Gf951-2

r

—

:

J

FE

L

e-ypmm.

L:!

g

M

Y7w";

R d

—— :

ceBESUE SÓUC NUligap n

——

|

:

N12«5118662530 021

|

DEUTUE TEU EL

UB Tübingen

ï

La

X L LLÁL

L]

M

1

€

£ c7

—

—

PT

ï'ï

u

- INSITTUTIONES -

THEOLOGICZE

IN QUIBUS.

PRfETER FIDEI DOGMATA

PROPUGNANTUR

U/ESTIONES

SCHOLASTICZE

'UZE AD NOTITIAM

SACRARUM SCRIPTURARUM,

"TRADITIONUM, CONCILIORUM, .

& H/ERESUM CONFUTATION EM

CONDUCUNT.

Ap UsuMx

THEOLOGI]E CANDIDATORUM

ACCOMMODATJE

OPERA AC STUDIO

P.HENRICIKILBER S.].

Ss. Theol. Do&oris , ejusdémque

in Univerfitate Wirceburgenfi Profefloris

Publici & Ordinarii.

TRACGCTATUS

VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Cum Permzjþt $ uperzarum

Wxxcnsuxci,

Impenfi: LOCHNERI & MAYERI, Bibliopol. Norimh

"Typis Jo. Jac. Cln iftoph. Kleyer, Univ. T yp. 1751;

M

— ——

um

—

- zi

-

[ d

—— C

«

l—

—

w — —

—

—

—— MÓ

É

E

D

6

H

E.

d-

P2

)

INDEX TRACTATUS

VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

DISPUTATIO 1.

De Virttibur "Theologicir in geuere, Pag. 3

CAPUT I

De Eute , Actu &* Habitu fupernaturali. — $

Anr. I. Qyzd Jit Ens füpernatuvale ?

Quzn.:

zuvalis ?

An polfitilis - f julg/ïanm fuperza-

1

Axr. IL 725€9 unde aBus falutaves fint entita-

2I

zivà fupernatuvales ?

UER. : 747 a&dus etiam umiver[aliter €9 nece[-

favió defumamt [uam [upernaturalitatem ab

oljetfo ?

2

Anr. III. Qyzd &* gotuplex f z babitus [uper-

natuvalts ?

40

UJER, $

n facilitas , feu babitus dans facile

polfe , velius pof frequentatos a&tus fuper-

natuvales virtutum /hþernatumlmm, ff -

Juperuaturalis , vel mztumlzf

48

CAPUT II

De Virtutibur fupematumlzäm Ibeologi-

£icis,.

49

Anr. I. Quid fit Firtus zbeologica ?

59

U.eR.: n de vatione F'irtutis tbeolopice fi f ?

Deo adberere fuper omnia ?

ARr. II. Quetg quot fint virtutes tl)eologzcæ ? 63

Quan.: Qæ fit fide? proprià buc. pevtinentis

notío 2

79

X2

ART.

g^

r

^ Anr. IlI. Z äen?ur Dd exijia)zt Firtutes tbeo-

Q

. logice ?

74

lUJER. F.

n I/'z'vtu(z:es theologice infundautur

? fimul in quflificatione ?

87

2. dn €9. pev quid augeautur. Firtutes

&beologice ?

92

3. In quibustam [ubje&is nom maneant

Firtutes tbeologice *

96

. DISPUTATIO Il.

Fidei.

IOI

De Oäjeä'fa

OMGAPUT T

li

De objetto materiali fidei in. genere.

IOI

hi

Anr. l Quodaam in geueve fit obye&um mate-

viale fidei 2

IÓE

Q

II 727 veritas formaliter implicità veve-

II

!

Jata fit obje&um materiale fidei ?

Ill. 74z veritas virtualitev folinn $7 me-

q

díatà vevelata [it obje&um matevialefidei ? 139

1

CAPUT IL.

De objecto materiali fidei in [pecie.

157

ART. I. 722 objefum materiale fidei convenien-

l

zev tradatur i5 fymbolis fidei ?

158

Quaz. 1. 727 /Apofloli condideviut Symbolum,

quod dicitur /Apoftolicum ?

I6X

q

:a. "n $. ZHtbanafíus "Autov. fit [ymboli

« quod incipit:Quicunque vult falvus effe ? 177

Anr. lL 22 ovticuli fider Catbolice fint evi-

: denter ciedibiles ?

196

Qun. 71n. avticuli fidei Catbolice fimt. etiam

l

evidenter veri 2

-

125

Anr. IlI. 22 vtieuli

deuter credendi ?

fidei Catlyolz'aï fat evi

AIK

QuzR.

Ed

(luzs.a. "u avticuli fidei fucceffu temporis cve--

veriut

225

Anr. IV. Qgi/zam articuli fiut. meceffavió Erg'-

"

V

dendi uece[fitate 1nedii ?

;

2

)uzR. 1. 740 etiam avticuli de Chriffo Q9 SS

..

92

TYinitate uece[[avio uec

plicità credendi ?

eyz'tqte»mea'z'i þ'ïzt ex-

2

96

e

|—. 2. Quenam nec

offavió credenda fgt. f*äx'

ceffitate pvacepti ?.

273

01

CAPUT Ill.

De objecto formali fidei.

15

ol

An.I/Z7/ides divina babeat objetlum formale? 277

0T

Quun. 72n fides

pev fe debeat fundari in' Ta?zjo-

ne bumana 9

290

Anr. 1L 77 £2 qualis "Zutovitas

f& abjethum

M

fovmale fidei

..299

Quis. 1. Per quenam predicata fovinaliter

?

coulituatur autovitas Dei in lequendo? 314

2. n JAutovitas Dei in. Sapientia t

Fevacitate confiflens [ufficiat pro quacunque

!

Ij

locutione divina £9' fide tbeologica ?

326

Aaxr. IL 722 £2 qualis Lecutio pretev 2uto-

1)8

vitatem Dei [it objeum formale fidc-? — 340

ib

UXR. 74 revelatio privata pertiueat ad ob-

je&um formale fidei ?

360

Anr. IV. 745 &s' quomodo "dutovitas &g Eo-

TT

cutio attingatur ab attu. fidei ?

37*

Quun. 74 , dutovitas €$ locutio divina etiam

f

credatur in aGlu fidei de myflevio vevelato ? 38X

)

Axr. V. Za quid ultimó vefolvatur a&us fidei ? 391

VR. Quidgam Ecclefie autovitati in ve[olu-

..992

j

ff'one Jï.afei [it concedeuduim ?

f

Dlsg-

m

sE

DISPUTATIO III,

Dv du Pda;

406

CAPUT L

be actibus fidem precedemibus.

400

Anr. L Que £? quales coguitioues pravià ad

É

, fidei a&lum vequirantur :

401

Quan.: Oualis debeat e[fe cevtitudo 3udiciorum

a&wumn fidei antecedeutium 2

409

Anr. IL 742 previ? ad a&um fidei vequiratur

affe£tio ?

426

AA pa

UJER.

"n a&us fidem precedentes fint. enti-

436

zative fupernatuvales

CAPUT II

4

De Natura attür fidei.

446

Anr. I. 74n aus fide

t verus ?

;'[upem(ztumlis nece[favió

8

lL. 742 a&5 fidei [upevnatuvalis fit cevtus? 480

Quan. 1. p quopam flet exce[fus cevtitudiuis

-« fídei quoad infallibilitatem [upra. alias co-

: guiti

ones naturales certas ?

493

: Iu quonatn [fet exceffas cevtitudinis

l

fidei quoad indubitabilitatem [upva. alias co-

l

d«

nitiones gatuvales cevtas ?

$04

Anr. III. 7427 62 quotodo a&tus fidei fuperna-

zuvalis fjt ob[cuvus ?

518

Quun. 1740 ebfcuvitas a

&ás fidei compatik-

zuy. evidentiam pevfe&am in atteflante? 528

l

2. /dn obícuvitas atlus fidei compatia-

i

|otuy evideatiam vei atteflata ?

$43

CA-

n

'»CAPUT THI.

De quibusdam Affettiouibus actír fidei, $49 —

)

Anr. L. Qualis fides neceffavia

ff neceffrate

. medi ad juflificationem e3 falutem? ——

54

I1. Qyomodo

ju

7772 20

þpgonatur fides fn]ïdelfn

6

Quzn.:

"

Vuln «

?Qyi: Jenfus [it Cenfm-grum tbeologica-

582

3

DISPUTATIO IV.

o

De .Sþe.

596

)f

CAPUT'I;

De Naiura cé Objecfo Spei.

586

Anr. L. Qu

enam ( n;z;um & notio fpei tbeo-

(

ogicce ?

$87

IL. Quodzam

fit obje&tum materiale [pei

nj

£heologice ?

:

90

m

Ill Quodgam fit objeum form

al. fpgz's

£beologicee ?

94

9

CAPUT II.

À

De Proprietatibus & Affctionibur Spei. 620 |

9

Anr. L 7u e&us [pei tbeologice [fit. fJummà .

certus ?

621

1

Qui. 74 [pes leatitudinis po[fet componi cum

2

certitudine future damnationis ?

"

Anr. lL. 227 acus fpei tbeologicee fit boneftus

€2 licitus?

-

647

Quan. 745 ftimor

[ervilis fi&. boneffus " li

p

eir ?

650

DIS-

Al

3

Anr. V.. 42 detur in. Dac vita pevfetdionis

(

flatus, m quo a&us [pei tbeolopicee non [it

678

siece[Javius ,. auz locum 7207? babeat -

DISPUTATIO V.

/

De Chavitate.

691

DAPIHCGES

De Natura e Oljecto Charitatir. -

691

Anr. L Quemam fit motio €9 zatuva cbari-

tatis tbeologice :

692

L. Quodgam fit obje&hum materiale 'Cba-

v

699

J

vitatis tbeologice :

IIL. Quodgam fit obye&um formale Coa-

j

"

vitatis thealzogiug.

704

CAPUT IL.

De Neceffitate. Charitatis.

716

Anr.l. Z omnis a&hus busnamus , te pecca-

um fit , debeat e[fé ex chavitate elicitus * 716

:

IL 24n omnis a£tus bumanus , ne fit ma-

lus , debeat [altem eff à 1cba,ïz'tate àmpera-

j

u

$us ?

736

lii

H .2 a&us bumauus, ut fit merito-

vius, debeat. effe vel elicitus vel, imperatus

Va

à Glaritate?. —

72!

Ti

fci

k

:

ll

TRA-

Ti

p

WE

i

21

i

j uv

X

i

m

j

J

X,,I (

i

E

NI

z

at

(d

ss

")

)j

$

z

)

r

,,,

N

S

»KX

:

N

|

j

:

:ä."

m

)

i

y

L

u

—2

E x

N L

A

VA

»

ü

M

7)

—

|

(

J NN

N

19I

//

V

K

CJ .l

j

2 NT

m

'i

2/ D M

t

u

k*ä J

VA AMP

QU

j

ïögz

CTRACTATUS

»

THEOLOGICO-DOGMATICUS

.7 9j

VIR TUTIBUS

THEOLOGICIS

116

?

1.16

'On pauca de Virtutibus D. "'homas

N

jam differuerat füb medium 1mz

2dz; ubi cum de AGtibus humanis

ac Paffionibus tratá(Tet , do&rinam de ha-

ni

bitibus virtutibüsque fubjunxit, Quoniam

veró veri nominis virtütes & gratiam divi-

nam comitantur, & cum ea radicem con-

7

ficiunt, unde merita praftantitfima & fü-

pernaturale przmium inferentia propullus

aüt; vix Angelicus Do&or 1mam illam

2dz partem poftremà de gratie dono ac

À

merito pertractatione abfolverat,mox adam

A

adae

2

4

Dr VinTUTI5US

2dz unicé & ampliffimé in commentatio-

Y

nem do&rinz de virtutibus intendit , in-

t

ter quas ''heologicis, üt ez dignitate pre-

cellunt , fic primum etiam locum tribuit.

Eandem rationem fequimur , & veftigia

remimus eadem , dum poít 'T'ra&atum

de Gratia & Merito materiam de Virtuti-

ää

bus 'Theologicis more recepto commenta-

riisilluftrandam fufcipimus. In hacautem

commentatione ut quzdam inter partes

proportio locum habeat , neque diícendi

facilitas à diverfitate materiarum nimiüm

ditra&a impediatur, confultum exiftima-

vimus , ea, quz ad internam quafi Fidei

li

ceconomiam pertinent , fecernere ab illis;

quz exteriüis illam vel diri

unt vel firmant,

vel quàcunque utilitate afüciunt.

Quare

Inftitutiones noftrz "heologicz de hocar-

|

LE

gumento "T'ra&tatus duos comple&tentur;

l

quorum prior de Virtutibus T'heologicis in

hr

genere ac fpecie Scholafticas cum Dogma-

EU

ticis quzftiones celebriores proponet: po-

]u

fterior autem Regulas Fidei ac "T'heologiz

TU

Principia tradet firmabítque.

Primi porro T'ra&tatüs, quem hic aggre-

1710

dimur, divifio paucis abfolvitur.

quidem przmirtentur nonnulla , ex qui-

bus Virtutum "T'heologicarum natura uni-

VeCT-

T usotocicis,

4

i«

verfim cognofcatur: 249 de obje&to Fidei

E

p

tum materiali tum formali agetur: 3770 de

ib

ipfo Fidei a&u & habitu trattabitur: 470

de Spe differetur ita, ut etiam de'T'imore

fipi

aturm

quzdam addere liceat: 510 denique de

t

(

Charitate magis neceffaria & proficua ex-

plicabuntur.

o

juterm

DISPUTATIO -I.'

at

cendi

De Virtutibus Theologicis

miuft

in genere.

t

Fide

CANPUT L

M

l

De Eute , Actu, e» Habitu fupernaturali.

C

l

Uamvis, que in Tractatu de Gratia hinc

Qu

Q

inde hac de materia fparfimus, fufficere

hoct*

forían pluribus poterant; tamen &ufur-

entlfy

pata aliis con'uerudo & neceffitas videntur po-

jcs

ftulare , ut pauca quzdam de Ente, Actu &

Habitu füpernauali per diftin&tas quaeftiones

n

anté proferamus, quàm de virtutibus 'Theolo-

pO

Jog?

gicis , hoc eft, nobilitfimis habiruum fuüperna-

turalium fpeciebus pronuntiemus.

g

ARTICULUS I

m

Quid f ens [upermatuvale ?

QU

O1a I, Supernaturale vi nominis excellen-

y Ufli

tiam füpra naturam denorat: Natura

v

I.N

W 2

autem

4

Dr VinTUTIBUS

autem hic neque rem quamcunque etiam crea-

tioi

?h

tam , fed fübftantiam omnem limitatam , crea-

tam nempe & creabilem fignificat. "Tripliciter

d

D

à nonnullis füpernaturale dividitur ; 17:»0in (ü-

pernarurale fimpliciter tale; quod non unam

ln

ul

I

aut alteram fed univerfam naturam naruratam;

feu fübítantias limitatas omnes excedit: & in

D

füpernaturale fecundüm quid, quod unam dun-

J

IK

taxat velalteram naturam füpergreditur; &hinc

nomen fupernaturalitatis propri& non meretur.

WK

l

Q

2dó fuüpernaturale fimpliciter tale dividitur in

abfoluté ac effentialiter fupernaturale ; quod

tit

hi

convenit foli Deo, cujus excellentia & dignitas

omnem naturam excedens illi effentialis «f* ac

Ddf

imparticipató convenit; unde Autor L. de div.

füft

nom. C. 1. &». alibíque fzepiüs Deum ac Deita-

(

tem füperfübftantialem appellat: & in fuperna-

e

Ti

turale participató atque hinc accidentaliter tale;

cujus excellentia fupra naturam creaturz con-

Vi

ruit.

34j0 Poftremum hoc aliud eft füperna-

Que

turale quoad fübflantiam, cujus enritas feu ef-

ü,

fentia excedit naruram ; uri funt gratia fanctifi-

Qu

cans , lumen glorie ; uni

9]

poftatica: aliud

ftr

r&lä]

füpernaturale quoad modur

» cujus entitas na-

Tüm

turam non füperat; transgreditur tamen mo-

h

dus, quo ralis entitas producitur vel acquiri-

lie

zur; qualia fünt reftitutio visüs aut recuperatio

t

fanitatis inftanranea &c.

Nos tamen hic non-

"

nifi de fupernaturalitare fimpliciter tali & quoad

logl

fubftanriam agemus

M

2. iNota 1J.. Qui diverfas Autorum de fü-

V

pernaturalitate Entis opiniones aliquà falrem ra-

tione

'Tuzorocicris.

d

tione conciliare contendunt, eandem dupliciter,

(

Philofophicé ícilicet & "Pheologicé, fpectan-

It

dam proponunt, aliis ad excellentiam , aliis ad

If

fi

naturam attendentibus. — Quatenus enim excel-

10arm

lentia comparatur ad naturam ; & ens füpra

[affl,

naturam excellir , dicirur füpernaturale Philo-

&n

fophicé; cum hic conceptus fit fecundarius &

qdun.

Philophis duntaxat cognitus: quatenus veró ex-

x

celientia illa abfoluté fpe&tatur , & ens in ordi-

(

ne quodam füpremo divinzeque naturz propio-

üt

li

ri conftituitur , dicitur '"T'heologicé füpernatu-

qui

rale; quiahic conceptus primarius eft & à Theo-

OILAS

n

logis obfervatus.

Si veró füpernaturalitas ex

a«

nature tantüm confideratione deducatur , na-

W.

: df

turam oportet diftinguere.

Alia enim confi-

J

deratur , prout pracisó complectitur omnes

m

cauías creatas, juxta & per generalem ac ordina-

G]

rium Dei üt autoris nature concuríum operati-

TU

vas ad felicitatem praecis& naturalem hominis ;

n

quem ficut Philofophia naturalis tractat in Ethi-

xue-

ca, fic ens Philofophicé füpernaturale dicitur;

ifr-

quod naturz fic defcriptee virestranfcendit: ali-

jl

ter natura concipitur pro aggregato fübftantie-

sfit-

rum creatarum & creabilium , quarum entitas

mo-

non eft per fe connexa cum Deo üt autore pra-

4um

tie ac glorie ; quidquid ergo per fe & ab in-

TatiO.

trinfeco ad autorem glorie pertinet , extra ac

10

füpraillam naturam eft, ac füupernaturale Theo-

d

logicé tale vocatur, eó quód T'heolopi preecipu&

fpectent Deum ür pratize glorieque autorem ;

fü-

& quidquid ad Dei vifionem intuitivam con-

o

us

ÁA3

one

6

Dr VinruTIsUS

ducit.

Utriusque confiderationis rationem;

quantum utile erit; habebimus.

fi

3. Dico J. Ens (ü

pernaturale Philofophic&

CQf

Ípectatum eft, quod excedit omnes vires füb-

tio

antie limiratee cujuscunque , atque hinc fim-

Tij

pliciter indebitum eft nature, — Explicatur. Vi-

I

res fubflantiarum vel (unt active vel cognofci-

tive vel exigitive ; de receptivis feu paffivis

p

ehim hic non loquimur , cum ex Philofophia

li

K

füpponamus dari non poffe porentiam obedien-

T

tialem paflivam.

Has omnes excedere debet

E

ens, quod füpernaturale dicitur; rmó quidem

üy

&itvd$ , quatenus nulla fübftantia limitata viri-

(]Mx

us propriis & cum folo concur(íü Dei generali

&l

poteft producere ens füpernaturale: 2dó Cogno-

fhn

Jcitivas , quatenus inptelle&tus limitatus viribus

pui

propriis ens füpernaturale non poteft quiddira-

P

tivé, certó & infallibiliter cognofcere ; quando-

(

quidem cognofcibilitas rei quiddirativa eft pro-

portionara illius entitati , atque hinc ficut enti-

tit

tas fic etiam cognofcibilitas naturam füperar.

qi

3tió Exjgitivastum phyficé tum moraliter ; qua-

W

tenus nulla fübflantia limirara poreft exigere

b

quid füpernaturale tanquam effentiale vel pro-

Tif

prium aut perfectivum naturale fibi debirum:

hs

neque ullum naturale meritum aut difpofitio

k

proporüonem aut exigentiam habet ad pra-

L/

mium fupernaturale.

Inde veró conftat, ens,

quod eft füpernatura'e, natnre nec deberi üt

à

eifcctum,

nec üt objectum cognofcibile , nec

üt parrem

Q

eflentialem accidentalem , nec üt con-

i

Ti

texum quid aut praemium.

i

Prok.

od

'TuEOoroGicis.

P

Prob. Quia dari debet conceptus conve-

niens omni & foli fupernaturali ad naturam

hi

[üb.

comparato; non autem reperitur convenien-

tior, & convenit tamen relata defcriptio inpri-

fim.

mis omni; üt ex enumerarione entium füper-

Vi

naturalium colligere datur: demum etiam foli ,

o[ci-

cum animz rationali & Angelo , qui preecipu&

I

opponipoffent, non congruat. Anima enim

hia

rationalis productio dependet à corpore orga-

d-

nizato , tanquam à difpofitione pofitiva & com-

det

parte per fe naturaliter difpofita & requifita ad

idem

Operationes animze naturales: Angeli verà pro-

vifi

du&io quamvis forté nec ab alio ente naturali

Yal

aut aggregato entium , nec ab ipfà angeli füb-

m

ftantia exigatur: confervatio tamen ab Angelo

1008

primüm exiftente jure quodam exigitur ; at

que

(itte

adeó intra exigentiam natur& continetur. .Ac-

Qi«

cedit, quód Ángelus fit fübftantia: feu natura

j

& hinc partim ex ipfo conceptu füpernaturali-

ell-

tatis excluditur ab ente fupernaturali: partim

erat.

uia fübftantia füpernaturalis limitara implicat ;

àt inf. dicetur. Cozf. Ex Scriptura, Conciliis &

qua-

gBFC

Patribus; quorum authoritate ficut potiffimàüm

niti debemus , ubi fermo eft de fupernaturali-

Jro-

jm*

bus; fic cum illi loquuntur de donis, que fü-

firio

abfoluté enuntiant, ea

pernaturalia effe liquet ;

pfæ'

viribus naturee effe indebita,

V.'Tr. de Gratia.

icé fpe-

[lfy

4. JDico II. Supernaturale 'Theolo

j t

&atum eft ens. nature fimpliciter indebitum,

t

quod ex intrinfeca füa perfectione pertinet ad

x.

ofl

unionem cum Deo quidditativé fümpto.

e€us ac-

plicatur Deus quidditative fumptus elt D

i.

4

ceptus

8

Dzr VJRTUT!BUS

ceptus prout in fe eft, adeóque üàt autor natu-

4 &

ve & glorie : unio cum illo poffibilis vel eft

tl

phyfica ac fübftantialis & dicitur unio hypofta-

tica; vel inrentionalis & accidentaria & vocatur

1

d

beatitudo feu vira eterna per vifionem (cilicet

intuitivam , amorem & gaudium beatificum.

0j

h

Poteft autem aliquid ad hane unionem pertine-

ve vel formaliter ac identicé, uti fünt ip(à unio

p

u

hypoftatica & fruitio beatifica: vel tanquam

principium immediatum, uti eft lumen plorice:

vel tanquam principia mediata, uti fünt Sacra-

menta, habitus infufi, gratia, actus falutares:

veltanquam effectus, uti (ünt dotes gloriofae &c.

[

Cum ergo Deus naturam omnem limitatam ex-

D

cedat, & üt auror glorize & üt in fe fpectatus ;

confequens etiam eít, ut, quod ex perfectione

;,

fua intrinfeca ad eum pertinet ac refertur , fü-

j

peret n^turam, ex ejus ftatu fit-elevatum, at-

que divine nature propius fiat ; feu üt Auto-

]

res facri loquuntur, communicet.

l

Prob. "Theologice füpernaturalia fünt, quee

ü

in facris Litteris per antonomafiam dicuntur

i

dona Dei ad Rom. . v. 15. aut. PromifJa maxima

1

€9 pretiofa donata , ut per bec. efficiamur divine

conjovtes uature 2. Pet. 1. v.4. Item quae in Con-

ciliis ftatuunrur talia , /fze guibus Domum aliquid ,

quod ad falutem pertinet vitee eterue, cogizavi t ex-

pedit , aut eligi nequit , àt loquitur Can. 7. Conc.

El

Arauficanum ; vel fzze.quibus uemo vitam eter-

qam proimnereri. potef? ,. nec quis credere , fpera-

v£, diligere aut pauiteve potef ,. fcut opovtet , ut &

Trid,

jzgäzfcazz'ozaix gkfzfz'a cozzfem;ur ; üt definit

Setl.

'Turorocicis.

9

Ut

Seff. 6. Can. 2. & 3. Atqui hzec omnia conve-

ld

oft

niant tantümillis, quze, preeterquam quod ex-

cedant nature vires & nature (int fimpliciter

at

Ut

indebita, ex perfeCtione intrinfeca referuntur

l

It

ad unionem cum Deo quidditarive fümpto. Er-

CUT

il

go. Conf. Damnate fünt à pluribus Pontifici-

bus propofitiones Baji, inter quas fuerunt ha

1

Nl

2r. Humane nature [ublimatio $$ exaltatio in

confovtium. divine nature , debita fuit dutepvitatà

Of

prime conditionis , €9 proinde natuvalis dicenda e,

«Tt

€9 nton fup

erpaturalis. Et 23.. 4bfuvda eff corum

Is

Jententia . qui dieunt bominem ab initio dono quo-

(

daimn fupernaturali eg grazuo [upra conditionem

p

patura fuifjé exaltatum , ut fide , [pe , Chavitate

l ;

Deum füpermatuvaliter colevet. — Ac 24.. 4 vaniis

["

&f otiofis bominibus [ecundüm infipientiam Philofo-

fi-

phorum excogitata ejt [etentia , bominem ab initio

d

Ej

fic conflitutum ,. ut per doua mature fuperaddita

-

fuerit. largitate conditovis fablimatus e$ in Dei ft-

j adoptatus.

Ergo cum ab iisdem Ponrifi-

ye

cibus contradictoriz propofitiones abfolutee fing

j

definitze ; unà definitum aut falrem ranquam ve-

[

rum füppofitum fuit, fupernaturale fcilicet

J

"Theologicé acceprum effe ens naturze fimplici-

Qn.

ter indebitum , & füper ftarum naruree eleva-

il

tum, quod, quia exaltat in confortium naturae

g

divinee & in filium Dei adoptat, ex perfectione

M

fua refertur ad unionem cum Deo quid

!

l

l.

accepto.

"

di;ativä

J

$- Objic. cont. vmum. . Si füpernaturale con-

u

ftituatur in.eo, : quod: eft naturee indebirum,

j

plura paturalia debenr admitti tanquam füper-

[

natu-

À5

lo

Df VIRTUTIBUS

i

naturalia; nam r. Odium Dei non eft debitum

nature : neque 2. bona indoles, acutum inge-

g

K

nium , divitiee &c. debentur alicui fübftantiee

creatz : imó 3. nihil eft inhoc univerfo , quod

üt

V

fit nature debirum ; càm omnia fint dona Dei

d

&liberaliter acgratioséà Deo produ&a. Cof. 7.

d

Deus üàt autor nature poteft homini conferre

&|

auxilia per fe naturalia ; fed pratuitó, & quin

b

(ünt nature debita. Item auxilia gratiee quoad

EU

modum füpernaturalia , quae juxta probabilem

&

dantur ad gravem rentationem füperandam vel

Tüf

opus heroicum exercendum, fünt entitativé na-

turalia & nature tamen indebita ; ergo.

Conf.

?Uf

T

1. Habitus aut fpecies rememorativee ex acti-

bus füpernaturalibus relictee fecundüm commu-

i

o

niorem fünt naturales ; & tamen tum exigunt

pradiétos füpernaturales actus ; quia omnissf-

t

M

fectus fuam cauíam exigit: tum non exiguntur

ab ulla fübfítantia creata. Ergo nec füpernatu-

d

li

rale eft , quod excedit exigentiam nature : nec

naturale ex oppofito eft, quod exigitur à natu-

Ü

Qu

ra. Conf. IlI. Omne accidens dicit ordinem

naturalem ad aliquod fubjectum ; ergo fi fuü-

(

ernaturale excedit omnes etiam vires exigiti-

vas fübftantiee creabilis : non dabitur accidens

fimplicirer füpernaturale.

p

EK. D. feq. Si füpernaturale ftatuatur in eo;

k

Ye

quod eft nature indebitum propter exceffüm

füpra vires nature, plura &c. N.

Si in inde-

&

bito alio quocunque ftatuatur C.. unde defcen-

i

dendo ad finpulas fequelas, 22 1.$. D. Odium

bt

i C.

Dei non eft debitum natura debito moral

W

-

ebi-

T usorocicis.

IIL

N]

debito phyfico fu/d. debito neceffarize exigen-

a

tie C.. pofitivee capacitatis & preecontinentiee N.

liita

nempe odium Dei non fuperat vires activas na-

d

turg&. 4d2.59. D Bonaindoles &c. nuili in

individuo & determinaté debentur C. nulli in-

a

ij

determinaté ac velut vage N.

Quilibet de f&

i

eft membrum ordinabile ad rempub. humanam,

ac proin à Deo naturea autore ejüsque provi-

quim

EM

dentia exigit magiflratus inftructos ejusmodi

jlem

dotibus ad vitam civilem dirigendam. —Preeter-

d

ea cuivis determinaté debetur exiftentia caufa-

fl

rum caleftium & füblunarium cum diverfis ea-

nf

rum motibus, ex quibus neceffarió emergunt

D

inzquales corporum difpofitiones in aliis & aliis

j

individuis , acconfequenter diverfe indoles,

ingenia, vires &c.; quare fiea homini obveni-

"ii

B

:

ant przeciseé ex fic conflitura à Deo ferie & con-

curíu caufarum naturalium, non eft beneficium

Qu

Iu

diftiné&tum à beneficio creationis & conferva-

tionis.

Jee

"d 3. & D. Nihil eft in univerío,

iU.

quod fit natutze debitum fine facta füppofitione

(sl

exiftentize hujus univerfi C. datà hác hypothefi

|ft-

N. Nam que in hoc cafü debentur fübftantiis

creatis ; naturalia fünt.

Jl«

&

"4d Conf. . &. D. . Poteft Deus ea conferre

gratuitó, & quin fint naturetam exiftenti quàm

poflibili debita N. quin fint debitaquidem huic

[

fur

vel illi exiftenti, debita tamen effe potfint alteri

exiftenti aut poffibili C. Nifi enim auxilium fit

t

od

füpernaturale quead fübftantiam , femper ha-

betur de facto aut faltem- poffibilis e

crea-

jrn

Cu

tura tam imperfecta vel perfecta, cui illud con-

natu-

li«

-U m

D VI.RTUTIBUS'

naturaliter debeatur.

Eadem Refponfio eftde

q

auxilio quoad modum füpernaturali, quod li.

&

fi

cet fecundüm modum feu gradum intenfiouis

nullicreature debeatur, exiftenti tamen alteri

ii

l

aut poflibili deberi poteft quoad perfectionem

l

eflentialem & entitativam ,

fecundüm quam

p!

anénon excedit virescoenofcitivas natura. /247

[o]

Corf. 1. W« ad ximum memb. N. prob. D. Om-

nis effectus exipit füam caufam exigentià nega-

LU

tivà feu non repuenantie C. pofitiva feu necef-

farie connexionis fujd. fieffe&tus eft in eodem

EU

ordine cum caufa C. fi eft ordinis inferioris N.

Ti

Habitus naturales acquifiti per fe folüm exigunt

qi

actus naturales pro fua caufa, licét peraccidens

y

poflint etiam produci per actus entitativé füper-

l:

naturales ; ubi preterea obfervandum eft de-

/4'2

l)

pendentiam effeétüs à cauía quà talem effe de-

pendentiam pure indigentie , adeóque non

f&

exigere, ut effe&tus cum füa caufà fit ejusdem

li

ti)

ordinis in perfectione, 42d 2dum memb. . IV.

Ex füppofito enim , quod homo elicuerit illos

l

hi

actus, debetur ipfi nature humanze jus & facultas

reminifcendi eorum; unde fpecies rememorati-

Q

va , inquibus probabiliter habitus acquifiti con-

li

* fiftunt, exiguntur à fübftantia actus füpernatura-

p

les eliciente. — 744 Conf. I47. 9. IN. conf.. Probas

enim , quod omne accidens exipat inharere

f

alicui fübftantiee tranquam fübjecto capaci: non

T

autem, de quo tamen queritur, quód nullum fit

q

accidens, quod nonexigatur à fübftantia limitara;

u

quia fupernaturale eft, quod eft fapra fübftantiae

li

emnis ; non autem accidentis , exigentiam. - Ita-

que

'Tuzorocicis,

,13

d

que potiüis adverte, quód quia omne accidens

"

ex natura fua ordinatur ad perfectionem aliquam

fious

fübítantize tanquam fübjecto capaci tribuendam,

aer

illud fit connaturale ;! quod eft natum tribuere

onam

perfectionem ,. quz debita eft (übítantize & ab

qum

hac exigitur : füpernaturale autem fit, quatri-

; Ál

buit perfectionem , quze fübftantiee non debe-

0

tüur ; nec ab ea exigitur aut exigi poteft.

T

6. Objic. cont. 2dum, Poflunt dari entiaquo-

ul

ad fübftantiam naturalia , quze tamen pertineant

adem

ad Deum quidditativé acceptum : & à contra-

[N.

rio dari entia quoad fübflantiam füpernaturalia,

iput

qua& non pertineant ad Deum quidditativé füm-

008

ptum. Ergo defcriprio entis Theologicé fü-

D

pernaturalis non eft legitima.

Prob. m. pavs

|e

nt.

1. 5i videns Deum ex parte voluntatis

T

non haberetcomprincipium füpernaturale , póf-

non

fet haberi amor Dei quidditarivé accepti, qui

yim

tamen intrinfecé & quoad fübftantiam foret na-

turalis.

7)

2. Habitus exactibus füpernaturalibus

l0s

reliéti permitcuntur naturales, & tamen active

ylti

habilitanr. potentiam ad a&tus füperpaturales ;

Yi«

atque hinc per modum principii mediati perti-

qon.

nent ad Deum quidditativéacceptum. ProJ. 24.

(ilkd

pars. 1. Accidentia fine (übje&oexiftentia, frigus

0i

à calore produétum , reíufcitatio mortuorum

n

fünt, aut , fi fierent, forent accidentia füper-

nn

natulia ; quin tamen pertineant aut pertinere

] ft

ex narura fua debeant ad Deum. . 2. Poreft De.

us efficere accidentia fupernaturalia quoad füb.-

jitl

j

flantiam, quae effent tantüm deftinata creaturze

Jirra-

f

qe

as

14

Dz VigTUTIBUS

li

irrationali, uti fuit virtus preefervativa àmorte;

&«

in arbore vite refidens.

*

!t

Y IV.utramque part. /A4nt. ad yrn. prob. 1. . Vel

ille amor non eít naturalis; quia in tali cafu vo-

p!

fi

luntas per lumen plorize & vifionem intuitivam

efTet indire&té aut identicé elevata, adeó ut cum

j

——

[

his, defe&um principii proprii (üpplentibus, vo-

luntas produceret amorem füpernaturalem quo-

ad fubftantiam: vel hoc transmiffo D. poffet

haberi amor cum Deo quidditarivé fümpto per

accidens & ratione fupernaturalis cognitionis

tantüm connexus C. per íe & ratione füze per-

fb Ó p gt ES-

fectionis aut voluntatis nudé fümptae connexus

N. d. 9&. D. Habitus illi naturales abfo-

lui& ac per fe habilitant potentiam ad actus fa-

FS^pe &e

pernaturales N. ex fuppofito elevationis indi-

J

recte , ab actibus infufis aut gr:tia actuali pro-

d

venientis , & fic per accidens C. — Habitus au-

W

tem naturalis pote(t obedientialiter concurrere

&

cum auxilio fupernaturali ad actus fupernatura-

les a&qué ac ipía potentia vitalis : & gratia vel

Vi

Eu

habitus füpernaturalis utrumque complere po-

teft ac elevare ; quin unum prze altero dicatur

l

principium mediatum per fe pertinens ad Deum

quidditativé acceptum.

[

4 ade prob. 1. &. D. Hac affignata effent

füpernaturalia quoad modum , feu preterna-

;

turalia, contranaturalia, aut miraculofa, prout

expofitum in l'r. de Grat. num. 1. C. effent

f

proprié & quoad fübftantiam fupernaturalia ,

feu quorum entitas excedat omnes vires natu-

ü

re N. Derefuíciratioue vid. etiam ibid. n. 28.

refp.

r

'T HEorocicis,

mot,

r&f'p. ad 5tiam prob.

"d ». M. af-. Nam

eo ipfo, quód hujusmodi accidentia foli natu-

PA

r& irrationali forent propria, nullóque modo

perrinerent ad unionem cum Deo, amitterent

av

Utvam

fundamentum füpernaturalitatis etiam philofo-

JUE CUR

phicé acceptee quoad fubftantiam. Ex eo enim,

quód ens dicat per fe relationem adDeum quid-

)US, VO'

nqo-

dirativé acceptum , intelligirur habere partici-

pationem aliquam nature diving , & efle in or-

i

dine füperiore , elevato atque tranícendente

Ka

naturam ; inde veró confequens eft ; ut & na-

ntons

tura vires excedat, & illi fitindebitum. Sicut

u

nnexts

enim radix metaphyfica & ratio primaria, cur

creature rationali non fit debita unio cum Deo,

; if

tsf

affignatur ifta: quia creatura ab intrinfeco eft

ferva Dei ; ita radicalis & primaria ratio ; cur

g

v. g. dona gratize fint indebita. creaturee intelle-

|pro-

€üve , bene affignatur hec : quia per fe & ex

us -

r

intrinfeca perfectione funt connexa cum unione

ad Deum, (cilicerquidditativé acceptum. Quod

Afüra"

virtutem prafíervativam à morte in ligno vite

ivl

* po-

attiner, eam füpernaturalem quoad fübftantiam

fuiffe negamus ex dictis ; aut referimus ad ra-

(

)u

tionem fupernaturalitatis eo modo ; quo dona

glorioía illuc referenda diximus.

7. Ànf.. Quseiber fübftantia intelle&tualis

efett

creata connectitur cum graria fanctificante ; quia

at

eftfübje&tum gratie. Hinc etiam S. Aug. L.

rout

fent

de preedeft. Ss. C. 5. loquens de gratia & actu

fideiait: Poffé babere fidem , naturee bomimuan

1j

Jatt

efl : balere illam , gratia. Dei. eff.

Quis veró

dicet omnem fubftantiam rationalem effe füper-

p

natu-

rl

16

Dr VinrvTiBUS

naturalem ?

ffint

Couf. Sacramenta quoad entita-

tem íünt actiones & verba naturalia : Chara-

N

€ter autem Sacramenralis nihil pertinet ad unio-

od

|

Tand

nem cum Deo : & tamen utrumque habetur

füpernaturale. Érgo.

W

E. IV. /2/]. Ratio adjecta probat quidem gra-

Gu

tiam habere connexionem cum creatura ratio-

-]

iM

l

nali tanquam accidens cum fübjecto, & Ange-

fill

EO

lum vel hominem effe capacem gratice accipien-

d& ; non autem probat creaturam effe conne-

tür(

xam cum gratia, autillam habere exigentiam

qui

five. phyficam in propria natura fundatam;

five moralem ex merito aliquo naturali ortam.

!

Jam veró capacitas illa prior dicit folam poten-

tiam patlivam, ab extrinfeco receptivam alicujus

j

)

perfectionis etiam indebitz ; quod omninó con-

w

cedimus, & S. Aug. etiam primo commate fipni-

pac;

ficatum voluit : exigentia autem pofterior de-

Ü m

notat aliquod jus aétivum in exigente talem per-

ltem

fectionem tanquam fibi debitam ; & hoc nega-

fofü

mus, negavítque S. Doctor contra Pelapgianos

i

in commare fequente. 744 Coaf. quoad vm. . D.

Sacramentum quoad füum materiale ac phyfi-

i

cum eft quid füpernaturaleN. quoad füum effe

hi

us

formale morale C. . Si fpecterur materialiter &

r

phyíice, nihil haber nifiactiones naturales & ver-

l

borum formulam fecundüm infliturionem hu-

dCUl(

ianam: fi veró fpecterur moraliter & fecun-

V

Til

düm formam quam baber ex inftirutione Chri-

i

04

füi, fignum & cau(à eft pratie , ac proin quid

) !

proprié ac "Theologicé füpernaturale. |Quoad

Rüep,

24. Y IV. afj-. Quamvis enim Charaéter Sacra-

ln

mentae«

/

. Tuämäcms.

12

enti

rnentalis non fit medium ad falutem obrinendam

Jit

per fe conducens ,. nec conftituat hominem in

Uny.

m

ordine füpernaturali aut ad füpernaturaliter ope-

b

lUt

randum juvet; pertinet tamen ad unionem cum

Deo, eóquód fitvelut proprietas & effectus fe-

1 OT0

cundarius proprius trium Sacramentorum, cum

Tüto

quorum uno connectitur tanquam cum füa cau-

Mnye

fa illum abfolut& exigente & per fe ad falutem

L

jsn

conducente , fi ex parte füfcipientis non pOtia-

onne

tur obex: unde eundem effe füpernaturalem li-

n

quet.

ht

t

Qu enzS: 7p poffihilis fit fubftantia fuperna-

t

tuvalis ?

KC

j

8. JVota. Refolutionem negativam hujus

) COf

quaílionis, quam füp. quafi (appofuimus, hic

hn

paucis firmandam füfcipimus; ubi, cum ex di-

T

&is etiam pateat, philofophicam füpernaturali-

W

ratem fundari in Theologica, advertendum eft,

Dd

fenfum hujus queftionis quoque fecundüm Au-

(

tores nobis contrarios effe: num pollibilis fit

2

ereatura rationalie, cui gratia fàn&tificans, lumen

hyi

glorie ;* vifio intuitiva effentise divinee aliáque

yei

hujusmodi dona , qua gratiam fanctificantem

r

connaturaliter preefüpponunt & confequuntur,

d

fint connaturaliter feu ex ipfis naturze principiis

]i

debira, ficut igni v.g. debetur calor ; & homi-

il

ni vifüs, alieque potentie & proprietates; fine

l

quibus non homo, fed monftrum homiuis, fo»

qwd

ret? Negativam tenent Antiquiores pariter àc

W

Recentiores eontra Molinam, Valentian &

Ti

ia

paucos alios, quos refert ac ('cï.quimr Ripalda.

9. B

at

18

Dz VigTUTIBUS

p

^79. . Repugnat fübftantia intrinfecé füper-

naturalis ,. feu creatura rationalis, cui ex intrin-

gemi

mil

fecis naturee principiis connaturaliter debita fit

ratia fanctificans, lumen olorig & vifio beatificà.

Cv

Prob. Ex authoritare PP., qui tanta univería-

Wi

litate de füperioritate pratie refpectu creaturee

[

rationalis loquuntur, ut omnes prorfus creatu-

quo

ras fationales etiam abfoluté poflibiles complecti

uni

fün

vid&antur; &, cum non adíit ulla ratio efficax

aliter eos interpretandi ; €o feníü accipiendi

iet

.

,

fünt, quem verba prefeferunt. Juvat aliquo-

d

rum duntaxat teftimonia' referre , & inde ar-

uere.

f

S. Cyrillus Alex. in C. 13. Joannis fic loqui-

o

tur : A jcendamus igitur ad fupernatuvalem digni-

uj

zatem pev Chvifflum: non ut proprió, ficut ille; fed

(

ut fimilitudine ipfius per gratuam filu. Dei fmmus.

fbl

Cenfet itaque , nullam creaturam puram eífe

nf

poffe Dei filiam, nifi per gratiam. — Sed creatu-

div

ra, cui gratia fanctificans foret connaturalis;

qui

non effer filia Dei per gratiam, fed connaturali-

bra

ter.

Addit ibidem : Zerus ezzm ille filius Dei

Patvis eff: zos vevó amevicordid ejus adoptati pev

quu

gratiam audivimus : Ego dixi, Du eftis. . Atqui

k l

fubftantia, cui connaruraliter debita effet ad-

s

oprio, non poffet dici miíericordià Dei adopra-

i

tá per gratiam , fed per naturam.

Denique

qu

concludit: Creatuva ezim eum ferva fit , mutu [o-

HGIT;

lüm &9 voluntate Patvis ad fuperuaturalia vocatur.

UJL

Atqui de creatura quacunque pollibili verum

n

manet , quód fit ferva Dei; ergo nutu folüm

atur :

ex[t(

özxvolxu.ntate Patris ad fupernaturalia voc

Min

ergo

'Turorocicis.

19

tlptt

ergo non ex ipfius naturze conditione atque exi

Y It

gentia illi debira habet füpernaturalitatem. — Si-

lebi t

Dearl

mile argumentum formatur ex S. Aug. L. 12. de

Civ. C. 1. fcribente : Quarmvis zon omris beatá

yiveri

TOREUEE

pofft e[fe creatuvas . . « . ea tamen , que potefl

t01 ex fe ipfo porefl , quia ex aübilo ceata eft. Nam

WL — quacunque etiam creatura rationalis poffibilis

hd

ex nihilo creari debet; ergo ex fe, hoc eít, ex

o

fua natura vel connaturali exigentia nequit effe

beata.

cipiad

t aiqu

S. Dionyfius feu Autor L. de ccelefti Hie«

Inde t

rarch. C. 11. hec enuntiat: $j egim divinus bie

flatus divina uativitas. efl . tunquaim ille. aliquid

hi

operabitur ; qui bunc divinum [latum. con[ecutus

n p

502 [i. Ex quo conftat, dona füpernaturalia

rl

dici oportere ordinis divini. Sed fuppofità pof-

l

2

fibilitate creaturee intrinfecé füpernaturalis, do-

m &

f!fï.

na fupernaturalia non recté dici queunt ordinis

La

divini; quia hujus ordinis participatio illis ne-

stitis

quit congruere, nifi cofiteptus hujus ordinis ,

ii

fpecificà , individualiter & ultimó conveniens

ju D

Deo; ipfi foli conveniat connatutaliter. Nam

T

nequeunt dici ordinis divini ex eo, quód habe«

Aiqi

re propottionem ad fruendum Deo, effe filiutià

TU

Dei, videre Deum, fint preedicata foli creatus

p*

T& convenientid, üt per fe patet: neque eX eoy

Jetiqi

quód hec conveniant creaturee fimul & Deo?

TR

nam vivere cognofcere & amare Deum aliáque

T

hujusmodi etiam conveniunt ütrique , quin ta«

yerum

inen ea quis inde dixerit ordinis divini: neque

foiom

ex eo , quód hec foli Deo conveniant ; cutrü

r

Deus

a

enim Angeli videant Del;m » fieuti eft; &

f)rïliæ

20

Dz VinTUTIRUS

hominibus dederit poteftatem , filios Dei fieri;

Ti

falfum id effe liquet.

Supereft ergo , ut ideo

fitulo

folüm dicantur ordinis divini ; quia fecundüm

Tiatur:

illos conceptus abftractos foli Deo connaturali-

fqp (

ter debentur, non autem creaturee ulli potfibili.

dïceml

Corf. Ex variis abfürdis , que ex oppofita

Wi

fententia fequerentur. Sequitur enim r. Poffi-

lum

bilem etiam fóre creaturam , cui connaturaliter

füsen

debita fit unio hypoftatica cum divina períona:

RUN

'2. Poffibilem effe creaturam ex natura füa im-

a

peccabilem: 3. Poffibilem effe creaturam naturá

&

feu naturaliter filiam Dei adoptivam &c.; qua-

K

rum fequelarum abfurditatem ex aliis 'Traétati-

C

bus interim hic füpponimus, ubi uberiüs pre-

j

fenti immorari non libet.

ro. JVec dicas 1. Standum eft pro divina

dipr

e

la

omnipotentia , quamdiu non oftenditur claré &

ls

pofitivé contradictio; qualis hic oftendi nequit.

fifin

2. Complexum ex inrelle&u creato & lumine

loriee non eft tantae perfectionis , ut nequeat

d

dari creatura aqué perfecta vel etiam perfe-

t

&ior.. 3. Dantur accidentia füpernaturalia; ergo

& poffibilis eft fübftantia fupernaturalis.

E. ad 1. V. INon intercedere contradictio-

II.'

nem, que ex ipía effentia fübftantie creatae;

t

ratione füpernaturalitatis, & abfurdis fatis often-

CQ

fà fuit.

"d 2. W. Si creatura equé perfecta

&i

aur perfectior eo precisé titulo. inrelligatur,

fii

quód habeat perfectius lumen gloriz , concedi-

]y

tur ejus poffibilitas ; quia certum efít , fecun-

fitm

düm menfüram luminis glorie bearum unum

&

perfectiorem effe altero ; & vifionem Dei effe

N

i.

21

'THEOLOGICIS.

Jafrd

üt il

ineequalem : Si autem intelligatur perfectior eo

titulo, quàd illi poteftas videndi Deum fit con-

cundin

natorj

naturalis, negatur à nobis ejus potfibilitas ex

fup. dictis.

Preeterea , quamvis in genere ju-

poffi

dicemus aliquid poffibile ex illo generali princi-

opydit

pio, quód Deus potfit quid facere ultrà , quàm

1,Doff.

Yurditer

homo cogitando aícendere queat; tamen nul-

!

lius entis füpernaturalis poffibiliratem in parti-

QU

a.

culari certó cognofcere aliter poffumus , quàm

ex fide aut ejus principiis; que ficut ftant pro

mnitr

complexo ex intellectu creato & lumine glorize,

o que

fic pro alio perfectiore fecundüm oppofitum

Trada

certe fenfüm non habentur.

Idem £. a 3. À

ls

pofteriori enim conftar poffibilitas accidentium

divim

füpernaturalium , quia eorum exiftentia habe-

tur ex revelatione divina. Subítantie poffibi-

du à

litas fiec à pofteriori poteft oftendi , nec à priori

i

fuftineri ob rationes datas.

lo

ARTICULUS IL

vgued

perfe-

falutaves fint. entitativà fuper

: Anx €9 unde atfus

natuvales 2

:

d

XI.

Ota. Habitus infüfos tum preefentis vice

ii

tum patrise, actus item vifionis ac frui-

eaty

tionis beatificae, fupernaturales effe in fübftantia,

ofter

communis eft fenrentia.

Controverfia eft de

q&&

a&tibus falutaribus , qui habentur in via, fidei

ymp

fcilicet, fpei, charitatis, poenitentize, & fimili-

d

bus factis, prout oportet ; ad falutem vel gra-

CUl

tiam juflificationis confequendam ; Scotiftis

mufmt

nempe & quibusdam aliis eos tantüm füperna-

erentibus, 'Thomiftis

i effe

t?FaleS quoad modum aff:

veró

In

3

——

22

Dr VinTUTIB5US

pdi

veró & plerisque aliis füpernaturalitatem quo-

ed fübítantiam illis vindicantibus.

Pars altera

f

quaftionis graviori adhuc difputationi fubeft,

&i

e

fi queratur: an ab objecto habeatur füpernatu-

ralitas? fed hanc pauló póft ingrediemur, nunc

n

f

faus habituri, fi, in quo Authores confpirent,

f

attulerimus.

I2. Dico ]. A&us falutares fuünt entitativé

Ti

W

l

& quoad fübftantiam füpernaturales.

Prvob,

NNon tantüm finis , ad quem hi actus üt media

K

(

ordinantur , fed etiam principia, quibus ad illos

efficiendos potentes reddimur, füntquoad füb-

j

ftantiam.fuüpernaruralia. Ergo etiam ipfi actus

N

fj

funt rales. — /Znrecedens quoad finem eft certum;

ordinantur enim proxime ad gratiam juftifican-

hj

tem , quà divinz efficimur confortes nature:

m

remoté ad :ternam beatitudinem vifione fhtui-

tivà confequendam; quem utrumque finem en-

[

titativé. fupernaturalem effe nec ab Autoribus

hic oppofitis negatur, nec dubitari poteft ex

E

dictis alibi contra Bajum. Quoad principia au-

n

tem conftat ex eo ; quia ad'actus falutares effi-

u

eiendos dantur habitus virtutum perfei

fi;

y

effe-

t

& in eorum defectu aliud auxilium grati

&ivum: habitus autem infufos entitativé fuper-

ü

naturales effe fupponitur , & gratiam fimiliter

I

füpernaruralem effe, probatum eft in Tr. degr.

Ergo. Con[guentialiquet ex eo , quód media

[

ervent proportionem cum fine , ad quem üt

tnedia ordinantur ; ficut principia cum effecti-

f

bus; propter quos dantur.

Couf. Concilia &

1

1

ontra

Eatrcs ; Ut videre eft iq Tr. de.grat , c

£ €id«

'ITHroroGicIs.

23

g.

Pelagiumr conftanter docent, gratiam divinam

ts4fttà

requiri, non folüm ut faciliüs, fed ut fimpliciter

fibdl,

& abfoluté poffimus actus (alutares efficere, Vel

CT

erpocenfent gratiam neceffariam ad efficiendam

^j RI

ipíam actüs fubftantiam , velnon? fi 1imum ;

Dire

fequitur manifeft? noflra conclufio ; cum ideo

requiratur gratie virtus, quia per folas naturae

Yiv

vires actus fieri nequit: & confequenter non eft

hi,

naturalis quoad fübítantiam: Si 2dum; eviden-

j me

ter nimium tribuirur nature contra doctrinam

:ad s

CC. & PP., que commodam interpretationem

d-

agre füftiner. Quà enirn fpecie ranra habituum.

fi d

& donorum neceffitas explicari poterit de mo-

certun

do duntaxat füpernaturalitatis ? cum nec modi

difcit-

hujus quidditas, urilitas ac necefliras bene ex-

at

poni queat.

- fnru

19. Do Il A

&us falutares füpernaturali-

patem füam participant à principio e

ffectivo fü-

gue

yordt

pernaturali. Pro/. Quecunque pradicata actus.

rl d

falutaris habet, participat à fua caufa completé

atis V. -

pia 4l

fümpta; ergo ficut praedicatum viralit

;

participat à principio elicitiv

o vitali , fic & à

: d.

vo fortitur pree-

principio füpernaturali effeéti

ilg'

dicatum füpernaturaliraris;

Corf. Quia non

aliam ob eaufám afferitur füpernaruralitas enti-

fipt

miilt

rativa principii, ejásque abfolura neceffitas; ni-

fi ob entiratem effe&tüs eámque fupernaturali-

[

d

tatem.

of it

14. Objic. cont. ym.

CC, & PP. aliter lo-

vifione fcilicet& frui-

f

quuntur de actibus patrize,

j &

rione Dei, quàm de actibus vie, fide nimirum,

enim abíoluté cnuntiagr;

ontii

gþaritateï-&e. ; de 1mis

Pc!a«

4

quo

ii

dl

d

24

Dze VinTUTI2Us

quód creature rationales non poffint videre

&f

[teit

Deum, aut eo frui fine lumine glorie : de adis

eautem id dicunt cum limiratione ; ficenim Arau-

$n

f

il

fican. Can, 7. dicir, quàd fine gratia non poffi-

1nus cogitare, Zzexpedit: & Can.6. loquens de

Ofü

credentibus, volentibus, defiderantibus &c. ad-

(A

yn

jungir hacc à nobis fieri non poffe, /icut oportez,

n

nifi per infufionem Sp. Sanéti: Tridenr. etiam,

Ra

ubi Can. 3. negat fine gratia qucmquam crede-

bt

f

Ye, fperare, diligere ac poenitere pofle, addit: /zz-

Qu opovtet

» ut ei quffificationis gratia coufevatur.

W

Ergo a&

us 1mi fünt füpernaturales quoad füb-

u

ftantiam , 2di autem rantüm quoad modum.

A

Conf. 7 Licet entitas actüs falutaris dicatur na-

turalis , tamen poreft exigere principium effe-

lia

€tivum fupernaturale ratione modi producendi,

ü

fecundüm quem excedit naturze vires ; uti re-

Bl

j

quiritur aliquid füpernarurale in fanatione in-

W

ftantanea.

Conf II. Modus ille poteft expli-

i

cari vel per hoc , quód actus ille quidem poffit

Á

f

haberi vizibus nature, fed valde difficulter; vel

(ful

per hoc, quàd a&us ille accipiat rationem difpo-

fitionis aut meriti: vel , quód nancifcatur omni-

hn

modam firmiratem &infallibilitatem: vel deni-

-

que per hoc, quód a&tus in particulari v. g. fi-

NI

dei fit obícurus; cum inrellectus creatus natura-

Ü

lirer non habeat affenfüm firmum & infallibilem,

lr

nifi motivis evidenter propofitis;

unde gratiá

ln

indiget, ut fimil

em affenfum etiam habeat in

obícuris.

Wt

N

R. I. [V.24. CC. & PP. etiam loqüuhtur ab-

[

yi

folute deactibus vie;üt patet ex Conc.k Carthag.

'T'Hurorocicis.

25

vilre

|c d

& Csdlefüino, qui fine limitatione adjecta enun-

uiant, quód ipfüm /cirets diligere fint donum Dei.

At

Similiter Arauf. Can. 7. relatis moxfübjungit ab-

|pof

foluté dicens ,. non poffe nos (ine gratia elizere

ln d

N dd

opus bomum, aut. confentire pradicationi Evasgeli-

c2 &c. Nec minüs Can. 25. nullà limitationis

UPOW!)

mentione faétà ait : Prorfus donum Dei efi diligere.

