficio indébito , vel propter pec-

^if p

catum originale velle nornullos exclufos à

[2

xj;num.

j

ria, & hinc etiam iis vel remedium contra hoc

* Dus,

peccatum , vel eo dato gratias efficaces negálfe:

- m

utrique ramen negabant blafphemias, & erro»

m

xcs à Calvino & [Janfenio annexos.

OT

.388. Dico . Deus ante previfum quod«

— m

cunque peccatum neminem pofitivé reproba-

m

!

T

vit nec etiam pofitivé exclufir à

gloria; velut

MU

À beneficio indebito.

Mf

Prob. yma p.. L. ex Scriptura, 1mà quidem.

clüm)

Sap. r1. v. 25. dicitur de Deo: 2Diligis omnia;,

* Md

que Junt y €g uibil odifli eorum , que fecifli.. Vbid,

dl

C. 1. V. 13.: Deus iorzem non fecit , aec Letatut

[

n pevditioge vivorum.

Et Tobie G. 3. v..30:2

(n :

Non. enim deleclavis 1n perditionibus uoflvis : evgo.

*

LY

a

creaturis de-

Deus ex f& & non provocatus

lllü)'tg;,

cretum reprobationis non fecir.. 2dó Sap. 12.

ltm,

v. 15. ita Sapiens Deum alloquitur: Qu f5 jt-

La

ffus , 3uff? omiia, difponis: ipfum quoque, qui nom

[ ;

j

debet puuiri, condemnare extevum exiflimas à.tua

-/ SZI]IM

virtutez virius enim tua juflitie initium efi : ergo.

;j

X

ante pravifam ullam culpam repugnar juíte

fl

ht

Dci provideniie, quempiam reprobari ?tig

p n

EO d

z

f

2

D& Dro Uxo.

$21

3

Deus in tem

pore neminem excludit à gloria;

n

nl

& damnat ad infernum ni(i propter peccata

üt liquet ex (ententia Chrifti Matth. 25. v. 4I.

:

Y

hi

dicentis : Difcedite d sne maleditli ia iuem eter-

!f

M

"um , qui pavatus.efW diabolo cg augelis ejus :

d

d

N

efi-

vivi emun; $9 mom dediflis mibi umunducare

&c.:

(

dU

ergo & neminem ab eterno decrevit à gloria

excludendum, ac füppliciis eternispuniendum,

r

Y al

nifi propter previía ejus peccata; quia, üt

] gxo'

num. 365. in prob. ex Ratione oftenfüm eft,

1 ho

Deus, quo modo rem confert in tempore, ea

olli

modo prede(tinar ab eererno. — /7. ex 7Yadizio-

erto

7e. 1mó quidem ex Conciliis, inrer qua Arau-

ficanumlII. Càn.25. fic ait: Zoc eziam ficundüm

T

Fidem Cetbolicam cvedimus , quód acceptá pev a.

o

prifinumgvatiá , oumues bap

Fa5 Chriffo auxiliau-

w

fe & coopevante , que ad falute

"m aniuue pertinent,,

polfrut & debeaut , Jf fideliter. labovave. voluerint

i

adimpleve: , aliquos verà ad malum divind poteflate

n

pradeftinatos e|Jé non folum nou credimus , fed etiam,

D

f fuat , qui tantum malum cvedere velint , eum om-

nf

n

]

a deteflatioue illis anatbema dicimus.: V alentin. lT.

u) li

Can. 3.: Fidentev fatemur pradeflinationem: eletlo-

ü

vum ad vitamy g pradeflinationem impiorum ad

T

suortem : 3n ele&ioue tamen [alvaudovum inifevicor-

p^.

z

diam Dei pracedere tmeritum bonums án damnatio-

|

jl

We autem peviturorum nevitum. malum

prece-

dere yuftum Dei judicium. Tv

id.Self. 6. Can. 17.3

H

j

Ü

Siquis uflificationis gratiam uouufi pradeftinatis

. &

il

a6-vitam coutiugere dixerit, veliquos verà omues,

ii

qui vocautur , vocari quidem , féd gvatiam zen acci-

F.

pere , utpote diviná poteflate predeflinatos ad malut;

pu

mrm 5

400«

aE

X

922

Dzs Dro Uwo

M

anatbeima fit... dó ex Patribus , de quibus pra-

fertim evo Apoftolico proximis Centuriatores

ilena

fution

Magdeburgenfes ipfi Cent.2. C. 4. fic (cribunt:

tj

« e praedeftinatione ia docuerunt, ut quan-

1inis

rum ad utriusque hominis fcilicer & diaboli la-

píüm aertiner, negárint cum farali neceffitate

ijlldi(

contigiffe; nec predeftinationem in eo Dei;

(it;

Ariam

(ed preefcientiam folam admiferunt,, Hinc pr&-

termiffis S. Juftino tum in Apolog. ad Antonin.

ia

"

fiiem

tum in dial. cum Tryph., Cypriano ep. 52. à

Antonianum , & aliis alibi referendis fufficiat

üra

liref

laudáffe S. Auguftinum, qui dogma fidei pro-

-

bat inprimis ex Dei providentia, dum L. r9.

n

Ted

de Civ. C. 13.: Deum [apientiffonum couditarem

I

& juftiffmum ordinatorem dedi|[e bominibus qua-

dam lona buic vite congrua , €o pa&o. eequiffao,

P

;rima

ut quicunque talibus bouis ve&te ufus fuerit , accipiat

ampliora atque ineliova , ipfaim

[cilicet immortalita-

'30) d

quà autein perpevam fiéc i

la

1 Du

,tis pacem €g gloviam ;

accipiat , j biec omittat :

deinde ex Dei juftiria;

jtul

Beonus eft Deus,

(l

dum L. 5. conr, Jul. C. 18. ait :

juftus eft Deus;. poteft

aliquos fine snevitis liberave,

&

m

quia bous eff : uom pot

efl quemquam fiue malis ne-

vitis damnare , quia juftus f]5 quod p

füm L. 4.

mj

li-

DAR

C. 8., ferm. 14. de verb. Apolt.; ep. 106. a

bique cont. Pelapianos urget ex damnatione in-

AL

fanrium non baptizatorunr exiftentiam peccati

Npt

originalis demonftrans: irem ex duplici princi-

lnum

cipio generali, quorum alterum L. 13. deCiv.

li,

ftatuit his verbis: //d malum creaturae prior eff vo-

z

luntas creaturee ; ad bonumveró ejus prior eff volun-

Iepu

tas Creatoris ejus : alterum verà L, 3. de lib. arb.

]

. 1g.

p n

VDE DEO Uno.

923

]u

C. 18. ita profert: Onis pena fi jufla eft , pecca,

Id

s

11 ex

&i pena eft, €9 [upplicium uominatur &c

lt

Katione. 'Tum quia reprobado vel formaliter

u

eft judiciurn, üt plurimi ex pracipua hujus no-

lol

minis fignificatione docent: vel faltem incipit

i

à judicio, quo quis judicarur indignus eternae

o ]

vite, & dignus füpplicii &terni, adeóque no-

u

titiam deliéti füpponit : tum quia reprobatio

yoni

eft actus ju(litiee vindicativee, qua nequit ho-

f

minem priüs deputare ad poenam, quàm pre-

jf

fciat culpam: tum quia, fi illa etiam permirta-

J

|

n

;

"

tur effeactus merz poreftatis & dominii in Deo,

7 Ig*.ï

tamen ab ejus bonitate plurimüm recedir, &

(j

confectaria illa horrenda alibi fari

ks refutgra ne-

qitæ-

ceffarió inferr..

JH

Prob. 2d. p. iisdem. argumentis; tüm .qruia

jj

/

prima & precipua pena, in qua ftat damna-

ii

j

tio, eft peena damni feu, exclu(io à gloria; unde

"1]

& parvuli fine remedio contra peccatum ori-

lfm

ginale decedentes veré damnati dicuntur: tum

DZL'E)

quia nullum defa&o eft medium inter exclufio-

iil

nem à gloria & inter deftinationem ad peenam:

j

j n

tum quia illa exclufio à gloria non habet pro

"

termino carentiam beneficii indebiti, fed priva-

T

rtionem & peenam ; cüm licét beatitudo non de-

Y m

beátur natura vel fecundüm fe fpectateze vel cor-

d

rTupt , deberur tamen naturee üt elevate a

[i[lEI'

ilum finem, vel ut reparatze per mortem Chri-

3CiV.

fti; fi peccatum non obítet, & Chrifto com-

7[2 u

paffi fuerimus. | Couf. . Quia hac reprobatio

i

repugnat regulis illis peneralibus ex Scriptura

Du

1e5

ac Tridentino defümpris: Pejdifio tua x

,Jl

ïüg-

z

$

Dz Dzo Urriro.

924

tantummodo in me auxilium:. & Deus Heninem o«

deferit , mifi ab eo defevatur.. Ttety illi Fulpentii

lim C

nu

&d Mon. L. 1. C. 26.:: Quefo, Monime , ut bunc.

locum Pauli attendas . notum námque eft , ivam —

tden

Dei won po[fe dici , uifi cveditur imiquitas praceffi]es

E

lo

Ícilicet ex illo ad Rom. 2. v. 9. 47l

uia hec

.v

voluntas pofitiva excludendi reprobos à gloria

11915

non ftat cum fincero affectu omnes homines

Vrj

falvandi; cüm illa, tefte Alvrez Difp. 54. con-

7

cluf. 5., importet folum actum conditionatum

Mdam

in Deo, quo veller falutem omnium; nifi ex

tilbi

hoc impediretur pulchritudo univerfi, & uni-

li

ver(ale bonum divinge juftitiee ac mifericordia:

& in

x

quz eft velleitas , non volunras & fincerus affe-

DI

&us. — /]I. Quia hec fententia; licét non dicat

lj W

àDeo reprobis injici neceffiraem infallibilem

E

incurrendae damnationis, & confequenter ma«

]à agendi ac carendi mediis neceffariis, üt pro-

,

fiterur Calvinus; tamen reipía admittit, quod

ts

verbis negat. Nam cüm reprobatio illa fit actus

m

divinz voluntatis , non conditionate , fed abío-

1 eo

lutz , quee antecedenter f& habeat ad preevifum

lmd

omnem confenfum , & non poffit non impleri;

giam !

non poteft relinqui voluntati humanse poteftas.

Mppg

fe vindicandi ab illa exclufione à gloria; nec da-

lm e

ri auxilium, quo poffit bene agere; ac obtinere

A (

xoriam, fed feligi auxilia non tantüm ineffica-

fitiot

cia fed etiam iníufficientia: quod ipfüm eft

D

unicum caput & ori

r

Ímatum.

g;o. Cglvmianorum potie

lu)

tlf

385-

LT

D'E Dro UNDA.-;

gir

f

: . 889. Dico II. Deus poít pravifüm pecca-

Fng;mi

tum originale, üt ab hominibus. precisà con-

gt

tra&tum, non ftatim propter illud folum & in

ij

eodemrationis figao pofitivé reprobavit aut ab-

. " foluté exclufit ullum à oloria. Prob. I. Ezech.

i

18. V. .23. dicitur!: /Vunquid volumtatis mee efl

j glore

mors impii , dicit. Dominus Deus,. €9 uon ut con-

yomii

wevtatur à viis fuis ? vivat; & 2. Petri 3. v. 9.:

j (00

Patienter, agit propter vos ; noleny aliquos perive,

J

fed omues ad penitentiam comcerti.

In his ac fi-

jlid

milibus locis Scriptura loquitur de homine con-

du

fiderato coníequenter ad peccatum oripinale:

d

fed in iisdem clar& excluditur omnis voluntas

dffe

antecedens perditionis hominum ac damnatio-

dii]

nis: ergo.,

j

Corf. Deus poft previtum Ade

peccatum & originale omribus proprium ha-

a

buit voluntatem falvandi omnes, üt ex dictis

j

num, 316.conítat; & Chriftus mori pro om-

qu

nibus decrevir; üt ex Tract. de Incarn. füppo-

?mh'

nimus: ergo non flatim poft previfüm illud ac

h

in eodem rationis figno potuit habere abfolu-

SIU

tum decretum damnandi vel excludendi quem-

M

l d

»piam à gloria: quia manifeft? repugnat, Deum

ii

fuppofito peccato originali finceré, & quan-

C dl

tum eft ex fe, efficaciter voluiffe omnium falu-

ii

tem ac remedium fíàlutis, & tamen in eodem

i

t

rationis fipno absque alia conditione vel caufa

u

previfa fimul efficaciter & abfolutà voluiffe mul-

p

torum interitüm vel exclufionem à fàlute.

Prob. 11. Peccatum originale per gratiam ba-

.'ptifmalem dimiffüm non eft caufà reprobatio-

poft

H l,lxisv aut exclufionis pofitivae à glcïria: ergo

prae

ss

]

1

926

DE Dro Uwo.

previfum peccatum originale ür preecis? con.

prim

fitota

traétum & propter illud folum Deus neminem

Tant

pofitivé reprobat vdl'excludir.

ZAnt.

TOb. i.

j

ll dänlf

&terR

juxta Apoftolum ad Rom. 8. v. r.: JVi

(ida

auationis eft ia d5, qui funt in Chrsflo SEfu; &

ilom

juxta Trid. Seff. 5. in decr. de pec. orig. num: 5.:

Jn venatis mibil odit. Deus, quia nibil eff dumnatios

Cf

&tam

vis düs , qui veré con[cbulti funt cum Chriflo per Ba-

prifina im iorterm : íed multum damnationis in

0n €

dl

1000l

iis effer,. fi originale peccatum licér dimiffurn

foret caufa reprobaiionis: ergo.

2. Florentin,

T q

tipin

in decreto Eugenii docet, effectum Baptifmi

effe remiffionem omnis culpa originalis &actua-

Nl ]

Tittu

-

. lis,.omnis quoque peena pro ipfà culpa debitae

Wi

adeó ut fi baprizati moriantur, antequam ali-

]:

j fin

quam culpam committant , ftatim ad regnum

r

ceelorum & Dei vifionem perveniant: "Triden-

tinum autern SefI. 6. C. 14. declarat, per Ba-

LY Qu

ptifmum tolli non tantüm paenam eeternam fe

' & temporalem: fed hoc foret falfüm, fi origi-

Atv

AC

nale peccatum foret caufa reprobationis; tum

!

quia dimiffo quantumvis hoc peccato ob illu

d

Smc

reprobationis antecedentis decretum non dare-

tur facultas perveniendi ad Dei vifionem: tum

tj

d

quia pcena peccati originalis graviffima remane-

-ret in illa reprobatione: ergo. ' 3. Trid. Seff. 6.

m

üüm l

- C. t. affirmat, caufam finalem juftificationis effe

! vitam &ternam; eos, qui jüftificantur, ado-

le]hüe

Yi

piari in filios Dei, ac heredes fieri vitae ater-

A PQ

ng , ungíque & fignari Spiritu promiflionisfan-

&o, qui eft pignus hareditatis noftrae; acci-

Chri

Vr

pientes chri&ianam juftitiam , jubgri eam ,

ce.u

pri-

[

1

Va

Dr Drzo Uxo.

Á

p

d. primam ftolam alteri ab Adamo acceptee füb-

d ftirutam, confervare immaculatam ; ut eam per-

]

,

J

erant ad tribunal Domini, & habeaut vitam

i

j

jj stermam: fed falfa haec omnia & fruftra forent

o

icta, fi in juftificatis origihale peccatum ni-

Qoj.

hilominus canfa reprobationis foret: ergo.

hm

Conf. Sicut quod eft caufà reprobationis, eft

j

etiam cauía poenee seternee; fic é contrario quod

jonist

non eft cauíà poeng eternze, non eft caufà re-

af

probationis; cüm eadem fit ratio reprobatio-

j BI$) quae eft condemnationis: íed peccatum

jl

originale, quod in hac vita remittitur, non eft

cauia peenee etrernae ; quia remiffo peccato, re-

ebit

mittitur eterna peena ei debita: femel autem re-

(

miffà culpa nunquam amplius redit; cüm dona

Tj

Dei fint fine peenitentia: ergo. — Probatio ulte-

Tior tum ex erroneis Janfenii corollariis, tum ex

r

xd

lis quee Art. feq. dicentur, haberi poteft.

390. Dico Ill. Deus pofitivé reprobat,

u

jo

parvulos quidem non baptizatos propter pecca-

D

l

j

tum originale , adultos autem propter peccatum

ï))ill

jl vel originale vel actuale, vel utrumque uíque

ii

ad mortem durans & períeverans, & füb hac

.U

conditione à Deo pravifüm. — Proj. 1ma part.

r

Quia quidquid Deus in tempore exequitür ,

i

ab eterno decernit; & in mente Dei datur;

»

j

/ |

.cüm Deus nequeat vellealiquid de novo aut in-

teligere: fed Deus exequitur reprobationem

[

pofitivam in tempore; ütde angelis reprobis ex

2. Pet. 2., de hominibus autem ex fententia

P

j

Chrifti Matth. 25. conftat: ergo datur jam ab

&terno reprobatio pofitiya, (eu Deus pofitivà

I;du

re-

pfl'

"a

——

928

. Deg 1526 UNö.

2

reprobat. Unde &Conc.Valentin .

üfh. äsä.cit*, 5 fü

(il d

ait: Fidenter fatemur. predeflinatiouem electorum

W:'æ ,

ad vitam , ? pyeede[linatiouem. impiorum ad or»

DT

ton &c. — Prob. 2d. p. Eadem ex parte hominis

reprobi eft cauía füz reprobationis, qua eft

TET

jtei

condemnationis: fed in his parvulis tota cau-

Q d

fa damnationis eorum eít originale peccatum ad

mortem ufque perfeverans: juxta illad Chriftl

Coyf

(tire

oan. 3.:- /Vifi quis venatus fuerit ex aqua &g. Spi*

qitu $., mon potef intvoive in veguum Dei: evgo

ïlïï p

Wi

& illud folum, àt previfum ad mortem perfe-

veraturum , eft caufà reprobationis.

Idem at«

j PET[CV«

Y

gumentum tenet de adultis cum folo peccatao

origina!i non remiffo decedentibus : facilé eriam

Iu

Md

applicari poteft ad declarandum illud tanquam

caufam partialem reprobationis in adultis, qui

b/ixoj

0s

originali non dimiffo addiderunt peccata actua-

T

li. Reftat iraque dicendum de reprobis, qui»

bus dimiffo ori

inali infunt a&tuale unum vel

D

;

dv

plura mortalia

ulque ad mortem perfeverantia:

de quibus Proj. 37. p. Scriptura & Pat

res do-

Rono

mnarls

& |

cent propter peccara actualia homines da

& propter eadem previfa reprobari.

Nam

^(it

üum,

Matth. 25. v. 41; dicit Chriftus: Difcedite àimt

mmaledi&li in igtem eeternum, efuvivi enim , 9 non

UOp

dediflis mibi manducare &e. — 1. ad Cor. 6. v. 9.

;JBI k

inet

Paulus ait:. Zz nefcitis , quia iniqui vegnum Dei

Eüp

sion po[frdeburt. — Valentin.-f. c. definit, i7 dam«

Ci]l!m

natione pe

viturorum mevitum malum pracedere jue

flum Dei judicium.

Tertull. L: de prafcript.

"n

1

fity

C.3.:

dei vetrà penes Deum fuevant ; debine

e-runt.

ET

reje?i ob delida extra Deum /4]& cep

QFQ*

Dz Dto Uxo.

929

u

S. Fulgent. L. 1. ad Mon. C. 24.: Predeffrgavit

k

dllos ad. fupplicium, quos à fe prafcivit volus:atis

du

male vitio difceffeos. Beda L. QQ. q. 13*: Non

Dunii

ef in Dei dzfpofitioue , quomodo peccatov. peccet :

g

fed tamen cim [ciat eum peccaturum., mortem ei

j

Qvedeffinavitüt vevus judex. "Teflimonia A ugufti-

ii

ni dedimus füprà, aliorum addituri inferiüs.

(

Corjf. Ex dictis eadem eft

caufa reprobationis po-

2

fitivze, quee eft damnationis ; fed adültidamnan-

; crgü

tur proprer actualia peccara,. eáque nonnifiex-

pletà hàc conditione, fiin illisufque ad mortem

! p&ïlii

end

períeveraverint, . quz fundatur ia illa Luc. 15:

CUU

tiift penitentiam egevitis, famlommues pevibitis: ergo.

eriani

391. Objic, cont. 15. S. Petrus

ep.q; Go

V. 8. de Chri(to ait: £

,quatq

us eff in caput anguli eg

$0

lapis offenfionis

€7' petva [candali bis , quà offezdunt

u

ver/o , nec credunt , n quod €s pofiti [unt : íed po-

J

"u

firemis verbiso(tenditur, illos ad incred ulitatem

"L

l

à Deo effe predeflinatos, & con(equenter ante

ii

previfionem peccati omnis ad exclufionem à

ts Ó

regno gratice & oloriee per Chriftum conferen-

gmoi

&; tum quia nec deber legi juxta Vulgatam ,.

M

1n quo pofiti [unt , nec relativum pertinet ad ver-

T

um ita ut fenfus fir: offendunt in verbo; in

quo pofiti íant; íed juxta textum gracum de-

T

li

et legi: in quod pofiti fünt, & relativum per-

tinet ad totum .precedens complexum, quia

T.

eft pronomen neutrum eic ó, quod cum maf-

culino Aóyoc non confentit: tum quia verbum

p

d

(

aí9uui pono , frequentiffim& in Scripturis ufür-

"

patur proordizare ac deflimare: ergo. Conf.I. Deus

j

reprobathomines vel ad oftendendam porentiam

P

Nnn

fuam.

j

f

m

3

950

Ds Drzo UNo.

Ex

fuam , vel ad oftendendam gratiam ergaelectos,

LE

1mum quidem

dl o

-t patet ex epift. ad Rom 9.

finpillatim circa Pharaonem: Z /oc í

pfuum exci-

p

o

Irop)

zavi te, ut. oflendam n 1e virtutem 1neam ; uni-

verfim circa reprobos: .$/

P

Deus volens offendere

& r

otentiam [uam: 2dum

(tedu

jvam, Q9 motam facere .

autem, dum ibidem li

f

erum dicit Deo, ficut

D.M

figulo , facere

vas in honorem vel in contume-

dim

liam ex eadem mafla,

&,poftremum fieri, uf

n

offendevet divitias

gratie [ue 12 v

afa mifericordiae.

tin, |

Sed uterque hic

finis intendi pote(t ante pr&-

d

vifionem omnis pe

ccari: ergo. Cozf. /]. Deus

um

nis peccati; & in eo fig-

ante preevifionem om

AU [

no rationis, quo ele&tis vult gratias congruas

o

etiam vult damnatis gratiam t

antüm fufficien-

Df

tem & permiffionem peccati:

fed hoc ipfo vel

ffpunün

& reprobat, |quia

';u'l[ d'

formaliter vult eos damnare;

.oc debet velle propter a

liquem finem, qui

D ne

vel virrualiter

ha

non eft alius quàm damnatio:

vult eos damnare ; quia

permitfio

peccati & gra-

N f

biliter connexa eft cum

l]

tia meré füfficiens infalli

damnatione: er

go.

Tpro

2

Vulgatee Jectio-

R. AN. 1nin.

Quamvis enim

LU

nem omitramus, cui preter non

nullos gracos

NI

er

fio confentit ,

Codices Arabica & Syriaca V

T.

nde non fequi-

tT

tamen fenfüs Bezee blafphemus i

ffunr. dici à fe

tur; tum quia infid

eles non po

]

j

(

litia, non áutem à

Deo, pofiti effe in

füuáque ma

hU

ordine non credentiu

m & reproborum: tum

l!le dg

d vel ad quod. ecandüm

"Quia verba eic ó 27 quo

if

Bedae aliorümque exp

ofitionem indicant ad

1

UZ qu

Chrifto & Evange-

dümn

i0;

credendum ; feu: uF credant

DEV Dro Uxo.

931

m

1;0; adeó , ut

fenfas fit : Chriftus eft petra fcan-

nqui

dali omnibus hominibus, maximé ]

udais, qui

j

pofiti, id eft, creardi & ordinati per legem &

m j

Prophetas fünt ad hoc, ut in Chriftum à lege

7

& Propheris prefienatum credanr, nec tamen

: d

credunt, quia credere nolunt. ^ /47 Corf. 7. &,

8 K

D. M. Deus bomines reprobat ad oftenden-

n

dam porentiam vel gratiam erga electos ex fe

fit i

& ranquam ob finem primó & abfoluré inten-

T

tum, N. ex confequenti & tanquam ob finem

u

fecundó ac ex faéta peccati füppo(itione inten-

j hi

tum, C. . /2d Conf. H. s. IN. m. Habet quidem

r

TU

Deus gratie meré fufficientis & permiffionis

peccati fines optimos nobis incopnitos, non ta-

[icie?

men damnationis, utpote cum Dei voluntate

Yo i

repugnantis ;; adeóque in ilis formaliter non

nj

vult damnare aut reprobare: praterea damna-

i ql]l

tio nec per fe nec ex intentione Dei eft conjun.

Tm

iW

It

&a cum gratia (ufficiente ac peccati permiffio-

&Bïn

ne; fed per accidens folüm & contra intentio-

jf

nem Dei; adeóque nec virtualiter vult Deus

reprobare. Argumenta reliqua, que vel de-

d

fümuntur ex C. 9. ad Rom

) Vel ex eo, quód

faoi

Deus

dicatur autor peccati,

folvi poffunt tum

enlll

ex di&tis in hoc Tra&: num. 317. & 368., tüm

f«

M

ex Traét, de Peccatis num. 76. & feuq.

| i

392. Objic. cogt. 2d. S. Aug. ep.105. ait: $i

d

va[a funt ire , que pevfe&ta [unt ad pevditiouem , quee

j

ilis debita vedditur ,

Jibi boc imputent, quia ex ea

jl

maffa fa&a fumt, quam proptev uuius peccatum ,

"

4 quo omHes peccaverunt , qnevitó Deus jufféque

iif

damuavit. Ergo propter originale & ant

li

?P

I'æ;i-

.Nnna

Vl»

ass

932 :

Dg DEO- UN.o.

vifa peccata alia multi reprobantur. — Conf. f

origina

Peccatum originale quantumvis remiffum eriam

(j ]

quoad peenam, tamen habetur caufa concupi-

Vncug

Ícentie in bomine :

ergo & derelictionis in

idme

maífa damnata & reprobationis. Corf. 1J. Idem

3 pui

lo

peccatum eft fons &radix omnium peccatorum,

h

& pote(t dici caufà motiva, ob quam Deus ju-

imq

1Ad

f& vult non dare hominibus auxilia congrua ad

non commitrenda peccata actualia, nec perfe-

Amnai

itafa

verandum in iis u(que ad mortem: ergo ori-

ginale peccatum rect? dici poteft propria caufa,

Alhm

licér remota, reprobationis.

PUR

&. IN. Conf., & quód propter

fohim pec-ca;

4

tum originale üt preecis? contraétum reprobatio

Rn

pofitiva eveniat, — Loquitur S. Doctor. hic de

Wt DT

adultis vel peccata actualia contrahentibus, vel

Iüminig

in originali permanentibus, üt ex verbis imme-

Atart

diaré praecedentibus liquet: $ed excu[abumt /fe

J Q

Bbominues , qui nolunt veteg fideliter viveve , dicen-

ag

265 quid qos fecimus , qui malà vivimus , quando-

At

quidem gratiam ; utide beu? viveremus , ttom accepi-

tiln

amus? Mon Wpo[fumt. vevaciter dicere , mbil mal fe

Rritt

facere , quia ialà vivunt : [ieuim nilil mali faciut,

)j

x

benà vivunt: fi autem malà vivuut , de [uo, mal?