&

E. 2. [V. Conf. Licet enim hi actus aliis modis

(

multum differant, non difcrepanr tamen in ra-

"

tione füupernaturaliatis. Ratio autem, cur his,

fitir,

non illis fzepe adjecta fit limitatio, atque hinc

a

difparitas eft; quia non datur alia beatitudo,

odur,

nifi fapernaturalis, quam Ífperamus: neque po-

Ur D

teft efle alia vifio intuitiva. .E contrario preter

n d

dem divinam & dilectionem falutarem poreft

cendiy

efle, & defacto cít fides vel credulitas & dilectio

j

Dei naturalis; undeappofita à Conciliis limitatio

x n

non indicat modum eliciendi , fed defignat fpe-

epl-

ciem actüs; quam fatis manifeftat ipía vox vi-

ol

:

fienis & beatitudinis pro prafenti providentia,

j

d Couf. 1. N. Aff. & fubp. prob. Nam inpri-

i[po

mis fi ratione modi tantàm exigeretur princi-

Jftiti

pium füpernaturale , füfficeret otiam illud effe

(eni

fupernaturale quoad modum ; cum tamen Ad-

;f

veríarii id fateantur & requirant eff» quoad en-

türe

tirarem füpernaturale. Deinde falfüm eft, (à-

Jv

nationem in(tantaneam effe proprié, autTheo-

TAtil

logic& füpernaturalem ; unde vel paritas-nihil

rit

evincit , vel probat actus fülutares nihil etiam

pertinere ad unionem cum Deo quidditativ&

T

accepro. — 74 Corff. H. N. 4/J. Cum nullus ex-

plicandi modus fatisfaciat.

u

iNon 1rmus; utpore

B5

qui

ss

26

Dz ViRTUTIBUS

qui eft Pelagianus, & à Conciliis Patribüsque fze-

q

pe damnatus.: Non 2du5; quia hic cum Adverfa-

q

riorum principiis conciliari nequit ; quandoqui-

dem proportio ex ratione difpofitionis vel me-

riti profecta debeat effe actui intrinfeca, & fic

;

Á

ad entitatem aétüs pertinere ; cum fola condi-

n

itas adveniat à dignitate aut ftatu operantis.

l

N

on 3f/iu$; quia iffa firmiras & infallibilitas

a&tui eft intrinfeca aut confequens ad intriníe-

n

cam ejus perfectionem, vel non? Si prius; er-

go entitas actüs non poreft poni fine gratia; &

:

hinc füpernaturale quoad fübftantiam habemus:

fi pofterius ; ergo in actu non erit nifi refpe-

&tus ad habitum per fe infufüm , five denomi-

|

natio, quód producatur ab habitu, qui non

j

poteft producere affenfum falfüm. — Verüm ita

habitus infufüs vel gratia erunt fuperflua ; aut

b

faltem abfoluté non neceffaria; quia & fine illis

[j

velex motivisevidenter propofitis, vel alio mo-

L:

do; poteft haberi actus firmus & infallibilis,

l

iNon 4/u$ ; quia actus intrinfecé attin

[9)

it moti-

Ü

e debet.

vum, & intrinfecé certus aut firmus e

fl

J

Si ergo intelle&us fine gratia motivum ob(tu-

j

rum artingere nequit, actus quoad fübftantiam

Y

debet effe füpernaruralis ; cum ipfa entitas ne-

«ueat fine gratia haberi: Si autem certitudo

actui non fit intrinfeca ,. neque effe certum fit

|

quid aliud , quàm actum efle nece(farió verum

sb extrinfeco ; nequit inprimis dici , quid ifta

ä

denominatio conferat ad hoc; ut habeatur pro-

deinde

portio ad finem füpernaturalem: neque

;

ï;

cxgl.i-.-

'Turorocicis.

27

(

explicatur adhuc modus fpecialis productionis,

dver

quem habet actus voluntatis fupernaturalis.

(gi-

15. Objic. cont. 2dum. Prius eft a&tum effe fu.

i&l .

pernaturalem , quàm produci à principio fuper-

I

naturali; ergo à principio füpernaturali nequit

cond.

accipere fuam füpernaturalitatem.

Confir. 1.

ts

Ipfüm principium, àquo füpernaturalitas trans-

Jbl

funditur in actum;, habet füpernaturalitatem:

T

non poteft autem dici unde ? Cozf. //. Quam-

TUS; t

vis anima rationalis & Angelus exigant produci

j

à folo Deo, tamen non dicuntur füpernatura-

fenis

les; ergo nec actus dici debent füpernaturales

s

à principio füpernaturali vel Deo, quod vel

m

quem exigunt ad füi productionem.

1 f0f

E. 1. Retorqueo argumentum in paritate

m ità

vitalitatis ; quia etiam logicé vel ratione prius

j &L

eíta&tum effe vitalem , quàm exigere immanen-

ne ii

ter produci, quin tamen ideo negari poffit,

j

eam actui tribui à principio vitali. 5.2. D. 74.

li

Prius eftactum effe fupernaturalem formaliter &

mot

abfoluté fpectando C. refpe&tivé & caufaliter feu

dedt

paflivé accipiendo IN. Supernaturaliras actüs*

jl

formaliter & abfoluté fpectati tat in perfectione

n

intrinfecaordinis füperioris & effentialis ordina-

d

tionisad unionem eum Deo: refpectivé autem &

tinoo

caufaliter fpectati ftat in exigentia, quà requirit

7

ad (üi produ&tionem principium füpernaturale ;

&tum

quamvis veró illa fupernaturalitas formalis prae-

]il

cedat figno rationis conceptum caufalem, ficut

10

poflibilitas intrinfeca extrinfecam preecedit jux-

gmdc

ta probabilem in Philifophia; tamen quoniam.

yl.

conceptus prior fundat pofteriorem, nihil ob-

at

28

Dz VinTUTISUS

[

ftat dici, füupernatu

raliratem extrinfecé ac caufa-

effedtivo. Unde &con-

«

liter haberi à princip

*

801

feq. fimpliciter negari poterat.

"Ad Conf. 1. &.

qu

AN. ^dam part. INam formaliter habet per fe

ipfum & propriam perfectionem: effectivà &

p

It

caufaliter habet irerum à füo principio. . Prin-

Tmn

"

cipium autem primum füpernaturalitatis eft om-

r

nipotentia Dei volentis manifeftare fuam glo-

riam & communicare fe ipfüm, ficuti eft at-

qu

p

que hinc ordinatam ad hzec creaturam & vires

T

pature tranícendentem producentis.

d

Qu

Conf. If. w.. IN. Conf. INon omne id, quod ne-

v

quit produci nifi à Deo, eft füpernaturale, üt

n

ex dictis pater; íed ut füpernaturalitas a&uura

petatur à Deo tanquam caufa, debet is fumi üt

d

Tj

determinans omhnipotentiam ad füpplendum

influxum alicujus habitüs vel qualitatis füperna-

T

turalis: pro füpernaturalitate habituum autem

jtn

debet fumi üt determinans omnipotentiam ad

vit

Y g,

producendam perfectionem operativam ordi-

nis füperioris ac divini, feu ad producendum

qi

f

"principium intrinfecé ordinatum ad unionem

cum Deo quidditativé fümpto.

Ti

Ti

UXRES: g atlus etiam univev[aliter €g. mece[-

A

fü

| Javió defumant fua

n Jupernaturalitatem ab ob- ——

je&lo ?

D

Tif

16. JVota. Senfus hujus quaeftionis refolvitur

ab aliisetiamin hunc modum: an actus füperna-

lx

turalis habeat neceffarió objectum aliud & fpecie

diftin&tum, quàm habet actus naturalis; adeó-

Yi

m ex-

l

que actus füpernaturalis ob illud objectu

trin«

'Türorociceis.

29

Ctt

trïnfäc&, & ob tendentiam in hoc obje&ctum f&

u

X 001

exigentiam hujus obje&ti intrinfece diftinguatur

(']&

ab actu naturali? Ad hanc difficultatem, circa

quam maximé AA. variant, enodandam füp-

er fe

vé&

ponimus ex Philofophia notionem objecti ma-

terialis & formalis'pro aliqua potentia; repe-

Prin-

Lom-

timus tamen objectum formale ftatui duplex:

|glo.

1mum eft objectum forimale quod feu. propter

ha

quod, & eft illa ratio objectivé motiva, pro-

: Vires

pter quam porentia intentionalis objectivé de-

7

terminatur & moverur, ut rendat in obje-

d ne-

€tum materiale vel affirmmandum aut negandum;

vel profequendum aut averfandum: 2duim eft

e, üt

27

Jormale [ub. quo, feu id, quo füppofito feu me-

nitt

diante potentia determinatur ab objecto for-

dum

mali quod, ut feratur in materiale. Porro hoc

predicatum feu medium eft vel objecto zzzriz-

TTd-

WW

Jécum , uà v. g. eft cogno(cibilitas , &imabilitas,,

vifibilitas &c. vel eft obje&o exrrázfecum, uti

m

ord-

v. g. refpectu objecti voluntatis eft coenitio;

quà mediante reprefentatur & proponitur ob-

dum

ncm

je&um üt amabile; queque fe inftar applica-

tionis habet ; & iterum ex Philofophia füppo-

nitur tantüm effe conditio, non autem , nequi-

em partialiter; objeétum motivum ratione

7

].

fui & per fe, ac propter quod potentia ob-

. je&tivé determinatur , ut tendar.in objectum

materiale.

ftt

17. &. Z Objectum mareriale poreft effe

f-

idem refpectu a&tüs tam füpernaturalis quàm

de

naturalis; ideóque per illud non diflinguitur

(o-

illeab hoc, necab objecto materiali actus de-

X

fumit

jf

m

Dz VinTUTIsUS

59

Affertio eft com-

fumit füpernaturalitatem.

dün

munis omnium; quia certum eft, quód per

Ut

actum íupernaturalem fidei credamus Deum

Ut

exiftere efséque fümmé íapientem hujus uni-

(*t

at f

verfi Conditorem; & (imul idem actu naturali

n

ex creaturis cognofcamus: Item quód eundem

[

ü

amare poffimus amore tum naturali tüm füper-

maturali.

( d

Wi

18. & 77. Objectum formale füb quo extrin-

fecum, feu cognitio proponens objectum tum

e

fün

materiale tum formale quod, aliud eft refpe-

&u actüs fupermaturalis , quàm refpectu natu-

tion

a

ralis.

Et hec aflertio communis eft cum iis,

qui nobis in fequenti refpoufione adverfantur:

Ton

Communior quoque eft inter Autores alios:

quia ad omnem actum falutarem requiritur gra-

k

|

tia preeveniens füpernaturalis: ac confequenter

Xa

illuftratio intelletüs, & obje&ti propofitio fu-

fügrt

pernaturalis ; uti probavimus in 'Tr. de Gr.

Qu

dl

num. 185. & 186.; ex quibus & feqq. etiam

folvendafünt ; fi quz thefi preenti opponan-

&U

tur.

Tif

il

19. &. 7/7. Idem poteft effe objectum for-

Mi

male quod actüs füpernaturalis & naturalis;

hi

N

adeóque non diftinguitur actus füpernaturalis

W

qu

à naturali per refpectum ad objectum formale

quod: nec actus defümit univerfaliter & ne-

[

i

ceflarió füam füpernaturalitarem — ab objecto

y

formali quod.

Ita poft Scot. Gabr. ZEgid.

Yer

h

Granadus, Lugo, Ovied. Ripald. Viva & plu-

i

reg contra alios multos.

of

Prob.

57

. T usorocicis.

31

L

: Prob. quoad actusintelle&tüs. Heretici cre-

d t

dunt plura objecta fidei proprer idem obje&tum

: Dem

formale,nempe authoritatem & revelationem di-

J u

vinam, propter quod credunt Catholici ; üt pa-

narurd

tet tum ex firmitate judicii & adhafionis ad eas

ündem

veritates tanta, quanta eft in Catholicis, qua-

Vüper-

que (icut in his, fic nec in aliis poteft referri

ad aliud motivum: tum ex animi comparatio-

Jexnte

ne in Heereticis; qui ad folum verbum Dei re-

ürm tUf

currere folent, & motiva Ecclefiee excludere:

Hepe

tum, quia quamvis ex privagifpiritüs explica-

1 nitüe

tione, revelatio poffit apud'illos effe rantàüm

üm i5

exiftimata, eamen ad hoc, ut revelatio fe ha-

(üntut:

beat üt motivum íeu objectum formale quod,

- dlios:

non requiritur vera & realis ejus exiftentia,

fed füfficit illam intentionaliter & repreefentati-

Qrorte

vé exiftere.

lUCH[CI'

Sed fides Hareticorum eíft actus

meré naturalis; quia judicium credibilitatis, à

tio (t«

de Gr.

quo eorum voluntas movetur & dirigitur, non

eít, üt oportet, prudens, ac coníéquenter

, &Lf

Deus non prebet concurfum ad actum füper-

POBän-

naturalem: Catholicorum autem eít actus (u-

m fot.

pernaturalis; üt fupponitur. Erpo.

Coujfiv. £.

rutils;

Rudis inter Catholicos à Parocho inftructuspo-

aturts

teft prudenter judicare, aliquid effe revelatum,

(ormut

quod re ipsà revelatum non eft ;.ac proin pru-

r

denter judicare, idfibi effe credendum ex mo-

g

tivo Dei revelantis, quo credit alias veritates

l

vere revelatas.

In hoc cafü rudis ille poneret

&p

actum fidei, fed folüm naturalem; quia füper-

naturalis fides exigit veritatem objecti marerialis

for-

öj( formalis, ür inf. dicetur. Ergo pbjg&um

tnale

Pro.

Dzr VignTUTISUS

32

j inte

male fidei poteft attingi actu mer? naturali. &c.

vt

Cof. [f. Qui poft frequentatos actus füperna-

tnon

turales fidei v. g. circa myíterium Incarnationis

Titif

acquifivit habiram naturalem ad (imiles actus

taltd

eliciendos, poítea veró ob negatum alium fidei

articulum ad heerefin deficit amittítque habitum

dinis

f

fidei infufum, à remanente etiamnum habitu

[ d

w

illo acquifito naturali fentiret fe multüm fcilita-

ri ad credendum idem myfterium propter au-

pirs

Conid

thoritatem Dei revelantis; nec tamen elicere

:

f

nifi actus naturales: ergo.

fy

Prob. quoad actus voluntatis. Ex eodem

iray

motivo bonitatis divinae poteft dilipgi Deus tam

lolim

amore naturali quàm füpernaturali ; quia fi cog-

t a

nofcatur üt author five nature five gloriee cog-

d

nitione naturali, amor , qui hanc naturalem cog-

ov

nitionem fequitur, erit naturalis: fi veró cog-

Tüm

nofcatur üt talis per cognitionem füpernatura-

It

lem, amor exinde coníequens erit fupernatu-

ns

ralis ; gratià fcilicer voluntatis illuftrationem fàn-

Qdo,

&am comitante; & Deo auxilium adjuvans

Conf. I.

&UO

offerente , ür alibi dictum. Ergo.

lt

Nihil impedit;: quominüs actus füpernaturalis

W

Te

potlit verfari circa objectum formale naturale;

tum quia porentia füperioris ordinis poteft at-

D

f

tingere objeéta inferioris ordinis: tum quia per

actum fcientiee infufze poteft cogno(ci aliqua ve-

lsj

hol

ritas mediata per principia naturalia.

Neque

etiam repugnat, ut objectum füpernaturale at-

T

li

tingatur ab actu naturali; üt patet rum ex di-

ifq

AQQt

&is deactu intellectüs: rum quialicét objectum

fupernaturale excedat vires intentionales natu-

IO Ptl

rae

THEOLOGICIS.

33

tss

yee intellectualis, tamen füppofità femel illius

re-

p

velatione , nihil intercedir, quominus illud nar-

TDatitns

raione expofirum quis poffit naturaliter audire,

es adt

naturaliter faltem abítractivé cognolcere , natu-

raliter amare.

m fids

Conf. li. Deus zqué amore

habitum

dignus eft ür autor naturalium , quàm üt autor

n hi

fuperbaruralium; ergo füb urroque refpe&u

debet poffe amari amore füpernaturali.

x

Jrem

plures Sanéti excitabantur ad amorem Dei ex

r

| od

confideratione creaturarum, inde ejus bonira-

tem abíolutam inférentes; gratis veró dicitur

r enien

femper adjunctam fuiffe con(iderationem Dei

üt auroris glorie : & incredibile eft; eos tunc

Jets tf

Deni-

TT

Íolàm elicuiffe actus amoris naturales.

que experimur quidem , quód copitando de

f 00f

bonirate füpernaturali excitemur ex hoc.ipío

map-

morivo ad Deum üt bonum füpernaturale fum-

)

mum amandum: nec tamen finere: elatione fci-

rtdire

re poffüumus , quód Deum füpernaturaliter ame-

pemaw-

mus; cüm Juxta Eccla. 9. nefciat homo, utrürm

em a

odio, an amore dienus fit: quod ipfum tamen

]vits

certó & practicé, quia experimenraliter , fcire

. !

aturd

poffemus , fi (apernaturalitas actüs defümere-

tur ex objecto formali fupernaturali.

ruraléj

20. JVec dicas /.. A&tus fpecificantur ab ob-

elt t

je&o: ergo ubi (ünt diveríi fpecie actus, qua-

d

les fünt naturalis & füpernaturalis; funt diver-

qu

ía objecta , nempe formalia.

ANec Conf. 1. S.

M

Th. 1.2. q. 63. à.4. diftinguit virtutes infüfas ab

nj

acquifitis ex eo , quód ille refpiciant objectum

e (

prout conforme regulz fupernaturali ; hz ve-

elm

ró prout €onforme r

egula narurali feu dicta-

matt-

C

m

n—iihii

E

Dr VigTUTIBUS

34

mini re&te rationis. — JVec Corf. 1J. A&us vir-

du d

Tem n

tutis T'heoloicee fünt perfectioresaliis virtutum

1noralium , quia habent perfe&ius obje&tum:

d

ia

ergo

quia actus füpernaturales perfectiores fünt

Tuatura

libus, id habent à perfectiore objecto.

(ire

f a

g&. D. 4. Specificantur ab obje&to tantüm

&univerfaliter N. ab objecto vel à principio ex-

vai

ünq

trinfece, & ab intrinfeca perfectione autà mo-

do tendendi intrinfecé C.. Axioma tenet, qua-

lat

Al

tenus ex diverfis fpecie obje&tis arguimus di-

verías fpecies actuum ;.non veró vicifIim , quafi

t

|

ubi eft idem fpecie objectum , fimiliter forent

&to

;

J

f

actus ejusdem fpeciei. Nam fimplex compla-

o

H

centia, defiderium & amor efficax circa ean-

detn bonitatem differunt fpecie ex folo modo

fdtir]

'tendendi:; Cognitio Angelica & bumana; item

fitüre

vifio fpiritualis & materialis ejusdem objecti di£-

Tudi:

ferunt ex parte folius principii. 727 Corf. /. &« 1.

[anqw

inq

"dem 2.2.q.5.a.2. docet deemones credere mytte-

'ria fidei noftrae fecündüm illud Jac. 2. Daernones

A'Ff C

DT

eredunt g contremifcunt ; fides autera eorum certé

"non hititur teftimonio humano,fed divino:nec ta-

hdj

mén, ob defectum pice affectionis liberae & prin-

fö,, q

cipii gratise, eft füpernaturalis. &.2..D. Diftinguit

i

(W"u

illos actus per illa objecta; tanquam formalia que

N.tanquam formalia füb quibus C.Virtutes enim

fi,

infufze,que refpiciunt obje&tum prout conforme

T

tegule füpernaturali, non habent illuftrationem

dlxen'

illam , füb qua innotefcit regula ; táanquam ratio-

ï'þres |

nem motivam ; fed folüm ut conditionem fe te-

m

nentem ex parte potentiz, ut poffit objectum

L

profequi actu füpernarurali. Similiter intelligen-

Vi[lone

*

u

"TuHEOLOCICis.

35

n v

dus eft; dum 1. 2. q. 109. a. 3. diflinpuit amo-

vittum

rem naturalem à füpernaturali , quód hic fera-

bj

tur in Deum üt autorem (füpernaturalium, ille,

jores lu

ür autorem.naturalium. .. Non enim hie affignat

Xjed.

diverfa motiva , fed eminentiam & perfectio-

Q tantin

nem charitatis füpernaturalis, quee; prout con-

opiod

venit ftatui elevationis , fertur in Deum, fecun-

quime

dàm quod eft objectum bearitudinis , & homo

iIl(i', qua'

habet quandam fpiritualem focieratem cum Deo.

tiris (

"d Conf. IT.T 4. IN. Conf. Quia ex diétis pa-

fim, g

tet ; & perfectionem hàáberi poffe à principio ;

retforet

& objectum formale:non effe univeríim ratio-

T

nem diftinctionis ac perfectionis. :

dra a

21. JVec dicas 14. De:ratione objecti füper-

olo nud

naturalis eft; quàd excedat vim cognofcitivam

nj

naturg: er

]

0 non poteft attingi actu. mere na-

)b]f&ldï

turali; preíertim quia aliàs a&tus.naturalis illud

!

7

ranquam fuum objectum exigeret; & hoc pro-

eemy

in ex alio etiam capite fupernaturale non foret.

35

]

IVec Couf. . CC. & PP. exigunt gratiam Dei ad

noroat

l

actus fidei, fpei &c. ..Si autem hi.actus .poffent

Qonet

baberi naturaliter , vel eorum do&trina faifà ef-

zi

fet ; quà dicebant actuum horum fubftantiam

Vi

non pofle haberi-naturae viribus : vel foret ri-

dicula ; utpote quae fecuridüm. nos niihil defini-

Yi

ret ; nifi gratiam effe. néceffariam ad fidei vel

cont

fpei actum cum gratia; — Vec- Conf. If Si.quis

r

dixerit , intelle&tum:creatum per.folas naruree

"À

g

vires pofle. divinam effentiam intuitivé videre

2

eàdem clarirate tum ex - rum inteüfivà quà eam

füb lumine:glorise.nunc vident-beati ; & hanc

Uþjg&llm

exc

lrelligä

vifionem nihilominus négaret'effe bcläari»fica-mï

2

«9

p

$6

Dz ViRTUTIBUS

hm té

eo przcise , quàd per folius nature vires ha-

beatur; is meritó : videretur ab omnibus, tan-

vt o

quam vel ignarus terminorum , vel minüs con-

hp

mexe difcurrens: ergo à pari cum dicamus;, vel

ss r

ex noftris principiis fentire debeamus , pofle

dv

hominem naturaliter elicere aéctum fidei, fpeci-

xj

fic* tam perfectum , quàm eft actus fidei füper-

tetnedi

naturalis; incoherenter negamus eum effe alu-

Q ve

tarem, eó quód per folius naturee vires eliciatur.

Gre f

hs (

R. 1. Árgumentum.nimium probat ; cum

fequeretur nec objectum materiale füpernatu-

, f

toofof

rale attingi poffe per actum naturalem, contra

dicta num. 17. & 19:. & 2. D. .4. De ratione

prindp

objecti fupernaturalis.eft ; quód excedat vim

Qrumen

cognofcitivam naturae quoad cognitionem quid-

qaíiy

ditativam C. quoad cognitionem abftractivam

p

fubd. antecedenter ad revelationem ac quafi cef-

Onm

fs df

fionem incognofcibiliratis C. confequenter ad

eam N. . Similiter & ad proj. Quia & hac exi-

quidem

gentia non eít ; nifi ex facta hypothefi revela-

fdim

üonis : & non eft exigentia objecti ad realiter

Yip af

fed tantüm intentionaliter exiftendum.

"dd

ltead

Conf. 1. D. Exigunt. gratiam ad actus fidei;

Tk

fpei &c. falutares, & üt oportet ad falutem C. ad

Türiis.

eo$ fimpliciter N. CC. & PP., qui nonnunquam

RU

locuti funt fimpliciter , faepe etiam limirationem

'rlCCept(

illam adjecerunt; quod; uti & ejus ratio notata

j D

eft num. 14. . 24 feg. i. Y«. D. Si hi actus fe-

tibm,

:cundüm füam perfectionem intrinfecam , quà

LE

referuntur ad unionem eum Deo quidditativé

f

pe

fumpto, poffent haberi naturaliter, falía effet

æmw fK

Qo&rina C. cüm: tantüm . haberi poffint

quoad

à Vr

illum

—

Tutorociers :

37

Aj

illum refpe&um vel tendentiam ; quà conno-

jbos, un

rant obje&tum mareriale & formale quod N.

TU

Per poftremum :autem: conftitüuritur tantüm

camus, v

actus in ratione fidei vel fpei , fidei humanee vel

t nl

divine; per prius in ratione füpernaturalitatis,

d lp

2d. feg. W. Sane ridiculum non eft dicere, in-

ide p

ter media & finem debere effe proportionem:

mefe ll

quia veró finis fupernaturalis eft, media etiam

du

debere naturee vires tranfcendere: porro cum

obt; du

actus falurares dicebant éffe medía ad hunc fi-

fa.

nem, recté definiebant ad eos requiri gratiam,

, cont

non füfficere vires nature; fed neceffarium effe

]e niot

principium füpernaturale.: 744 Conf. 17 &. 1. Ar-

rcedit vt

gumentum laborat falfo füppofito duplici; 1mà

ynengit

quia füpponit rmarium conceptum noftrum fü-

flv

pernaturalitatis effe philofophicum & non theo-

:quice

logicum : 2dó quia füpponit actum naruralem

gt t

fidei effe zequé certum ac füpernaturalem ; cum

at

quidem in naturali aétu habeatur connexio ob-

d

jecti materialis cum formali , non autem con-

g rl

nexio actüs cum objecto; atque hinc poffit exi-

m 4

1

flere actus naturalis, quin exiftar ejusobjectum

us f

formale, quod implicat refpe&tu fidei fuperna-

m

turalis. — g. a. V: Conf. Difp. In 1mo cafü ha-

puxu

beretur formaliter unio cum Deo quiddirativé

yrato

accepto; unde qui impoffibili füppofito admif-

tio t

fo negaret illam vifionem beatificam fupernatu-

ralem , reclé ex utroque capire rideretur: fed

j

v qu?

qui in 2do haberet quidem perfe&tionem actüs,

in refpectu ad hoc vel illudobje&tum confiften-

jddm

fj

tem , necdum habet perfectionem intrinfecam

ad unionem cum Deo quidditativé fumpto ter-

m

mina-

j

3

d

d

Dz VigTUvTA$ 0s

58

huc

minatam ; cum nulla inter ütramque connexio

neceffaria oftendi poffit, àt fatis probatum eft.

cier f

qrott

22. IVec dicas: 111. Paulus 1. ad T heff. 2. v. 13.

Gratias azimus, inquity . quia ; cum accepiffetis à

leer

vobis verbum auditás. Dei, accepiflis 1llud , non it

dfi,

verbum bominum ; [ed , ficut efl verà , vevbum Deis

tl

fad

qui opevatur m volis, qui.credidiflis. .Ex quofic

arguitur : Accipere verbum Dei; üt eft verbum

N

f0nomt

Dei & non hominum, eft credere revelata à Deo

propter ejus dicenris authoritatem ; (ed ita acci-

;

( g

Ditüra

pere verbumDei juxtà Apoftolum eft opus gra-

f

tize divine proprium : ergo fic credere foli ara-

Q

tiz & nonnaturce proprium eft aut convenit, Et

Ntünp

fané fi daretur naturalis acceptio verbi Dei ; üt

D

€/! verbum Dei, divifio inter acceptionem verbi

Dei üàt verbi Dei, & üit verbi hominum non ef-

u

fet adaquata , fed ambigua & equivoca. . /Vec

Qd

Conf. I. Ut actus fit meritorius debet procede-

:'gtofm

re ex motivo füpernaturali; üt patet in attritio-

;

infm

ne, quae non efít urilis ad falutem, nii fic pro-

cedar. Ergo. JVec Couf.]/. Homo debet effe

qi;r

lh

liber ad eliciendum actum füpernaturalem, &

propter:actionem füpernaturalem eft laudabilis:

tim

Ynny

neutrum autem fieri poffet , fi. (üpernaturalitas

fümererur à principio , & non à motivo; cum

Ttr

PA

homo nequeat difcernere inter principia füi

actüs, neque cligere , ut principium füperna-

tim

türale influat vel non.

ia

&. D n Juxta Apoft. accipere verbum Dei,

Qd

üt eft verbum Dei, óperaüone füpernaturali

r

Dei eft opus grati& divine proprium C. (ine

A&Um

tali operatione, — V. sa. £ Cozf.. Diftinctionem

d í

hanc

Tuzoroscicis.

39

COnt)

hanc ipfe Apoftolus függerit; cum non fimpli-

aum d

citer fcribat : eccipere verbum auditüs Dei , ficut

PX

efl verà verbum Dei , ed addat: quà operatur (fap-

ii

ple ex Corn. à Lapide fízem) i2 vobis, qui credi-

, mii

diflis, vel potiüs ex graeco «oic 7rigeusciw ,. qui

ereditis.. Unde quamvis permittatur divifio ef-

thum D

ixquit

íe inadeequata , non tamen eft ambigua vel z-

(Lveum

quivoca propter adjectam füfficientem explica-

ts

tlonem.

"Ad Conf. 1. &. D. .4. Debet proce-

ia

dere ex motivo fupernaturali, fecundüm fe, ex

LopIS

natura & intrinfece tali IN. fupernaturali, extrin-

fécà & denominativé tali , ab illuftratione fcili-

reflige

yeni,

cet aut actu fidei, cui fübflat, & à quo previé

attingi debet C. — 4d Conf. L. & .. Ad hoc

i

m v

!

ut homo fit liber ada&tum fupernaturalem, non

mnoné

requiritur, ut fciat fe habere principia fuperna-

ia d

turalia , ficut nec ad libertatem pro actu me-

t DO

ritorio exigitur confcientia hominis de flatu gra-

p n

tig; fed faris eft; quód principio fupernarurali

inftructus ex propria electione ponat actum ,

fihc ]

ia d

qui, non quà, procedit ex illo principio. Simi-

xrakm) &

liter homo non eft laudabilis ex eo , quód eligat

ldl

actum füpernaturalem pre naturali ; cum hoc

n

nonnifi affe&tive tantüm facere. poffit, eó qqöd

inter utrumque nori difcernat: fed quód ponat

0

ncpa J

actum, qui eft füpernaruralis , cum facit ; quan-

tum poteft, & potentiam, quam habert, applicat

p

ad actum füpernaturalem. Neque huic obeft,

quód , qui actum fupernaturalem elicit, fit prae-

ol*

emäflll'mE

mio eeterno dignus, quo non eft dignus eliciens

actum naturalem ; unde inferatur laudabiliorem

;C at

ione

eff« aliquem ex eo , quód eliciat actum füper-

4

natu-

hi

us

49

Dz VixTUTIsUS

qe à

kn'am;faïchi.' 'Nam praemium non commenfüra-

tur pracise libertati , fed euàm & vel max.mé

eerdi

defini

dignitati ac excellentiae tum operis tum perío-

na operantis, quibuscum proportionern di-

sobisi

iif

cere deber: unde tametfi non fit iberum homi-

ni gratia fanélificante pollere; nec laudabilius

eü,«

etiam agat cum, quàm fine g-ratia'iän&ifican(e;

Tepe

1ajus tamen praemium meretur operans gratià

que

(ànctificante inftruétus.

E contrario laudabili-

vl

tas commenf(uratur di

[

gnitati operis, in quantum

Quii

Præcis?c hec eft Iiberg.

fnt

A'RTIC,ULUSII-I.,

T

pO

-Quid & quotuplex. [it babitus fupevnaturalis.

tqi

Ota. Cum de hábitu fupernaturali fer-

fsclt

23f N

monem inftituàmüs , manifeftum eft,

Tib

nos non loqui de vitio: vel habitu indifferente,

[

fed virtute.

etr

Unde prafuppofità ex Philofo-

phia habitüs in genere notione ac naturá de vir-

Tion

rute duntaxat in praefens apimus. ^ Quamvis

li

veró & hancex confüetis Logicae prolepomenis

f

noffé quilibet poffit , tàmen quia definitio D.

1

Thomk ex 5. Auguítino defümpra in ordine ad

lie

virtüte$' füpernarurales & Theologicas magis

Y)

accomoda videtur, eam pramittimus. 'Sic au-

C

tem 1.2. Q.55.2.4.. 77vfu5 eff inquit , Joga qua-

Jic

litas ts , quà v2 tvirur , quád mullus malé

MU

uiur. — Sic fümpta dividirur in acquifiram &

en

infüfam. | /dequifíta efl , quae per frequentatos

EX

qu

actus generatur ; ejusmodi fünt omnes habitus

hn

naturalum fcentiarum & artum : Zpfufa eft,

W

qua

m

——

Tiï-äor.öcicis.

41

mentü.

quz à Deo infunditür absque praevio actuum

[maré

exercitio; & de hac loquitur S.'l'homas in dara

m pe

definitione; dum addit: quam Deus 22 robis fine

Qnem d

nobis operatur.

Dicitur aurem virtus alia per fe

im ho

infufa, alia infufa per'accidens. ^ Zpfufa per fe

atbl

j

eít , que nullis nature viribus nec ullà actuum

&ifcat

)

repetitione acquiri poteft : Zfu/a per accideus eft,

1

FIDS A

quz quidem aétuum frequenratione acquiri po-

ld

teft, fine ea tamen Tiic & nunc à Deo infundi-

T

tur ; cujusmodi eranr artes & fcientiee Adami,

quas alii homines per frequentatos actus addi-

Ícunt; ipfe veró finehis à Deo obtinuir. Por-

[

ro virtutes alize dant facile poffe , alice fimplici-

futa

ter poffe. — Dare facile poffe eft ita concurrere,

ut quidem fine virtute poflitactus elici, fed non

p t

faciliter; quam facilitatem operandi virtus feu

etmt

habitus tamen affert : Dare /empliciter po[fe eít ita

(

concurrere , ut fine virture ( nifi omnipotentia

t Dhiol

extrinfec& applicara defectum füppleat ) actus

w

non poffit elici ; & quanquam ejusmodi virtus

habeatur;, no

N

f

n tamen proprerea actus cliciatur

O

facilé, -

:

jniro .

| 24. Dico 1. Habitus feu Virtus fupernatura-

yrnà

lis eft virtus per fe infufa dans fimpliciter pof-

y u

fe, & elevans porentiam ad connaturaliter eli-

Sicdl

ciendos actus füpernaturales. — Exflic. &? Prob.

]u f

Dicitur 1. Z'rtus; per quod tanquam genus

jj

convenit cum virtutibus acquifitis & per acci-

dens infufis.

iium à

2. Jnfufa 5 per quod differt ab

gendts

acquifitis. 5. Per ? izfufa; per quod difcrepat

dabitus

ab infufis per accidens. 4. Dans fanpliciter poffe;

"um ab acquifitis, proüt

faþ Cü)

per quod difiert iter

ant

qu

C 5

p

42

Dz VinTUTIBUS

dant facilitatem.

siibut

s. Elevans potentiam ad con-

nazuvalitev eliciendos &c.5. per quod . fecernitur

&T

ab omnipotentia extrinfece applicata. 6. Deni-

12

que per và izfufa per fe indicatur ejus perfectio

comy)

f

um

intrinfeca abíoluta excedens naturam : per «à

d

[

j

s finipliciter po[fe €g. elevans poteigtz'am ad a£lus

Tf

fiiin

fupernatuvales eliciendos exponitur ratio principii

& perfectio ejus refpectiva ad actus, füperans

iTl

naturam atque ad*unionem cum Deo pertinens;

tqu

unde . diftinétio ejus à virtute naturali manife-

Q» ]:

ftatur..

[f

25. Dico /I.. Virtus füpernaturalis commu-

h

4^)

W

niter dividitur in "Theologicam & Moralem;

accuratiüs tamen in Theologicam & non Theo-

logicam.

Zbeologica eft virtus füpernaturalis

directé & immediaté refpiciens Deum : — /Voz

Rifti

J beologica eft virtus füpernaturalis hoc refpectu

f

Q

carens.

Subdividitur poftrema in virtutem in-

Q

telle£tualem & moralem. — Virtus fupernatura-

qi

lis Jutelle£ualis eft , quee pertinet ad intelle&tum

Qu

& rerum füpernaturalium cognitionem perti-

£ |

lii

nentium ; uti funt fapientia , fcientia &c. ; qui-

bus etiam accenfetur prudentia, que licet mo-

cU&

rum fit directiva, proprié tamen moralis non

dj

eft ; cum non refpiciat honeftatem moris quà

W

bonam , fed quà veram: Aoralis eft, quae per-

k

tinet ad voluntatem fe laudabiliter exercentem

Ljt

in fuga mali , & amplexu boni quà talis ; uti

li

funt juítitia, temperantia &c. An porro dona

Tur

SpiritüsS., de quibus mentio facta in Tr. de Gr.

&

num. 7., debeant accenferi virtutibus non T heo-

n

llectualibus ac mo-

logi?is & diftinctam ab inte

V

rali-

as

'THEsoroGIcIs. -

-

T

ralibus fpeciem conftituant , difputant Scotiftae

XCetinr

& Thomifte , illis negantibus, his.cum S. 'Th.

6 D

1.2. q. 68. à. 1. affirmantibus; nobis hanc litem

pefed

componere equeé non vacat, ac inquirere

:gen

utrüm preeterea dentur alii habitus infufi , quo-

T

rum nomine à Scotiítis intellipuntur octo bea-

pl

titudines ac fructus Spiritüs Sancti , qui tamen

[ipea

à S.'Th. ibid. q. 69. diftin

guuntur à vixftutibus

F

tanquam. actus.

| mujt

)U 5RES: /Zn facilitas , feu babitus daus facil

UH

folft ; velicu$ po[ft frequentatos actus füpernaturales

[ordin

virtututm Jupernazuralium , [it fupematuïalis

myloa

vel naturalis ?

Datur

26. Nota. 'Tria hic ex Philofophia füppo-

: N

nimus. i7um. Facilitatem, que poft frequen-

od

tatos plures actus fentitur circa fimiles & obje»

Rüfemte

€&tum idem habentes eliciendos , efle habitum ;

ermitttt

qui inclinare ad hos aétus dicitur & facilitare ;

quatenus füo influxu minuit conatum poten«-

| //ec?uq.

m

tie &füblevat. 2dum. Habitum hunc proba-

biliüs ftare infpeciebus rememorativis; per quas

) qul'

jcet o

auctas fcilicet & intenfiores quia repraefentatur

jf n

obje&tum vividiüs , ejásque bonitas & dulcedo

ris

experimentaliter jam percepta proponitur; dif-

u p

ficultas tum ex parte intellectüs tum ex parte

u

voluntatis minuitur ; eoquód intelletui minüs

;; u

laborandum fit in prafentia vivaciorum fpecie-

j d

rum, & voluntas noftra dltro propendeat in

Ti: Gt.

ea , que delectabilia femel iterümque eiperti

füumus. - 37ium Variam effe Autorum opinio-

Te

g

nem tum circa naturam tum circa caufam fpe-

CtC-

ti

Dr VinTUTI5US

l

44

l

cierum rememorativarum. : Alii enim naturam

clitat

ftatuunt in accidente quodam abfoluto , alii in

non)

modificatione quadam & affectione vel cerebri

p!eri?g

vel alrerius partis aut anime: fimiliter caufam

[

harum fpecierum alii dicunt animam, qua eas

pi

ad preíentiam actuum producat; alii ipfos

(

äï

actus, qui eas imprimunt vel ex ipíà operatio-

r:;:aäim

nis aeconornia vel ad exigentiam anime ; que

;Dïüf".

jus habet reminifcendi fuorum actuum: : Pre-

wq

terea veró cum poft repetitos. actus füpernatu-

mym

m

rales non minüs in illis rurfus eliciendis facili-

tas fentiatur ac poft naturales, ea faciliras meri-

p

«

to etiam refertur ad habitum; prefertim quia

Qu

fententia, quae illam tribuit fpeciali providen-

tie Dei conferentis auxilia ,' quibüs juítus ju-

fus ]

n

vatur ad faciliter & füaviter producendas ope-

rationes fupernaturales , communiter rejicitur

lie

Qu

vel.ex eo etiam ; quód, fi hic recurratur ad

Deum; facilé pandatur via ad negandos omnes

hor

habitus.

«

27. . 7. Habitus ejusmodi nec eft habitus

[

t

prior füpernaturalis factus intenfior: nec habi-

tus novus fupernaturalis acquifitus & per ac-

f

cidens infüfüs.

Prob. 1m. pavs. Virtus per fe

W

infufa etiam intenfa non dat facilé, fed tantüm

h

fimpliciter. poffe: ergo habitus fupernaturalis

D

prior intenfior fa&tus non eft habitus ille facili-

für

tans. 74/f.patet tum ex communi omnium fen-

rentia num. 23. reíara; tum quia virtus per fe

Ti

infufa etiam intenfa ex füo conceptu precise

L

eft potentià füperaddira facultati naturali de fe

ïup

infüfficienti ad actum producendum ; unde fa-

cili-

& hlp

ag

'TuzoroGicris.

45

Yatüttm

cilitatem, quee connaturaliter füpponit poffe,

y al

non habet aut. praeftat.

Cojf. Ex recepta à

ceren

plerisque omnibus opinione, intensà unà vir-

cauim

tute. fupernaturali intenduntur & relique: er-

Que es

go & acquifirà facilirate ad actus unius virtutis,

i ipfa

daretür etiam facilitas-ad actus aliarum füperna-

Eeruio

turalium ; quod experientia docet effe falíum.

Prob. 2da pars. "Talis habitus eft fupernaturalis

t

p Dre

vel quoad. fübítantiam vel quoad modum? . fi

JeTtt

1mum; eft ejusdem fpecieicum habitu per fe

s .

infufo; ac proinde habitus per fe infufus eft fü-

ama-

perfluus: non enim ampliüs eft neceffarius ad

inqi

a&um quoad fübftantiam, neque quoad mo-

QUidt

dum fcilicet faciliratem. i 2dum; ergo hebi-

(s j

tus hic eft in fe naturalis: & fic fpeciale nihil

affertur; imà nec affignari poteft, ex quo fit

s -

vjott

fupernaturalis quoad modum. — Cozf. Habitus

d

ejusmodi v. g. charitatis acquifitus vel manet in

; 0no

homine poft peccatum, vel ncn? fi rmum;

ergo poft peccatum homo squé erit habituali-

ab

ter difpofitus ad actum füpernaturalem & bea-

titudinem , acíi remanerent habitus per íe in-

. hd

u

fufi, üt conflat ex ratione priore.

$i 2dum;

"12

ergo poít peccatum non fentitur ampliüs ea

facilitas, quee antea fuerat; quod cxperientiæ

antüm

d.

rals

repugnat.

ANec di

ta$ 1. A&tus naturales genierare. habi-

ficil

Mu

tum naturdlem: ergo & füpernaturales fuper-

naturalem; presfertim .cüm actus füpernatura-

x [

2.. Actus

ao

les fint pravítantiores naturalibus.

f

füpernaturales continere in fua virtute fpeciem

de

riam;

f

fu?ernatur.alem ; utpote imaginem fui vica

ergo

d«

46

Dg VinTUTIRUS

miff

erpo & habitum tanquam à fpeciebus reme.

morativis indiftinétum.

3. Nihil habere re-

fonte

miu.

pugnantie, quód idem principium virtutem

&ddat potentie in fe infufficienti; & fimui fa-

um

,

MM

/m

ciliratem ad actum tribuat : ficut non implicat,

y

Msl

ut lumen glorie tribuat potentiz infüfficienti

]

virtutem, & fimul neceffitatem imponat.

tid

hu

W. 7dd 1m. Difparitas liquet ex rationibus

datis; & preterea in eo verfatur, quód in

etam

naturalibus potentia fit completé porens, adeó-

Vi5;

que habitus accedens tantüm adfit, ut facilitet;

€on

qui fi abeffet, potentia adhuc fimpliciter actum

tl

Ál

producere valeret: econtra vel habitus acqui-

fitus adeft.cum habitu per fe infufo vel fine

Iu

li

illo ? fi ymum; ergo cüm non tribuat tantüm

facilitatem , fed etiam poffe fimpliciter, habi-

fnt

cits

tus per fe infufus erit fuperfluus: &i 2dum; er-

'go daret facilitatem, üt afferitur , & non daret ;

h&uï

quia dans facilitatem prefüpponit porentiam

f01

completam & fimplicirer poffe, quod hic non

0

[

fieret. ' Z dprob.&. Non femper, quod in en-

f

*)

Q]

titate perfectius eft, habere porentiam produ-

cendi fibi fimile, liquet ex Angelo, cüm ra-

Q

men ignis imperfectior ignem producat. 744

2dum '&. "l'ransmiísà hác fpecies rememorati-

qu'x;

vas caufandi rememorativas explicatione, D.

)

lu

-continent in füà virtute fpeciem pofitivé füper-

-maturalem , & utpote imapinem adaquatam

Ttn,

r

üi N. continent fpeciem connotative füperna-

turalem, & imaginem tantüm inadaequatam C.

Species relicta vix unquam eft adequara & re-

lt

prefentans-omnia preedicata: imó fzepe ram re-

li

tniffa ,

"TüotiOGtcis.

47

$. Tf

miffa, ut nonnifi predicatüm genericum repra-

berete

fentet.

Itaque fpecies, de quibus nos loqui-

Airtuta

mur , fünt reprefentativee duntaxat preedicato-

ümi &

rum actui naturali cornmunium, minimé autem

mplic,

ipfius fupernaturalitatis ; cüm nunquam etiam

ufhcien

recordando cognofeamus, actus fuiffe füperna-

DA

turales: ünde has fpecies pofitivé füpernatura-

Sionibut

les negare oportet; prafertim cüm damnati

etiam retineant fpecies ejusmodi rememorati-

qii i

l

d

t

vas, quibus tamen nihil fupernaturale videtur

f

Jit

j

:

j

concedendum preter Characterem Sacramen-

f

q

4

KU

talem, cujus indelebilitatem SS. PP. afferunt.

]

y a

Ad atium v« Difp. Similiter patet ex datis hacte-

vd lt

nus rationibus,

Preterea neceffitas in vifione

[üntüt

beatifica oritur ab evidenti ac immediata repra-

fentatione obje&ti in fe veriffimi & optimi: fa-

r, hi

cilitas veró illa nec ortum habet ab intenfione

m d

habitüs;füpernaturalis prioris; quia cum inren-

y dutt;

s

Qret

ío etiam habitu ejüsmodi ftat fzepe difficultas

Áic n

operandi: necà füpernaturalitate habitüs acqui-

ine?

fiti; cüm facilitas maneat etiam in peccatore ,

prca'u-

cui tamen füpernaturalis hab

&

itus gcgamr ab

i

omnibus.

at

28.59. JL Habitus ejusmodi e(t na

turälis ;

) À

quin tamen cum quibusdam debeat dici genera-

m«

tus ab actibus naturalibus; qui femper cum acti-

fe ^^

Prob.

! füpef'

bus füpernaturalibus fimul. eliciantur.

rma pars. "Habitus 'acquifitus ex probabiliori

at

non diftinguitur à fpeciebus retmerrorativis:

pur

fed he fpecies etiam ab 'actibus füpernaturali-

m v

a&fe'

bus nat&e funt folüm narurales, tanquam riatu-

raliter debitee naturse rationali: ergo.

Gonf.

am

abi-

m'dl"ä;

aune.

48

Dz VinrUTISUS

Habitus naturalis acquifitus poteft inclinare po«

iA

tentiam ad actus objectivé, licét non entirati-

ipny

ve, fimiles actibus füpernaturalibus; üt patet ex

pemen

diétis n. 19.5 poteft etiam facilitare potenriam

&t n

ita ; ut minore labore & conatu hzc influat in

fipra

actum: cüm . difficultas tota; quam experirur

D?,; ;1

a(v

porentia , oriatur ex ejus indifferentia & ca-

ao

rentia affüetudinis verfandi circa tale objectum.

iphant

Ergo habitus naturalis füfficit. — Pro£. 24. pars.

ts

uia actum naturalem unà femper elici, dum

àvolr

fit actus füpernaturalis , gratis omnino afferitur,

tane?

fine ulla neceffirate aut utilitate, ac contra om-

füper

nem experientiam, folümque ad declinandam

xun]

difficultatem.

Conf. lotus potentie conarus

elevatur ad actum füpernaruralem: ergo non

elicitur a&us naturalis; prafertim cüm nequeat

dici, eum elici ex imperio voluntatis: quia dif-

!

ferentia actüis füpernaturalis à naturali ante ope-

rationem non cognofcitur, quod tamen fieri

deberet: neque etiam electio ejus nobis eft

libera.

Dicere autem, actum naturalem elici

fimul cum füpernaturali ex fympathia volunta-

r

h"

tis vel actüs, eft quidlibet pro libitu fingere; &

rem obícuram obícuriore nomenclaturà velle

C(m

j

G

illuftrare.

. [Nec dicas. 1. Species rememorativas effe ab

k)u,

actibus füpernaturalibus tanquam principio ef-

tim

fectivo, .& confequenter füpernaturales;. cüm

deí

fupernaturalitas habeatur ab. effe&ivo princi-

m

pio.

2. Phantafiam etiam producere .phanra-

iq

íma fimile cognitioni fpirituali, dum heec ab in-

| ï:lbüg

telletu producitur. . JNam g. ad j T. Al

N.

eq.

Éi

'Turorocicis.

49

ii

| entig-

féa. A prob. D. Supernaturalit^s actüs habetur

à principio effectivo per fe requifito, & üt fü-

t pattt

QLenrat

pernaturale eft C. per fe non requifito, neque,

du d

ut füpernarurale eft, agente, quale fuünt actus

DI

füpernaturales refpeétu habitüs hujus N. 7442.

t o

Difp.. eft ; qua in flatu. conjunctionis animae

j

cum corpore intelle&tus in operando dependet

à phantafia, aut previ? aut fimul operante phan-

.a

jci, t

taíma: habitus füpernaturalis non ita dependet

àvolunrate; quia hac non previé aut fimul-

al

tane? operatur actum naturalem; fed in actum

ntr 0

finandt

füpernaturalem , utpore viralem ; füum influ-

xum habere debet.

o COTdU

Qu 1]

CAPUT Il

i nequeäï'

qui ii

De Viriutibur fupgrndïuraliäur T beo-

nte 0pe

logicis,

m t

"

Genere defcendimus ad fpeciem. Quam-

m d

vis enim ex dictis Virtus Theologica effe

A

olut

poffit, quin fit füpermaturalis; tamem

fupernaturalis Theolopica noftre prefertim

ngerC; :

'ufä W

]

confiderationis eft: càm fola fapernaturalis di-

catur à Patribus & Theologis (impliciter 'Theo-

a CH*S Eþ

logica, utpote ver? divina & nos cum Deo in-

timé conjungens: atque eam ob caufam Caput

apo?

s 0l

de füpernaturalitate premifimus. Agetur aü-

tem hic de earum narura , numero, exiftentia

o p

. & quibusdam tum affe&tionibus tum rautatio-

nibus.

b

4j

D

AR«

l

Dzr ViRTUTIBUS

50

Tiente

ARTICULUS I.

vittut

Quid fit. V'irtus. Z beologica?

yiliot

Ota. Preter dicta num. 16. obfervandum

eic

d

L OUPN

eft de objecto formali propzer quod il-

[

lud dividi in objectum formale quod & quo. Ut

Jf

enim obje&tum formale propter quod dicatur

"

f

At

' etiam 4uod, requiritur non tantüm, ut propter

bt

illud attingatur materiale objectum, fed ipfum

etiam proprer fe attingatur ; hoc eft, in virtu-

fipe

tibus theologicis affirmetur vel ametut: utau-

tem fit formale 4u0, füfficit; quód propter il-

d& d

Tns

lud attingatur materiale,. quamvis ipfüm non

T

attingatur. Sic in actu fidei, quo credo refur-

rectionem mortuorum propter divinam reve-

d

Z

n

lationem, hac revelatio eft objectum formale

quod;.quia propter illam non tantüm affirma-

Din|

lt

tur obje&tum materiale, ícilicet refürrectio;

Íed ipíà etiam revelatio divina propter f& hoc

Visc

aétu creditur.

E contrario dum folvo alteri

&m

pecuniam , quia illi debeo , equidem jus alte-

Ti

rius & mea obligatio eft objectum formale,

W

Al

&i*'r

proprer quod illam folutionemn prscíto ; non eft

tamen objectum formale quod , fed duntaxat

V

quo; quiahoc jus & obligationem non attingo

t

Íeu amo , cum fzepe quis vellet non dari illud

Quà

12

jus aut obligationem.

30. Dico. Virtus Theologica eft habitusvir-

Afer

tutis per feinfu(us , immediaté attingens Deum;

r0p1

tanquam objectum formale quod faltem inada-

lm

quatum.

Explic. &? Prob. Dicitur 1. Zabitus:

h()nu

viriutis; quia loquimur hic de qualitate perma-

Angr

Dnen.

d

'Turorocicis,

$X

fiente & recepta in anima ; non autem de actu

virtutis, - vel affiftentia Dei extrinfeca, aut auz

xilio tranfeunte. 2. Per fe izfu[us; quia fermo

"Vatdi

eít de virtute "Theologica füpernaturali , quee

elevat potentiam ad connaturaliter eliciendos

(tul, J

qu. Ü

actus fupernaturales , nec per actus repetitos

( dicnt

acquiri poteft: unde & per modum potentice

L proe

fe exrendit ad plures actus & objecta marerialia

E

fuüb uno motivo ; quod habitui acquifiro etiam

j vitt

fupernaturali , fi daretur , non ita congrueret.

J Ud

3. "Hitingens , h. e. juxta füp. dicta per actum fi-

n l,

dei affirmans , per actum fpei aut charitatis fpe-

fum nnt

rans aut amans.

4. Ihmnediaié , fcilicet non

]o rel

mediaté tantüm vel connotativé aut indire-

f] Ieve

$*

€&?, prour virtus non theolopica facit.

formi

Deum, íeu preedicatum aliquod Dei, maximé,

non tamen unicé, üt autoris füpernaturalium ;

affirmi

yre o

ütíd. 6. Zamquam ole&um formale ;; Quam-

vis enim Deus fit objectum materiale primarium

"13

xIW ä)[c*lj

& nobilitfimum, funt ramen prater Deum alia;

p de

que actu theologico credere, fperare ac dilipere

forrity

poffumus. 7. Pormale quod ; cujus exemplum

: pont

dedimus num. pr. in actu fidei,

Idem porro

luntaví

tenet etiam in fpe & charitate theolopica. Nam

ittng

in fpe femper fperamus etiam Deum ipfüm tan-

quam beatitudinem noflram , üt docer S. 'T'h.

yi i

In charitate

2. 2. q. I7. &. 5. in Corp. & ad r.

autem , quidquid amamus v. g. proximum,

josit-

pam

propter Deum amamus , h. e. quia Deo bo-

num eft; amare autem aliquid tanquam alteri

| iüüdæ'

Jj

bonum eft velle bonum alteri , & formaliffimà

amare alterum. — g. Saltem ipadequatum ; tum

x

. ncn.

2

quia

Dz VinTUTISUS

$2

quía per hoc fufficienter difcrepat à virtute non

forad

theologica, cajus objectum adeequatum eft ali-

gicas |

quid creatum : tum quia nil obftat, quominüs

quim

chifo

a&tus theologicus etiam attingat partiale obje-

étum formale creatum ; modoó alteri objecto

timn

du

formali divino partiali adheereat fuper omnia.

Prob.. Ut virtus dicatur theologica , fàtis

dmr

trofec

non eft , quód habeat Deum pro objecto ma-

teriali; hoc enim nec actum fpecificat nec ha-

tvf

folum

bitum: nec etiam füfficit; quód habeat pro ob-

je&to formali quo , aut formali quod indirecto

qedt

p

vel mediato ; quia alterutrum etiam competit

virtutibus non theologicis.

Ergo debet habere

hibe

vdv

Deum pro objecto formali quod immediato;

feu Deum tanquam objectum formale quod im-

m |

buri

mediaré attingere. Cozf. Juxta S. T'h. 1. 2. q. 68.

a.8. in Corp. Zzrtutes 7 beologicee funt , quibus

f

meus bumana JDeo cojungitur , virtutes autem it-

Nl

zelle&uales funt , quibus vatio zp[a pevficitur ,. vir-

zutey autem 1norales funt , quibus vires appetitivae

&ur;

perficiuntur ad obesieudum vationi. — Sed theolo-

indi

gice non conjungunt mentem cum Deo ;' nifi

Ti

habeant Deum pro objecto formali quod ; nam

&q

fides immediaté non conjungit intelleétum Deo;

[

J

nifi Deus fit objectum , quod ratione füi affir-

(j

matur ab intellectu : nec fpes & Charitas con-

p

T0

jungit volunrarem ; nifi Deus fit. objectum;

quod ratione füi amatur à voluntate, velquia

Tt]

amanti vel quia amato bonum.

Qn

Oljic. . Obje&tum formale quod nihil

Wte

addit objecto formali quo, quàm objectum ma-

LT

an-

]

t;riale; fed ab objecto materiali non fpecific

tur

u

T urorociers.

$3

r

tur a&tus nec habitus: ergo ad virtutes theolo-

ineid

gicas non plus facir objeétum formale quod,

quoni

quàm formale quo.

Cozf. J. Ad aflenfüm con-

i o

clufioni przeftandum, juxta probabilem fenten-

i dj

tiam premiffze feu motivum non debet attingi

[ OfDfià

intrinfecé: ergo nec ad affenfum fidei preeftan-

ia li

dum motivum feu objectum fozmale debet in-

Conf. H. In

j m

trinfec& attingi , feu affirmari.

q ncle

actufidei, quo credo refürrectionem, Deuseft

ao [

A

folum objeétum formalequo ; quia hoc aétu non

L d

credo Deum, fed tantüm Deo revelanti, feu

a

propter divinam revelationem. Similiter (e res

bethixt

habet in actu fpei; quo defidero refürrectionem

Yal

vel vitam eternam , & in actu charitatis, quo

quod;-

amo Dei gloriam externam aut alia bona, quae

extra Deum fünt; ubi predicata divina tantüm

, 200

l; y///frl

fünt objectum formale, propter quod aliquid

quiam d

velà Deo fperatur , vel Deo optatur.

; *

x. D. M. Nihil aliud addir, quàm obje-

€&um materiale à formali iadiftin&tum &in hoc

T us

d X

(

inclufum C. realiter diftinctum N. Prius autem

materiale fpecificare actum nemo nepat; & patet

]o, H

ex colore, qui, quia materiale fimul & formale

obje&um eft , dicitur fpecificare vifionem. 744

4

Á

(j d

Conf. 1. Difp. et; Quiain illa fententia motivum

ii

qu

premiffarum fe tantüm habet extrinfece, & ut

j

motivum actüs imperantis refpectu actüsimpe-

«

rati, ficut fi quis ex metu poenze imperat fibi

contritionem. E contrario fides theologicanon

j

poteft pro motivo extrinfeco habere predica-

T fi ll

n

tum divinum; quia fübje&um debet conjunge-

rze Deo: non autem conjungit; quando poten-

cclfiCiU

$

tig

54

Dzr VinTUTIBUS

fefen

tia intentionalis vel negat, vel averfatur, velab

[s eic

affirmatione pradicati divini & ejus amore

teveld

preícindir. |.7d Conf. 77. 9. 1. Sicut concedi-

flexys

mus dari actus credulitatis ; fpei & amoris non

pb

refpicientes Deum tanquam objectum formale

tuna

quod, fed negamus effe actus theologieos; fic

iaj

contendimus ab adveríariis concedi ejusmodi

gl

acus cum immediato & directo reípe&u ad

Deum, .& hos tantüm afferimus effe actus vir-

a

tàs,

tutis theologicee,

Ad fuppofitum hoc firman-

virm

dum E.2. /V. 42f In actu fidei enim , quo

dotri

credo refürrectionem, quia Deus revelavit, jux-

«t

ta regulas Dialectice de expofitione propofitio-

Dsd

nis caufalis affirmo & refurrectionem & revela-

Id

tionem divinam & refürrectionem propter re-

&

velationem.

Quin non affirmo tantüm revela-

)b

tionem, fed & eam credo; quia Deus revelans

fimul f& dicit revelare , üàt in difput. feq. often-

v

T

detur. Similiter in fpe theologica quecunque

bona à Deo diftin&ta defideramus , femper con-

diri

itcfe

cupifcimus cum ordine ad Deum üt nobis bo-

num , ita ut eundem tanquam finem principa-

[

f

liter defideremus, dum media ad eundem fpe-

famus.

Nec minüs , dum amo Deo bona illi

li

qua

extrinfeca , quia ipfi bona, hoc ipfo amo illa

bona propter Deum amatum üt fümmé bonum:

It

ficut enim alicui vellemalum , quia ipfi malum

qui

eft , odium ejus dicit; fic velle alteri bonum;

tion

Tf

üt ipfi bonum eft, amorem formalem fignificat.

32.. lufi. Poteft quis revelationem divinam

nif

lii

antecedenter copnoviffe, poftea autem. non

ius de illa aut in illam non re-

Ti

C(.Jgutando« ampl

flecten-

ii

-THEOLOGIGIS;-

55

It; d

fle&endo affentiri obje&to revelato. Atqui ta-

lis eliceret a&tum fidei, nec tamen attingeret

US qmu

t conosl

revelationem divinam ; ergo.

Conf. Actus re-

flexus, quo diligitur actus amoris directi pro-

mhoris n

n forms

pter fpecificam boniratem, quam habet, in quan-

)

tum eít a&tus amoris divini vel amor preedicati

Yi0;

|

ï-

divini propter fe, eft a&tus virtutis theologicee;

esmot

ET

quia ficut fieri non poteft, ut medium quis

adisv

amet propter fpecificam bonitatem medii quà

talis, feu utilitatem ad finem, quin eodem actu

jc f

virtualiter faltem &implicité amet illud propter

im, "

i

intrinfecam boniratem finis , & haeec etiam ipfa

lj

j

J

J

j

ametur: fic etiam fieri nequit, ut quis amorem

)mpom-

&

Dei dire&um amet propter fpecificam bonita-

tem amoris Dei quà talis , quin illum pariter

Qpferi

»redi

eodem actu virtualiter amet propter increatam

Dei bonitatem, & hec ipfà fimul ametur. Jam

revelii

q, oftte

veró amor ille reflexus pro objeéto formali im-

mediato habet bonitatem ereatam actüs amoris

yeco

divini, & non ipfum Deum ejüsque bonitatem

7/)61' [

increatam.

Ergo.

olis o

x. AV. vel D. mig.

"Talis eliceret actum fidei

grïncipä-

formalis IN. fidei tantüm objectivee ; aut non-

j*

j

Poftremum. evenit,

nunquam virtualis C.

o d

quando a&tus fidei formalis preeceffit, & virtu-

amo il

te adhuc in aliquo períeverar; quo cafüu non

. Donon

quidem adeft fignata & clara cogitatio revela-

j miit

tionis divina» tanquam obje&i formalis : non

Donit

tamen abeít omnis cogitatio etiam exercita, re-

miffa, & obícura , quemadmodum ab exerci-

jvindm

tatis fieri folent fyllogifmi aut refolvi proble-

m Lo-

? n

mata; cum aliquali recordatione regularu

n e

4

gice :

du

86

Dr VigTUT2sUS

icae aüt demonftrationis Marhematicee.

d

Y

Couf. N. M. Cu

x objicientium confeffione

ütati

cerrum fit , ejusmodi actum reflexum non at-

veriti

tingere immediat& & reflexé bonitatem divi-

d

fam.

at

Praterea ad. Prob. Difp. eft ;; quia finis

non eft tantüm id , propter quod amatur me-

fme

!

;

i at

dium , fed etiam ipfe amatur; cum , nifi ama«

fetur, medium non amaretur ac eligeretur. E

«t C

diverfo autem, ut reflexé ametur amor Dei di-

j

'

vectus , füfficit Deum effe amabilem ; quia ex

Tont

hoc jam habetur bonitas fpecifica amoris directi:

proa

Teafu!

non autem requiritur, ut ipfo actu ametur etiam

ab eliciente actum reflexum.

VefenI

33. Olji. Il Varii habitus Deum habent

qii

pro objecto formali, quin tamen fint virtutes

hon &

theologica ; ergo data definitio & nora diftin-

eo, q1

€&iva non eftgermana. — Prob. /4nr. 1. Habirüs

&f

"TTheologiz objectum eít authoritas Dei revelan-,

u

tis.

&tv

2. Juxta quosdam motivum poenitentize

eft deletio peccari ; fed hec eft aliquid divinum,

vd f

nempe actus ipfe Dei remittentis jus ad odium

tf

& vindictam peccati: ergo: 3. Qui Deum re-

Tver

veretur propter infinitam ejus majeftatem, eli-

u í

cit actum reverentize.

Sed reverentia eft vir-

llltlï

tus moralis , quamvis ejus motivum hic fit ali-

xä

quod pradicatum divinum ; ergo. Cozf. Re-

verentia divina immediaté & proxime ípecifi-

di

€atur ab excellentia divina , ficut irreverentia

l

quae ideo dici poteft effe duplex faltem nume-

NI

ric? contra Patrem & Matrem , quiahorum ex-

N

cellentia numero dupl

t

ex eft. Ergo immediaté

ctiqm* eam attingit.

fii

EK. JV.

d

" GE orLOGICiS.

57

* od

Iny

] 9. N. 2. ad prob. 1. IV. aff.. "T heologia eni

ff

üt alibi d. , eft (cientia de Deo &rebus divinisex

Tl Df d«

veritatibus à Deo revelatis deducta; unde illius

em qdii

objectum formale eft obje&ctiva connexio veri-

quia f

tatis revelatze cum alia veritate , qua per difcur-

REU f

fuüm ex illa colligitur ; non autem Dei revelan-

n am:

tis authoritas.

d 3. D. M. Eft deletio pec-

r ]

cati caufaliter fpectata N. formaliter fümpta

or Dd

fubd. formaliter pafivé feu accepta precisé pro

T

non effe peccati C. formaliter activé feu accepta

ii

pro actu divino, per ceffionem fui juris tollente

enret

reatum culpee & poene N. — 7273. &. D. . Re-

verentia eft virtus moralis, fi moveatur ex eo,

m hd

quia decet & honeftum eft, creaturam Deo

- Viftüt

non effe nimiüm familiarem C. fi movetur ex

i dilt

€o;, quód vereamur , ne Deum illo liberiore

&cceflu à nobis alienemus, aut ne Deum vindi-

Bb

od

cem offendamus N.

In pofteriori enim cafüu

cuiett

erit vel timor filialis, qui ad charitatem fpectat,

dirinu

vel fervilis.

"Ad Copf. D. A. Specificatur in

dodit

ratione reverentie praecisé N. in ratione talis

reverentia C. Sic veró reverentía non fumi-

ymt

rett, dl

tur fecundüm effentiam . íed fecundüm guali-

tatem , non formaliter, fed materialiter.

| d

TE

34. Jufi. 1. Religio, quee tamen eft virtus mo-

jj

ralis, non minüs attingit aliquam perfectionem

divinam, ac virtutes theologice ; quia circa

T

arantl

Dei cultum propter infinitam ejus excellentiam

verfatur.

Conf. 1. Licet religio dicatur habere

Ti

"m*

pro obje&to formali honeftatem cultüs divini,

medfa!ä

attingit tamen pradicatum quoddam divinum ;

cum enim cultus divinus proprie fit is, qui eft

p

)'

digni-

58

Drz VIRTUTIBUS.

dignitati divinze conformis , honeftas in cultu

plen

divino relucens involvit dignitatem divinam.

peran

Corf. L. Non repugnat , ut Deum direde &

p

immediaté colam proprer ejus dignitatem; er-

(rf..

D

go religio poteft habere Deum immediaté pro

obiecto formali.

amjjl

;ultum

o«

J

9. AN. Aff. ad prob. D. Verfatur circa

propter excellentiam tanquam obje&um for-

DI

W

male quo C. tanquam formale quod N. — Reli-

u

gio amat honeftatem in cultu Dei relucentem;

v5l

excellentiam autem Dei non amat ; neque etiam

x

li

odit, fed tamen fupponit.

Itaque excellentia

fe habet in a&u religionis ; ficut jus creditoris

&

refpectu folutionis preftandee , h. e. ut obje-

Nq

étum formale quo; honeftas veró üt objectum

tümi

formale quod. . d. Conf. £. N.aff. prob. D. Ho-

aC

neftas involvit in recto dignitatem divinam N.

d

iM

in obliquo, indire& & tanquam terminum C.

El

Jam veró quod in obliquo connotatur & tan-

hlm

quam terminus , minime aut faltem non fem-

Til xM[

per attingitur tanquam motivum formale quod;

Ti

jj

üt pater in poenitentia alíísque ; quae attingunt

t

eccatum üt terminum , quin illud ametur.

!

!

"Ad Conf. LT. N; fupp. Conf.. Ejusmodi enim a&tus

(

k

non effet religionis, fed chariratis ; quia velle

[

Deo cultum immediate ob ejus dignitatem , eft

l

Deo velle bonum externum, quia Deus bonus

d

& excellens eft; quod eft amare Deum propter

l]

fuam perfectionem.

UE

35. Jufl. II. Omnis etiam virtus moralis ho-

Vg

minem conjungit cum Deo ; quia qui honefté

Q

nere-

Operatur, femper attingit Deum füb ratio

"

u

gulee

R

'Turorocicis.

59

5 it qi

gule morum ac leeislatoris approbantis velim-

| dirma.

perantis aliquid : ficut qui peccat, eundem atrin-

diedà

li, d

git ür legislatorem prohibentem , ac offendit.

Conf. L. Dum Deus etiam indirecte tantrüm &

1edigtä n

ür terminus attingitur, femper proponitur üt

amabilis virtuti ; ergo etiam amatur , & fic eft

reacutut

£hn fn.

objectum formale quod. — Cozf./7. Non poreft

aliquid relativé ad Deum cognofci, quin co-

N M

gnofcatur fimul Deus ; ergo & nequit aliquid ;

Tucenta

que d

v. g. honeftas , relativé ad Deum amati , quin

hoc ipfo ametur Deus.

exceliti

& D. Omnis virtus conjungit cum Deo,

credimgü

& Deum attingit peraffirmationem vel amorem

3

N. quomodocunque /7/d. attingit implicité tan-

ob

tüm & füb pradicato omnibus actibus commu-

) Dd

ni C. explicité & füb predicato fpeciali N. Ex

vinam

dictis intellectus non aliter conjungitur, aut

minum

attinpgit Deum nifi per affirmationem , nec vo-

y a u

luntas nifi per amorem ; neutrum autem eve-

non f

nit refpectu regulee morum.

Pretereain mo-

aeque

tivum fpeciale & diftinctivum virtutum theolo-

iungyf

gicarum ab aliis inquirimus ; unde attributum

gmet

Dei fingulare attingi, meritó cum omnibus de-

jm d

fideramus. ;44 Conf. 7. V. .4. Deus enim dun-

J d

taxat proponitur ür amabilis fpei & charitati, re-

(uP Ü

liquisüt colendus, timendus, audiendus &c. pro

js Doni

diverfitate perfe&tionum & virtutum. 724 Corf.

II. Difp. eft ; Quiaintellectus eft potentia neceffa-

ria refpectu cujuslibet fufficienter propofiti:

)[aJlShO'

voluntas eít libera, quae amat unum, quin amet

hone

connexum cum illo, üt ex allatis per decurfum

jonett

exemplis pater. — Imó , ficut intelle&tus non

gulæ

omnia

60

Dr ViRTUTIBUS

prafen

omnia repreefentata affirmat ; fic nec voluntas

non d

amat.

f qus

eni

./'

Qunzs: n de vatione virtutis tbeologice fit;

Deo adberere fuper omuia ?

rl

p

36. NNota. Adhafio actüs ad objectum alia

eft intenfiva , alia appretiativa. — Zp/erfiva eft;

din

Rn

fi quis vi actüs majore conatu , applicatione &

bonit

fenfü delectationis adhereat uni pre altero: 7Zp-

pretiativa eft , fi a&us fit ralis , ut vi illius quis

le&ioq

N

paratus fit poriüs recedere ab affenfi velamore

"T

alrerius objecti, quàm hujus, cui adherer.

BPer «3 omnie vel intelligi poffünt objecta quae-

fion

tiVOn.

cunque etiam ea, qua impertinenter fe haberit

t a

refpe&tu objecti , de cujus prafferentia agitur;

velea, qua illi congruunt; vel ea; quee illi re-

pein

lm

pugnant. Qusftio autem hic tantüm eft de

adhafione appretiativa & fuper omniaea; que

G

repugnant Deo üt objecto formaliactuum theo-

p

logicorum.

&dho

37. &. Eftde ratione virtutis ''heologicee, ut

adhaereat appretiativé Deo füper omnia repug-

Ü eïg

nantia illi praedicato divino , quod eft objectum

g

'

formale quod actüs theologici. Pro/. Sicut de

Qs

W

ratione cujusliber virtutis eft adherere füo ob-

jecto tanrum, quantum ipfuri meretur ; fic mul-

p

lx

tó magis de ratione virtutis theologicee; utpote

per quam homo perfecté unitur Deo, erit ad-

Clgm

herere Deo; quantum meretur, decet ac opor-

T

tet.

Sed ex terminis videtur notum , quàd

Q

Deus , qui eft fepiis obje£tum materiale; fen-

Q

per autem objectum formale quod ; mereatur

r

pre-

'Turorocicis,

61

€ Volut

praferri omnibus repugnantibus: vel quód

non adhereat Deo, quantum oportet ac decet,

fi quis ei non adheereat prae aliis omnibus, nem-

nhgit

pe in fide authoritati divinae pree omni autho-

ritate alia vel naturali ratione repugnante ; in

edom à

fpe omnipotentie , mifericordiee & fidelitati

nfon d

divine in promiffis prae quacunque fpecie in

ficuined

contrarium ; in charitate divinee bonitati pree

d.

bonitate omni finita incompoffibili curn Dei di-

j lls

lectione.

) vdm

Nec dicas 1. Sepe eliciuntur a&tus theolo-

j at

gici fine actuali advertentia ad motiva con-

j

traria; ergo fuper ea non appretiant fuum mo-

r felit

tivum.

2. Aétus virtutis theologicz ftare po-

Vi agüïi

teft cum peccato veniali oppofito; ergo non

prafert Deum omnibus contrariis. 3. Habens

ve

n d

fidem ac fpem poteft effe peccator habirualis,

& etiam in fenfu compofito illarum virtutum

at E

hm

peccare morrtaliter; fed mortaliter peccans non

adheret Deo füper omnia; ergo.

c. ad 1. D. Couf. Non appretiat formaliter

pgicey

& explicité C. virtualiter &impliciré N. Nem-

j

pe appretiatio ítat in. adhaefione ad Deum, vi

objcällm

cujus quisreddatur promptus ad rejicienda cee-

, Satc

tera omnia pro retinendo Deo fecundüm illud

e fip?

[ ücmül'

predicatum, quod eft obje&tum formale. Ad

hoc veró explicitam fieri comparationem Dei

J p

cum creaturis non eft neceffe.

"d a. D. Conf.

j at

NNon prafert omnibus praviter & fimpliciter

n

contrariis IN. leviter & fecundüm quid rantüm

i qUO

l

contraris T. De hoc enim V. Tr. de Peccat.

77 hn

yeretti

mum. I24. ; ac preterea ex D. 'T'homa notan-

um ;

pfï'

SS

62

Dz ViRTUTIBUS

dum, peccatum veniale non effe contra fed

Vi p

uniti

preter finem ultimum. — 742 3. &. D. M. . Ha-

bens fidem ac fpem poteft peccare morraliter;

etiam in fenfü compofito, peccaro illis virtuti-

bus dire&é oppofito, uti funt infidelitas, de-

h

fperatio ac praefümptio N. non directe illisop-

pofito C. Similiter D. . Non adharet Deo

ääNo

fuper omnia ejus pradicatis, motivum fidei &

Ípei conftituentibus, dire&té oppofita N. non

ttnbus

adharer fuper omnia non oppofita C. Mor-

grie.

talia alia v. g. homicidium aut adulterium licàt à

tDeo

credente ac fperante committantur, aut iis antea

locics

coramiffis quis necdum veniam illius fit con-

i,

fecutus, ideÓque peccator habitualis maneat;

hg

iti f

poteft tamen nihil tam verum credere, quàm

quod Deus revelavit; nihil tam firmiter fpera-

de

re, quàm quod ille promifit. Soli enimchari-

G i

tati contrariantur omnia peccata mortalia; un-

m d

de & hac fimpliciter dicitur ferri in Deum (ü-

Tiritr

per omnia, quia hec adharet Deo füper om-

tt$e

nia in fenfu abfoluto; fides & fpes autem tan-

iif

türà in fenfü accommodo, nempe (üper omnia

Ts (

fibi füóque motivo directé & gravirer oppoti-

t

ta. Neque tamen charitas in fenfü abíoluto, fi-

hd

des aut fpes in fenfü accommodo impeccabilem

EU

hominem reddit; càm omnis virtus theologi-

in D

&rcol

ca poífit amitti per peccarum directé oppofi-

tum, urpote qua homini libertarem relinquit

m

ponendi peccatum oppofitum in fenfü divifo ,

m

quem ipfíe homo facere poreft: fides autem &

bj

Ípes etiam relinquit libertatem peccara alia po-

D

nendi in fenfü compofito; quia non per quod-

t

VIS

$

"Tuforocicis.

63

COntit i

vis peccatum , fed directé rantüm oppofitum

). M.5

amittritur.

ü

WOl

Ils vt

ARTICULUS Il

dius, à

Que €5 quor fint F'irtutes T beologicee ?

Q il

r D

Ota; Queeflio eft de numero Virtutum

m fidsi]

39'N

'Theologicarum, que funt propriee via-

m N at

toribus & communes omnibus.

Lumen enim

C

glorie, quse fuccedit fidei, gaudium ac quies

rim i

in Deo, que fpei fübftituitur , virtutes effe theo-

TEU

logicas preter charitatem, quae nunquam ex-

us f

cidit, Beatis in coelo proprias nemo ambipit.

us

An etiam viatoribus quibusdam, prafertim ex-

N

f qu

imié fanctis, preter ordinariam hujus provi-

ret p

dentie legem dentur alique virtutes theologi-

ximcar

ce à communibus diflincte , incertum eít,

O

nec difputamus. Univerfalis T T. fententia ter-

narium numerum ftatuit.

Jané

Olim tamen Magi-

iper 0f

fter Sententiarum, quia charitatern dixerat effe

jem t

indiftinétam à Spiritu Sancto; nonnifi duas vir-

er Oi

tutes theologicas agnovit: Alii, cüm unam

ropp

duntaxat virtutem theologicam füfficere omni-

jlüto;*

bus aéctibus contenderent, nonnifi unam etiam

ceabid

afferere videri poterant ; cüm Alii & contrario

in numero virtutum theolopicarum augendo

hat

Contra hos ita cum

Ti

exce(fiffe reperianttur.

vl

communi ftaruimus, ut tamen exiftentiam vir-

'

T

j

tutum , articulo fequente probandam , hic in-

terim fupponamus.

ayrem à

4la p

39. Dico. Fides, Spes, & Charitas funt

in-

r

.l:

Virtutes Theologic*æ», inter fe realiter dift

v

's.€:

»9

64.

Dz VinTUTIBUS

€&e: nec iis pauciores aur plures dantur. Affer-

tinqui

Ui

tio videtur erui ex 1.ad Cor. 13. v. 13 IVunc

tendag

autem ananent fides , [bes , cbavitas, tvia bec s anajor

ipliní

autem. borum e[fl. cbavitas.

Nam 1. loquitur

Apoítolus de illis üt permanentibus:; ergonon

üdem; L

20X

TA

de actibus fed virtutibus fidei, fpei &c.

verf. octavo oftendit charitatis preecellentiam

n f

ex eo, quód etiam permaneat in ccelo, cüm fi-

if

des ibi mutanda fit in vifionem ; & fpes in frui-

[7] g

tionem; ficut ergo charitas in celo, vifio item

li. f

Cüm ïp!

& fruitio fünt virtutes theologicee Beatorum;

fic chariras in terra, fides & fpes (unt virtutes

ptt d

i

IT

theolopgice viatorum. 3. Voces hz 'T'ria hec,

ui & majoritas charitatis fatis innuunr . diftin-

100

étionem virtutum inter fe. 4. Denique cüm

fr ii

Apoftolus fienaté numerum ternarium enuntiet,

j

nec plures, niíi tres recenfeat, neque etiam ra-

I

à l

tio adfit dicendi, Apoftolum cum diminutione

fuiffe locutum; nec pauciores nec plures virtu-

4

bois

tes theologicee , quàm illee tres afferendae viden-

tur. Prater effata Pontificum & Conciliqrum

Áibis

Decreta inf. referenda

Prob. m. pars. Fides, fpes, & charitas ha-

M?&gï

bent omnia pradicata , que ad virtutem theolo-

D

gicam requiruntur, üt ex notione illorum habi-

R

ruum & virtutis theologice manifeftum eft; er-

filei

(0)

Prob. 2. pavs.. Charitas Cap. cit. manet in

li f

Patria fine fide: Fides & Spes 1n peccatoribus

tieqi

manent fine charitate: fides tanquam fperanda-

m

vum [übflantia verum eftfundamentum fpei: er-

oubique inter has virtutes realis intercedit di-

itate

in&iq, fundata in feparabilitate ac prior

; !

tan-

r

TukóoroGicis.

6j

ur, Afs

tanquam evidentibus fignis,

Ptob. 3. payi,

VB ]i

t in Deum tanquam finem füpernaturaleiri

ilerimi

tendarnus; tria requiruntur: rmüm eft; ut quis

1. lii

ipfüm fuüpernaturaliter co

gnofcat; quod.fit pef

$: Gl'gOH[-'

fidem; unde & ad Heb

r. C. 1i. V. 6. Oportéi

TO

üccedentéin ad Deum credeve,

adum eft, uteuns

adlena

dem finem efficaciter intendat; quod fit per

xlo, dní

Ípem; juxta illud ad Rom. &. v. 3. /p/7 izrrá

[psif

$05 geinimus , ddoptionem fültorum. Dei ex[pettagi-

N

fes .. [pe enim [alvi fatli fumus. — atium eft; üt

- Destort

cum ipfo per affectum con

*

jungatur ; quod fit

ünt Vi

per charitatem ; tefle i. Joa

D. 4 Vi f65 le"lü—

- Tra t

pet in chavitate, im Deo wmanet, &$ Deus in eó.

ütnt diiþb

Ergo pauciores non fünt; quàm tres;. Sed neé

nique &

funt plüres; riam non poteft üllà a&io theolo-

menunt

gica afferri, quee àd unam e& tribus affipnatis

j etiamt

nequeat referri; actus fiquideim intellectüs cir-

imintit

ca Deum füb ratione veri; refertüt ad fidem:

D

actus volüntatis circa Deum füb ratione nobis

piore

exdit

oni reducitur ád fpem: idem actüscirca Deum

Coroni

füb ratione in fe boni ad chariratein pertinet;

- 40. Oljic. cotit. i. part. . Fides, quà credis

chariàl

tut bomini, & fpes; quà prornifTa lhiumana ex-

fetr L

Ipe&tantur; non refeturitur inter virtutes tà-

orurm

fales; licét re&tee rationi conforme fit; & viris

od

fide dighis credere; & à fidelibus ac potenti-

bus prormiffa fpetare: ergo nec fides quà Deó

j

"

crediturj nec fpes; quà Dei proimiffa exfpe«

2

Dfïdi

&antuür; dicenda funt virtutes theologicse. .

:

5

mj

" [Pa

Ex i. Joàü, 4; Charitas Deus eft; & ex Deoi

:

ergo charitas nor eft virtus fed Spiritus San«

&us; qui & Deus &ex Deo eft, Conf.. juxtà

Pnor

8. Al:ïgä

"s

66

Dr ViRTUTIRUS

S. Aug. pluribus in ]

ocis charitas dicitur Deus;

iij

mur diligere Deum charitate; qu&

eme

nósque dici

Deus eft.

Item L. 15. de Trin. C. 17. Deus

hp

dicitur charitas , non eo fenfü , quo dicitur fpes

fimilis

gut pati

entia noftra, fed quo fenfü aut ficut di-

giirs

citur Spiritus.

Sed Deus identicé eft Spiritus:

r

Ef

ergo fümili modo eít charitas: confequenter

hac non eft virtus.

Qunverf

lonitae

g.ad 1m. Difp. ef. Fides & fpes humana ob

imperfectionem (üi motivi communiüs ron fünt

duntax:

du

virtutes; authoritas enim humana , quà fides

illa unicé nititur, multüm fallibilis eft & obno-

tes (

t&ts d

xia errori, qui malum eft intellectüs : actus

veró fpei humanz preeterea indifferens eft ad

paam,

bonitatem vel malitiam moralem, cüm promif-

qi J)

fa ab homine bona, in quantum ab eo prove-

Origina

Des (

niunt, plerumque rectiüs fpernantur, quam de-

fiderentur; unde honeftas , quz fidei ac fpei hu-

m h

manz interdum ine(fe poteft, non adeft illis

mod)

& fom

ex Ííe, fed folüm ex ordinatione extrinfeca

ad finem alterius honeftatis.

Aliter res ha-

tl

bet in fide & fpe theologica, quarum illa in-

Ti

finitze Dei fapientie ac veracitati; hec bonita-

t

ti ejus ac beneficentiee innititur; unde pericu-

nj

lum abeft, ne intelle&tüs affenuones non fint

k

in ]s

certiffimae, aut voluntatis defideria non opti-

ma ac honeftiffima.

d 2. Y«. D. Couf. Exgo

duj

Pirifu

charitas , quà Deus diligit, effentialiter eft Deus

& notionaliter Spiritus S. , non autem virtus C.

du

if

Charitas, quà nos Deum diligimus , fumpta pro

habitu noneft virtus N. De hac inrelligitur juxtà

RUR

Charitas Dei

,

"Trid. fefT. 6. C. 7. illud ad I?om. $.V.5.

diffuja

«

Turótocters

67

qturDa

diffufa efl in covdibus veftris pey Spivitum SanBum,

Ti

nempe diffufa à Spiritu S. , ficur lux diffufa à

, 1. D

lampade lucem diffundente. ,22 Corf. y. Has &

df

fimiles locutiones occafionem dediffe errori Ma-

u f

giftri Sententiarum , qui hanc phrafin merony-

( Spiri

miücam pro fenfu proprio accepit. Auguftinus

nui

en m more Platonicorum, quorum fectam ante

converfionem fufceperat, dicebat nos effe bonos

hod

bonitate Dei; amare amore Dei &c. , intelligendo

jüsnmnlt

duntaxat, bonitatem, amorem, & ejusmodi pree-

,qui

dicara, quibus fümus formaliter boni, aman-

(t&on

tes &c. , effe participationem quandam boni-

: d

tatis & amoris divini, ieu rem ab illis partici-

us di

patam.

Hinc ad vim. D. Charitas noftra, &

quà Deum amamus, eft formalirer Deus N.

m prot

e) prow

Originaliter, caufaliter & participativé eft ipfe

r,quäm i

Deus C. 74d d. Difp. Inter fpem & patien-

;1 acfpemz

D

tiam ex una, & charitatem ex altera parte ex

modó diétis elucer. . Quia enim Deus propri&

LL

atl

& formaliter non eft fpes vel patientia per iden-

r

tiratem, cum nec fperare poífit nec pati; hine

ii l

nequit in fenfü Auguflini vocari fpes noftra

1 b[)ülïï'r

aut patientia noftra : neque etiam fpes aut pa-

e pefi[ï

tientia, quz eft in nobis, poteft dici Deus cilicet

g

per participationem fpei aut patientie, quse

in Deo & Deus fit.

on (

Econtra Deus dici poteft

7b

charitas noftrra; quia ficut Deus effentialiter eft

, d*

Spiritus, fic effentialiter etiam ac notionaliter

Vi

eft charitas.

Unde D. M. àt fup. Cererüm

gup

charitatis divinge tam actum quàm habitum effe

rj

diflin&tnm à Deo, docet S. Àug. pluribus aliis

!

'

locis, quorum duo hic interim fufficiant Sic

il

j

j

R2

enità

s

68

Dg ViRTUTIBUS

Virtus,

enim L. 3. de do&. Chrift, C. 10.. Charitatent,

quià !

inquit, voco amimi motum ad fruendum Deo pro-

TRoLi

atque proxümo propter. Deum.

prer ipfum ; & fe

boni

Et L.de mor. Ecc

lef. Zrtus illa ( charitas) que

o dl fi in alio

pl

ápfius amimi. zoffrà. ve&tiffma affetli

etim j

efl, facit , ut comjungamur Deo;

/Z' in nOþiS efi ?

piti

ipsa coujungit.

.

eifir

- 41. Oljic.

cont.2d.pavt. Fides; fpes, & clia-

f t

ritas habent unum, fimplex & indivifibile ob-

1

Connat

jectum , nempe Deum ; ergo & una virtus

füunt. Copf. L. Omnes perfectiones divinee con-

Qp

dipig

veniunt füb una ratione Divinitatis; ergo vir-

picte

tutes theologicas habent unicam tantüm ratio-

0mni)

nem formalem , ac confequenrer indiftin&tee

«t

fünt. — Conf. IILSufficit unica virtus theologica;

oj

qua perficiat intelle&tum; ergo & unica; que

&pr

voluntatem: przfertim cüm & unica potentis

nempe voluntas poffit &ttingere Deum ; & üt

f

in fe & üàt nobis bonum.

for

bent

&. D. 4 Habent objectum rea

liter unum',

TWen t

fimplex & indivifibile C. realiter & virtualiter

fl

etiam ac formaliter unum &fimplex N. For-

Tüti

malirer autem diveríà eft ratio; quam attingit

fides, ab ea, quam attírgir fpes a

ut charitas:

(nf.

Ad Corff. 1.

p

idem eft dicendum de poftremis.

D. Con[. Ergo habentunicam tantüm ratiornem

busi

I6 y

formalem genericam C. fpecificam N. — Ratio

quidem motivi divini facir comimune omnibus

u-

lpl

nomen & effe theologici, non autem effe hujus

a&tüs vel habitüs; unde cüm aliud motivum fit

p

W.

authoritas , aliud bonitas vel abfoluta vel relati-

va; etiam alius confequitur aétus & habirus feu

ii

virtus

'Tuzorocticis.

69

Chariti

virtus.

d Conf. II. IN Conf. ex modó dictis;

n a

quia motivum affentiendi habetur unicum;

motivum autem appetendi vel amandi duplex,

yue D

narits)

bonitas nempe Dei refpe&tiva& abfoluta. — 42

prob. Difp. eít ; quia potentia, utpote;ad bona

bf

j ii

etiam [naturalia fe porrigens, latiüs omnino

patet, quàm habitus: ac propterea feparari à

(s d

H

fe ipfa nequit, üt tamen de habitu charitatis ac

dvb

fpei certum eft, Ceterüm de modo agendi

- n n

connaturali atque ex Scripturis & Traditione

diyiet

cognito hic loquimur; unde noílrum non eft

; m

difpicere, num unus habitus abíoluté & fim-

nrüm r

pliciter füfficere poffit pro actibus theologicis

omnibus eliciendis.

inüET.l&f

42. Objic. cout. 31. part. Perfectiones divinee

tieolot

formaliter diflinctee plures fünt, quàm tres: ergo

inic; Q

& plures,imó toterunt virtutes theolopicae, quot

3 pott

fünt perfectiones diving. .

Conf. [. Virtutes

m |

morales, licét pro objecto formali rantüm ha-

beant perfectionem creatam morslem, fünr ta-

jtet n

men tribus plures; ergo, cüm major fit per-

m

fe&dionum divinarum formaliter diftinctarum

(V II

numerus, plures quoque íünt theologice.

m at

Couf. 1. Ad a&tum fidei requifita pia affectio

r hat

7

& judicium credibilitàtis procedunt ab habiti-

bus theologicis: ergo hoc ipfo emergunt plu-

titis

res virtutes theologicee ; preefertim càm duplex

X fit

videatur ftatuenda virtus pro intelle&tu, ficut

e omnibUi

duplex adeft voluntati.

Jf

x. D. .4. Plures funt perfe&tiones divinze ,

gt ;

Vci I^ il

quae etiam totidem fpeciales rationes movendi

intelle&um & voluntatem habeant N. que non

i^

3

habeant

qit

76

Dz VinrurTI5vUsS

türpat

habeant nifi tres jam fzepiüs affignatas C.— 44

Corf. [ Eadem difpariras eft; quia virtutum

Sctipto

cunqie

snoralium mortiva non conveniunt in eadem fpe-

ciali ratione movendi; cüm alia fpecialis hone-

argumej

fuia

ftas reluceat v. g. in conformatione voluntatis

fübdiri cum voluntate füperioris ; quàm in con-

tiplcit

TOi o

fervatione v.g. vel reparatione juris alieni, ex

lv

I

quibus obedientiam à juftitia diftinguimus. Ac-

j

j

ühom.

cedit, quód virtutes per (e infufie, quales fuünt

theologice , habeant fe per modum potentie;

1. Pro|

getine

unde & ad hujus exemplum majorem latitudi-

nem capere poffunt ; cüm acquifitee aut per ac-

d p

leytt.

cidens infufie, quales fünt morales, id mune-

ris non obtineant.

Ad Couf. LE w. N. .4.. Pia

i, (

enim affe&tio immediaté & direcle non refpi-

AA

cit Deum, fed honeftatem credendi Deo reve-

o

hia

lanti: judicium autem credibilitatis naturale effe

oteft, nec perfe&ionem increatam attingit.

fl

dotr

"d Prob. Difp. eít; / quód circa verum intelle-

Ptffinx

&us non poflit per virtutem verfari ni(i affen-

tiendo; affeníüs autem circa füpernaturalia ne-

QUE ve

queat haberi nifi per fidem vel formalem vel

fig,

f

objectivam, quarum poftrema ex d. theologica

non eft. Voluntas veró circa bonum duplici ra-

jua

tione , bonitati fcilicet abfolutae & refpectivae

pudi

Proy

congruente occupatur, ad quarum unam reli-

qua actiones quecunque tanquam partes füb-

Volun

Ium [

jective referri poffünt.

Quanzs: Que i fidei

T

7200 :

paropriä buc pertineutis

Vaj

43. iVota. Minüs varia, minüsque difputatio-

Qity

tii fübjecta eft fpei ac charitatis acceptio; quàm

li

Uiure

THEOLOGICIS.'

7I

AUE

nfürpatio fidei. Praterquam enim, quód apud

à virti

Scriptores profanos fides latiüs fümatur pro qua-

extmf

cunque opinione aut perfüafione, & hinc etiam

cjalis ho

argumentum à Philofophisdicatur orario 2pa ad

volinti

faciendamfidem ; à Scriptoribus etiam facri$ mul-

aming:

tiplicirer ufürpatur. Nam r. fümitur pro dicta-

; dien t

mine conícientiee feu practico derebus agendis

um À

judicio, uti ex T'r. de A&t. hum. patet accipi illud

quis (xm

ad Rom.14. v. 23. Quod goneft ex fide, peccatum e[f.

2. Pro fidelitate, quse eft virtus ad voluntatem

l POECUE'Z*

em r

pertinens, cui preber conftantiam in fervan-

dis promiífis & implendis pa&tis, juxta illud

TE

TL

Y

l

:

]

Levit. 6. v. 2. Qui megavevit proximo [ito depofi-

zum , qued fidei ejus eft creditum &c. Et Eccl.27.

"PT

n0n f&

v. 17. Qui denudat avcana amici fui , fidem perdit.

Do r?

3. Pro fiducia; uti accipitur in Jac r. v.6. Po-

wturdidt

Jüulet autem in fide, nibil befiaus. . Hec porro

fides ex ipfà Calvini aliorámque adverfariorum

m a;ti

n

J

do&trina non ad intelle&um fed ad voluntatem

"um ia

Hl

[idle

pertinet, ac fides promiffionum appellatur; éít-

que vel confidentia firma de promiffis jam ob-

g n

yem &

tentis, vel firma fpes de eis obtinendis: unde

fiducia füpra erroneam credulitatem nixa con-

dieolgt

jungitur cum fpe Job.8. v. 14. Spes bypocritee

*

lpl

PETZ

it , 9 ficut zela avanearum fiducia ejus. — 4-

dpd

P

ro veracitate, qua etiam eft virtus moralis

yam r

voluntatem inclinans , ut , quando aliis loquen-

at

dum eít, verba vel figna externa conformet

interno judicio. Hoc fenfu de Judeis Jerem. 7-

ymz'wmï

t

v. 28. Periüt;inquit,/fides de ore eoram.

contrario Chriftus Apoc. 19. v. 11. J'ocaatur

jpur?

d

[7

Á

lis 69 verax. .$. Pro obje&to credendo; t

0 qülm

4

POCQ

d

Dr VinrUTISUS

Apoc. 2. v. 13.. /Von nepáfli fidem mear.,

Et in

fcit f

Symbolo Athanafii dicitur : . eff fides Catbo-

qcoiden

lica &c.

6. Denique pro affeníu intellectuali

po fü

propter authoritatem aut veracitatem loquen-

facer,

tis five arteftantis, uti. fümitur ad Hebr. ir.

TU

Tim a

V. 3. Fide intelligimus aptata effe [ecula verbo Dei.

Atque hoc fíenfu profanis Scriptoribus etiam

quax

maxime ufitatum eft vocabulum , dum dicunt

lii f

altevi velaltevius di£lis fidem baberi. . Non equi-

fii.

ftstio

dem difputamus , quaenam ex his ufürpatio ma-

gis propria & primaria fit; fed queenam con-

füone

Veniat illi quee ad juftificationem & fàlutem in

l:

Scripturis afferitur neceffaria, & dequa fola hoc

dicit

dim

"Tractatu agitur. Héeterodoxi per fidem hanc

intelligendam-putant fiduciam ; Catholici econ-

fl

tra affenfum intelle&ualem , & ab illa volunta-

tioe

tem perficiente virtute diftinctum.

Nos hic

Tünls

previé ftatuemus veritatem Catholicam, fequen-

tum,

ti difputatione eandem uberiüs propugnaturi.

flin

44. & Fides ad juítificationem & (alutem

fitm

requifita debet effe a(Tenfüs intellectualis, libe-

en

ré elicitus, & veritati revelatze praítitus pro-

Bu

pter authoritatem Dei revelantis.

Prob. Poft-

n

quam Apoftolus in fine C. 1o. ad Hebr. dixif-

PT

fet, juftum ex fide vivere: & pro eadem He-

Xin

breos multa pertuliffe , fic fidem definit aut

tel!z'g

defcribit C. 11. v. 1. Eff Qutem . fides Jperanda-

qun fubflantia. verum , avgumentum non apparen-

Whon

dium. QGreceéi dgi d' 7rigic iC outrov U7rá-

&i

«aciC 7rgayudircov eAeyYoc & [BAerousyoy, — Ubi

€pu

verócacic- fi fumatur pro fubftantia, fignificat

Qu

fundamentum & bafin rerum fperandarum ;

«

ficut

a

'Turorocicers,

73

m h

ficut fübftantia idem dicitur, ae quod fübftat

f Q

accidentibus, eaque füflentat: fi veró fümatur

Intellechi

pro fübfiflentia & exiftlentia, denotat fidem

m loqie

facere, ut illa;, quze' nondum exi(tunt & fpe-

Hebr. i

o

rantur , ob certirudinem fidei quafi fübfiften-

tiam accipiant in intelle&tu & menre fidelium ;

rins

quemadmodum infinuat Apoftolus ibid. v. 27.

lum d

JHác fide Moyfes. imvifibilem tanquam videns [u-

Nosg

nuit.

"EAeyyoc autem idem eft ac demon-

jpiot

firatio & convictio, üt ex Ariítorelis infcri-

ernam de

ptione de fophifticis Elenchis, & S. Aug.

C (tent

L. 13. de Trin. C. 1. aliísque patet; quod ideo

yu f

dicitur de fide divina, quia quz fide divinà cre-

fiem ht

dimus, multó magis certiüsque nobis funt per-

Volic eot

fuafà, quàm qu: fenfü, ratione ac demonítra-

1 volure

tione nobis perfuadentur.

Jam veró ex ter-

No

minis liquet ,. fundamentum fíperandarum re-

Aucu-

n

rum, veletiam fperantium , üt legit S.

N

pugnaüm

ftinus, effe diftinétam à fpe & fiducia;

fü

:

bfiflen-

tiam rerum in intelle£tu , demonítrationem ,

& r

convictionem & perfüafionem ad potentiam

i ]

cognofcitivam ejüsque affenfum fpectare. Er-

j D

£0 fides, de qua hic eft fermo, quaque ad

d di

falutem conducit, ad intelle&tum pertinet ; ma-

du

ximé cüm Apoft. mox v. 3. fubjiciat: Zideim-

zelligimus aptata effe feecula verbo Dei.

lt d

tj

Conf. L Plures fünt textus fidei falutaris

mentionem facientes , qui adeó manifeflé eam

T

T

ff

ad intellectüs actum referunt, ut nonnifi in-

l

eptiffim? de fiducia intelligantur. Sufficiant ali-

) U

fgoht

quot ex epift. ad Rom. , ubi C. 4. v. 20. &2r.

JDeo ,

oarm

f

d

"dbrabam. confortatus-eft ]ïf:le Sdam gloriam

[

plenæ

74

Dzr VinTuUTI5US

pleniffime fciens , quia qu

ecunque promifit , potens

piet,

e[t facere.

Item C. 10 v. 1o.

Covde creditur ad

(tüm :

Et

tum d

juflitiam ; ore autem confeffro fit ad [alutem.

infrà: Ergo fides ex auditu, auditus autem per

tur, o

Corf 1[. Fides manifefté

Per(

verbum Chrifi &c.

in Scriprura fiepius diftinguitur à fiducia feu

bltez

Sic enim, üt f. d., diftinctio

Mandi

fpe roborata.

fidem inter & fpem colligitur ex 1. ad Cor. 13.

fY

INunc autem snanet fides , [pes , chavitas , ?via bac.

&yem]

lilor

Sic dum ad Eph. 3. v. 12. dicitur: /z quo babemus

fiduciam , &$ acce[fum in confidentia per fidem &c.,

Torum

r

fpes aut fiducia afferitur fundari in fide , non

autem effe ipfa fides. Reliqua praedicata defcri-

$

T

"

ptioni adjecta alibi vindicabuntur.

Ex his & nuper dictis colligitur , fidem

iti

habitualem effe virtutem theologicam , quee ele-

n

vat & difponit intelle&tum ad firmiffimum,

Tenf

licét non evidentem , affenfüm veritatibus à

d

Íeren

Deo revelaüs prebendum propter authorita-

tem Dei loquentis; cujus definitionis aut de-

porur

fcriptionis termini finguli partim jam explica-

V

ti fünt, partim in difputationibus fcquentibus

p

'

uberrimé exponentur.

hll; 1

T

ARTICULUS III.

hr

i

n dentur t9 exiflant. Firtutes Tbeologice?

fiy

Ota. Alia e(t queeftio: an dentur Virtu-

t&m,

45- N

tes Theologice ? alia hec: an virtutes

Sed

theolopice parvulis infundantur in Baptifmo ?

UR

Poítrema hec quaftio varias epochas habuit;

Wf

pam 1:0, üt ex Cap. Majores de Baptifimo

l q

p

"i

Turorocieis.

75

lts pit

patet, inter Theologos Saculi decimi tertii

edird

(tam enim Innocentius III. quàm IV., quo-

la. 1

rum alterutri à diverlis illud Capitulum tribui-

Af jt

tur, hocSeculo, ille füb initium, hic (üb medium

moiít

Petri Cathedram obtinebant) utrinque proba-

fixca (

bile erat, virtutes in Baptifmo infundi aut non

, ülindi

infundi.

2dó. In. Concil. Viennenfi füb Cle-

d n 1j

mente V. an. 1311. celebrato acceptara fuit ab

N

eodem Pontifice fententia affirmans zazquam pro«

o lt

balilior €9 di&lis San&lovum ac Dotorum Moder-

fim,

sovum . Zbeologie mags conoua €9 concors ; Ut

fidc, t

refertur in Clem. un. de füm. Trin. & fide Cath.

al ii

$. 3.

3/j0 demum eadem affirmativa in Conc.

Tridentino an 1563. finitoabfoluté afferta fuit ,

r, fit

!

üt in probatione thefeos oftendetur.

E con-

,que

trario Theologorum unanimis fuit femper fen-

[(üïïlmumi

tentia dari virtutes theologicas ; nam quamvis

dimi d

de infufione virtutum in Baptifmo parvulisaf-

gt

Íerenda olim dubitatum fuerit, tamen Theolo-

j arà

gorum invenitur nemo, qui eas adultis nega-

verpite

verit; imó cüm contrà fentienrium rariones ad

1uemibus

parvulos dunraxat fpe&taverint, & Innocen-

tius ac Clemens quaftionem ad eos folos re-

flrinxerint, hoc ipfo colligpere datur, nullam

inter 'Theologos di(crepantiam fuiffe de extan-

tia virtutum in adultis..

Nec refert, Magi-

jj

firum fententiarum fuiffe ópinatum, charita-

y Vi

tem non fuiffe virtutem infufam fed Spiritum

| Vif[U[Cs

Sancum. Inprimis enim is fidei ac fpei habi-

ptiro:

tus concefífit effe infufos, ideóque minüs co-

m

herenter de charitate eft locutus: deinde ve-

10 conílat hanc fuifíe folius Magiftri opinio-

apliülï?

nem

n

—

76

Dz ViRTUTIBUS

nem, quam reliqui omnes minimüm üt impro-

flebqu

gd n

babilem & abfürdam impugnabant; preter-

quam quód , üt ex adagio hirundo una ver non

vittüte

facit, fic unius Do&toris authoritas contra alio-

queai

ne f

rum torrentem non reddat opinionem proba-

dntri

bilem.

dj

nfe

M

It

46. Dico, Dari Virtutes 'T'heologicas cer-

tius eít, quàm ut fine remeritate nepari poflit.

teTril

(nite

Prob. L. ex Striptura, quee univertim de virtu-

i

tibus infufis fic loquitur 2. Pet. r. v. 3. & 4.

fetoris

Dorüm

Quomodo omnia tobis divine virtutis [ue , que

ad vitam $ pietatem. donata funt , . . . . per

Quid

quem naxima e9 pvetio[a mobis prornifJa donavit,

puiic

Mi

ut per becefficiamini divine coufortes nature; fpe-

ciatim veró de theologicis r. ad Cor. 13. v. 13.

iotelc

I

Nunc autem imanent fides, [pes, Cbavitas, tvia bac.

Et fingulariter de Charitate ad Rom. 5. v. $. Cha-

f

d

vitas Dei diffufa eft n covdibus moffris per Spiritum

Sen&um. Haec enim licét non incongrue expli-

&dix

cari poffint de actibus, negari ramen nequit;

ton]

ea :que, imó principaliüs effe intelligenda de

(s

virtutibus.

Nam r. propriiffimeé ilis conve-

ha

nit, quàd fint participatio divine virtutis ad

iü

vitam & pietatem donata; cüm fint principia

üm,

intrinfeca & permanentia eorum actuum , qui-

li

bus chriftiané vivitur & pietas maximé exer-

Tnor

cetur.

2. Convenit , quód fint promiffa feu

]

dona maxima & pretiofa, per quze divinee ef-

Dofi

ficimur coníortes naturz.

Licét enim gratia

üiäcaæ

fanctificans, quam T'ridentinum unicam noftrae

fedlf[

juftificationis caufam formalem appellat, fit

l,

hujus divini confortii forma quafi effenrialis;

difpo(

ideo«

NG

'Tuxorocicis.

77

vüt i

ideóque velut natura in ordine füpernaturali;

I prat

ad idem ramen confortium pertinent quoque

1ng WE Jf

virtutes, tanquam partes illam inteprantes , at-

cont d

que ad hoc ordinate, ut qui per gratiam divi-

m p

na factüs eft confors nature;, fiat per virtutes

intrinfecà potens ad operationes divinas con-

os a

ftanter eliciendas; quod ipfumn videtur indica-

re Trid. inf. recitandum,, dum juflificationem

m vl

m devi

definit effe fanctificationem & renovationem in-

l

[

LE

tetioris hominis per füfceptionem gratiae & do-

f

£

l

norum, hoc efl, virtutum; ütinfra oftendetur. 3.

6T

Quód fint dona ftabilia & permanentia , qualia fi-

ift d

gnificare videtur Apoftolus, dumait: zuzc autem

TE (p

manent. Quidenimobftat, quominus «ó manere

intelligatur proprié de manfione phyfica, quà res

'. 13! "v"i;

m

femel exiftens fecundüm füuam entitatem per-

J f Ül

Ífeverat longo tempore, aut petit, quantum

" Spmi'

eft de (e, perfeverare; id quod habitibus, non

actibus convenit.

4. Cüm he virtutes caufam

;gnfe CXP-'

n 6U

non habeant, nifi folum Deum ; üt ex hactenus

dictis colligitrur & fupponitur: magis virtuti-

eliigenda i

j u*

bus convenit illud de charitate pronuntiatum:

diffufa eft im covdibus mofiris per Spiritum . San-

virtits

princi

^

&um , quàm actibus; hi enim non fiunt in no-

um &

bis à folo Deo , fed fimulà nobis phyficé &

m d

inoraliter efficiuntur..

Prob. Il.. Ex . Concilio Jrideutizo , quod;

li

d

poftquam feff. 6. C. 6. dixiffer, adultos ad ju-

ftificationis gratiam in Baptifmo recipiendam

]]m g[a[l&

gl

fc difponere per actus fidei , fpei , dilectionis &

gir;!

alios, mox in Capitis 2. initio declarat; hanc

difpofitionem confequi jaffificationem; quee

ff

nor

n

"

78

Dg ViRTUTIBUS

non fit fola peccatorum remiffio , fed & fan-

nn fi

effentt

&ficatio & renovatio interioris hominis per

ad d

voluntariam füfceptionem gratiee & donorum.

dimus

Hujus porro caufas finalem, efficientem, me-

ritoriam &inftrumentalem ubi explicáffet, pro

feqütz

wndd

formali ftatuit donum creatum, quo per Spi-

df

ritumSanéctum in cordibus diffufo, in nobis re-

g,l

cepto, & nobis inharente jufti fiamus , renó-

vemur Ípiritu mentis noftre, & non modó

O

du

repuremur ; fed vere jufti nominemur & fimus;

fecundüm menfüram, quam Spiritus S. parti-

Qr d)

tur fingulis; prout vult, & (ecundàüm propriam

,

pron

cujuscunque difpofitionem & cooperationem.

bate(

Tum ita fübjungit: Umde im ipfa jufitficatione

Qj

cum vemiffione peccatorum bec omnpia. fnmul infufa

qui d

accijit bomo per 9 Efum Chrifflum, cui inferitur;

tl

fidemn , [pem , €9 cbavitatemn.. Ex his patet 1 fi-

dem,Íípem, & Charitatem, quas afferit Con-

Mxx W

tütbu

cilium in juftificatione infundi, non effe actus;

fed dona ab actibus diftin&ta; quia de actibus

quay

tionem

dixerat eos effe difpofitionem ad juftificationem

& donorum füfceptionem; actus autem nec

Wt no

iT

fuünr difpofitio ad fe ipfos, uti per fe claret;

nec ad alios fimiles aétus ab adultis inipfa jufti-

lUngo

Kb

ficatione elieiendos; quia nullos a&tus interve-

nire neceffarió Concilium exigit prater eos;

Rn

RU

qui juftificationem pracceduntüt difpofitio. Pa«

tet 2dó, eosdem non effe dona tranfeuntia fed

]u q

Tj

iXe

ermanentia aut permanenter inharentia ; tum

quia Can. 28. dicitur: $2 quis dixevit , amifiá

Wl

Ts

per peccatum. gatiá, fimul eg. fidem amitti . aut

mh ii

fidem; que vemanet , uow. e[fé veram fidem; licit

100

'Turorocicis.

79

3

gon fit viva 5 . . . anatbema fit:- tüm quia, fi

effent tranfeuntia, forent vel actus, velauxilià

Oi x

donori

ad actus: rmum dici non poffe , modó often-

dimus: nec 2dum locum habere ex hoc ipfo

cifetum

fequitur; cüm auxilia tranfeuntia requirantur

o $

unicé ad actus, &quidem tunc duntaxat, quan-

in nj

do illi funt exercendi, foleant infundi. Partet

Ti r

3tió , illas proinde effe virtutes feu habitus ope-

non mi

rativos actuum füpernaturalium fidei, fpei, &

ar m

charitatis; fiquidem aliàs dari ratio non poffer,

s $.E

cur dona vel permanentia vel neceffaria fint.

nprpz

Conf. ]. Ex autbovitate Patrum , ad quam

eratut

provocavit Clemens V. f. c., dum fàcro appro-

us

bante Concilio duxit fententiam, tanquam di-

&is Sauorum magis confonzm, effe eligendam,

fimi i

gt

qua& dicit tam parvulis, quàm adultis conferri

in baptifmo informantem gratiam & virtutes.

et m

(iri u

Alii porro eornm, quamvis generaliter de vir-

tutibus infufis aur fpecialiter de moralibus lo-

efesd

d i

quantur, quin difertam Theologicarum men-

tionem faciant ; cenfendi fané non fünt, has ut-

Rcatio

moterm d

pote nobiliffimas vel ignoráffe vel nepáffe 7 alii

apertäTheologicarum meminerunt; é quorum

f dit

nurhero unus hic füfficiat S. Gree. hom. $. fü-

per Ezech. cujus verba C. 11. Dift. 2. de Poenit,

g f

gu d

recitantur: «In fanétorum cordibus juxta quas-

DHUQ- Pg'

dam virtutes Spiritus San&lus femper permanet :

juxta quasdam veró receffürus venit, & ventu-

GUf

yi

rusrecedit, In fide enim, fpe atque charitate;

& in bonis aliis , fine quibus ad celeftem pa-

j, I

jii; !

triam non poteít veniri .. . perfectorum corda

non deferit. In prophetie veró virtute, do-

jm, V

Curinse

[7]

as

Dz VinruTI2US

$o

&rine facubidia, miraculorum exhibitione , ele«

debert

&is fuis aliquando adeft ; aliquando fe fübtrahit,;

quis

Conf. 1J.. Ex autbovitate Theologorum , quorum

tia d

unanimis in materia dogmatica confenfus; qua-

chantg

lem adeffe proximé notavimus, vim habet ar-

fpecut

pumenti moraliter certi; üt hic ex Tr. de actib.

demm.

hum. & de Principiis Theolopie fupponitur.

gn'sm d

Couf. HIf. Ex vatione , que licet variis mediis

üna

proponi foleat, ejus tamen vis hue redit, pare

J

tim quàd homo gratia fan&tificante inftructus

ftiope

fit, in ordine gratiae & ad Deumtanquam finem

inteüig

füum ultimum füpernaturalem fecundüm natü-

teurf

ram perfectus & difpofitus ; quia per eandem

ff

prátiam factus eft natura divinae confors, filiu$

diff

Dei adoptivus & zternee glorie hares : partirm

fem

quód, donec adhuc eft in ftatu viaee; per actus

u

fidei, fpei & charitatis fupernaturales ad eune

ls tnt

dem finem tendere debeat: hinc veró maximé

fv g

credibile fit , homini ejusmodi dari principi

t jn

horum actuum non extrinfeca duntaxat & rmeré

fumm,

transeuntia, fed etiam intrinfeca & permanerie

tikan

tià.

Sicut enim homini corinaturaliter debetie

Qu f

tur talia principia füuarum operationum , quibus

dï(þnüt

tendit in finem fuum naturalem; fic etiam , cum

]

lQ

oratia fanctificans in ordine fupernatürali hae

piliy

beat íe per modum narure ; ratione illius ho«

tim,

mini connaturaliter debentur eadem : principiá

p

operationum , queis ad finem fuum fuüpernatue

E

ralem feratur. His veró conceífis , patet r. eX

C&US i

füprà dictis, quód ejusmodi priricipia neque irt-

übiüm

fint homini à natura, neque ab eo naturalitet

&cquiri poffint ; unde confequirur, ea infundi

E

: debes

Av

Turorocicis.

8t

bittone

debere 3 Deo: pater 2. fimiliter ex alibi di&tis;

- (obrra

quód ea faltem omnia non fint realiter cum gra-

11; Qu

tia fanctificante identificata.

Licet enim hoc de

fenfis q

charitate probabiliter dicatur; de fide tamen &

m hd

Tr.de d

fpe contrarium ex füperioribus conftar.. Unde

demum fequitur virtutes 'T'heologicas tres, etíi

[ippo

etiam charitas eadem diceretur effe cum graria;

Varis (

dari ac exiftere,

C edis

47. Oljic. Virtus definiri confüevit. difpo-

te ii

A.'

ff

VA

fitio perfecti ad optimum; ia ut per «ó opzimum

quam

intellieatur finis virtutis: per «o perfe&z deno-

ndum ii

terur fübje&tum, quod fecundüm naturam di-

er eui

fpotitum eft ad virturis finem. — Sed non datur

xifors i

difpofitio perfe&ti fic expofiti ad oprtimum feu

Te5: P

finem virtutis "Theolopice & füpernaturalis;

h pel' u

ergo. Conf /. Virtutes Theolopice in parvu-

dedd

lis funt otiofae ; in adultis veró nec neceffariae

vt

fünt ad actus Theologicos; cüm Deus naturali-

ter innotefcat hominibus üt finis ultimus- ac

j r

yadt

fuüummum bonum , adeóque affirmari, de(iderae

X pe(mW.

ri & amari poflit: nec ad actus fupernaturales ;

quia hi à peccatore habiribus carente tanquam

g

num;qw

difpofitiones ad juflificationem connaturaliter

eliciuntur.