à

Tün

vivunt, vel quod originale traxerunt , oel quàd in-

lpl

fuper. addiderumt.

Praterea in verbis objectis

AUS. Y

dicitur duntaxat damnatio ac perditio peccato

.fhnf, i

oripinali tanquam peena deberi , ac hominibus

Enli]m

reddi, fifint vafairae, quz perfecta funr ad per-

lg

|

ditionem; an aurem perficiantur ad perditio-

Q

ïDe

nem ex íolo Dei beneplacito, an ex propria

atün

znalitia vel aliena culpa emundationem peccati

Atb

Ofl-

4

Y

Dzg Dn;'oï UNo.v

$33

Qj

originalis impediente? non decernitur.

P

ht

Conf. J. $.. IN. Conf. Difp. eft; quia quamvis

O.

concupifcentía in homine renato pcena non fit,

d

fed mera poenalitas, & quze etiam in (latu natu-

ij

r pure& haberetlocum; tamen admitti poteft,

IC&EGIUM

aliquo fenfü effe e

ff

ectusoripinalis peccari; par-

bf

tim quia non füiffet furura in ftaru integritaris

ngmaä

ad Ade pofteros transmif£e: partim quia nibil

( pflff-

1

damnationis in fe haber, & relinquitur dunra-

n

Xat ad'agonem: reprobatione autem admifsá,

jl

multum damnationis adhuc reliquum effer in re-

natis , & relictio effet ad interirum. 44 Conf. H.

peca

jbit

- 1. /4. N. Conf. Sequitur enim ad fümmum,

peccatum originale effe occafionem remotam

i d

aut conditionem, fine qua. Deus non neparet

J'S) V'fj

iomini gratiam congruam, nec homo a&tualiter

Bs

Jmts

Peccar'et.'

Praterea cüm negatio auxilii con-

n /þ

(

rui non fit caufa. peccari, confequenter nec

eft caufa reprobatio

nis, cujus propria cauía eft

ruaf»t"ä-

peccatum ; adeóque nee peccatum oripinale re-

ii

miflum dici poreft caufà reprobationis, etiam

vll

fi

fuerit caufa negationis hujus auxilii.

77

- 393. Obsir. cont. 31.

Reprobi ex frequenti

,ni

Patrum & Do&torum ufi

ü

vocantur rantüm vel

T

fimpliciter przfcitis ergo circa hos non datur

j

a&us. voluntaris div

ing & reprobatio pofitiva.

AU

Corf. L. Conc.

Carifiacum C. 1. definit unam

j

tantüm effe predeftinationem ; Hincmarus Ar-

"

chi-Ep. Remenf. praterea etiam negavitimpios

j

à Deo pradeftinatos poenis: ergo utrique ne-

ygpriï

Bárunt reprobationem dari.

Couf. 1. Ex te-

ccca,[l'

probatione pofitiva fequitur, tum reprobos non

u

Nnn 3

poffe

N

x

934

Dr Dso UwNo

]

m

poffe falvari, tum Deum effe (cau(ämv'peräi-ti.ow-.

nis eorundem : fed utrumque eft erroneum:

1 aisl

ergo.

4

P

^ ipllüs:

i. D. 74. Vocantur tantüm vel fimplicitet |omp

!

lilom

precfciri , excludendo hác reftrictione decretum.

juítitiee vindicativee, & reprobationem pofiti-

ferit

dicel

vam poft przvifam in peccato finalem perfe-

verantlam, N. excludendo ranrüm prædef*tinae-

n

tionem fümpram in fenfü communiori ac prin-

Q per

cipzli, nempe in partem bonam & pro electio-

qda

nead gloriam, C. Ufüs loquendi acceptus eft

d

à S. Augultino, qui L. de przd. Ss. C. 10. ait:

fice

Pradeflinatio eft , que fine prefcientia uom potef

v ]

qini

effe: poteft autem effe fiue predeflinatione pve[cieu.

71a.

d Conf. L. Y. D. Conf.. Negárunt dari

tj i

fl

reprobationem iu fenfo prde(tinatiano & Got-

tefchalci, C. in fenfü no(tro, IN.. Capituli ver-

fs

ba heec funt : Deus bonufts juflus elegit ex eadem

bnf.

maffa pevditionis [ecundüm pre[cientiam [uam, quos

qe

per gratiam preedeflinavit ad vitam , &9' vitam illis

ve

predeflinavit eternam:. ceteros autem, quos juft-

Qu

fie judicio im maffa perditious veliquit, perituvos

ia

prelcivit, féd uon ut perirent , pradeflimavit ; pe-

N

aam autem ilis , quia juftus eft , predeflinavit ettr-

Atfet

zam. 4c pev boc unum Dei predeflinationem tat-

tonfe

zuimnmodo dicimus , que aut ad donum pertiuet gra-

DI

zig aut ad vetvibutiouem juflitig. Ex quibus pa-

M0

tet, à Patribus admiffam in Deo effe reproba-

tionem pofitivam poft pravifiouem peccato-

4i

rum & oppofitam fuiffe unam praedeftinatio-

nem duabus Gottefchalcianis, quarum unà ho-

19

gines ad vitam , alterà ad mortem utrinque

necelia-

24

Dr: Dzo UIN'Q.

935

*

ped

4eeceffarió. incurrendam predeftinatos. heereti-

ATORRUT

cus ille docebat; qui quamvis poftea non am-

pliüs duas (ed unam, quam tamen geminam ex

Ünpi

comparatione charitatis vocabat , ftatueret, ni-

(

hilominus ab errore füo de reprobatione & de-

m

merita pracedente & neceífitatem inferentenon

n

difcetfit. Licét veró Hincmarus pradeftinatio-

v

nem geminam, fed in (enfu Concilii pofito , di-

T4cpf

€i permitteret, & poenas etiam impiis à Deo

yded

pradeftinari doceret; nunquam tamen paffus

qu

eft dici, impios peenis à Deo predeftinari, ne

104

fcilicet videretur cum Gottefchalco. admittere;

77

quód Deus. non alio: confilio impios creàrit ;

(tji

quàm ut neceffarió impii fierent , & ex illapec-

m Ü

candi neceffitate damnarentur, qui hereticus

] &Gb'(

fenfus.erat illorum. verborum ; queis Deus im-

iil

pios pradeftinare ad' peenarn: dicebatur.

4

ii (lïd'gz

Conf. IT. Ws D. ,4.. Ex. reprobatione pofitiva,

!di)bf':'ld,

qua nonnifi poft previfum. peccatum origina-

le vel actuale cum morte conjun&tum ftatuitur,

U

fequitur reprobos. non: poffe falvari &c. ; IN.

]

j

M

ex ea, quae ante illam praevifionem ponitur, C.

|

INon intervenire hic neceífitatem abfolutam &

j d

antecedentem ,. fed: hypotheticam tantüm ac

jl

i

confequentem, liquer ex.alibi] dictis. Patet item

in noítro

f

j

!

2

'Ítemate caufam perditionis refugdi

n

non pofle in Dex*fm;.

ePTC)l

yat

ARTICULUS II

n admittenda fit negativa veprobatio à glovia ?

j

^

-394- NTO?a. Ex diverfis reprobationis nepati-

iif

v&a acceprionibus, in hujus Capitis

]ecinl'

proc-

Nnn.4

$36

Dz Dszo Uxo.

23 fitate|

procemio indicatis, binas pofteriores in præc.eþ-l

denre arüiculo jam rejecirnus; quid de ea fen-

— NH

tiendum fit, qua pro nudà prateritione aut

- ipar

mera omiílione in ele&tione ad gloriam fümi-

-exclof

tur, nunc brevirer examinarur. — Quamvis ve-

-qsí

j

ró reprobatio, quee fit poft finalem in peccato

qum

perfeverantiam, poffit etiam negativé accipi &

- x btio

per modum prateritionis ac omiffionis explt-

sdmi

cari aut confiderari; tamen quia reprobatio illa

potef

con(equens entitative eft, vel neceffarióconjun-

t e

gitur cum a&u pofitivo, ac refpicit etiam p-

Wi

IU

Quat

nam fültem damni, nequit mera prateritio aut

omiffio dici; nec proinde in quzftionem prz-

Ü Adv

m

fentem admitri folet.. Porro cüm fü periüs often-

fum fit, non dari preedeftinationem gratuitam

lr rel

hts

: merita pravifa preecedentem; neque locus

fupereffe videtur quzrendi , an fuerit fa&ta prae-

ltan

teritio aut omi(fio aliquorum, ubi aliqui electi

(Và

fünt ad gloriam? Nihilominus ut controver-

ümn

fiam illam eriam . ex hac parte perfequamur , ju-

Witati

vat de hac negativa reprobatione aliquid hic

fitn

adjicere.

TWent

395. Dico. Non eft admittenda

; reprobatio

W |

negativa à gloria, five ca ftatuatur ante pecca-

fuppl

tum quodcunque, five flatim poft or

fitio

igiqale

peccatum previfüm.

Qu

flln[

Prob. 1. p. Z. Reprobatio negativa quoad

rem &efiectum nihil differt à pofitiva; ficüt enim

BN

apud Romanos qui frereriti vocabantur ex eo;

| Wt

quód, cümlegerentur Senatores , à Cenforibus

V

eorum nomina non recitabantur, eandem for-

Qu

tem habebant cum rejeZiriis feu repulfis à dig-

loq

pita-

À

Drz Däo Uno.

- 99

m nitate fenatoria; & ficut qui in teftamento non

T

vocantur haredes aut lepatarii ; eeque nihil par-

w ^ ticipant ex defuncti bonis, acqui funt fpeciatim

nl

j

l

- exclufi: fic qui reprobatus eít negativé ; non

NI

plus fpei adeundi regni coelorum habere poreft,

(

. quàm pofitivé reprobatus. Sed pofitiva repro-

WP)L)(

. batio ante peccatum finale previfum non eft

J2

. admittenda ex diétis: ergo necnegativa. 7/. Ubi

7

poteít effe reprobatio nepativa ;! ibi etiam pofi-

W

tiva effe poteft; tum quia ex negativa fequitur

L

pofitiva: tum quia ratio non eft, cur Deus ne-

j

queat pofitivé velle;.quod vult negativà: fed

vpfæ

ab Adverfariorum plurimis ante previfionem

[[eh.

demeritorum abfolutam non admittenda ftatui-

iaf

tur reprobatio pofitiva: ergo nec admitti de-

odl

et negativa.

/II. Negativa reprobatio; cüm

r

fit antecedens ac infallibilis, eequé parüm ac po-

Ál

fitiva confonat cum fincera voluntate falvandi

Jit

omnes; nec minüs repugnat mifericordie ; bo-

u

nitati, gratuitae ordinationi diving ac redem-

li

lr

, ptioni Chrifti; ergo. 777 Nullum eft funda-

mentum ponendi reprobationem negativam,

il

nifi fimul ponatur condemnatio ad e&ternum

(

fuüpplicium; tum quia ex di&tis ficut praedefti-

T

natio fit tantüm poft pravifa merita, fic & re-

probatio in eo tantüm figno fit, ubi pravifa

IO&d

fünt omnia demerita: tum quia poena fensüs

nl

nunquam faàltern in adultis feparatur à poena

d)

damni feu exclufione à gloria: tum quia Patres

J

vel utramque reprobationem explicité conjunz

i

gunt, vel fi de reprobatione negativa folitarie

p

loquuntur, eandem pravifioni peccatorüm

acQfua-

ii

iNnn $

938

, Dre Dzo Uno.

a&tualium fübjungunt.

1mum patet ex Ful.

]

gentio; qui L. r. ad. Mon. C. 24. ait: Deus zon

deme

pvedeffinavit ad vegnum fed ad interitum &g [upph-

fsp

ciumy quos à [e pra[civit voluntatis inale vttio di-

wri,

fceffavos. 2dum liquet ex Profpero , qui refp. 3.

T0

ad Cap. Gal. inquit: Quod Pujusmodi ia bac pro-

C

lapfi 2nala, fige. corre&ione panitentie. defecevunt ,

WY

502 ex €o ueceffitatem babuerunt , quia pvedefünati

quia

zon [unt ,. féd 1deo preedeffinati uon fuut , quia tales

de[l

il

Jururi ex. voluntaria prevaricatione pvefciti [unt.

Similia habet refp: 7. & 12ma.

Iyo

Prob. 3da p. [.. Apud patronos hujus fen-

BU ]

tentig tria tanquam. certa fupponere licet;

at

Ti

1. Predeftinationem. & non pradeftinationem

fcu negativam reprobationem fieri pro fola Dei

p

voluntate & libero arbitrio , fine. ullo refpectu

Qul

ad merita veldemerita creaturze abfoluté futuraz

lx

n

2. la eo rationis figno ac inítanti , quo Deus

aliquos predeftinat, & reliquos non pradefti-

tion

nat; penitus abfolvi torum. predeftinationisne-

QUj

gotium , adeó; ut poft illud inftans nulla am-

"

E

plius ullius praedeftinatio fiat: . 3. Illos tantüm

confequi falutem , qui preedeftinantur; omnes

n

veró illos damnari, qui non preedeftinantur.

Tin:

Corollaria, qua ex hypothefibus iftis dedu-

f

cuntür; oppidó falfa fant & abfurda. Eorum

D

rmum eít: non effe in libertate hominis conle-

.

qui falutem. Nemo enim falutem confequitur,

Tib

nifi preedeftinatus, ex 34tia hypothefi:: fedieffe

df

radeftinatum'vel non effe, non eft in liberta-

hs

te hominis, càüm juxta 2dam hypothefin pr&»

1

deflinatio vel non prade(tinatio pendeat à fola

€

li

D& Dro U&o.

959

a

Dei voluntate, nullatenus autem à meritis vel

Durit

demeritis creature: ergo.

2dum: Negativà

2

reprobatos non poffe falvari. Qui poffant (al-

at

vari , debent poffe praedeftinari ; ficut enim ne-

[:n

mo a&u falvatur, nifi actu predeftinatus, fic

"

nec poteft falvari nifi potens predeftinari: fed

j

7

negativé. reprobati non poflunt predeftinari;

j

H

l

"

quia juxta hypothefin 2dam poft gratuitee pra:-

jb

deftinationis aut negativae reprobationis inftans

ft

nulla amplius praedeftinatio fit: ergo negative

j

reprobati, hoc ipfo tantüm quód fint tales;

3

non poffunt falvari. 37/u: Deum effe primam

[cen)

caufam noftre perditionis, 'Qui non pradefti-

!HCH?

nantur ; infallibiliter damnantur fecundüm hy-

3

poth.3tiam : (ed Deus eft prima;imo unica cauía,

xil

d

uód homines aon predeftinentur fecundüm

j

[d

]

iypoth. 1mam: ergo & prima eftcaufa, quód

J27]

homines damnentur,

/I. Suppofità reproba-

Ó

i

tione negativà abfolura & antecedente peccati

gffe

cujuscunque previfionem neceffe videtur, ut

n

Deus in executione hujus reprobationis.neget.

Yi

auxilia efficacia, &.der inefficacia eo confilio,

Yi

ut reprobi non falventur; quia ficut ex praede-

(I.

flinatione abíoluta & antecedente fequuntur in

dl

tempore auxilia efficacia ranquam effectus &

1l

media, quibus predeflinatus certiffimé falve-

j

tur, fic ex reprobatione negativa fequi debet

1j

fubtractio auxiliorum efficacium & largitio in-

u

!

;

efficacium tanquam effectus, utpote fine qui-

[

bus reprobi non perirent, qui tamen certiffime

[

pereunt. Sed hoc foret infidiari hominum fàlu.

j

ti; nec componi poreft cum feria voluntate fal-

j

Van-

940

Dr Dro Uuno.

nonm

vandi omnes, & repugnat attributis Dei pluri-

bus: ergo. 777 JuxtaS. Auguftinum ff maffa — | n

ila, exqua Deus facit aliud vas in honorem;

| bat,

- gariv

aliud in contumeliam , zoz effet ex 4dam dam-

nata [ed ita sedia , ut quemadmodum mibil. boni

t di

punak

324 rec imali aliquid mereretuv ; tunc , üt ait ep. 106.

non frufira, h. e. non fine fundamento, vide-

tionis

Tà Cdl

vetuv ipiguitas, w* ex ea fievent vafa. im contume-

lian: aut üt ep. 157. inquit: Zerizó videvetur

dlfo

znjuflum , quàd fiunt va[a irao ia perditionem: fed:

y

juxta eos$, quos hic oppugnamus, fententia

i

Ditop

S. Auguftini non, minüs ac C. 9. ad Rom. agit

DT

de reprobatione- nepativa à gloria; & vafa in

contumeliam non fiunt ex maffa damnata fed:

L M

lm

media, cüm reprobato negativa admitratur

etiam praevifionem peccati originalis antecede-

1

üt

Topt

re: ergo reprobatio hec meritó nec fruftra vi-

detur injufta & iniquitas.

d lr

flatuitur:

mj

. P*ob. 3tía p. Reprobatio negativa

poft previfionem peccati originzlis, ut pecca-

fid ]

Cattif

tum originale poffit dari pro caufa ejus motiva:

fed peccatum originale nequit dici cauífà mora-

tdh

lm

lis & motiva reprobationis negativze , ergo..

AMin. prob. 1. Jaxta patronos. hujus fententiee

[*

nullum peceatum pracedens fuit cauía repro-

&

bationis negativze in angelis: ergo nec origina-

Qüe.

i

le erit motivum reprobationis hujus; fi datur;

in hominibus.

2. Peccatum originale praecisé

por

üt contractum eft commynetam iís . qui dicun-

Tgnu

QU

rur gratuitó predeflinati , quàm iis, qui au-

diunr negativé reprobati: ergo non porteft dici

Tion

quia

QR

verum motivum gegativæ reprobationis;

non

941

DESDEO UNO

il non movet Deum, ut omnes non predefti

net,

[nf

cüm tamen verum rifotivum determinare de-

um

beat, ubicunque invenitur. 3.In pluribus ne-

ni.

garivé' reprobatis peccatum originale przevifum

M hn

eft dimittendum acdimiffum: fed peccatum ori-

ginale dimiffüm nequit effe motivum reproba-

:

j

tionis nepativae, cüm nequidem radix &remo-

fa.

J

ra cauía effe poffit reprobationis pofitive & ex-

clufionis, üt num. 389. often(um eft: ergo.

Ti

395. Olferva.A dintelligendam fententiamS.

Iu

Aug.de reprobatione , quamiAutores pradefti-

Eu

]

nationem gratuitam aflerentes negativam vo-

]

n

lunt; ex ejus fcripris nonnulla annorare juvat.

h

l. Maffa perditionis eft aniverfitas hominum

jfut

damnationem eternam meritorum, five dein ,

de-

qui reipía damnantur , propter [oripinale five

iW

propter a&tuale five. propter utrumque uüfque

ad mortem perfeverans damnentur.

II. Hec

]

maffa non eft eadem cum peccato originali;

Yi

fed hoc dicirur illius caufa, quia propter pec-

]i

catum originale in Adamo commiffum & con-

I

tradtum ejus pofteri tum omnes tum primó

00'

damnationem íünt meriti.

III. Ab hac maffa

liberantur, fed remporaliter tantàm &imperfe-

71

&, qui juftificantur quidem, fed in juftitia uf

il

que ad mortem non perfeverant.

Quamvis

l

enim illi non mereantur ampliiis damríationem

j

propter oripinale utpote jam dimiffum, me-

tg

rentur temen proprer acluale peccatum; &

ïï

hinc in maífam perditionis relabi dicuntur;

d

non quód in originale peccatum aut in illius

l

peccati peenam numero eandem recidant: fed

quod

Á

942

Dr Dzo Uwo.

loc

quód propter actuale peccatam mereantur da-

TUm

mnationem, qus illis aliàs propter originale,

Dor

fed jam dimiffüm debebatur. Finaliter veró &

(ILQ.

perfe&é liberantur, qui in juftitia perfeverant

9nt

uíque ad mortem, & glorificantur. IV. Ne-

! pres

quidem temporaliter liberantur à maffa perdi-

tionis, qui relinquuntur feu permanent in pec«

Y

]uj

Doi

cato originali: finaliter falrem non liberantur;

qui in füfcepta juftitia non perfeverant, & in.

du

IU

actuali poíflea commiffo relinquuntur fen per-

manent; utrinque autem eeternà damnatione

N

")

]

ob peccatum refpectivé perfeverans ad mortem

üfque afficiuntur. V. Cauía immediata & pro-

L

E

a

xima tam liberationis quàm non liberationis feu

MY

defertionis ac relictionis eft tam preedeftinatio

li

quàm non predeftinatio; quia liberatio & re-

l,

p

li&io funtactio vel non a&tio Dei extra fe in tem-

H

- pore operantis, quz pro fua caufa habent jam

ab eterno &in mente Deidecretum feu volunta-

ln

/tis exercitium: fmediata & remora utriusque

N

f

cauíà eft eadem, qua eft cauíà prædeüinarionis

vel non predeflinationis. VI. Cauía pradefti-

àD

ls

flinationis & non predeftinationis comparaté

fümptarum eft mera Dei voluntas; quia fic vel

r

d

fumiturpro eadiving Providentiee oeconomis;

quà Deus elipit vel non eligit eam auxiliorum

&

Bu

ac rerum feriem, quam praícit profuturam;

hoc veró fátis conftat pertinere ad altitudinem

us

fapientie Dei & infcrutabilia ejus judicia viás-

que inveftigabiles: vel fümitür pro ea, quà al-

i

Q

teri decernit vocationem congruam aut perie-

lion

yerantiam, alteri autem eam non decernit; X

oc

-

Dr Drzo UNo:

943

tiri

hoc conftat pertinere ad diftributionem pratia-

rum, quam Deus tanquam donorum fuorum

o

vtl

Dominus ac nullius debitor pro füo benepla-

bt

cito facit. VII, Peccatum originale praccisà üt

jM

contractum dici pote(t cauía per felfufficiens non

pradeftinationis abfo!uté fümptae, Caufa enim

w

n

illa intelligitur effe talis, quee fola fufficit, ut, i

intl

Deus negaret homini omne auxilium ad delen-

&

dum peccatum falutémque confequendam ,. ac

p

fineret eum in ftatu originalis peccati labe in-

WOH

fe&to mori, indeque afficeret aeternáà damnatio-

0rtst

ne; id juíté ipfe facere, nullus autem juíté de

'pfü'

ilo conqueri poffet: fed peccatum originale

ol

eft caufa ejusmodi; quia per illud eriam przci-

nati

S& üt contractum homo conflituitur | odibilis

d

Deo , inimicus & filius irae ;- atque binc dignus,

d

üt privetur divino auxilio, deferatur & damne-

VIII. Peccatum illud non eft cauía

[ jïl" |

tur : €rgo.

li

non preedeftinationis defacto movens & efficiens.

Dd

Nam poft peccatum illud previfüm üt contra-

TU

étum Chri(tus decretus eft ütSalvator omnium,

Ü

& Deus etiam habet voluntatem finceram om-

f

nes falvandi: ergo iftud demeritfüm peccati ob

v |

Chriíti mortem efficaciter movere non poteft,

& ob voluntatem falvandi omnes nequeunt ne-

Q]

d

gari auxilia füfficientia, vel dari ut inefficacia;

multóque minüs ex peccato originali üt pra-

ytuii

j

cisé contracto damnatione homo affici poteft,

IX. Peccatum oripinale previfüm üt jperfeve-

| Wäf' |

u

rans & cum morte conjungendum elt fepius

caufa per fe & defacto movens non predeftina-

"

s. dam-

p

tionis ad gloriam ; qujg defaéto plure

nantur

l

m

[

Diz Dro Uxo.

944

nantur propter originale peccatum cum morte

&for

conjunétum vel folum , vel propter illud

uf

& a&uale peccatum. fimul uíque ad mortem

ORE

perfeverans: ergo & propter illud previfum

igràl

non predeftinantur fed reprobantur à gloria.

yolun

Porro ex his principiis facil& folvere licebit,

uberi

fimp

qua pro afferenda reprobatione negativa poft

originale peccatum praecisé üt contractum fa&ta

objici folent, quaequenos plurimampartem rum

it f

!

filvam

num. 328. & feqq., tum nu

tulimus.

m 378. alibíque at-

ff

hæ» [

ARTICULTUS III.

&i

Lbatio d gvatia, 9 que ejug

E de(uï vepro

^ cauja «

AL j

Win

Ota. Reprobatio à gratía eft fübtra-

9!

N

&io vel negatio grátie & permiífio

u

peccati ftans in aliquo actu Dei pofitivo'; quia

Ql

comparatione eorum , que defa&to eveniunt i

W,

N

Deus ab eterno non habet fe meré

qii

tempore;

negativé, nec volunras divina manfit

füfpenfa.

&i

h:bv d

Prout hic accipitur in ordine ad gratiam tan-

tiim , non folüm prefcindit à damnatione ve

l

D

L

Ny

reprobatione ad gloriam; quemadmodum id

ho

fieri in acceptione praedeftinationis ad gratiam

er

Ws

re(pe&u glorie num. 384. diximus; fed refpe-

&um etiam ad damnationem quafi excludit,

a

cit predeftinatio ad gratiam ratio-

Qu

quod non f

neglorie. Quamvis enim hac, fi.(umatur ut

U

1

predefinitio; jjuxta num. 331. abítrahat, an

loria abfoluté fequatur nec ne; tamen pr&-

t

t

(üpponit in Deo voluntatem falyandi omnes,

d

Dzs DE'O UNóÓ.

94$

Qf f0

& formaliter intendit a&tum bonum , qui perfe

per d

j

eft meritum plorie, adeóque non poteft glo-

riam non refpicere: econtra reprobationem

p

à gratia ex dictis non poreft in Deo antecedere

r

voluntas damnandi, nec Deus reprobans ab

re d

n

uberiore gratia peccatum vulr & intendit, fed

tv t

fimpliciter permittit.

uni

398. Dico I. Deus neminem reprobat àpra-

Va

tia fufficiente.

!

£atio habetur ex voluntate Dei

)

J [

falvandi omnes; quam füprà non tantüm re-

fpectu adultorum fed & infantium flabilivimuss

hec enim voluntas cüm fterilis non fit & otio-

fa, (üfficientíam ad falurem

praparare acofferre

u

debet,

üt ibidem eft oftenfüm.

Plura de hoc

vid. in Tr. de Gr.

(outt

399. Dico IT.

Deus multos reprobat à gra«

;tmïmo

tía efücaci, íeu fübtrabit & necar auxilium,

d; qlli'

quod previdet habiturum effectum, fi dare;

i

tur; & permittit peccatum.

Jatio eft; tum

m

quia plures pratie à Deo homini date carent

ufpflï!&

enectu, cüm tamen Deo non defint alize pratiae

an

abiuiree effectum ; ergo Deus in diftributione

Onc N

Bratiarum multis fübtrahiraut nepat auxilium e£-

lu

cax: tum quia multi peccant, qui nequidem

rl

TOU

peccare poffent, fi Deus efficaciter

jf

C(D,

D

vellet impee

dire; adeóque permittit peccatum

(

(

400. JDico /11. Ex parte hominis nondatür

nru

caufa praecedens fübtrationis grariee prime cf-

PUL

cacis àut. permiffionis peccati priimi.

P ïobo

u[ ) 0"

Hujusmodi caufà z. non eft voluntatis humance

] Pfæ

refiftentia füb conditione previfa; quia pro-

f

prer merita vel demerita conditionata nihil

OQoo0

à Deo

Em

—

946

Dr Dgo UxNo.

i

E

à Deo fieri, certum eft contra Semipelagianos,

Olten

Nec 2. eft abuíüs aur non ufusgratie fufficien-

dribu

tis precedentis; quia deftinatio hujus gratia

D

fufficientis, quà abufurus vel non ufurus homo

fa ]"

previderur, jam formaliter aut aquivalenter

eft (übtra&tio gratiee efficacis feu talis, quà bené

poteí

ufürus homo pravidetur, fi daretur: ergopro

o

forti

cau(à fübtractionis gratiz efficacis primae non

lig v

poteft a(lignari abufüs vel non ufus gratice fuffi-

la.

cientis precedentis; cüm hujusmodi fübtractio

non effet gratie primee fed fecundee efficacis.

D

ii D

Nec 3. eft peccatum a&tuale praecedens; quiá

ante fübrractionem gratie efficacis prime &

Dint

[

"

")

permiffionem primi peccati nequit prefüppos

ni peccatum actuale aliud , quod ipíum fine per-

Mf

lt

fj

miílione peccati & fübtractione pratie efficacis

non eft fa&tum. . Nec 4. eft peccarum origina-

&

ij

le; tum quia in angelis & protoparentibus pec-

Ien

catum lioc non pracefferat, & tamen fuit füb-

i

tractio pratize efficacis ac permiffio peccati:

li

tum quia hoc peccatum commune eft omnibus

Pitt

hominibus; sdeóque non potefteífe caufa mo-

ine.

vens, ut Deus fübtrahat quibusdam tantüm

dtd

füfficientiam congruam ad Baptifmum accipien-

ü

dum , aut gratiam efficacem ad abítinendum

à peccato; cüm aliàs debuiffer Deum movere

du

tütn

ad fübtrahendam omnibus illam fufficientiam

& gratiam.

Hinc ubi S. Auguftinus fübtra-

bof

Yell

&tionem gratie efficacis aliquando rejicit in pec-

catum originale , non affignat caufam moven-

tln

IU

tem, fed duntaxat füfficientem, num, 394. eX«

pofitam; quod vel ex eo paret , quia S. Doétor

af

per

um

Dzr Dro UNB.

947

per id contra Pelagianos contendit dunraxat

eipit

fufici

]

oftendere, Deum iniquitatis ac inju(litiee in di-

flributione gratiarum accu(àri non poffe, cüm

U gnna

us ho

omnes pratià indipni (int. Dixi: /Voz datur cau-

Ya

fa pracedens ; eavenus enim concouitans admitti

quä&r.ä

poteft, quatenus homo per non ufüm aut ab-

ufum gratig facir, ne illa fit efficax & effectum

&

meti

fortiatur , quem potuiffer habere, fi homo gra-

tie il

tie voluiffet cooperari. Hoc enim fen(ü Aug.

Dd

L. 2. de Pecc. rem. C. 12. inquit:. Quàd Pomznes

df

tton adjuventur à Deo , itidem caufa efd n ipfís , non

h qUF

ij Deo. EtL. :. ad Simpl. q. 2.: JVoluit. evgo

ne l

Efou 9 10 cucuvvit : [ed & fa voluiffét $9 cucur-

p

viffet, Dei adjutorio perveniffet, qui éi etiam velle

i

tj currére vocando prajflavet , mifi vocatione conie

zemptá veprobus fievet.

i

j

401. Dico 1. Ex parte Dei datar. quidem

hujus fübtra&tionis & permiffionis caufa, ea ta-

14

T

ien non eft oftenfio juftitize divinz. Aafio tuz

eft ; quia hec ceconomia eft effe&us providen-

«

m

tig diving &abaltiffimis fapientize confiliis diri-

pitur: neutrum autem ftare poteft fine caufa &

ím

yntt

fine actionis. Z2a//o 2di eft; quia voluntasoften-

jnie

dendi divinam juftitiam vindicativam vel (üp-

du

poneret culpam tanquam paenee caufam ; quod

ovelt

nurm. pf. fieri non poffe diximus; prefertim

qti

cürn fubtractio pratiee primse etiam contingat

j

poft peccatum oripinale dimiffum: vel virtute

j

vellet poni culpamn, in quam poftea vindictam

o

ftringeret; quod Deo tribui non poteft. Por-

ro quamvis nonnulli nec fine fundamento pro

m

]0&0[

cauía ex parte Dei foleant affipnare voluntatem

oo 2

inant.«

Dr Dro UNO.

948

manifeftandze. mifericordiee ac liberalitatis fuce

T

sl

erga electos; vel oftendenda libertatis in homi-

nibus aut fragilitatis náturze humang; nos tamen

A f

m

juxtaApoftoli &Auguftini monitum judicare no-

lumus, neque in judiciorum Dei vias inveftigabi-

Tat;

les ingredi audemus,

quas non tantüm agnofci-

paff

mus in diftributione gratiarum c

omparare ad di-

Qu

Yl

verfa fübje&ta, fed & in deftinatione aut fubtra-

U

&ione gratie refpe&tu ejusdem fübje&i; üt

num. 396. infinuavimus.

l44

ico ,. Datur caufa

fübtractionis fub-

int

402.

fequentium gratiarum &

permiffionls peccato-

m

ue ex parte hominis e

ln

rum pofteriorum; eág

peccarum pr

gecedens;

ex parte Dei manifefta-

p

tiae.

Ratio vmi eft; quia juxta princi-

Ü h

tio jufti

pium à $. Auguftin

o L. de Nar. & Gr. C. 26

dfdaü

'Tridentino Seff. 6. C. 11.

itdin

datum, & à Conc.

confirmatum: eus [emel 3ufHific

atoj , vifi ab eis

Àtq

uf pie [an-

Quih

prius defevatur ,

2

gratid [ud non deferit ,

vivatuv

: ergo fi deferit, prius a

&ont

érque ju[?8

hn

j*

ominibus

defertus fuit: ergo daturaliqua cau-

fa (ubtra&tionis.

Huc refertur à pluribus locus

fier

dSixtum hujus teno-

fübr

S. Auguí(tini ex ep. 105. a

ris: ** Querimus caufam prad

eftinationis, &

hïga

fam dereli&io-

Qüm

non invenimus: quarimus cau

nis, & invenimus;;,, fed genuina verb

a hec

Wt

-UClli-

funt: Querimus meritum obduvationis , 9 1

dam-

Xit

gnus; mevitó mamque peccati univer[a maffa

D

nata efl , uec obduvat Deus impertieudo malitiam ,

d

Gd non impertiendo mifericordiam: quibus enim st

pen

ámpertitur , nec digni fuut , uec meventur; at porüis

uz uon impertiatur , boc digni [uat ,

boc merentuv.

ficaä

Qua-

uppe

Dr Dzo UNo.

949

IMfs Fug

Quuevimus autem meritum mifevicordia tec inve-

sInon

gnus&c. Ratio 2di eft; quia non ufüi , abufui

10 t0hd

aur reíiftentiae gratize & aliis peccatis in Scriptu-

dicie

ra tribuirur, cur Deus nepet gratiam vel aufe-

idp

rat, dimittar hominem defideriis (üis, tradat in

gt

paífiones ac fenfüm reprobum , exceecet ac in-

at

durer; ür patet Ifà, j. v. s.,Prov.r.v.2 j. , Matrh.g.

y f

V. 1 r.Luc. 13.v.34.ad Rom. r. v. 21. &alibi (zepi-

i d

us. Aatio 315 eft; quia juxtaregulam à S. Aug.

L.3. de lib.arb. C. ;. traditam, Quidquid verá va-

yisl

l)

l

M

Tione tibi melius occurrevit, boc [cias Deumeffeciffe «

yocca

melius autem eft, Deum in fübtractione gratiae

jnis d

& permiffione peccati facere ultorem pro cul-

liff:fh;

pis noftris, quàm pro folo beneplacito agentems

u

ubi hoc fieri poteft; cüm hàc rarione faciliüs

Cnl

declaretur divina pieras , &quantum in Deo eft,

C

inclinata ad omnes falvandos voluntas: ergo.

7

Atque huc maximé pertinent ille fentenriae;

u

quibus pleni funt omnes Libri S. Auguftini

)

jj

contra Pelagianos & eorum Reliquias, quód

p

nempe gratia Dei quibus darur, quod non

i

merenrtur, datur , & quibus fubtrahitur ; merità

; [0

fubtrahitur, & quibus negatur, juílo judicio

T

negatur, & qui deferuntur, jufté deferuntur :

m

cüm enim caufa hujus fubtractionis, que fe te-

i h

f

net ex parte hominis, non fit füfficiens dunta-

j

xat,fed & per fe movens& efficiens,üt ex ratione

j

J"f

2de partis liquet ; fequitur fübtractionem ipfam

j

effe poenam pracedentis demeriti: paena autem

LA

n

pertinet ad effe&tus juftitize vindicativae: ergo.

)

403- Ol/ferva. Voluntas negandi gratiam ef-

[

j

ficacem tria dicere poteft: 1mum,quód Deus

1-

[

Ooo 53

b

970

Dzr Dgzo Uxo.

dire&t? velit, ut illa gratia, quam dat, non fit

Q

efficax: 2dum, quód licét Deus previdear alias

ä

4

gratias habiruras effe&um, fi darentur, non ta-

C

men velit eas dare; tum quia eas non debet:

prob

tum quia fecundüm providentie ordinem com-

(lion

munem, quem immutare non vult, non fe of-

W

1U$

fert occafio illas tribuendi: 3tium, quàd Deus

tenti

previdens gratiam. ordinario curíü conferen-

dam, ex propria voluntate & maliria hominis

Qu

fhür 1

non fortituram effectum, hanc rantüm dare

lionis

velit; & reliquum defectum permittere.. Ex

at

his voluntati divinz gratiam neganti nonnifi du-

iüny

plicem feníum poftremum tribuimus, primum

Qul

autem ab earemovemus, Üt ex dictisnum. 272.

aliísque de divina voluntate falvandi omnes af-

Q

fs d

ferris conftat.

Porro eadem dicere etiam po-

teít permiífio peccati, utpote in qua duo in-

ttgtu

11 n

cluduntur: 1mum eft aliquid pofitivam , nem-

Iner

pe concurífüs, quem Deus vulr dare homini ad

[j

efficiendum a£tum peccati , fiquidem is peccare

Tf

velit: 2dum eft negatio auxilii, quod Deus pr-

videt fore efficax ad impediendum peccatum;

4

feu ad tenendum hominem ne peccet, — Unde

f

quoad poflerius idem dicendurn eft, quod de

Tpro

ratie negatione proximé diximus: quoad prius

preey

autem nihil attinet hic dicere; cüm hic fit effe-

E

&tus communis providentize , quam Deus &t prt-

$.

ma cauía & univerfális gabernator quodam mo-

dep

do debet caufis fecundis,

tem

This

priof

Qg,æ;

Tif

Dzr Dzo Uxo.

9j1

n

Quanrs: Quinam fint effe&us reþrobntiokis.?

E

Qonte

404. Nota. Cüm ex dictis in procemio hu«

jus Capitis magis ufirata & propria ufurpatio re-

d

T0

probationis fit , fi accipiatur üt oppofita foli ele-

f

&tioni ad ploriam, communiüs inter effectus

(s

illius numerantur tantüm ea; qua Deus hàc in«

f

tentione facit, ut hominem aeternüm perdat.

Quamvis autem in hac defcriptione plus videa-

Vi

Ts

mur requirere ratione intentionis ad reproba-

tionis cffectum , quàm in füp. Cap. ad effectum

2

li

predeftinationis, ejus tamen ratio num. 395.

mit

infinuara fuit; unde etiam conftar, cur prafens

quafílio ad reprobationem à pratia referri ne-

T.

T!

queat, Praterea veró cüm & fuprà negaveri-

mus dari reprobaionem pofitivam, ad unam

ïpü

pj

reprobationem àgloria eámque pofitivam quze-

Ítio reftringitur; in quà licét facilé conveniat

Jb

inter Catholicos, breviter tamen contra HH.

Qu

errores ; & adverfàs etiam aliorum opiniones

refpondendum refítat.

FIZ

405. Aefpondeo J.. Peccatum nullum eft ef-

!Süüïx

fectus reprobationis. ario eft; quia effectus

J

,dc

reprobationis debet effe à Deo intendente ac

j

preparante: peccatum autem fic à Deo non

eít, üt latiüs exponitur in Tr. de Peccatis: er-

pïf

go. Neque dici poteft id intelligendum effe

de peccato, quod tantüm eft culpa, non au-

(

tem de eo, quod eft prioris peena: nam inpri-

mis fal(um eft, peccatum fequens effe poenam

J

prioris; cüm fübtractio auxilii efficacis & per-

miffio peccati hanc pone rationem . habeat,

Oco 4

non

n*

952

Dz Dzo Uno.

non, ipfum peccatum: deinde veró fi admitte-

vatior

retur etiam in peccato aliquo relatio hec feu

p

denominatio poenc ; tamen poena ejusmodi rea-

que à

liter aut in particulari fümpta includeret ratio-

| lario

nem culpe, quam Deus nec velle nec ordina-

Nq

re poteít. ur fir: adeóque nec Deus caufà illius,

b

pec illa effe&tus reprobationis effe poteft.

iie

406. Mtefpondeo [ ]. Nulla fübtractio gratie

hi

aut permitTio peccati eft reprobationis effectus.

p

Katio eft; quia reprobatio. proprié talis incipit

:: Ti

à prafcienria peccati finalis; üt liquet ex fupe-

£om

xioribus: ergo quidquid ex parre Dei anrece-

| &i

dit hanc prefcientiam, non poteft effe effeétus

ordi

yeprobationis ; cüm aliàs effectus füam cau(ara

1

precederet: fed gratim efficacis fübtra&tio

l

[lgw

permiffio peccati ür praeecognite. antecedunt

as

hanc preícientiam ; cüm peccatum. effe ne-

I)

queat, nifi gratia efficax abeífer & permitte-

Va0

retur- peccatum : ergo.

Preterea ex didlis.

tent

reprobationis effe&tus aon eft, nifi qui à Dee

pii

fir ex intentione jam deliberata hominem da-

D

mnandi propter peccata : fed; nec gratiee fübtra-

Y

&lio. nec peccati permiffio. ulla ex hac intenrio-

hs

ne. procedit; quia hec fundari debet in culpa

Tor

hominis non utcunque fpeclata, fed àt jam

hrj

defperaia & finali: ergo.

p

407. Refpondeo. 2I1. . INec pexkv&r»antia m

tüt

peccato nec obduratio effectus funt reprobatio-.

ab

nis. Jaiocít; quia (i fümuntur üt mala cul-

VC

pe. dicüntque pervicaciam volunratis. malae

t

adhaerentis; continentur füb afferto 1mo.:

Á

veró. fümantur üt mala peenae, dicüntque pri-

f

vatio«

Dg Dgzo Uuo.

933

Ladnite

vationem pratie uberioris, & permiíTlionem

deci

peccati, ad affertum 2dum pertinent: utrobi-

modit

que autem à ratione proprii effcétus ex repro-

fet m

barione ftriclé rali provenientis. excluduntur.

COl

INeque huic obeft , quód Aug. L. de dono perf.

uf

C. 14. dicat: Sicut pradeflinationis effe&lus eff gra«

[l

tie appofitio, ia veprobatzouis cerevue quodammo-

j gram

do effe videzur obduratio ; nam preeterquam quód

af

particuiaqzmdammadaimminuazhgnificaudi ratio-

siipl

nem &dicli proprietatem alienet,vel ex iplaetiam

u

comparatiorge conílar non agi dé reprobatione

at

à gloria, cüm nequidem predeflinatio hic in

d

ordine ad gloriam accipiatur.

TT

408. Ae[»ondeo 177 Pcena tum damni tum

o

fensüs fola alterius vitee eft reprobationis effe-

«

Q

ï

&us. — Aario dicti eft; quia utraque poena eft à

n

Deo jufto Vindice, eàque intentione, ut pec-

If

jl

cator erternüm luat, quemadmodum ex íen-

L

rentia Chrifti Matth, 55. patet.

Aatio exce«

)

iU

ptionis conítat tumex premiffis, tum quia pce-

& Id

nsa hujus vite nunquam funt pure vindicati-

f

v&; fed quantum eft ex parte Dei, medicina-

retl

les effe poffunt, fi homo velit converti. Quod

.

mortem in ftatu peccati attinet, fi ea, àt regue

r lai

lariter fit , accidat ex generalibus cau(is DJeo

permittente, effectus reprobationis non dici-

Yi

tur, cüm ante illam mortem permiffam & üt

y

j

abfolut& füturam pravi(am non abfoluté pree-

lu

videtur peccatum finale futurum, quod ícili-

qu

cet per ipfara mortem, fit peccarum finale; con-

;

fequenter nec anté intellipitur reprobatio feu

fententia talem hominem damnandi.

Si veró

2

VAI(O-

Qoo. $

tDoOrs

Nénasaps

954

Dzr Drzo Uuo

mors eveniat ex fpeciali ordinatione & caufáli-

D

tate Dei, qualis v. g. fuit in Dathan & Abiron

din

à terra per miraculum hiante confectis, poteft

quos

effectus reprobationis dici; quia hec mors eft

finte.

velut traditio hominis adhuc vivenris in manus

f fà

tortoris atque &terne damnationis inirium ;

cujus

ante cujus previfionem Deus jam decrevit

appit

hunc hominem propter füa peccata damnare;

Qmar

atque ad hoc illam mortem ordinavit.

1. hn

N

dtnon

ARTICULUS IV.

W

u Predeflinatiana Harefis. fila fit €?. commea-

E

tia, am autem vera €g vealis

,

fuyr

t

Ota I. Ne herefis aliqua rejiciatur in-

ho

409. N

ter fabulas, fed ut reipía extitifle di-

UET

catur, duo requiruntur & füfficiunt ; 1mum

tden

ut dogma fit perverfüm & contra fidem: 2dum

lm

ut extiterint aliqui dogmartis illius affertores;

mal

five demum in factionem coaluerint , five non;

!anqq

item five numero aut celebritate conípicui, five

qu

pauci & ob£uri fuerint,

In praíenti contro-

1mer

veríia quod ad dogma fpectat, illius varia jam

litnen

olim capita retulerunt Gennadius in appendice

(tye

ad $. Auguftini librum de harefibus, Fauftus

ff

Epiíc. Rejenfis in epiftola Conc. Arelatenfis;

W )

Lucidus Presbyrer in libello ad Conc. Lugdu-

V05 0i

nenfe delato, Autor libri; quem Sirmondus

ts

füb nomine Predeftinatiedidit, & Hincmarus

n (

in ep. ad Nicolaum I. Pontificem.

ET

Prima

Yi

lt

»p

Dr Dzo Uxo.

9f5

CaUi

Primarium ex his, unde & affertores Pra-

Abri

deftinatiani aut Praedeflinati vocantur ; eft, fin-

p1 Jl

gulos homines antecedenti abfoluto ac neceffi-

yors d

tante decreto à Deo predeftinari alios ad vitam

a

feu falutem, alios ad mortem feu damnationem;

J

Jf

cujus perverfitas ex rriplici praedicato decreti

(

l

apparet, & ex data ab antiquis explicatione do-

J

matis aliàs ambigui colligitur. | Sratuitur enim

1. hanc preedeflinationem tam malorum quàm

bonorum poefitivam definiri Deo decernente ,

non bomine ftudente aut negligente, hoc eft,

!t i

ex mera Dei voluntate absque ulla meritorum

füuturorum

confideratione-

aut

hypothefi:

j

2. eandem firmilirer afficere actus bonos & pec-

cata hominum tanquam media, quibus ad vi-

(

tam vel mortem tanquam finem pervenitur;

!l

f

. demum vi ejusdem Deum compellere eriam

:

omines invitos ad bonum & (alutem eut ad

[

malum & damnationem.

Reliqua capita fic

Jf

tanquam corollaria ex hoc principali- dogmate

f

fequuntur; quorum jam.pauciora jam plura

((

à memoratis Scriptoribus notantur. Quatuor

tamen omnino funr; in quibus eorum plerigue

(

conveniunt.

1z249H, Deo non ineffe volunra-

i

tem falvandi omnes, fed eos rantim, qui reipfa

i

ex predeftinatione illa falvantur; hinc nec crea-

j

to$ omnes, ut falventur, nec eá voluntate vo-

|

Catos, ut vocantem fequantur: 27um, Cbriftum

non fuiffe mortuum pro omnibus, cüm multi

damnentur, fed duntaxat pro predeftinatis ad

vitam : 37/um, nullum effein homine liberum ar-

bitrium; cümnihil fit; nifi quod voluerit Deus;&

tatm

956

Dzr Dgso Uuo.

tam gratia quàm deftinario Dei ad malum invi-

Àl

tos etiam trahat & compellat: 474 Sacramenta

nisa

fs

in praedeftinatis ad mortem otiofa effe & fterilia;

nec iisconferre gratiamac peccatorum remiffio-

d

nem; adeóque illos etiam poft Baptifmum legi

inell

ilfpr

timé füfceptum perire in Adam (eu ob peccca-

tum originale: quin &ipfos ad vitam przdetti-

afcen

natos non accipere fruétum ipfüm, fed rantüm

tari

fpem fructüs facramenralis in ccelo poflidendi.

OT0

Wnt 6

Hec porro dogmeta omnia pervería effe ac

contra fidem, tum ex hoc tum ex aliis T'racta-

prat

Phil

tibus patet.

Horum dogmatum affertores fecundüm di-

Ts

iml

verfa tempora , quibus extitiffe à Patribus; Hi-

ftoricis aut Theologis dicuntur ; in quatuor claf-

J

fes dividi poffunt. 1maclaffis continet eos; qui

ha

primis quatuor feculis & ante pagnam Augu-

ttduy

iil 4

ftini cum Pelagianis eorümque reliquiis fufce-

ptam vixiffe perhibentur: 24 eos, qui fzeculo.

fit,

lii

quinto fe prodiderunt, five Auguftino adhuc

vivente, five eo jam mortuo & Profperi ac Hi-

D

larii eetate; five Arelatentis & Lugdunentis Con-

li

cilii tempore & eo fzculo jam inclinante: 37/2

g

illos, qui füb noni fzeculi medium commemo-

Q

rantur, inter quos maxime Gorttefchalcus me-

ml

moratur: 4/2 denique eos; qui poíterioribus

A

feculis fuerunt praformatores Lutherane &

ver

Calviniang herefis etiam quoad errores Pr&-

D

deftinatianos, Wicleffusnempe & Joannes Hufí.

LU

uid de his claffibus univerlim dicendum fit,

jn

brevirer hié exponemus, quz magis contro-

fit

ver(à funt ; diftinCtis $$is examinaturi.

W

410.

Dzr Dso UNo

957

f

A10. Dito I. Predeftinatianam heerefin pri-

um

mis jam fzeculis enatam effe,. non fatis oftendi-

tur.

ftri

Proh, 'Tum quia Scriptores plerique om-

emil

nes herefin hanc ex libris S. Auguftini malé

ini

intelle&tis natam afferunt, & nemo eorum in

Kai

affignando illius ortu ultra feculum quintum

a

afcendit: tum quia Patres quidam , qui vel pri-

tünit

marii dogmatis meminerunt, vel errores cum

Jknd

corollariis communes impugnant, non füffici-

[«

unt ad afferendam illis temporibus exiftentiam

d

predeftinatianz hzerefis.

Horum enim prior

Philaftrius Brixienfis Epifcopus An. 387. mor-

m

Ü

tuus in L. de Heref. quidem fcribit: Sunr qui-

H

dam beretici, qui de Phavaone ita avbitrantur di-

du

xilfe Dominum od Moyfea ,. quód ad boc excitavi

j ] qW

10, ut oflendam àn te vivtutem meam , 69 induvans

T

induvabo cor. Phavaonis, ut non dimittat vos. .E£

fl

(

ait "dpoflolus : Evgo tieque voleutis , neque cuvven-

u

15 fed mifeventis of Dei. — Sed bec non deffmiens

adnm

dicit JApoflolus ; fed difputans atque edocens , quod

7)

verum e[ff , ue ita Deum dixiffe quis eflimer. . Sed

gCouv

illi ipfi, qui pro harefi praedeftinatiana utuntur

L

hac autoritate recté fufpicantur mutilum effe lo-

jef

cum, & precipuam herefis expofitionem effe

51l

omiffam. Quód aurem hac Pelagiana potiüs

Yi

jj

fuerit quàm Pradeftinatiana , videntur indicare

[ifv

verba fübíequentia: /Voz dicit , ut ton cuvramus ,

n

mec, fop velumus fevoire Deo, fed primüm debe-

li

emus uofivá curveve voluntate: deinde noncum pra-

( [l[x

Jumprioue € jaGantia , quafi noflvá virtute 7 ju-

J

Jfitid condignd, non Chriflt meveamur [aloari cle-

"uentid,

Alter, nempe Origenes; veró dum

3.

4[0.

m

9

&

Dz Drzo Uuo.

)

8

d

ffitt

L. 3. Periarch. eàádem occafione diceret: A

enim praciput- nitumtuv. beretici , dicentes tion effé

! hrma

án voflra poteflate ut falvemuy , fed naturas e[fé ami-

anavuim tales, que in ommui geueve vel pereant va

Cäïi

fianan

Glventur , téc ullo modo pofft awima , que imala,

fa&la efl , bona fieri , aut que bona fuerit , mala qfr-

queS

ci; oftendit Manicheorum quidem, non autem

Hs

Pradeftinatorum harefin extitiffe. Ubi autem

bono

L. 7. in ep. ad Rom. C. 9. fic ait: |S? ad coumtt-

Deceí

nem vefevatur intelligentiam , quód dicit , quia quos

firi

prafcivit, bos e$ quflificavit, ingemtem fenefiram

tbne

de[l

patefaciemus eis , qui uegaut e[fe in bominis potefiate

ut falvus fiat.. A uuz emim: fi Deus quos prajcivit,

Wice

illos €g predefinavit ; €g. quos preedeflinavit , dllos

lfs

t2 vocavit; €9$ quos vocavit, ilos t9' auflificavit;

hit oj

gibil culpe babent i, qui mon juflificautur ; quia

Eb

aec vocati funt , uec praddeflinati, mec precoguiti s

l

ATa

ET

j

hic, inquam, non afferit negari libertatem ob

predeflinationem admiffam ; fed hareticos id

ltat

ex alio capite negantes abuti ad erroris fui con-

m

firmationem hoc textu poffe. Demum quó

D

gnofcant

aliqui jam pradeftinatianum extitiffe a

lat

in eo, quem S. Paulus in ep. ad Rom. C. 9.fic

N H

loquentem inducit: Dicis ztaque mibi: quid ad-

lr

buc quevitur ? fine fundamento fit; tum quid

Tutgy

Rhetorum tore videtur proponi objectio, a

ipta

quam figuram faciendam non requiritur necet-

li,

farió aliquis, reipía fic fentiens aut loquens:

Mi

tum quia inrerrogator ifte five verus five fictus

A.

proponit duntaxat difficultatem, qua ex ad-

A) [í

miffa Dei pradeftinatione fequi videtur ; non

isi

autem & predeftinationem & corollarium illu

i

a-

Dg Dego Uuo.

9539

t F!

admittit ; quod tamen ad predeftinatianum

11j

formandum neceffíe eft.

T

411. Dico I7. Proximis ante Lutherum &

RUR

Calvinum feculis extitiffe here(in preedeftina-

TT

tianam, indubitatum eft.. Proz. Wicleffüs ejus-

ij

que Sectarores, inter quos precipuus Joannes

j

HufS, afferuerunt predeftinatos neceffarió in

j t

bono períeverare & falvari; prefcitos autem

Qu

neceffarió peccare & damnari: hoc autem ideo

"m

fieri, quia omnia neceffarió eveniunt: hanc por-

;;;g;'h*dlli

ró neceflitatem oriri à praícientia Dei & pre-

deflinatione.