Conf. II. .Ad hoc, ut aqua in ba-

eim

yirotd d

ptifmo etiam phyficeé, juxta probabilern fenten-

jé 1"!115 V

tiam, producat gratiam , non indiget princi-

m Yi

j

pio permanente intrinfeco ; fed füfficit eam per

j (upe[näü

auxilium extrinfecum elevari: ergo nec intel-

g

le&us nec voluntas indigebunt etiam principio

ld Ueque ,

habituali ad actus füpernaturales eliciendos.:

&. D. M. lta ut per «à perfe£/i intelligatar

gt

m

iubje&tum, quod fecundüm naturam vel effen-

du

tiali-

Dzr ViRnTUTIEUS

$82

ardiae f

tialiter vel-mer& participative acceptam eft dif-

ofitum ad finem virtutis C. ut intelligatur füb-

petnaïurz

Connatur

J

e&um , quod fecundüm naturam effenrialiter

fumptam eft difpo

fitum N. S. Th. 1.2. q. 62.

t petz

a. 1. ad 1. fic ait : Dicendum quód aliqua natura

eft t

fun ss

poreft attvibui. alicui

vei dupliciter.

Uizo 1nodo e[-

homo ex fuis intrinfecis eft

M

entialiter, u v. g.

Ts lu

animal rationale ;

e9 fic bujusimodi vàtutes tbeo-

inature

logice excedunt uaturam, — 4lio modo participati-

lieucpt

và: [icut ligmum ignitum pavticipat naturam igtiif,

TU

€7 fic quadammodo fit homo pavticeps nature divi-

quem f

se: 9 fieifke virtutes comveniunt bomini fecutt-

diun uaturam . participatam.

Itaque homo e

l, r

y. N

ad finem virtutum th

eologicarum difpofitus fee

cundàm naturam participatam; quia fupponi-

M ts

L.I

tur habere gratiam fanctificantem ; cui tanquam

naturz in fuo ordine tum finis füpernaturalis;

qui C.

N Bu

tum media ad eundem finem connaturaliter de-

Go

bentur: non autem fecundum naturam effen-

difpofitio

fipe

tialem pracis, quia in hac nonnifi

mere nepativa ,

íeu capacitas quaedam

patfiva

Cit po

ut illi gratia

&ib

& pura non repugnanria habetur ;

conferatur, & hàc mediante infundantur vir-

W w

Mi

tutes ; per quod differt homo à creaturis non

rationalibus. 44 Cogf. L &. quoad 1m. D. In

T

ofe per fe & ex natura virtu-

QUi d

parvulis fünt oti

*

tum N. per acci

dens & ex defe&tu conditionis

& |

Sicut plures alie facultates

TT

parvulorum, C.

At

etiam à natura parvulis infünt ,

quamvis illis

per accidens in ea atate uti nequeant: fic etiam

EOE

ubi parvulis gratia fanctificans neceffaria ad fa-

g

am ip

n

lutem jnfun iturj; tunc tanquam natur

Ordi-

—

'T itorocicis,

85

ptem d

ordine füpernaturali confequuntur virtutes fü-

Alignrü

pernaturales ür proprietates aut. perfectiones

v effenniz

connaturales ; quód veró his habitibus parvuli

"X

uti per etatem nequeant, per accidens fimiliter

ii i

eít fpectatà naturà virtutum. 27 od. D. Non

Uto m

funt neceffarie ad actus theologicos naturales

ntrinfei

C. füpernaturales & antonomaílicé tales N.

vintutuià

Deus lutnine narure nobis duntaxat innotefcit

j þ[ff!i[i?ä

üt naturze autor ; per fidem autem üt autor gra-

TT v?

tie acgloriz, fimiliter homo ex natura füa prae-

p

cisé ordinatur ad Deum üt finem naturalem ; ut

ln

autem feratur in Deum üt finem füpernatura-

lem, requiruntur virtutes füpernaturales. 742

n hii

dj[pgümsf:

3. Non funt neceffarize fimpliciter & abfolutà

j Áippt

ad actus füpernaturales C. connaturaliter N.

gj tX

vel /ubd. connaturaliter imperfecté & fecundüm

yermatid

quid C. perfecté & omnpimodé connaturaliter

psitet

IN. Poteft quidem peccator habitibus carens di-

ci connaturaliter operari pracisé fpe&ctando actus

m &

jj

füpernaturales, quarenus ad illos habendos fuf-

ficir porentiam . effe elevatam per principium

du

u

actibus proportionatum : omnimodé tamen

aut perfecté connaturaliter non agit fpe-

dantut'

anis

€tando fimul ipfum fübje&tum. — Ad hoc enim

requiritur inprimis, ut fübjeéto infit forma,

qnol

cui velut nature in füo ordine debeantur tam

m i

actus ipfi quàm proxima horum principia: dein-

qiii

de ut ea principia fint talia, qualia connaturalis

, ia

formae hujus exigentia poftulat. Cum ergo pec-

m ,

cator ante juftificationem hàc formà , nempe

I

gratia fan&tificante careat;: eadem veró in juíto

j i

exiftens connaturaliter perat principia intrinfeca

2

Jaülïaïg

84

Ds ViRTUTIPUS

fentat

& permanentia füpernaruralium a&uum , üt

andem

num. pr. in confirmatione ex ratione dictum

eft; fequitur à peccatore non poffe connatu-

wfürpa

bebar

raliter proprie elici actum füpernaturalem ; imó

ftentz

ne à jufto quidem connaturaliter elici, nifi in

vt

quantum operatur dependenter ab habitu infu-

Ío. .44d Conf. II. &. Difp. Nihil habet aqua in

ttprta

m i

fe aut effentialis aur participati , vi cujus exigat

connaturaliter producere gratiam baptifmalem:

hi

Biio

homo veró juftus & vità vivens füpernaturali

habet in f& gratiam fanctificantem, ratione cu-

dren

ff v

jus exigit connaruraliter producere actus fü-

ernaturales ; quee productio connaturalis fine

ante (

virti

principiis intrinfecis & permanentibus fieri ne-

uit.

fürdi

Ed

48. Ijft, Pelagiani gratice habitualis & fuper-

naturalium habituum neceffitatem negárunt, üt

Quedi

tetmn

probabiliter affertum eft in Tr. de Gr. num. 56.,

& videtur maximé coherere cum eorum prin-

tinm

vuls.

cipiis erroneis de viribus liberi arbitrii; nec un-

quam tamen eam ob rem leguntur reprehenfi à

Tdm

Concilis vel Patribus: ergo fignum eft, ne-

ftt (

que agnitam ab his fuiffe eorum exiftentiam.

n gl

Conf. 1. 'Trid. abftinuit in doctrina füa num.46.

Ten

recitata à vocibus virtutum , habituum aut per-

m

manentie: ergo nec ex eo certi aliquid erui-

füni

tur.

Couf. 14 Si valerent argumenta à nobis

Vgl

allata ,. probarent fententiam noftram de vir-

um

tutum infufione in juílificatione effe de fide:

'«ïüuer;

confequens videtur à nobis non admitti ; ergo.

TW

&. JV. Conf. Pelapiani , üt num. cit. often-

tui

fum eft, adeó gratice habitualis & virtutum exi-

Dj

en-

'T uzorocicis.

o£$

dmm, i

flentiam aperté non impugnárunt , ut tnaximé

ne ditm

eandem cum Catholicis loquendi formulam hic

o

ufürpaverint: Patres veró & Concilia non ha-

riem t

bebant, cur ad illam virtutum exiftentiam pro-

ic al

fitendam illos urgerent.

Cum enim contro-

bitin

verfia inter ipfos verfàretur folüm de neceffita-

be qui

te gratize ad opera falutisin communi tum ante

Vjgsengt

tum poft juftificationem ; atque hinc etiam ad

aptiïmaiem:

initium fidei primámque ad fidem converfionem;

Jpemamrä

Patribus necoccafio nec neceffitas fuit expreffiüs

ratone d

afferendiaut urgendi gratice fanctificantis cum in-

0

I

fufis virtutibus extantiam: fiquidem hzc pratia

aturdds

ante converfionem ad fidem non datur, neque

us fant

virtutes etiam fine illa & ante juftificationem in-

funduntur, üt proximé dicetur. 7d Conf. .*

s (Uy»

Ex dictis eod. num. claré patet rem & íenfüm

quaítionis noftre fatis fuiffe à Tridentino de-

erintil

u)

terminatum; cuiaccedit, quód, cüm Triden-

tinum indefinité ac fine diftin&ione inter par-

eomm pïh

rj

vulos & adultos declarat , unicam caufam for-

malem noftre juflificationis , quam anteceden-

eprehmä»'

l; !

ter dixerat effe fanctificationem per füfceptio-

nem gratie & donorum , effe juftitiam inhee-

dftenti

; num

rentem & in hofnine receptam , indéque infert

n af

fidem, fpem & charitatem in juftificatione in-

quid

fundi, quód, inquam, idem argumentum tra-

&averit ; quod Conc. Vienneníe , fa&tà etiam

g i 09

1 de t

virtutum mentione propofüerat. Cur veró ab-

ftinuerit ab his vocibus , rationem forfan dare

11

poterat verbale potiüs quàm reale

iffidium

ii a

"I'Torum circa nonnullas habituum & virtutum

r

proprie talium conditiones, quibus aflertis vel

n &*

nega-

U

à

—

$5

Drs ViRTUTIBUS

ER

negatis cónfequenter afferendum vel negandum

erat fidem, fpem &c. eíle virtures aut. habitus

roprié diétos ; tametfi certum foret , eas effe

D

parvuhs

dona infufa ab actibus diftinéta & permanenter

tuts;

jnbeerentia.

]taque cum prior illa quaftio

r

omnino metaphyfica fit & ad Philofophos fpe-

DT

€&let ; non erat, cur Concil.um eam determi-

pnandam fümeret.

fientin

"d Couf. IT. &. '"Transmifsa

fs u

AMajore à nobis diffimulari migorem.

Com-

fcntg

munior inter 'Theolopgos fententia eft; ante Tri-

dnr,

dentinum non fuiff? communiter receptum in

hibin

Ecclefia üt certum fidei dogma , quód tres ille

Ste

virtures in juílificatione infundantur ; eó quóàd

Qrit

necScriprure nec Patrum authoritas adeó clara

li

fit, ut fine alia Ecclefia declaratione vel defini-

&t T

tione ad certam fidem faciendam per fe (üfficiat:

G

poít Tridentinum veró neque inter T'heologos

T

convenit, effe dogma à Concilio hoc definitum,

i

negantibus id fcilicet Soto; Cano; Medina, Ba-

obice

mez, Vaíquez &c., affirmantibus veró Suarez,

Valentia , Ripalda & Recenrioribus communi-

Qd

(

ter.

Hanc litem üt minüs neceffariam aliis

'

litty

dirimendam relinquere, & certitudinis gradui à

Jj

nobis afferto acquiefcere poffümus : preefertim

pud

lt

cum ea ad praxin parum referat; fiquidem

Q

utrinque oriatur fer? moraliter eadem obligatio

Tnfüy

non contradicendi , adeó , ut qui rem ipfam

fOrur

pertinaciter negaret, vel notam vel füfpicionem

La

faltem non effuügere cenferetur erroris.

dlfpo[i

EU

Quz-

W (

'T nEorocicis.

87

fepttig

QuznEsL,Zz Firtutes Tbeologice iufuudantur

"

T

z

1

fimul ia juflificatione *

aüt hà)

t d

49. NNora. Ex Articulo proximo certum eft,

parvulis infundi in juítificatione omnes tres vir-

IN

li qui

tutes; quod idem etiam conceditur ab omnibus

refpectu juftificationis adultorum, fi quamcun-

fs f

fi

m Oert

que ob caufam habitus fidei vel fpei antea non

fuerit infufus. Quseritur autem, an ficut cha-

Trasi

n

ritas nunquam infunditur nifi in juítificatione ,

fic neque fideiaut fpei habitus extra illaminfun-

tepidi

recout

datur, licet quis per a&us fidei & fpei ad illos

habitus f& di(pofuerit.

In hac quaítione 172

d tl

n dg

Sententia flatuit habitus illos fzepe infundi fine

gratia fanctificante & charitate, nempe ante ju-

$ adeöcïïz'

vel dé

Ítificationem & ftatim poft elicitos actus: ita

Suar. Vaíq. Valent. & alii.

2da 'Tenet eos, li-

(e af

cét non infundantur fine charitate extra facra-

Their

mentum , infundi tamen in baptifmo füfcepto

k (f

cum fide quidem & ípe actuali , fed fimul cum

Uïdim !

4

j

obice ad gratiam; ita Sotus , Arrapgon. & pau-

x Sut

cialii. 324 Negat, unquam infundi habitus fi-

um

dei & fpei, fine pratia fanctificante & charitate:

[iin d

ita communiüs AA., cum quibus

ls gfleï

5o. R. Fides ac fpes nunquam infunduntur

r öfï

extra juftificationem & feorfim à gratia fanctifi-

fiqi

cante & charitate: adeóque virtutes theologicae

n o

infunduntur fimul in. prima juftificatione adul-

m

torum zequéacparvulorum. —Prob. . ex autbo-

vitate. 'Tridentinum, üt f. d. , poft enumeratas

"

ïglfffüneï

difpofitiones, quze ad juftificationem preeparant,

atque inter illas etiam actus fidei & fpei recita-

l

tos, Cap.z7. fübdit: * Hanc Hdifpofnion

em feu

(V

4

præ—.

——

EE

Dz VignTUTIBUS

88

preparationem juftificatio ipfa confequitur;

ptiwis

que non eft fola peccatorum remiílio , fed &

T adi

ct;

fanctificatio & renovatio interioris hominis per

voluntariam fufceptionem gvatie eg domorum: y,

ftenó

per hac autem dona ibidem intelligi habitum

DI l

fidei, fpe1 & charitatis , oftenfüfh.eft. Ergo

dini (

infu(io habirüs fidei v. . non fit ex fola di(pofi-

st

tione fidei actualis; (ex ex eadem difpofitione ;

fs«

D

t

quà fir juítificatio. /demibid. fübjungit: * Hanc

fidem ante baptifmi Sacramentum ex Apoftolo-

fetye

rum traditione Catrechumeni ab Ecclefia petunt,

fntn.

dum petunt fidem, vitam eternam praeftantem:;

temi

Sed Carechumeni non petunt ab Ecclefia fidem

Qià

actualem , quam jam habent: ergo dum petunt

füid

baprifinum perunt fidem habitualem: erpo hec

Wi

noninfunditur, priusquam juftificentur. Conf. I.

j

Ex Conc. Viennenfi, quod füpponens infündi

f

adultis in baprifno gratiam & virtutes, idem

oj

etiam probabiliüs dicit evenire in parvulis. Il.

(j [p

Ex D.'Thoma, qui t. 2.q. 62. a. 4. docet , quód;

!

ha

licet inter actus fidei, fpei & charitatis detur or-

Imí

do prioris & pofterioris ; id tamen non fit in-

iqus

ter habitus ; zam balbitus , inquit ,. zil infun-

,

duatur.

Prob, If. ex vatioue. Bapti(mus habet

uj

per fe virtutem & efficaciam infundendi adultis

n

habitum fidei: fed hanc virtutem non haberet

[ j

per fe , fi fides actualis effet fufficiens difpofi-

tj

Nj

tio ad infufionem habitüs fidei: ergo. 4 e

certaex di&i;, prefertim cum Viennenfe lauda-

i

tum hanc rationem praemirtat: « INos attenden-

W

tes ceneralem efficaciam mortis Chrifti, quie

6t

per baptifinum applicatur pariter omnibus ba-

uj

pti-

'Turorocicis.

89

Yeqiiz

ptizatis,, &c. i. prob.Baptifinus per fe exigit

fo, il

in adulto , ut priüs credat , quàm ad illum ac-

n

cedat; ideóque baptizandus jubetur priüs pro-

d

fiteri fidem juxta preceptum Domini : Docete

ti hd

omnes gentes, baptizantes eos &c..— Item Qui cre-

d. Dy

diderit . baptizatus fuerit ; ubi priüs actualis fi-

(oh p

des exigitur , quàm homo baptizetur : ergo fi

ifpnitos,

fides actualis fufficeret tanquam difpofitio or-

pi; fs

dinaria ad infufionem habitüs; per feloquendo

xAplti

femper infundererur habitus aduitis ante bapti-

lefa t

fmum, & baptifmus per fe non haberet virtu-

veltntt,

tem infundendi adultis habitum fidei.

Conf.

clea z

Quia pro contrario afferendo nullum habetur

folidum fundamentum , quod tamen exigere

n t

: ergohæ:

videtur quaftio quafi a& decidenda.

1. Aec dicas 1. Poftquam Trid. l. c. dixit-

yr. O

nj if

fet, virtutes theologicas homini in juftificatione

s U

infundi, haec fubjicit: /Vam fídes , mifi ad eam ac-

gis ]

cedat [pes eg cbavitas , neque uit pevfeclà cum Chri-

ts Qu

05 Teque corporis ejus vivum membrum efficit.

detur o

Ergo füpponit poffe priüseam haberi , quàm re-

10 f

liquas virtntes. /Vec 2. S. Aug. L. 1. ad Simplic.

mil if

Q.2. poft initium: /z quibusdam, inquit , zan-

yus Di*

1a eff gratia fidei , quanta mon fujficit ad obtinen-

d dl

dum vegnum celorum ficut im catechbumenis , [icut

n hi

1n ipfo Cornelio , autequam Sacramentovum parti-

cipatione incorporavetur. Ecclefie : im quibusdam

; dj

n

veró tanta efh , ut jam Corpori Chrifli e Sanclo

ye hu

Dei templo deputentur. .. D.'Thomas autem 2. 2.

yrendt.

q.6. a. 2. ad 3. ait: Dicezdum , quód ille, qui ac-

cipit fidem à Deo absque chavitate , uon mpliciter

f qUJ";

jbis *

Janatur ab infidelitate &c.

Ergo uterqu

e füp-

5

ponit

pll'

Dzr VinTUTIBUS

90

ponit fidem accipi poffe fine gratia fanctificante

t

& charitate.

ÀVec 3. Habitus fidei confervatur

gim

fine charitate: ergo etiam fic poteft infundi;

ho m

prefertim cum hereticus converfus ad fidem,

hm

licét necdum juftificatus, jam dicatur & fit fim-

[

pliciter fidelis.

n

E. àd 1. [V. Conf. Concilium agit hác fententià

JM [

duntaxat contra Hareticos, qui volebant folam

5

fidem fufficere ad juflificationem ; cüm tamen,;

ts

üt ibidem fübjungitur , /7des /rge operibus mortua

ami

€9 ohijofa fit. Ad hec per 0 accedit non figni-

n

ficari fücceffionem temporis, patet ex pr&ce-

Qu

dentibus, ubi dicitur,. ZAec ommia fimul iufuja

qui

accipit bomo; fidem, [pem &9. chavitatem. . Si quis

hyi

tamen ordo aflerendus ex hoc loco fit , eft fo-

lus ordo nature: ficut enim intellectus prima

p

li Qu

potentia eft, cui accedit voluntas ; aut doctri-

al

na magiflri prima eft, cui adjungitur difcipuli

fid,

attentio, & non econtra: fic fides in ordine fu-

pernaturali eft primum, cui fpes & charitas ac-

Go

hdj

cedunt. |72d 2. D. Corf.. Uterque füpponit fi-

nf

dem actualem accipi poffe fine charitate C. fi-

fril

dem habitualem IN. S. Aug. per graziam fidei

non intellipit fidem ipfám , multó minüs fidem

ity

T

habitualem, feéd auxilium gratize, quod per fi-

T.

dem eámque actualem datur, àt ex praceden-

I

tibus patet : Zzcipit auzem bomo perciperegvatiam,

ex quo iucipit Deo cvedere , vel intevuád vel extevná

Quà

fis]

admoritioue smotus ad fidem. — Sed imterefd , quibus

avticulis temporum vel celebratione Sacramentorum

t

gvatia pleuior €9. evidertior infundatur.. INou enim

Ting

u$ 1012

Y

Catecbumeni uou creduut , aur verà Corzeli:

crede-

E

THEOLocxcrs.

91

nf

credebat Deo , ciin. eleemosynis 9 ovationibus di-

Onfenim

[ infüni

gnum [e prebevet , cui "Augelus smttevetur : fed uul-

Ío iodo ifla operavetur , nmifi antà credidiffets uul-

«f

réftin

lo modo autem credidiffet , vifi vel fecvetis per vifa

mentis aut [pivitüs , vel manifefliovibus pev. feufus

acfenten:

corporis adinonitiomibus vocaretur. — Sed 12 quibus-

dam tanta eft gratia fidei €gc. — Similiter D. Tho-

ebunt l

m t

mas , üt num. pr. oftenfum eít, aperté ftat pro

nobis: nequein obje&to loco contrarium docet;

j r

cüm ibi folàm de fide actuali loquatur, ür ma-

! o

nifeftant hec,verba: Per bunpc moduim datur ali-

ex pree

quando bomimi à Deo, quàd credat; credere fi-

f

quidem actum, non habitum fonat: preterea

n 38

loquitur de fide, per quam homo ceflat à cul-

lit; di

pa actuali infidelitatis, non habituali; nam ver-

dus p*

bis oppofitis hec fubdit: 4qwza noz vemovetur

aut dO&'f

culpa precedentis infidelitatis , fed fanatur [ecundium

y üfr

quidj ut fcilicer cefet à tali peccato. — 4d 3. 3«. IN.

s o

Coz[. Minus enim requiritur ad confervationem

durt

habitüs, quàm ad ejus introductionem. Sic ad

g

confervationem habirüs fidei füfficit carentiain-

( a

l

fidelitatis culpabilis, quae non faus eft ad illius

at

introductionem: fimiliterintenfio habitüs fidei,

jnis

meritorié per charitatis habitualis aétus compa-

20d]

rata, perfeverat etiam retraétatà per peccatum

d

lethale charitate. Ratio horum à priori eft;

quód habitus fidei refpectu gratiz fanctifican-

gt

tis habear fe adinftar proprietatis refpectu na-

j, m

ture: accidit autem frequenter, ut proprietas

d

nunquam primó exiflat fine natura, cujus e

J ul

'proprietas; confervetur tamen etiam abeunte

yuiin

naturd. 424 prol. . Denominationem fidelis

g

prove-

[

—

92

Dzs VinTUTIBUS

eutitt

provenire poffe tum ab a&u tum ab habitu fi-

dei; atque hinc ille diceretur actualiter ; non

frlu(

habitualiter fidelis.

Caterüm ab hujusmodi

hd

denominationibus non poffe defumi efficax ar-

R.

gumentum, fed loquendum efle ex communi

modo rem accipiendi fecundüm materiam füb-

Jig.

flratam, patetinpeccatore, qui per peccatum

atf

injuftitize amittens habitus infuíos temperantiee

t

& caflitatis , nihilominus manens adhuc bene

2.N.

fienm

affectus erga temperantiam & caftitatem, fim-

pliciter etiamnum dicitur caftus & temperans.

TWiorjt

dij:

Quznzs Il. 75 €9 per quid a

ugeantur Firtutes

LUE

T beologice ?

[7] j

$2. ANota, Augmentum virtutum theolo-

mijí

li (

gicarum, prafertim fidei, poteft confiderari

tripliciter: r. circa objectum materiale; & fic

7)

appellari poteft exzezfivum: 2. penes majorem

gna

perfectionem v. g. firmitatem ; & fic poteft di-

&i j

1 d

ci perfeclivum:

3. in ordine ad intenfionem ;

qua juxta communem fententiam fit per addi-

L

tionem gradüs ad gradum; & dicicur zuzezfi-

(

vum. De poftremo precipué queftio eft apud

Vty

Md

Ti

"Theologos: & quidem quoad rmam partem

NUl

conveniunt facilb omnes; non idem quoad

L

2dam , ubi inquiritur: quomodo aut per quos

&t

&&tus intendantur virtutes infuüfe prefertim

de

theologicee ?

Ápm

$3. R. /. Virtutes theolopicas augeri &in-

üef

tendi ; certum eft ex fide.

Probatiout$ locó au-

D

diatur Tridentinum Seff. 6. C. 1o. ita differens :

Sic ergo jufiificarà & amici Dei ac domeflici fa&i ,

g

[4 4

Em

Tutrorocicis.

93

ab

euttes de virtute ip virtutemn venovantur , ? Alpo-

litet, t

flolus ( 2. ad Cor. 4. v. 16. ) izquit , de die in diem ;

hujtayt

boc efh , mortificando smembra cartis fue, &g. (ad

T

Rom. 6. v. 19.) exbibendo ea arma juflitie in

: COT

Jau&ificationem , per. ob[ervationem mandatorum

enam (à

Deit? Ecclefue, n ipfa qu[litia pev Chrifligratiam

t at

accepta, coopevamte fide bomis opevibus cvefcumt ,

:mpmm

atque magis juflificantur , ficut feviptum eff ( Apoc.

d h

22. V. 11.) Qui juflus efh, quflificetur adbuc. . Et

atem 4f

iterum (Kccli 18. v. 22.) JVe verearis usque ad

[empem

mortem jufbficari. Ez vur[us ( Jac. 2. v. 24.) Fi-

eH: quomiam ex operibus juflficatur. bomo , €9

r n

non ex fide tantüm. — Hoc veró juffitie incramen-

zum petit San&la Ecclefia , cum orat : Da nobis Do-

Im rhecïq

mine fidei, [pei, €g cbaritatis augmentum. . ]Ytem

onfidert

ibid. Can. 24. ita definiens: Sz quis dixerit , ju-

a]e; &IL

Jüitiam acceptam mon con[ervavi , neque etiam au-

j magüï Er

geri coram Deo per. bona opera; [ed opeva ipfafvu-

&us. folummodo & figna. e[fe Suflificationis adeptee ;

C potel Ü

giont

zon autem ipfüs augendee cau[ams anatbema frt.

T0

$4- INecdicas 1. Virtutes per fe infufze fünt

g t

potentie; potentie veró non videntur pofíe

intendi: ergo. Vec 2. Virtutes ille. non re-

mittuntur: ergo nec intenduntur. Nam & ad

] Pämq

n qu

1. AÁxioma muroris valere de potentiis phyficis

ac naturalibus, que eommuniüs fünt indiftin-

er u

€te à fübftantiis; non veró obtinere locum in

Pfærä[(im

füpernaturalibus , que ficur &ipfà natura in or-

er Ut

dine füpernarurali , nempe gratia fan&tificans, ad

genus accidentispertinent. Jam veró fi fanctitas

Joco 4

Wens

ufcipiat incrementum, & dari etiam poffit ma-

jor naturee divinz participatio; confequens eft,

iif

[

l

94

Dzr VinTUTIBUS

& gratiam fan&tificantem & virtutes infufas,

morom.

divine participatio

vd rem

quibus fanctiras & naturce

continetur, intendi poffe.

"d 2. À. Quam-

j mix

vütiod

vis remiffio virtutum per fe infufarum abfolu-

t5 loquendo non repugnet; in hac tamen pro-

55, |

videntia ejusdem cauía affignari nequir: per

augemrl

Cians

peccarum mortale enim virtutes illee non remit-

tuntur fed amittuntur; per veniale autem , ficut

o

non remittitur gratia fanétificans, utpote cui non

Téponi

eft oppofitum; fic neque virtutes. . E contrario

j n

fitem !

caufa non quidem phyfica fed moraliter meri-

toria ram infufionis quàm intenfionis & gratiee

r on

& virtutum haberur ex Tridenuno in actibus

tendir

Íalutaribus; üt mox dicetur.

V

:55. & II. Virtutes theologicee augentur illis

at

virts

actibus, quibus augetur gratía (anétificans. ProP.

Ex Tridenr. C. 1o. num. pr. recitato patet;

r

idem effe incrementum virtutum theologica-

ts h

rum, quod eft incrementum juftitie: ergo &

hibit

utrumque per eosdem actus fieri fequitur.

rtyr

Corf. 4. Quando infunditur gratia fanctificans;

4

etiam infunduntur virtutes; üt conftat ex arti-

hlits

(ltä, fe

culo pracedente: ergo pariter quando illa au-

getur, hz etiam intenduntur; quia ficut gratia

tinl

v. g. intenfà üt 2. exigit virtutes üt 2. Sic &

&l

gratia üt 4. exigit virtutes üt 4. ; quibus inte-

Vity

gretur; quandoquidem quó perfectior eft na-

ln

turà, eó perfectiores etiam fint proprietates;

V, d

quz illam confequuntur.

Conf. I7. ExS. 'Tho-

TA

ma, qui eandem rationem infinuat p. 3. q. 89.

d

a. 2. in Corp. ; ubi cüm preemififfer, pratiam

r

lethali peccato amiffam interdum fecundüm

Q

1no-

2

Turorocicis.

95

ts if

motutn liberiarbitrii in peenitentia intenfiorem

partipa

vel remiffiorem recuperari in magna , interdum

& Qu

in minore intenfione ; fübjungit : E* eadem i

um d

vatio de virtutibus, que ex gvatia confequuntuv.

tinen p

56. INec dicas 1. Per actus fidei in peccatore

tegit: p

P ROTt

augetur habitus fidei; quin augeatur gratia fàn-

&ificans.

ANec 2. Per actum meritorium

at

v. g. religionis majus augmentum fit virtutis

'potecuim

religionis, quàm aliarum.

ANec 3ti0. Homo

Eu

juítus non redditur per quemlibet actum falu-

nliez t

tarem mapts fidelis.

Erpo nec per folos nec

js d

per omnes actus, quibus pratia augetur, in-

) jn i

tenduntur virtutes per fe infufae. Nam x a r.

AN. 4fJ. A&tus enim fupernaturales:etiam fidei

pentri

ficut in peccatore non praftant, ut infundatur

at P

virtus fupernaturalis fidei, fic neque ejusdem

quro pf

prebent incrementum: facilitas ex frequenta-

dl

tis hujusmodi actibus in peccatore nata nec ab

p

habitu füpernaturali intenío, nec à recénsinfufo

"d », N.

T

oritur, ütr num. 27. dictum eft.

jl

74 Quia virtutum actus non augent proprios

furer t

habitus caufàlitate efficienti aut difpofitione phy-

T jhd

ficà, fed morali ac meritorià, quà augent gra-

fci f

tiam fanclificantem: poftrema autem caufalitas

DEU

equalem habet proportionem cum omnibus

jbus if*

virtutibus; quia hanc habent cum virtutibus me-

jord

diante gratià fan&tificante, quam a&tus mere-

0

j

yretit

tur ; & illeneceffitate eequalifequuntur. — 243.

E. AN. vel D. , Nonredditur magis fidelis ha-

3 T

,*

'

fj

bitualiter IN. actualiter C. . Sicut homo per ba-

al

püfmum poteft conflitui fimpliciter fidelis,

,Df

n

quamvis fidei actus non precefferit: fic & po-

n

te

96

Dr ViRTUTIBUS

Ts am

teft fieri magis fidelis, quin actualem

-fidem eli-

rteil

clat.

dum ]j

Quanzs IIl z. quibuspam.|fubje£is son. ma-

ii

ueant Furtutes. Theologicee $

prm

(1UAL t

s7. Note. Virtutes theologicae dupliciter

t I

poffunt definere etiam in fübjeétis, quibus an-

tea inerant: 17mà ex oppofitione peccati, deftru-

im V

&ionem virtutis vel expulfionem exigentis: 240

quix

&f

ex ceffatione objecti materialis aut' forrnalis;

vel alterius cujuscunque conditionis requifitee

dig

Cinm

defectu. Ratione rmi modi queri ulteriüsfo-

let: quomodo virtures theolegice fint oppofi-

$u

ftifin

ta vitio vel actui peccaminofo; fed quia deop-

pofitione vitii cum virtute fuüpernarurali dictum

[77] /

baber, [

jam eft in Tr. de Peccatis n. 31. , & omnes ex

dicendis fateri debeant faltem moraliter deme-

jmn

u

ritoriam oppofitionem dari inrer virtütes &

actus malos, facilé permittere aliis, quibus va-

I k

W Q

cat, poflümus, ut etiam oppofitionem phyfi-

cam evincant.

DUENIT

Q x

5$8. &. Z. Charitas amittitur per quodvis

peccatum mortale: fides veró & fpes non per

Qu

mqu

defm

quodcunque, fed per mortale directé contra-

rium.

Prob. m. pars. 'Tridentinum Seff. 6.

ürro:

C. 15. 7Affevendum , inquit , eff , 202 mod? imfide-

a

litate, per quam 9 ipfa fides amittituv; fed etiam

[tu

quocumnque alio snortal peccatoy quamuis tion amit-

Katiof

zatur fides, acceptam ju[lificatients grutiam. amitti.

[p;

Sed five charitras cum multis dicatur effe eadem

mmäd«

cum pratia fanctificante, five dicatur juxta plu-

| ïpm,

&es ab ea effe diftincta, juxta omnes tamen cha-

ij

:

ritas

'Turorociceis,

9?

mfden:

ritas amifSà grarià dmitritur; ficut heec finpula.

riter à Tridentino dicitur infundi cum gratia

dum ibid. Cap. 7. ait: 74 taren in bac i

!

d t

fHificatione fit, dum . San&liffime . Paffonis merito

T

per Spiritum. Sau&um charitas Dei aiffunditur in

z d

cordibus eorum , qui juftficantur , atque ipfis inbe-

, qibst

vé. Ergo. Prob.od.t9 3tia pavs de Pide ex eo-

cer d

dem Cap. 15. recitato ; ex quo.clarum eft ali-

quod peccatum dari ,. quo non amittatur fides;

ïigean's: :

j fort

& fidem infidelitate amitti. .. Accedit pro parte

2da ejusdem. Concilii eàdem feffione fancitus

is r

i ulterit

Canon 28. hujus tenoris: $; quis dixerit, amifid

pev peccatum . gratid fimul eg. fidem [émpev amitti ,

fint of

qui $t

aut fidem , que vemanet-uon e[f£ veram fidem , li-

càt mon [it vivas aut eum, qui fidem fiue charitate

ol d

x omre

babet , uon effe Chriflianums anatbema /fit. Quod

Spem attinet, idem ftatuunt communiter Aüto-

r

- vt

res ex paritate rationis; qui confenfüs hic, ubi

res potiffimüm decidenda eft ex autoritate,

| qulbüyï

1em pi

per quam nobis innotefcir voluntas Dei , opti-

mi argumenti [ocó füfficere poteft, quód ípes

etiam non deftruatur, nifi vel deftructà fide,

i qUUhv'

2j []OHF

cui tanquam fundamento innititur , vel admifsà

t o

"n

defperatione, quz fpei immediaté eft contraria,

"

m SC

Porro ratio congruentie pro 2da parte eft;. quia

If

fides ac fpes fünt initium & radix converfionis,

7

y?/

)

per quas nempe fit motus preparationis ad jufti-

ficationem, de qua preeparatione Trid. ibid. C. 6.

d

j n

agit: pro 3tia autem parte eft fpecialis oppofi-

tio infidelitatis & defperationis contra fidem ac

fe al

pem, qua proinde etiam hominem reddit illis

jv

habitibus füpernaturalibus fpecialiter indignum.

m

ï:

n

*

$9.«

d

98

Dz VigTUTIPUS

$9. Re. Z7. In beatis remanet eharitas ; ceffat au-

if ec

temfides,ac fpes. Prvob. rm. pars. Quia in codlo

&5 QO

sequé ac multó magis charitas poteft elicere fuos

Crii

aétus, & r.ad Cor. r3. v. 8. dicitur : Charitas

(iti f |

gunguam excidit ; in quem locum S. Hier. ait:

qu

* ád ejt , ipfa [ola perinanet in futuro; . S. Chryfoft.

r

autem hom. 34.in C.cit. docet, Apoftolum ex-

Tij

tollere chariratem fupra fidem ,. eó quód ipfa

d dhi

femper duret ; imó poft mortem in füturo cre-

hii

fcat: in quo confonantes habet S. Aug. Anfel. &

Vr

-alios; quamvis fint AA. , qui volunt charitatem

b

in callo.effe habirum fpecie diftin&tum à chari-

b

tate in via: de qua tamen opinione hic certé non

f vj

vacat difputare. Prob. 24d.pars. Quia ibid. v.$.

at

dicitur : Ex parze egim cognuo[cimus & ex parte

li

propbetamus : cum autem venerit , quod perfectum

Thrad

efl ; evacualitur j quod ex parté ef? , h. e. cum ve-

(

nerit vifio intuitiva diving effentiee in patria;

'quoqm

ceflabit cognitio imperfe&ta fidei ; üt explicant

tetrin

PP. & Inrerpretes.

Cui accedit v. 12., ubi di-

citur: JVunc coguofco ex pavté , tunc autem cogno-

[/] p»;

lr |

fcom ficut 89 cognitus f ; ubi claram cognitio-

um

nem obícure, & fic lumen

2

olorice habitui fidei

ts

fucceffüram effe , indieatur.

Ratio ulterior eft;

fusu 3

quia obfcuritas fidei non ftat eura intuitiva evi-

If

dentia tumm objecti marerialis tum formalis; un-

Vi X

de & 3. Pet. 1. v. 19: dictum eft de fide: ZLucerna

&mm

Tucens i cáligimo[o loco; doriéc dies eluce[cat,cs Luci-

faj

j

fe oriatuv.

Prob. 3t/pars. Quia dum S. Pau-

lusl c. v. 12. addit : JVuge aufem mangent. fides

b

C

T

— pes €9' charvitas , per particulàm auzem videtur

i

nent

jnnuere diverfitatein ftatüs viee, in qua ma

trià

Es

99

vedite

tria hæc, :ä';&a*tu; patriae; in

ua manet fola cliari-

Oi

tas juxta preecedentem ver

elcereli

. octavum. UndeS.

« Qni

Chryf. füp. laudatus:: Zides

B

&? [per, inquit, vve-

ditis [peratíque vebus adveri

entibus ceffant. — At-

s Hier.d

que hoc quidem communiüs quoad' a&tüm fpei

rj

primarium conceditür à plerisque juxia illud ad

yfiome

R

Rom. g. V. 24. Quod vider guis , quid [perat ? Quo-

) qiii

ad a&tus

V

veró fecundarios ac ipfüm preecipu&

füyod

habitum fpci difcrepaüt interfe "'heolopi, adeà

]

p A

ut affertio d

:

chant

Jeat.

lus nontifi t probibts iéigi d-

um à Ü

.. 60. &. III In animabus- pnrgantlbusma-

jc crt

nent virtutes' theolopicie omries : in darinatie

ja i

autem nulla.

,Una pars Quoad cbavitatem non

fuj

habet adver

i

:

arium : .quo0d fidem habet unum

! þüf?ä

Hurtadum dubirantem ; fed quià anime r ür-

g um

gantes riecdum plené fünt in termino, ad cas

4

m

quoque pettinet illud 2. ad Rom. 5. v;7. de p

[3

;O

j eïpïlC;

regrinantibus dictum: Per fidem ambulamus , 2

.2', ü l('.

2107 per JDeciemn : ac preeterea cüm nondum ha-

pum at

beant vifionem beatificam, heque eriám de

l cogmüü

omnibus objectis , nequidem evidentiam in.at-

dimidt

J

teftante , neque eorum ftatüs , utpote ;peeno-

Jteriors

fus, excludar obfcuritatem ; nihil prorfus ööüap?

g d

ne retineant fidei habirum füpernaturalem , in

uoad

myls;

via acceptum.

Jpeni fimiliter Confentit

« [f

1 &

er-

«ommunis cum S. Thoma ; & ipía fatio p

j

fuadet; cüm poffinrt Deum, quem , necc

üni

j5

poflident; fperare poffidendum. — In eo autem

n f

a&u, quamvis adjurigatur certitudo , niliil de-

jj Vi d

am; cuir arduitas fpei

fi eygt?r ad fpem perfect

2

non

T

pi

-

w $60

Dz VinrurIBUS Turorocieis.

non ftet in incertitudine, fed in eo, quód res vi-

zibus noftris folis obtineri nequeat, u alibi dice-

ra quzítionem,

tur. oda pars de cbaritate eft ext

& fequitur exnum, 58. — De fide prob.. Quia da-

donum hoc fü-

mrati inprimis indigni funt, ut

is im

ernaturale retineant: deinde quia in €

:

pof-

1

h

bilis eft actus fidei fupernaturalis; tum quia

perpetuó priva

ntur auxilio fupematumli ex

(

, quo ad fidem excitentur:

8

parte intellectüs

]

tum quia carent pià

affectione ex parte volun-

(

tatis ad actum fidei requifità.

Unde Aur. L.de

für

divin. nomin. C. 4. /7 quo , inquit , onalos fiei

hUI

demones dicimus , "üifi in vacatione , h. e. evacua-

quea

tione feu priv

atione , divinorum bouorutm, babitás

tii

EtS. Aug. L. 9. de Civ. C. 2 1. fcri-

*

fionem

£7 operationis.

bit, deemones non cognoviffe Deum per lumen,

W ]

quod ill

uminat fideles , fed per alia divinee vir-

g

tutis effe

&a & figna &c. . Idem conftat de Jpe

tefon

quià damnari nec fidem nec ullam illuftratio-

fenf

nem füperpaturalem ex dictis obtinent, ac pre-

tereà certi funt , fe in erernum nihil operatu-

ros boni, nec Deo fruituros: unde ficut deípe-

.

P

x

atio fequitur fic certó atnittitur habitus

fpei.

^ 'Solét hic à multis fubnecti tractatio de vir-

61.*N

tutibus moralibus; fed cum de earum füperna-

ruralium exiflentia, augmento aut jactura con-

eim ;

veniens,pracedentibus noftris refponfionibus

fuum

aífertio ex iisdem fündamentis etiam dari con-

Quida

&f

füeverit; praeterea veró nec locus nec neceffi-

tas uberiorem explicationem patiatur vel ex

o

A

igag :

[l D

quic;at hic jeciffe fundamenta.

l

Qs

DI$-

es

Dr Fibr.

103

yd s

DISPUTATIO Il

x db s

yualiona

De Obje&o Fidei.

J. Quad

nm hocQ

CAPUT I

inesim.

; umng

De Objetto Maieriali Fidei im genere.

nitu d

Idei naturam declaraturi ordimur ab obje-

exttlt

&o , quod duplex eft, aliud mareriale , feu

urte

circa quod verfatur fides ; aliud formale ;

e Au

feu propter quod illud attingit, Quamvis ve-

, li

ró poftremum fidem fpecificet , tamen quia;

E

quz communiora fünt , ordine doctrine fpe-

yu d

at

cialia preecedunt , e aliorum quoque uíu cogni-

tionem objecti materialis praemittimus ; atque

t lu

ut faciliori etiam methodo omnia percipiantur;

T

generatiin duntaxat in preefenti capite hanc mae

a n

teriam perfequemur , ad fingularia deinde de-

» il

Ícenfüri,

) kj

jl op

ARTICULUS I.

ficate

Quodiam in genere. fit objetlum materiale fidei ?

)imsfpel.u

61.NTO:a. Qui in obje&um fidei principale

310

atque attributionis etiam hic pro more

n

olim recepto indagant , inter fübjectum diftin-

u d

guunt & objectum materiale; ac fübje&um

,onüonibw

quidem vocant rem quamlibet five in fe fimpli-

ia

gt

cem five complexam, de quatanquam fubjecto

«

propofitionis aliquid creditur :

objectum au-

fam five

tem materiale dicunt propo

fitionem ip

objectivam five formalem , cui a

fTenfus aut fi-

esS

3

pi

tos

Dg FipE:

des proebetur. Nobis , cüm non vacet difpu-

$

*

bis, d

tare, an G füb q

ua rati

one Deus fit principale

m

fübje&tum fidei ,. hec.faltem advertifle füfficiat.

ormoca

Similiter nec placet tricari , an queecunque ve-

toritde

ritas necdum revelata, íed revelabilis tamen,;

m

debear dici obje&tum ad habitum fidei jam per-

D«

vertte

tinens & proximum; cum ea lis, qu& videtur

de nomine, forfan terminari queat, dicendo il-

lorsa

lud effe quidem obje&um proximum conditio-

m ]

naté, fi nempe actu reveletur, necdum autem

]sf

abfoluté. Queflio itaque principalis hic agita-

Tequit

tur cum HH., qui triplicem fidem diftinguunt,

fde d

[d:

hiftoricam nempe , miraculorum , & promif-

fionum, & poftremam fübdividunt in genera-

e u

lem & fpecialem; quarum priores duas nec uti-

f

les nec ad falutem & juftificationem neceffarias

jius

:(3

afferunt.

Porro //dei biflorice pro objecto tri-

Qu

buunt tum res omnes olim geftas ; tum com-

f

minationes divinas, tum peenas peccantibus in-

m

flictas , qua in Scriptura perhibentur: //dei tmi-

T

vaculorum omnipotentiam Divinam , quee omnia

ilo

poffit etiam naturam omnem creatam exceden-

t (

tia: Jide pvomiffoumum — geueralis promiffam

p

omnibus in Chriítum credentibus falutem: /je-

Áyi

cialis mifericordiam Dei, feu remiffionem pecca-

&l

torum & juftificationem, quam quilibet in indi-

d

viduo fibi per juftitiam Chrifti imputatam con-

n

fidat, fóque juftum &.pradeftinatum pro cer-

rj

tiflimo. habeat.

Ita Calv. L. 3. Inft. C.2.

A.

62.. Dico J. Obje&tum materiale fidei theo-

fs

logicee eft omnis ac fola veritas à Deo revelata;

J

ioni-

five ea fit divina feu de Deo , ejus perfect

On;

bus;

Dz Finn.

105

het d

bus , aut decretis liberis , five creata.

Prob.

L pri

ille r

1m. p. Objectum materiale fidei theologicee eft

omne ac folüm id, quod propter folius Dei au-

X

toritatem creditur ; cüm hanc folam ex diétis

bili t

num..44. fidem theologicam vocemus ; qua

d gmy

Deo dicenti exhibetur; fed omnem & folam

qeriit

veritatem à Deo revelatam propter ipfius reve-

[

lantisautoritatem credimus;üt ex terminisliquetz

m od

erpo. Dixi: veriza$ ; tum quia, üt infrà dicetur

xdum s

Deus falíüm aut mendacium dicere ac revelare

s D

nequit: tum quia mendacium quidem fubjectum

difingt

fidei effe poreft, minimé vero propofitio falía

&prow

aut mendax ür ralis credi fide divinà, Pavs 2da

d p

ex jam dicendis clariüs patebir,

p5 nct

63, Dico 1J. Objectum materiale fidei ad

od

juftificationem & fàlutem requifite eft quod-

cunque à Deo revelatum etiam ad fidem hifto-

[

,nm d

ricam & miraculorum pertinens, —Prob. 1m. p.

n

Omne id eft objectum fidei requifitee , quod

r fit

nepari falvà fide non poteft ; fed quodcunque

J orti

à Deo revelatum eft falvà fide negari non po-

T

teft: ergo. Conf. Marc. 16. v. 16. fine exce-

romii

prione dicitur: Qui cvediderit, falvus evit; &

Juen: j

Apoftolus nihil inter fidemac fidem diftinguens

p

ad Hebr. C. 11.v. 6. Sie fide, inquit, 2mpoffiile

xtinit

eft placeve Deos ac ad Ephef. 4. v. s. Uzus Deus,

una fides , umun baptifma ; quam unam fidem

um d

Cyrill. Catech. 5. & 9. Chryf. hom. 29. in z. ad

4

Cor. 12. ob univerfalitatem ad omnia revelata

fe porrigentem vocant Cazbolicam. . Ergo ob-

1

i' te

g

je&tum materiale fidei ad falutem requifitae fünt

omnia à Deo revelata. Prob. 2d.p. Ad fidem

od

lit9e

Jj

G 4

$64

Dr Fipr.

]

hiftoricam pertinent tum myfteria quafi fpecu-

i r eot

t uben

lativa, quale eft de Deo exiftente & remunera-

tore, tum practica feu actu implera , uti Incar-

Tr. &t

natio , paflio Chrifti & fimilia; fed horum fi-

IT

m o

des etiam neceffaria eft ad falutem , üàt patebit

lao

ex dicendis feq. Cap. Ergo

Prob. 37. p. llla

fides eít utilis ad falutem ab Adulto obtinen-

W i

dam , de qua Marc. l.c. dicitur : Qti credide-

ib db

vit falous evit: qui wom credidevit: condemna-

s.

bitur : fed hec ipfa eft ea fides, de qua Domi-

e & d

nus continuó fübdit: /igga eutem eos, qui cve-

limfid

didevint bec fequentur &c., & quam HH. vo-

furt Q

ibu:

cant fidem miraculorum : ergo.

Couf. Fides

theologica & ad falutem requifita ex ep.ad Hebr.

«00 n

C. 11. v. 1. eft fperandavum [ubflantia verum : er-

Tk f

£0 eadem fides, quee debet omnibus effe com-

n q

Das:

munis, etiam fe extendit ad omnipotentiam Di-

vinam mirabilia operaturam, fi expedit; unde

hd

ibidem fübjungit Apoftolus: San& per fidem vi-

veh

L2 71772

na, extinxerumt impetum ignis €9c.

Tà q

64

b

ico /1J. Objectum materiale fidei theo-

hii

logicee, ad falutem requifitae, non eft fpecialis

g t

erga particularem hominem mifericordia divi-

N

na, condomnans illi peccata.

Prob. Nemo in

r

ii

individuo poteft certitudine fidei theolopicce

credere fe effe juftum & falvandum, nifi in in-

Veli

dividuo habcat revelationem divinam, fibi in

Íqu

individuo & abfolut? applicari & convenirere-

qii.

ditionatis factam.

velationem de promiffionibus generalibus con-

tf

Sed fidelium etiam nemo

t

habet ejusmodi. revelationem abfolutam ac in

din

ile-

*

individuo, fgltem ordiyxal'i& & fingulari priv

gia

E

Dz Fipr.

10$

qui f

pio excepto; quod HH. probare non poffunt ;

x femna

ür uberiüs oftenditur tum de juftificatione, iu

Bll

Tr. de Gr. tum de fpiritu privato hic: ergofi-

q horuni

des illa fpecialis nequidem eft theologica: ergo

j i p

nec objectum materiale fidei theologicee ad fa-

dl

lutem neceffariz poteft effe illa mifericordia di-

]to obine

vina.

Sed de hoc objectionibüsque contra

idem uberiüs v. l. c.

(

: m

65. Oljic. contra 1m. 1. Poteft Deus habe-

re & alicui revelare hoc deeretum : nolo ad ul-

us

&j f05

lum fidei aétum cum quacunque rationali crea-

tura concurrere. Sed hoc caíü daretur aliquid

m Ht

(gi f

à Deo revelatum, & ramen non effet credibile:

p i

ergo non omne revelatum eft objectum mate-

p mmt

riale fidei: 2. Solus Deus eft fübjectum fidei,

y efeat

tum quia in omni a&u fidei divine creditur

reniam ]

Deus: tum quia non poteít aliquid credi, nifi

habeat ordinem ad Deum.

3. Non omniare-

yiit, U

ipri

velata fünt eequé vera; quia divina fünt verio-

rà creatis: ergo mec omnia fünt eequé credi-

T 8)[,

jf

bilia; ac proinde faltem non omnia fpectant

ad objectum directum fidei, nec fünt imme-

digsi

corda d

diaté credenda,

ld ym. 9. 1. Datá poffibilitate hujus decreti,

. Nenti

odl

illud vel abfoluté revelari non poreft, vel, fi re-

velari poterit ; non poteft ab aliquo credi con-

)

nf

If

lii

fequenter, & hác factà hypothefi: Aario eft;

quia Deus fic decernens vel negat füum . con-

r

dibos

curfümad quafcunque veritates revelatas ab illo

decreto diflinétas, vel rantàm negat ad creden-

j 0

u £?

dam hujus decreti exiftentiam ? fi rmum; &

Deus illud xevelare & homo credere poterit;

f PFIVLIS

P

quia

)

106

Dzr FipE

quia cum tali decreto poteft ftare voluntas Dei

fint at

concurrendi ad actum fidei de illo, licét ex ad-

credibi

verfo capite alia credi nequeant : fi 2dum ; idem

moniy

m Í

quidem decretum credi non poteft ex negato

concuríü ad. ejusdem fidem; fed nec Deus id

ennm

nond

revelare. poteft in ordine ad affenfum fidei,

Titi o

quamvis poflit revelare in ordine ad fimplicem

apprehentionem vel aliam notitjam; qua reve-

Q] t

latio an fit propri$ vel improprié tantürm talis

dine:

dicenda, quaftio videtur de nomine.

E. 2

Tetm

Gone

Avanfm. cafu ?. [ubf. D. Conf. Ergo fa&tà fup-

pofitione ejusmodi aut alià exoticà non omne

10 Ui

o

revelatum eft obje&tum C. eà omifsà & fecun-

düm ordinariam prafentémque providentiam

Bs

i

N. d 2d. N. Aff. ,Ad prob. 1. D. In. omni

actu creditur Deus üt objectum formale C. üt

f

h

objectum materiale diftin&dtum à formali N.

"Ad Prob. d. D. Nifi habeat ordinem intrinfe-

Qs

cum & antecedenter actualem ad Deum N. ex-

füm

trinfecum & aptitudinalem T. De facto qui-

Tij

frii

l

dem plurima revelata per fe ordinantur ad fi-

nem füpernaturalem; aut illis proximé fübor-

Tater

ii

dinantur ad finem füpernaturalem, vel faltem

à Deo ordinari poffunt ad faciliorem Dei cog-

Ti

nitionem : nihil tamen impedit ex parte actüs

Q

fidei, cur etiam non ordinabile, fi à Deo reve-

di

latum (it, actu theolo

ico credatur.

Praterea

u

in his Deus tantàüm e

i

objectum mareriale in-

Que

dire&tum, remetum, & refpeclivé ad fidei

:

actum fe impertinenter habens. 44 3. D. A.

h

Non funt aqué vera in fe feu neceffaria in ef-

T

endo, aur prout per principia intrinfeca pof-

f

K

unt

Dz Fipz.

107

olunts]

fünt attingi C. non fünt &qué vera in ratio

ne

licteri

credibiliratis, & prout cognofcuntur per tefti-

dum; i

monium divinum N. . Ad hec objectum dire-

Lernr

€&tum fidei dicitur,. quód à revelante directé

yec Dasi

enuntiatur, & à credente per f& creditur: cui

nfüm f

non obftat, quod à loquente vel credente cog-

] m

nitio objecti ad aliud ordinetur. |Porro ficut

; qu W

omne revelatum immediaté fübílat autorirati

tantim

divine; ita & immediaré creditur: ordo enim

uns. d

rerum inter fe non variatordinem feu conjun-

o f

&ionem immediatam revelationis cum revela-

| non

to: unde & revelatum creditur prafícindendo

i &

ab ordine rerum, & ab ignorante hunc ordi-

'ovidat

nem.

) hu

66. Objic.'comt. 2d. Virma fiducia aliquid

mie G.

füpra vires obtinendi eft fides miraculorum:

od

fed hec fiducia non oritur ab eo habitu, à quo

ym nrtü

procedit fides dogmatica, feu fides theologica

m

tum myfteriorum, tum. promiffionum, tum

minarum, tum geftorum: ergo nec fides mi-

fb d

mrür &i

raculorum eft idem aut haber idem objectum

materiale... Cozf. . Fides theologica eft com-

i d

ii

munis & requiritur in omnibus: fed fides mi-

raculorum nec eft. communis nec requititur in

; i

xre

Oomnibus : ergo.

Conf. IJ. Fides theologica

debet effe in no(tra poteftate, & incredulitas ei

Dort

pretos

oppofira facit hominem infidelem , habitüm-

que fidei expellit: neutrum autem convenit fi-

g

ä ad Hdel

dei miraculorum; tum quia patrare miracula

non eft in cujuslibet poteftate: tum quia fiquis

ISL D,/i'

non crederet in his velillis cireumftantiis non

fäm ifl Ckr'

fore patrandum miraculum, non peccaret con-

f p

tra

f

Dr Fiptr.

108

tra fidem; cüm nemo dixerit, Petrum: ubi

f &Í

fidei )

füper aquas ambulans timuit mergi ; commif-

fifle infidelitatem: ergo.

n d

id obtinendi

n a

&. D. M. Firma fiducia aliqu

naturze vires eít fides miraculorum in fen-

Al Pr

füpra

myrst

fu trop

ico, fumendo effe&um pro cauífa C. in

fenfu proprio & formali

N. Fides quatenus eft

nx d

dnil

affenfüs intelle&ualis ob autoritatem Dei pro-

miffa fua revelantis, dicitur fides miraculorum;

t m

quiu

quia prerequiritur ad perendum cum fiducia

miraculum , habérque pro objecto materiali

D)

ilis à

omnipotentiam & fidelitatem Dei in promiffis,

um

ro formali revelationem divinam, quà Deus

iered

dixit fe fa&urum, quidquid in Chriíli nomi-

ne petierimus, ficut petere oportet. — Ad hunc

füiats

ipis

fidei a&tum fequitur fiducia obtinendi miracu-

D

lum, que in homine jufto immediaté oritur ex

j

lns,

habitu fpei theologice, pro obje&to materiali

lo d

habens miraculum impetrandum, pro formali

fidelitatem Dei in explendis fuis illis promiffis,

hnj

(

fi hic & nunc ita fit conveniens, & alie etiam

conditiones ex parte noftra fuerint impleta

dini

d Corf. 1. D. m.. Fides miraculorum quoad

COFQP

fubftantiam & füum effe&tum primarium non

f

eft-communis, nec requiritur in omnibus N.

p

quoad accidentalia & effe&tum fecundarium C.

Ài

Fiducia in praefentibus circumftantiis ad peten-

aj

dum & impetrandum miraculum applicata; tt-

L

dem generalem accidentaliter ratione firmitatis

f fpx

majorem ac intenfam confequitur, ex fpeciali

EXfpe(

inftin&u Dei vel' circumftantiarum prudenti

hl

eonfideratione concitatur ; quae cüm abelfe pol-

ln

s

n

Dz Fipr.

109

etrutr: t

fint & fiepe foleant , patet nec fiduciam illam

N

fidei fübftantie effe debitam , nec ejusdem effe-

&um effe primarium, nec omnibus neceífa-

d obti

rium aut convenientem. | 7Zd Cozf. HJ. IN. min.

yum in

"d Prob, 1m. .. Aliud eft fides, aliud donum

u C

miraeulorum.