Mfämi

imum patet ex propofitionibus

1

Wicleffi apud Waldenf. L. 2. de Sacr. C. 160.

T

& 162., quarum una fic habet: Sicut pradeflina-

T

?u$ z0n potef]. à cavitate vel gratia tali excideve:

i qml'

fic pracitus non potefl in illa cavitate. vel gratia

:ogwï'/i

perpetuó duvave: — altera autem : Scuz olewn vavó

(

vel nullo tempove congelatuv; [ic cavitas , que ven-

jui

dicat. [upvemumn locum anima , efl virtus , que uon

j

potef? vefvipefceve . cm cavitas preedeflinationis fit

u

alterius vationis , quàm cavitas nud? fecundum pree-

J

fl

Jemtem juflitiam. . ]tem ex propofitionibus Joan-

. p^

nis Hu($: quarum hec in Art. 6. à Conc. Con-

"

ftantien. SefT, 15. refertur:. Predeffinatus feiper

| ql]u

tmanet. membrum Ecclefie , licét: aliquando excidat

UL

à gratia adventitia, fed non d gvatia predeflinatio-

n

$. a veró alibi: /wfans prejcitus e9 bapri-

queri

zatus nece]Javió vivet diutius , 69 peccalit ia Spiri-

x[i.h)

tum Sanflum, vatioue cujus mevelitur , ut perpe-

?

?uó condemnuetur.

2dum pater ex propofitioni-

i ncl

bus utriusque rum inter articulos damnatos re-

jl

lj

g

aut

.

———(

X

Dr Drzo UnoO.

$60

aut ab Henr. de Piro ex illorum libris excet:

j

lus |

ptis. Wicleffas'enim ait: Recolo me dixiffe in libo

tid

»vimo , quód omtnia , que everient , abfoluté nece[fa-

um i

vió evenient. Ivem:. F'idetur mibi. pyobabile quó

totr

necefhitat creaturas fingulas a&ivas Deus ad queml-

E

let a&um füum. Hufs veró poft slteram propof.

Hun

füprà cit. inquit: U fídem effevo, omnia queevt-

prior

3tium denique

wient , de necefhtate evenient. ei.

lere

liquet ex Waldenfi L. d. fid. C. 22., qui poft-

A

fatalem neceífitatem Mani-

quarm oftendiffet ,

t

chieis , Jovinianiftis , Predeftinatianis , Wicleffi-

$f

flis & Papanis effe communem, quantumvis

]i

Ti

uoad quadam diverfam ; tandem radicem ejus

ii

affignando fic de Wicleffo ait: Poff bec omnia

veceffavià. ab[olut? dicit bominem elegiffe fic faceve ,

14

Tn

€2 nece[favió Deum cuim eo in illa determinata par»

NY

te concurveve , quia fie previdit. Deus. €9' pravo-

idy

luit, 9 aliter, quám fecit vel fa&huvus of nec

'lmfö

JDeus. mec bomo potevit facere , uec poraiz unquam

Hllar

ante illud.

Ubi exceffüs hzrefis Wicleffi eft,

*

Dur

quód etiam Deo neceffitatem anrecedentem im«

ponat. Cbrf. ex communi Do&torum confen-

Iop

al

íu dicentium, Wicleffuml& Huffum etiam in

bla(phemo de reprobatione dogmate INovato-

i

LUCld(

ribus Duces & Antefignanos fuifle.

412. Dico IIJ. An harefis preedeftinatiana

h N

&Ll]w

extiterit fculo quinto aut nono, inter Auro-

demf

res adhüc controvertitur, — Exponitur. Extitif-

fe his ieculis hcrefin illam, afferuerunt Recen-

s

tiores (eculi rgti & r6ti Scriptores Alphonfus

de Caflro , Didacus Alvarez, Baronius, Bellar-

Rübal

J

:ninus ; Binius, Spondanus, alitque omnes; qu

n

ij jus

p ——

Dz Dro Üwo.

$6p

$i

1]

l

ilius heerefis meminerunt. Primtis, qui eà

&td-.

te id nepavit , fuit Jacobus Ufferius Calvi

nj

niftas

li

i

tam in hiftoria Gottefchalci ac praedeftina

tiange

contro

veríie an. 1631., tum in Brittanicarum

Ecclefi

TEU

arum antiquitatibus anno 1639. editis.

Hunc fecutus eft & Catholicis Janfenius ,

qui

g

)

priore Ufferii opere expil

ato L. 8. de Pelag.

heref, pro fabula declaray

/

it herefin predefti-

I

natianam.

Duumviris his o

J

14 l

ppofuit fe Jac. Sir-

HM

imondus S. J.

; qui poft alia premiffa demum

t

an. 1647. in lucem dedit Hiftoriam Predefti-

natianam: ubi tres

hujus herefis epochas di-

wde)?

füinguit.

onnitü

In 1ma earüm ftatuit ; Sectam illam

TT

30- 424. exordium fümpfiffe apud Monacho&

4drumeti ,

mpnr.

que eft Byzacene Provincie in

Africa Metr

opolis; fed ab Aupuftino mox ex-

Wl*)

tinétam :

emerf(i

M

lienfes. in Gallia

fle ramen poftea apud Maffi-

j

; ad cujus excifienem cüm S&

Hilarius & Pro

ij d

fper per literas primüm Augus

g

ini opem imp

loráffent, hoc autem non mul«

tó póft mortuo,

Romam profeéti foliciràffent

:

7)

Celeftinum L , ab

eo Pontifice an. 4 .o; effe da

fnnatam:

In 2da exponit, eandem harefin i

m

Lucido Pr

esbytero renatam

*

; fed curante Fau«

o Rejenfi

e

el

rca án, 475.in Conc. Arelatenfá

i

& Lupdu

£e

nfi

hi

rürfus condemnatam; quz cons

demnario etia

m in Conc. ArauficanoTl. án. $29:

"

eft renovata,

"

In 3tia fiatuir; errorem à Gots

,hüügld

tefchalco effe

refuícitatum; ífed & eundem à

abano Archi

BCHE-'.'

- Epifcopo Moguntino in Synos

&t

:€o aun. 848. habita, tum ab Hincmaro Rhes

jl

menfi Archi- Ep. in Synodo Carifiaca an. 849

pP

dàmnas

Vi

962

Dz Dro Uxó.

PO

damnatum.

Sirmondi refutandi & Jan(enii de-

dünt.

fendendi partes füfcepit Gilbertus. Mauguiro

M

Curiz monerarie in Galliis Preefes ; emiffo fu

Chrif

an.1$50.

in lücem libro duos in romos diftin-

Tituar

€to , quo prater opera

& fragmenta Autorum,

trad

qui fzc. IX. fcri

pferunt;

Gorte(chalciang cei-

0000

icam & chronicam Differtatio-

iroverfie hiftor

füiy

pnem non minüs quàm fabule predeftinatiang

i ilh

confutationem exhibet.

Contra. hunc vin-

dedir Ludov.

ditq

dicias pro Sirmondo

jam mortuo

qia

dità 1655. hiftorià Gotte-

Cellotius S. J., qui €

t

fchalci Praedeftinatiani ,

adjunctáque appendice

It

mifcellaneà operum nondum edito

rum, omnermi

m

É

$ & confuta-

M

auguini differtati

onem pracipu

'

lg

tionem excuffit.

Ab hoc tempore in plures

Il

artes difceffüm eft. INam

inter eos, qui ve

tin j

omnes hujus herefis e

pochas à Sirmon-

do pofitas tenebant , . ve

| omnes nepabant;

&i

»

alii mediam ingreffi (unt vi

am, néque omnes$

nquarn veras a

dmittendo, ne-

illas epochas ta

ué omnes tam

en velut falfas abjiciendo; qua-

les fuerunt

Card. Norifius, Natalis Al

exander;

Honoratus

'Tournely, aliíique plures: quorum

du

veítigiis & nos infi

ftemus.

413. Ob[eroa.

Quóod Janfeniftee plerigue

fen

omnes (quorum contrib

ulem Mauguinum elié

s

non folüm Cellotius pluri

bus in locis oftendit;

fatione declá-

tem,

fed & ipfe f& fatis vel in una pte

Ch

ftinatianam

herefin pro fabu

la ven«

rat) Preede

non tam id veritatis ftu io;

ïlüg

dere contendant,

5?01

quàm erroris füi ab

invidia liberandi causà fa-

ii

ciunt non minüS', ac

dum Bajanifmum & Janle-

fil«

^

l

Dr Dzo Uk'ö.

963

;

fentd

bifinum ipfum inter mera phantafmatà refe.

runt.

Cüm enim Fauftus in Conc. Arelatenfi

Mu

talia de prédeítinatione ; voluntate fàlvandi;

nifrli

s dii

Chrifti morte ac libertate hominis dogmara da-

mnanda proponar, Lucidus in Lugdunenfi re-

LIOIOÉ

ng

iracter; Rabanus & Hincmarus in Gortefchal-

co condemnent, que fimilia & eadem fünt cuni

[oni

t

fuis erroribus; mulrum fàné eorüm inrereft;

ut illa omnia tanquam commientitià rejiciant;

jc i

[l

aliiggüe perfuadere conentur. Quamvis verà

qui & Catholicis eadem in hae controverfia fen-

Go

end

riunt , faciliratis quidpiam pro fyftemate praedé-

ftinátionis gratuitz füo capere fortaffe queant j

Tnet

MU

nolim tamen nec aufim illos malignà hujustmo-

di causà inductos dicere: práfertim cüm ex

pï

u

|

ipfis hujus fyftematis patronis nüper laudave-

qi

|

rim aliquos; qui noftre o

j

piqiöfxis duces & af«

lit

tefipnani füuerunt.

)omütS

$&i

"m

U

z alaté $. Auguflimi emerfevit Eievifis

Predoflinatiana ?

(äü&ä

prí

44 WTÓrm. 1n ahio tateli Hoerelis Pradellie

natiang ítatuendo erráffe rürn. Pro-

lnqul

j

Íperum "T'ironem f&culi V. Scriptorem ; turi

Sigebertum Gemblacenfem fzecülo XIl. Boreri-

Wi

tem, conveniunt facilé ornres.

Hic enim idà

M

12

Chronico fuo annuti 415., ille in fuo an. 417;

aflignat; quo tamen tempore S. Aupuftinus li-

u

bros inecdum & epiftolas conícripferat; ex

"h

quorum fuiítra interpretatione heerefis illà ex-

"

ordium

Jl

Ppp 2

ao

964

Dr Dro IUl;Tö.

|

ordium duxit. Qui primam Sirmondi epó: | p

cham admittunt, natam eam volunt an. 424.5

Bff, q

cüm occafione fcriptorum S. Augufítini contra

1bus

Pelapgianos , maximé autem epiítole 105. a

ted

Sixtüm À drumeti in Africa in monaf(lerio ; cui

fibu:

Valentinus praerat, oriretur controverfias -

VC 7

Monachis aliis cum Floro doctring Augufti«-

m

nianee adheerentibus ; aliis ex gratiae five neceffi-

ue.

tate five efficacia everfionem liberi arbitrit ti-

ue

mentibus, atque hinc doctrinam S. Do&oris;

n

prout à Floro defendebatur, averfantibus. Ex

tüm

oftremis Felix & Crefconius Abbate non con-

&oru

fulto ad Auguítinum profecti apud eundem ex«

Wtop

pofità, quam non fàtis perfpexerant, conten«

Vetan

tione Florum accufarunt. Ad eam litem come

Ti

ponendam fcripfit S. Do&or Librum de gratia.

DN

& libero arbitrio; quà fcriptione càm nondum

E

füblata audirer omnia dubia, addidit alium de *

lts

correptione & gratia, quem tandem pax &

deff

quies in monafterio excepit, Compofitis re-

Titür

bus in Africa, volunt iidem Autores conteri

fit

tionem eandem furrexiffe Maffilie in Gallia;

gu

ad quam profligandam Hilarius & Profper Au-

p

guftinum implorarint; qui cüm fcriptis Libris.

N

de Ss. przdeflinatione ac dono perfeverantiae.

T

nihil proficerer, tandémque vivis etiperetur;

IN

demum Celeftinus I. Rom. Pont. interpellatus

ln

controverfiam diremerit, errore preedeftinatia-

no in füis ad Epifcopos Cial

Præzl

innato.

liæ( literis conde«

Porro'

Ij

Q

D

Dz Dgzo Um;

965

hii gi

Porro triplex hominum claffis obíervanda

IT

elt, quos S. Auguftini doctrina de profundio-

ini t

ribus ac difficilioribus, àt Ceeleftinus ait, circa

o

preedeftinationem & gratiee efficaciam quaeftio-

, t

povtt

nibus five ante five poft ejus obitum conturba-

vit. 174 e(t eorum, qui dogmata n. 409. relata

Augulïi

enat.

criminabantur effe à S. Doctore afferta; indé-

que illius nomini ac doctrinae detrahebant: at-

mhirit

Jodrg

que hi erant Semipelagiani, quos S. Profper

in Refponfionibus tum ad Capitula Gallorum

j D

oncot. ;

tum ad objectiones Vincentianas refellit. ^ 22

eorum , qui vel Semipelapianorum argutiis vel

m o

proprià fimplicitate inducti, in ii$ dopmatibus

Yntene

veram Auguftini fententiam judicabant conti-

€orm

neri; ideóque & ipfi; quantumvis paradoxa &

priti

abfürda videri poterant, ea credebant & tue-

p

bantur, Auguflini autoritatem ubique creparne

i?

tes; &hi, üt diximus, Pradeflinatiani (eu Prze-

[

D

T

deftinati vocantur,

füntque ii; de quibus quae-

l

jnt

u

ritur. 37j2 eorum, qui ubi ob quadam vel in-

folira vel minüs clarà praefertim in poftremis

GZ!II*]

Auguftini libris inventa commoverentur, nihil

"

ex proprio feníü ftatuere aufi,. petierunt de S.

Tib

Doétoris fententia edoceri: & hi erant T heo-

dorus ac Camillus Presb

yteri Genuenfes, qui-

atf

bus $. Profper in Re

fponfione ad ExcerpraGe-

pe]lälü

nuenfium fatisfecit.

ii

415. Dico Z, Non videtur nàáta effe herefis

(

E

L

|

qu

Predeílinariana in monaíterio Adrumetino.

Prob. Ut dicatur in monafterio Adrumetino

jl

hzec heerefis nata, oportet vel hujus monafterii

, vel Felicem & Crefco-

Abbgtem Valentinpum

qiqm

Ppp 3

-N

E

b

966

Dr Dro Uxo.

| "m

conium cum fuis, vel Florum cum reliquis Mo |

| [?I

.z';

nachis fuiffe preedeftinatianos: fed nulli eorum ..

erant preedeflinatiani. Non enim 1770 Valenti-

]&G

nus; 'utpore cujus fides nec ab accufatoribus

n

Hipponem profe&tis erat in dubium vocata

[

nec aliunde fü(pecta, fed potiüs maximé pro-

(;

bata; üt patet tum ex ejus literis ad S. Augufti-

n

num ac EFvodium , tum ex eorum ad illum re«

107

fponíoriis,

Nec 240 Felix & Crefconius cum

Adr

fuis; tum quia ifti ex ep. ad Sixtum , qua negat

f

gratiam fecundüm merita noftra dari, adeó

fit ]

funr commori, ut ab Auguftini doctrina abhor-

pian

rerent; tum quiá hi Florum accufabant; quafi

lti

liberum is negaret arbitrium : tum quia iidem

ï.eljl |

à S. Auguftino docendi & premonendi erant

ln

contra Pelagii errores; üt ipfe in ep. 47. ad Va-

m

lentinum teftatur. — Nec 3420 Florus cum partre

Mu

Monachorum ejus expofitionem, fectante erat

df

pradeftnatianus; quia quamvis erat accufatus,,

E

acíi omnia fic tribueret gratiee, ut eriam liberum,

iaidi

pol

negaret arbitrium, falsó tamen& ex imperit

fl

in eum conjiciebatur. Nam Valentinus po

ftea,

I

i

in ep. ad Aug., quz eft 256ta i

nter Augufti«

jia

nianas, de fuis univerfir afferit :

Lilerum avbi-

q

grium, Dei gratid uen gegamus 5 de Floro autetm

ül

fingillatim ait: Seroi tuz Flovi bec fides eff , on,

D

ficut featves illà funt locuti : in prefentiaxum audie-

lu

vunt ab co dium, non j

uxtá. snerita. noftra. daràü

fi

donmum, pietatis, [ed) per' gmtz'am, Redemptoti.k,

*

fi

$. Auguftinus autem id iplum primó füfpicatus.

j

intellipitur ex illis in ep. 46. verbis: 4u enitn,

di

xj

aon attelligit. librum, meum; aut. forté ipfe no

h.

&

»:

f

Dr Dro UwNo.

967

elligitur , quaindo difficillimam queflionem t pku—

s

]| 0

eis antelligibilem olvere atque emodare comatur:

deinde veró aperré declarat, dum L. de Corr,

Vi

f

& Gr. C. r. ait: Hanc fidem, que [ine dubio ve-

Ya C? propbetica, &g "Apoflolica e$' Catholica fides

d

eft, etiam in fratre noffro Flovo inveniffe me gau-

ne p

deo: unde bi potihs covvigendi funt, quos quidem

AutJi

propitio Deo corvetfos e[JE. jam exiflimo, qui eum

]uf

gon intelligebant.

Ergo harefis in monaflerio.

I CU

Adrumetino nara dici nequit.

Cozf. 1. S. Au-

AU

guítinus utrumque, quem ad Adrumetinos ni-

j W

fit librum, ex eo potiüs fine fcripfit, ut Pela-

abhm

ianam herefin profliparer ; ac femina Semipe-

qui

h

2

agianz ibi fübnafcentis elideret, quàm ut hee-

idem

reli preedeftinatiange exorte. refifteret.

Nam

etat

1. in ep. 46. ad Valent. ait ; epiftolam füam ad

d

]

Sixtum fcriptam ita effe intelligendam , uf geque

DFJIH

vegetis Dei: gratiam , meque liberum avlitrium fie

cdi

a

defendatis, uz à gratia Dei fpavetis; non autem

Mä

o

w]

addidir: geque ut nagetis libevum avlitrium; fed

n

poft alia fübinngit : Propter quod ego in bac epi-

fllola, qua ad vos pevvenit , probavi per te[limomia.

j

"

fan&larum Scripturavum , &g bona opera noffra €g

p

Jl

pias oratioues €?. ve&am fidem nullo. modo . in nobis

H

eft potui[fe mifi beec accepevimus ab ille, de quo di-

Ti

cit Slacobus : Qmue datum . optimum 9. omne do-

"d

um pevfetum de fuvfum eft, defcendeus. à. Patve

[

luminum. INec quisquam dicat meritis opevum [uo--

ul

vum vel mevitis orationum [uavüm vel mevitis fidei

j

fue. fibi traditam Dei guatiam , &g puteruv. vevum

j

1b

effe, quod illi bar

etici dicuut , gatiam, Dei [ecun-

[

du merita uoffra dari , quod ommiuo fal ff

1 eft.

i

2. In

lj

Ppp 4

J

N

968

Dr D«E-O ÜNo.

2.Ín e-p.x4.7. ad Eundem, ubi expofuerat graás

tiam non tantüm ad opera bona, fed. & ad vo»

tnt

G

li

Juntarem bonam effe neceffariam, ait: De qua

difficillima quaflione, boc eft , de voluntate &j gra«

h«

hn

dia, mom opus babui etiam im bac epiflola. diutiüs

difputare, quouiam g aliam jam eis. dedevam tan«

pitu

quam, citibg vedituris: €9 fcvipfi ad. vos. libvum.

h

(nempe de gr. & lib. azb.) quez fi adjuvaute Dos

Gi

anino diligentev legevitis, $9 vivacitev intellexeritis,,

00n

qullas. exi[Timo. imtey. vos de bac we diffenfioues ulte-

: lul

0l

yius jam.futuras.

3. Scopus utriusque libri id

dm

declarat. Prioris quidem hic alignatur à S. Au-

T

m

uftino L. 2. Retr. C: 66.: Proptey.eos , qui cüm.

&f

defenditur Dei gvatia, putantes negavi libeyvumav-

Scmh

bitrium , fic ipfi defendunt. hbevum. avbitvium , ut

8b

qgegent. Dei gratiam , affeventes eam [écundium. me-

Qp

vita noffra.dari ; fevipfi Librum , cujus titulus of d

Ioh

vatia $g libevo.avbitvio.

Pofterioris autem per:

li

illationem. exponitur L. de corr. & gr. C. 14*

li

l

Patiantur evgo bouines fe coripi, quando.peccatuis;

r

wec de ipfa. correptiane. contza. pratiam. avgumet-

li

dentur, nec de gratia. contra. corveptiongm: : quia,

J

€9 percatis jufla. peua. debetur , €9' ad ipfam perti-

erg

3et. jufla. correptio ,. que medicinalitev. adlibetur s,

i

enamfi [alus. eavotantis incerta efl..—. 4. S. Augu-

W

ftinus in libro de Fleerefibus, quem an. 428. ad

1 puï

Quodvultdeum fcripfit, quamvis obfcuriores.

li

etiam.hzrefes commemoret, nec minimam ta-

K

xnen.Pradeflinatiange mentionem. facit; quim,

k

prope libri finem. Pelagianam. omnium recene

K

üiffinam compellat: ergo..

h

415.

. Ds Dzo UNo.

96*5

Kttt u

416. Dico 11 Nec videtur eadem proxime

W

'ante aut poft mortem S. Auguftini erupiffe in

iDw ^ Gallia. — Prob. Quos S. Profper five in epifto-

d

la ad Augufílinum accufar, five in epiftola ad

n

,

Ruffinum defcribit, five in füis Opuículis ad Ca-

ATT

pitula Gallorum & Vincentianas objectiones re-

r li

futat, & quos demum S. Cleftinus in füo ad

a

Gallie Epifcopos Reícripto: condemnat; hi

Dmfbtï

omnes ab utroque nbique exbibentur tanquam

hoítes S. Augüflino infenfiffimi, perpetuo ei-

li

i

dem obloquentes, ac immania errorum por.

N

tenta illi afingentes : fed hic characler nequit

iil

congruere Predeflinatianis ;; omnino tamen

-

Semipelagianis eft proprins, ür num. 414. di-

EM

cebamus: erpo. Copf. J Profper & Hilarius

1.

opem Augu(tini implorantes in fiia ad eumepi-

T

1

"1

ftola fic ajunt: Evenit ex di[pofitione sufevicordue

r

Dei, ut cum quidam. án Africa [imilia movifeuts

li

librum de corveptione $g gratia , plenum divine au-

j

[

dovitatis euitteves z erpgo idem error erat Matfi-

u |

lienfium, qui Adrumetinorum. Sed hic non

T.

erat praedeftinarianus, üt ex num. pr. liquet:

At

ergo nec ille. Z S. Auguftinus Maffilienfes

Z

à Profpero & Hilario accufàtos refurans fcri-

u

pus de Praedeftinatione Sanctorum & Dono

!

"m

perfeverantie libris , non affümpfit dogmata

i

harefi Preedeftinatianz , (ed Semipelagiana? op-

n

pofita probare; üt patet ex utriusqne libri fco-

ql!!

po; quem num; 273. & 376. expofuimus: er«

at p

go nec illa in Galliis exorta fuerant, aut à Pro-

Ípero & Hilarioad Auguftinum delata.. 772 Cae-

k?üinus in precfatione ad

Capitula; quz epifto-

415»

PP.3

lae.

DE VD-Eo üm)

570

fobjungi folent , decla-

le ad Galliz Epifcopos

, Ista

rat à íe proferri decrera feu Se

dis Apoftolicee

mit,

Autoritares contra eos; qui Ma-

Epifcoporum

hoj

giftris uoft

vis, n

ter quos $. Auguftinam haberi

f0i

afferit, oh

loquumtim ; de ea heerefi, quae zuinicos

qui

vatie ey mocentiffunos libevi avbitvii dofenfores

compl

ectitur; ex iis fententüs, quas Afriean

D

Concilia [auxerunt

eg fuas fecerunt "Apoftolici 4n-

-

Tur

ziflites: fed hac omni

a adjuncta ruríus perti-

tIor

bent ad defignandam Pelagii h

&refin, non au-

&

IF. S. Profper

tem Pradeflinatianam: ergo.

i

L. cont. Collat. de Caleftino ita fcribit: Pet

néle.

bunc Firum intra. Gallias , iffis ipfis, qui a

d

"

bun

anemorie Auguflini [cvipta vepveber

4

dunt, "a

lelo-.-.

q«0

uentie eft adempta libertas , quamudo co

[ultantium.

n

hs

a&ione fu[ceptá, & libvorum, quài exvantibus di-

fplicebant , pietate

laudatá , quid opovtevet de eorum

p

fan&o mauifeflavit eloguio; evi-

autovitate [entii ,

46

dentey pronuntiaus

quantum . fihi pre[umptioris

íin

ent quidam ad-

iflius uovitas di[plicevet , quá auder.

It

verjs antiquos imagiftros infofenter 1

n[avgeve, €g it-

zatis ob[ivepe-

fp

difciplinat

d calumniá pradicatori vevi

tüt

$6; Qquo

f

d ad unos Semipelagianos per,tinerer

manifeítum elt.

-417. Oljic. cont. vm. S. Aug.in ep. 4

H ad V&

Wi

lent. fcribit: Aezulerung? monafferium vefirummon-

N

sullá diffznfione turbatuim eoquàd quidam i

n volis;

l

libe-

fic gva

?iam. pyedicent , ut uegenr. bominis elfe

l

quin avbitviumn 5

fimile étiam quid noratin ep. 47«

.

J

ad eundem: ergo Adrumeti

ni negabant liberum.

«

arbitrium fub morione grarize, quod eft preedefti-

npatianum. Corf.. Idem tum in memoratis epifto-

18

:

j

ba Dro 'U'Nï-o;z

97*

i

h

; d

lis tum in L. degr. & lib. arb. probandum affü-

xok

tj

"

mit liberum arbitrium effe in homine, nec de-

(u M

i

E

l

ftrui gratià, ideóque plura in hanc rem tefti-

- mmonia profert: ergo Adrümeti debuerant effe;

fiimi

" qui negarent liberum arbitrium ; & confequen-

tf

ter aderant Pradeflinariani.

Conf. L. Hinc-

»

iarus in ep. ad Nicol., & L. de pradeflin. or-

lii

tum harefis predeftinatianz refert ad conten.

$ ;JCHI'

tiones Adrumetinorum; Evodius etiam in ep.

n9n d!«

ad eosdem Monachos, ira eos reprehendit, ut

n

haberi potliat pro preedeftinatianis.

: h

&. D. Conf. Exgo Adrumetini reipsà nega-

fat

bant liberam arbitrium füb motione gratize;iN,

jl-

ex opinione falfa Creíconii ac Felicis eorümque.

n

fimili relaione, C. — Facilé quidem damus, S.

y d

Augutlino ex falíà narrarione inditam quoque

! ZOIW

rimó fu:ffe opinionem falfam, quia is; üt ep.

j

46. ad Valent. mewinit, ex illorum narrantium

| 'm!s [

fimplicirate credebar, nihil eos pofTe confinge-

"

re: mox tamen eX eorum imperitia aliquid fü-

)gis-

Ípicatus, ac tandem plenà tum per Valentinum

d

tum per ipfüm Florum de contrario edoctus

ff

fuir; üc num. 41j. diximus.

Ad Conf. I 9. T-

A. IN. Con[ ; tum quia etfi etiam animo expng-

AL

gaudi Pracdeftinatiani erroris haec fcripfiffet Au-

n/

guftinns , tamen non fequitur reipfà ortum fuif-

?

íe illum errorem; cüm ex proxime dictis po«

|

,

tiüs conftet falsà narrarione deceprum fuiffe S.

j

?

Do&orem: tum quia pro libero. arbitrio tam

j

:

f

contra Semipelagianos , quàm contra Pradefti-

il

natianos pugnare neceffe fuit ; cüm priores ne-.

j

,

j

garent poffe manere liberum arbitrium, fi g

r a—-

ti&

b

972

Dr Dzo U&o.

&A

tia neceffaria foret : pofteriores autem nepa-

[u)

rent abfolut& liberratem, quia gratia neceffi-

tans juxta eos dabatur.

Ex modo autem pro-

ovf

hj

bandi à S. Doctore ufürpato facile colligitur,

eum contra Semipelagianos potiffimüm certáf

0 1

"

fe; eoquód Liber de pr. & lib. arb. totus in eo.

inhe

verfatur, ut oftendat gratiam non dari fecun-

düm merita noftra , nec tamen inde perimi li-

Üj

berum arbitrium..

fini

-d Couf. Hf. quoad ym.

&. Hincmarum quidem hoc fenfiffe, fed fuiffe

ftilj

Pd

deceptum,vel quód non adverteret S.Auguftino

Don

fulsà expofitione primüm effe impofitam, vel

Tüm

quod nimiüm crederet autori Preedeftiriati, qui

Tf

fubinde Semipelapianos cum Predeftinatianis

confudit. Quoad 2d. w. Evodium potiüs offen-

R hs

dere, quàd aliquos Monachorum habuerit pra

Semipelagianis , cüm illam epiftolam fic conclu-

tlo

dat: Legaut evgo Santli Dei Majorum ditla, ficuz

It g

qi

m dixi , qui babent divini muneris pium affz-

Tür

um : 69 quando non intelligumt , uon ciro veprebene

fen

dant , fed ovent , t inteliganz.

418. Objic. tont. 2d. Ss. Pro

fper, Hilan in

lm

z

W

fuis ad Aug. epiítolis referunt. Maffilien(es. di-

cere , diviná conflitutione vivtutes vemvevi, tollé

Wi

libertatem ; 2 fub uomine predeflinationss inducá

Y

Dr

fatalem necofferatem ; ergo dogmata Praedeftina-

tiana apud eos viguifferradunt. Couf. £. Autor

lm

di

Predeftinati de.libro, quem pradeftinatiani S.

Auguflino füppofuerunt, fic ait: Zagdem ali-

NU

lh

quaudo ad manus noffras. pevvenit liber, qui d-

gultivum maentitur titulo, . cim fe beveticum often-

Q

]

diz us textu. — Hune librum aliquando fili oblatun

S-o P 074-

*

Dzr Drzo Uxó.

973

1 S. Pontifex Celeflinmus . ita execvatioti lahuit, ut

p

eun . perpetuó. dammavi julevet fülentio..

Ergo,

1000«

Cosf. 1. Photius in Biblioth. Cod.

54. fcribit?

li

PPofl S. "Auguflini mortem ceper.

unt quidam in Gle-

n

vo impiuim ilud dogma affcveve, male etiam logui

jini

de /Auguflino e&mque infBlari, quaft liberi avlitrii

f

antevitum-induxilfet 5 verim. Gelcflini Pontifex

tini

CF pro fantlo Po, e9 contva bevefis incentores

l I

Jeribens ad Epifcopos ejus vegtonis , na[centem evvo«

if

vem compefct. Sed bec intelligi nequeunt de

Pelagianis, quorum novus hoc tetppore error

U

, W

non erat: erat autem propria Preedeftinatianio-

rum calumnia, libero ia homine azbitrio inte-

j

r

ianig

ritum ab Auguftino indu&tum: erco.

R. D. /4. Referunt, Maffilientes hac dice-

d-

u

re hypothetice ac illative , nempe , fi neceffaria

ad omne opus bonum & initium etiam fidei fo-

Q

(f

ii

/]

[

ret gratia nullis naturalibus meritis debita, fz.

i

/

qui; quód tollatur libertas, virtutes removean-

h

"

11]

tur &c.; C. referunt, hiecdicere abfolutà &afz

ertivé , nempe admittere gratie tmotionem

n

fimülque liberrarís interitum, N, — Prius Semie

rdl

pelagianum effe , poflerius Preedeftinatianum ,

7

patet ex fepe jam dictis. 44 Conf. 7. s. Quam-«

li

vis, quod alii bic plerumque facinnt, Aurori

redeftinati preter nonnullos alios errores no«

Af

J

lim objicere Semipelepianifinum , nec illud frau«

l

n

disgenus, quo librum illum p(eudonymum ipfe

]

conünxiffe dicitur, ut fi&& illum impugnando

li

liberiàs in Catholicorum dogmara prafiareturg

[)

non tamen verofimilis eft ejus narratio, quà

li^

7

docet, illiuslibri Celeftino oblati errores totam

]M'

inun-

:

À

974

bz Dzo Uxo.

mundum vulneràffe; neque congfüit cüri i&«

let

liquis hiftorie monumentis, quà vult eüm à

ficu

Caleftino reje£tum: cüm Celeftinurn, Pro-

ficu

fperum & alios Auguftini Di(cipulos ac Fidel

tio;

Vindices fola tum temporis Semipelagiana h-

Teti

refis occupatos tenuerit, üt ex dictis num 416;

yet

liquet, Quare Scriprori illi hac in parre nega-

1njo

imus autoritatem & confequentiam. . 44d. Conf.

du

1. . iV. :2.. Patet enim , Photium toto. hoé

.

capite agere duntaxat de Pelagianorum & Ne-

lm

ftorianorüm harefi, cujus ortum & condetmn-

EBJ'

pationem vivente Auguítlino ; eo autem mor-

äü/'/ï

tuo herefis inftautationem & per Celeftiaum

II

profligationem recenfet, aliáque randem à füc-

t

cedenribus contra hos hereticos fcripra factáque

E

fübjungit. Quód autem novum adhuc voca-

[ir

verit hanc haerefin errorem ; ideo accidit , quía

Ke

licét Semipelagiani erant reliquie Pelagii; no-

db

va tamen harefis Pelagiange lenimenra ; late-

fis

bras, infidias & explicandi modos cum novis

ge.r

in S. Auguflinum querelis proferebant ;'/ üt

[f

aliande'conftat.

b

Quéd Adrumeti in. Africa;

419. Olferva.

& Maffiliee in Gallia nullus eorum preedeftina-

tianus fuerir, quos five Auguflinus & Profper

oppupnárunt, fivé Cecleftinus condemnavit, i

affertionibus noftris affirmavimus; atque ho€

ÀN

ad refellendam Sirmondi fententiam fufficit:

EU

quód veró alins nemio etete Auguflini eo

Cit

errore infe&us fuerit; hec afferuimus, nee

P

afferere audemus; tum quia S. Aug. L. de

n

.de;

| |

don. perfev. C. 15., poüqugfn dixiflet non

tef-

f

4

Dz Dszo Uvo.

N

975

Af

terrendos nos effe'

^

d

&A

confitenda Dei oratia &

fecundüm eam pradeftinatione ' Sanctorum ;

; D

ficur non deterremur àconfitenda Dei prefcien-

o

tia, licét quis exinde male illatà fequelà verte-

iU

ii

yetur in torporem, & ad malas concupifcentias

m

[/

f0

iret; demum fübjungit: r quidam i noffro

monafferio , qui corvipientibus Pratvibus, cuv quee-

M')'l

.0

dam uon facienda faceret , g facieuda non facevet,

ve[pondebat : qualiseunque vune fin , £a

lis evo s qua-

M

lem me Deus futurum effe prafcicit. — Qui profecto

j

tv verum dicebat , €$ boc oevo mon pvoficiebat in

fti

bonum ; fed ufque adeà profecit i malum ut defev-

(f

fic-

z monaftevii folitudime frevet camis vevevfus ad fuurn

vomiun: rum quia ad negandum, ullum eà

Qu

[U:g

eetate extitiffe Praedeftinatianum , neceffe foret

fcire omnia &opiniones omnium, qui eo tempo-

j

"

Praterea veró non adeó incre«

reé extiterünt.

n

dibile eft, qnód, cüm extiterit rma & 3tiaclafz

n

fis hominum, quos num 414. ex mala intelli-

TU

i

gentia fcriprorum Auguf(lini turbatos ciximus;

etiam 2da, que Preedeftinatianorum eft; licet

obícura nec admodqm frequens extiterit.

ii

N

r

ij

n

; än- pofieriove Sacul

F. pavte extitevit beiefis

[X

Pradeflinatiana ?

n

Otà. Cüm adverfa pars univerfim ne«

W

429. N

(

pet fzeculo V. emerfiffe illam harefin,

ad hanc autem nepationem evertendam íufii-

L

ciat producere vel unum Affertorem erroris

Predeftinatiani; quaftionem propofitam ad

[

unum Lucidum Presbyterum reducimus inve-

l

flipantes; an ille erroribus Predeftinatianis ad-

i

Ài

l

"6

jf

heferit ? In hujus cau(à duas celebratas effe

1

Synodos, corftat ex Actis Conciliorum; prís

jiti

mam quidem Arelate, in qua preferipta füit

j

formula damnandorum errorum , alteram Lu-

f

gduni, ad quam datünatio errorum delara fuit.

pro

Utramque circa annumi 47 . habiram fuiffe, ex

in

*

co plerisque probatur, quód runc plures Epi-

Tf

fcopos, quotum nomina tam in fübícriptione

qtt

formule, quàm in epigraphe libelli oblatilegun«

D/1

Vi

1

tur; florui(Te eft exploratum.

U

421. Dico. Lucidus Presbyter adhefit et«

In,

toribus Predeftinatianis: adeóque harefis pree-

?

deftinatiana non eít omnino conficta ac come

NU

inentitia.

Prob. Errores predeftinatiani (unt

il

aflerere 1. laborem hutnane obedientie nori

Ín

effe jungendum divine gratie; 2.pofít primi

fru

hominis lapfuüm ex toto.extiné&tum voluntatis

BU

arbitrium; 3. Chriftum mortrem non fufcepif

um

felproomnium falute; .4. prafcientiam Dei ho-

Em

ininem violenter compellere ad mortem, ve

Üy

Dei voluntate perire; qui pereunt; $. baptiza-

Jj

tum, qui delinquit, perire in Adam; 6. alios

l

deputatos ad mortem , alios ad vitam preedefti-

"

Ti

natos &

wes

üt patet ex collatione harum propo«

Qu

fitionum cum dogmatibus num. 409. recitatis?

mde

fed his erroribus adhafit Lucidus; tum quia

fl

Fauflus Rejenfis in epiftola, quà Lucidi erro-

ii

res Epifcopis in Synodo Arelatenfi congrégae

b

tis innottiiffe , & cenfuras Ecclefiafticas in eos

tiüm;

&b his jam paratas fignificat;, 1mum,

4tüm & $tum proponit damnandum , eíqueé

Q

Q

minatur: Quodfi eam ful[criptan tyansmitere no»

- Juerif,

m

Z

Dz Drzo Uxo

977 |

d

Juevis , apertà adbuc te in errove perfiftereipfo filez-

hp

tio comprobabis , ac proinde 4am geceffrtatci mibd

facies , ad perfonam tuam publicis comentibus ex-

Qu i

nli

poneudam: um quia Lucidus in libello füo Epi-

fcopis Luedunenfis Concilii oblato , omnes illas

t l

l

|

propofitiones cum aliisetiam adjanétis nontan-

e,e;

1àm quefi impias & (acrilegiis repletas conde-

jl

3 |

mnat; fed & fic ínum fÍcriptum emendationis

orditur: Correptioveffva [zlus pullica , g Jeuteutia

2

vefra medicina eff.

Uude $g ego fuinmum veme-

diun ducos ut

pretevitos evroves accu[audo excu-

|| d

fern, eg faluzifevd confeffone se diluam: ergo.

Dre

Conf.. In Conc. Arelaten(i fuerunt damnati er-

Orrié

foni

rores predefüinatiani, ür conftat ex preefatio-

ne librorum Faufti ad Leontium Arelaten-

f0f

fem Epi(copum, ubi fic dicitur: : Quid pro foli-

prmu

ll

[j

eitudine paflorali, Beate. Papa. Leomti, in conde-

amnaudo pvedeflinationis errove Concilium fummo-

epr

vum dutilium cos

7

] ho.

evegáfhis , univevfis Galliarum

W

Ecclefüs prafüitiflis.

Er infrà: Z9 quo quidem

1

J

Opufculo poff. "Jrelatenfis. Concilii fub[cviptionemn,

movis. erroribus deprebeufis , adjici aliqua. $ynodus

i

Ml

Lugdunenfis. exepit : fed Lucidus adhzeferat er-

roribus ab Arelatenfi damnatis , üt liquet exiis,

IPO

J

qua& poft exordium his verbis fabjungit: Pro,

inde guxta pradicandi vecentia flatuta, Coucilii da-

qW

ij

enuo voliscum fenfum illum , qui dicit bumaue obe-

dientie lalovem divine gvatie won e[fe jungeudum

if

ergo.

q

422. Objc. Concilia illa Arelarenfe ac Lu-

I

gdunenfe vel ficta (ünt, vel Semipelagiana: er»

j

h

go niþil profünt ad he

refin precdeftinatianams

A

li

Qqqg

Ds D,EO Uno.

$78

in Lucido afferendam. — Pro/. 1m. p.

d. 1. Quia

Tl

quà

eorum folgs Fauftus meminit, Semipelagiano-

rum princeps & profundee vir ealliditatis; prae-

p

YO

le

ter hunc veró. nec hoc fzeculo nec íequentibus

J

ufq

ue ad Hincmarum ullus. 2. Quia epiftola

jl

FPau

fti ad Lucidum laudatur tánquam fubfcri-

gt

fiiti

ta ab undecim Epi

fcopis; & tamen Hen. Ca-

nifiuseeque ac

Sirmon

dusteftantur in manufcri-

lia

feri

ptis füis Codi

cibus defiderari fübfcriptiones.

tamen horum Concilio-

Ie

3. Quia Leontius qui

rum Prafes dicitur ;

non legitur füb(cripfiffe ;

Lucidi veró nomen in plurimis exemplaribus

fide

fübnotatum reperi-

Quj

epiftoloe Fauftiad fe miffze

tür: quod utrumque füp

pofitionem indicat.

BI

fitiones, quas Lu-

(j

Prob. 2da p. 1. Quia propo

cidus retractat ex Faufti praefcripto ; erant ar-

n

umenta; que Semi

pelagiani objiciebant Au-

lr

illg

uflinianzge doctring ;

Profper veró & Fulgen-

tius refutürunt. 2. Quia hec Concilia appro-

lgt

Tem

bárunt Libros Faufti Semipelagianis erroribus

fcatentes; cüm Fauftus in pr

cef. fuprà cit. di-

DN

lium Lugdunenfi

tire

cat eos poft Arelatenfe Conci

jubente effe fcriptos.

3

uia tum epiftola

ln

Faufti ad Lucidum tum libellus

Lucidiad Con- -

Ü

cilium , que.certó à Concili

is probata conftat;

W

continet errores Semipelagianos ; cüm enim

at

4

i bominem cuim fideli '

W.

dlle dicit:: ZZzatbema illi, qu

confeffione oleuniter baptizatum 9.

a[ferentem Ga-

pg

diverfa bujus

i

"zbolicam fidem ;

9 po

yJimodurn per

enundi oble£tamenta pro

lapfian , in Adam & ovigr-

*ld()

T

wule peccatuim pevüfe a[feruerit; non hoc unum

frio re-

vult; quód peccamm originlale« in Baptift

mitta.

DE DEO Uxco.

979

.Qi

mittàtur, cürm id L

ucidus non nepàrit;

fed

A

quód non detur gra

tuita praedeftinatio & ob

n

)

peccatum oripinale reprobatio ,

üt Pelapiani

&nt

volebant: Hi veró, ubiait: Dzugo

feufum iuttis

j

?II(C'

qui dicit, ab Adam ufgue ad Chrifi

um ls ex

j

gentibus per primam Dei gvatiam

a

» id efl , per legeu

gature in adventum Chvifli fuiffe

Jalotos ,. eoguàd

Qu

liberum avlitriumin prüno bomin

e perdidevint ; afz

l

(

ratiam fuiffe

erit; primam Dei e

legem natu.

J

It

r&; quod ruríüs Pelaeianum eft.

j

. B. V. 745 cu

jus pars prior figmentum eít

L

]i

D

fide omnino indi.

gnum, poflerior autem im-

p

pudens calumnia

in Epifcopos fanctitate & do-

jcut

&rina celeberrimos, qua

m nequidem Ufferius

i

Calvinifta proferre auíüs

eft, & di&tu indecen-

X

[

tem judicavit. 722172,

D. prob.1. . Inprimisnon

)

unum Fauftum fed &

Lucidum meminiffe Con-

Jrt

ciliorum , liquet ex p

riori

:

bus: deinde quamvis

DPW

illo & fequentibus fzeculis

ad Hincmarum uf

queé

1l

nemo unus eorum mentioner fecerit, non in-

de conficitur

S&

eàdem atate

; €a nunquam fuiffe; quandoque

j:

quotannis ex Hilari Rom. Pont,

j

d

ecrero íüb prafidio Leontii celebrata fuiffe

/,

Concilia in Galliis certum fit, licét nulla eorum

lt

memoria apud alios extet ; nec decretorurm co-

xmm

pia habeatur.

Preterea nec error Se

mipelapía-

jj

g

nus nec profunda calliditas,,

quam Faufli fcri-

pris duntaxat erroneis tribui

t Ifidorus, facere.

jí

poffunt,

üt is nequiverit alium errorem in Lu-.

ll

cido im

probare, eümque fideliter revocare, ac

j|

de Con

ciliis Arelatenti & Lnpgdunenfi veraciter

"

oqui; tum quia nec Eufebio Ariano nec So-

I'

gg 3

crati-

$80

Dzr Dzo Uxo.

Y

| ff

crati Novatiano fidem in hiftoricis factis

66ga-

&mel

mus: tum 'quia mores Faufti adeó intemerati

W

in

erant, ut inter San&tos etiam à plur

ibus fit re-

torg

letus, qnamvis ejus doctrina; jque ab Ecclefia

yel:

necdum clar& profcripta erat, fana non fuerit.

du

e

»

Po

(tremoó incredibile eft, Fauftum voluiffe com

Wt t

minifci Synodos duas in nobiliffim

is Urbibus,

lx

in tanta Épif(coporum frequentia, & in recen-

tiffima omnium memoria habitas, atque hoc

fiim

fiementumin prefatione fuaad Leongum ipfüra

s

aperté pro

ponere: id enim fi eveniffet, certà

Qu

in eum confeftim infürre&uri erant, non ho-

&

fles tantüm & semuli ejus, inter quos Joannes

iif

Maxentius nihil aliàs ei indulfit ;

fed & univer-:

(tarum reítis &

d

fa Gallia rerum tum tempore ge

"

hts

conícia.

2d. &. Fatentur equ!

dem

"d prob.

&

Cani(ius in Codice

Monafterii S. Galli, & Sir-

Wib

tnondus in Codice H

incmari fubfcriptiones illas

Àtd

defiderari; fed ne

c illi foli Codices habent eam

fu

epiftolam, & Autores i

lli etiam afferunt fub-

Düt:

fcripti

onem inaliis Codicibus reperiri , quorum

ftm

laria tam in Bibliorheca Patrum, quàm

exemp

"d prob.

fllbje

in Concilioru

m colle&tionibus extant.

NW

oc partim defectu partim

ad itaf

gt. &. Ex h

n pofíe

AAf

inento mer&:

accidenrali impugnari no

D]

authentiam epiftole Fauftin

&

facil

& dabit

nifi fimilem ob cau

fam rejicere fü-

fl

quilibet,

$]

ftineat in

finitam Codicum preeftanuffimorum

lm

multitudinem. — Ceeterüm probabilis eft conje-

ii

&ura Norifii, qui L. 2. Haref.

Pelag. putat;

[N

à fe tantüm

initio quidem Fauftum epiftolam

cidns

LU

fübícripram adLucidum mififfe; cümqueLu

eam

DE Dzo UNo.

98r

t

eatm epiftolam à fe probari refcripfiffet, quà

emendatio ejusdem evaderet celebrior , curáffe,

Jlsri

jj

Mi2

utin alio Epifcoporum Arelate nuper congrega-

1

torum conventu, vel ad dedicationem Balilicge,

i

iil

vel ad aliud negotium collecto, cum illis Luci-

TOUl

dusfimulepiftolz füb(criberet; híncque factum,

ut in quibusdam exemplaribus poft Epifcopos

j

(

Lucidi nomen fübfcriptum lepatur.

d ada. p. prob. ym. .. Ex claffe triplici ho-

:

j

minum , qui ex libris S. Aupguftini malé intelle-

&tis turbati erant , füperiüs ítatuta liquere, quód

a.

qui. fueranr obtrectationes contra doctrinam

1

Dnna

5. Doctoris, potuerint effe errores in malo fen-

fu aílertae,

9

"d prob. 2d. &. IN. -4, Epiftolam

tsj

duntaxat Faufti ad Lucidum , non veró ejus li-

bros de gr. & lib. arb, à Conciliis probatos effe

uH

jM

certum eft; tum quia epiftolee tantàm fübferi-

pti Patres Arelatenfes leountur, tum quia poft

|

li

[

Arelatenfe Concilium à Lugdunenfi commiffüm

Faufto effe negotium fcribendi contra Preedefti-

[)

j

natianos , patet ex textu Ejusdem ultimo in conf,

pum. pr.allato, & ex verbis priori textui his

[uam

fubje&tis: Quàd verà ad ordinanda ea , qua colla-

j

n

tione publica do&hiffimà protuliflis , opevam infivmis

buneris curdmque mandáflis , parum , àt veor , tau»

Y

J

10 tegotio , pavum [antke exiflimationi ve[ire con-

fuluiffis. Caeterüm mandati à Leontio & Syno-

j

do Lugdunenfi dati limites : exceffit Fauítus;

jl

dumin uislibris non tantàmLucidi errores pre-

l

deítinatianos confuravit , fed etiam dictà occafío-

i

i

ne S. Auguftimum impugnavit, & Semipelagia-

nos errores operi fuo infperfir.

«4d grob. at.

j

k. V.

7l

13

982

Dz Drzo Uno.

x. N.Aff. Senfus anathematis à Faufto pro-

al

$m

pofiti eft , damnandos eos, qui dicunt Bapti-

Ímum fruftratori? ac. fine effectu feu remiffio-

(ite

ne peccati (üfcipi ab eo,. qui non eft pradefti-

?lUn

natu$, adeóque dum perit, perire ob oripina-

[

DI

le etiam peccatum, utpote nondum remiffum ;

quod ipfum Trid. Seff. 6. Can. 17. in Calvini-

[

D

Ítis damnavit. In Lucidi autem anathemate lex

nature folitarié fumpta non dicitur gratia pri-

[

ma , fed /ex gature in adventum Chrifli , (eu tpe-

&tata cum gratia, que ex futuro Chrifti adven-

lii

lib

tu in illam legem ac ftatum legis redundabat ;

hunc enim feníum effe demonftrat fententia illa

fincjz

uf

Lucidi paulà póft ita loquentis: J4ffero etiam ,

per vationem &9 ovdinem [ceculorum alios lege gra-

j

die, alios lege Moyfis, alios lege naturee, quam

(,»ïz'rm

Deus in ormium cordibus. fcvipfit , n [pe adventás

aC

tf

Cbrifli fuiffe falvatoss tamen ex initio 1muudi ab

eriginali zexu, mift intevceffome Jaeri. Sanguimis

W

£a

(

«on alolutos. -

423. Olferva.. Quamvis nonlegamus, Lu-

4j

ld

cido fuiffe errorum focios, comperrum tamen

habemus, nonnullos tum in Africa rum in Gal-

M

-

M

liis feeculo VI. extitiffe , qui principale dogma

Certé

hare(is pradeftinatiang admitterent.

m

Monimi hominis Afri fententiam, quocum $.

lla

Fulgentius Carthagine f& familiariter verfarum

J

memorat , idem S. Do&or hanc fuiffe L. r. ad.

lci

eund. Monim. C. 3. exponit : 7/ic dí&la $. u-

[in

d

guftiai detevininaus €9 ad me intentioncim tuavum

dirigens litevavum dicis , [entire me jam , cuv itevum

t

bac inculces, [cilicet quód fepius velu&anti te hz

t

pie-

s

Dz Dro UNo.

983

p

predeffinaticuem non tagtim im bono dici fed eriam

Ti

a inaloy dum in malo-Xpræde/linatz'onem ze velegi(je

mll

diceves. — Ip[e doceus ayebam , ad peuam delitam ,

a.

2on ad malum faciendum , po[fé dici. aliam prede-

Ip

füinationem , quod etiam 1u , ficut. [cvipfifli , coufir-

iln,

mas z [civetamen 1e affavis , quid eg bic ve[pondeam,

Jj

ur fueav [enteutiam qneam , boc efl , dmtevitum non

i

dici izi/i»-mortem: & adjungis ántevim legiffe 1e boc,

Tn

e9 ad/evevdlje etiam. populum. predeflinatum . ad.

autevituim,

f

Deinde admones , ut coufidevem apfius

lr

loci fevmonem.

Eandem poftea cüm toto illo

lii

libro oppugnáffer, quid in. eo precfliterit , fub

jclli

finem ita colligit: Proizde, quia fufficientev , t

(l

arbitrov , iniquos tton ad peccatum [ed ad fupplicium

1

pf

predeflinatos. offendimus , buic. volumini 3am tev-

mimumn demus. Concilium veró Arauficanum II.

qIMM

vtl

in Galliis celebratum Can. 25. fic ftatuit: ZJoc

d,' [

etiam [ecundum fidem Catbolicam cvedimus , quàód

;m';:ät

acceptá per Baptifinum gratid. omnues: baptizati ,

Chrifto auxiliante £? covperante, que ad [alutem

li

anime pevtinent, poffiut eg debeaut , fi. fidelitev

Jis]

laborave voluevirft , adimpleve.

"Aliquos verà ad

(

malum diviná poteflate predeflinatos. e[fé , non [o-

p

ï

limuon credimus , fedetiam fi funt , qui tantàm ma-

at

lum credere velint, cutm ommi deteflatione illis ana-

n

thema dicimus.

Ubi hec formula loquendi,

!

fl fuut , qui tantum malum credeve velint , fatis in-

L

dicat, abfoluté quosdam reperiri, qui praede-

h

ftinationem hanc eredere velint; fed paucos;

!

fed obfcuros aur tales, quorum pudori parcen-

p

dum,; aut ftupiditati ignofcendum Patres exifti-

j

l

/

deftinatianorum tum pau-

ff

m?Fi-nt; atque haecpre

citas

Qq3q 4

984

Dz Dro Uxo.

citas tum obícuritas feciffe videtur, cur Pru-

q$

If

dentius &alius Scripror füb nomine Ecclefie

Lugdunenfis contra Erigenam fzculo IX. vel

NI

Tot

ignoram fibi effe fcripferit. vel nepaverit exti-

tfíe hareíin pradeftinatianam ; quibus cate-

pr

pr

züm non tanta fides debetur circa res fa&ti prior-

rum fzeculorum , quanra S. Auguftino n. 419.