1ma eft in noflra poteflate ex

quieas

nuper dictis. 2dum eft fingularis gratia gratis

dara à Deo uni vel alteri; cum potentia proxi-

m D g

Ya

ia impetrandi ipfüm effectum miraculofum;

cun t

quod utique in noftra poteftate non eft.

"d

lo ntt

Prob. 2d. . D. Siquis non crederet, in his vel

n prom:

ilis circumftantiis patrandum non fore mira-

y ii

€ulum, ille non peccaret contra fidem, fi illa

rl 6

incredulitas preecisé fit defectus fiducice, aut fir-

mitatis accidenraliter intenfze C, fi fit defectus

', Adhb

yli miri

ipfius fidei quoad fübftantiam vel proprium ob-

i t

jectum N. Tum Petrus füper aquam ambu-

o miti

lans, tum Apoftoli in navicula jactati, & à Chri-

qo At

fto ob modicam fidem reprehenfi retinuerant

ipfàm fidei fübftantiam de potentia ac fidelitate

jg p

Chrifti, ob levem folüm firmitatis ac fiducice

yie d

j m

diminutionem, tefte S. Hier in C. 17. Matth. &

n

correpti funt.

,r;ïrillmv"*1

67. Objic. cont. 51. Fides ex Apoftolo n. 44.

mnibi:

produ&o eft hypoftafis fperantium , üt legit S.

ydar

Auguftinus ; fed & hypoftafis per fe fignificat

exípectationem , quemadmodum ex Pf. 38. v.

'ls ad pe!&ü»

/

faty

8. & ex ep. ad Hebr. 3. v. 14. apparet: & per

)

j

J

(i.

qà Íperantium dererminatur ad fignificationem

«t

ale

exfpectationis ; erpo fides eft exípectatio ac

d

proin fiducia: ergo & ejus objectum materiale

Üngularis illa Dei mifericordia.

Corf. 1. Ad fi-

lbcfïeläï

dem

lIO

D Fipr.

|

dem fpectat credere Deo, credere Deuin, cte-

|

cïtur: f

dere in Deum: fed credere in Deum dicit actum

t f

fiit b

voluntatis; neque aliüm quàm fiduciam: ergo.

Corf. II. : Juftificatio in adultis non poreft obti-

fccad

145j

neri fine actu voluntatis ; ergo fides juftificans

preter affenfüm revelatis datumi conflituitur

temfr

per actus voluntatis, quales à Calvini fectatori-

hyoff

Girxos

bus enumerantur 1. affenfus fiducialis & practi-

cus, quo homo Evangelium non tantüm ju-

ETE

dicat verum , fed & bonum amore dignum: 2.

fte i

lntim

actus refupii in voluntate ad propofitam per

Evangelium precipué hominis miferiam Deí-

ivl

que pratiam ortus, quo homo miíeram füam

conditionem agnofcens refugit ad Chriftum: 3.

rzoþr:ïr,

actus receptionis , quo homo gratiám Chrifti

vetos

tf

apprehendir , Chrifto adharer, eíque fe unit.

vis x

Super hos demum actus ubi homo fe refledit;

agnofcit fe babere fidem juftificantem efféque

lh :

-

5..

i

juftificatum ; unde randem confolatio & confi

*

dentia, tanquam effectus fidei profluit.

RY

3

cüpz f

R. 1. [V. m. NI

am cu

m inprimis ibi

del um

Qiel

N

datur: ergumeéntum uom appavenium, ex hujus

n

ificatione etiam hypoftafis ad fignificandam

R

fb

ftantiam determinatur, ütliquet ex n. cit, De-

h

NT

inde P£.58. v.8. fic habet: Ez fubflantía ( hypofta-

fis)mea apud te efl ; ubilicét vox hebreea dicatur fi-

fitfa

nificare exfpectationem velfpem, 7o.Interp. re-

tf

a

t

& reddiderunt fenfümn ; cum ibidem noni figrii-

lr D

ficetur actus fpei, fed res fperata , nempe Deus;

/Z .

quíque hoc fenfü potuit appellari fübítantia no-

b

ftra; quam ufürpationem & rationem nemo fi-

g

dei ribuerit. Porro dum ad Hebr. 3. v. 14. di-

k

;

j

citur:

&

Dz Fipk.

TII

Deum,e

cirur: Si zamen. igitiumn fulflantie (hypoftafis )

dict t

ejus usque ad finem teueamus; inde tamen hypo-

d d

Ü

i

ftafin hic pro fpe ufürpatam non evincent HH.,

poret d

licét addant in eod. Cap. preemiffa fuiffe heec in

s uf

V. 3. Si fiduciam &5 gloriam [pei ejus usque ad fí-

confütit

7"em firmam vetineamus.

uz enim fienificatio

ini t

hypoftafis fit fidei applicara, docuit nos inter

Greecos eloquentiffimus S. Chryf. qui hom. r2.

d

0j

in ep. ad Hebr. Quia ea, inquit; qua/fuzz in 977

$ve [ubflantia effe putautur , fides eis tribuis fub-

dipun.

"u

flantiam , aut pottüs ipfa eft effontiaeorum , u£ pu-

ferami

Ta, ve[urreclio tiecdum fatla efl, €g mecdum efl in

f

'v,

b

Jf

feram ia

Pamtia , [ed fides facit eam fübfjflere i2 anima

noftra , id eft , quad. dicit-fübflantia. — Unde etiam

drito:

verfu 4. potuit fionaté poni fpes, verf. r4. au-

m r

v u

tem fides àt fundameritum fpei, aut aliud quod-

(l

vis fpe&tans ad eundem finem. Poftremó nec

em o

illud adjunctum /peragtium determinat vocem

jo d

hypoftafis ad fipnificationem exfpeéctationis ;

7

cüm fenfüs diverfüs hàc le&tione non evadat,

l

i

[

quia fübfiftentia rerum , que fperantur , prae-

m

fupponitur, ut homo fperet: praeterquam quód

,& ly

nf

Novatores communiter fermé nobiscum legant;

hypoftafis rerum fperatarum.

B. 2. JYansm.

! n.Cïf, ]

(

Syllogismo N. ulr. illatio. Nam cum exfpeétatio

fit futurorüm , fiducia autem , quam Novato-

ia

?

"

res fin&ünt, fit de re p

reefenti , qihil concludi-

ttir pro eorüm erróré.

00 f

iU Conp- T. 3. IN. 1m. p

.min. Non ;:nini

1

tU

n

figmficanrur diverfi a&us , fed ejusdem a&tüs

funti

fidei diverfze hàbitudines connotationes aut re-

1 nem05

j

f ar;?nes. :

""Et quidem üt S. Th.2,. 2. q. 2. aà. 2

qu

creé e-f

112

! Dr Fip*.

;! fifcns,

credere Deo, dicitur actus fidei , prout tendit

in Deum üt objectum formale: credere Deum,

| pf

prout affirmat Deum üt obje&um materiale ex-

Tepanis

reffüm: credere in Deum videtur connotare

as f

h

abitudinem ad Deum tanquam ad finem ulti-

$]

mum, ad quem voluntas tendens movet ad

p

actum fidei; quin tamen requiratur actualis mo-

at

tio voluntatis , cum fatis effe poffit habitualis.

hodre|

g

Cum veró S. Epiphan. & Cyrill. Hierof. etiam

As

in Symbolo dicant : Credo z S. Ecclefiam 5 lii

cum Suarez putant afferi poffe , quod credere

Chrihy

in Deum, folàm connotet relationem ad Deum

lic a

timors

ranquam objectum formale. g. 2. ZYagsm. vur.

tt &i

. IN. adam. 'Tum quia ex madó dictis fufficit

actus tendens in Deum üt finem ultimum, quam

l1

expofitionem etiam S. Aug. Tr. 29. in Joan. per-

rf

AE

inittit, ut peccator dicatur credere in Deum

U

vel Chriftum: tum quia actus fiducie non füf-

ficit, fi adoptetur alia-explanatio S. Auguftini

trahet

l. cit. & ferm. 144., juxtaquam credere in Deum

Ti

vel Chriftum eft credendo amare, credendo

Wg.

diligsre, credendo in eum ire; & ejus mem-

Wntur

bris incorporari; quam fententiam dum D. Th.

a U

2. 2. q. 1. & 9. ad 3. f2ctatur, fimul dicit, pec-

(i p

R

catores fymboli initium duntaxat in períoma

Iyj

Ecclefi;ee proferre.

Ad Conf. II 9. IN. Conf.

l

Quia potiüs inferendum erat fimpliciter: ergo

fer j

reter fidem requiruntur.ad juítificationem

u f

actus voluntatis, quod eft veriflimum; Nega-

]i pg

tur etiam Supp. Cozf.; quia dum dicitur à INo-

üing

vatoribus fides juftificans, intelligitur, fidem per

W

fc folam juftüifare, cüm tamen non dicatur ju-

-

Dz P'Frgäö

113

prou

dere Des

ftificans, nifi quatenus eft prima difpofiti

o ad

juftificationem. Quod actus recenfitos artiner

?

Taferit

negamus poftremos haberi poffe aut. voca

ri

I! CODINE

d nemz

actus fidei, fed de ultimo ftatim plura.

68. Izfi.. Ut homo juftificerur ,

debet ap-

I$ mowti

prehendere juftitiam Chrifti : (ed hanc debet

addsr

apprehendere per fidem :

non autem appres

[ hb

hendere poteft per folam fi

dem hiftoricam: er-

Ti e

go per fidem fpecialem ífeu fidueiam. — Cozf.

dl

Actus receptionis eft , quo homo amplectitur

od t

Chriftum & in ejus reritis unicé confidit : fed

m aL

hic actus non eft fpes ; quia heec non excludit

Trama

timorem: ergo debet effe fiducia ,

utpote cer-

dl

ta & infallibilis,

mum; qw

R. 1. JJ.

M. Debet apprehendere juftitiam

njung

h. e. debet f& diíporiere ad juítitiam à

emnbc

Deo accipiendam , eámque imperrare aut mere-

jenni

ri de congruo C. h. e. deber fua actione quafi

, u

trahere ad (e atque fibi unire juftitiam Chri(ti

rein bt

N. 1mus feníüs e(t Catholicus, in quo actiones

, i

nofire bonz juflificationem pracedenres fla-

a

tuuntur tanquam preeparationes & difpofitiones

m

ad gratiee & fanctificationis donum ab ipfa Chri-

df

IcIly

fti juftitia diflin&tum , quod Deus nobis& qui«

[ pcmu

em.per :facramenta ; tanquam tnanum fuam

invifibiliter extentam dat , eóque nos formali-

r d

ter juítos conflituit, adus eft erroneus tum

od

[[cà

quia füpponit, quàd homo juftificetur forma-

; Mi

litér per juftitiam Chrifti homini impuütatam

j iM

rum quia actio hominis proprié non juftificat ;

fi

m

cum neque fit cau(a efficiens neqne forinalis-ju-

j

"fiaationis-.

J2. V.. min;. Non enim fo'a fi^

eá

Dz FipE

114

des eft, que difp

ofitio aut apprehenfio activs

qoii)

fu dici queat ; fed requirun-

Qorüm ,

in quocunque fen

intenrio

tur etiam alii a&tus ,. fpei

*

nempe , charitatis

*

"

am parum veró

inde quis

joms,

poenitentiee &c. . Qu

faphurs

illos actus cum fide

confundere poterit; tam

arum id licet refpectu fiducice fpecialis;. quam

qtendx

du q

ine parti

culari revelatione nequidem prudenter

&ülst €

eíTe potfibilem ;

certum eft.. 44 Corf. Omiffo

t a

interim falío M

ajoris fuppofito & V. mm. &

formdli

rob. N. [upp. quód fpes ac fidu

cia noftra debeat

fnorem , C

um apertum fit

folüm |

excludere omnem ti

Titioci

Apoftoli monitum a

d Ephef. 6. v. s. Cum fimo-

evamini

falutem veftram. N. etiam.

defnij

ve €9 ivemore 0,

ucia de fe nec certa eft nec infal-

it tüo

fupp. Conf. Fi

ibilis, fed fir

ma duntaxat, & certa folüm dici-

UT

fundatur in actu intellectüs certo

inpic

tur, quatenus

N

ac infallibilii :

undenam autem heec fides fpe-

lis fiduciae habetur, qua-

f

cialisac fündamentum tà

lem Novatores afferunt

? Quamvis enim Deus

p

peccatorum remi

íflionem vi-

1i, à

nobis promiferit

ac id revelaverit; non reve-

SiCdum

támque aeternam ;

lavit tamen, quód.

ego fim veniam & vitam con-

Qnite

DT

fecuturus abfoluté ;

neque abfoluté promifit;

fed fi credidero & fecero , quee Deus

ad ea con-

ol

W

fequenda e

xigit; quorum ramen neutrum Deus

eh D

zevelavit.

Sed de hoc alibi.

E

ARTICULUS II.

die P(

dAnvveritas formaliter implicità veve

lata fit olzje&unf

Qro

mateviale fidei ?

r

ul

Qta 1. lllud dicitur formalizer vevelatum,

W.

il

Sä.N

quod ipsà locutione fignificatur ) íeu

quo

Dz Fipxz.

115

wo4 quodàlo

quente dicitur vi fignificationis termi-

Lrequ

norum , juxta fenfum à loquente intentum &

hais

intenrionem manifeftatam ; que poftrema ad-

onkg

Jicimus , quia etiam Deus loquens adhibet me-

oterit,

taphoras ufitatas ; in quibus proinde fen(üs eft

ii

ettendendus. Formalizer explicit? revelatum dis

p

citur, quod ipfi locutionis termini clar?

& fig-

i rj

fanter exprimunt :

formaliter implicité revela-

A

tum audit, quod formaliter continetur , feu

pfnn t

formaliter idem eft eum explicit? revelato , &

folàm diftinguitur ab illo diftin&tione rationis

apemlmä

. mf

ratiocinantis; aut inadaquatà ; fic continetur

definitio in definito

n d

in toto,

; partés phyficé effentiales

propofitio particularis in univer(ali ,

(olin$

conclufio

in praemiffis.

Dicuntur àutetn. haec

s t

impliciré revelata; quia licer formaliret conti-

fsf

neantur in.explicité revelat

0;, tamen propofità

payn, t

revelatione non ftatim app

arent s

fed per aliam

;enim *"

propofitionem debet explicari fen

fus revelatio-

nis, & revelatio ad illis affen

[[ontn"

tiendum applicari;

non r

Sic dum explicité revelatum

eft, Chriftum effe

virima

hominem , omnibus hominibus ftatutum effe

: rom]n

mori, omnem Apoftolum die. Pentecoftes ac«

cepifle Spiritum :anétum,

*

Matthzeümque effe

m

Apoftolum

)

implicité revelatum eft Chriftum

efle animal rati

onale & compofitum ex corpore

& anima,

Petro flatutum efle mori , Mattheum

die

Por

Pentecofles accepiffe Spiritum. Sanctum;

WW

ro propofitio exponens & trevelationem

explicitam applicans,, ipfa etiam poteft effe re-

f MWM

velata, üt patet in exernplo de receptione Spi-

K

ritüs San£tj ab Apoftolis: vel effe metaphyfice

nl

aut

j

H 3

—

116

Dz ka.

aut phyfic? certa, üt liquet in exemplo de fta-

qud t

dationef

tuto moriendi ad omnes homines pertinente:

n i

vel folüm moraliter certa, ürin hoc fyllogifmo

cAti0 tf

exhibetur : Omne legitimum Concilium habet

quítt :

affiftentiam Spiritüs Sancti : Tridentinum fuit

tioni d

Concilium legitimum : ergo habuit Spiritüs S.

affiftentiam : vel denique tantüm probabiliter

quia

t Qe

nota, cujus exemplum extat in fequenti difcur-

qPreye

fü: Omnis contritus, legitimé confeffus & ab-

folutus eft in flatu gratize : fed Petrus eft con-

aliqä p

tritus , legitimé confeffus & abfolutus: ergo

eft in ftatu gratic.

fb

Aiqui

7o. INota 1I, Obje&um fidei materiale etiam

Trtond

proximum aliud eft tale quoad fe feu proximi-

Yetitte

tate objectivà: Aliud quoad nos feu proximi-

imum eft, quod eft revera

f

tate fubjectivà.

revelatum , quamvis notitia de tali revelatione

üq

non fit füfficiens ad illius obje&tum fide creden-

& a

Qui ]

dum: edum eft, de cujus revelatione fufficien-

Hinc

tem noritiam nos habemus ad fidem.

pjicit&:

patet, cur revelatà columbá licet etiam quo

Kitgr i

Ut

fe fit revelata ejus definitio feu effentia meta-

phyfica & partes phyfica effenriales, tamen ea

Qw

non fint revelata quoad nos: ltem cur plures

n

Qu

propofitiones obfcura ante definitionem Eccle-

fie fuerint duntaxat obje£tum materiale fidei

OCgft

.

quoad fe; poftmodurn accedente decifione Pon-

Jüxt

QUen

tificum vel Conciliorum evaferint etiam fidei

obje&tum quoad nos. - Similiter aliud eft effe

mü[er

credibile ;; feu quod póteft. fide divinà credi ,

tido

"n

aliud effe credendum , fou quod debet fide di-

d al'i-

k dcü

vinà credi. Ad imum enim fyfficit quo

qui

APE

-

Dz Fiprr.

I17

quid fit revelatum, habeatürque de ejus reve-

nb d

perint

latione füfficiens notitia; cum hoc cafü adfit ob-

jectum materiale.& formale & fufficiens appli-

df

dliüm

catio utriusque, atque hinc omnia ad fidem re-

etnum d

quifita: ad 2dum requiritur etiam notitia inten-

topirti

tionis divine nos obligantis ad objectum ali-

quod credendum. — Queef(lio hic agitatur dun-

probabil,ïsa

g d

taxat de credibilirate objecti formaliter impli-

fefis i

cité revelati tum quoad fe tum quoad nos.

msdia

71. Dico [. Veritas formaliter contenra in

lutis: 8

aliqua propofitione explicité revelata eft quoad

Prob.

'

fe obje&tum materiale fidei & credibile.

tT

Aliquid efle credibile quoad fe ac effe objectum

p

j n

materiale fidei nihil aliud eft, quàm effe talem

veritatem , que à Deo (impliciter & abfoluté

"od

revelatur aut dicitur ; üt patet ex tendentia fi-

rereiit

dei, que non attingit modum dictionis clarum

& explicitum, fed fimpliciter fic fertur: Credo;

gec

quia Deus dixit. .. Sed dum aliquid à Deo ex-

yellc

j

plicité revelatur , etiam fimpliciter & abfoluté

s

dicitur ac revelatür id , quod in illo formaliter

m

continetur; quia aliàs , cüm quod formaliter

fenp *

continetur in alio fit formaliter idem cum alio;

; n

formaliter idem. diceretur & non diceretur,

aj

ml

quod implicat. Ergo.

Conf. 1. Revelatio feu

locutio accipienda eft in fen(u obvio , morali;

f

j

& juxta intentionem tum ufitatam tum debiram

i

loquentis: fed revelatio in tali (enfu fümpra for-

ent

j

maliter fignificat , quidquid formaliter in tali

Objecto continetur ; üt patet tum ex communi

j d

[ Edem

loquendi modo, quo fignificamus definitionem

per definitum, partes per totum, particulares

quod

3

per

qü

118

Dz Fi»r.

denter.

er propofitionem univerfalem: tum quia for-

malis continentia talis eft. ut vi termini con-

picien

tinentis intelle£tus terminorum peritus flatim

tiner i

revelt

hec ec fine aliquo intercedente motivo objedli-

$3

vo alio percipiat: ergo.

Conf. II S. Greg.

T qn

Naz. Or. 37; deSp. S. Q. 5. de T heol. feun.66.

f a

fic (cribit: 52 ze Dzs quinque aut. lis feptem dicente,

peiie

decem aut quatuovdecum colligevem , aut. ex €os quà

quique

auimal vattone preditum Q9 imovtale diceves , bo-

TRNS

n (

aninem effe coucluderem ,. m tibi mugari viderer $

nequaquam profe&ló ; cum tua. dicerem. | Ex qui-

cdt:

tf

bus conítat, veré & propri dici objectum ali-

quod in alio formaliter contentum , fi dicatur

E

Vr

illud , quod quid formaliter continet. Ergo ve-

ritas illa ver& & proprié à Deo dicitur ac reve-

dicori

Wiri

latur à Deo, fi propofitio ; in qua illa fortndli-

ter continetur , revelatur explicité: Ergo cum

pridi

qij

obje&tum fide materiale quoad fe illud fit, quod

revera revelatur à Deo, v

&i 40

tale objectum.

f:x'itas ejusmodi erit

Jm, |

72. Dico 1. Ut ejusmodi veritas fit obje-

m

€&um materiale fidei & credibile quead uos, re-

ts

quiritur , ut certitudine excludente pruden-

U.

tem formidinem certum fit , eam veritatem in

[

explicité revelato formaliter contineri; nec füf-

d.

ficit; hoc rantüm effe probabile.

Prob. xm. p.

Gd

Ut aliquid quoad nos fir fide theologicá credi-

t

bile, fufficir ; quód fit revera revelatum ;

1

exiftentia revelationis fit nobis ejusmodi certi-

Ttütio

tudine certa; üt interim fupponimus ex inf. di-

Wt

cendis : fed utrumque habetur , fi certum fit

p

eertitudine excludente etiam. formidinem pru-

p

en.«

Dz Fip&.

119

mqui

dentem , veritatem formaliter contineri in ex«

Srmmni d

plicité revelato; quia veritatem formaliter con-

dtus (b

tineri in revelato eft veritatem formaliter effe

ivo dj

revelatam ac confequenter revelationem exifte-

L5

re: ergo. Conf. Qui certus eft duo & tria ef-

d d

fe quinque , poteft vi illius revelationis, quee

perhibet Chriftum quinque panibus faturáffe

m d

"Dd

quinque hominum millia, credere, Chriftum

duobus & tribus panibus totidem millia homi-

dimn !

num faruráffe; àt Arriaga licét adverfarius, con-

t

Vi

n B

cedit: ergo' idem dicendum eft de omni veri-

tate formaliter contenta in revelato. Proj.24.p.

ietunt

, ii

Ex damnmatione propofitionum ab Innoc. XI.

inter quas ordine 21. noftree affertioni contra-

t, Bo

jr ac

di&orie oppofita hec eft: JZffenfus fidei fuper-

naturalis 99 utilis ad [alutem flat cum uotitia ol

jl f

Em

probabili vevelationis ,

imb cum fovmidine ,. quá

quis formidat

, "e non. fit locutus Deus. — Altera

w

(

udiave a[fen-

eft 2oma : Poref? quis prudenter vep

jumodt

fum; quem babebat fupernatuvalem.

Ex hac (üc

as i

arpuitur : Per affenfüm fidei füpernaturalis in-

telle&tus objecto. credito ita firmiter adheerere

d 00

j pro

debet, ut fidelis non poffit illum affenfum pru-

denter repudiare , imó potiüs

vitam quàm fi-

eritati

dem velit deferere.

Sed fi

offet fide divinà

qi m

credi veritas probabiliter tantüm in alio conten-

P;()l) n

ta, 1mum facile fieret, fi nempe probabiliores

g

in oppofitum occurrent rationes: 2dum autem

iif

fi pro incerto bo-

irrationabiliter preeftaretur ;

no certum relinqueretur:. ergo.

Corf. Ex op-

xmfL

pofita fententia fequeretur , po

ffe illum ; qui

certil

Í

probabiliffime elicuit amorem Dei fuper omnia

nep

pIU

4

Qu

Dz Fipr.

150

eut rité fit confeffus & abfolutus, eredere fide

- dierelt

divinà , fe effe in gratia; quia univerfalis pro-

Don Tev

tit; QU

pofitio eít revelata , quód amans Deum fuper

reveldt

"omnia aut rité confeffus & abfolutus gratice fta-

tum obtineat.

Sed hec fequela nequit admitti,

implii

contrarium ftatuente Conc. Tridentino feff. 6.

Qp

C. 9. his verbis : JVullus fcire valet cevtitudite fi-

teond

eenrir

dei, cui won potefe [ubeffe falfum y fe gratiam Dei

e[fe confecutum. . Ergo.

molo

73. Oljic. F. cont. ym.

Chriftum effe homie

niends

malite

nem eít una veritas revelabilis; & Chriftum ef-

fe animal rationale eft alia veritas feorfim reve-

fislibn

Vehvit

labilis: ergo prior verites revelari poteft, quin

alia reveletur: ergo uno revelato non revelatur

M

aliud in eo formaliter contentum.

Coif. J. Si

pf

revelato de Chrifto effe hominem revelaretur

Bu

eífe animal rationale , etiam revelaretur effen-

Qs &

tiam hominis effe animal rationale ; hoc eft fal.

lioe,

fum: ergo.

Conf. 11. Deus revelans INoé di-

nl

mnififfe columbam ex arca , non revelavit effen-

etiam

tiam columba ; & fimiliter loqui licet de unio-

p

Ergo.

ne hypoftatica, aliísque.

W g

R. D. 2d. p. 4nt. Ex füppofito , quod ani-

T.

1al rationale fit definitio hominis , eft alia ex-

o

plicit& veritas C. alia formaliter implicit& fu/d.

qu

feorfim explicit& revelabilis C. illà explicité re-

p

velatà , hec eft feorfim implieit& non revelata

Qu

aut revelabilis IN. .. d Cozf. J. s V. M. Ratio

-

efl; quia ut reveletur animal rationale effe e(-

Vi

fentiam hominis, opus eft, ur id de pradicato

l

hujus propofitionis: Chriftus eft homo; etiam

tj

explicité reveletur, fic nempe : homo effentia-

y

litet

Dr Fipz.

T21

eteden l

liter eft animal rationale. Quia veró de Chrifto

non revelatur nudum hominis nomen fed effen-

retisy

Deu f

tia; quz füpponitur effe animal rationale, per

ii

revelationem , quà Chriftus dicitur efle homo,

Qu n

implicité revelatur effe animal rationale , eo

xtio (f

nempe modo , quo homo implicité eft animal

d

ratonale. 74d Cosf. 44 D. ,4.. Non revelavit

m l

effentiam columbz , h. e. non revelavit, quo-

modo & per quc preedicata columba fit defi-

n lr

nienda vel conítituatur C. h.e. ne quidem for-

hii

maliter implicité revelavit de przedicatis effen-

orfimud

tialibus & conftitutivis columbae, quidquid re-

xddd

velavit de columba N.

pn d

74- Jufl. Deum aliquid revelare eft Deum

(

proferre verba feu aliquod fignum manifeftati-

vt

vum objecti cum intentione, ur audiens intelli-

It dio

gat: fed dum Deus profert verba cum inten-

d

tione ; ut audiens intelligat obje&tum formaliter

n N

explicité manifeftatum ,. non hoc ipfo habet

lt

etiam intentionem , ut intellipat id, quod in ob-

T

jecto manifeflato formaliter implicit& contine-

tur; imó. poteft habere intentionem contra-

u 6

riam: ergo.

Couf. ]. Poteft definitura. effe

proximeé credibile quoad nos; quin definitio fit

jcité W»

quoad nos proximécredibilis : ergo rmurm etiam

plio

poteft quoad fe effe credibile, quin 2dum etiam

Á

quoad fe fit credibile.

p n

Corff. 11. Solüm proba-

MU

bile eft , formaliter implicité contentum in ex*

plicit? revelato effe revelatum: fed dequo pro-

l d

grldläm

babile duntaxat eft effe revelatum, id nequit

Dj etit

eredi fide divinà , üt clarer ex prop. a1. damna-

d

ta num, 72. recitata: ergo.

J

$

E D.

Dz Fipbr.

122

eredib

E. D. ym p.:in. Non hoc ipfo habet in-

tenrionem , ur audiens intelligat implicité id;

fimpli

quod in objcéto manifeftato formaliter implici-

fed &

té concinetur IN. non habet hoc ipfo intentio-

tümr

nem, ut audiens id intelligat explicite; fald.

4iisd

non habet intentionem abíclutam C. conditio-

tiná

natam N. Cüm cognitio explicita definiti fit

Rn

implicita cognitio definitionis aut formaliter

teveht

contenti; Deus non poteft velle, ut audiens

bible

primum intelligat explicité; & non intelligat

quox

implicité fecundum ; quia alioquin cognitionem

c hi

aut fidem vellet ac non vellet: unde 24. p. min.fic

folu

füpponens fimpliciter negatur. . Poteft quidem

cunti

loquens non habere intentionem abfolutam ; ut

Y5 d

audiens explicit&intelligat; quod loquens non-

p

niíi impl:cité manifeftat,. & implicité tantümin

tumqr

manifeítato continetur ; imó poteft hoc loquens

Q e

abífoiut& nolle; & fic 2d. pars min. intellecta

I

admittitur; Idem tamen nequit habere inten-

turd

tionem conditionatam, quà velit , ut fi audienti

put.

attulgeat cognitio explicita fensüs impliciti reve-

n

lationis, audiens non intellipat id; quod forma-

BN

liter implicit& revelavit , revera effe formaliter

ük Y

implicité revelatum. Quo fenfu non poteft ha-

Tinfy

bere intentionem oppofitam conditionatam.

NT

v4d Conf. 1. Ye. IN. Conf. Difp. Ut quid fit credibile

lte

quoad nos, requiritur, ut id per cognitionem

(etg

eertam nobis proponatur revelatum; poreft au-

Ug

tem bec cognitio certa haberi de definito, &

um

de definitione non haberi, eóquód nequidem

hd

cognitionem pradicatorum effentialium veram

fettn

& propriam teneamus: econtra ut quid fit

ET.

credi-

um

Drz an:;

123

(o hvt

eredibile quoad fe, füfficit, quàd fit abfolut* &

mplidi

fimpliciter obje£tum immediatum revelationis ;

iterinpi

fed definitum nequit effe objectum immedia-

ploino

tum revelatieuis , quin etiam fit definitio; quia

ii l

aliàs de re formaliter eadem, qualis eft detini-

(; cundi

tum & definitio, verificarentur hec contradi-

ta df

€toria: effe & non efle objectum immediatum

y fomi

"

revelationis. 244 Conf. Ij. w. D. M. Eft pro-

Tl

babile quoad Autores fententie contrariee T.

Q ii

quoad nos, qui fümus in hac fententia N.. Li-

cogniliqw

cet hic nobis prefcindere ab improbabilitate ab-

j

"|

foluta contrarie fententize ; tum quia illa Inno-

yei g

b

centii damnatio non agit de quseftionibus refle-

Áolarim

xis circa certitudinis qualitatem inter 'Theolo-

»quenswï

gos controverfis, uti in aliis pluribus patet:

b um

tum quia, fi re ipsà falleremur in eo , quod cer-

lg

tum exiftimamus , & actu fidei credere cona-

N

mur; non habere nos affenfüm fidei fuperna-

b Ht

turalem ac verum, fed náturalem duntaxat &

puré exiftimatum, ultró damus.

yiap

pl r

75. Objic. II Propofitio univerfalis eequ&

luod r

noncontinet formaliter particulares, ac univer-

fb

fale non centiner individua; vel fi contineat;

orc

tantüm confusé fignificat propofitiones parti-

inonuf

culares: ergo vi propofitionis univerfàlis reve-

i at

latee vel plané non, vel confusé duntaxat & in-

paiitd

determinate credibiles fünt particulares. Corf. .

od

Ut quis affentiatur propofitioni particulari fub

4jtl

wuniverfali contentee, indiget difcurfü: fed in

hoc difcurfü minor, expenens particularem con-

mvl

tentam effe in univerfàli, non femper eft revela-

0

tà; confequenter nec illa nee conclufio illi inni-

LU

Xa

qu

s

N

Dz Fipr.

124

xa eft credibilis: aut fi etiam eft revelata, ud

urümty

in his praemiffis: Omnis Apoftolus accepit Spi-

[ Tuni

ritum Sanctum, Mattheus eft Apoftolus; ta-

de omn

men huic conclufioni: Ergo Mattheeus accepit

fmi

Sp. S.; nen affentior, niíi ob identitatem ex-

difcurf

tremorum cum termino medio. Érgo. Corf. /T.

tti pf

Si veritas certó formaliter contenta in univerfàli

uion,

propotitione revelata effet credibilis; queecun-

b

que veritas naturaliter certa: v.g. nos nunc exi-

, qu

fteze, eílet fide divinà credibilis. Confequens

160; 0

eít abíurdum. Ergo. Maj. prob. Heec univer-

tX

falis eft revelata; Quidquid Deus- cognofcit ita

diis,

effe, id ita eft. Certum autem eft, Deum cog-

inqu.

nofícere, nos nunc exiflere: erpo.

,

Tanen

B. IV. 1. p. z dnt. Difp. et; quia univerfa-

piir

m

le utpote à fingularitatibus abftractum non po-

teít continere fingularia: propofitio autem ut-

preos

o

pote pro fingularibus füpponens debet eascon-

tinere; quo

d

patet etiam à pofteriori, cüm de

Tempe

univerfali afirmatum preedicatum v. g. genus

preai

vel fpecies nequeat per defcenfüm affirmari de

Tevels

fingularibus, quamvis quecunque preedicata

i,

affirmata de fübje&to univer(alirer (ümpto pof-

Q

fint & debeant predicari de fingularibus. 24

Vétit

. D. Propofitio univerfalis quoad (e & ex in-

Ndiin

fütutione vocis fipnificat confus? particula-

Qnte

res IN. quoad nos & ex defectu cognitionis de

M

omnibus individuis C. Unde & 24. p. Conf. D.

Waf

Ergo confusé tantüm & indeterminaté credibi-

Titi f

les fünt quoad (e, aut fi nobisconftent N. quo-

r j

ad nos, quamdiu nempe nobis certó & diftin-

Ám

fitiones

de dg

ae non innotefcunt particulares propo

earüm-

m

Dzs Fips.

14j

vt

earümque in univerfàli continentia C. 24 Corf.

dul

J. Transm. Maj.

uia fi Deus revelaret aliquid

xllois;s

de omnibus in fchola mihi prafentibus, pof-

ITR

fem id de Petro mihi prafente affirmare fine

OHtafem

difcurfu, fed praevià duntaxat cognitione de Pe-

tri prefentia. 244 1m. p. min. N. feq. de con-

$ r

n us

clufione.

Quia hec minor exponens non ha-

[is, u

bet fe üt tnotivum fidei, fed tantüm üt condi-

08 Qu &

tio, qua explicat & applicat nobis revelatio-

nem; unde etiam ad credibile quoad nos dun-

Codgi

Hecus

taxatpertinet; quoad fe autem conclufio eft cre-

cognofdr.:

dibilis per hoc, quod fit revelata in univerfáli,

Dang

in qua formaliter continetur. 74d 24. p. miz. D.

"Tamen huic conclufioni: Ergo Matthzus acce-

'ia unié

pitSpiritumS. , non affentior nifi propteridenti-

tatem extremorum cum medio, fi illi affentiar

m norj

9 quat

precisé ex morione premiffarum C. fi affen-

st

tior ex morione revelationis divinze N. poffum

g, O0*

nempe duplicirer affentiri eriam conclufioni ex

ypg

preemiffis revelatis; 15ó proprer praemiflas, quae

fürman

revelate fünt , continéntque formaliter conclu-

vedit

fionem, & hie. affenfüs eft theologicus: 2dà

non propter preemiffas fed tantüm propter re-

m p

jbus. ?

velationem preemiffarum , que implicita eft re-

&t

velatio conclufiopis, utpote in illis formaliter

e

"

contentz ; & hic eft affenfus fidei. | 222 Conf 11.

$

. r. Juxta aliquos quia ejusmodi veritates jam

Titiot

( ^

prefüpponuntur antecedenter notze, quàm di-

vina fcientia de illis proponatur, Deus non vi-

id cred!bl

N quo

detur illas revelare per propofitionem univer-

falem de füa omnifcientia & ex ea orta certitu-

j ditt

p

dine de rerum exiftentia; quamvis enim Deus

uaua

anit

126

| DE, FIDE.

fuam exiftentiam , autoritatem etiam præfup-/

qedi qi

velto £

pofirivé jam notam revelavit ; tamen id difcri-

minis adhuc intercedit, quód poftrema revelà-

Ó

nma.

rit non ex uno fine manifeftandee hujus verita-

tis, fed fidei & ad fidem neceffarie certitudinis

temef

delen

ratià; cüm econtra pro revelandis in illa uni-

veríali omnibus veritatibus naturalibus non ha-

ttorpin

vetire

beri videatur alius finis, quàm manifeftatio ; qui

ramen fuperfluus eft nec neceffarius, praefüppo-

j S

fità jam earum veriratum certà noritià. Unde

Ciaro

AN. M. & ad prob. N. [upp. Quód Deus revelan-

x

do illam univerfalem intenderit etiam revelare

pus d

particulares propofitiones feu veritates füb ea

t

formaliter contentas. Ev 2. D. Scg. M. Omnes

Qdl

veritates naturales fümptee independenter aut

tà pro|

feorfim ab univerfali propofitione tevelate eí-

qediy

mf

fent credibiles fide divinà N. fümptee ab illa

dependenter & per affenfum illi revelationi in-

Qp

nixum effent credibiles /ujd. faltem quoad fe

p j

effent credibiles C. femper etiam quoad nosN.

&def

Ad hoc enim per modum previee difpofitionis

Wi

requiritur, ut nobis etiam veritas certó propo-

ünn

natur üt revelata.

Abfürdi autem nihil in hac

Q

refponfione occurrere, patet ex eo; quód Adver-

tenin

i

farii debeant concedere omnem veritatem naru-

talem pofle inferri falrem per conclu(ionem

de

f

theologicam in illo fyllogifmo füprà pofito: fi

aurem non fit abfürdum , formari de qualibet

j

fi

m

veritate pofTe conclufionem theologicam, quam

negare foret erroneum ; neque abfürdum eft,

&m.

quod quelibet veritas poflit fide privatà etiam

Cree

Xæsfii

Dr Fing.

127

àm prel

credi quoad nos, fi nobis íufficienter heec re-

n d dic

velatio proponatur.

tem red

75. If Licht

de fide fit, ! omnem homi.

YUj vet

nem ab Adamo generatione naturalidefcenden-

eetttui

tem effe conceprum in peccato originali; ramen

s milhg

de fide non eft v. g. Ciceronem effe in pecca-

b n

to originali conceptum: ergo propofitione uni-

fchiost

verí(àli revelatà particularis non eft de fide, 477.

;prer

prob. Si hoc effet de fide, foret etiam de fide,

ii U

Ciceronem extitifle: hoc non admittitur: ergo

:us d

Maj. prob. Revelato toto, revelatur etíam illius

m m

pars effentialis: fed pars effentialis hujus pro-

pares t

pofitionis: Cicero eft conceptus in peccato ori-

Áf Ons

ginali, eft illius exiflentia: ergo. Corf. /. Jux-

Venter d

ta probabilem per omnem actum fidei etiam

creditur ipíà revelationis exiftentia & non tan-

du

pe i

tüm füpponi previé poteft, illam exiftere: er-

go etiam in hoc actu fidei: Cicero fuir conce-

diioti:

ngei

tus in peccato originali; Ciceronis exiftentia

& defcenfüsex Adamo non tantüm preevi? fup-

pad

poni, fed de fide credi debet; quod tamen;

[poftió

cüm non fit revelata ejus exiflentia, fieri ne-

tb proy

iilin

quit.

Corf. I]. In propofitione particulari de

tertio adjacenre in mareria contingente & prae-

xAdié

em nf

dicatione actualis denominationis, qualis eft illa

de Cicerone, affirmatur fubjecti exiftentia: er-

duf

j

olit: i

o fi credirur ejusmodi propofitio, deber cre-

i fubje&ti exiflentia ; ficut dum de fide eft,

"

canem. T'obize preecucurriffe, de fide etiam eft

[quuam

eum . extitiffe.

;

jom

"Ante wefionem fuppono, revelationes univera

j

[

les de fübjecto complexo: h. e.; üt affecto ali-

kqui

-

Dzr Fiptr.

I28

duntat

quà circumftantià, maximé quee ád preedicatum

conducit, effe conditionatas, quales funt: ho-

E

&i omn

ditione

mo vereé contritus juílificatur; omnis h

confecrata continet Corpus Chrifti; omnis ho-

pradi

vis lt

mo ex Adamo defcendens &c.: has veró pro-

pofitiones tantüm formaliter conditionaté con-

Tntert

vditüng

tinere fingularia, v.p. fi hic homo eft verécons

trirus, juítificatur; fi haec hoftia eft veré con-

Tiictio

íecrata &c. — Aatio eít; quia locutio conditio«

qui q

nata eft, qua aliquid enuntiat dependenter à

lm

circumfítantia, quam non enuntiat: fic autem . |

k

habere illas revelationes univerfàles, liquet 1505 -

t

quia hz propofitiones etiam extendunturadin- -

tione,

dividua, qua abíoluté & re ipsà non afficitine

Jtio n

tur tali circumftanrià; cüàm vi primae revelatios

Quia

nis vera fithec conditionalis: 11 Judas veré fuif-

ii

fet contritus , fuiflet juftificatus: 2705 quia Deus

Veito

non habet intentionem manifeítandi, talem cir-

t N

cumftantiam abfoluté convenire huic & illi in«

pas e

denom

dividuo; cüm frequenter fit impertinens ad fi-

dem Catholicam aut. neceffariam. vel utilemt.

tm (j

M

$/i; quia aliàs negans illam circumftantiam de

particulari individuo fàtis notam ; peccaret con-

R

t

tra fidem. Quamvis veró purificatà conditio«

ne propofitio conditionata foleat fieri abfoluta ;

d

& hincetiam particularis , quaf purificatam con- -

pau

ditionem involvit, contineatur füb univerfàli -

Yerío]

conditionata, atque fic ob hanc! revelatam illa

pten

etiam fide credibilis fiat: tamen id inprimis fal-

tvela

tem quoad nos non fit, niíi poft certam cog-

Q f

nitionem depurificatione conditionis. Deinde

B

V

particularis non eít de fide abfolutiflime; fed

n

Uns

Dz Fips.

129

predis

duntaxat ex füppofitione : denique illa quo-

esfinr'à

ad omnes füas partes fcilicet fübje&tum feu con-

omuis ld

ditionem non eít de fide, fed tantüm quoad

l; Omsl

predicatum feu conditionatum ; eoquod quam-

i ln

vis locutio & revelatio ejusmodi compleatur ac

Ia d

integretur, ficut vorumaut promiffio, per con-

evea

. ditionemn pofiram; tamen hec pofitio feu pu-

dhuebe

rificatio condirionis dicta & revelata non fuit:

tio «

quod autem revelatum non eft, credi nequit.

pendti

]àm

: ficat

R. V. 4. Quia fappofità Ciceronis exiften-

; liquii

tià & defcenfü ex Adamo ejüisque certà cogni-

du

tione, nobis abfolute credibilis eft ejus conce-

n &t

ptio in peccato oripinali.

d Prob. N.. M.

z r

Quia hec exiftentia non eft revelata, fed folüm

hgves

f

l

naturaliter cognita. 44 ejus Prob. D. M. Re-

; qu ]

velato fine ulla conditione toto, eóque quiddita-

; ul

tivé & quoad omnes partes, etiam revelatur ejus

jc i

pars eflentialis C. revelato füb conditione toto

j

tinenst

,

denominativé rantüm & quoad aliquam ejus par-

v

] uti

s

tem /472. Revelatur etiam pars effentialis, quee

]

ii

f& haber per modum condirionati C. quee fe ha-

cc 0b

bet per modum conditionis N. Propofitio par-

ticularis in has duas refolvitur: Cicero extitit

? conto

j abf

defcendítque ex Adamo; & fuit conceptus in

catumit

peccato orieinali, — Cüm igitur propofitio uni-

o

1

veríalis, quód omnes ex Adamo defcendentes

li

'eutil

j

peccaverint, fir conditionara, vi illius non fuit

revelata prima propofitio exponens, fed tan-

rlmlsfa1

"um

(f

tüm fecunda ex fappofito exiftentiz & defcen-

I^

süs. .4d Conf. L €. N. Conf. Difp. Quia ex

l)

Ifffo

"

fententie illius principiis revelatio fe ipfam ex-

du

ercite

130

Dz Fipr.

ercité revelat, & hinc non eft rantüm conditio,

logicg i

fed objectum formale quod actüs fidei, unde

eu d

per eum & affirmatur & creditur: econtra ext-

t ld

flentia Ciceronis per revelationem propofitio-

excemay

nis non revelatur nec dicitur, fed folüm attin-

um

gitur per modum conditionis; uride fide divi-

igi;

nà credens, Ciceronem conceptum fuiffe in

mm/ i

eceato originali, non credit, fed quantum

ftirididn

attinet ad obje£tum materiale hujus fidei, füp-

dmusd

ponir ex parte fübjecti Ciceronem extiriffe &

folüm «

fuifle conceptum: acfi dicerer: Cicero, conce-

(]

ex Ada-

prus & defcendens naturali generatione

fiperq

mo, contraxit peccatum originale. 44 Conf.

lgbl

Il. 9. D. Conf. Ergo i creditur abfoluté & fi-

QUm p«

ne fa&tà füppofitione , feu excludendo etiam

berele

eonditionem illam impliciram univerísli pro-

Ymf

pofitioni intrinfecam ; debet etiam &c. C. fi-

Itl a

quidem abíoluté creditur, non tamen cum

fler

Q

illa exclufione aut fine fuppofitione declarata

tànrüm

N. 4d Prob. Difp. eft; quiailla de cane To-

flfi:

biz eft revelata immediaré in fe ipfa & in par-

Ti ero,

ticulari, abfolutiffimé etiam & ex integro tam

M

quoad fübje&tum quàm preedicatum: alia deCi-

fi

sl

cerone eft revelata mediaté ac in alia quoad mo-

mfirm

dum fignificandi , eáque univerfali ac conditio-

llS &T

natà, adeóque non abfolutiffimeé, ex integro &

etiam quoad fübjectum; unde patet illam re-

Ql

velatam effe ram quoad 2dum quàm quoa

Ó

4tium adjacens: heec veró duntaxat eft revela-

düt

ïq»

jj

ta quoad 5tium adjacens & quidem ex füppofi-

to 2di adjJacentis.

n Pe[

heo-

77.4 Objic. coutra. 24. VPote& dari fidest

logi-

b

)

Dz FIDE.»

131

üm conds

yfidei, u

logica infirma ac imperfecta ,

üt patet in Petro,

econti a

cui dixit Chriftus Marth. 14.

Modice fidel , qua-

| prod

ve dubitáffi? in Patre Energu

meni, qui Marc. 9.

exclamavit: Credo Domige / a.

folim

djuva incredulitatem

d BG

meam ! In quem locum S,

Chryfoft. 5 credit,

inquit; 4uomodo dicit: adjuva incredibilitatem

um Al

fd qui

meam 2 dicamus agiturv

quód multiplex efl fides ,

introdu&lovia Jeilicet , g

perfetta.

Sed talis di-

T

m extl

ci poteft fides, quie conjungitur cum probabili

folüm cognitione revelationis divine: eroo.

;r0, (

ione aL

Couf. I Exli amor Dei füpernaturalis debear effe

füper omia, ramen non excludit amorem de-

« A

bfoltt

lectabilis Deo leviter oppofiti, & ftare poteft

cum peccato veniali: ergo etfi etiam fides de-

endo &

veritl

beat effe füper omnia, tamen non excludit om-

nem formidinem de o

ppofito, & fic flare po-

; &l

teft cum noritid

robabili de revelationis exi-

unid

flentia. — Cogf. 77. Affenfas fidei cum probabili

J iif

d at

ranrüm notiria non foret (üpernaturalis; quia effet

falfus: fed ralis aflenfüs quandoque poffer effe ve-

T3.

rus: ergo tum faltem poffer efle füpernaturalis.

nregno [

&. D. /7. Poteft dari in

firma & imperfeécta

;alia v

fides theolo

goxd n

infirma &

gica naturalis C. (üpernaturalisfu/d.

imperfecta ex defectu mortivi forma-

" COHdim

lis & modi rendendi in. illud proprer formidi-

d

nem prudentem N, ex defectu füfficientis affe-

t anm ij

&ionis volunratis aut fiducie fidem fübfequen-

jn

01

J

tis, aut propter formidinem indeliberaram C.

d

Atque hoc ipfüm conflat ex teftimoniis allatis;

d

nam Petri fides primüm füpernaturalis erat fed

infirma ob deficientem poftea fiduciam; dein

il

verà folüm naturalis erat, quando dubirabat;

W

l12

$

Dz Fipr.

132

quem h

de quo audiendus eft S. Auguftinus hot. r4.

de V. D. Ziubatie Petvi quafi mors fidei fuit;

quanyis

fed. ubi exclamavit, fides vefurvexit, non ambularet,

100 p

ris;

zifi cvedevet , ed nec mergevetur , tifi dubitavet. V.

d. n.66. In quonam zzcredulitas alterius fuerit;

fit: Df

[

oftendunt verba ipfius priora, dum ait: Dixi

n

lr

Difcipulis tuis , ut. ejicerent. [piritum mutum; 9

won po

zuevumt . . .. fed fiquid potes , adjuva

pedr

720$.

PAU

Itaque fides ejus perfecta & bona fuit in

eo, quód Deo & in eum credenti omnia poffi-

m

bilia fint; quam Chriftus antecedenter ab illo

mioe f

hibetr

poftulabat: incredulitas autem adjuvanda ver-

fabatur in eo, quod cüm Apoftolos invocato

penz

dum

nomine JEíü nihil profecifle advertiffer, de

ipfius etiam poteftate ac divinirate dubitaret;

tumfo

atque hinc ejus fides non quoad objectum for-

atl

male & firmitudinem, fed quoad obje&tum ma-

teriale deficeret, atque hinc etiam requifità a

ent

tniraculum confidentià careret.

In hunc fen-

MT

fum exponenda eft fides, quee à S. Chryf. vo-

puur

catur iztrodutcloria, cui fcilicet opponitur fer-

f

J5 Q

feBla tam fecundàm obje&tum formale ac ma-

k

teriale, quàm feeundürm effectum fiduciee & vo-

t

N

lüntatis affectionem efficacem. 24 Cozf. 7. &

ol

D..4. Amor füpernaturalis Dei füper omnia

eid

non excludit à füo actu amorem delectabilis

I

Deo leviter oppofiti, & in eodem a&tu poteft

l q

are peccatum veniale N. non excludit à fub-

T.

100

jecto amorem delectabilis, & fic peccatum ve-

niale fimul in eodem fübjecto ftare poteít C.

D

Si actus amoris effet fimul actus leviter pecca-

lg

minofus non poffet effe fupernaturalis, utpote

f

quem

Dz Fipr.

133

us Fori

quem honeftum ex omni parte oportet effa:

1 f j

quamvis veró ex dict. n. 37. peccatum veniale

n av

dul

non impediat, ne poffit elici amor Dei füper

omnia; tamen id de fide füpernaturali non te-

feris f

net: utpore qua habet modum tendendi in

m at: À

utrumque füum objectum firmiffimum , quita-

UM

lis effe nequiret, ftante de revelationis exiftentià

T

per alium etiam actum formidine. 744 Conf. II

x boul

E. IN. Cauf. Maj. Ideo enimà priori non eft füper-

omniu p

naturalis, quia non provenit ab habitu vel lu-

entr d)

mine fidei füpernaturali, & confequenter non

juvanda?i

habet modum tendendi proprium actui fidei fu-

los n

pernaturalis.' Hoc veró non tantüm contingit

vertift

dum actus re ipsá eft falfüs , fed & etiam dum

« dübit

cum formidine elicitur , aut in certitudine de re-

velationis exiftentia non fündatur.

yerhumi

hs

78. Jufl. .. Ad hoc ut voluntas poffit. pru-

y gl

dentér imperare a&tus aliarum virtutum , füffi-

Idne

cit, quód' probabiliter detur earum objectum:

hnj

0 etiam ad hoc, ut prudenter eliciatur actus

ynítut f

fid

€

i füpernaturalis, fufficit probabiliter dari

ejus objectüm.

nieict

Conf. ]. Quamvis habeatur

hi 01

tantàm probabilitas de exiftentia revelationis,

voluntas tamen przeftare poteft, ut intellectus

[/72]

?

et on

eliciat actum firmiifimum; 'nam damunata eft ab

Innoc. XI. prop. 19. Joluntas non potef?. efficeve,

(

m

aäu POW

ut afenfus fidei im fe ipfo fit magis firmus, quàm

meveatur pondus vationum ad affen[umimpellentium.

yiiP

«

y

Ergo. Corf. II. Si credi nequit, de quo rantüm

: pote

probabiliter conftat effe revelatum ; ergo infide-

j p*

lis cui myfteria fidei noftree pree füis erroribus

tantüm probabiliüs videntur revelata, non tene-

j U

tur

queü

E

134.

Dz Fi»pr.

,tuif credere: Sed ab eodem Pontifice damnata

propofm'«

eft hec prop. 4. 745 ifidelitate excu[abitur iufi-

ti$ 000 |

delis uom. cvedeng, du&us opinione minüs probabili.

füsfide

Ergo.

fde h.

B. IV. Couf. Difp. A&tus aliarum virtutum

majra

fünt pis affeétiones voluntatis, ad quas quam-

fis, lr

vis requiratur, ut judicium proximum, quo

tür f

judicamus aliquid in his, vel illis circumftantiis

& Ed

f dnet

efíe honeftumaut licirum, (emper debear effe cer-

tum ,. tamen judicium fpeculativum , quo res

hm r

aliqua judicatur in fe honefta aut ita.effe , quó-

non df

que remoré dirigitur voluntas & operatio, po-

Tid.:

teft effe probabile tantüm; tum quia fzepius a

um

certitudinem fpeculativam pertingere non pot-

perün

fuümus , & fi ad operationem virturis neceffa-

türdi

riaíemper foret, multi actus virtutum debe--

m

renr omitti v, g. eleemofyna pauperibus prz-

&N

benda; honor Parentibus pendendus; adora-

tevdo

tio hoftiae praeftanda &c.: tumn. quia voluntatis

CT

operatio recta, bona, &honeíta eft, quatenus

Cenas

eft conformis dictamini recte rationis, quod

i

in judicio practico & proximo certo refidet;

hl

quódque hàc ratione poteft facere; ut fit hone-

i

ftum & licitum, quod re ipsà non eít... Econ-

"diïigr]

tra actus fidei eít actus intelle&tüs,. cujus obje-

&i

&tum eft verum, & firmiffimus: jam veró ju-

ped

dicium probabile de. revelationis exiftentia ne-

teyc

quit facere, ut aliquid non revelatum re ipsà fit

ftrinj

revelatum , ac confequenter credibile; neque

m

etiam prudenter imperare intelle&tui, ut firmif-

l i

fimé affentiatur dari objectum fidei ac revelatio-

nem.

"dd Conf. 1. N. 44, ad Prob. .. Senfüm

füy,

t

propo-

DE' FripF.

135

tice d

propofitionis damnatee effe hunc;. quód volun-

tafatiri

tas non poflit efficere vi füi imperii, ut affen-

hn d

fus fidei füpernaturalis nixus motivo intrinfeco

fidei, h. e. divinà authoritate revelante, habeat

um vt

majorem firmitatem intellectualem & adheefio-

dquii

nis ; feu majorem certitüdinem , quam merean-

ximm, j

tur rationes extrinfecae, feu figna credibilitatis

cirault

& Ecclefize authoritas , quze tantüm pariunt cer-

lebezlet

titudinem cum falfitate abfoluté adhuc poffibi-

um, qit

lem: unde fieret ; affenfüm fidei fapernaturalem

ia dl

non effe infallibiliter verum; contrà ae Conc.

pera !

"Frid. Seff. 6. C. 9. enuntiat.

Ex quo liquet;

yia s

damnationem minimé ad noftram queftionem

perent

pertinere. — 744 Conf. H.9. D. .. Non excufa-

TUIS (55

tur ab infidelitate per hoc, quód non ftatim &

um d

cum probabili tantüm 'notitia revelationis cre-

XribU j

dat N. quód alia non faciat; ad: quee ex notitia

(is; d

revelationis accepta tenetur C. Infidelis in thoc

n vl

eafü nec tenetur ; nec poteft credere, üt ex ha-

[ quii

étenus di&tis & prop. alia. ejusdem Innocentii

jon; (

n.72.producta claret; quia tamen homini ejus-

rto Tl

modilux aliqua affulget de verafide, quee eft me-

at

dium omnino neceffarium ad falutem , tenetur

d. 1

diligenter inquirere & media adeam obtinendam

ajsdl

adhibere, quibus adhibitis Deus illi non deerit;

p vj

perducétque ad notitiam fufficienter certam de

jlleni?

revelatione. Quare hec omittens peccat in ma-

ytiil

teria fidei, non quia non credit, fed quia veri-

214

tatem non inquirit, üt deberet; cüm in mate-

gl

ria virtutis non:folüm committatur peccatum

r

tunc, quando quis füufficiente habità proecepti

, u

notitià illud violat: fed & dum vincibiliter feu

4

culpa«

p

$s

156

Dz Fipr.

culpabiliter id ignorat: & econtra qui hanc di-

1i, debe

yduma

ligentiam preeftat , excufatur ab infidelitate , eo-

quod. impleat preeceptum fidei jubentis, eo in

3

p o

cafu meliüs inquiri veritatem; non autem quia

fequirur opinionem minüs probabilem, quam

confeat

hoftani

habet de fua fe&ta, quod unum in hac propo-

fiione damnatum füit: eoquod nunquam li-

Tüme )

ilcom

ceat fequi opinionem minüs probabilem, ubi

daturlex , confüetudo , vel conventio de fequen-

&i, tin

da probabiliori, aut ubi periculum gravis dam-

hm

ni imminet , quod evitare non pendet ab opi-

fnet

nicnis probabilitate; de quibus vide Ir. de

m e

AG. hum.

:

ebfolr

79. lufl. 1. Poteft credi Chrifti praefentia

Vettd

in hac numero hoítia; tum quia fcandalofum

Qtptum

effet dicere, non effe de fide in hac numero

lial

hoftia populi adorationi expofita non effe Chri-

RC

ftum : tum quia ex Cerimoniali Romano aliís-

a hg

Ái (

que Dicecefànis Sacerdos viaticum adminiftrans

dicere jubetur : Credis frater hoc effe Corpus

iqui

Domini N. J. C., & infirmus refpondere: Cre-

LOT

do. Ergo, cüm probabiliter tantüm conftet;

It (

rl

hanc hoftiam rité confecratam effe , füfficit pro-

babilis notitia de formali continentia particularis

fom]

m

in univerfali revelata, Corf. Hoftia; quee ita pro-

babiliter eft confecrata, ut non detur motivum

Dd

el «t

pofitivum prudens de oppofito, eft abíoluté

adoranda: ergo etiam abfoluté credi poteft

t

li

Chrifti ibidem prefentia; tum quia adoratio

zeque exhibeturin obfequium divinum , ac actus

nl

dei: tum quia ut hoftia poffit abfoluté adora-

cio.hl

Il5

Bv

7 h

Dz Fipgz.