0

; dl

ludato, & reliquis ia hoc articulo. produ&tis

x

Scriptoribus coavis.

| d

Tie

N

. fculo 2X. Gortefebaleus beevefin. Pradeftina-

p

D

tianam ve[ufcitévit 2 :

n

Ota-;l. Cüm pro adoprando Homero

(p

424. N

urbes Grecie litipárint ; videntur

li

& contrario repiones plures pugnáfle, ut Got-

j

tefchalcum abdicarent : unde etiamnum eft in-

N

certum, anin Germania, an in Gallia oriun-

t

Yus

dusfit; quarum tamen alterutra à pluribus prae

Scotia aut DBelgio probabiliüs. afferitur narale

Tia

folum. De vite inftituto, moribus, ftudio &

fef

ceteris ejus factis certiora extant. À parenti-

NT

bus enim pro temporum more S. Benedicto

fcrll

oblatus vitam monafticam profeffus eft in cee-

vid

nobio Orbacenfi, Dicecefis Sueffionenfis, In-

CR

genium ad ftudia literarum attulit neque hebes

li

4(

neque acutüm , memoriam feliciffimam fed

fine judicio, vane ottentationis ardorem & no-

liT

T

vitatis ftudium: 'Theologià anno vix uno pr&-

libará, Ss. Patrum, preeertim S. Auguftini. le-

V

&ioni fe dedit, ad quaeftiones varias, qu& no-

e

vitatum feraces &admirationis excitandae capa-

Id

eca

Dzr Dro UNo.

985

r

ces videbantur, inclinatus,

A Rigboldo Re-

dl

menfis Ecclefie Chor- Epifcopo contra Cano-

.

nes ordinatus presbyter , à monaflerio, ubi er-

Laf

roris fui femina jam fparferat, in Italiam mi-

Id

pravit: hlc diu multümque divagatus fpecie

J

predicandi Evangelii, apertiüs Praedeftinatia-

D

nos errores diffundere coepit. Commoratus

u

aliquamdiu apud Eberhardum Comitem in Gal-

lia Cisalpina, à Nottingo Epifcopo five Vero-

nenfi five Brixienfi detegitur, ejüsque dogma

1*

pradeftinatianum ad Rabanum Archi. Epiíco-

|

pum Moguntinum defertur. Hoc cüm Archi-

Praful edito ad Nottinpgum de predeftinatione

en

Opufculo confutáffet, ac Eberhardus hofpitem

Y

füfpectum fuis cum mercibus domo excedere

jüberet , Gottefchalcus Dalmatiam , Pannoniam

3*

Wa

Noricümque (ine miffione pervagatus, Mogun-

jl«

tiam taridem pervenit, fuam caufam defenfu-

n

rus; ubi cüm an.848. Synodus trium Germa-

j

d

nie Provinciarum ageretur , obtulit fidei pro-

feffionem cum libello , in quo Rabanum velut

jl

Semipelagianum traducebat. Sed examinatis his

fj

fcriptis, auditísque coràm refponfionibus, con-

(

viétus & herefeos damnatus ac carceri adjudi-

[

catus cum Synodali epiftola ad (aum Metropo-

M

litanum , nempe Remenfem , remittitur, dato

i

facramento, nunquam ur im Germaniam pe-

dem referre. Anno mox fequente ab Hinc-

!

maro Remenfi Archiepifcopo deductusad Conc.

l

Carifiacum ruríus Epifcoporum & Abbarum

QU

examini fübjicitur; ubi dum pertinacie in hee-

pB

Hr;eü adjicit contumelias in Rabanum & reliquos

A 4

Epit

Ds Dro UNo;

986

Af

l

li

Epifcopos, virgis ceefus, & libellum fuum apo-

logeticum igni tradere compüulfus ergaftulo

Qu

C0l

roonafterii Altivillarienfis includitur; ibidem

[

19. annis poft fuo errori immortuus.

d

425. Nota 1. Ha&tenus miferabi

lis Moha—

di

qde

nachi patrocinium nemo füíceperat, ne quidem

t

Malcaudus , Jonas & Lupus Servatus , quosante

&

examen fuum duplex Conciliare de queftioni-

bus à fe motis con(uluerat.

Dum veró contra

d

[

leges filentii fibi imperari Giotrefchalcus & car-

cere fuo tum duplicem confeffionem, alteram

W

T

breviorem alteram prolixiorem, tum varias lit-

teras ad varios mifit, fciffa eft in partes Ecclefia

(

Gallicana , aliis Gotrefchalcum impugnantibus ,

aliis eum tuentibus , quód errore facti putave-

W

ij

rint Gottefchalcum ob alia, quàm qua Praede-

flinatianis propria funt; dogrmata effe damna-

liv

t

tum, Hincmarus quidem ut huic malo occur-

reret, an. 849. Libellum edidit ad Reclufos&

Eul

f

fimplices füz.Dicecefis, quem mox.Ratramnus

Corbejen(is Monachus in epiftola ad amicum

V

gl

liberiori cenfurà perftrinxit; fübin Remenfis

idem fcripfit epiftolam d Prudentium Ep. Tri-

bl

Q

caffinum de erroribus&poena Gottefchalci, ad

quam hic de pena mitipanda Hi

ncmaro pri-.

T

Wl

müm'refjondit , tum etiam libellum de

gemina pradeftinatione concinnavir , eidem

pi

prafika ad Hincmarum & Pardulum Laudu-

e)[

neofem epiftolà. An. 8yo. Hincmarus A&ta

!

b

prioris anni & fcripta memorata omnia mifit ad

W

Rabanum, quó judicium de libro füoederet; &

fu

reliqua refelleret. Refcripfit Rábanus librum

LU

illum

E

Nï

DE;(D'EO«UNO.

587

pl

illum fibi placere , reliqua veró improbare;

d

quominus autem ea refelleret ,. ex infirmitate

(Jl]

corporis & fene&tutis egrirudine impediri, In-

terim Lupus Abbas Ferrarienfis, etiam Servatug

fione

di&tus, volente Carolo Calvo, edidit. libellum

j

de tribus Qwueflionibus, nempe de libero erbi-

sU

trio, prideftinatione bonorum & malorum , ac

f

Sanguinis Domini taxatione, cui poftimodum

"

addidit Colle&taneum, quo Patrum teftimonia

-

de tribus his capitibus complexus'eft. Eodem

'C[äm

pen? rempore Ratramnus duos de pradeftina-

slb

tione libros compo(nir, quos cum fcriptis Lu-

delt

pi Carolus Calvus Hinecmaro expendendos tra-

JH

didit. Is veró cüm aliis negotiis detineretur,

VC |

id officium dedit A malarioMetenfi velTreviren-

(

fi Diacono, & Joanni Scoto Erigenz: , Viro Au-

jf

lico Philofophiee quidem & linguce Greecee pe-

x

rito, fed Ss. Scripturarum jignaro.

Uterque

"M

an. 85 1. contra Gottefchalcum fcripfit, fed in-

J

fclici fücceffu, adeó, utex pofterioris libro no-

0i

vendecim capita habente, qui urius füpereft,

J

centum circiter propofitiones, magna e& parte

[5

erroneg à Wenilone Archi - Ep. Senonenfi ex-

Y

cerperentur. Contra hunc an. 852. Prudentius

i

Tricaffinus ftilum acuit, ejüsque propofitiones

da

ad Ecclefiam Lugdunenfem miffas Florus Ma-

r

gilter do&tiffimus Diaconus , vel alius quidam;

(

ejusdem Ecclefie nomine, confutavit edito li-

j

bro. Ex alia veró parte an. eod.Amolo Lugdu-

nenfis Archi- Epifcopus, Vir fanétus & erudi-

!

tus, acceptis Gottefchalci (criptis tum ab eodem.

t

tum ab aliis ad fe miflis edidit ad eum epifto-

Ia.ma

ml

ET

Dz bzo UNO.

988 |

lo

lam, quà ejus errores execratus fingulos ftri-

&im confutavit. Captatà inde occafione Hinc-

pa

3n.

marusian. 853. fcripfit ad Amolonem epifto-

lm , quà doctrinam Gottefchalci & condemna-

N

tionem expofüit: de eodem fcopo fimiliterfcri-

fir Pardulus Laudunenfis , & adjunxit Rabani

Á

epiftolam ad Nottingum. | Epiftolis his in con-

Qu

ventu Ecclefize Lugduncnüs* examinatis , üt ali-

TU

Tf

quorum eft opinio, Remigius Amolonis demor-

tui Sncceffor Ecclefia: nomine refpondit libello

UI

de tribus epiftolis, quem pauló póft fecutus

Q

eít alter , cui titulus: Abfolutio quaftionum de

i

ali per Adam damaatione &c.

Cüm in-

Tf

gener

terim

edita fuiffent quatuor Capitula Concilii

d

Carifiaci , rurfus ftilum affümfit Prudentius,

p

iísque Tra&oriam fuarn ad Senonenfem Archi-

j|

Epifcopum miffam oppofüit. FHiunc an. 854.

pn

imirarus eft Autor incertus libello| de tenenda

tl

veritate Scripturarum edito füb nomine Lu-

10

gidunen(is Ecclefie , quibus dum Conc. Valen-

m

tinum fimilis fententize füuccederet ; Hincmarus

lls

an. 957. & 858. ingens volumen plures conti-

2f

tinens libros de pradeftinatione Dei & libero

lite

arbitrio compofuit , cujus contra qusodam re-

Ion

rehenfores füos Epifcopos, maximéque con-

)

tra Gottefchaleum & Ratramnum fcripti fole

DN

nunc prafatio fupereft.

Addidit an. 860. al-

Vl

terum de predeftinatione Opus pro defenfio-

ne Carifiacorum Capitulorum editum, etiam-

f

num füperítes. andem cüm Nicolaum Rom.

2

Pont. intellexiffet de origine ac ferie Gotte-

fchalciang controverfie difcenda efle foliciruum,

u

hoc

i

p m

Dzr Dzo /üNö.

989

y fr-

hoc anno per Odonem Epifcopum , an. 864.

H

per Luidonem Archi.Diac. Laudunenfem, &

i

an. 866. per Egilonem Archi. Ep. Senoneníem

Rn

epiítoks ac relarionem Romam transcripfit.

erfi

426. JVota 114. In eadem Gottefchalci cau-

Mi

fapreter Synodum Moguntinam & Carifiacam,

iT

quibus hereticus ille damnatus fuir, habite fue-

i

runt alie quinque ad doctrinam fpectantes. Ea-

Wf*

ld

rum 1772 eít Carifiaca II. an. 853. ab Hincma-

ro & aliis Epifcopis, quorum nomina &.fre-

UL

quentia incerra, celebrata,

Capitulorum qua-

[j [

iuor ibidem flaturorum fümma eft, 1. A Deo

p i

xili

neminem preedeftinatum admortem , unámque

efle Dei predeftinationem , que aut ad donum

]US,

dhi-

pertinet gratiee , aut ad retributionem juftitiae.

2. Liberum arbitrium perditum ad bonum,

W

;ends

gratià Dei adjuvante & cooperente indigere &

reddi: 3. Velle Deum omnes fálvos fieri ; licét

]i

t

*

non omnesfalventur: 4. ChriftiSanguinem pro

j

omnibus fufum, licét non omnces paffionis my-

Ti

fterio redimantur.

2da eít Valentina an. 85 $.

9t

ex tribus Provinciis Lugdunenfi, Viennenfi &

j

Arelatenfi congrepata.

Inter viginti tres Ca-

J

nones ibidem editos fex priores attingunt quee-

ftiones, quas Gottefchalcus & Erigena Ecclefize

[oi

intulerant. Eorum fümma eft, 1. Quód no-

)4)

vitates vocum omni ftudio fint vitande: 2. quód

Y

Deus ab eeterno tam mala quàm bona preciat,

i

nec íuà precientia imponat nmeceffiatem:

jj

3. quód fit praedeftinatio ele&torum ad vitam,

ld

& preedeftinatio impiorum ad mortem jin prio-

y

re tamen fnifericordiam Dei precedere meri-

r

"um

N

Dr Drzo Uxo

995

[-8

tumbonum, in pofteriore meritum malum pra-

ire juftum Dei judicium: 4. quód Chriftus non

Syr

effüderit Sanpuinem fuum. pro jam damnatis,

t

fed pro falvandis:. 5. quód omnes regenerati

bt

Qu

fint à peccatis abluti; non tamen omnes falvi

fiant: 6. quód de gratia ad falutem neceffaría

qux

&libero arbitrio per peccatum infirmarto , fed

hi

er Chrifti pratiam redintegrato fentiendum

do

h

t juxta Africang & Arauficang Synodi ac Se-

d

dis Apoftolice fidem.. Porro(in Canone 4to no-

[ (

tanda eft claufüla his verbisadjecta: * PorroCa-

p

pitula quatuor, qua à Concilio Fratrum no-

Ti

ftrorum minüs perfpecté füfcepta fünt, pro-

G

pter-inutilitatem vel etiam noxieratem & erro-

tf

"ryem fidei contrarium: íed & alia novendecim

Lj

fyllogi(mis ineptiffimé conclufa, in quibus com-

if

mentum diaboli potiüs quàm argumentum ali-

ü

quod fidei deprehenditur, à pio auditu fide-

Qlio

lium periirus explodimus, & ut ralia- & fimilia

wf

caveantur pef omnia, autoritate Spiritus San-

Hbfb

éti interdicimus.;, 3772 eít Lingonenfis an.859.

Y

hi

circa Kalendas Junias à plerisque Valentinee nu-

per preentibus Patribus celebrata; in qua pree-

Quo

ter alios Canones, fex illi in Valentina Synodo

N

editi repetuntur, fed priore parte claufule pe-

D

nitus füppreí3à : alterà tamen in hunc mo-

Vi

dum repetità: * Porro Capitula numero no-

dlmz

vendecim Íyllogifmis ineptiffim& ac mendacif-

&te

ífimà à quodam Scoto conclufa &c.,, 4fa eft

J

"h

"Tullenfis. , apud Saponarias, eodem anno

PU

nonrnifi quindecim diebus poft Lingonenfemab

n

TR

Epifcopis duodecim provinciarum habita, . In

ea

—

Dz Dro Uso.

991

p

*ea oblati quidem füerunt Canones Valen

tinge

15 t

Synodi expunéctione claufulee itt Concilio Lin.

J

gonenfi emendati , ut ab univería Synodo pro-

t

barentur; fed petentibus non effe delatum, li-

s

quet ex Capitulo decimo praentis Synodi,

lii

quod unum ad controveríiam pertinet; & ita

,R

habet: *Relecta funt denique in eadem Syno-

*

niit

do quadam Capitula, füper quibus quorun-

i

dam Pratrum fenfüs diffentire probantur. Un-

m

de convenit inter Epifcopos, ut Deo favente

((

pace ac tranquilitate recuperatà fimül conve-

) H?-

niant; & prolatis fan&tarum Scripturarumatque

/0)

catholicorum Do&torum fententiis, quie fanio-

10

ra fünt concordi unanimiate fequántur.;, 5f2

m

eft Tullenfis II. apud Tufiacum an. : 860. ab

m

*pifcopis quatuordecim provinciarum celebra-

j

tà. Exfpectabatur hic declaratio à priori Con-

j

cilio promiffa ; fed purárunt Patres confültius

j

effe, ut à Capitulistum Carifiacistum Valentinis

abfüinerent ; & differendo potiüs quam de-

?anx

»

finiendo füuum fenfüm de quatuor Capitibus

!

hactenus coftrover(is pacifich expromerent,

[

quod & in Synodali epiftola . praftiterunr.

o

am cüm in ed contra rerum Ecclefiafticarum

[)C

pervafores & depredatores pauperum acturi,

il

velutab ovo ordirentur, & àDeo hominumCon-

)

ditore ad Chriftum Autorem Ecclefia: defcen-

erent,; 1mó quidem luculenter afferuerunt

i

liberum bominis avbitrium , fed pofl A4de vuimam

gratiá diviná fanandum: deinde fatis habuerunt;

J

omifsà duplicis aut geminae preedef*'nationis

j

controverfià, ele&orum predeflinatiouem ftabili-

res

Cl*

s

$352

[

Dr Dzo Uxo.

t

xe: poftea in omnipotentice divinee expofitione

110

breviter indicarunt ve/le Dewm omnes bomines

,

falvos fieri , ac ueminem perire : tandem Chriftum

*

1i0

«(.'OTPOWS 910Y.

*e im cruce pro omuibus wortis debito-

lis

vilus dormiviffé, €? Écclefiem fuam ex i, qui

i

five ante [ive poft ejus adventuim. credere voluerint ;

i

«dificáffe ftatueruht.

427. Dico. Gottefchalcus herefin Preede-

y

deftinatianam viderur fzculo IX. refüíciráffe.

[

Prob. ex judiciali fententia in eum à Conciliis

fi

i,h

Moguntino &Carifiaco L lata. — 1:am exponit

Ü

Rabanus in epiftola Synodica ad Hincmarum

D/

miffa, qua fic habet : /Vorum fit Dilethioni ve[ire,

uod

idam

-

YOUAQu$ ' Monachus momine Gotte-

j

F

?

1)

fchalc

qui [e afferit [acerdotem in vefra pavocbia

ordinatum ,

de [talia veuit ad nos Moguntiam ;

i

fi

sovas fupevflitiones 69 noxiam doctrinam . de prae

hi

deflinatione Dei iutvoducens , &9 populos in erro-

vem mittens , diceus, quàd prede[linatio Dei. ficut

Q

f

in bouo fit ita g in imalo , &9 tales fint in Doc 1un-

deflinationem Dei , que

tür

do quidam', qui propter pree

.

*

eos cogat in moriem

ive, non

poffint. ab evvove

]; (

uafi Deus eos fecilfet ab initie

peccato fe covvigeve , q

i0$ 27 iutevitum

jta

incorrigibiles effé , €$' pene obuox.

ire. Lanc evgo opinionem muper

in Synodo apud

d

&j incorvigili-

4

Moguntiam babita ab eo audintes

lem veperientes , decrevimus eum cum pernicioja d9«

[l

!

&vina [ua damnatum mittere ad vos, quatenus eum

vecludatis n pavochbia. veflra, €y uon. finatis eum

Qs

li

amplius. evrovem doceve. €9 féducere populum , quia

U

jam smultos fédu&los babet eg' mnimüs devotos enge

]abo-

nöl

fuaim falutem ; qqz' dicunt : quid mibi proderit.

vave

m

»

N

"s

bicBiso Usd:

finine

vare 12 fervitio Dei^. quia fi pradeflinatus fum

4

jonit

mortem , nunquamillam evadam : fi autemtnalé ege-

vl

vo, €? predeflinarusfum ad vitam ; (ime ulla dulita-

zione ad eeteviam vequiem vado &c.. 2da veróta-

:deb::: :

m

lis erat: Frater Gottefebale / facrofan&ium facerdo-

ln -

dalis nninifferi officium, quod irvegulaviter ufavpa-

JfH , 69 in cuntlis moribus. ac pravis avtibus , atque

h

perverfis doBvinis eo baGems abutà mon pertimuifli,

u

gudicio $pivitás $. uoveris tibi effe , i quo modo füjce-

viit

dl s fublatum, €9 ge ulteviis eo

fungi prefumas,

yri

geuitus interdi&um.

Jofuper quia Ecclefiaflica eg

gt -

Civilia tiegotia coutra propofitum eg sotmen Mona-

J:/]M i

chi couturbave contemneug

, jura Ecclefiaffica bver-

Jlft»

Jimpfifri,

duviffimis verbevibus te caftigavi , €9 [ecuz-

d

dim Ecclefioflicas vegulasevgaftulo vecludi autovitate

TT

Epifcopali decermimus: 65 ut. de cetero. doGvigale

i)

]

tibi officium ufurpare nonprefunas , perpetinn fee

j

lentjum ovi fuo virtute etevui. Fevbi imponimus.

)j

j

uücenam verà fuerint perverfe doGhvime Gotte-

1

J

Íchalci, exponit Hincmarus illius judex in fui$

h

[

tum ad Amolonem tum ad Nicolaum epiftolis,

TUf

& C.2. ac 3. Libri de Predeftinatione. Nempé

!

i

quód anteomnia faecula Deus, quos voluit

J

jn

preedeflinayit ad regnum, &quos voluit, pre-

deftinavit ad inreritum: o. &qui praedeftinati funt

i

[ !þl

ad interitum , falvarinon poffunt ; & qui preede-

j^

ftinati funt ad regnum, perire non poflünt: 3.&&

" i

Deus non vult omnes homines falvos fieri; fed

eostantüm;, qui falvantür ; & quod dicit A pofto-

^

!

i

lus: Qui oult omnes bomines [alvos fievi , illos dici

brniies, qui tantummodoó falvantur: 4. & Chriftus

i

P

non venit, ut omnes falvarer, nec paífus eft pro

j

Rrr

oinnle

-

Dr Dro UNsO.

[

$94

omnibus

, nifi folummodó pro his,/qui Paffionis

-

f

ejusfalvantur myfterio: 5. & poftquam primus

lts

"homo libero arbitrio cecidit, nemo noftrüm a

«

beneagendum, fed ranrammodoó ad mal? agen-

a

dum libefo poteft uri arbitrio. ;;

à

Carifiaci If

Cosf. 1. Capitula quatuor Conc.

D

U

- fünt edita contra do&tri

jam Gottefchalci , üt ex

lt

L. de predeft. C. 16. Hincmari patet ; qui primo

I

ex illisrecitato ait: Eece Capinulum , quod contra

für

- Gottefchbaleum

ee erroneam ejus fcholam uece[fate

lüt

eg ántervogarione pv incip

alis devotioms ex«

compul/i,

a&i, fecundüm fa

n&arum Scvipturaram tramitem ex

Ü

verbis D. Auguflim

eg Pro[peri ceetevoríunque Catboe

m

Aicorum Doéctovum

Jeufibus excevpere procuravimus,

hr

Sed hec Capitula directéopp

ofita fünt dogmati«

d

is: erpo.

J4I. Amolo Archi-

bus preedeftinatian

faaad Gottefchalcum epifto-

D

Ep.L

ugdunenfis in

T

la, poítqua

m fpeciatim fingula fcripta recen

füit-

lh

fim autem fic conclufiffet : Zta fa&uim

fet, univer

lQ

eft , u ex utraque [cripturazua s

fivequam pev alios y

fs

inu

pleniffané uobis co-

qve quam temittente accep

Sic

no[ceve videam

u y àn qui

bus quaflionum peviculis

fun(

fhu&uet , vel quo

d uimis dolenduin efl , naufvageruY

Cep[

enfus £uus : poft

hec, inquam, exponit; quain

&l

ejus doctrina fibi valde difpliceant, quee dete-

m

ftetur & abhorreat. Ínrer heecautem

furt plera«

mpe üt

ld

ue harefis predeftinatiange capita ; ne

0

fcribit: 1.* quódtamduré & indifciplinaté &ime-

Vet

maniter de divina preedeftinatione fentis & lo-

neqw

queris in damnatione reproborum, ut omnes

Q

illos , quiad finiftram ponendi funt ; & pro meri-

Ssa

m

ntés

upþ,

tis malis fui; igne damnagdi ; ita finr divinitu:

j

OR

Ds Dro UNO.

$9j

Qu

äüïafïtüm pre

deflinati; üt eorum proríus nulz

Wf

lus aliquando potuerit ; nullus poffit falvus

elie, .

. quod dixeris ea

N

S tam irrevocá-

cabiliter &incomrmutabiliter

petrditioni effe pras-

i

j

ill

deftinatos, ficut Deus ipíe in

commuütabilis & in«

Ij

convertibilise(t: & Epifcopos quafi mifericordi-

i

ter adhorteris, ut hoc przedicent populis; ut quiá

iil

jam prefinitam damnationem evadere non pofz

TH

funt, faltemn aliquantulum Deo füpplicent ; ut ftà«

AU

tutas eis vel modicüm miti

get &laviget poenas,

1

j

2. Quód dicis & afferis ;

eminem perire poffe

77

Chrifti Singtiine redemptu

m Hoc enim di&turi

ltlb

Gupliciter fidei Catholicze adver(atür: fi

aut nemis

hem ex numero Chriftian

mt'!:

inel inChirifto ba

orum ; poflquaimn fe.

dbl

ptizatus Giparticeps redemptio-

nis effe&tus eft

» perite poffe confirmás .. aut f

NU

IW

non credis ómnes, qui verà fide & devotio

ünepeg

(

j

Baptifmigratiam regenerantur ; Chri(ti

fanguine

lt

li

redemptos, licét poftea plurirni ex eis

per haera-

j

fes vel peraliadivería c

rimina pereabt. 4. Quia

Sacrame

ll

nta Baptifmi ;

Confirtriationis &c. perz

jl

functorié & fruftratori

& omnnibus, qui poft pei

ceptionem eorum

gelt

peccant ; dari confirmas , dutf

t

eosfanpuine Chri

fti,fi

nequo ipfa myfleria , noti

jam myfleria, fed qu

edam velut vacua &inanià

(

ludibria fünt habend

E

J

; redemptosriepas. ;; 77f

Gottefchalcus propo

i

üonibus in hac tatería

tlm

veré catholicis & in fen

"

fu Ss. Pattutn accipiendis

f

hequidem iü articulo

tnottis fübícribere voluit;

em narrat Hincmár

J

ils verbis: C sübi

us L. de noü trina Deitáte

Y

tifitdatuii fuit , quia mor?i

aüppropingquabar,

li^

"if éiper Pratves bané , qua. ;fegiiis

V d ss

iur

N

sss

Dr Dzo Uxo.

96

f'-

titr fcbedulam : Sic cvede de predeflinatione à Deoeles

lts

^ mor

&ovumt$ veli&tione veproborum : Et quia Deus om-

ses bomines vult [alvos fevi, licét m omnes [alventur

d

fed

€9 qui [alvantur , [alvantis fit donums;&g quà peveutts

per

euntium [it meritum : Et quia Deus ac Dominus

pu

[or

20f

er 9 EJus Criflus pro omnibus pajfus fit . cujus

de

Sanguis torius mundi

at pretium; à quo extvamnei [unt,

tate vedimi soluevunt,aut poft

aj

quiaut dele&ati captvvi

vedemptionem peccando

e7 in peccatis corde umpami-

)j

gente p

erfeveraudoad eandem fevvitutem [unt

veverfi.

2(

fe

Et de

vatia£s libero avlitrio, ficut $. uguffinus do-

cet inbis libvis [uis , d efl , de covv.&g gr. , de pradei.

u

eg ficut . Profperexlie

þ/m

Sané., de don. per[ev. &c.;

bvis B. Auguflimiad objetliones

Gallor.£? Ficent.

h

cetericatbolici Do&loves di-

fus[

€e Genuenf. ve[cvipfit ,&

didevis in covde tuo ,

cunt.... Et fiita cve

eg 1ta pro-

fs

eg ira fab[cvipfevis coramteftte

qui

fülfus fuevis inove uo;

n

busmauu tuá te credeve&g

profitevi , €g in bac eredu-

litate 6j profe[frone permanere ; udicio S. 5p

ivitíts pev

D

bfolvi po-

D

Epifcopalemitiflerium

, quo dammatus e$ , a

gevis, eg participationi Co

vporise? Sanguinis D. 1V.

dle

olice Ecclefiee veflitueris.

h

. C. e? commumioni Cath

dnle verü bec audiensinfurovem ver[us , ea que m

fif

emandata [unt , deteflavi £ amp

liiis cepit plasphemare

mü [

Y

wavet , fratvibus,

h

.. Etcumjanfiis ejus app

ui adevant , ut à pravo [uo [E

4

Ziiz

pervevfa feutentia

dex

Commun

iouein [acvam: pevciperet s

li

? vevocavet , €7

fuadentibus ve[poudit :

à [uo fe fenfu &g [emtentiave-

(

unione

m pev autovitateim ton poje

fil

vocave , 9. comtm

accipere , icque àn

dignam vitam digná morte tiivify

Ái

€2 abiit qnlocum [uum.

&

429. Objic. Monumenta

&Autores; equä-

(

*

*

Dz DEO UNO

997

hi

-bus G

ottefchalcum probamus hereticum , rem

Jf (f

nonevincunt. Prob.deRabano, Nam 1. Rabanus

U

de Gotte(chalci dogmate doctus fuir à Nottingos

df

fed hic Norifio judice parüm exercitatus inAu-

T

guftiniana paleftra non erat is, qui Rabanum in-

L

formare poffet circaaltiffimam quaeftionem ; un-

ii

de hie in fiio de praedeftinationeOpufculo zoz ste-

1/

!]

ee[fariam e9' ad vem mon pevtineatem difputatiouem

W/

ajfumpfit , àt AutorLibri de tribus epift. affirmat.

qu

h

j

2. Cür RabanusGottefchalcum libró impugnáf-

j

W

fet, & bic'eum Semipelagianifmi arguiffet; ille

judex effe non potuit, ür ex E. un. C. JVe quis ia

fita cauja judicet. , & C. 23. Q.4. patet. 3. Gotte-

/

Afl

fchalcus à Rabano &Synodo Moguntina repul-

uj

füs potilis füit, quàm damnatus ; tum quia id af-

O

afferunt Flodeardus & Annales Fuldenfés: tum

j

quia alias Gotte(chalcus contra jus omne duplici

rj

fententià & poená damnatus effet..— Prob. de Hinc-

il

n

qmaro. 1. quidemSirmondusipfeDiffert.de duob.

l

I,l/

Dionyfiis fatetur, Zincmarum falli eg fallerepro-

n

clivefuiffe. 2. Nicolaus T. notavit Hincmarum fal-

"Il

fitatis , feaudulentie , [Juperbie , crudelitatisey pba-

vi[aice induvatiouis ; Wiüsque Concilia appellavit

j

eomventicula de [anguinibus. 3. Hincmarus inalte-

ij |

racaufa circa T'rinam Deitatem Gottefchalcum

ul

declaravit fimiliter blafphemum & hareticum;

jf

licér nemo negare polfit veram traditionem à

Ti

Gottefchaico füiffe propugnatam , cüm univer-

l

j

/

[

r

falis Ecclefia F'rinam Deitatem affirmet.. ProJ.de

j

4dinolouc. Hic enimdeceptus eft abHincmaro per

fe velalium literas tanquam manu ac ftilo Gotte-

-

i£chalci confingente , & füppofititia nefcio quee

9s

Íeri-

IIj

d

5

998

Dr Dso Uxo.

ïdfipta mittente. Certélibellos, ex quibus Amga [

NT

lo colle&tos errores refutavit , non fuiffe fcriptos

(

acmiflos à Gotte(Chalco , oftenditur; quia 1. is

00

carceri inclufüs, à communione omnium pre-

t

cifus , (ub poteftate Hincmari conftitutus , nemi-

Xd

nicolloqui nihílque (cribere potuit, nifi quatenus

li

illi expedire videbatur: 2. Quia Amolo reftatur

N

fcripraad fe miffa , quaeGotteíchalcus ad vel con«

la

tra Epifcopos damnationi fue pree(entes protu-

Cl

lerat; fed haec patereffe exufta in Concilio: ergo

D

hec mitterenon potuit. 3. Quia fcripta transmif-

W

faerant plenaconvitiisin Epi(copos. Sednon vi-

di

derur eà temeritate aut potiüs in(anià fuiffe Got-

"

N

teíchalcus;ur ralia fcripta mittererA rchiepifcopo.

b

9. [N. AT. A prob. de Ratano quoad vrmumn we.

lo

Inprimis Transmiffo, quód Nottingus non ha-

AK

buerittantam eruditionem, ut ipfe decernere po-

din

tuerit in quaftione altiffima; nullo ramen docu-

M

mento oftendi poteft , eum tanteefuifTe ftupidira-

fch

tis, utque dicererGottefchalcus , memoriá fufci-

Vit

pere; & Rabano judicanda enarrare nequiverit :

To

Deinde finceram & accuratam Nottingi relatio-

Vel

nem fuiffe, conftat tum exSynodali epiftolaRaba-

M.

ni, in qua is eosdem in Gottefchalco prafente.

I

notavirerrores, quos de abfente audierat; tum ex

us

eo,quód Rabanus etiam poft exortas in Gaallia de

Tet

veraGotte(chalci mente controverfías illuc mife-

[/)

rit füuum ad Noitingum libellum olim exaratum z.

demum ex eoipío conftat,errore facti deceptum

d

fuifieautorem libri de trib. ep. ,ubi (cripfit difpu-

L

tationem;quam contra errorem praedeftinationis.

W

celiae

fuj

ad peccatum R;abanus inftituit ; non effe ne

fiam

ljz Dzrzo UNo.

$99

It

giam nec pertinentem ad rem , cüm in f&ntenti'g

ipws

damnarionis hunc ipfüm errorem in Gottefchal-

m

co perftrinxerit. Quoad 2d. &. IV. 74/]. Quia Raba-

[rt

nus equé potuit effe judex Gottefchalci ; ac Ale-

B.

xander Arii, Cyrillus Neftorii, Auguftinus Pe-

21

lagii ; cüm veritatis Fideiac Ecclefize caufam age-

UM

ret; nonáutem propriam , privatamac períona-

(

lem, de qua Jura laudata loquuntur. . Preeterea

Qu

cüm Rabanusnonunus, fed trium Provinciarum

ïrgQ '

EpifcopiMoguntig judicaverint ; Gottefchalcus

mlf! '

veró contraillum non exceperit; judicium Syno-

WR

dale nullo laborare vitio, fatis manifeftum eft.

j0t«

uoad 31. .. Qui Gottefchalcum repulfüm fcri-

E

p().

unt;partim non negant damnatum;quod ex epi-

T

ftola 5ynodali apertum eft : partim exponunt;

"

quid poft damnationem factum fit, nempe à re-

PO

ditu in Germaniam prohibitum , & ad proprium

u

Metropolitam effe rejectum. Ideo tamen Gotte-

jt

fchalcus duplicem fententiam proprié non fubi-

f

(

vit ;quia Moguntini Patres generatim tantüm er-

It

rores ejus damnárunt, nec poenam in eum decre-

ld

verunt, judicium plenius & poeene inflictionem

t

Metropolitano relinquentes : quanquam nihil fit

)l

in hiftoria Ecclefiaftica frequentius, quàm pluri-

r "

busin Conciliisdamnarieandem herefin, & hae-

adc

reticos inerrore obftinatos diverfis peenis à judi-

j |

cibus aliisaffici.

Jf

"d prob, de Hincmaro quoad vm. s. D. Sirmon-

dus fatetur proclive fuiffe,Hincmarum falli &fal-

lere in veteribus hiftoriis &alienis relationibusC.

in negotiis qua geffit, in Conciliis quibus inter»

:ä;ï

ntra Gottefchalcum iniitN,

fuit, in pugnis quas co

Prius

m

Rrr 4

Mi

€000.

Dr Dro Uxuo.

]

Prius defe&us eft naturee & error innocens, u&k

fi

quis ; quzx apud antiquos aliàs probatoslegit vel

n

&b aliisfide dienis accepit pro veris habeat, ufür-

pet, &aliisficcredira narret; quod accidiffeHinc-

s1naro Sirm. l. c. teftatur: pofteriuseft defe&tus fi-

[

dei & fraudulentia, quamin prafenti controver-

[

fiaille Hincmaro non tribuit, in cujus documen-

tis maximam partem hiftoriee foee praedeftinatia-

ä

ne fündabat. Quoad2d: s. D. Nicolaus notavit

Hincmaram , horum fcelerum in. caufà Gotte-

li

li

fchalciana, N. in caufisdiu poftfecutis cum Ro-.

thado Ep. Sueffionenfi, aut etiam Juniore Hinc-

[

maro Ep. Laudunenfi, fubd: &ab iisetiam fceleri-

ii

bus Hincmarus (e Ponrifici purgavit , C. de iis,üt

1

li

3accufátus, etiam conviétus fuit, IN: Quicunque:

nevus ex utraque illacaufa Hincmaroobjici for-

D

li

fanpoteft, deguo hicagere non vacat;Nicolao

certé quoad rmam fütisfaCtum eft; üt Hincmarus.

[

teflatur T.. £5. C: s. fcribens: Bome memorie INi-

colailitevee , poflquam. inde vevitatem.ve[oivit , per-

sneum miffum divetle mibi abundamtiffriné fatiseces.

vYurt ; & Flodoard: L. 3. C. 17.: GYarulanterfufci-.

I*g

gieuss que Hincmarus ei fcripfevat , de omuibus [ibi

f

[etisfa&um.effé vefcvipfft; quoad' 2dam etiam Ro-

f

mana fedes acquievit, quin & Joan. VHT. Acta

Concilii Duziaceníis & condemnationem Junio-

xis Hincmariconfirmavit. Quoad 3. w. D; Hinc-

marus declaravit Gottefclialcam blafphemum &

hareticumob TrinamDeitatem infenfüerroneo.

sffertam ,.C. ob affertam in fenfü Catholico, N..

€üm: Gottefchalciaog Controverfize tempori-

bus hymnns illeEcclefiafticus : San&lorummeritis

;ä

p

)

-

m

Val

ng Dzo Uxo.

s

1001

)

u

: 5nälym gaudia.in folemnitate p

lurimorumMarty- -

1]

'fum cantari folitus, varietatem in poftrema ftro--

fi

pha fübiifler, aliis canentibus: 7e Zviza Deitas

i

Uuaque po[rimus, aliis veró : T'e fumma Deitas &c.s

i.

atque pro diverfa parte editisetiam fcriptiscone

j

tenderetur, inter que jam tum fcriprum pro

Id

priori formaVolumen Ratramni ad Hildegarium

rl

Ep. Meldeníem à Gellotio refertur: Hincrnazus

(

diffenfionum fontem praccludendum ratus, ex-

J

tremam illam ftropham amputari, &impofterum

h

id Eccléfiataceri juffit.Exciratus hoc filentioGot-

hm

tefchalcus é carcere fchedulam difperfit, cujus

hr

epigraphe erat: Quàd Tvima Deitas dici poffrt.

$u

Quoniam veréin eadem Hincmarus Sabelliani.

Ímiaccufabatur, & non ram in fübftantia unitasac

]u

Ju

in perfonis triniras defendebatur, quàm affereba-

p

tur trifitas naturarum realis & unitas dunraxat

j

j

univerfalis & per mentem abítracta, üt ex ejus

l

philofophica expofitione, adducto de trinaba-

prilmatis meríione exemploatque concinnatisad

1'/?

t^

divinas perfonas pzecibus oftenditur : tandem

ji

Hincmarus füorum etiamn poftulatione incitatus

l

fcripfit librum de gon?rina Deitate diceuda , quo

u

fenfüm fchedulee Gotre(chalci perverfüm confu-

di

tavit , eundem A rianiftmi damnavir , & hinc illam

lu

loquendi formulsm omittendam contendit. Vi-

v

ciffe ramen hic Ratramnum & Gottefchalcum

l

quidam volnt; eoquód Ecclefia in hymao: Sa-

€ris [olemmiis. à$"Vhoma editoubiquecanat: 7e

rffï

N

VTrina Deitas &c. Sed potiüs viciffe Hincmarum

lj

ex eorumargumento oftendi poreft ; tam quiaab

)

Hincmari tempore in hymno controverfo. San-

&orurma

lk i

-

Nuniodh

1092

Dzr Dso Uuso.

m

Eorum meritis , non jam ampliüs ?riga fed fumma

Deitas per omnes orbis Latini partes canitur:tum

m

W

quia fenfü dunraxat catholico , quem Hincmarusg

perpetuó tuetur ; non autemGottefchalciano tri-

(ic

0

na Deitas hymno novoinferra fuit , ütipfe S. Th,

p.1: 9.31.2. . ad 4. ait: « Cürn dicimus trinitatem

&

W

inunitate, non ponimus numerum inunitate ef-

fentise , quafifit ter una; fed perfonas numeratas

[:!

f

ponimus in unitate naturae,,, Preterea conftat

plurimis exemplis , Ecclefiam , quee in pericula

u

«

pravi alicujus fensüs accipiendi vocem aliquam

ufürpare prohibuit ; illo ceffante rurfus ufürpa.

PE

tionem vocis permittere poffe & confueviffe.-

"Ad pvob. de /4Amnlone we. IN. 4 [[. Quia ejusmodi

t

)

fraustum ad perdendum hareticum tum ad l&

[

defendendum Hincmaro plané inutilis & maxi-

d

mé periculofa fuiffer, càm facilo five à Gotte-

£0

Íchalco , five à Lugdunenfibus, five ab aliis

det

[s

£0

potuiffent; quorum nemo quia con-

que

i'

sfuit, aut poftea quidpiam fimile objiciet ;

p

nihil criptorum fup-

h

&pofteriorefatis probatur,

L

pofititium Amoloni fuiffe redditum. Quoad 1m.

B

x. Gottefchalco opportunitatem fcribendi &ri-

hi

mam nonunam fcripta emittendi fuiffe, fatis con-

I

ftat ex duplici ejus confetfione , literis pluribus

K

& libellisad alios miffis, & per Guntbertum Mo-

nachumetiam ad Pontificem deftinatis; quare ex

te

f

objeclis illis circumftantiis nulla impoffibilitas

fcriptorum Gottefchalcianorum ad Amolonem

l

W

translatorum probatur, ut inde neceffe fuerit

fupp

ofitionis fraudem in Hincmarum conjicere.

Quoad ad. . D. M 'Teftatur Amolo ícripta

ade

miiia

Em

d

Dr Dzo Uwb.

1003

Qd

. sniffa fuifTe eadem numero & autographa, que

IU

. protuleratin Concilio; N. eadem fpecie & argu-

TU

mento, five apographa apud fuos difcipulos reli-

OUf

€ta, five recéns in eundem fenfüm exarata, C.

!l

z2

]

Quoad 31.9:. [N.ti. INon enimadeó verecundum:

Is

& reverentem habereGortefchalcum neceffe eft,

T

ut dicamus eum non aufum fuiffe charte , quee

rj

erubefcere nefcit, commirtere convitia, que& reus

li

mox damnandus palàm in os Tudicibus fuis id

i |

-Concilio fedentibus ingeffit: prafertim cüm in

m

confeffione füa prolixiore adverfarios fuos ap-

?

3 Pel!grhæreticps, deteftetur & anathematizer. "

429. /sfi. l, Neque Concilia: contra Got-

Yi

tefchalcum habita probant, eum fuiffe haereti-

fe

cum. Prob. de Conc.Moguntino. Nam 1. Conven-

y

tus hic Placitum potibs regium fuit ; quàm Syno-

t

dus Ecclefiaflica. 2. PluresScriprores antiqui in

jl

.eo conventu Gottefchalcum duntaxat. dicunt

Qf

.. convictum, nonautem damnetum , & qnidem üt

je!,

pluribus vifum ; non veró üt omnibus. 3. Epifto-

la fuperiüslaudata non videturSynodalis;fed pri-

)

Illl!v

vara Rabani; tumquia nomen füum folum preefi-

i

git intitulo:tum quiaindecur(ü fingulariter fcri-

Jl

bit, àt audivi, ProP. de Carifiaco vtmo, In hoc enim

u

1. doctrina Giottefchalci de praedeftinatione &

[

reliquis capitibus vel non fuit examinata , vel fal-

d

tem non norata aut aliter reprobata : nec ejus per-

[

fons poena herefeos, nempe excommunicario ;

f

impofita, üt extenore fententize liquet...2. Nec

inindictione necin executione poena fuit jus aut

modus obfervatus; cüm füpplicium virgarum

giofi-

hæäfäü nonfit flatutum , &inauditum irreli

ä

. tatis

N

1004

Dz Drzo UxNo.

!

tatis ac crudelitatis exemplum fuerit, flapris ac

cedibus tamdiu effe crüciatum, dum libellum.

apologeticumin ipnem projiceret, Prob, deCari-

ä

fíac. 2do. x. Videtur eff2 píeudo Synodus; tum.

uia nec ipfeHincmarusillum conventum Syno-

:

hi

dinomineaufüseítcompellare: tum quiaià Ca-

pitulariCaroli Cali nulla hujus Synodi fit men-

1

tio. 2. E(t conventicuium furtivum ; clandefli-

num, precipiratum, libertate deftituzur; & pau-

:

corum Epiícoporum. eorümque factioforum.

3. Ejus Capitula füeruat explofa à Conc. Valen-

tino; quàd una cum Lingonenfi fuit approba-

tumà Nicolao Pontifice ; àt Prudendus Lricath-

I]g

t

nus in Annalibus füis memorat, & Hincmarus

)

infe faceczur.

Be IN. AT. "]A prob. deMangl:izzoquoad; LHLBes

j

Utrumque dici potett conventus Moguntig pro:

)

more illorum temporum & etiam praecedentium:

celebratus, fecundüm quem inComitiis apüdR&-«

gem coa£tis & de Reipublice negotiis à Proceri-

lefiaíticis:

bus laicis; & derebus Religiónis ab.Ecc

decernebatür euthoritate utrinque proprià, &

ä

proconventüum varietate nomine vel Placiti vel.

Synodi impofito. Quoad 2d. i. Dum quidam.

Gottefchalcum dicant convictum inSynodo;

hoc ipfo. damnatum enuntiant; cüm Synodalis:

convictionis effe&tus & &inis non fit, nifi herefcos:

vel haretici condemnatio. Porro.quód plurimis;.

nontamen omaibus, hzc condemnatio probata.

fuerit; oftendit difficultatem & fübtilitatem qua-

flionis agitarz, judicii ramien virg non tollit; üt

li.qubt-,

ïä

exxaliarüm confqlzation-um cfmfuetud'me

Quoad

p m

Dr Dso 'UNö.

1005

8K

Quoad st. . N..A4ff. Concilii preefidem velalium

n

iUf

Patrum nomine edere Synodalem ep:ftolam, ufü

Gm

frequenti receptum fuic, ut hoc etiam faeculo ob-

i

vium eftexemplumin T'ullentiIl. Conc.. Auto-

jn.

rem epiílole bujusmodi jam plurali;jam fingula-

(

ri nümero verba facere , documentum liabetur

Yl

in hujus fzculi Synodo apud Murittum: utram-

ii

que formuülam ufürpatam àRabano ex objectione

l

4

& fragmentoipfiusepifLolee füprà recit. apparet.

il

"Adprob.de Cavifiaco ymo quoad 112 $.. Inpri-

l-

mis doctrinam Gotteíchalci de predeftinatione

d

& reliquis capitulis examinatam, docer (tepius

li

Hincmarus, & Scriptor de trib. epift. non diffite-

u$

tur: Eandem dein perver(iratis damnatam.de-

monftrat ipfa fententia judicialis, heerefeos etiam

li.

& fidei adulteratae notà affectam Hincm. L. de

non trin. Deit. C.ulc afferit: Demum Gortefchal-

pïD*

J

cum fuiffe excommunicatum,;docet tum queeftio

N

;Hincmari Prudentio & Rabano propofita, num

d

Gottefchalcus in pafchate adCeenamDom:. fit ad-

[

mittendus; tum iterata ab eodem ad Pontificem

j

& alios prote(tatio, recipiendiad communionem

id

heereticnm peenitentem ; tum exprobratio Amo-

"

lonis hac de re Gottefchalco faéta, Quoad 2d. W.

0

Multiplex poena multiplici deli&to refpondir: de-

l

I!

pofitio irregulari füfceptioni & ufürpationi fa-

i

cerdotii ; improbitati morum , contumacise ac

l

)

maledicentize flagra & verbera; vapae extramo-

)u

nafterium fine licentia oberrationi , u(urpato ac

finemitfione predicandi & docendi officio; fpar-

y

fze ac pertinaciter propugnatee heerefi carcer; fi-

"

H

lentium & excommunicatio. Virgarum füpplie

s::iu.m,

!

"

Ninss

1606

Dzr Dro Uxzo.

l

cium, quod maximé quidam rraduxeruüt ; türü

D

ab Epifcopis tum ab Abbatibus Gottefchalco jü-

ftiffimà decretum eft; cüm memoratis deli&is

haec poenain Clericos quidem à Conc. Agatrhenfi

Can. 38., in Monachosaütern à S. Benediéto in

Reg. C. 28. fueritítatura. / Severitas executionie

vel ultrà verum exaogerata fuit àScriptore Lu-

gdunenfi; vel erat commenfüratà contumaciz ;

& proprià culpà à Gotrefchalco acceríita; qui

cüm acceleratà retra&tatione pratiamDatrum pa«

ratam confequi pofler , nonnifi fübattà verberi-

Ge—— geXp m a F. F o.fcy ev$ fs —

bus patientià &vincente obftinationem dolote li«

bellum füum manibus excuti permifir.

"dAdprob. de Carifiaco 2do quoad vm.t. IN. A ff.

Ratio prior allata falfi revincitur ex L. de preedeft,

€7 £ £5 t

C.21, & 37., ubiHincmarusSynodi nornen ex-

pritnit, quin &ValentinaSynodusCap.4. &Scri-

pror detenend. verit, C. 2. Capitula Carifiaca ià

[c

fi

Synodo editadeclarat; Pofterior veró riihiloffi-

cit; cürn in capitulatia referri non folebanr arti-

culifidei , quales erant Canonees Carifiaci ; fed de-

ä

creta & placità vel ad tnores formandos; vel a

externum populórum repimen fpectantia ; üt

f

q

tnaximé ex capitularibus Caroli CalviàSirmon-

D

do collectis patet ; in quibus plures Canones Sy-

h

nodorum certiffimarum non extant ; nullus et-

iam infertus legitur, qui quidquam in fidei dog-

ináre decernat. Quoad 3d. g. Concilium lioc ma-

|

l& dici fartivam & clandeftinum quod Carolus

1

Calvus haberi juffi; & in conventu publico Epi-

f

fcopicam Abbatibus celebrarunt : preecipitaturri

l

eatenus dici poteft ; quatenus fubitó indictum &

re-

p

m

Dz Drzo Uno.

1007

brevi temporis fpatio , urgente remedium prin-

fii

jji

cipe,confectum eft: nonaurem quafiab impara-

]u

tis & fine caufe cognitione fit peractum ; cüm

itil

duo jam Concilia precefferint, & per hac rem-

)ii

pora tum fcriptistum vocibus ultro citróque fre-

quenter fuerir difputatum. Libertate deftiturum

0j

li

negatur; cüàm Hiftoricorum nullus meminetit in

fidei rebusà Carolo Calvo virn ulli fatam; neque

(j

Prudentius, Lugdunenfes , aut Valentini , quan-

qi

tumlibet Capitulis Carifiacis infefti, fimile quid

r

huic Concilio objecerinr. Quot, & qui Epifcopi

v

interfüerint; filentibus autoribus & cogevis ome

eli

nibus afferi certó non poteft: adfuiffe ramenac

J |

fübfcripfiffe Prudentium Tricalfinum L. de pree-

l

deft. Hincmaruüsnon femel teftatur.. Quoad 3£. g,

Cüm objectio preefens defumatur ex claufüla Ca-

X

il

noni 3tio Valentino fübjuncta, diciinprimis po-

j

teft cum nonnullis, earnin(ciis Patribus Valenti-

!

nis adjectam ab Ebbone Ep. Gratianopolitano;

li

quem Concilii hujus precipnurn A&torem & Ca-

nonum Conditorem tum ex fingulari ejus füb-

l

i

fcriptione, tum exHincemari L.de preedeít.C.36.

W

fatisapertà defipnatione novimus, quémque oc-

cultas cum eodem Hincmaro fimulrates geffiffe

ob Avunculi füi Ebbonis à Remenfi Sede ante

i

Hincmarum expulfi exau£torationem res geftae

]

plurime demonftrant. Fundamentum hujusre-

j

fponfionis habetur partim ex perperuia Hincmari

dubitatione in difcurfüutriusque epiftolae ad Ca-

)j

!

rolum utrique füo de pradeft. Operi preemiffze

fexies & amplius expreffa; an nempeCapitulaVa-

i

entina u: àPatribus decreta Ebbo áttulerit per«

ínandá

YO6o8

Dr Dso Uxoó

I ORE

mana & fincera, an corrupta & interpolatà: pat«

f

tim ex claufüle illius füppreflione in Conc. Lin»

ij

onenfi facta. Deinde permifsà etiam clavfule

autoritate, eam obeffe Carifiacis Capitulis nepa»

f

9

mus, Claufulaenim ; que à fuis/Autoribus abo-

letur & expungitur , nullius e(t momenti ac irrie

Lj

ta: fed Valentini Patres fuos Canones relegentes

inSynodoLingonenf. expunxerunt &omiferunt,

l

&in Conc. Tullenfil, dum offerebant hos Cano»

nes, deea claufula penitusfiluerunt: ergo. Ne«

V

que id pacis duntaxat causá factum fuiffe dici po-

f

teít ; cüm enim in hacappendiceantea Parres di-

!

xerint, Capitula Carifiaca effe inutilia ; noxia ; er-

fü

ronea, & veritati contraria; nifi hàc omi(Tione

W

judicii fui fal(itatem edito interim Hincmari Vo-

Il

lumine majore confutatam tacit? faterentur, cau-

(am Fideiac Religionis prodidiffent , nec pro fuo

d

munere erroribus paffim invalefcentibus obfti-

[

tiffent. Quod approbationem Concilii à Nico-

lao fa£tam attiner, deea nihil habemus, nifi quàc

nobis Hincmarus ex Prudentio; & Annalifta Der-

— a « D

tinianusex alterutro reliquit. Sicautem Hincmae

rusin füaad Egilonem epiítolaait : Quietiam , vi-

exz$o Ó$5

elicet Domnus Prudentius,in anmali geflorum uoftvros

—

vum Reguimn, que compo[uit ad confirmandam [enten-

—

—

giam [uaun , geflis anmi Domimice [ncavgationis 859.

indidit , diceus : INicolaus Papa Pontifex Romanus

de ovatia Dei 69 libero avbitrio , de veritategemind

t PAOR 7^

eflinatiouis e7 fauguine Chrifli , ut pro credett-

pvïec

dibus ommbus fufus fat

; fideliter coufirmat $9 catloli-

c? decermit...lis Prudentii verbis, quae una Bet

tinianus Annalifta duntaxar recitat, Hinemarts

.u'i-

DEDEO UNO.

1069

p

fübjungit füum judicium: Quod per aliumnonau-

'

Y

divimus nec alibi legims; unde quoniam ipfa gefia

quibus bec confcvipta [unt , jam in plurimorumia-

Yi

Ti

wus devegerunt , nece[fe eft , uttalitev de boc Doumo

"Apoflolico [ugaevatis , ne fcandalum inde i. Ecclefia

II

tj

veniar, quafi ipfe, quod abfit, talia ficuz Gotte-

febatcus [entiat. — Sed. ex his 1. erui non poteft,

iil

f

Hincmarum fateri capitula à Nicolao appro-

bata: 2. nec mentio quidem hic fit Concilii fi-

a

ve Valentini five Linpgonenfis; unde fabulam

fiogunt ; qui Canones Linpgonenfes an. 859.