137

qui hixt

ri; debet priüs abfoluté credi, füb illa dari ob-

Ql

jectum adoratione dignum.

Xentiy d

&. NV. d. vel D. Poteft cre

di.adurdas im-

1 t

plicité conditionato , fi nempe hoftia ver? fit

bilm, g

confecrata C. actu fidei abfoluto /u/4. relaté ad

n hican

hoftiam üt fic veré confecratam C. relaté ad hane

unqu

numero hofítiam N. 44 prob. 1. wv. Quamvis

abl t

id coram imperito vulgo occafio poffet effe fcan-

iodelte

dali, tamen reipfa & coram Theologis fcando-

fU ü

lofüm non eft ; cüm hec propofitio nihil aliud

b

Íonet , ac non effe revelatum à Deo, hanc ho-

:qdet

ftiam effe veré confecratam.

Unde nec effet

vide T

abfoluté martyr, qui pro hujus propofitionis

veritate moreretur.

[i prei

"d prob. 2.X. Et pre-

od

ceptum illud & actum fidei effe abfolutum re-

laté ad exiftentiam Chrifti füb hoftia veré con-

u nur

fecrata ; implicit& conditionatum autem relaté

ndi Cfah

pmud

ad hanc nurhero hoftiam , üt nuper diximus.

admiflifï!ï

"dd Conf.w. C. .4. Quamvis enim adoratio heec

à quibusdam dicatur prefüppofitivé conditio-

ee Qr

vere; U

nata, quatenus nempe preefüpponit cognitio-

nem, quà prudenter judicat effe hoftiam veré

m conii

fícti

confecratam & adeffe Chriftum; non eft tamen

formaliter aut terminativé conditionata , quafi

yric

ueiti PW

diceret : adoro te Chrifte , fi forté es füb his

Ípeciebus.

AN. Conf. Di[p. eft; Quia adoratio

: moi

T

elt actüs virtutis moralis atque ad voluntatem

pertinens, ac confequenter remoté fundari po-

i p

Y

teft in judicio folüm probabili , üt proximé di-

&um fuit; de quo tamen ulterius adverte, judi-

j

u

cio huic in prafenti cafü nec pofitivum nec ne-

j]

quia nec rationes in

gativum dubium adjungils

con-

j

I38

D Fipr.

contrarium zequales illis , quee adfünt pro verá

confecratione , nec etiam nullas rationes pro

A o

utraque parte habemus; poteft nihilominuslevis

quaedam formido ex'eo oriri , quód poflibile

|

fir, hoftiam non effe ver& confecratam vel ex

defectu legitime ordinationis vel inrentionis in

$. ]x

1

|

Sacerdote ; qu& tamen fi prudenter itmpedire

t d

offent-adorationem , omnes hoftize eà cárerent.

tim: (ia

W0 teyc

His adde , quód füppofito etiam defectu con-

fs Y

fecrationis reipfa faétae non committatur idolo-

latria faltem formalis ; quia non adoramus hic

ts

teto i

objectum , quodcunque ibi fuerit , fed ea re-

fündt

fertur in Chriftum: undelicet intellectus invin-

j

cibiliter errer judicando ibidem exiftentiam

Chrifli, non errat tamen voluntas , quz in fo-

Itf

ti (j

]

lum Chriftüm tendit, quem, quia jüdicatur ibi

contineri, honeftum decernit adorari.

Ad

Aürq

Ve m

prob. 1. &. D. /Eque , h. e. uterque actus exhi-

betur in obfequium diviriüm C. h.e. eodem mo-

meda

do N. Diverfiffimum autem modum tendendi

Áilog.

in a&tu: fidei: füpernaturalis hactenus fàtis indi-

Vg

E

cavimus, eumdem uberiüs inf. declaraturi. 442

vob. 2. IN. af* Nequidem enim certum judi-

Ycly

Y

cium fpeculativum in hoc & aliis virrutum mo-

ralium actibus r

tl t

"

equiri , fimiliter di&tum eft

€0nn

füprà.

Que contra aliam partem de füfficientia cer-

u

hoj

titudinis: prudentem formidinem - excludentis

opponi poffünt ; commodiüs infra de judicio

nge

credibilitatis ad actum fidei

tientur.

prærequiüto difcu-

efïeä;

t

ARTI.

Drs Fipr.

"35

ünt p

SBOTICULUS n

fütonsz

lominiss

"n veritas virtualiter. folüm ac mediatà. vevelat

"

fit objeffuim mateviale fidei, -

i w

Tatam Vi

$0. O:a [. Pro ratione continentice uniüs

ntenti

preedieati vel propofitionis in alio di-

citur aliquid formaliter vel virrualiter revela-

ter i

; eontt

tum:- fi aliquid fit formaliter idem cum altero,

deh a

uno revelato etiam aliud formaliter revelari,

ia i

f. d. e. Virtualiter veró dicitur revelari aliquid

idorimyi

in alio . fiquid tantüm realiter idem eft cum al-

tero formaliter revelato , formaliter autem di-

j fed[*&

ü

]lecusi

ftinctione rationis ratiocinatee eft diftin&tum, cu-

exiltt

jusmodi funr proprietates etiam rnetaphyficee

reífpe&u effentize.

Sicut veró formalis revela-

T

j

tio folet dici immediata ; fic etiam virtualis di-

Vi

citur mediata; qua quidem duplex eft, fcilicet

p as

vel mediata ex parte fubje&ti , ubi Deus non im-

mediaté per feipfum fed per Prophetas & Apo-

- ennt

m d

ftolos aliquid revelavit; quam ramen hie non

y lii

ufürpamus : vel mediata ex parte objecti , ubi

aliquid nec in f& ipfo formaliter eft revelatum ,

lgt

gtim f

nec formaliter etiam contingtur in alio explicité

revelato; fed tantüm cont

inetur virtualiter in

;

1007

qidun

alio tanquam in caufà & radice, aut cum eo fic

connectitur ; ut per legitimam confequentiam

ex eo neceffarió deducatur.

Atque de hujus-

"d

modi revelato

excjudenm

7

j

qua'ftio eft; pro quà pleniüs in-

j

telligenda

&j

fio d

81. JVota 1. Licet cognitio divina non poffit

effe preecifiva, adeóque Deus cognofcendo alicu-

illius

jus rgi effentiam etiam debeat cognofcere

pro-

u

*

nE

Dz Fipb£.

140

Chfire

proprietates; revelatio tamen divina faltem ex-

terna poteft efíe precifiva , adeóque Deus ad

re hat

bilem, q

extra poteft revelare effentiam, quin revelet ejus

proprietatem metaphyficam aut phyficam. Ra-

pas a

tio utriusque eft; quia Deus in cognofcendo

r

eít neceffarius; unde quidquid eft cognofcibile

terie f

C C

xatione fuze omniícientize cognoü:ere deber: in

revelando autem eft liber., atque ad revelatio-

xelehr

fan tals

nem utitur fignis creatis aut vocibus fecundüm

liberam inítitutionem manifeftativis ; qua cüm

Tophic

exprimant unam formalitatem, quin aliam etiam

ff w

realiter identificatam manifeftent , etiam Deus

imq

Praterea

Dun:

poteft unam fine altera revelare.

etiam, cüm revelatio non fit manifeftatio que-

diorea

eunque , fed talis, quae interpofitá loquentis

nf

autoritate tendir ad notitiam alicujus rei dandam

qumí

audienti; fequitur voces & figna ex fe poffeau-

Tent

f

dientem deducere in cognitionem cujusdam ob-

je&i, quin tamen illud proprié ac teftando à

temin

, ]

loquente revelatum fit, ac confequenter credi-

bile. His preefüppofitis

yudte

82. Dico. Veritas virtualiter duntaxat & me-

pot a

diaté in altero explicité revelato contenta non

Quef

STUnL

eft objectum matetiale fidei. Prof. Quod non

creditur aut credi poteft trantüm vi loquentis

fite

Thii

Dei ac revelationis non eft objectum materiale

fidei; quia formalis tendentia actüs fidei eft heec:

at I

credo hoc , quia Deus dixit feu revelavit : fe

iur

veritas virtualiter duntaxat & mediaté in altero

Q

explicité revelato contenta fic non creditur nec

Ti

credi poteft ; nam actus fidei, quo crederem

QUttin

v. g. rifibilitatem Chriíti, eoquod humanitas

dükhag

Chri-

Dz Fipr.

B

na fitnt

Chrifti revelata fuit , zzprimis non poteft habe-

que D

re hanc tendentiam: Ctedo Chriftum effe rifi-

nredts

bilem, quia Deus dixit eum effe hominem ; üt

hylan ]

patet ex ipfis terminis , eó quód fic non im-

o

portetur motivum fidei afficiens objectum ma-

m

teriale feu rifibiliatem : Deizde neque iftam:

eredat

Credo Chriftum effe rifibilem , quia Deus di-

al

xit effe hominem , & omnis homo eft rifibilis;

us r

nam talis actus parrialiter nititur illi rationi phi-

lofophice, quód omnis homo fit rifibilis: De-

s; qui

indmt

"ique nec hanc : Credo Chriftum effe rifibi-

etim )

lem; quia Deus hoc dixir; nam füpponitur

Dut

Deum tantüm dixiffe, Chriftum effe hominem:

lod

dicere autem, Chriftum effe hominem , fecun-

tà lo

düm fe non importar intentionem ingerendi ali-

t dat

quem formalem concepturn de riübili, neque

13^

J

hr

intentionem manifeftandi formalem conceprum

j

feu mentem de rifibili, quae tamen intentio fàl-

g

tem implicita requiritur ad propriam locutio-

a d

nem. Ergo.

Corf. L. Revelatio Dei ad extrá

poteft efle praecifiva, & etiam defa&to eft ; quia

n

prout ad nos pertingit , eít fignum vel vox;

ntenta 7

quz formaliter & immediaté tantüm nobis in-

uod []

ferunt conceptum effentialem rei per ea figni-

ficate : ergo ex hoc , quód Deus revelet for-

i g

y m

maliter eflentiam , revelationi divinse non füb-

flant proprietates & alia preedicata , formaliter

st

dl

& ratione ratiocinatà diftincta.

Conf. [I. Ydeo

formaliter revelatà praecisé effentià , etiam pro-

: f du

vt

prietates effent de fide, quee in illa virtualiter

continentur; quia Deus illam explicité revelan-

at

humüüï

do has etiam implicité revelare intenderet: fe

!

f

oc

Ü

142

Dg Fipt.

produ&ä

hoc nec conflat ex fe & vi ipfius revelationis

necteve

probatur , üt ha&tenus eft dictum : nec ex fa-

vundoop

€to ;. cum potiüs inde fciamus; Deum proprie-

fiveitpd

tetes etiam explicité revelàffe, quales fünt paf*

rv

fibilitas & mortalitas refpectu Chrifti, dum eas

J

credi voluit: nec ex fine; cüm Deus fpecialem

deufor

habere poffit & habeat fzep& finem ad revelan-

dis redit

dam eflentiam , v. g. humaniratem Chrifti, quàm

Venicatu

ad revelandam proprietatem , v. g. paffibilita-

Gft eta

rtem vel rifibilitatem ejusdem. — Ergo.

fürgls o

83. Obji. L. Revelato aliquo predicato;

Tediter |

revelantur omnia cum ipfo realiter identificata;

Teyelno

quia quidquid verificatur de uno , verificatur

pl .

etiam de aliis realiter cum illo identificatis: ergo.

bur, d

Conf. I. Deusrevelando aliquam rem, eam reve-

&t iimt

lat juxta fuam naturam, quam reipsà habet ; tum

K dma

quiarevelatio Dei eft manifeftatio fcientize; quam

Tlsry

habet Deusde illa re: tum quia Deus revelando

v.g. Chriftum effe hominem, non voluit dicere;

effentiä,

Upcrio

eum effe hominem metaphyficum feu meta-

vt

phyficé fine proprietatibus fümprum: tum quia

S&

revelat juxta communem & humanum modum

hu

loquendi, fecundim quem quando dicitur v. g.

relpm!

homo, non folüm dicitur ejus effentia, fed

quoq

etiam ipfius connaturalis ftatus , üt moles cor-

poris cum füa extenfione , quantitate & orga-

Que h

Velro

nizationibus: tum quia revelato de Chrifto effe

hominem, eít de fide, Chriftum habuiffe omnia

utt; f

C

ad ftatum connaturalem pertinentia, nifi fpe-

Wl Q

cialis ratio vel fides ipíà nos cogat aliquid exci-

pere. Ergo.

Conf. 11. Deus agendo ad extra

Picy

gequit produsere effentiam metaphyficam ; non

pro-

Vg

t

Dz Fipz.

143

tevehnr

produ&à ejus proprietate metaph

yficà: ergo

B

nec revelare;

prefertim quia ficut ad extra ope-

m prox

rando operatur fecundüm rerum exigentiam, ni-

fi velir patrare miraculum , fic etiam debear di-

les ln g

(li, dune

ci revelare,

s s

R. IV. . ad prob. D. Quidquid verificatur

Ts

u

!

de uno formaliter accepto, verificatur etiam de

chriti

alis realirer cum illo identificatis N. quidquid

verificatur de uno realiter accepto fu/4. verifi-

70,

catur etiam quomodocunque, nempe vel vi na-

turalis connexionis vel vi revelationis , de aliis

: þrædi:z:

jdentii

realiter identificatis C. verificatur precisé vi

revelationis N. — Minim? autem ex his inferri

veriit

pofíe contradictionem

; Vel ipfi adverfarii pro-

jcatis:

bant)

eitmrf

dum fatentur effentiam revelari formali-

ter & immediate , proprietates autem virtuali-

Kent

.haþeï:f

ter duntaxat & mediat. — Quod porro nec for-

maliter reveletur proprie

um

tas revelatà formaliter

effentià, & revelatio effe

ntiz fit precifiva, ex

olurdet

fuperioribus fatis liquer.

y fen m

d Coif. L w. D. A.

Revelat fecundüm naturam

; quam reipsà ha-

Bu

bet ,

m mOdll'

& in quantum eam revelatio externa ex-

primit C. fimpliciter fecundüm naturam , quam

1iciu3r W

reipsà haber N, Equidem nihil revelar de ali-

fenti

quo, quod reipsà non habeat ; non tamen omnia,

od

quz habet, revelat. 444 prvob. 1m. &. D. Re-

u

nhrr (2

j

velatio eft manifeffatio vel adzequara vel inadae-

u

quata ícientiz , quam Deus de aliqua re habet

jf

C. femper adequata N. 44 24. &. D. Non

n

voluit dicere Chriftum effe hominem meta-

vqül

hyficum &c. h. e. noluit dicere Chriftum ha-

d df

à

ere tantüm eflentiam meraphbyficam hominis;.

m

non

PW

144

Drz FiptE.

atl ve

non autem proprietates C. h. e. nolait vi hujus

revelationis folüm manifeftare ac credendam

creamit

hebüife

roponere effentiam;hominis metaphyficam de

omnibus

Chrifto N. 742 3:. D. Secundüm communem

loquendi modum , dum dicirur homo ; pef fe

tüm pgg

Go m

loquendo dicitur etiam ejus ftatus connatura-

lis &c. IN. per accidens & fi ex circumftantiis

ter&i

füinitora

loquentis intentio colligitur ; dicitur etiam fta-

tus connaturalis &c. C. Hoc poftremo modo

ld oy

ii

v.g. fi interroganti , an Sacrificium miffze fit

cultus Deo gratus , quis refponderet ; ipfe Chri-

dui r

qua i

ftus id inftituit; per hoc implicité omnino dice-

ret, id Deo placere, quamvis haec complacen-

10n ver

m )

tia folüm fit terminus, quocum conne&itur

Chrifti inftitutio: hinc Paulus 1.ad Cor. C. t5.

V.

Qu d

ex refürrectione Chrifti àz caufee exemplaris &

meritorie probat effe de fide noftram omnium

Qd

Ü

refürrectionem ; üt ibid. explicat le&t. 2.S. Tho-

inas.

ZAd qr. D

. Ex vi illius revelationis fe-

Ó

hOlI]Oe

cundüm fe fpe&taree de fide eft C

hriftum habuiffe

omnia &c. N. fimul cum aliis circumftantiis

18: f

fümpe , aut vi aliarum revelationum , ubi Chri-

üyí

ftus ad Hebr. 4. dicirur homo robis per omriia fi-

milis absque peccato C. Nempe quamvis ad pro-

qui

Gj |

priam locutionem de aliqua veritate requiratur,

1mó fignum externum aptum ad illam forma-

rpu

Trd

liter manifeftandam feu ingenerandam forma-

lem ejus notitiam faltem impliciram, & 2dó lo-

lelmp

h

C

quentis inrentio hoc faciendi ; tamen cüm utrum-

que locutioni poffit convenire non tantüm per

Cehü

elt i

íe loquendo , íed etiam per accidens ratione

circumftantiarum extrinfecüs occurrentium, tb

Cj

ut

*s

Dzs Pips.

14$

Jaitviln

üt illa verba: Chriftus eft homo ; üt affecta à

liis

: Qd

cireumftantiis ac contextu, fignificenr Chriftum

sphyli

] COR

habüiffe corpus organicum perfe&tum cum

omnibus , qu& ad connaturalem hominis fta-

omo, p

tum pertinent.

"d Co

"f. 1. 3« Difp. Produ-

)s o

étio rerminatur ad. rem

; prout hec eft à par-

circumur

te rei & in effe phyfico : revelatio autem ter-

i eim:

minatur ad rem prout fübftar intentioni loquen-

firemo t

tis ad cognitionem audientis directze atque hinc

m i

in effe intentionali ;

duei rem fine al

unde quidem implicat pro-

et pb

rera fibi realiter. identificata,

omnim:

quia idem aliis effer & non effet produ&tum:

c comp?

non veró repugnat unam formalitarem diítin-

connet

&tam ab altera fine hac revelari. "d Rationem

jCor.

N. fupp. Conf. Quia nec revelatio

, Utpote quae

emp

potett efTe preciíiva,

necproprietas, tanquam

formaliter diftincta,

n (*

exigunte ut revelatà effen-

k

tià reveletur proprie

tas.

lp AA Ra ativerhli ie: somnis

eyehtts

fhumib

homo eft mortalis , credi poteft hec particula--

uml

ris: hic ftudiofus eft mortalis , licer non inclu-

, lU ,f

datur formaliter in illa; cum hujus fübjectum

non includatur foraliter in f

P TL

ubjecto illius, eó-

quó

homo formaliter non fit ftudiofus.

misdf

Cosf. I. Ex eo

: reqüifäü

; quód revelatum fit ;; Chrifti

C

orpus effe in Euchariflia ,

iif

"Trid.

de fide eft juxta

du hn

; etiam ibi adeffe fanpuinem , animam &

j

1

divinitatem vi naturalis connexionis & conco-

j &Zd

mitantig : erpo etiam ex eo, quod Chriítum

d a

g

effe hominem fit revelatum, de fide erit. eum

efle rifibilem,

Conf. l. In hac propofitione:

gps I

Ghri-

f-u*iþ(ïusv eft homo , neceffarió revelatur;

':ntium)i

ftum

|

146

Dz FipE

j

ftum effe rifibilem,

üt patet in hoc fy

llogifmo:

! vetborum

&um revelatum ;

hoc rifibile

Hichomo eft obje

jv Tr

eft hic homo; ergo

hoc rifibile eft objectum re-

puis & t

l& X.

velatum.

rgo.

x. D. Particularis

credi poteft quoad pr&-

poltiox:

Teitim

dicatum C. credi pote

ft quoad fübje&tum N.

Similiter illud additum

D. particularis non in-

T uf

cluditur formaliter quoa

d predicatum N. quo-

jloing

ad fübjectum

C. Patetex

di&tis pr. ar. fübje-

hi

d

€&tum propo

fitionis particularis in univerfali

contentae non cre

di fed füpp

oni, quia in uni-

conceptl

bfoluté

& fubje&tum fed

i

veríàli non revelatur a

duntaxat praedica

tum; cum veró hoc, nempe

Ti qu

snortalitas formal

iter fit idem in propofitione

Ti

particulari

& univerfali, füppofito üt certo;

Tnom

ndiofus fit homo , poffum fide cre-

ii

quód hic ft

dere, quód fit mortal

is. "4d Conf. I. D. 4. De

f

fide etiam eft adefle fà

nguinem, animam& i-

Vr

vinitatem preecise ac

vi fo

litaride connexionis &

Ctegod

concomitantiee natura

lis N. vi connexionis ac

Veltio.

concomitantice üt

fübftantis alteri revelationi C

ftla

Chrifti Corpus in Euchari

flia habere fangui-

Yonin

nem & animam

faltem formaliter implicité re-

[/]

)d

n

velatum eft in illo ad Rom. 6. v. 9. Sceues , 4t

MU

77012 THOV EUY 3

Tehin

Chriflus vefuvgens ex mortuis jam

gnovs illi ultrà s0n dominabitur.

Quod habeat

Vafün

divinitatem fimiliter revelatum eft in eo Joan.

vehri

1. v. 14. P'érbum cavo fa&lum eft.. Quee bina cum

firi

illo Matth. 26. v. 26. Hoc eff corpus eneum ; cone

Ql

Ítituunt quafi preemiffas revelatas ; in quibus

U0 t

illa conclufio de preefentia fànpuinis animee a€

T

divinitatis foxmaliter continetur.

Vi autem

"m

vete

Dz Fipg..

142

c filtot

verborum illorum ,. /oc eff corpus sneum , ficue

1; Qd

Lab

juxta Trid. nequidem formaliter ponitur ían-

guis & anima, fic etiam non creditur.

d Conf.

41. &. V. 4,. Ad Syllogifmum JV. A.

In pro-

( qndr

pofitione enim : Chriftus eft homo, o

bjectum

fibgdn

fn autem

O

revelatum eft preedicatum ; predicatu

manet univerfale, dum enuntiatur etiam de füb-

uN

je&to fingulari: ergo objectum revelatum non

pat f

,

eft hic homo, fed homo fecundüm fe;

feu prin-

In

Vi

cipium fentiendi & ratiocinandi , quo

d in füo

, quiii

conceptu proprietates formaliter non includit.

ubjedur

95. /ufl. []. Revelatà re metaphyficà con-

u EF

nexà cum termino aliquo, revelatur etiam ter:

| [OPO j

minus; rum quia füundamentum manifeflat ter-

p i &

minum feu in ejüs cognitionem audientem de-

lum ftdïx

ucit: tum quia ex hoc Genefis r. dito: . 7

124

priucipio creavit. Deus celum $9. terram , uübi re-

apimti

velatur actio, poteft credi exiftentia cceli & terrae

a

creataà Deo,tanquam effectus: tum quia, fi re-

velatio diceret: exiftit A connexu

d

m cum B, pof-

g

fet B. credi.

Sed terminus meraphyficee conne-

l

lU

«f

xionis non;continetur formaliter in re connexaz

erpo credi poteft aliquid etiam formaliter non

ijW j

d

contentum in revelato. Corf. /. Revelato uno cor-

7 momf

relativo etiam revelatur alterum ; quia correlati-

lod

vafuntfimul naturà & co

gnitione: ergo etiam re-

velatà effentià,

m

revelantur proprietates: quia ef-

t

od

fentia radicans & proprietares radicata fünt duo

(

correlativa. Corf. /7: Licét identitas duorumcum

g

jü

jj

uno tertio formaliter diftinpuatur ab identitate

illorum inter fe ; tamen illà revelará revelatur

yin!

L

u

etiam he&c ; üt patetin conclufione dedu&ta ex

y

3

»

dua-

148

Ds FipE.

creumi

duabus présemiffis revelatis: ergo &r

evelatà ef-

ca, licét

em i

fentià revelatur proprietas metaphyfi

hac ab illa formaliter diftinguatur.

Conf. II

d

tür ení

Licét unum membrum contradictionis realiter

diftinguatur ab altero, revelatà tamen propofi-

p

p

tione affirmativà üt verà , contradictoria nega-

al

tiva revelatur üt falfa: ergo multó mágis reve-

diqu

latà effentia, revelatur proprietas metaphyfica.

g. IN. M. Si enim non revelantur realiter

bhg.

qení

identificata, multó minüs termini metaphyfice

connexionis revelantur; quia hoc efficacius per-

PT

Tv

fuadent noftre rationes , quee facilé huc revo-.

do : Revelatà re non ideo

lrl

cari poflunt hoc mo

prets

revelatur ejus metaph

yfica connexio cum alio,

ibus thefeos: ergo multó

B

üàt liquet ex probation

|

l]

minus revelatur terminu

s connexionis feu illud

|

nnectitur.

d

Bocor

eliud, cum quo res revelata co

i

ob., xm. T. Aff N. Conf. Quee i

nde inferri pof-

eft proprié ta-

.| prion

fet; quia heec manifeftatio non

lis, requifita ad fidem; fcilicet q

uze fiat teftando

quia

fed tantüm

Thm

ac autoritate loquentis interpofità

fu -

late talis & ex quocunque alio , que non

E

Syin

cit ad fidem, utpote per fe unice tendentem in

Jocutionem & autoritatem loquentis tanquam

Qui

Ti

motivum. |,4d2d. N. iterum Corf. NNam dice-

re,

Deus creavit ceelum & terram, eft forma-

li

d Deus dederit effe & exiftere

Yl

liter dicere; quó

coclo & rerree , cum propofitio activa & p

affi-

ftria

Revelationes

A

d

va formaliter idem enuntient.

eutem non fünt accipiendee in fenfü gramma-

Ri

fed morali & humano fecundüm inten-

Vil

ticali ,

& aläis

ll

tionem loquentis ; prog: x contextu

CII«

« Dz Fipr.

145

veltid

circumftantiis colligi poteft; àt d.n.83. Si au«

fs i

tem ita attendatur illud teftimonium fcriprure,

Cj

absque dubio formaliter hic revelata fignifica-

Yns fedit

tur exiftentia coeli & terre à Deo creara.

Ea-

pl

dem &i efl ad 37.5 Nam illa propofitio ex fup-

dyr n

pofito fic exponitur: exiflit A. , exiftit B. , & A.

Ygns r

ac B. funt connexa, Unde aliter diícurrendum

hia

eft, quando formaliter dicitur res üt connexa

j rl

fub his terminis, ac quando dicitur tantüm,

yeipyra

qua in fe & realiter eft connexa. ^ 24d. Conf. 7.

df

R. ex modoó dictis D. /4. «g Corf. Revelato cor-

hicite

relativo quà tali & effentià quà radicante reve-

renmnia

latur faltem implicité aliud correlativum & pro-

T.

prietas radicata C. revelato illo , quod eft cor-

relativum aut eflentia radicans IN. — 44 Cosf.

m m

if

4.&. Difp. Quamvis inter identitatem extre-

morum «um uno tertio & identitatem eorum

i. 4

p p

inter íe fit aliqua . formalis diftinctio, tamen

priore revelata revelatur implicité pofterior;

po

priälä

at

(uni

quia conclufionis hujus, Mattheeus accepit Spi-

ritum Sanctum, pradicatum revelatur in hac

ád

qn (*

majore: omnis, qui ef& Apoftolus, accepit

denrem!

Spiritum Sanéctum ; fübje&um veró ; nempe

: tanqió

quod Mattheeus fit Apoftolus, revelatum eft in

n ?

minore: Mattheus eft Apoftolus. Simile non

du

babetur de revelatione proprietatis ex & in re-

Á eyi u

velatione effentig, üt ex Syllopgifino in hac ma-

teria formato patet. . /4d Conf. 1/1I. D. 4. Con-

, Apr

vel

tradictoria nepativa per fe revelatur üt falfa N.

r

per accidens /a/. revelatur füb terminis eequi-

valentibus C. virtualiter rantüm ac mediaté N.

m

j5

Quia aliud eft objectum propofitionis affirma-

tiva

l]

$

156 -

Dz Fipr.

n D

tivee quàm negativee, hinc nequidem intelle&us

1mam affirmans 2dam etiam negat, cum aliàs

um ril

fündme

femper deberet habere duplicem actum ; imó

deberet etiam negare qüodcunque metaphyfi-

bt

lus

c&e connexionis erpó oppofitum cum veritate

propofitionis affirmata, — Inferri tamen negati-

Qu

hypsre

va falfitas poteft , & fi finis etiam loquentis ac

circumfítantie fpectentur , deprelendi , quód

f&

intentionem habeat affertà affirmatione fimul

| df

etiam nepantem inficiari , illádque audientibus

fieni

lm d

manifeftare; à quibus hoc facilé percipi poteft

propterea, quód duplex negatio zequipolleat

hto:e

affirmationi & viciffim.

Ceterüm de aliis op-

Conna

pofitis regula generalis communiter ftatuitur

)

hzc: Revelatio füb terminis eequivalentibus di-

p

cit effe falfüm id, quo precis? pofito , cateris

Qs

per poffibile aut impoffibile prz - vel abfenti-

RU

bus, aliàs foret falíà.

Cujus ratio eft; quia re-

tem

velatio eatenus oppofitum dicit effe falfum,

tiücan

quatenus aliquid dicit effe verum : fed preecisé

fgienri

&liquid dicere effe verum , zequivalenter folüm

fe

D

eft dicere, falfum effe id, quo precisé pofito

E

TU

lN

aliàs illud verum foret falífum: ergo. Exhoc

f

ipfo autem oftenditur revelatà effentià non re-

turp'

velari proprietatem ; nam fi perimpoffibile v. g.

TW

rifibilitas in homine deficeret , maneret autem

quí

animal rationale; ficut tunc perfeveraret homo,

fom

fic etiam perftaret eadem intentio & mens prz-

üp

cise manifeftandi hominem arque eadem infal-

p

libilis revelatio.

m

86. Objc. I7. Ad hoc ut aliquid fit de fide,

[

ftimo-

fufficit; ut illi poffim affentiri propter te

u

nium

D'E FipE

Yi

Inteled

nium Dei : fed fi conftet de identitate hotninis

cum d

cum rifibili; aut de metaphyfica connexione

um; ij

fundamenti cum termino , poffum affentiri rifi-

netply

bili & termino propter teftimonium Dei reve-

n vert

lantis hominem & fundamentum: ergo. Corf. £.

n t

Quando revelatur proprietas autactio unius , vi

Ypentst

hujus revelationis poteft etiam credi illius effen-

n

d qi

l

1

tia & exiftentia: ergo à contrario dum revelatur

ne üng]

effentia, credi poteft proprietas. Cozf. /7. Ad

mdentbg

fidem fufficit revelatio mediata ex parte fübjecti

1

Item connexio revelationis cum objecto reve-

dpigid

quipi

lato: ergo etiam mediata ex parte objecti; item

edlist

connexio proprietatis cum effentia üt revelata,

hi

X. D. M. Sufficit, ut illi poffim affentiri

propter teftimonium Dei üt illud dicentis C. üt

vibus?

, cua

dicentis aliud , cui illud eft identificatum aut

Jf

connexum NN. Sicenim non creditur propter

j qur

p

teftimonium, fed affentimur illi propter iden-

u

tificationem vel connexionem ; unde quidem

d p

Ícientia theologica; feu a&tus ad habitum Theolo-

er It

gicee pertinens, non autem actus fidei theologicee

g pilt

fequitur. 724 Cozf. I. IN. Conf. Di]p. et; Quia ve-

F

gulariter loquendo fi ex parte preedicati revela-

J re

tur proprietas vel actio, fimul ex parte fübjecti

ylevd

revelatur ejus effentía & exiftentia; cüm hee fint

t at

quafi predicata fuperiora, quee in inferioribus

tht

formaliter continentur: econtra revelatà effen-

15 pfæ-

tià proprietas nec ex parte preedicati nec füb-

n

je&ti revelatur ; quia heec in effentia zequ& pa-

rum, ac inferiora in füperiori ; formaliter con-

l fih

tinerur. 44 Conf. II p. xm. Difp.eft; quia re-

fe ra-

f

" velatio ex parte fübje&ti mediata extendit

tione

D)

Dz Fipr.

152

i

(s

tione fui & fortmaliter ad objectum : quese au-

tem fe tenet ex parte objecti, non ratione fui

tificoam

objectum mediatum afficir, íed folüm ratione

| t

identitatis realis aut naturalis connexionis con-

& D0n

—

notat. 274d 24. Difp. eft; Quia prior connexio

D ö&vþ

eft ipía revelatio divina infallibilis adeóque fidei

&

TUrid

objectum formale: pofterior eít vel identitas

vel neceffaria connexio ; quae. obje&tum for-

ff

ii

male fcientiae, non item fidei efTe poffunt.

87. Jufl. L. Ad habitum charitatis non fo-

Cuntat

lüm pertinet , amare Deum propter fe ipfüm,

hr

Íed etiam proximum propter Deum: ergo &

Tànon

ad habitum fidei, non folàm credere eflentiam

Nl

propter revelationem divinam, fed proprieta-

TO.

tem quoque propter effentiam revelatam. Corf. Z.

14

€X)uamvis creature contineantur in Deo folüm

hr

virtualiter, tamen earum cognitio in beatis perti-

N.or

bers

netad lumen gloriee: ergo & quamvis proprietas

virtualiter dunraxat in effentia contineatur,tamen

f

Teqi

affen(us de proprietate poteft factà effentiz re-

Vi

velatione fpectare ad habirum fidei. |Cozf. II.

prare

Extfi actus reflexus non attingat immediaté mo-

Yyq

tivum actüs directi, ramen pertinet ad eandem

Ti

virtutem; fic actus quo quis quafi reflexé timet

DOP(

amitfionem beatirudinis priüs fperatae;: pertinet

t

ad virtutem fpei: ergo & actus, quo quis quafi

d

reflexé crederet proprietatem , pertineret ad fi-

&

dem. Corf. //J. A&us , quo deteftor pecca-

I

tum propter malitiam ejus àt offenfze Dei , eít

Q

actus theologieus pertinens ad charitatis habi-

[cïï[[

tum ,. licét eo immediaté non attingam Dei bo-

Í

M

UR

gitatemeanquam objectum formale quod: ergo:

Á

€

Dz Fipr.

153

quu.

&a&us, quo credo rifibilitatem üt realiter iden-

t l

tificatam effentiw revelates eft actus propri&'

m t

theologicus & pertinens ad habitum fidei, licet

1onis Q

eam non credam immediaté propter revelatio-

Vn]

nem divinam.

t f

R. JV. Conf. Difp.eft; Quia ficut proximusà

d identt

bonitate divina effenrialiter pendet & ad eum re-

m f

fertur, fic etiam füpponitur amari propter illam ;

fin,

unde in amore proximi eft motivum formale

k mb

charitatis, ob quod amor ille meritó refertur ad

fepin

charitatis habitum : à contrario revelario divi-

: i

na non connectitur cum proprietate, à qua di-

eflenta

cens effentiam prafcindit; adeóque nequit effe

motivum ad eam credendam.

Xropri

"A Conf. 1.3.

ml

D. /4. Cognitio creaturarum in quocunque

o fnit

inedio à beatis habita pertinet ad lumen glorie

at

NN. formaliter in verbo feu in divina effentia à

proytiew

beatishabita C. — Quia veró ad hanc habendam

aj

requiritur, ut a&us, quo cognofcitur effentia di-

feng t

vina, idem fit, quo cognofcuntur creature , &

preeterea Dei effentia fit ratio formalis ac mori-

(

J m

V, cur creatura cogno'cantur; patet hanc for-

|eaid

malem in verbo cognitionem creaturarum omni-

exouiti

no pertinere ad lumen glorize : cüm ex oppo-

| perrineg

fita ratione affenfüs proprietati praftitus ad fi-

dem pertinere nequeat. — 24 Corf. //. &. IN..4.

st

orer d

ex d. num. 32. /4d prob. C. .4. Nam talis timor

"

j p

immediat? attingit motivum fpei, licet alio mo-

)ei , Eü

do, quàm aéctus fpei; quia timor refpicit bohi;-

jg hi

tatem Dei üt amiffibilem , fpes veró üt acqui-

i

fibilem : unde non habent diverfum object

j.ep

formale ür quod ; fed folüm diverfam rationem

5

Qr-

154

Dr Fripr.

formalem füb qua.

Ex hoc autem Difparitas

m i

jam fiepius data hic rurfüs locum habet. 22

b h

Conf. II &. Seeundüm data ha&tenus princi-

lincte

pia ejusmodi a&tum deteftationis (fi fuppona-

veitit

tur tam obje&tum materiale fcilicet peccatum;

p

quàm forrnale fcilicet malitiam averfari, neque

tinenty

1

habere pro objecto formali üt quod faltem par-

dali bonitatem divinam, quam profequatur)

(déit

| tunrm

non effe theologicum neque pertinere ad habi-

um charitatis, utpote cujus objectum formale,

| Bd

fint

à quo tamen tam actus averfativus quàm profe-

cutivus virtutis fpecificari debet, üt quod non

|u C

attingit. Siveróejusmodi deteflatio fit quidem

pon

averfativus objecti materialis, fed tamen vel par-

10 v

tialiter vel totaliter profecutivus ratione objecti

ilqu

formalis, (quod fieri poffe hic füppono vel ex

o

Wt

ipfis queeítionibus alibi agitari folitis : an nempe

detur actus aut virtus puree fugee, ac talis virtus

am,

tür,.

fit peenitentia: aut an contritio perfecta firt amor

Dei formalis vel tantüm virtualis ?) erit quidem

inQ

du

theologicus & fpectans ad charitatem; fed quia

hinc etiam proprium motivum charitatis habet,

h?b&ï«

aperté difcrimen inter Ant. & Conf. elucefcit.

j

8$8. Zufi. IJ. Multa fünt de fide qua virtua-

Vïngl

liter tantàm fünt revelata; üt proj. Quse Eccle-

&

fia definit, funtde fide: fed Ecclefia multa de-

fin

finivit, qua tantüm fünt virtualiter revelata :

Iu

v. g. Chriftum habere duas voluntates , quod

Cæn

tantüm virtualiter revelatum erat in revelatione

t

d

licis in Chrifto nature: Ergo. Cozf. Ne-

guïar

gans Chriftum effe rifibilem cenferetur hareti-

,

€us;, quia revelatum eft Chriftum effe homi-

b

nem;

]i

Dr Fipr.

155

Difyra

nem; imó effet formaliter hzereticus , quia qui

du J

negat proprietatem, negat eriam effentiam, &

Vs p

hinc negatà rifibilirate neparet humanitatern re-

! füppu

velatam : ergo aliquz veritates fünt de fide ex

JeCCaRUn

vi revelationis, in qua virtualiter

'tantüm con-

ri, n

tinentur.

m pe

R. N. AT. 4d Prob..D. M. Que Ecclefia

fequit)

definit üt credenda, fünt de fide C. que definit

e xb

tantüm üt theologice certa N. Similiter D. .

m

Ecclefia multa definit àt credenda, quae tantüm

n p

funt virtualiter revelata N. üt theologicé cer-

qudt

ta C. De fide credendum nihil Eeclefia pro-

frqis

ponit, nifi quod implicité faltem eft revelatum

2

in verbo Dei fcripto vel tradito: poteft tamen

us

id quod virtualiter in revelato continetur, pro-

od

ponere tanquam theologicé certum , ita ut op-

n netr

pofitum illi fentire fit temerarium & fchifimati-

vlv

cum, non veró hereticum; de quo alibi dice-

Viframt

tur. d Exemplum allatum V. /Z/; Duas enim

in Chrifto effe voluntates revelatum eft imme-

j

f

diaté in Scriptura. Ex hac enim conftat Deum

ts ha

habere propriam voluntatem, & Chriftum effe

hf

Deum, ac confequenter habere voluntatem di-

vinam: preter hanc autem alteram adhuc fuif-

"r VW'

g

fe in Chrifto voluntatem nempe humanam,

fimiliter habetur in Sacris Litteris, ubi Chriftus

yiude

qrelti:

Luc. 22. dixit: /Von mea volumtas, fed tua fiat.

; (

Caterüm hic non fufcepimus definire in par-

vt

ticulari, sítne de fide hzec vel illa veriras fin-

)

N

gularis; ficut. ampliffima & difficiis provin-

|

/

hæreria

cia, in qua prime notee Doctores defüdant ,

.Jon*

nobis imponenda non eft... Quare fi ad cafüm

n

par-

E

156

Dz Fip£.

parücularem deveniatur dicendo contra.no-

mptel

j priette

itram conclufionem v. g. B.eftde fide ex vi reve-

cudm

lationis A. ; fed non continetur forrnaliter in hoc:

«mq

ergo; fic D. M. Si contineatur formaliter in

hoc vel tecundüm fe vel fimul cum circumftan-

dem po

tiis confideratum C. aliter IN. & D. s. Si non eft

d p

de fide ex vi illius revelationis C. fi eft N. 744

delare

$s.

Couf. 3e. D. vm. p. /4ut.. Cenferetur heereticus;

quia prefümeretur negare bumanitatem expli-

ho

fide d

cité revelatam C. quia & fi precisà negaret aut

connexionem inter humanitatem & rifibilitatem

clium

a

aut revelationem rifibilitatis N. Circa huncfyl-

logifmum: Omnis homo eft rifibilis, Chriftus

G

tsf

eft homo, ereo Chriftuseft rifibilis; triplex ca-

fus eft poflibiliss rmó ut quis non penetret

g

U

connexionem effentiee ac proprietatis: quo ca-

fu ille negaret majorem, nec dici poffet here-

fütit

ticus, ür per feliquet: 2dó ut quis penetratà

try

connexione illà & premiffis conceffis neget con-

dis; ]

fequentiam; quo cafu quia praefümitur negae

Prel

re conclufionem non ex eo, quód neget evi-

Ts T

dentem illationem , neque etiam praemiffam na-

m

Qon

ruraliter evidentem; fed quód neget premiíTam

revelatam, qua efít obícura, etiam preefümitur

Ts

& arguitur effe haereticus; quamvis fi re ipsà

n

non negaretrevelatam praemiffam , revera non

foret hareticus: 3tió ut quis penetrer illam

connexionem & concedat etiam totum, fedne-

get confequens efle de fide; & fic non foret

nec praefumi poflet hereticus, fed refponderet

N«

fecundüm noftre fententige principia. 744 2d.

p V. A f-ad Prob. D. Qui negat proprieratem,

IN

negat

Dz Fipr.

15?

negat etiam effentiam üt emanantem talem pro-

SOHUB'HE*

UO

prietatem C. nepat eam abíoluté fümptam, fe-

Jterinhe

cundüm í&, & prout eít revelata N.

Poteft

roxlier t

enim quis ex proxime dictis negare connexio-

r

nem proprietatis cum effentia, adeóque negan-

Sed

. Siné

do proprietatem non negare eífentiam.

dN 4

de harefi ac errore theologico alibi plura.

laretaa

89. Ob[erva. Ex priore prefentíque articu-

TR

lo coroilarii more inferri decidíque folet; num

u

fide divinà credi poffit, quód hoc numero Con-

ilibliu

cilium reprafentet Chrifti Ecclefiam: praefens

alux

Romanus Pontifex fit verus Papa & Chrifti Vi-

$, Chrit

carius: hic San&tus folenniter à Papa canoni-

zatus fruatur eeternà beatitudine.

rta

Sed quia fin-

gulares fünt cum Hereticis eequ& ac Catholicis

] pCI]QTiS

: que

controverfie de Majore revelata & qminore na-

turaliter certa , que ranquam preemiffee afferun-

fex hat

que

tur pro illis veritatibus in conclufione affirman-

dis; hinc ubi illas controverfias in altera parte

d

Praleciomum noftrarum difcufferimus, ple-

jtu g

niüs refpondere licebit.

Nunc veró ficut fuü-

wgc[ q

prà monuimus ad hos etiam particulares cafus

ilfam t*

[æmimfi

deícendere, extra locum ac ordinem exiftima-

1us; ac proinde re

alinit

fpondendum erit modo ibi-

if

dem indicato.

ye i

OAPT IL

"

De Objetto materiali Fidei in fpecie.

f

n fot

Omine obje&i materialis fidei in fpecie

defignamus hic articulos fidei Catholieze;

df

N

;

Al

qui id ultra obje&um fidei materiale ad-

e ejus-

gt

dun; » quàd fint fidei propofitiones de r

modi

ncgäï

m

158

Dz FIDE.,

ichogt

modi, quz per fe ad fidem fpectet, & fpecia-

lem credendi difficultatem contineat. In hujus

füt; ii

d Árh

autem aroumenti pertractatione primó quidem

ia f

de Symbolis; utpote articulos fidei noftre con-

tinentibus, tum de articulis ipfis , demum de

( '.fiiï

|

yl

quibusdam eorum affectionibus differerur.

tuzs t

n

m

ARTICULUS I.

Mi

[fstl

fmido

"n Obje&um materiale fidei comvenienter tradatur

1

i2 Symbolis fidei ?

qien

Ota. Symbolum vi nominis collationem

ts

9o. N

fignificat, ex ufü fümitur pro indicio

fs C

qiorur

ac teffera; prout fidei applicatum ex ferm. 115.

de tempore S. Auguítini vel alterius Autoris

od

Ctndà

perantiqui dicitur fümma vel comprehen-

ífio fidei feu credendorum fimplex ,' brevis

s.

(s Con

& plena; ut nempe fimplicitas ruditati, brevi-

tas memoriz, plenitudo confülat doctrinz. Fi-

b

fidein

nis fymboli bujuscemodi conficiendi generatim

fuit triplex: 1. ut docentes haberent unamean-

Tum;

al

démque fidei regulam, quam omnibus propo-

nerent; 2. ut difcenres tenerent fidei formu-

m r

ho

lam, quam memorie facilé mandarent & fre-

quenter profiterentur; 3. ut fideles fecum invi-

hü !

js

cem confentirent, ab infidelibus fe difcernerent,

N

l

à falfis Do&oribus tuerentur.

Symbolorum

m

communiüs referuntur.

O

precipuorum tria

1"um dicitur Apoftolicum, habétque pro au-

fa.

toribus Apoftolos, ac incipit: Credo z Deum

p

Patrem omnipotentem.

2dum dicitur à S. Tho-

b

ma Patrum , ab aliis Niceeno- Conflantinopoli-

W

tanum, quia à Patribus in Concilio INiceno L.

| J

in»

A:

Dz F;DE:

159

&

inchoatum, in Conftantinopolitano I. auctum

lii

fuit; incipit: Credo iz uzum Deum.

3zium di-

) quie

citur Athanafianum, atque tribuitur S, Athana-

pfreor

fio Epifcopo Alexandrino, & inci

pit: Qyz'qm.

m o

que vult [alvus effe.

TeCUE

91. Dico. Objectum tnaterizle fidei in me-

moratis tribus fymbolis convenienter traditur.

Convenienria hec patet 150 ex argumento

mivdi

fymbolorum; tum quia in iis continetur, quid-

quid explicité credi debet: tumn quia in iis poni-

at

tur, quod per fe pertinet ad Dei beatitudinis no-

to ii

ftrze, Chrifti vize falutis noftree; aliorümque me-

diorum cognitionem, propter perfectionem &

ferm

y Autoi

obedientiam intellectüs , fpem firmandam & ex-

citandam charitatem: tum quia alii magis parti-

ymprehen-

, r

culares fidei articuli in his generalibus virtuali-

ter continentur.

2dó ex particularibus Sym-

j, r

a, p

bolorum finibus, qui in 1mo erat inftructio

fidelium, in 2do refutatio herefum tunc nata-

generzäia

]namt

rum: in 3tio major declaratio & myfteriorum

] prap»"

explicatio.

3470 ex autoritate fymbolorum,

fotmi

quam non Autores eorum duntaxat; de quibus

TU

mox dicetur, fed & Eeclefize propofitio conci-

liavit; cüm illa fecerit hec fymbola fua; & Apo-

üm

Yl

ftolicum omnibus fecerit commune , illud Pa-

trum fingulis dominicis & feftis folennioribus

bolnya

erUnu

Sacerdotibus in Miffze Sacrificio, miniftris au-

tem Athanafianum in officio divino recitandum

j t

j Dun

preeceperit.

92. Olfzrvz. Equidem fidei articuli omnes

Ti

non in his fymbolis, fed in Profeffione Fidei

nopoh

juxta preceptum Conciliü Tridentini aperté

i

con-

fU

160

. Dzs Firxz.

continentur; verüm nec illud fymboli ratio per-

Esl

mittebat aut exigebar, nec neceffitas errorum op-

i, ol

pofitorum urgebat, nec ratio difciplinae patieba-

Qnqua

tur. Hinc quamvis articulus de Euchariftia anto-

fionem J

nomafticé vocetur myfterium fideijtamen in nul-

fünim: d

lo fymbolorum vel deillo vel dealio Sacramen-

QH

1

to preter Baptifmum fit mentio; quia Apofto-

. D

li & Patres voluerunt duntaxat tradere compen-

V ULL

yrnnr T.

[

1

dium doctrinz fidei de iis, quae fpectant ad fi-

t lat

dem ípeculativam, & qua indifcriminatim ab

qiaviü

omnibus adultis credi debent ante baptifinum;

cQent

reliqua enim explicabantur tunc, quando per

n

Baprifmum erant facti aliorum Sacramentorum

i

Parricipes ; &eorumurgebat praeceprum; quod

ipfüm de Euchariftia teftatur S. Aug. Tr. r1. in

(:UA

Josnnem. Quod diffonantiam lectionum pre-

N

[v

fertim circa $ymbolum Apoftolicum attinet;

At

aut ad particulas quasdam & verba ab hoc fym-

fübfay

bolo omiffa ,' ab alio afferta fpe&ctat; negandum

non eft, occafione pofteriorum hare(uüm non-

lx iW

QTem

nulla doé&trine fuübítantiam nihil immutantía

-

fuifle adje&ta, vel, quia rudibus jam abunde no-

ta neque tum controverfà , fübinde effe omiffa.

De quibus vide vel qui de fymbolis agunt; vel

^

ubi fingularia myfteria difcutiuntur.

þmfä |

De Chriíti veró ad inferos defcenfu, quem

N

David Pfalm. 15. v. 10. Petrus A. rr1. v. 22.

Qten

predicavit, norandum venit, ipfüm dogmaab

('.ïïum [

antiquiffima Patrum traditione confirmari , cüàm

E

de eo teftentur Iren. L. 5. adv. Har. C. 26.

üty

"'Tertull. de Anima,C. 32. Athan. deSal. advent.

| Dii

Chritti , Hilar. Pictav. in Pf 53. & 134.. Aug.in

a

.3'

- Dz Fipx.

161

ff

Pf S'g.&L. 20.

orumop-

de Civ. C. 15.. Hier. in C, 2.]o-

n& , S.Leo M. in ferm. g. de Paf£. Dom. &c.

t at

itant

Quanquam veró Symbola Patrum de eo men-

tionem non, faciant, id tamen articuli veritati

neninoj.

SCLD

minim? officit ; rum quia extat in (ymboloapud

iA

Cyrill. Hier. Catech. 4. & apud Epiphan.L. 2.

adv. heeref. in compendio fidei, qui ambo flo-

TO

at d

ruerunt fzeculo quarto: tumquiafi omiffum eft,

teftante Rufino in expofit. Symbol., id evenit,

Ym j

quia videtur hic articulus intellioi in verbis prae-

prinur

cedentibus: mortuus & fepultus cfít: tum fi re-

lao t

D'enoris

cens adjectum fuit, id fa&tum eft ob majorem

Apolliniffarum & Lucianiftarum Arianorum,

Imm; Qd

animam Chrifli negantium , confutationem;

Tr.id

quin tamen hunc articulum referre deberent

um pre

Patres Niceni , qui dum adverfus univerfam

| attini

Arianorum féC&tam & cum Patre Chrifti con.

hoche

Tubftantialitatem & paffionem profiterentur,

w

hoc ipfo & Apolliniftarum & Acacianorum er-

um x

rorem confodiebant.

frutini

d m

Quanzs L n poffoli condidevint fymbolumy

ol

quod dicitur "A4poffolicum ?

;'UHI; n

93. JVota I. "Triplici modo fymbolum dici

CQ

poteít Apoftolicum : 1mó , quatenu

3a2

riptu-

, qd

ris & Apoftolice do&rine non re

pugnat ; 2dà

152

quatenus ab Apoftolorum temporibus jarm tra-

igni

ditumn ac pervuleatum fuit: 2rió quatenus ira

!l'ia an

eftab Apoftolis traditum, ur abiis quoque con-

P5 Ó

ditum fit atque digeflum.

Quoad duplicem

qduet.

priorem ufurpationem confentiunt plerique

hyg!

omnes , fymbolüm re&e dici— A poftoli

cum;

pn

unde

162

Dz Fipx.

unde & Calv. L.2. Inft. C. 16. JVeque enim du-

putat n

bium eff , inquit ; quig à prima [flatim Ecclefie ovi-

1. mant

abira

gime, adeóque ab ipfo Jpoflolovum [ceculo inflav

fhortem

publice €g. ommium calculis vecepte confeffionis ob-

frmb. &

zinuerit. Veritas autem ipfà patet ex teftimoniis

Antiquiffimorum Patrum , que recitat Nat.

níedu

Alexander Differt. 12. Seec. L. ex qua füfficiat

t pa

laudáffe Ireneum, Tertullianum & Hierony-

ARA

mum , quorum primus L. 1. adv. heref. C. 2.

de fymbolo, cujus partem repetierat, ait, Ec-

T

[

'

.

clefiam per omnem zerrarum ovbem. difpevjam ab

"Apoftolis eor&mque difcipulis illud accepi . alter

ep «

fin

rï

:

(S

adv. Praxeam de eodem fcribit, Zagc vegulam

ab initio Evangelii decurviffé 5 poftremus ep. 38.

df

[

Tnn

ad Pammach. afferit , Symbolum fidei €$ [pei uo-

fire ab ;Apoflolis zraditum.

Quoad poftremam

ar

10

veró acceptionem Apoftolicum neganr contra

unanimem feré Catholicorum fententiam alii

EBM

$j

non pauci , inter quos poft Calvinum & Eraf-

Q

mum pracipui funt Gerard. Voffius diff. 1. de

n

1j

S. Symbolis, Dupin in Nov. Biblioth. T'om. r.

li

Autor Anglus in Hift. fymb. Apoft.

n

94. ANota II. A quaftione hac controverfa

Ti

i

dy

diftinguende íünt alie due , quee verfantur

circa tempus & modum , quo fymbolum ab

Csl

ts(

Apoftolis conditum fuit ; quamvis enim tem-

poris, finis ac modi cognitio admodum explo-

Of

Yocan

rata non habeatur, id tamen ipfam rerum nar-

ratarum fubftantiam minimé elevar; fi quidem

f

nf

heec non repugnat & validis teftimoniis firma-

Al

M

tur. Detempore quidem fententize preecipue

Qu

fünt, i. quorundam, qui editum fymbolum

fcd N

putant

uD

!

Dz Fipz

165

t d.

putant in eo cotu 120. virorum ,.de.quo Act,

hfa.

1. mentio habetur. 2. Baronii ad an, 44. , qui

tl ij

arbitratur conditum anno 2do Claudii

pauló poft

if

mortem Jacobi Majoris.

3. Rufini in expofit.

ellimy

]

fymb. & Ifidori Hifpal., qui ftaruunr illud effe

dut M

:

confectum flatim poft adventum Spiritüs S.,

a füffit

ubi Apoftoli ab invicem difceffüri nor

inam pree-

Hierony

dicationis ,

baprizandorum Carechefin, & Ec-

clefiarum inftirutionem in unam formulam con-

ætef: Wi

; l

ferendam exiftimárunt. . De modo autem rma

fenteatia eft autoris ferm. 115. f:c. Leon. M. in

W l

(f

;

ep. 13. ad Pulcheriam , aliorámque, qui volunt

n gl

fingulos articulos fymboli à fingulis Apoftolis

59j

efIe ftatutos: 2da eft Rarberti Paíchafii & com-

"d

h

,1 [

Ü

4

[

T

munior Recentiorum, qui putant Apoftoloscon-

ofirat

didiffs hoc fymbolum in commune confülentes

nt Con:

€à ratione ; quà eduntur Canones in Synodis

noam d

Epifcoporum.

;s

95. & Ipfi Apoftoli (ymbolum. Apoftoli-

28l

df 14

cum condiderunt. Prob. Ex PPum teftimoniis

. Toml

num. 93. laudatis, quibus accedunt S. Ambrof,

L. 1. ep. 7. ad Siric. & fermone ultimo de jeju-

ymié

nio Eltee, . Celeftinus L. in ep. ad Neftorium.

Rufinus & Leo M. 1.c. Caffian, L. 6. de Incatn.

vt

yhon ?

C. 3. & 4. S. Maxim. hom. de tradir. fymb. Pa-

tres Conc. Ephefini in Relatione ad Imp. de Ne-

par

ftorii depofitione alique , qui illud fymbolum

Tü Til

vocant zZpo[lolorum, vel dicunt 4 poftolovum figna-

j u

pumn. fenteutis, vel per Apoflolos traditum aut ab

j

"dpojtolis traditum acceptámve pronuntiant ; at-

g

que hac quidem non ex proprio quafi invento

fed ex traditione predecefforum proferunt.

mbO]Um

Unde

Pu[iüi

.L 2

164

Dz Fipx.

Unde Rufinus de fymbolo pra-fationem his ver-

w

bis orditur: Zradunst Majoves nofiri ; Hierony-

qunm 1

mus veró, Auguftinus aliique fymboli inter-

m p

pretes illud tanquam vetuftiffimum & à primis

phredn

Chriítianis acceptum laudant.

Couf. juxta S.

bus E

nl

Aug. regulam L. 4. de Baptifmo cont. Donati-

Ore

lw

!A!ag

ftas C. 24. datam, Quod univer[a teuet Ecclefia nec

0i

lontil

Mdl y

Concilüs iuflitutum , [ed [emper vetentum efl , moa-

U

nifi autoritate ,Apoflolicá , h. e. ab ipfis Apoftolis

&X

Sed Ec-

autoribus, zradzum ve&iffanà creditur.