)

';

Romam MitlIos & approbatos ex hoc textu ex-

)

Ículpere contendunt: 3. Cüm Hincmarusaffir-

wnar

Q^

met, narrationem illam à folo Prudentio affer-

ri; & quidem . in confirmationem füe contra

Ü

MHinemarum fententie , probabile eft, nequi-

W )

j |

dem ftriptum aliquod à Nicolao circá prafen-

"

tem controverfiam emanáffe; preertim quia

ex Nicolai autoritate nec in rmo nec in 2do

l

h

'Tullenfi Concilio ullum arpgumentum à Va-

l

lentinis allatum reperitur: 4. Etfi etiam aliquid

à Nicolao circa nominata capita editum fuiffe

J

K

permittatur, ipnotum tamen maner, an Pru-

dentio illud an Hincmaro faverit: cüm tituli

J

illorum capitum inutriusque do£trina admittan-

tur; pofterioris autem infcriptio de fanguine

j

pro omnibus credentibus effüfo potiüs Hinc-

maro parrocinetur, quàm Prudentio.

|

430. /nf?. 1]. Qusenam fueritGottefchalci fen-

tentianon poteft tutiüs ac meliüs cognofci, quàm

ex fidei confeffionibus ac eo editis: fed in his nul-

. $ss

lum

IOIO

Ds Dgo Uxo.

fiel

lum eft dogma; quod non habeat fenfün ca-

tholicum, nec à Gotte(chalco in fenfü catholico

de

G

fit propugnatum: ergo.. 4z. prob. INam 1mum

de preedeftinatione reproborum ad mortem, i

Íu

ds malo pene accipiatur , efít catholicum; fic

«

autem à Gottefchalco acceptum eífe reflatur

d

Hincmarus L. de pred. C. 15. referens eum

[!

aflerere , predeflümari veprobos ad intevitum,

H

3ot ad peccata; & C. 21. Deum prafcire eos pef-

d

famum babituvos ovtum , pejorem obitums prade[tt-

wave aufem . eos ad. luendum pevenne zormentum.

N

P

2dum, negansin Deo effe voluntatem falvandi

omnes, intelle&tum de voluntate efficaci &ab-

li

foluta eft catholicum:. de hac autem voluntate

f

W

loqui Gottefchaleum patet rurfüs ex Hincrma-

[

ro L. cit. C. 24. & ep. ad Nicol. ; ubi notatur

)

hareticum niti in eo, 2u0d Dominus noflev omnia

E

quecunque voluit , fecit. 3tum ; volens Chriftum

d

non eííe mortuum pro mundi redemptione

eft quidem hareticum; fed Gottefchalcus tan-

f

rüm negat Chriftum pro reprobis effe mor-

tuum perpetualiter ; hoc eft, cüm voluntate ab-

l

t

foluta donandi illis perfeverantiam & coronam,

J

cüm Hincmarus l. c. C. 35. fic eum referat lo-

[

quentem: 74L/i procul à me , ut vel illud [olum-

modo velim fommiave , uedum [emel fufurvare, ut

ullum eorum perperualitev. fecum periturum anti-

quus vapere valeat anguis , pvo quibus vedimeudis

tam pretiofus Dei nofiri fu[us efl Sanguis. Alia ve-

ró , qua Gottefchalco imputantur , dogmata. in

Confeffione ejus non extanr. Corf. J. Remi-

ä

gius , Prudentius; Lupus Ferrarienfis;- Lugdu-

nenis

*

[

L

Dg Dzo UNo

lo1rEI

nenfis Ecclefia, & Valentini Patres videntur fi-

1 d«

QO

de digniores, quàm Hincmarus: erpo cüm hi

Gottefchalci ejüsque dogmatum defenfionem

TU

n

fu(Ceperint, equum erit benigniüs fenrire de

Gotteíchalco , dicendo nempe, verum quidem

J

iif

dogma ab eo affertum, fed vel ab illo impru-

denter neque ex chari(mate defen(um, vel ab

&

ln

aliis malé intelle&um fuiffe. Cozf. 44. Hincma-

rus Gottefchalcum ubique accu(at, quód ean-

dem proríus teneat pravitarem doéctrine cum

JE ]

1

Monachis Adrumetinis , alíisque veteribus

Predeftinatianis: fed herefin predeftinatianam

rt |

l.

nec Adrumeti nec alibi circa etatem S. Augu-

(2

ftini enatam cffe, faprà affertumn eft: ergo ejus

do&trina malé intelle&ta fuit; prafertim càm

W

Gotrte(chalcus fiepius profeffus fuerit nihil aliud

7

fe velle admiitere, quàm Auguftini doCtrinam,

adeó. ut tefle Hinemaro L. de non trin. Deit.

j

dicere foleret: /4uguflinus moffer.

. 1. ad arg. N. M. 'Tum quia ante Con-

feffiones editas illius fententia in duplici Conci-

lio per interrogationes jadiciales expreffa erat:

tum quia eadem ex aliis ejus fcriptis ab Amo-

lone & Hincmaro intellecta. fuit: tum quia

confeffiones illee poft damnationem (criptie vel

carceris taedio, vel fü$ defendendi ftudio, vel

aliorum hareticorum- fuos errores diffimulare

confuetorum exemplo captiofe & ambipue

funt.

B. 2. V. . Quantumvis enim fenfum

Catholicum patiantur. ejus propolitiones ali-

—

qu2 , tamen collate cum aliis, quas num. 427.

retulimus, habere illum nequeunt. Preterea

$ss 2

veró

".

1012

Dr Dro Uxo.

veró fenfu catholico non fuiffe ab eo acceptas,

h

vel ex eo fatis manifeftum eít, quód nunquam

[

apertis. & minime ambiguis verbis. declarárit

1I0

admittere fe preedeftinarionem. ad panas tan-

À

tüm, loqui unicé de voluntare efficaci falvandi,

ac de effectu & fructu Patfionis dominice, &

[

preter hunc íeníum particularem probare etiam

1

fenfüm communem alium ;; quod tamen facere

oportebat, ficatholice cum füis judicibus ac uni-

veríali Ecclefia. fentire ftaduiffet.

"d pxob. N..

[

ubique fecundam partem ; quia; àr Hincmarus

L.deprad. C. 15. ait heec ad fücum facienduns

addita fuerunt , Gumutabazt quidem erroris colo-

vem , fed odovis atque [apovis antelligentid idem. ve-

dolebant. : Quoad xmum enim error cubabat ia

€o , quód ad mortem afferat reprobos effe pra-

deítinatos propter peccara //militer omnino , h. e,

antecedenter , abíolut& &incommutabiliter ; ac

:ïg

ele&i per gratuitam gratiam fünt. praedeftinati

ad vitam: cim enim , üt objicie l. c, Hincmarus,,

sonnifi per peccatum pevvenmi po[fit ad. intzritums,

fequebatur. Deutn pradeítinato abíoluté &an-

tecedenter fine, predeftinare etiam ad medium

unicé neceffarium,

Atque hinc L, cir. C. 1o.

Iï

fic Gottefchalcum confutat , quafi dixerit , ideo.

hominem impium fieri &ad peccatum trans-

gredi: quoniam impius eg9 tvansgve[ov efd à. Deo

prefitus: hinc Raban. in ep. ad Notting. de

Gottefchalcianis ita refert: Pewditionis u con-

ditovem afferumt. au&ovem , dicentes , quód. ficuti,

qui pev pve[cieutiam Dei ac pradeflinationem vo-

cati funt, ad percipiendam gloviam vita eteruanon

.?0 -

Es

Dzr Dxo UNqo."

Io013

15

polfutt tton. alvavis ita €9 il qui ad etermum in-

jam

zevitum vadum , pradeflinatione Dei coguutuv , €9*

T

zon po[Jumt evadere imevitum : bhinc denique

MF:- |

Amolo in ep. ad Gottefchal. dogma hoc vocat

TU

!

ervorem vel potiis immauiffimam impietatem , quee

'? &

suevitum: damnationis illorum Dei. culpam facit ,

il

qui illos 1ales effe couflituiz.

uoad adum error

m

erat in eo, quód unam duntaxat in Deo volun-

jj

tarem efficacem & abíolutam ílatueret, & tex-

l

tum Apoftoli de voluntate divina falvandi om-

n5

nes non pareretur ad reprobos extendi, üt

J

Hincmarus L. de prad. C. 24. demonftrat.

j

Quoad 3/zum error fuit, Chriftum non effe

f(«

mortuum pro reprobis , qui fequebatur ex eo;

W

quód nullus perpetualiter pereat; pro quo Chri-

Ítus fuerit morruus ; üt ex ipfo textu allato

W

conftat, cujus fparticulam perpetualiter edvería-

A

rii malà ad Chrifti redempuonem transferunt.

j

d Couf. L. &. 1. Non finceré admodüm

N

agi ab Adverfariis, qui unum Hincmarum ex

lj

una, plures autem nominatos ex altera parte

conftituunt ;; càm ab Hincmari partibus pre-

n

ter Joannem Scotum & Amalarium, quos faci-

"

l& omiffos toleramus , fteterint Rabanus , Amo-

lo, Pardulus; Patres item Moguntini, & Ca-

J

rifiaci in conventu duplici; quin & Synodus

H

'Tuilenis II. quatuordecim provinciarum, üt

ex hujus propofitionibus num. 426. notatis li-

quet. . R. 2. N. 4. Quia major fides debetur

Rabano, Hincmaro & Amoloni, non tantüm

ob do&trinam eorum apud omnes pervulga-

tam , & prioris ac pofterioris fan&titatem pro-

Ss$53.

batam,

1014

Dzr Dzo Uxe.

batam; fed & quód illi àt judices legitimi vel

du

arbitri rogaàti Gortrefchalcum difputantem au«

dierant, & varia ejus fcripta accuraté perlege-

fant: cüm alii fcriptionem nec adjuti iisdem

preidiis nec eàdem autoritare muaiti aggre-

derentür.

R. 3. JV. fupp. Conf. Scilicet; quód

laudati reipfà defenfionem Gottefchalci ac ejus

dogmátum füfceperint, Quod enim Aemigium

Lugdunenfem Archi- Epifcopum attinet, nec

ob fcripta nec ob a&ionem aliquam faviffe Got-

tefchalco doceri poteft: rum quia falsó illi at-

süec. d. E o . d andip . quium, MES O.

tribuirur anonymum quodcunque, aut füb Ec-

r-

cletie Lugdunenfis nomine in hac controver-

--

fia emiffum fcriptum , àt Cellorius accuraté do«

r —3

cet: tüm quia favor Gootte(chalco pratitus di-

€i nequit; quód Remigius Capitula Lingonens

fia in Synodo Tullenfi 1. obrulétit; cüm tefte-

tur Hincmarus non ultró. & volentem Remi-

*gi.um.l hoc munus obiiffe : Pevcepimus , quia nom

ex ipfis , ut won dicamus pev ipfos , Symodo Capitula

ip[a fuére prolata: exitus autem oftenderit , ad-

miffam ab eo hanc provinciam , ut molles adi-

— ia " at m — RR o D — o

tus inveniret, ad di(cordias componendas , quze

1

ab Oratore feditiofo exafperari potuiffent. Pvu-

l

dentium quidem damus Gotre(chalco faviffe ;

fed errore facti; probáffe ejus dogmata; fed mu-

tato quizflionis ftatu, ubi nempe non de do-

gmate praedeftinationis ad mortem & quidem

Ad peccata agebatur, fed de nomine tantüm;

an unam vel duplicem aut geminam pre&-

deftinationem dicere liceat & oporteat: demum

ï

zepuguáffe capitulis Carifiacis; fed inprimis in

alie-

'Dr Dzo Uxwo.

Xo1$

w

slieno. fenfü &cceptis, ac preeterea etiam ante-

d

cedenter à fe in Concilio fübícriptis : unde

o

P. De Champs de haeref. Janfen. L. 2. Difp. 7.

j

C. 3. recté notavit: « INNemo eft, qui Pruden-

tium Carifiacenfibus Capirulis in Conventu

Epifcoporum fubfcribentem, Prudentio priva-

hy

tà autoritate epiftolam fcribenti jure ac meritó

)

praferendum effe, non judicet. ;; — Lupus Fer-

jl

varinfó quamvis quoad loquendi modum in

l

fuis de tribus quaftionibus Libris cum Gotte-

l

fchalco conveniat, ejus tamen dogmatibus er-

Á

roneis nunquam con(entit: : unde Gotrefchalci

i

de eo in epiftola ad Rarramnum metrica hoceft

judicium : Qui cim fit cautus fanul g. catus ; 'ef

j

modevatus , fic jam tevna fuà librans ve[pon[a libelliy

ut dempto neutvi pleuo. difcrimine pavti cengruat.

[

Qui Ecclefie Lugdunenfit nomine fcripta edide-

runt, vel Autores fünr ignoti vel parüm eefti-

J

mandi. De Scriptore contra Joannem Scorum

l

Qubitari jam füprà eft notatum, fuerítne is Flo-

rüs Magiíter, gn alius quiscunque ? quio &

j

funt, qui tirulum Ecclefiz Lupdunenfis falsó

Ü

adícriptum velint; cüm diverfitas characterum

l

apparens in fenfa decretorio: Zezerunt ad nos,

7

id el, Ecclefiam Lugdunen[em , additamentum &

alienam interjectionem non obíeuré prodat.

'Autorem libelli de tribus epiftolis non effe Lu-

gdunen(em aliquem (ed Ebbonem Gratianopo-

l

lianum, Hincmarus docet; dum L. de pred.

C. 31. ícribit, traditas ab eo feptem regulas in

hoc libello. propofitas, qui Capitula Valentina

Reliquorum libellorum, anonyrnus

coqdidit.

eít

:;

$ss 4

1016

Dr Dgzo Uxo.

eft Autor ; atque is quidem , qui Abfolutionem

queftionum edidit, ita ipnotus, ut etiam in-

certum fit, quibus in caftris militet: alter veró

de tenenda veritate Scripturarum peffimé no-

]ï

tatus ab Hincmaro, qui L. de predeft. illum

lmguá vufficum , [eufi injulfum $5 inteligentid par-

vum non íine fundamento dicit,

Denique 7-

lentinovum. Patrum , eti nec ad Hincmari que-

relas utráque ad Carolum epiftolà & L. de pre-

deft. allatas,. nec ad alias circumftantias parüm

honorificas attendamus, autoritas non admo-

düm magna eft, five numerum Epifcoporum

fpectemus, qui quartum decimum non excet-

fit, five do&trinam & (an£titatem , de qua nihil

j

conftat: — Lingoneunfium autem eriam eft infe-

rior; utpote à quibus viatoria quaíi Synodus

prepropere ac fine neceffitate celebrata, & mu-

tatio decrerorum Valentinorum quamvis jufta,

;g

tamen mal? & cum levitatis vitio facta fuit.

Ad Couf. H. Y«.x. D. fubfumpt. Affectum ett

füprà, herefin pradeftinarianam non effe na-

tam Adrumeri aut alibi circa Auguftini zetatem,

16.

precisé in iis, de quibus num. 415. & 4

enuntiavimus, C. univeríim & ia nullis, N.

Obf(ervavimus enim num. 419., in ipfo S. Au-

ftini monafterio femina hujus here(cos fuiffe

etecta, nec. effe-incredibile , quód. & apud

alios aliquid (imile emerferit; prefertim cüm

circa Auguftini dogmata inter predeftinatianos.

& Semipelagianos ipfi Adver(arii ftatuant di-

dge 11m-

fcrimen in fola animni comparaFio-ne , qu

cplex

/

"um

^ Dz Drzo ÜUxo-

IO17

u

plex & incauta in prioribus, in pofterioribus

It

autem maligna & fraudulenta fuerit.

E. 2. 7.

jl

Ju&f: IN. Conf-. Quamvis Hincmarus errárit in

)

defignando loco & fübje&to herefis praedefti-

]

natiane antiquiffime, non tamen in ipfis do-

gmatibus Gotrefchalco obje&tisieft hallucinatus,

üt ex dictis num. 421 & feqq. patet; adeóque

1

nec do&rinam Gottefíchalci . malé intelle&tam

^ |

afferi poteft. — Quod additum fuit de conten-

j |

rentione vindicandae fibi autoritatis. Augufti-

"I

nianee, his certé temporibus noftris parümevin-

cit; ubi przter Wicleffam , Lutherum & Cal-

|

3

vinum eadem olim jactantes , Baji , Janfenii

l|

ac Quefnelli Difcipuli manifefta exempla pre-

uerunt, hareticos abuti autoritate $. Augu-

ftini ad errores fnos tum proferendos tum de-

fendendos.

Preterea veró num. 414. jam

notatum fuit , proprium fuiffe preedeftinatia-

»;

nis, ut dogmaribus fuis Auguftini nomen prae-

ferrent , atque füb eodem tutos f& te&tósque

arbitrarentur :

quare affectara illa Auguflini

oftentatio adeà

Gottefchalcum non juvat, ut

eum potiüs ex affe preede(tinatianum probet ;

prefertim cüm Expugnatores ejus ac Judices

luculenter oftenderint , erroribus plane blaf-

phemis fàcrile

p* pretenfam fuiffe $. Doctoris

L*

autoritarzm.

431. Olfevva. Quodïnum. 318. notavimüs,

nempe difputationem inter Catholicos occafio-

ne Gortefchalci de voluntete Dei falvandi om-

nes$ exorram non perünuiffe ad.fidei dogma ,

- fed

a

1518

Dr Dso Uxo.

N

fed ad loquendi modum; idem hlc de praede-

/

ftinatione dicendum eft,^ Quamvis enim qui

1

Hincmaro adver(abantur ; " errore facti nega-

[

bant affertam. à Gottefchalco preedeftinatio-

mem, qu& peccandi & pereundi imponat ne-

ceffitatem; hoc ipfum tamen dogma velut er-

roneum aperté rejiciebant.

Lupus quidem

Ferrarienfis L. de trib. QQ. q. z. ita loquitur:

ANemo [obvià [apientium evit uefcuss , won effe Deum

autorem caufiinque perditiomis bomini; &in ep.

e?oPF9e o — 7 4$€-. 7 x 43

ad Hincm.: JVemo opiuetur , auz juflis aut. vepro-

lis preedeflinationis vevitate fatalem uece[ftatem in-

duci..

Prudentius L. 1. adv. Joan. Scotum

C. 10 ait:: Aec minüs detoflamur eos, qui prede-

ffinationibus neceffitates & vim infert creatuvis

fomniant ; & in epiftola ad Hincmarum & Par-

dulum; -Praedeflinavit , id efl. ordinavit, non ut

pOT — R EE — E

w

pes

—

peccavent , fed ut propter peccatum pevis pevpetuis

sutevivent ; non ad culpam , [zd ad penam ; non ut

malum quoddam vellet foe admittevet ,^ fid t po-

— ——f

ptev malum , quod voleus facevet, juffó damnaret.

Autor Lugdunenf(is L. adv. Joan. Scotum C. a.

inquit: Quod autem . dicit, Gottefchalcum prade-

flinatiomibus meceffitates 2 vim iuferentem , ; ita

boc dicit, quafi illa preedeflinatio veproborum a

antevitum alicui eorum vim 9 neceffitatem impouat

ad malum, id ef , ut inevitaliliter snali [int , 69

orminino aliud effé on. poffitt ; boe omnino alienum

Demum Aurtor L. detrib.

eft à Fide Catbolica.

BU Buev 49* — £99 £L —— 42 Lfv — e

epift. C. 3. dicit: Zza eff prafcius bonovum e9 ma-

2 - ^

lo'rufn,, ur munquam po[fit effe predeflinatov; þ;uï

.Dsg Dso Uwo.

1019

9iee auctov malorum; & C. 4.: Ex . certa prefcien-

j

ia 7 jufla preedeflinatioue [ua. aulli. meceffhitatern

J

impojuit , uf inalus effet, &g aliud eff som po[fet;

I^ i

cujus rationem càm dediffet ex eo , quód Deus

N

h

aliàs malos cogeret, fübdit: Quod quéim borren-

de fit blafpbemiee dicere wel cogitare , omuis pius

]

Jidelis iutelligit, His addi poteft Conc. Valen-

tin. Can. 5. num, 588. recitatus.

Porro do-

J

gmate hoc principali omiffo detortarn alió con-

troveríiam plurima ex parte ad loquendi mo-

dum fpe&táffe, 1i

uet ex quaftionibus circa

prafens Caput po

1

Gotrefchalci damnationem

;'

inter Scriptores difceptatis., Quaerebatur enim

170: Num reprobi proprié dicantur prade-

!

ftinari 'ad peenam culpà fuà incurrendam, íá

l

abíolui? loquendo illam vitare liceat?

2dós

j |

Sintne mali' poenis pradeítinati; an'poenze ma-

is? 27/0: an afferenda fit przedeftinatio du«

plex, altera quidem malorum, bonorum al-

tera; an veró una tantüm , eáque vel fimplici-

ter una, nempe folorum bonorum, vel una

]

quidem re, officio tamen duplex, utpotead malos

equé ac bonos pertinens; ideóque gemina vo-

;

canda? 470:

uinam circa bzc loquendi mno-

dus apud Patres; maxitn? Aupuftinum, fit re-

ceptus & ufürpatus ? Unde demum ad criti-

cas difceptariones delapfi, non minore ftudio

?

pro áccefforiis contendebant , quàm oporte-

ret de principali caufà decertare, uii ex hac

pofitione liquet, quam Autor L. de trib.

y 50

epift. C/./ E protulit : Que autem inie

féros

TO20

. Dz Dzo UN6

ftros. inde fit snaxima. contentio, vobis fianifico:

Quidam dicumt Auguflinum — edidiff | ibellum,

quem . Fypoonofficon. tititulavit. &c.

us qui-

dem omnia qui recté expenderit, facilé illud,

quod maximé fpectabamus, velut corollarium

ex hactenus difputatis deducet: nempe non

effe, quód Novatores. controverfiam (zculi

JX. tantopere jactent, indéque fuis erroribus

tutele quidpiam polliceantur: quandoquidem

id, in quod pars utraque confpiravit ; no-

ceat ilis plurimüm; ea veró, in quibus pars

altera ab altera diffidebat, favoris

prorfus nihil prebere

queant.

0. A. M- D- G- BQXT. M-H, i

NESDU OSARNUCUOONE C GR DEU ORE OM — M L o — ERE RL I T TEESIUNIE T T UAEU MTRU r o

ERRA-; j

V:

| ERRATA . NOTABILIORA.

i,

P« 13

Qu

1

Pap. 12 lin. 23 quodam - quadam

ihi

]. 18 profe&é- perfecté. p. 17 1. 20 v. 5.- V.7.

rm

P. 421.7 non fünt- non tor (ünt. p. 64 l. 2$ fcilili-

nn

cer-fcilicet. p.711. 201Ibid.23.- Ibid. 32. p.72.

2l

1.50 v.15.- V.34. & feq. p. 83 1. 16 idolatrie -

idololatrie p.961. 14 liberatis- libertatis p. 107

YU

l. 10 carmi - cargéi p. 156 l. 26 immediatum-

i

iediatum — p 141 l. 23 radidicem - radicem

m

p. 144 l. 2attribubutum - attributum.| p. 200 1.3

S pars

Malach. 9. - Malach. 3. p. 2131. 20 nam- fed

p. 231. l. 18 Genef. 6.- Genef. 4, p. 246l.21

V. 12. - V. 9. p. 248 l. 16 v. 16.- v. 26 p.250

l. 27 Reg. 11.- Reg. 2.

. 260 l. 29 [oan. 6.-

joan. ; Ibid. 1. 31. Matth. 13 fu/ffitue Marc.6.

v.5. p. 2901.6 z. Cor.- 1. Cor.13.. p.29r

|

]irv.im .v

P. 3161. 30 v. 21. - V. 27.

p3171.6v.16.-V. 12. p. 333 . 14 conde-

Ícendum - condefcenfüm — p. 534 1. 19 Baruch

NV. I.

5. V. 37 - Baruch 3. v. 38. p. 373 l. 13 v. 12-

p.:390 l. 21. Theodofii- - Valentiniani

P. 424- l. 19 oculis - oculu$ — p. 430 l. 14 imper-

perfectiones - imperfectiones | p. 433 l. 12 re-

vocandi - revocande

P.4981 2$ ex- &

p. 60; l 9 unumquoque - unumquodque

p.5081.2. V. 15.-v. 1. p. f49 l. 28 ncofen-

fus - confenfus

P. 568 l. 3 verfabimur - ver-

fabimus

P. 570 l. 18 fi rmum - fi rmum;

p.602.16 quado-quando p. 6061. 18 ejíü-

ejus p. 6261. 13 Adrumstimus - Adrumetinus

,

p. 630

». 630 l. 24 fententiat : .f"enre'.rfxriä.

p. 645

Á

l 24 r& ; & pretium - & pretium — p. 65i

l 25 pluritas- pluralitas p. 662 l r3 üt exi-

flentes - creaturas ür exiftentes

p. 670 hat

differentia- indifferentia | p. 7o1 l.9 fit - non fit

p. 740 l 28 malitie . malitià

p.7s; L 51

complacentita? - complacentise

p. 784 l. 22

in differente - indifferente — p. 794 l. 1. proxi-

ininis- proximis | p. 8111.52 Matth. 26 - Mauth

20. p. 8161 $ 9. 23. - V. 27.

. 918. l. 28

w.-33.- V.29. p.8241 6 v. 18. - v. 38. Ibid.

1.8 ad Tim.. r.ad Tim, Ibid.l.22 v.28.- v.24.

p. 833 l. 17 juftum & grarum - juftam & gra-

tan p.8441.8 ef-eféz p. 8$5 l. 29 & - ad

p.857 l16 Joan.6.- Joan. 15. p.858. 18

v.22.-V.20. l]bidli16v.7.-V.8. - P- 953

1. 19 Ma[th- 3)'. - Nïatth-. à5,-

p- 988 ]. 24

qusodam-quosdam p. roorl 14 vere- vera

p. 1002 l. 20 objiciet - ob-jeci:

N

ä&y

P

JHl

QUE

J5

Z

T

p

m

9

E

n

Ó

fsl

i

li

774

j

"n

tf |

il

l

4

hi

4

[j

a |

Y

4 |

a i

(j

*

5;?

—

-

TA

"m

mj

p

£

x

z

EE

w

^6 i

»*

W

»e-

-.Af,

o QUSEBMSRE. - us aibent, dl PEt ruiag

PO SRDANHESEU aisb

—

2sd

MU od r lt

i s

zaPiocuHts GU acua E

ii i m

i5 ao atf ii a nE ii i, i hlssls aiisu. p

»

Pav ETRTE

z

i

at R

ET

[ l

T

"—

——

——

—— N

rA

M

5

X

W

19

-

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

INSTITUTIONES

ER

dU

E

HEOLOGICAE .

O Baancee Q

IN QUIBUS

W

-

PRJETER

FIDEI DOGMATA [

PROPUGNANTUR :

PU

QUARSTIO NES

o

E

SCHOLASTIC £,

N

QU/E AD NOTITIAM

SACRARUM SCRIPTURARUM,

z

.TRADITIONUM, CONCILIORUM,

"us

& H/ERESUM CONFUTATION

:

2

EM

iE

B)

-

o r

NDUCUNT.

/ '/?Z

1

Àp UsuM

Á

/

'ä. " -! '.—

'THgorooi& CANDIDAT

ORUM

ÁcCOMMODATJE

8

OPERA AC STUDIO

7

PHENRICI KILBE

RSJ.

6

Ss. Theol. Do&oris , ejus

démque

ET.

in Univerüitate Wirceburgenfi Profefforis

5

Publici & Ordinarii,

TRACTATUS ps DEO UNO,

4

N RMUNE du

Peï

n

3

WiRCEB URGI,

2

Typis Jo Chri

ftoph. Kleyer , Univ. Typ. 15752,

1

*(l* Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com