TO

clefia univerfa inprimis tenet hoc fymbolum,;

fil, t

ipfis adverfariis fatentibus: idem dein femper

Ti

feu à primis jam fzculis retentum fuit , cum Pa-

lt n

trum productorum quidam fzculo 2do & 3tio

Til

floruerint, & alii teftentur de antiquitate fym-

[

AU

'

boli: ex quo denique liquet ; idem non fuiffe

It tj

editum in Concilio Oecumenico , quorurn pri-

[

mum fzeculo 4to habitum fuit.

Praterea au-

titerg

tem , cum particulare Concilium nullum affig-

Auguf

nari poífir, cui fymbolum fuam nativitatem

Qusd

debeat; neque etiam ofteridi;, quomodo à par-

übis

ticulari editum fluxerit ad Univeríam Eccle-

DX

fiam; neque fingularis aliquis autor unquam

&

fuerit proditus aut cum fundarnento atque au-

Quom

toritate ad univerfalem adeó receptienem ne-

pun

ceffaria proferri queat; fequitur , fymboli ori-

C

ginem nonnifi ab Apoftolis repeti poffe.

Á

96. IVec dicas 1. Si fymbolum effet ab Apo-

pre

ftolis compofitum; Lucas hoc retuliffet in ACtis

Df

Apoftolorum, vel Apoftolus alius fuis inferuif-

| tigs

l

fet epiftolis: 2. Deberet efle pars Scripturz ac

| &Y

Canonicum ; curm licet ab aliis fcriptum fuerit;

At

tamen

Dz Fipr.

'16g

ts

tamen id effe poffer , uti fünt Epiftolee Pauli,

Hiero.

quarum illa ad Ephefios per Tychicum, ad Ro-

ho i

manos per Phoben , ad Philippenfes per Epa-

J i r

phroditum fcriptaeft. 5. Idem fuiffer in omni-

; us

Y Dong

bus Ecclefiis; cum tamen diveríà int , quae

Orientales habent, ab ufürpatis in Ecclefia Oc-

m

cidentali , & in hac etiam Romanum ab Aqui-

nj t

leeníi & Ravennatenfi,

st

. Wib

W. AV. feq. "4 ym. s. S. Lucas , üt notat Hie.

ronymus , ulta pretzermifit. bifforiogvapbi licen-

'ymbo'um»

7id, nec omnia ab Apoftolis dicta aut facta per-

in f

Ícripfir.

Ratio veró, cur ipfe & alii in epifto-

t anà

lis Canonicis pretermittere fymbolum pote-

d& d

rant, erat tum ejusdem divulpatio jam facta &

[cue ht

non fi

ad omnes fideles perlata notitia, tum quód.eo

fine editum fuit, «wz zoz atramento aut chavtá

omm p

Jeriberetur ,. fed in tabulis cordis, ac memorià re-

g d

tineretur, uüt affirmant Hier. ad Pammach. &

]lm d

vtytaet

Auguft. ferm. 75. de diverfis, Ad 24. JV. faq.

quoad partem fcripture ex modo dictis; ex

xoipé

quibus uti & ex Rufino l. c. & Chryfologo ferm.

4m E»de

62. conftat, fymbolum vivà folüm voce, non

r at

autem fcripto , fuiffe ab Apoftolis conditum ;

]ub

g

quomodo autem quod traditum eft.& non fcri-

g

ptum, Scripturz pars dici poteft? Ad vocem

Canonicutm D. deberet effe Canonicum hoc fen-

ydio

f

fu, quo aliquid tale dicitur , quod eít in fcri-

j*

pture canone N. quo dicitur tale, quod eft ca-

[m AHS

nonfive regula fidei, quà ratione etiam Tradi-

[

i

tiones non fcriptee canonicee dicuntur C.. Quae

n

de Scriptoribus Paulianarum epiftolarum ad-

! fue[llv

duntur, lapfus fünt Basnagii & divinationes ;

t

3

«um

166

Dg Fipbr.

in f

cum memorati tranftuliffe quidem illas epifto-

|

las, non autem fcripfiffe legantur. | 274 37. JV.

n Eegeï

1l

""

hunc

f&4. Diverfitas autem fymbolorum, quie ad vo-

ces duntaxat aut quzedam addiramenta ex dictis

duraun

g.

pertinet, mira videri non debet, cum fymbo-

lum unà duntaxat linpuà , Hebraicá fcilicet aut

V G

Syriacà, compofitum & folà traditione erat

b

diu fervatum , in diverfarum linguarum trans-

Cahgl

d

latione facilé aliquam mutationem tulerit. Ce-

terüm in Romana Ecclefia eàdem formà ordine

dum d

ac fententià Apoftolicum fymbolum fuiffe reci-

iu;ü

tatum, quibus fuit conditum , teftantur Rufi-

nienum;

nus, & Ambrof. ad Siric. Recole dicta n. 92

i

97. INec dicas IJ. Symboli nec erat neceffi-

pun:

tas; quia hzc oritur ab harefibus, quarum ta-

Qm p

men nullae Apoftolorum tempore natejfuerant :

Ts

nec ufüs; quia Patres primorum fa&culorum

p

epil

Autoritate hujus fymboli nunquam conati funt

doctrinam Catholicam contra hareticos ftabili-

ff

a

re; unde videtur illis aut ignoratum ; aut per-

fuafüm fuiffe,, illud non fuiffe editum ab Apo-

h

&

ftolis: neque eeftimatio; cum in Miffa non ca-

natur Symbolum Apoftolicum fed Conftanti-

T

ler

nopolitanum, 2. T'rtullianus in relatione fym-

boli non refert articulos de Chrifti de(cenfü ad

p

inferos , de Spiritu San&to , de Ecclefia & fe-

fim

quentibus : Hieronymus veró & Rufinus no-

&

rant Symbolum Apoftolicum concludi articulo

tio

Refürrectionis, & fic poftremum de vira eter-

hi

2

na abefle: unde nec Romanum dici poteft Apo-

Yà

ftolicum, nec illi poffunt intelligi de Apoftoli-

Ti

co jam vuloato.

3. Vox Catholica Écclefiee

i

in

—

-

Dz Fipr.

167

"n

in fymbolo addita neque in Aquileenfi habetur,

i

j

l

nec legebatur à Rufino & S. Auguftino; cum

j

"

al

ille hanc vocem non expofuerit, ifte autem de-

ul

clarationis tantüm causà in L. de f(ymb. ad Ca-

1f

techum. addiderit : quin nec verofimile eft hanc

t at

vocem ab Apoftolis effe appofitam ; tum quia

Ore &

modó poft tempora Apoftolorum Ecclefia fuit

YO (f

Catholica, h. e. univerfalis & per totüum orbem

j

diffufa: tum quia eo tempore Chriftiani nec-

Y o

dum dicebantur Catholici, nec Ecclefia Catho-

mfïe Lid-

lica ; üt fcribit S. Pacian. epiít. 1. ad Sympro-

u N

nianum.

n

R. [V. 3pl. partem. d ym. Y Falfüm eft in-

Q

primis tum temporis non fuiffe natas herefes,

n

cum graffarentur Simoniani, Cerinthiani &

Ebionite , & fidelibus obreperent píeudopro-

At

um

phetee ac falfi fratres ; üt notat S. Paulus in fuis

epiftolis: Deinde poterant & volebant Apo-

i

qui

ftoli fidei & Ecclefice confülere in futurum.

"d

2. & Similiter falfum effe , quod Patres Sym-

4

h Ape

bolo non fuerint ufi ad refellendos hzreticos,

mne

cum contrarium manifeftum fit ex S. Irenzeo &

onüaüï-

Tertulliano. Praterea cum Patres impugnarent

yeli*

hereticos ex fcriptura, quam feré unam ifíti ad

ial

probationem admittebant , queque articulos

T

fymboli claré continet, opus non erat confutare

j *

herefes ex fymbolo. 2443.&. Cum Conftan-

,a

tinopolitanum non fit diverfum ab Apoftolico,

fed hujus tantüm major explicatio contra no-

j a

T

vas herefes, recitatione illius in Miffa & hoc

fatis commendatur; quanquam Romana Eccle-

)0&035'

a

fia etiam Apvoftolicum te

r faltem quotidie inDi-

j/

4

vinis

H

168

Dz Fiprz.

vinis officiis, & in privatis precibus frequentif-

la on

fimé recitet.

"d 2dum 9. INon 'Tertullianus

pOruerän

Yolàm, fed & lIreneus aliique ; totum fymbo-

um f

[

lum, üt ab Apoftolis traditum , non exfcri-

?,lüïfï

bunt, íed pracipua aut plurima tantüm capita;

Chrif

Al

]^ 1

prout videbantur contra hereticos neceffaria ,

9

reddunt; atque hinc etiam iidem variis in locis

T0 J

verba varia ufürpant.

Caterum Tertullianum

ex induflria etiam omiffiffe memorata, proba-

(

nl i

bile fit ex ejus cum Montaniftis commercio ;

D

qui peccata graviora irremiffibilia contende-

bant, & Ecclefiam Catholicam , quam velin

nüisd

Catho

)

tribus laicis confervari poffe dicebant, injurio-

fo Pfychiorum nomine infamabant.

Vitam g-

T

terpam , quam non addunt Hier. & Rufinus;

a

lecerunt Ambrof. vel quicunque alius Autor

m

"T ractatüs de fymb. & Chryfol. cum aliis. Pre-

Ti

Qtte

terea, üt notat S.'Th. 2. 2. q. 1. a. 8., vita scter-

na pars eft glorie fpectans ad animam, quam

od

profitemur per carnis refürrectionem de cor-

iW

pore; quin & ipfe Rufinus fic priorem de re-

Qun

1

furrectione articulum expofüit, ut in eo illum

Center

de vita &eterna intelligi doceret. 24 3zium .

&n.

Concedunt aliqui «6 Catholicam non fuiffe ad-

ünd

Ti

ditam Symbolo Apoftolico , cum hec non fit

nota naícentis & quafi infantis Ecclefie. — Alii

fyal

communiüs id negant , cum & Cyr. Hier. in

Tunt

Catech. 18g. & Chryf. & Autor Tr. de Symb.

Wi

hanc vocem legerint.

Poterant veró . eam

ij

ufürpare Apoftoli; tum quod Catholicum non

ls

reítringatur ad unam locorum univerfálitatem:

piu

tun quod Apoftoli praícii futurae dilatationis

Afr

:

Per

É

Ds Fipr.

169

!

per orbem univerfüm hanc notatn fine falfitate

dTj

poruerint Ecclefie tribuere.

Quanrumvis au-

|frmis

rem fàlva maneat S. Paciani autoritas, liquet

Ti

tamen ex Eufebio L. $. Hift, Eccl. C 1$. & 16.

r

Chriftianorum Ecclefiam & à Smyrnenfibus in

li

epiítola encyclica & ab Apollinari Hieropolita-

n

no jam anté nominatam fuiffe Catholicam.

llinm

Quzanzs Il. 722 $. ZHthanafius autor fit fymboli,

p

nme:cïp,

quod iucipit: Quicunque vultfalvus effe &c. ?

ORE

98. Nora 1. Queftio hsec meri facti perfo-

m v

nalis eft ac nullatenus, prout inter Criticos etiam

, Injr

Catholicos agitatur , cum fidei dopmate con-

Vitini

nexa. Quienim ex illis negant fymboli hujus

Rufns

autoretm efle S. Athanafium, contendunt nihil-

ominus id effe certiffimam fidei reculam , ab

s Antt

; Dui

Eccefia & approbatam & fidelibus "'emnibus

qa at

credendam propofitam ; ac preterea fymboli

ejus do&trinam omnem quoad fenfüm contineri

N

Ts

in S. Athanafii operibus: quà ratione fe diftin-

n de Id

guunt à Grecis fchifmaticis, qui olim impu-

coillt

denter dixerant ; fymbolum hoc ab Athanafio

ebrio atque aliorum Patrum ormnium fentens-

yium

üfei

tiam deferente fuiffe confcriprum; item à Soci-

um

nianis alitsque Romanae Ecclefiee hoftibus, qui id

æ AH

fymbolum Saranafii facrileoà ignominià dixe-

at h

runt. Porro Critici negantes de alio autore nec

ipfi inter fe conveniunt ; aliis nempe Anaftafium

m

U

a

Sinaitam ex vocabulorum vicinitate divinanti-

bus, aliisEufebiumVercellenfem fupponentibus,

m n

li

gt

pluribus laudantibus Vigilium Tapfenfem in

nti

(j

4riotb

Africa Epifcopum; qui circa finem fieculi qui

J

»

O-

Päx

P

170

Dzr Fipr

florens cum fateatur in preefatione cujusdam dia-

vondir

logi (e Dialogum adversüs Arianos aliósque he-

"m Id

reticos füb nomine Athana(ii fcripfiffe ; occa-

fionem füfpicandi dedit, fymbolum à fe con-

iM

fe&tum nomine etiam Athanafii infigniviffe;

(b

quamvis de hoc nihil firaile profeffus fuerit.

f

(CROM

? n

99. JVota IJ. Nec hic difceptatür , aut ar-

hli

füDum

gumentum quoddam deduci poreft ex tempore

& modo feu fine , quo editum fuit hoc fymbo-

CO

lum. Sicut enim ifta controverfia nihil obeft

m

veritati de fymbolo ab Apoftolis condito ; ne-

contoi

Athay

que etiam antiquirati fymboli Quicuzgue Vigilio

aut alteri cuidam afferti ; fic nec obftare debet

&

fententie , qua fymbolum poítremum S. Atha-

lr ]

nafio vendicat.

B

Porro quidam volunt S. hunc

Dewdi

prafu

id confcripfiffe in puteo Trevirenfi,

Ti

1

ubi di

f

ruerit ad Arianorum infidias declinan-

presr

das: fed conveniunt plerique falfum hoe effe;

fis n

& natum ex hiftoria Rufini, qui L. 1. C. r8. (cri-

bit

bit Athanafium per fexennium in cifterna ficca;

hir,

in E

ypto tamen non veró Treviris , latuiffe.

UI

Vero

j

imilius alii dicunt ,

Arhanafium id fcrip-

UA

fifle, quando Rome apud Julium Papam an. 339.

[

ab Eufebiana factione petebatur calumniis , ac

Q

Rtan

ih;

preter fas damnatus fuerat in Synodo Tyria;

finem autem habuiffe hunc , utexpofità uberiüs

hp

fuà profeffione & declararet fidem, & calumnias

AhX |

retunderet , & injuftitiam Conciliabuli oftende-

d

ret; üt innuunt Manuel Calecas L. 2. cont. Gra-

Ta

cos & Baron. ad an.340.

h&

100. &. Omnino probabiliter teneri poteft,

IUN

fymbolum memoratum à S. Athanafio fuiffe

pl

COIl«

Dz Fipr.

17I

sdmü

conditum.

Ratio eft; quia preter autorita-

Osquel

tem Ecclefie Romang,

uce illud fymbolum

(f oti

in officiis divinis recitandum proponens adhuc

ifo

in(cribit S. Athanafio, preter confenfuüm Ecclefie

Yiv

Conflantinopolitanze, Servianze, Bulgaricee, Ruf-

füent

ficee ac Mofcoviticee , que tefte Joanne Sarma-

r dtd

ta in ep. 1. ad Calvin. idem tenent tanquam ge-

Á

x fal

p

nuinum & Anaftefianum; prater fenfum etiam

gv

communem Autorum poít fzeculum duodeci-

nihi dd

mum feré innumerorum cum S.'T'homa in hoc

Viin; t

confpirantium, ftant pro Authore fymboli S.

Athanafio teftes licét non antiquiffimi, tamen

n Vi

n

& ab antiquitate & ab authoritate venerandi.

$.

Inter hos , quos plures recenfent Monachi S.

x $u

Benedicti $ Cong. S. Mauri in Diatribe ad hoc

Troia

Íymbolum Tom. II. oper. S. Athan. inferta,

]

)

w

dxi

li

preecipui funt 1720 Patres Conc. Auguftodunen-

fis anno 663. vcl 670. (üb S. Leodepario Ep. ha-

d

C

biti; qui hunc Canonem ediderunt: Szquis Pres-

m

byter , Diacouus , Sabdiaconus vel. Clericus [ymbo-

, lrb

lum , quod infpivante . Spiritu. "d pofloli tradide-

ito

Tunt, €g Fidem S. Atbanafíüi Prefuls irrepreben-

314j

Jebiliter uon vecenfuevit, ab Epifcopo coudemnetur.

qyis,

Quibus eatenus jam preeluxerunt PP. Conc. T'o-

letani IV.; quód C. 1. queedam ex hoc fymbo-

pI

j

lo protulerint.

2d) Idem preceptum dedére

um

Ahytho Bafileenfis Epifcopus fieculi noni initio,

li

& füb ejus finem Hinemarus Archiep. Rhe-

menf. ; "T'heodulphus veró Aurelian. Ep. fiecu-

y. G

li vo, & Ratramnus Corbejenf. Monachus &

hocfymbolum Athanafio tribuunt , & ex eodem

ipt

Athanafii

p fb

plura defümunt.

3:i0. Eodem füb

a

nomiune

Dz Fipzr.

172

futerion

nomine ufi fünt Apocrifiarii, quos Greg. IX.

d&et

Conftantinopolim an. 1233. ad Greecos Latinis

conciliandos miferat.

u

Denique Eugen. IV. in

Currant

decreto de unione Armenorum an. 1439. com-

ldut,.

memorat compendio[am illam fidei vegulam per

Beatiffimum | Atbanafium . editam.

Corf. Quia

u

preterquam quód argumenta oppofita plera-

dm

fimix

que fint negativa, ac fimili fer? modo contra

Íymbolum Apoftolorum intorqueri poffint,

r

patiantürque inftantiam in aliis fententiis Auto-

p

rum, (uti Clar. Sandini contra Nar. Alexan-

p

drum in edita de fymbolo hoc differtatione

Dis g

oftendit) ea non fünt ejusmodi, qua proba-

Fal

Preay

bili refponfione nequeant diffolvi ; quemadmo-

dum ex dicendis liquebir.

f Q

1

1o1. JVec dicas J.. Stylus fermonísque con-

textus oftendit fymbolum effe hominis Latini;

p

non aurem Greci, qualis fuit S. Athanafius.

| us

2. Deeft in hoc fymbolo vox coz[ubflantialis ;

| QWl

qua ramen teflera erat Catholice fidei, cujüs-

| Qu

que profeffio urgebatur conftanter à Catholi-

| etnr

fs

cis. 3. Ipfe Atbanafius in ep. ad Antiochenf.

teftatur, procul fe abeffe à nova fidei formula

ts

condenda, & laudat Sardicenfes Patres, quód

t

fanciverint , nullam fidei profeffionem novam

M 1

&n

edendam; eoquód Symbolum Nicenum fuffi-

ceret, hoftésque fidei inde occafionem ;capta-

fial [

rent criminandi, quafi Niceena fides foret im-

n

perfe&a. 4. Harefes poft Athanafium ortee,

n

Nleftoriana ícilicet & Eutychiana difert& adeó

teN

& exprefsé refutantur in hoc fymbolo , utejus

fis,

&utor non potuerit non intendere illarum re-

lj

futa-

Dr Fips.

173

ag L

futationem, atque hinc seate poflerior eífe

s Laj

debeat.

«l

B. ad 151 Preeterquam quód in-fymbolo OC-

j

currant idiotifmi greci, quales fünt refürpere

m

babeut, pro debent; per omnia eft veneranda,

". (

pro omnino; confiteamur, 4uia Deus £ homo

p

; pro Deum & hominem effe; certé fi etiam

p com

Ífymbolum dicatur latin? fcriptum, eóquód ex-

| pf

emplaria latina concordent, cüm ex adverío

ts Aut

greca varient; nihilominus ab Athanafio condi

. Al

potuit, urpote qui latini aequé ac graci fermo-

[erui

nis peritus fuit, üt conflat ex Marcellino &

Fauftino fzeculi 4ti Scriptoribus, qui in Libello

g p

madn

Precum affirmant , ab Athanafio Libros Luci-

feri Calaritani in oreecum translatos fuiffe. ,4d

sqeo

2d. &. D. Vox illa deeft quoad fonum & ex-

s

prefsé C. quoad fenfüm & zquivalenter N.

qundo

Profe&ó pluribus fententiis dogma illud expli-

cavit, dum dixit trium Perfonarum Divinarum

J

m

equalitarem , & unam ac eandem Deitatem,

eflentiam , poteflatem &c.

Cüm autem hoc

(athi

joden

Íymbolum reliquos omnes articulos copiofiüs

declaratos dederit, idem etiam de confubítan-

fl

50

tialitate obíervatum : fuit..

Id 3t. i. D. Ab-

i

ju

fuit à condenda, & laudat preceptum de non

al

fi

edenda fidei formula nova aut Nicene contra-

1

rp[au

ria, aut ob illius imperfe&tionem adjicienda C.

(

lu

à formula nova Nicenz omnino confona, ac

y orti

eam duntaxat explicante ac apertiüis proponen-

( li

du

te N, Priori fenfü lonoiifimó aberat Athana-

a

fius , & prohibuerant Sardicenfes fscere aut fie-

yi aliam fidei formulam preeter INiceenam : fic-

TUft r

ut

fit:

174

Dz Fipr

ut autem Athanafius etiam Criticorum hic ad-

d55

verfantium calculo fcripfir opufculum, quoex-

i$Cy

pofuit fidem Catholicam, quod incipit: Credi-

d

mus ia unum JDeum; fic fcribere quoque potuit

iab

expofitionem fymboli , feu fymbolum cum maj-

[ am;

ore credendorum explicatione.

ZAd 4t. w. D.

innis p

PU

Ejus Autor non potuit non intendere refuratio-

nem ilarum herefüm quoad, perfonas N.

fiemm

uoad errores T. Inprimis fatentur Adverfa-

lm«

rii fymboli dioctrinam in Operibus Athanafii re-

pun;

periri ; quin tameninde fimilis objectio contra

profer

ea opera formari queat: deinde Neftoriani ac

opií

Eutychiani erroris femina olim jam; tefte Eu-

lii

thym. parte 2. Panoplie, à quibusdam jacta

lic w

fuerant; unde eadem jam proflipari poterant:

Tüm gt

DeniqueSpiritui San&to ufitatum eft; Ecclefiam

n

füam imunire adversüs futuras herefes, atque

(

has etiam hodie natas Ecclefia defümptis ab an-

| cuon

tiquitate ac traditione armis confodere folet;

| Qu

nemo tamen audebir hinc Patribus füa negare

| tüm,

opera, ex quibus illa tela capiuntur.

dinna

102. J/Vec dica$ 1. Hoc fymbolum defide-

umj

ratur inter opera Athanafii in Antiquiflimis &

i

probatiffimis Codicibus manufcriptis. 2, Ne-

dim

que Athanafius neque ulli Autores cocvi aut

Ti

qui ante fzeculum fepr. fcripsére; hujus fymbo-

D

li meminerunt: nec Patres Grxeci ufi fuerunt

titj

hoc fymbolo in CC. Ephefino ac Chalcedo-

f,ffmt

nenfi contra Neftorium & Eutychetem, quam-

L

vis Athanafii autoritas tum maximeé valuiffet:

fifty]

nec Latini hoc telo pugnàárunt contra Gracos

(f

j

orto fchifiate Photiano de proceffione Spiri-

tu

Ielligi |

Dz Fipnr.

175

m hical

; Qu

tüs S. : quod tamen certó faciendum praefertim

S. Cyrillo Alexandrino videtur.

i Q

B. ad i:. Nec affertum verum eít; cüm

Jie p

in cit. Diatribe PP. Benedictinornm numeren-

Cummm;

tur amplius duodecim Athanafii nomen jam ab

Fa

annis plus mille infcriptum ferentes, & alios

refut

addiderit Michael Lequienin diff. Damafc.; nec

(onas )

Ms

fi verum foret, quid evincerer, cüm fymbo-

lum à eogvis vel füpparibus fcriprum, üt alia

ndi

10 COR

plura, poffit effe deperditum , vel adhucdum

|

proferri in lucem, ür plura alia S. Atbanafii

lorit

opufcula anecdota à P. Bern. Montfaucon pu-

tle D

blici jurisfacta fünt. 22 2d. &. Argumenrum

hm j

hoc utpote meré nepativum, ex Adverfario-

pO[C*I"ïST

rum etiam receptà alibi opinione, probare pa-

iccleid

rüm. Adde, quód nec Scriptores Ecclefiafti-

$ 8f

ci meminerint femper editorum omnium opuf-

(s abïz:v

culorum, nec fícripta etiam omnia füperfint,

er f

Preeterea funt

que opuícula hec recenfent.

n g

etiam , qui probabiliter defendant , S. Greg. INa-

zianzenum hujus fvmboli jam meminifle.

Is

d

enim in Or. de laudibus S. Arhanafii hec habet:

'.4(

ili

imid

Primus ille ( Athanafius) cg folus , aut cum admo-

^

VN

dum paucis , veritatem palàm apertísque vevbispvo-

ye !

mulgare non dubitavit , unam trium pev[onarum di-

i*

!

vinitatem g. effentimn [cvipto eenfelfus: &9 quod

g

multis ilis Patvibus circa. Filium pris. conccfJum

hadeU'

Juevat, idem ipfe poffea im affevenda Spiritüs S..

divinitate fuperno afflatu coufecutus: atque. Fmpe-

) V

A

vatori ( Joviano) dogum ver? vegium £9 magmft-

Hsc . veró verba contendunt in-

n

cum offert.

hje

e SPäf

ao

telligi non pofle de fiymbOlO Niceno, f&«

476

Dz Fipt.

fom f

alio expreffiüs damnante heerefim, poftea Ma-

donztun

cedonianam dictam, & apertiüs conteftanre Spi-

ritüs S. divinitatem : neque etiam intellipi pof-

fe de epiftola, cui fides INicaena fuerir inferta;

tum quia Nazianzenus non loquirur de epifto-

Ài

la fed Confeffione: tum quia epiftola illa brevis

& inclufi fymboli Niceni bajula fortà. dicenda

non videtur dozum veré Vegiutm €g. imagnificum.

j

N(

Quanquam veró "T'heodoretus & Nicephorus

teftentur Joviano transmiffam fuiffe ab Athana-

i g

TU v

fio Fidem Nicenam, ejus tamen nomine veni-

re poteft Athanafianum Symbolum , utpoté

quæ li

dendm

Fides Nicená duntaxat ampliüs declarata, &

]

quidem id exigente Imperaroris voluntare ob

QQ, F(

n

M

exorientem tum Macedonii harefim.

43 U

Ad 3.*

yi

ltsid

&. Nec hoc argumentum ex filentio defum-

ptum validé quidpiam probare; quia aliàs nec

DN

vel qu

epiftola ad Epichtetum Corinth. Ep., ad Jovia-

num ab Athanafio fcripta, nec alia ejus opera

-

-

ltraqu

effent genuina, ex quibus, licét ille herefes im-

Quegm

i

isll

V

pugnari poterant, tamen à Patribus illis non fue-

runtimpugnata. Ratio itaque filentii apud Grz-

cos effe poterat, quód fymbolum hoc illis adhuc

E

incognitum vel faltem füb Athanafii nomine nec-

Qu

dum cognitum effet; id quod de fcripto privato

mirum videri non debet, cüm $, Auop. ep. 110.

qll

ar

ipfe de f& fateatur, Canonem, quo PP. Niceni

mp[(

prohibuerant , ne Predeceffore vivenre alius

j

jam Epifcopus Succeffor initiaretur, palàm &

CU

&i

in Oecumenico Concilio latum ignoráffe. Li-

cét veró id ferfan tempore Phoriani fchifinatis

j mïütuf

non ampliüs tenuerit; Athanafii tamen fymbo-

]ïlheï.(

lum

kDE Fipr.

177 |

ggüea

lüm necdum uüniveríali autoritate ab Ecclefia

VU

äï'ä

donatum fuerat , cujus facti epocha , ütüt in-

lpu

certa, rardior tamen ftatuenda videtur.

ARTICULUS. II

j

, bl

M

du Articuli fidei Catbolice fint. evideuter. cve-

dcef

dililes ?

13

T

j

Ora 1. Credibilitas eft dignitas aut me-

103.1

ho

ritum extrinfecum, ut aliquid firmis-

b at

fimé eredatur tanquam à Deo revelatum: con-

L d

Tine t

fiftit vel fundatur in argumentis feu motivis,

-

qua& imarió & immediaté tendant ad períua-

, ipi

-

liritii

dendam exiftentiam revelationis divinz de ali-

üntarei

quo, edarió autem & mediaté ad perfuaden-

Ali

durm , illud effe verum : fpe&tari autem credibi-

(

9

litas ifta poreft vel abfoluté ac fine comparatio-

ne, an fir major vel minor refpectu oppofiti;

vel comparativé ac refpeétiv? ad aliud ; quee

utraque confideratio hie à nobis adhibetur.

Quamvis enim necdum conftitutum habeamus

o —— A — — — »

)l

plené difputare pro illa verirate, quod una Ca-

h

*

tholica fides ac religio & vera fit & falvifica prae

j^

lil

aliis fe&tis omnibus, tamen cum credibilitas Ar-

ticulorum fidei , quam hlc methodus inftituta

IIl

p

I'])

exponi requirit , fine ea commod? traétari ne-

queat; tangenda faltem queedam illi argumen-

"

N

N

to propria funt, uberiüs in Parte 2da declaran-

da. Porro fecte Religioni Catholicee oppofitee

nte avll'üï

j o

reducuntur ad tres claffes : 1. Eft Paganifinus;

Fä

& eft illorum qui nec Vetus nec Novum T'efta-

f

;

r

menturm admittunt ; cujusmodi funt Athei,Po-

hilra

fjm

ythei; Mahometani : 2. Judai(inus , & eft eo-

ll

M

rum

J

Dz Fripr.

178

rum,qui V.Lege admifsà refpuunt novam, auf

fatent

Meffiam adhuc exfpectant: 3. Harefis, & eft

yli

ilorum, qui utrumque Teítamentum quidem

,

credunt, fed non eo modo, quo Ecclefia vera;

—

f vii

qua eít executrix Teftamenti ac fidei regula.

af

104. JVota /J. Motiva credibilitatis pro Ec-

R

clefia & fide Catholica ad tria capita referri pof-

j

funt.

um eít triplex do&rine , quam Eccle-

TR n

fia profitetur conditio, veritas nempe , fanétitas

hu

&efficacia. Veritas quidem in plurimis rationi

(

1naxime confentaneis elucet per fefe ; in füper-

tele

naturalibus autem tum ex convenientia ad Deum

Tranter

& ejus excellentiam ; tum ex teftibus aliisque

dos

modis probantibus affenfüm etiam praeftandum

m

iis, qua captum excedunt : Sanétitas perfpici-

d

tur tum ex ipfis legibus & praeceptis religionis,

tii Q

tum ex hominibus ejusdem cultoribus accuratis:

Titin

Efficacia denique intelligitur ex admirando mo-

d

do, quo primüm introducta , dein per totum

Tom;

mundum propagata ; ac tandem inter tot diffi-

Qu :

cultates femper fervata fuit. 24um eft teftium

diidi

autoritas, confenfüs ac multitudo ; preeter Chri-

m

ftum enim fidei Autorem teftimonium ferunt

àni

Patriarchee & Prophete ; quorum fipure ac

nf

prediétiones in Chrifto atque ejus Ecclefia ex-

Yil

plete funt , Apoftoli; Doctores, Martyres ac

fenti

Confeffores omnes ; qui tum pradicarione &

TK

fcriptis tum opere ac perpeflionibus veritatem

W

01

fidei confirmàrunt.

3tium fünt miracula fere

W.

innumera , que in fidei confirmationem fzeculis

Ó

omnibus patrata funt: quó etiam pertinet po-

düdï

teflas à Chrifto Ecclefioe tradita in daemones;

faten-

,

—

Dz Fipk.

179

Ovam, ?

fatentibus ipfis fe vel invitos à corporibus ex-

$; Q

m qii

j

pelli.

rog. JVota I]J. Evidentia eft quafi videntia

V

11 Wt

;

j

feu vifio objecti, quod intelle&tui proponitur,

gU

ac fi illud pre oculis haberet : unde ultra certi-

ts pf

tudinem importat fpecialem claritatem , ex cu-

r

jus defe&tu actus fidei licét. meraphyficé certus

un E

tamen non eft evidens. Communiter dividitur

y ts

in objectivam feu fundamenralem & formalem.

Is t

Objeciva eft apparentia objecti ram clara, ut in-

: indpt

telle&um attendentem -& 'propofita fibi pene-

adm

trantem convineat feu neceflitet ad affenfüm in«

ys diit

dependenter ab imperio voluntatis ; eaque vel

ræüani«;.;

eft immediata , quando clara apparentia ipfius

j peti

objecti in fe habetur, vel mediata, quando cít

relinios

talis apparentia in alio; quo fenfü argumenta &

CL

rationes, ex quibus aliqua res clar& deducitur ,

ando ?

dicuntur evidenria fundamenralis & objectiva.

K ta(mj?

Formalis e(t ipí& a&tus intelle&üs , quo iíte ita

tb

claré apparens obje&tum percipit. Utraqne füb-

JHl

dividitur in metaphyficam, phyficam & mora-

g

lem. 1n harum explicatione variant Autores;

m

dum alii communiüs illas explicant per impo-

fipo ^

tentiam metaphyficam , phyficam & moralem,

xdfit

ne illi apparentia fübüir falíam ; ali per impo-

s*

rentiam diffentiendi meraphyficam , phyficam

a

& moralem; alii tandem eas diftinguunt ex mo-

yetd

tivo metraphyficé, phy(icé vel moraliter con-

nexo cum veritate.

gui

jl

Porro de evidentia morali majus etíam eft

i p

diffidium. — Aliqui enim illam adhuc fimplicirer

& proprié talem confundunt cum morali certi-

M 2

tudine;

f

180

Drz Fipg.

n5

tudine, eámque precisé conftituunt per exclu-

fionem prudentis formidinis, quamvis ad evi-

eyidenr

iler

dentiam moralem fummam poftulent etiam ex-

clufionem formidinis indeliberatee & impruden-

i,

tis: alii tantüm addunt illi rales vires, qu ita

Ti

rapiant intelle&tum , ut faciant diffenfüm faltem

t

moraliter impoffibilem, h.e. valde difficilem:

fä.;l'.'rl'.ï

€ó quód in Logica controvertitur, utrüm evi-

ff

dentia neceffiret quoad exercitium , an folüm

foiem

quoad fpeciem ad affenfüm rei evidentis. Com-

uf

inunior tamen fÍententia videtur füpponere,

(il

V. ]

quod de ratione evidentiee propriee generatim

fit, intelle&um ita convincere, ut ratione cla-

fl

ritatis excludat omnem formidinem etiam im-

(ti] D

prudentem de oppofito , dummodo expendan-

füer Q

tur & penetrentur termini vel motiva. Atque

Des,

hoc videtur defiderare ipfius vocis etymon ;

fütita

unde ficut pofità applicatione oculi non poffum

r Í

fufpendere vifionem obje&ti vifibilis, fic pofità

4

applicarione intelle&tüs ad objectum evidenter

t

apparens; non poffum füfpendere affenfüm, &

lm

f

confequenter nec formidare. Accedit preter

alias rationes etiam differentia, qua eft inter

ts

probabilitarem ; certitudinem & evidentiam;

tam j

cüm enim folà probabilitate pofità poffim pru-

(

denter formidare de oppofito, & hinc requi-

Iny

ratur imperium voluntatis, ut inclinetur intel-

dj

lectus potiüs ad hoc, quàm illud: pofità autem

nïflg:a

folà certitudine, intelle&us adhuc poflit formi-

3yl.a

D

dare imprudenter : fequitur & hanc formidi-

u

dinem excludi debere ab evidentia, utpete cui

t

j

aliquid ultra certitudigem tribuendum eft.

106.

Dz Fipr.

1 81*

perends

ro6. Dico J Articuli fidei Catholice fünt

( dj

evidenter credibiles affenfu firmitfimo tanquam

o

à Deo revelati, evidentià proprià & fimpliciter

ml

tali; feu excludente omnem formidinem etiam

quei

imprudenrem.

Prob. £. ex auctoritàate,

Nam

m fia

1. Ícriptura 'Pf. 92. v. 5. dicit :

Toflimonia tua

(iftclen

credibilia fa&a funt mimis, PC 97. v.2. & 3. INo-

ynim ej

zum fecit Dominus [alutave fuum. .. Fiderunt om-

u fin

nes tevmimi tevre [alutave Dei. Sap.6.v.17. Cla-

r Q

va e[) [apieutia, €g que muniquam marcejcit , ac fa-

hppom»

cilà videtur ab bis, qui quevunt eam.. 1. Joan. 1.

generm

v.2. Fita manifeflata efl , €9. vidimus , &5 1efla-

itionet

uv , e9 ammntiamus volis vitam eterman, que

tiam f

erat apud Patrem $9. appavuit zobis. . 2. Patres,

:xpenc'zc:

inter quos S. Chryfoft. orat. Quod Chriftus fit

N

Deus, de fienis credibilitatis inquit : /VuZlus bis

; (f

contradixerit , nifi qui valde infauus €9. totus flupi-

agl

dus fit. S. Aug. de iisdem L. 12. cont. Fauft.

! k poh*;i

C.43. Quid ad bec , ait , ve[ponderis in[aui ? nem-

eiiiat

pe ifla mamifefla funt : mempe omnes , non dico ca-

nfum;i

dumnias contradiclionis , fed etiam uebulas dubita-

j t

tionis expellunt. Idem veró ceteríque feré om-

eli i

nes dicunt Ecclefiam Martth. 5. fuiffe fipnifica-

dentiüt

tam per czozatem fupra montem pofitam, que ne-

quit ab[cendi.

3. D. 'Thomas hic q. 1. a. 4.ad 2.

fmpr

j quUl'

inquit: /Vog emim credevet , mifi videvet ea effe cve-

denda vel propter evidentiam. figovum , vel propter

1 fH[f.'

u

aliquid bujusmodi, — Et q. $. a. 2. dicit, quàd in-

zellelus. comvincatur , ut judicet e[fé credendum,,

j m

us

quamuis 107 convincatur per evidentiam vei ,id eff

veritatis credende. — Jam veró hec ipfa vel ex-

poreall

"

m proprie talem; v;l

Í

prefsä: enuntiant evidentia

3

atis

Dz Fipr.

182

fine t

fatis indicant claritatem talem , que excludat

omnem formidinem etiam imprudentem ; eo.

formi

Carhol

quód zimia credibilitas dicat aliquid plus, quàm

certitudinem moralem requifitam ad actum fi-

feipo,

dei, & verba videri , sniotum aut manifeflum effe ,

epilo]]

appavere , liüt ea ipfà , quibus fcriptura exprirmit

I/*

evidentiam exiftentiee Dei, que fané eít pro-

GOrnpat

pria ac fimpliciter talis. — His pofitis fic argui-

N

EC

tur : vel illa evidens credibilitas à Scriptura &

Patribus afferta pertinet ad omnes & fingulos

gl

fidei Catholicee articulos , vel immediaté tan-

dbl

tüm afficir do&trinam , quam Ecclefia Catho-

eviden

lica proponir credendam : fi 1mum ; explicité

lr

dicuntur & fünt articuli fidei Catholicee eviden-

finte

ter credibiles : fi 2dum; implicité faltem dicun-

en'dev

tur & funt tales; quia doctrina Ecclefiee Catho-

i

licze formaliter includit illos articulos. ProZ. 77.

D

Prudens credibilitas articulorum fidei affenfu

Nïþ*t

firmiffimo propter divinam revelationem dedu-

feth

mj

citur ex praemiffis evidentibus proprià eviden-

tià talibus: ergo eádem evidentià eft credibilis..

ff

fs

. "dnt. prob. in hoc fyllogifmo : Quoties eft mo-

raliter' certum , Deum aliquid revelàáffe, pru-

v

denter id credibile eft affenfü firmiffimo tan-

fs

quam à Deo revelatum : fed ex fignis credibili-

fe

N

tatis eft moraliter certum, Deum revelàáffe arti-

culos fidei Catholicae: ergo hi fünt prudenter

fcn";

credibiles affenfü firmi(fimo , tanquam à Deo

ln

revelati.

Maj. elt evidens ex terminis : A.

ln

etiam eft evidens ; quia evidens eft, praedicta

lhl)c

figna habere fínmmam vim ad movendum

N

quemlibet cordatum ac fapientem ; adeó ; ut

Jts

ine

j Dz Fipr.

X'I83

! exdiir

fine nota levitatis & imprudentie non pollit

Im;d

formidare de veritate Religionis & dogmatis

i5; qia

Catholici , quam virh quiliber poteft experiri in

adum i

fe ipfo, & fe expertum fatetur S. Au

g. contra

ifunij

epiftol. Fundamenti C. 4.

eXprim

IO7. Dicoll Articuli fidei Catholice etiam

eip

comparativé ad alias fectas confiderati fünt fi-

mili ratione evidenter credibiles.

Pvob. Nulla

f a

riptrnd

Íe&ta Catholicee Religioni comparata remanet

Ra cre-

ii

prudenter credibilis, nec tanta habet fi

edure a

dibilitatis, quanta habet Religio Catholica ; üt

j

[a t

"

evidenter conftat: ergo Articuli Catholicae Re-

; epr» j

ligionis non tantüm abfoluté fed comparativé

z li

funt evidenter credibiles. — Pars'17. prob. Quia

m dit

evidens eft , nullam fe&am effe, quae non neget

e Citt

aliquid Deo debitum , aut. non affirmet quid

Dl

Deo indignum, aut non admittat quidpiam vel

T

turpe vel rationi fansee repugnans ; üt fingulas

enáté

fectas percurrenti conítat : contrarium autem

j i

omnino in fide Catholica effe, non minüs mani-

vediis

feftum eft. Erpgo. — Pars 24. prob. Evidens eft,

feCtas alias vel nulla habere credibilitatis figna;

m

mu

vel fi que afferantur effe pauciffima, dubia ac fu-

fpecta; cüm econtra pro Catholica Religione fint

jmo t

credfql ,

feré innumera & ita certa ac conteftata, ut hinc

Richard. Victorinus L. r. de Trin. C. 2. recté

if

rudemiï

fcripferit: Domine , ff errov eft ,à te decepti fumus.

JVaim ifla (fidei nempe noftre dogmata) z zo-

,

2

bis tantis fignis 69 prodigiis confirmata fuut 9. 1a-

fædith

libus, que ton sift per. te fievi poruerunt.... Unde

andun

. Àug. L. cont. ep. fund. 1.c. inquit : AMulta

fuzt , que. i ejus (Ecelefiae Catholicae) gremio me

$;

4

jguflis-

lr

K

DE FEipE,

184

densatt

juffiffime tenent : tenet con[eufio populorum t2 gen-

dium , teuet autoritas smiraculis incboata ; [be au&la,

f um

fie d

cbavitate firmata , €$ vetuflate mutvita ; tenet ab

nj

ipfa [ede Petri "Apoftoli , cut pa[cendas oves fis Do-

Q

ij

A

qminus smandavit , usque ad prefeutem Epi[copatum

fucceffto facevdotumg tenet demique ipfum Catbolice

Aa[ &

&

zt0:men , quàd mon . fine cau[a. inter tam. multas ba-

"

vefes fic ifla Ecclefta obtinuit fola &c. — Conf. Mo-

l

MQ

jl

tiva credibilitatis pro fide Catholica ex dictis

fuünt fimpliciter evidentia: ergo evidenter re-

Y

ITf

pugn

iquamcunque religionem aliam contra-

xiame

fle zequ& vel magis credibilem ; quia aliàs

dj

nüe J

vel utrique fimul affentiri poffemus, quod im-

plicat, cüm-éibi contradicant ; vel contrariam

0n t

i

pra noftra amplécti, quod veritati Anteceden-

Gd

tis priàs demonílrate non minüs aperté re-

m

tj

pugnat.

hi pr'

108. Objic. cort. vm. Si articuli fidei effent

tiüent

evidenter credibiles , etiam forent evidenter

(untu

poffibiles; ficut fi effent evidenter impoflibiles,

t

forerit evidenter incredibiles: unde prior pro-

l

w f

pofitio concedi debet , cüm ex dialectica bona

Qd

M bl

fit illatio à contradictorio confequentis ad con-

I

tradictorium antecedentis. Sed primarii faltem

þw

articuli non fünt evidenter poflibiles, àt liquet

tm

qe

in myfteriis "Trinitatis , Incarnationis: crgo.

Corf. ]. Objefctum denominatur credibile ab

tl

actu fidei, ficut intellipibile ab intelle&tione: fed

M

objeétum ab a&tu fidei, utpore obfcuro, nequit

j

MI

denominari evidenter credibile:ergo. Cozf. Z7.

N

iNihil eft evidenter credibile, nifi evidens fit;

d'x

evi-

ipfum prudenter e?edi poffe ; fed non eft

"

dens

'Dz Fipr.

185

1

" [/!

UM

dens articulos fidei noftre prudenter credi pof-

V)/

J I»H;:In

íe ; tum quia non eft evidens eos credi poffe

d d

fide divina infallibili & infufa; cüm aliàs evi-

t ji]

dens effet poflibiliras fidei füpernaturalis : tum

jifaqus

quia non eft evidens credi poffe fide fallibili &

hC

naturali; cüm in terminis implicer fide fallibili

muju

& naturali aliquid credi, quod eft credibile af-

nf

fenfü infallibili & firmiffimo , qualis debet effe

e d

fides divina. Erpo.

d

far fa.

M W

R. 1. IN. fej. M. Quia poffibilitas haberurab

IT CO

intrinfeca non repugnantia pradicatoruin , cre-

quadi

dibiliras veró à fignis credibiliratis extrinfecis:

quit

unde licet credibilitas füpponat potlibilitatem ;

Onttit

Atl

"W

non tamen debet füpponere evidentiam ejus,

nrecsd

cüm diver(a moriva fint pro hac & illa.

2. AV.

parit, Cum impoflibilitas proveniat ab intrin-

patté t

feca repugnantia predicatorum; hoc ipío, fi ea

da d

n

evidenter innotefcat, non poteft fieri credibilis;

ei

p

quantumcunque multi teftes contrarii accedant;

] (ijis

atque hinc impoffibilitas evidens excludit pofi-

yiür p

tive fui credibilitatem : econtra cum evidens

credibilitas adveniat tantüm ab extrinfeco , etiam

w but

Ti

res de fe. impoffibilis füb motivis extrinfecis

riiit

proponi poteft àt credibilis ; atque hinc licet

üt

gt

aliquid non fit evidenter poffibile, non excludit

gt

credibilitatem, praefertim cum ipía poflibilitas

dii

1

ä

|

rci fiepe ex motivis extrinfecis collipatur. 3.JV.

[

fipp. Quód axioma diale&ticum hic locum ha-

[

beat; nam allatee propofitiones utpote modales

j

"

[0// ]

]

non fünt contradictorige , cum non negetur mo-

dus; fed fünt contrariee duntaxat ; quee licet non

ICHD 1[7

Cü a

potlint effe fimul verze , falfae tamen effe queunt.

[

M 5

Porro

186

Dz Fipr.

yrio pro

Porro ut legitim? concluderent fic erant po-

nendae: fi articuli fidei effent evidenter impof--

dtinad

fibiles, non forent evidenter credibiles : ergo

fim dir

fi evidenter credibiles, non forent evidenter

& par

| (ranstmit

impoflibiles ; qua tamen argumenratio nihil no-

ftre fententie officit, cum articulos fidei nec

Qm;q

at d

dicamus evidenter poffibiles ,nec evidenter im-

poflibiles permittamus.

"d Couf. I. D. M.De-

lum ao

ithecf

nominatur credibile ab actu fidei tantüm NN. à

motivis etiam praviis ad actum fidei; & poten-

NT

mordi

tiam prudenter credendi conflituentibus C. 4.:

£2 m.ac D. Corf. Non eftevidenter credibile vi

ft f

actüás fidei C. vi motivorumcredibilitatis & actüs

Wnom

prudentiz ad fidem preambuli N. Evidentia

Que d

credibilitatis poteft afficere ipfum actum fidei;

F

quod aliqui dicunt credibile evidenter; fed hec

l

à nobis non ftatuitur , cum actus fidei debeat

Qu d

effe obícurus: poteft autem etiam appellare

ticdls

[

potentiam credendi, feu quod evidens fit , obje-

V H

étum prudenter credi poffe actu fidei obícuro;

fnot

& hoc communiter dicirur evidenter credibile;

lm in

atque à nobis tantüm afferitur. 744 Cozf. 1L.

u

IN. min. Ad prob. Con. p. ym. D. 2d. p.. Implicat

p

credi fide fallibili, quod eft credibile aíTenfu in-

requ

fallibili & firmiffimo ,tam ex parte potentice ad-

diein

herentis veritati , quàm ex parte ipfius inde-

Q

fectibilitatis veritatis C. affenfü tantüm firmif-

f

fimo & infallibili ex parte potentiee firmiffimé

Co:gf

Ícilicet adhaerentis veritati IN. Fides tum obje-

ïll'æg

&ivé féu motivé, quàm principiativé divina &

Ày

fic füpernaturalis requirit utramque firmitatem

d

adhecfionis fcilicet ex conatu & voluntatis im-

perio

J

Dz Fipr.

I87

r

perio profectee , & indefetibilitatis à väro,quæ

tr i

eft in actu füpernaturali ; objectivé autem tan-

l: ex

tüm divina poftremà infallibilitate carere poteft

evide

& priorem habere. Unde utraque pars etiam

9 nibi

transmitti poteft , quin tamen probetur inten-

fideior

tum ; quia datur adhuc medium, nempe quód

Jenterit

articuli fint evidenrer credibiles eà fide , quam

D.

homo conari & adhibere poteft. Qualis autem

ym Yi

fit hec fides, an infufa & füpernaturalis, an ac-

j & u

quifira & naturalis, non eft evidens, fed folüm

dU (l

moraliter certum & evidenter credibile, quód

vedi

fit füpernaturalis ; quatenus -nempe hoc eft

iil

unum ex articulis feu myfteriis fidei noftra,

Bl

"

"

qua dicimus moraliter eife certa ac evidenter

lum i

credibilia.

iiedibile ;

r fediz

109. Jpfi. J. Non eft evidenter

li deit

cui obítant argumenta magni ponderis, fed ar-

p

ticulis fidei noítre obftant talia ; quia myfterio

lia

v. g. "Trinitatis repugnat illud principium per

i 0

fe notum: que fünt eadem uni tertio, fünt ea-

credià

dem inter fe; & Euchariftie illud principium

vcwz/f lh

phyficum: fübftantia panis eft , ubicunque fünt

Inpli

panis accidentia: ergo.

Conf. J. Argumenta

l(ïenfu IU

repugnantia evidenter debent folvi , ut articuli

dicantur evidenter credibiles: fed haec ab indoz

ettitf

fusite

étis nequidem probabiliter , à viris doctis au-

tem fíàltem evidenter non folvuntur: ergo.

i

anil

Conf. 1. Ubi oceurrunt due evidentiee oppo-

fita& alera phyfica, altera moralis, evidentia

m

divimd

Phyfgca, utpote major elidit moralem: fed evi-

anititd

dentiam phyficam habent principia illa articu-

1$

n

Perm

Dzr FiprE

188

loter f

lis memoratis oppofira : ergo elidunt eviden-

tiam credibilitatis duntaxat moralem.

fà rede

&. D. M. Non eft evidenter credibile, cui

evidente

veré ac reipsà obílant argumenta magni pon-

evident

tll n

deris C. cui obftant tantüm apparenter /u/d. fi

tam abfoluté ac fecundüm fe , quàm comparati-

fünt ej

Tynrd d

vé ad intelle&tum penetrantem figna credibilita-

tis appareant obítare C. fi tantüm fecundüm fe

Imnàp

TE

& abíoluté confiderata obftent, aut comparati-

vé ad intelle&tum non penetrantem appareant

Cbl

N.

am veró principia illa allata & alia fimilia

peny

fecundüm fe & abfoluté confiderata apud intel-

lpitio

r f

lectum figna credibilitatis non attendentem;aut

affequentem multum apparentie habent contra

eyidnt

illos articulos : fi veró cum fignis credibiliratis

Dni

conferantur, ac etiam perpendatur Deum effe

Qqud,

infinitum ac incomprehenfibilem , argumenta

Oppol

Quam

hec exigui fünt ponderis nec movere poffunt

&d formidinem vel imprudentem de prudenti

füq

Cient

credibilitate. . Caeterüm quód rei veritatem at-

tinet, primum principium ex d. in Tr. de Deo

Mlm

Wün

intelligendum eít, de identificatis cum tertio

fine diftin&tione virtuali vel alia eequivalente;

ö"löer;

eori

& hoc modo explicatum eft quidem per fe no-

tum, fed non repugnat Trinirati : alterum non

E

fei

eft evidens, quando adíünt fundamenta, qu&

probant effe per miraculum victam connexio-

| f

Q

nem phyficam fübftantie cum accidentibus, üt

oftendunt de Euchariftia fipna credibilitatis.

Q

"d Conf. L. & D. M. Argumenta debent folvi

Qüig

evidenter evidentià directà , feu quee faciat my-

&

lls

fteria ipíà evidenter effe vera & oppofita evi-

M

en-

«

Dz Fipbr

. 189

1t v

denter falfa IN. debent folvi evidenter eviden-

tià reflexà , feu quae faciat credibiliratem effe

dbl a

evidentem , & folutionem oppofitorum effe

evidenter credibilem C.

ii

imum fieri nec po-

vet il

teft nec debet; quia ficut myfteria fidei non

COU

funt evidenter vera ex dicendis , fic nec argu-

rb

menta contraria fünt evidenter falía: 2dum au-

cindim:

tem & poteít & debet fieri ob evidentiam cre-

dibilitatis ; fic etiam in alia mareria evidenter

CO'.UP'HFEG

pycid

credibile eft, v. g. hunc effe legitimum princi-

h tïmä:

[

pem vel fuperiorem, fimülque evidens eft ob-

apudm.c

ligatio illi obediendi; argumenta tamen con-

lm

traria forfan ne quidem à viris doctis folvuntur

efit OO

evidenter evidentià directà rei.

Proeterea ta-

ediblt

men à doctis folvuntur directé folutione certà

Jeumd

quoad az ef], nempe certà qyoad hoc , quód

um

oppofita nihil evincant cóntra myfterium;

d pOfFï'

quamvis non femper certà quoad quomodo ef? ,

feu quoad modum , quo nempe oppofita con-

enit

n

cilientur cum myfterio: Indocti autem licét

nullam folutionem directam preftare poffint,

L deUifl'

um ii

poffunt tamen adhibere reflexam evidentem

Id

evidentjià credibilitatis & quoad «5 e/] ; quia fi

yrht

confiderent figna credibiliratis , conremnent illa

m

argumenta üt fophifüca , praíertim cüm per-

fecté etiam non capiant eorum vim contra my-

i

o

fterium; quamvis non intelligant, in quo falla-

cia confiftat.

Exemplum habes in ruftico, qui

11005 Ü

Jbite

propofitas fibi difficultates de motu locali non

quidem íolvet , fed tamen conremner , quia

at

u

clat f

J

evidenter fcit motum localem effe. /d Cozf. /7.

f

W

X« 1. M. Phyfica evidentia ebdet moralem,

cr

nifi

m

190

Dr Fipr.

nompon

nifi moralis perfuadeat , phyficam connexio-

qm eyi

nem per miraculum efle victam C. (i hoc per-

x.À

fuadeat N. Equidem fi v.g. mihi teftimonio

| a fünt

fide dignitfimorum moraliter evidens fit, Pe-

| l, qu

trum effe autorem homicidii, quod ramen ego

?

| (icimb,

ipfe à Paulo factum vidi , hec phyfica evidentia

t

elidit illam moralem. — At fi plures fide dignit-

fimi tefrentur occifum fuiffe revocatum ad vi-

formden

mm)-, f

tam, vel fanatum ex lethali vulnere, licét mihi

Ü Tpi

hyficé evidens fit eum ex vulnere deceffiffeaut

ufüm

decedere debuifle, haec phyfica evidentia elidi-

Vieat Q

tur ab illa morali, quia evidentia moralis eft de

Ti (

eo , quód per miraculum victa fit evidentia phy-

fica.

Genre

Idem accidit in ca(u objectionis ; quia

figna credibilitatis perfuadent victam per mira-

ml

culum effe connestionem phyficam accidentium

Uempe (

cum fübftantia panis. Utriusque ratio eft ; quia

W

| Qidem

in fimilibus cafibus illee evidentiee non fünt op-

pofitee: nam moralis affirmat miraculum , quod

porda

lerei

neque afhirmat neque negat phyfica evidentia;

eóquód hoc fit extra ejus fpharam.

iüty

ütdeí

1IO. Z5f. Ij Infideles & haeretici non fo-

làm myfteria fidei, fed & prudentem ipforum

t

s

credibilitatem imprudenter negant: ergo non

fünt evidenter credibilia evidentià morali pro-

tio dj

qui

prié tali.

Conf. J. In tantum aliquis. articulus

eft evidenter credibilis, in quantum evidens eft

Ea

eum efle revelarum à Deo: íed hoc modo arti-

t p

culus nequit dici evidens; quia aliàs intellectus

U

neceffitaretur ad affenfüm articulo prebendum:

fün

ticu]m

ergo. Conf. /J. Evidentia moralis propria fa-

cit neceffitatem fimplicem: fed cum hàc nequit

fltan

come.

DE Fipr.

19I

| conter

componi libertas & obfcuritas fidei : ergo nec

cum evidentia morali.

ho

"

]

i

ij

Ia

E. JV. Corf. Quia queftio & conclufio no-

s i,

ftra funt de evidentia objectiva & fundamen-

junng

tali, quz confiftir in fignis credibilitatis: de his

iv

dicimus, quód, fi attenté perpendantur ab in-

fit dign;

telle&u capaci , generent evidentiam propriam

um t t

formalem; quae cum non fit immediata ex ter-

, ltnt

minis, fed mediata ex motivis & arpumentis ;

eó magis confiderationem requirit, imó & dif-

dl

dentit

curfüm , cüm ne immediata quidem evidentia

!

valeat quidpiam in eo , qui eft diftra&tusaur ani-

ordisdt

dentàpr

mum confiderationi applicare non vult, Porro

Gentiles & Heeretici do&£ti voluntarié avertunt

onis; E

intelldtum à confideratione fignorum, victi

i per m

ecidrit

nempe difficulrate fingula firmiffim& credendi

od

& vivendi ad regulam fidei; alii etiam interiüs

quidem vident credibilitatem , fed ob finestem-

o t

porales exteriüs nepant : pueri autem ac rudes

j Q

eyidet

heretici fzepe invincibiliter illam evidentiam

ignorant ; eóquód de illis fignis nihil audiant,

aut de füa fecta nullam rationem dubitandi ad-

im!

JJ

vertant. ,2 Conf. J. . IN. M. INon enim evi-

; ipln

n

denter verus eft ipfe articulus, nec ipía revela-

tio divina in fe, nec hoc judicium evidens eft,

yniff

; quo

quód Deus de facto tale myfterium revelaverit;

fed evidens duntaxat eft, quód prudenter judi-

as

modo Pl

cari poffit; Deum hoc dixife ac revelàffe,üt in

Q. feq. pluribus dicetur. . 4d Corf. 17. . D.m.

u

cum evidentia morali propria, quód aliquis ar-

d

ticulus fit credibilis, feu prudenter judicari pof-

oprü*

fit articulum effe revelatum , nequit componi

d

iber-

qn

"o

Dz Fipt.

192

fibh (

libertas & obícuritas fideiN. Cum &videntia,

quód articulus fit verus & à Deo revelatus C.

meritun

&

Primum neceffitat tantüm ad judicium, quo fla-

tuam evidens effe , me prudenter agere in af-

ts

u

fenfü myfteriis dando : eo autem judicio non

Wt prü

obíftante poteft voluntas non imperare intelle-

ter fl

&ui affenfüm , imó quandoque imperare diffen-

til,qi

füm, quamvis imprudenter ; unde liquet vo-

Yif e

luntati libertatem non adimi , fed locum relin-

ertï.reg

i g

qui pie affectioni, Sed de his inf.

fim f

111. Objic.cont. 2d. Duee propofitiones con-

Würe

tradictoriee poffünt fimul efle zeque evidenter

probabiles: ergo etiam eequé evidenter credi-

0q

b

QUem

biles tanquam dictz à Deo. . Cozf.7. Saltem

metaphylicé non eft impoffibile ; quód *Deus

;riam p

It

tantam apparentiam credibiliratis permittat pro

religione falfà, quantam dat pro vera: ergo ex

MR

eeq

hac apparentia religio noftra non eft evidenter

credibilis. — Corf. //. Signa credibilitatis non fa-

elide

ciunt evidenter incredibiles omnes alias fectas;

Tet [f

tum quiavix aliquis etiam litteratus novit ; quot

esimh

fint fe&se , & quz earum notee credibilitatis:

Ts W

tum quia aliqua fecta forfan à fide noftra folüm

þïfiu

ij

difcedit in pun&to fpeculativo , & prudenter

credi poteft füfficere ad falutem , ut in praecipuis

tüm,

articulis conveniamus. Ergo nec faciunt evi-

Id Ie

denter credibilem religionem noftram. Corf. Z/.

Terje

Si articuli fidei noftrae pree aliis fectarum eflent

m

evidenter credibiliores, minor effet in illis pra

Qu

his credendis difficultas; quia actus facilior eft

ln

cenfendus, ubi fünt motiva validiora ad illum

i RY

impellentia: fed confequens eft falfum; quia

hi

uD-

| DE Fipk.

193

evide

füblatà difficultate credendi tollitur

erelmil

meritum: ergo.

gtiam fidei

nqui

&. D. Conf.

Poreruht fimul effe equé evi-

pere t

denter credibile

S, evidentià un

àm proponente

udico

bt prudenter prze alia credibile

m, & impruden-

ate n

ter folüm pree alia repudiabil

em N,. evidentiá

are di

tali, quze ad hoc folüm valeat ,

ut intellectus

lgt

neutri earum pra altera prudenter aff- vel dif-

cum d

fentire poí

ltl Efto enim , hoc poftremum

fieri queat

,

; certum tamen eft ,

quód ad affen-

onete

füm fidei theo!

ogicassprudenter imperandum

eyidi

prior evidentia

onitiino neceffaria fit, & de fa-

lllv

&t

éto circa articulos noftrze fidei ha

beatur, cüm

!

quee motiva eos faciunt evidenter credibiles, fic

Qd

etiam perfuadeant effe credendos, adeóque ob-

ii

[f

!]

ligationern credendi pariant: jam veró fi doctri-

«t

90

na contraria foret zque credibilis

; nulla poffet

[

effe credendi oblieatio

; cüm motiva fe mutuó

ts

eliderent, ideóque intelle&us neceffarió hzre-

d

jus f

Jf o

ret fufpenfus. — 224 Cozf. L. g. IN. A.

uamvis

ot; g

enim-hoc permittatur refpectu cujusdam homi-

Jbl

nis particularis fieri poffe ; negatur tamen re-

r U

pectu appareatiz ab/ol

n

ut& ac univerfalis, juxta

n

,'1[*1*

illad Richardi à S. Vi

en

ore num. I07. enuntia-

tum. . 7d Copf. I]. N.

pet

d. "d prol.

1m. Nego,

u &

Id requiri,

fed fatis eft illas confi

derare füb ge-

nerica ratione Gentilifmi, Mah

[

ometifmi ,. Ju-

il CH

Rif

aifmi, quav mediocriter do&tis

fatis notze fünt:

quod Hareticorum íe&tas diveríàs attinet, &

j

7

ailore

horum celcbriores adhuc vigentes noffe (üfficit,

Hd ihum

alie veró vel non notz vel jam extin&tze hoc

quim

1j ä

ipfo indignae fufnr aliquà ?onüderatiopc;

neq

Dz Fipr.

194

nec celebriorum fe&tarum errores quis per-

Q

pQ

Ípe&tos habere deber, fed fatis eft, noffe mortiva

credibilitatis fidei Catholice , fimülque fcire,

fetüs et

eequalia non adeffe fe&tce oppofitae; id quod vel

poftn,

ex eo conítar , quia fe&taril talia non afferunt;

didl

allaturi certó , fi poffent. Sed de pra&tica fin-

eflaria evidentia dicendum adhuc

Qua

gulísque nec

erit infrà.

d prob. ad. N. xm. memb. In qdo-

cunque puncto fit difcrepantia , habetur err

Or

n

Qü,äü

raéticus; tum quia eft diffenfus ab Ecclefia, &

Ecclefiafticae Divinaeque autoritatis contemptus:

eviden

tidí

ium quia & fpeculativum' dogma aliquando

credendum eft ; cui obligationi dum non fit fa-

dblem

Vl

tis, peccatum maícitur ;

quod eft error pradli-

cus circa illud dogma. — Mermb. 2duin. falíum ef-

tuce

tä; i

fe proximé oftendetur, ubi de diftin&tione HH,

in articulos fundamenrales & non fundamenta-

ln Q

Qu".a l

les agemus.

Ad Conf. LE w. N.m. ejisqueprob.

Inprimis enim ad meritum non requiri

abfo-

Vetus.

Qenn

lut$ difficultatem feu operis arduitatem , fili-

bertas & ceetera requifita adíint, patet in Chri-

od

R

fto , qui Deum fine difficultate amabat & hoc

amore perfeétiffime merebatur: deinde nec ipfa

T

credibilitatis evidentia omnem credendi difficul-

It

tatem remover ; eoquód per illam non impe-

telh d

pl

diatur, quo minus ratio naturalis plura argu-

menta opponat , ac praterea fatis arduum fit,

IH&(

folam credibiliratis evidentiam praeferre natura-

Ral

DN

libus ejusmodi rationibus circa ipíam articuli

t

veriratem , qua& evidenter falfe non demon-

!

Ti

ftrantur.

M

W

Qu&e

. Dzs Fipz.

195

Qus

| Quee contra miraculorum teftimonia aliá

que

fle m

urnenta ; quibus Ecclefia Ca

m

taolica prz aliis

u (

is evidenter credibilior reddatur ,

opponi

1 qund:a

poffunt;

? af

convenientiüs afferentur & folventur,

ubi de Ecclefia ejósque notis tractabitur.

ial

um «

Q van2s: 7p rticulifidei Catbolice. fint etiam

M

evidenter veri ?

Xetur (

112. JVota 7. Sicürrem effe credibilem aliizd

Ecdd!

eft, ac rem effe veram; fic & aliud eft, rem effe

Jntemo

evidenter credibilem ac effe evidenter veram.

Quid fit effe rem credibiler aut evidenter cre-

ii

non?

dibilem, d. e. £. Res autem vera eft » quando

orp

ita fe haber , àt actus enunríat ; evidenter vera

fl

[ur

tunc eft , quando res vel in fe ipía ac immedia-

Xio

[111'

t&, velin motivo infallibili ae mediaté ita f& ha-

af

bere claré coenofcitur, ficut actus enuntiar.

Quia verà illud motivum, quo articulus fidei

verus effe coenofcitur, eft reftimonium Dei lo

qun d

rem

quentis, evidentia prioz dicitur rei atteftatze vel

rin Ü

revelatione divinà dictee ac confirmate; pofte-

t« j

rior autem vocaiur evidentia in atteflante (eude

enci

revelatione. Sed haec irerum poteft effe vel im-

düdfic

mediata vel mediata; quia ipfa revelatio in fe po-

teft effe evidens, qualem fübinde habuife Pro-

yn i

g

phetas concedunt plures: vel poteft effe evidens

d

in & ex fignis credibiiitatis, qualem non negant

en

daemonibus figna hec profundius penetrantibus,

; i?

&forfan non negandam effe viris quibusdam fa-

pienüioribus purat Suarez hic difp. 3. fe&. g.

| du

n.5. Porro articuli fidei Catholice alii verfn-

tur circa doctrinam juris natura

circa

ïis , alii

o

Qgi

s

d

àa96

Dzr Fipk.

evident

do&rinam jurisfüpernaturalis. Ad rmam per-

gni a«

tinent tum principia generaliffima per lumen

futis i

rationis nobis indita, v. g. honeftum effe fa-

antionlo

ciendum ; quod ribi non vis fieri , alteri non

feceris: rum conclufiones ex ejusmodi princi-

qusde

Volun

jis evidenter dedu&te , v.g. vitandum effe

Ad zdam fpectant

TUrm Qot

perjurium ; furtum &c.

&m a

tum myfteria, que communiter dicuntur , non

(dere.

quidem juxta nec contra, fed. füpra rationem;

dmt

v. g. Ss. Trinitas, Incarnatio : tum omnia qua

t

funt gratia füpra donum creationis & nature

Dum

indebita, nempe elevatio naturee rationalis ad fi-

fer ey

nem füpernaturalem & quacunque media , pra-

atoil

«epta , aut facta, ad hunc finem conducenria.

mä CXPi

113. JVota 1. Supponi hic poteft 117 at-

ticulos plures circa doctrinam juris naturalis

M fxg[

ts

er f& ipfos & evidentià immediatà effe eviden-

ter veros; alios etiam naturali ratione poffe de-

deng

ll

monítrari pofitivé tanquam veros. 240 E con-

tra articulos circa doctrinam juris füpernatura-

li

Dane

lis nec immediaté ac ex terminis evidenter ellé

veros , nec ratione pofitivà demonftrari poffe;

fimid

Tj

àt oftenditur in Tr. de Trinit. contra Raymun-

dum Lullum , & docet S. T'homas p. 1. q. 22.

m (

tümn

a. t. in Corp. ubi frivolos quorundam in de-

monftranda Trinitate conatus retundit, eóÓs-

A|fe

que duplicit

er fidei derogare probat.

3710 Ar-

&

ticulos fidei circa utrumque jus per

figna credi-

fiim

bilitatis id faltem confequi, quód fint moraliter

lii

certi, atque hinc omnem circa eos prudentem

mmhw

formidinem excludi, in quo moralis certitudo

Priam

IiClllo]

confifti. . Quaftio itaque duntaxat verfatur de

evl-

Dr Fipz.

197

m

evidentia veritatis articulorum mediatà per fi-

pet lu

gna credibilitatis, an fcilicet ex fignis credibili-

m d

tatis ita evidens fiat religio Catholica & veritas

al

articulorum fidei, ut nequidem imprudenter

ii pb

quis de ea veritate formidare poffit , fed absque

xdun

voluntatis imperio intellectus evidentià fipno-

n p

rum conviétus rapiatur ad affenfüm ? in hoc

T

enim evidentiam propriam ftatuimus & flatui

r

debere num. 105. diximus. Preterea cüm me-

m

"

dium unicum ad affenfüm fidei praebendum ar-

I

l

j

ticulis fit revelatio divina, & evidens-etiam fit,

vl

Deum non poffe revelare falfüm, ac confequen-

ediy p

ter evidentia revelationis fit evidentia veritatis

Icenti

articulorum in ipfa revelatione; queeftio proxi-

t um

mé expofita etiam proponitur fic: An evidens

g um

per figna credibilitatis fit , Deum reveláffe ar-

ticulos fidei noftre , atque hinc hos effe evi-

f«

E POH? []

denter veros evidentià in atteftante ?

II4. R. Articuli fidei noftrae communiter

yibot

| emamfl

loquendo non fünt evidenter veri feu evidentes

in atteflante ; evidentià proprie tali excludente

entet f

ii p

formidinem etiam imprudentem.

Dixi : com-

emutiter loquendo ; quia hic tum non tam loqui-

Nj

;

» q, )

mur de evidentia objectiva, quàm formali,

"T

tum non abíoluté negamus evidentiam in atte-

ldih Ü

ftante omnibus, etiam prophetis, daemonibus,

aut hominibus quibusdam fapientiffimis ; fed

j

TA

j d

Ü

folüm afferimus , quód figna credibilitatis ; ad-

huc in communi confideratione etiam doéctio-

n

rum hominum, non generent evidentiam pro-

g

certi

priam & fimpliciter talem veritatis ipforum ar-

ticulorum , aut revelationis divinae reipsà exi-

Cs

;rfalu::;

N 3

198

Drz FIDE.V

flentis. — Atquie fic pofira thefis forían non ha-

eu f

at*

bereit

b

DL

adverfarios ; Licer enim Elizalde , Thyrf.

Gonzalez , Granadus , Ulloa alííque nonnulli

paets

aiafen

contrarium docere videantur; eorum tamen

mum v

diffidium poriüs videtur verfari circa vocem

dendn

quàm rem ; cüm vel evidentiee naturam aliter

u

fumant, vel de obje&tiva evidentia principali-

TOE

ter loquantur, vel evidentiam formalem faltem

i

abíoluré apud nonnullos generari poffe conten-

immd

dant.

Prob. Articuli fidei noftrz nec fünt eviden-

(enrà

ter veri rudibus & indoctis , nec communiter

d.v

Quet

loquendo cultioribus & do&tis. Ergo. . Prol.

1c.p. /45t. Rudes & indocti nec penetrant

alcon

nec confiderant fipna credibilitatis.: quam-

Qià p

vis veró autoritas

arochi & Inftructorum

tsf

lum

valeat plurimüm apud illos, & forían plüs;

fdi

quàm figna credibilitatis apud doctos; hs ta-

Chri

inen apparentia quantaeunque non eft ítricta

dim

evidentia; tum quia non rapit intelle&ctum ad

affenfum, excludítque formidinem impruden-

dbii

Twt

tem: tum quia hàc exclufione etíam gratis da-

ta , id non facit claritas fignorum credibilita-

ts

D

)

N

V

l

tis, fed inadvertentia rudium, & quód non oc-

currant motiva contraria: unde fit, ut, fi alius

h

fim

zequalis autoritatis proponat oppofitum, rudis

ftatim hoc credat , vel formidet de veritate ipfi

t

QUr

antea propofita.

Prob. 2d. p. Si articuli fidei

effent evidenter veri & revelati evidentià ftrictà

rj

t

& proprià viris etiam cultioribus & doctis, com-

muniter loquendo, 1. non foreti pfis arduum

credere; 2. nullam experirentur tentationem

qu

con-

p s

Dzr Fipr.

199

m

contra fidem; 3. difficilius illis accideret cohi-

5 Ty

bere inrelle&tum ab affenfü, quàm ad hunc im-

n

ellere; 4. irnó ex natura evidentiz:e raperentur

Uf t

ad affenfum fidei, & non requireretur impe-

( W

rium volunratis ad'firmiter & immobiliter cre-

Sed hec

Qu d

dendum , nec effet libertas credendi.

omnia abíürda fünt ; & repugnant tum expe-

yraspl

TOO.

jem t

rientiee tum aliis principiis fidei. E

d

Edent L Afílenfum fidei non e

n

e quidem

immediat& liberum, quatenus füppofita evi-

n enie

dentià fionorum & veritatis articulorum poffit

ynmut

afT- vel diffentire, effe tamen mediat? liberum,

quatenus voluntas liber& applicat intelle£tum

n h

endti

ad confideranda hzec figna. Sed contra eft 120;

quia pari ratione libera poffet dici fcientia feu

:g

rudurt

actus fcientificus & evidentia)quee ex vifione ocu-

lorum habetur. 24o , quia ipfe fidei affenfus in

f i

fe debet effe liber, üt liquet 1. ex Marc. 16. ubi

s It

a

Chriftus exprobrat incredulitatem eorum , qui ;

dum viderant Chriftum & audierant fipna cre-

[ ni

i

(

dibilitatis de ejus refürrectione, non credide-

runt. 2. Ex Conc. Arauf. IL. Can. $. ubi creduli-

mis o

rl

tatis affe&us , quo credimus , dicitur donum

Dei & gratia: quz neceffitatem non infert. 5.

od

Ex Trid., quod liberam dicit fidem poft audi-

[ ,Gahm

tam przdicationem & coníequenter penetrata

n

rioc

credibilitaris figna; cum feff. 6. Cap. 6.fic loqua-

tur: Pidem ex auditu concipientes , liberà moven-

g i

zur in Deum credentes vera e[fé , que divinitus ve-

jl

velataeg. pvomifJa funt.

100*

Edeut 10, Fidem manere eatenus liberam;

g

quateaus voluntas per piam affectionem vel im-

J

qu

4

perat

z

m

200

Dz Fipr.

perat affenfüm non propter evidentiam figno-

foremt

am,

rum fed propter folum teftimonium Dei, ita

ut voluntas parata fir credere, etfi non haberet

Qus

ilam evidentiam; vel quatenus in reverentiam

flmä (ïi

autoritatis divinz imperat affenfum firmiorem;

quda

quàm mereantur figna credibilitatis ; cüm fir-

(

Qentum

1nitas indefeclibilirats in actu fidei füpernatu-

xalis major fit illa firmitate, quse provenit à na-

feiüvty

'

turali tantüm evidentià objecti five per fe five

jren.

per credibilitatis fiena.

Sed contra aframmque

ia

partem eft ; quód in. evidentia, utpote necefli-

einm|

tante, rapiatur intelle£tus, quin imperium vo-

liats

)

luntatis in hoc negotio affensüs partem ullam

ia

habere poffit: & fi haberet locüm , deberet

bt

femper elici actus duplex fidei, alter nempene-

aui

ceflarius prout evidentie correfpondet , alter

lt

liber quoad affenfüm vel precis? teftimonio

&i

praftitum , vel cum majore firmitate indefedli-

b

I

bilitatis elicirum ; quod quia non experimur, gra-

tis omnino finpgi convincitur. Singulariter veró

[te:

contra part. 171. éfty tum quiaejusmodi volun-

fit aj

tatis imperium vix ullus nifi doctus, ac nonnifi

ts

ia articulis ad doctrinam juris naturalis pertinen-

t

tibus experiri folet : tum quia intellectus etiam

DL

liber non eft ad teftimonium Dei repudiandum

Q

Vetc

vel amplectendum , cüm füpponatur effe evi-

dens; adeóque etiam voluntas non poffit eligere

&

affenfüm propter hoc potiiis, fc. teftimonium;,

ft n

quàm propter aliud: tum denique quia affenfüs

d D

fidei communiter loquendo eft abfolutus & di-

tüm

rectus, neque eam conditionem aut actum re-

D

flexum connorat , quà dicat voluntas: parara

j

foreia

Dz Fipr.

20I

m p

foretn affentiri, etfi non haberem Xillam eviden-

nDas

tiam.

Contra 2d. pavz. eft; tum quia intelle-

or ht

&us per fidem non folüm captivatur ad firmif-

A

MUNQU

a

fimé fed etiam ad fimpliciter affentiendum ;

Qrmotn

quod tamen hic non fieret per fidem liberam à

; dink

CC. & PPbus abfoluté aflertam , fed per evi-

fa.

dentiam neceffitantem : tum quia firmitas in-

Venitàn

tenfiva, feu que fe tenet ex parte volunratis ma-

prii

jorem conatum in fe firmanda adhibentis, non

du

Ípe&tat ad fübftantiam & effentiam atus fidei

yxe n

etiam fupernaturalis; firmitas veró indefectibi-

:erium)'v

litatis, qua eft in actu füpernaturali , cui im-

tem i

plicat fübeffe falfum , habetur unice ab infalli-

, dàr

bilitate obje&ti maxima atque connexione actüs

pl

cum illa, non autem à voluntatis imperio & li-

ht

bertate; utpote cui non datur difcretio ac ele-

tl

€&tio inter aéctum fupernaturalem, qui talem fir-

J

mitatem infert, & naturalem ex dictis num.22.

dmngt

115. JVec dicas [. Evidens credibilitas no-

riter

fire relipionis eft evidens credibilitas füpraom-

m

d volu;

nes alias feCtas, imó illas evidenter facit pru-

nont

denter incredibiles: fed hoc ipío infert evi-

ettt

dentiam veritatis noftra religionis: ergo. Mi«

du d

zv conítat; quia hec fünt duo principia evi-

ylinit

dentia: Relioio in imundo ceeteris credibilior eft

h

:di

w

q

vera; &illa, relipio eft vera, quee fola eft pru-

denter credibilis: erpo fi fola noftra evidenter

[

j

fit prudenter credibilis, ac credibilior pree a!iis,

eít evidenter vera. . 7457. tanquam fundamen-

T

jat

tum adverfariorum pro?. 1. Evidens eft; Deum

non poffe permittere fal(ze religioni tantam ap-

dun t

: y

parentiam veritatis , aut majorem credibilitàtern,

ac

f

P

EE

202

Dr Fi»x.

ac permifit noftre, qua vera eft: erpo. 2.

fippd

Evidens eft, quód non conqueramur de Deo

rülter d

tanquam de íeductore in materia rclipionis:

ticulis n

fed evidens eft nos poffe conqueri de Deo tan-

Denmi

quam feductore, fi religio ceteris credibilior

mediu

& fola prudenter credibilis effetfalfa: ergo. 3.

efiDer

Evidens eft aliquam religionem in mundo eíle

n n

veram: fed evidens eft.alias fectas efle falías;

fte a

urpote prudenrer incredibiles: ergo. — 4. Evi-

&ent

dens eft, Deum effe colendum, etiam fpecia-

lors;

li illo mmodo , quo ipíe vulr: fed evidens eíft, mo-

evider

dum, quo ipíe vult coii, effe illum, qui nobis

Ton €

evidenter proponitur üt credibilior, & qui fo-

titemm

lus proponitur üt prudenter credibilis : ergo.

findi

Xe. [N. - in. ad ejus /4[f. D. ,4. Hieec prineipia

fints

funt evidentia abfoluté & (ine facta fuppolitio-

t

ne previa IN. ex füppofitione quadam previé

l

Yetin

admiffa C. Duo fünt , qua fupponere opor-

i

tet, r. quód Deus inftituerir aliquam religio-

i,

nem füpernaturalem, quae multa doceat pra&-

M,

ter ilia, quz fünt juris naturalis, quódque illam

| Wl

voluerit effe neceffariam ad fàlutem : 2. quód

&Tl

nullum detur peccatum inficiens humanum ge-

|qu

ftius, in cujus poenam permittat , ut omnesetiam

COl

prudenter operando decipiantur. Geminà hàc

jlldil

fuppofitione factà evidens quidem eft utrum-

|

Tior

que principium; quia fi his fuppofitis fai(à effet

religio prudenter credibilior aliis; Deus fine

| Cll]f[

EPS |

ulla nofira. culpa redderet generi humano in-

dl

evitabiliter impoffibilem confecutionem ultimi

r

finis , quod evidens abfürdum eft: Neutrum

t

tamen abíoluté eft evidens ; quia utraque illa

fuppo-

-

«

Dz Fipr.

203

: ergo. j

fuppofitio antecedenter ad fidem folüm eft mo.

r deD

raliter certa, tanquam geminus articulus ex ar-

Teitt

ticulis noftre relipionis: non enim evidenseft,

le D

Deum inftituiffe religionem füpernaturalem üt

credi

medium neceffarium ad falutem ; neque evidens

T.

eft Deum, non permittere communem deceptio-

nund) d

nem in penam alicujus peccati communis :

ell Faifa»j-

ftante autem hàc inevidentià nequit effe abfolu-

, Ul

t$ evidens veritas religionis prudenter credibi-

um f

lioris; quia ex hujus falfitate nullum apparet

evidens abfürdum , eoquod in hoc cafü Deus

Qu

non absque culpa ac merito injiceret nece(li-

&qui

tatem amittendi finem ultimum.

Sub fimili di-

$: i

ftin&tione xdeo ad probationes omnes , quae non

p

funt nifi phrafes diverfe de eadem re. De 3772

[uppouap

tamen praterea notandum , illius majorem effe

am rv

veram , fi fümatur indeterminaté ; non tamen

x o

evidens eft, determinaté hanc vel aliam effe ve-

n d

ram, tultó minus autem hanc füpernaturalem.

xedt p

Ad 4tam etiam D. m. Evidens eft, m odum,

fqueiüac

quo Deus reflexé vult coli, effe illum, qui nobis

1 qüöü

evidenter proponitur üt credibilior C. modum,

um y

quo dire& vulr coli N. Deus etiam reflex? vult

coli per mendacium ab illo , qui invincibiliter

neui

»,minä J

judicat hic & nunc effe mentiendum ad Dei ho-

] urtt

norem: directé tamen & per fe non vult talem

fiidi

cultum. Quia nempe evidens eft, Deum velle;

"1.

nos operari juxta dictamen confcientice invin-

1070 !

cibiliter proponentis aliquem Dei cultum üt de-

bitum, Deus reflexé vult coli cultu prudenter

Vl

ytmt

credibilori; unde tamen non fequitur, evidens

i

[S ]

aque hh

i

——

Dz Fipr.

204

effe, quód Deus directé velit talem cultum,

h: gf

neque quód ifte directé fit verus Dei cultus.

iplum d

116. JVec diras [J.. Ex fcriptura & PP. ar.

| Ad Curj

r. allatis Ecclefia & vera religio eft vitibilis ,

reigion

poteft difcerni & inveniri. Sed talis effe nequit,

credeni

feg end

niíi fit evidenter vera: ergo.

INec Conf. 1. PP.

in libris, quos pro noftra religione fcripferunt,

Bdim.

texile:

contenderunt demonftrare iptfius veritatem &

evidenter convincere adveríarios , üt patet ex

EU

| Dlienim

S. Aug. L. de vera relio, C. 2. S. Chry(. Or.;

quód Chriftus fit Deus.

Arnob. L. 2. cent.

| deduce

| Heret

Gent. Origen. hom. 5o. in Matth. aliísque, quos

recitat Elizalde : ergo. JVec Cozf. //. Miracula

Qs

ofend

& prophetie evidenter oftendunt veritatem

Catholicz religionis ; nam preterquam, quód S.

Vs f

uv

"Eh. hic q. 5.a. 2. & p. 3. q. 47.a. . hanc virtu-

tem miraculis tribuat ; oftenditur hoc 1. quia

lia

æ

evidens eft veram effe religionem, in cujus con-

qui

firmationem facta fünt vera miracula &impletze

& It

prophetie: fed evidens eft, hac coniigifle in

tin;|

confirmationem fidei noftra': ergo.

2

uia

N

-

Judai videntes figna & miracula facta à Moyfe;

Im q

evidenter cognoverunt veritatem füz religio-

tll

hN

nis: ergo idem diceadum eftde religione noftra.

g. D. M. Ecclefiaeftvi(ibilis, poteftdifcer-

quem

ni &c. credibiliter feu per evidentiara credibili-

deu

tatis C. fcientificé & per evidentiam veriratis N.

lii

Idem fen(üs eft S. Thome, dum q. r.a. 4.ad 2.

V Cr

JDicendum , ait, quàd ea, quee fubfunt. fidei , dupli-

í

Wi

citer coufideravi poffunt.. Uno modo in [pecialis &2

l4

Jfic uon po[fut effe fimul otfa $ cvedita : alio modo

[

b

W.

4 geuevali , feilicet fub. commumi vatione credibi-

lis:

Dz Fip&.

20$

m eil

M

Mi

lis: e9 fic furt vifa ab eo, qui credit.. Atque hoc

l auts

ipíum dunraxat pr. art. probandum füfcepimus.

TU

"dd Conf. L. D. A. Contenderunt demonftrare

1 v

religionis veritatem üt evidenter credibilem &

ecmg

credendam C. veritatem ipíam üt evidentem

"

Íeu evidentiam veritatis IN.

Idem eft, &i cum

pf

Bellarm. L. 4. de Notis Eccl. C. 3. dicatur , con-

n

tendiffe quidem demonítrare veritatem eviden-

i paitt

tià confequenti& , non autem conf(equentis.

rj

Tlli enim pofitis & admiflis Scripturis evidenter

Lit

deducebant veritatem relipionis noftre contra

squ t

Hereticos & Judeos Scripturarum receptores,

F Mi

cujus credibiliatem duntaxat ex fignis aliis

oftendebant.

ventit

Quod veró fingularia quaedam

mqii

verba $s. Patrum attinet;, quantumvis ea indi-

anc vt

care videantur veritatis evidentiam, non intel-

AT

ligebant certé talem, de qua nos loquimur,

qip

(

qu:e formidinem etiam imprudentem excludat

& rapiat ad affenfum , (ed minüs propriam tan-

&um

)g[j(]lfk [

tüm, & que cum formidine morali congruat

removeárque duntaxat formidinem prudentem;

, QUu

i

QXO&.»

tum quia ipfife diftinguebanr à Manicheis, qui

nihil credendum contendebant, nifi prius ra-

; r

]t noTZ?'

tione demonítraretur ranquam verum, contra

quem errorem aliquando fuum S. Aug. agit L.

de utilit. credendi: tum quia ipfx commendabant

creäib«*ïf-

Jaudabilem liberamque fidem, ad quam eviden-

ii

tíà credibiliratis & obligationis credendi propo-

T

j, M

fità alios perducere (atagebant. 744 Conf. /7. .

D. A[J. Miracula & prophetice evidenter cognita

74

OÍtendunt evidenter veriratem C. non eviden-

71 rm'u?

/

ter cognita, íeu Dt communirer cognofcun-

qi

j

tur

l

m

-

5

o6

Dz Fipr.

tur N, Autoritatem S. Thome ad exïriden-

eidens,

iiam credibilitatis tantüm pertinere, liquet ex

quia o

Abi .P'VOþ- I,

dens elt

xtibus hic & art. pr. recitatis.

^

/1nin. Ad evidentiam miracu

lorum ac pro-

Hinc a

traními

pheriarum requiritur evidens cognitio, quód

fit veré miraculum aut veré pradictum fpiritu

rep

prophetico ac Deo infpiránte, & quód fimul fa-

fürq

étum fuerit aut infpiratum à Deoc in confirma-

& nont

tionem alicujus doctrine. . Hec autem eviden-

.

tia comrnuniter loquendo non habetur: càm

prorim

miracula nobis folüm proponantur à Scriptori-

etim ]

ergov

bus fapientiffimis quidem & fanctitlimis ac Ec-

clefiafticis Hiftoriis, fed quee folüm faciant evi-

d'ä- l

Tordit

dentiam credibilitatis & moralem certitudinem

de veritate miraculorum ac prophetie, accon-

qtit or

dl

fequenter etíam de veritate relipionis. Quin

Cardinalis de Lugo non diffenuente Suarefio

Dunit g

Credii

judicat miracula etiam viíà ab Apoftolis & Ju-

deeis, v.g. refürre&ionem Lazari , non attuliffe

titüdo

illi ftri&tam evidentiam de veritate, per illacon-

(v

firmatà ; tum quia videntes hec imprudenter

tonige

faltem formidare poterant, an effent vera mi-

E

racula, an demonum preftigiee à Deo in po--

&l

nam alicujus peccati permiff ; tum quia eeque

Bu

D

imprudenter formidare poterant de intentione

Dei in patrando miraculo; eoquod evidensnon

evide

liv

fir; quód Deus nequeat concurrere ad verum

à

miraculum, quo minifter infenfibiliter abutatur

ül pr

IN

in confirmationem falfze doctrinee; unde Judai,

quamvis imprudentiffimé, dicebant Chrifto:

Vm

Tu demonium balbes, $9 in priucipe demoniorum

!I

ejicis demomia. Similiter de prophetiis non eft

li ïy

evi-

Dz Fipz.

207

« ens

evidens, vaticinia V. 'T. effe veras prophetias;

; Qu

quia non eft evidens illorum feníüs, neque evi-

4i j

dens eft, ea non fuiffe mere cafüaliter impleta.

um

Hinc ad 24. proj. poteít IV. /4gt. Sed eo etiam

itio, i

tranfiniffo, nihil contra nos inferrur ; tumquia

dun [

refpeétu noftri habetur apertum difcrimen:

dmuls

tum quia folümafferimus, communiter loquen-

n nim

do non dari evidentiam.

penoro

117. JVec dicas 47. Quecunque argamenta

yetr: d

proximé allata fünt contra evidentiam veritatis

j SCFip.u:

etiam pugnant contra evidentiam credibilitatis:

imi ii

ergo vel neutra, vel utraque evidentia eft atferen-

facutté

da. JVec Corf. J. In mareria religionis, quod eft

t

moraliter certum, eft moraliter evidens; tum

jg, r

quia omnis certitudo comparara per rationes

i (

eft evidentia: tum quia certirado moralis pro-

« Suit

ponit objeétum üt indubitabile.

Sed ex fienis

ydisi

credibilitatis etiam juxta nos orirur moralis cer-

titudo de veritate myfteriorum : ergo. — JVec

Q d

wr lx

Corf. 1]. Multó praviora fünt motiva prorevela-

ydent

tionis exiftentia quàm pro exiftentia Ciceronis:

rv m

ergo fi ex levioribus motivis poteft effe evidens

ii

exiftentia Ciceronis, & pravioribus multó ma-

gis poteft fieri evidens veriras revelationis.

Tud

i

R. N. 74. Difp. cít; 'Ad hoc ut aliquid fit

evidenter credibile , fefücit adeffe ram clara mo-

d

gd «

tiva; quibus copvincarur intelle&us, quód pof-

i

fit prudenter adhiberi fides. [am veró licet mi-

Ó

racula v. g. abíolut? loquendo poflint effz falfa

ij

"

E

(in

j

vel imprudenter exiftimari effe permiffa in con-

firmationem falfi; tamen extorquere pofiunt

vmw!l'üf'*i.l

illud judicium prudens de fide habenda; quía

u à

non

V

——

Dz FipE.

208

tentur &

non illad. tantüm fide prudenti dignum eft;

quód abfoiuté aliter effe nequit; fed etiam illud,

füedent,

VoCamus

quod certó apparet ita effe, quamvis abfoiuté

aliter effe queat. ^ Econtra ficut ad veritatem

fe difd

fimie n

rei requiritur , ut abfoluté aliter non fit, aut de

facto. effe non poffit, ac actus enuntiat; ita

venizsd

ad evidentiam veritatis requiritur, ut motiva

Iij. .

convincant intelle&um , quód res aliter non fit;

nnate

aut de facto effe non poffit, ac motiva oftendunt:

fcut ama

id veró prafítare nequeunt. motiva ejusmodi,

boni: «

qua ipfa forté falfa funt, aut abfolutà falfá effe

dentem.

fett oj

poffunt, aut falrem imprudenter fic exiftimari

queunt.

"d Conf. J. Y« IN. M. üàt patet ex

qui m

(l

num. IO$., & ex cujus füppofiro hic tantüm

loquimur.

"d Prob. x. D. Certitudo compa-

frmilim

rata per rationes evidentes eft evidentia C. per

qui er

rationes inevidentes N. 4 24. D. Certitudo

Yiti, rj

Nideng

moralisin materia religionis proponit objectum

üt indubitabile quoad credibilitatem C. quoa

dens j

II ey

veritarem fu/d. indubitabilitate prudentiee, h. e.

üt prudenrer indubitabile C. indubirabilitate

Tcept

fcientiee ac evidentie IN. — 74 Corf. II. Tvanfm.

ib v

plv

fupp. Cou[. De quo aliqui meritó dubitant, vo-

lántque certam duntaxat effe Ciceronis exiften-

RUR

tiam. B. D. /7. Sunt multó graviora propoz-

tione arithmeticà feu rei ad rem C. geometricä,

DI(D e

feu exceffu proportionis ad proportionem N.

lil af

Si preecisé comparentur motiva cum motivis;

BPT

non habità ratione ad diverfitatem veritatum ;

RUT

quas perfüadent, majora fünt motiva fuadentia

I$ l ft

Ttg

revelationem ; & heec proportio arithimetica à

nobis inielligitur : fecus autem eft ; fi compa-

qui

N

rentur

a

E

Ds Fip&

209

m d

rentur ctiam inter fe veritates, quas illa motiva

etiumili

vis aüt

füadent, & quam proportionem geometricam

vocamnus ; etenim Deum reveláffe eft veritas per

] vents

fe difficilis , obfcura , füpernaturalis, cui nihil

t t

fimile intelle£tus cognofcit: ralis non eft alia

iuntat;

veritas de Ciceronis exiftentia.

Wt m

118. JVec dicas J7^. Credibiliras myfterio-

iter t

rum eft credibilitas cujuslibet myfterii üt veri,

aof

ficut amabilitas objecti eft amabilitas objecti üt

boni : ergo ficut evidens amabilitas infert evi-

1 ejusmsä'j

u d

denrem bonitatem , ira evidens credibilitas in-

(c ii

fert evidentem veritatem.

7

AVec Conf. [. Ex eo,

üt pit:

!

quód myfíteria fidei noftre fint evidenter cre-

hic t

dibilia, evidens eft; quód poffint credi affenfü

qdo cott

firmiflimo, & fide divinà: fed nihil evidens eft,

v Cf

quod eredi poreft affenfü firmiffimo & fide di-

. C

vinà, nifi fit evidenter verum: ergo. Conf. Z/.

dj

Evidens credibilitas myfteriorum fidei eft evi-

dens locutio ; quà Deus nobis illa revelavit:

nC g

Item evidens credenditas eft evidentia de Dei

jenti

gtb

precepto ; ut credamus: ergo eft etiam evi-

I fur

dentia veritatis; quia evidens eft Deum , non

bitant,

pofle revelare falfüm

credatur falfüm.

; nec precipere p.ofie " u:.'

yise

X danfin. fupp. Comf. N. Confequeutiam,

n

u

Difp. eft ; quia credibiliras myfterii üt veri ni-

hil aliud eft nifi apparentia veritatis extrinfeca

yro^

n gt

feu proveniens ab argumentis rei extrinfecis;

cum autem veritas habeatur tantüm ex eo, quód

! veïita[uü*

rcs ita fe habeat in fe ipía, eriam evidens appa-

i [Uäd?f'»ïï

rentia veritatis non infert veritatis evidentiam ,

,i[hmenüï

um

( af

fi guidcm reg in fs falfa aliquando haber mag

im

j

r

-

2IO

Dz Fipr.

imó evidentem apparentiam veritatis.

Econ-

i tifi

tra amabilitas objecti eft ipfa bonitas intrinfeca

i. fi

obje&ti, aut faltem in argumento hoc fic debet

Af

[2

i

fupponi; fi enim non hzc; fed extrinfeca dun-

fia de |

taxat & in motivis bonitatem obje&ti extrinfecé

d piz

fuadentibus pofita intelligatur ; nepatur fup-

*d d

pofitum, quod irterim tranfmifimus; eóquod

d

-.I,i

n

2

aliquid evidenter poffit etiam apparere amabi-

hprec

le , quin tamen in f& fit bonum , atque hinc

findi

evidentia amabilitatis non inferat evidentiam bo-

tiüs u

niratis. . 72d Corf. 1. 9. 1..D. M. Eo modo, quo

n

2

refponfüm eft ad conf. 2dam num. 108. &

AN. 1. Quia ad hoc fufficit certitado veritatis;

jmó evidentia veritatis tum in fe tum in atte-

/jl(

ftante impediret actum fidei, qui & liber &

obícurus effe debet.

Caterüm meritum feu

dignitas ad firmitatem in actu fidei ; fuppofitis

ïlg.ï

motivis credibilitatis fumitur à dignitate Divine

leheh

autoritatis, eo feré modo, quo propofitis ver-

füi

bis S. Auguftini & verbis privati cujusdam Do-

s

€toris, illa pree his funt digna firmiore affenfu.

D

"d Couf. Il 3« 1. IN. ym. p. 74ut. ; 'Tum quia

Qw

etiam vera miracula aliáque fipna credibilitatis;

üt

prout veré phyficé fünr, non fünt in feipfis lo-

üt

cutio divina fecundüm comrnurem Theologo-

rum opinionern : tum quia evidens etiam cre-

impl

Cili

dibilitas noftra non fundatur in illis fignis; pro-

hrií

ut phyficé vera funt in fe ipfis , eóquód ex di-

Ti

€&tis nuper non fit evidens , illa effe vera mira-

cula aut veré ad locutionem Dei firmandam fa-

m'þjl(

€ta; fed fundatur in illis inevidenter quoad hanc

foï?lm

Qd

veritatem cognitis; ac plerumque üt traduntur

1ü

&i

.

Dz Fipx.

Em

21f

Yf

in hiftoriis ac monumentis fide digais, que ta-

(c dét

*uen non faciunt evidentiam de illorumi verita«

o dun

te.

2d. p..D. Evidens credenditas eft evideri-

tia de Dei pr&cepto directo , ut credamus N.

qrinfed

de precepto reflexo C. . Similiter etiam prof.

ür f

2d. Coif. D. Evidens eft Deum non poffe dire-

egn

ama-

&eprecipere, ut falfüm credamus C, non pof-

iv precipere reflexé N. — Explicatio hujus dis

pe lic

nambt-

ftinctionis leviter infinuara fuit num. 1 1 5. , übe.

riüs 'autemx tradita habetur in Tr. de A&ib. hum

o qu

w' rï* 21

ARTICULU S Ill.

etitiiy

jn at

h Jriculi fidei Catholicee füzt evidentev cve-

liber

dendi «

um f

119.'XTO:z. Credendum illud eft, quod qüiä

QQOBIS

e iv

nontanrüm prudenter poteft fed etiam.

tenetur credere, Stumitur vel nepativé vel po-

fit Ff'

n

fitive; segatiuó cvedendum eft, quod quis nepare

Á

nor poteft; vel quod cuiquam non permitritur

al

iberum ; ut credat vel non credat, affentia-

] qii

Yltzts

tur vel diffentiatut: pofüivé credesdum eft,

circà quod quis tenetur elicere affenfum fidei.

pls f

j

Porro fdes clicienda poteft effe vel explicita vel

implicta; Explicizs eft, quà quis aliquem arti«

anae

culum credit in particulari, eóquód in particus

spn

exqe

lari fciat effe articulum revelatum; & fic credis

fnus myfterium T'rinitatis , Incarnationis &oc.:

f

n

ipliita diditue , quà quis aliquem articulum

folüm credit in communi , credendo fcilicet,

hY

quidquid Deus revelavit & Ecclefia credit, li».

m

r

cét in particulgri non

fciat aliquod myfterium .

3

€iie

212

Dz Fipz.

r

l

docent:

effe à Deo revelatum; & fic etiam fimplex ru-

Dema

fticus credit fingula myfteria, licét aliqua in par-

Fides explicita fubdivitur in

frugro

ticulari ignoret.

neceffariam neceffitate medii vel precepti : ze-

yorta

f(

ce[favia uece[frtate medi cft, quae ex natura ipfius

nom o

xei neceffaria eft ad juftificationem & falutem,

|

Cf

feu quz de aliquo explicité credendo ita requi-

ritur, ut qui illud etiam invincibiliter ignorat;

| i

)

faCt

falurem non coníequatur: zece[favia necefrtate

| Áprlio

cu &

grecepti eft , quae folàm ex praccepto Dei pofi-

&ad|

tivo requiritur ad fálurem , feu quae de aliquo

Qu Y

explicité credendo pofitivé quidem preecepra

eft, ira tamen, ut qui illud invincibiliter igno-

Q5 .

ts

rat, non hoc ipío impediatur à confequenda

falute. — Jam veró convenir quidem inter Ca-

prolb

EU

tholicos, paucos articulos neceflarió effe expli-

cité credendos neceffitate medii, imó nequi-

Tl

dl

dem omnes credendos explicité neceffirate prae-

htyr:

cepri, fed fufficere fidem implicitam circa plu-

xes veritates à Deo revelatas ; atque hoc fenfü

tümi

( tü

concedunr alios arciculos dici pofle fundamen-

]

Ü

tales, nempe illos, qui fünt neceffarió creden-

fs

l

r

di neceílitare medii ; alios autem dici non fun-

| Duy

damentales , qui nempe non fünt hàc ratione

B

TYor

neceffarió credendi : verüm & unanimiter ne-

ant ullamn veritatem à Deo revelatam dari, qua

non fit credenda negativé, h.e., quam quis ne-

Cted

Wf

are liberé poflit, aur affirmiare vel inficiari

cuiquam liberum fit.

l

'120. JVota 44. Diverfüs ab hac fententia er-

d

roreft non tanrüm 'Liberrinorum feu Indiffe-

D

emlibet

Q

rentiftarum quafi pagagorum , qui qu

docent

t

Dz Fipx.

413

plrm.

docent in füa fecta falvari poffe , modó unum

n pt-

Deum agnofcar eümque juxra fectz füee leges

Witür d.

Íeu propriam rarionem colat ; fed etiam Adia-

JU: M

phoriftarum , Syncretiftarum aut Indifferenti-

pl

itarum Chriftianorum, qui pro diverfirate fua-

àlutem,

rum claffium vel articulos de Deo rantüm & :

Q

Chrifto confusé cognito ; vel myfteria etiam" -

precipua Chrifti & Ss. Triniratis, vel Symboli

gOt

e::fg"znz!a

Apoftolici aur. etiam Athanafiani articulos vo-

cant funtlamentales , fübítantiales , effentiales,

k: l

edq

& ad falutem coníequendam neceffarios ; reli-

quos veró omnes vocant accidentales, arbitra-

racy

us

rios, adiaphoros & non fundamentales , feu

tales, quos credere vel non credere quis poffit

quai

e

pro libitu & citra periculum fàlutis.

Primum

errorem üt nimis exorbitantem fic etiam ràrio-

ejpe

"

ntq

rem hic interim preterire licebit, cüm ex flatuen-

jero

da alibi unica relipione neceffaria abundé revel-

( p)u

latur : alterum veró utpote jam olim pervulga-

( fenfu

tum & poftremis noftris fzeculis tum ab heereti-

umete

cis tum à Schifimaticis tum à pfeudopoliticis re-

Yl

füfcitatum relinquere intactum hic loci quaftio

n ft'ü-

propofita non permittit ; unde breviter affertá

Z

inter Catholicos communi veritate; horum er-

erme

rores refutandi funt.

121. Dico 4. Articuli noftre fidei evidenter

r

credendi funt affenfu firmiffimo, feu explicito

Kf

fott

Íeu implicito. Pro/. Quoties eft moraliter cer-

tum, Deum aliquid reveláffe , hoc credendum

1

eít afTenfu firmiífimo : fed ex fignis credibilira-

tis moraliter certum eft, Deum reveláffe arti-

jf .

affenfu

lib

culos fidei noftrze: ergo credendi funt

3

rmif-

eni

Dr Fi»r.

2

firmiffimo &c. J4aj, e(t evidens ex terminis,

fione, .

ficut evidens eft , obediendum effe fuperiori,

Qampnta

quando moraliter certum eft, illum aliquid pre-

datmit

cipere; Deus enim dum aliquid revelat, ficut

u

etiam homo dum loquitur , exercité exigit no-

RX

ftram fidem: certum item eft ex rerminis irro-

du f

gari injuriam illi , cui non creditur, fi morali-

quínx

ter cerrum fit ; eum fuiffelocutum. 4iz. Eft

ls

evidens ex diclis art. priore.

Qu

122. Dico Il Diftin&tio articulorum fidei

licih

in fundamenrales & non fundamentales ex fen-

fu Indifferentiftarum facta nullatenus eft ad-

tor di

fur d)

mitrenda.

Prob. J. Omnes articuli à Deo re-

fing

velati funt &equaliter veri ac certi ; quia nituntur

ais &

eàdem autorirate divinà infallibili; ergo vel

gt

omnes vel iiullum negare poffumus, aut nega-

trdian

tvé credere tenemur; quia qui negat articulum

E

a

dtmy

non fündamenralem, eque fpernit Dei autorita-

N

tem ac neceans fundamentalem. — Co;

;f. Quivis

vere Chri

ft

ianus debet habere hunc actuim: Cre-

a

L

do omnia, qua Deus revelavit; quia dum cre-

Qisq

dit unum articulum fundamentalem , quia eft

um

revelatus, fi revelatio divina vera fit caufa, cur

Qs

hunc credat , hoc ipfo implicit& credere debet

Ti

& alia revelata ; aliàs locum haber illud S. Au-

Uny

guftini L. 13. cont. Fauft, C. 3. Qui i2 Evatige-

il

lto, quod vultis cveditis, quod non vultis, non cre-

ff

ditis , volis potiis quàm Evangelio cveditis, . Ex-

lr

go nullum articulum , à Deo in fcriptura vel

alibi revelatum excludere poteft à füa fide aut

f

ts

negare; quia aliàs fibi contradiceret, affirmatà

Qd

qii-

f

fcilicet univcïrfali & negatà pgrticulari prop

tio-

Dz Fipr.

al5

t

tione.

Prob. 1. Diftinctio articulorum in fün-

Derir

damentales & non fundamentales eorümque

üd pre

determinatio nec poteft oftendi ex fcriptura;

it, int

utpote quz nullam hujus rei mentionem facit:

üpit t

nec accepta eft ab Ecclefia ; quia fi hec ortho-

nis jf

motd.

doxa fuümatur, contradicit aperté: fi autem

confingatur ex omnibus fectis, jam hos jam il-

f Bl

los & quidem contradictori& oppofitos defi-

gnat: neque repeti deber à fpiritu privato, quia

hic infanus eft omnium errorum magiíler & au-

E [:( Hïi

tor diffenfionum.

Corf. Quicunque ftatuun-

r

tur ab Indifferentiílis articuli fundamenrales;

]s

ij

funt ejusmodi, preter quos Ecclefia Catholica

alios adhuc credendos proponit; ficut in prio-

'00

]

ribus fzeculis contra Arianos, Neftorianos , Eu-

|t Dd

rychianos &c. propofüit. Ergo & alii non fun-

ticolün

damentales habiti credendi funt juxta illud Matth.

ortt

18. Si Ecclefiam mon audiverit, fit tibà ficut Ezbui-

Y

. Quii

cus g Publicanus.

m

123. Dico /IJ. Ad falutem non fufficit ,' ut

m ce

quis credat articulos fundamentales , fi interim

j d

aliorum fatispropofitorum unum non credar;fed

Ufäi i

neget vel difcredat. .Pro/. Z. Ad falutem non

T

p

füfficit, ut quis fervet plura preecepta, fi vel

t

unut violer, juxta illud Jac.2. v. 10. Quicunque

ii

,/W

zoram legem fervaverit ,— cffendat autem . in uno,

f

"

fattus eff ommnium veus ; quà enim dixit : noum macha-

2

leris, dixit &6 non occides.. Ergo nec ad falutem

J [

füfficit, hos velillos articulos credere ; fi quis

d

alios à Dco revelatos & fàtis propofitos non

jf

credat; quia üicut ibi conremnitur Legislator,

Ql

fic hic eiiam preter conremprum Ecclefiee illa-

Y

-

tum

p

4

!

^16

Dr Fipbxr.

li

(qife

Mlv

tum fpernitur fidei Autor ; neque fides in hoc

cafü perfecta eft ac integra ficut nec in illo ju-

qreden

flitia feu obedientia; unde Aug. de Donatiítis

«00

in Pf $4. fic inquit : Zz mulris funt mecum , in

& oug

Em

paucis non mecuinz féd in bis paucis, in quibus non

Wt

Junt mecum , uom profumt ilis multa.

Conf. /.

fs

Nullus haereticus poteft fàlvari in fua herefi jux-

tie(

ta illud ad T'it. C. 3. v. 10. Zereticum bominem...

dctor

devita , [ciens , quia fibverfus efl , e9 delinquit.

n

Et S. Aug. L. conr. Petil. C. 6., ubi, JVibil pro-

f

defl, ait, Lbeveticis ad [alutem, quàd extra Ecche-

(tq

dt de

fíam verum baptifma per ignovantiam g. tradunt

t9 zezezt. Sed qui diffentit cuicunque veritati

d* r

à Deo revelatze, eft hereticus: erpo.

Conf. 1.

quii

Si füfficeretad fidemac falutem eredere articulos,

m

quos vocant fundamentales ; ergo Apofítolus

*

Ticdt:

Tale fcripfiffet ad Galat. C. 5. v. 2. $z circum-

It

cidamin , Chriflus volis nibil proderit:. Ex Conci-

C

lia Patrésque à primordiis Ecclefie usque ad

m

hac tempora malé dixiffent anathema hereticis,

u

,

quorum plurimi articulos fundamentales, h. e.

(

f

Symboli Apoftolici credebant ; cum etiam ex

frifa

S. Hilar. L. 2. ad Conftantin. liqueat , NVeminem

&t

beveticorum effe , qui [e mou fecundum Scvipturam

i ,

predicare ca , quibus blasphemat , mentiatur. Neu-

$l

trum videtur prudenter admittendum :. ergo.

lat

Prob. 4/. Fides ad falutem fufficiens & neceífa-

n

ria debet effe una, üàt patet ex Apoft. ad Ephef

iïï Pxi

4- V. $. Unus Dominus , una fides , umm baprifinag

A

unde vera & fàlvifica fides etiam Dan. 2. v. 44.

t [

vocatur Uzum vegnum, Matth. 24.v.45. una do-

M—

Sed apud

ü ]

98245; Joan. IQ V. 16. qunui ovile &c.

]adi£

Dzr Firr.

217

d

Indifferentiftas , etiamSymbolum

Apoftolicum

iloy.

credentes, non eft una fides feu unitas in fide:

Ri

]

ergo non poreft effe fides ad falutem (ufficiens

i, d

& neceflaria.

Min prob. ymó ; Quia horüm,

ii

utpote variis fectis addictorum vel ab omnibus

s

fectis & Ecclefia Catholica fe diflinguentium va-

«t

rie funt in aliis articulis difcrepantiee ac contra-

jett..

diciones: 24; quia nec in ipfà (ymboli expli-

At

catione ac inrellipentia eft unitas, atque hinc nec

lll

una fides articulorum fundamentalium; üt pa-

373

tet ex articulis de Chrifti pro omnibus morte,

at

de defcenfu ejusdem ad inferos, de Ecclefia,

verit

de remiílione peccatorum &c.

31/0; quia

li

apud hosnegari poffet ac & medio tolli tota ícri-

jculos

ptura, fupremum Ecclefice caput, aliáéque admi-

oftols

nicula ad fidei unitatem facientia.

(iti

I24. Objic. Sacra Scriptura tribuit falutem

Cond-

credentibus articulos fundamentales , &t patet

g a

1. ex Joan. 17. ZIec eff vita eterna, ut soguofcant

e.

Tefic

te folun Deum verum

) & quem mf

Z

n

j ho

Chriftum.

2. ex Joan. 3. U? omnis , qui cvedit

m e

in ipfum ( Chriftum) zoz pereat, fed babeat vitam

Til

eternam. . ]tem : Quicredit im Filium , baber vi-

yurim

lum crevüam.

3. ex Marc. ult.. Quz credidevit

M

&5 Laprizatus fuerit , falous evit.. Ergo. — Conf. .

a.

Latro in cruce (olum Chriftum credidit,. & ta-

j

EC

i

men Luc. 23. audire meruit : Podie mecum eris

r

j

pl

o

in Pavadjo. ltem Philippus A&t. g. Eunuchum

j

Candacis baptizavit, quin verofimile fit; illum

Ed

tarn iriodico tem

pore aliquid preter Chriitum

fuiffe doctum. Eroo.

J Z/IO"

Cozf. 1. Nec in Judai-

i

ca nec in Chriftiana Ecclefia impediebant quee-

am -

xl

—

a18 -

.Ds Fi»r.

! fimere

dam diffenfiones fidei unitatem & Ecclefig funri-

damenral

(v

(

V

ii

m ; üt patet de Judaica , quz con-

crdd

flata . fuit prefertim fub finem ex Phariízis,

f

Sadducsis & Effenis , quibus unum erat tem-

! r

jplum & unus exfpe&abatur Mcífias : de Chri-

fept

fliana veró vel füb ipfà primordia patet 1mó ex

^f

i

[5

dillenfione Act. 15. inter Apoftolos de obfer-

| Hnre

vatione circumcifionis & legalium ; Item inter

| pret ]

Paulum & Barnabam de Marco recipiendo ; ac

H(.D.z

randem inrer Petrum & Paulum ; quorum hic

n

reftirifie illi in faciem ad Galar. 2. fcripfit: 2dó

ex diffenfione inter fideles , qui A&or. 11. dif-

ti n

ceprárunt cóntra Petrum , quód cum non cir-

C

&10 [j

cumciíis converfaretur & manduearer: Item ex

*

ü

((

( |

diffenfione Corinthiorum, quorum fchiímare-

AU

cenfetur 1. ad Cor. C. 1. & 3.

l

A

Y« D. /4.-Scriptura tribuit negativé falutem

credentibus articulos fundamentales, feu hoc

&

Ms

feníu ; quód fine hac fide feu in- feu explicita

Áim:

lme

non obtineatur falus C. pofitivé feu hoc feníu,

quód obtineatur falus cum hac fide fi/d, Sup-

T

pofitis & adjunétis etiam ceeteris, quae aut cre-

denda aur facienda fünt C. fine illis IN.— Sicut

| t

per alia fcripture teftimonia, ubi virtuti cuidam

A

| dj

aut operi promirtitur vira eeterna ; non exclu-

ftn

ditur neceíliras etiam aliorum ad beatitudinem

|B

coníequemdam requifirorum: fic idem eft te-

&t

nendum de teítimoniis fidei beatitudinem pro-

mittenribus; maxime cüun aliàs contra commu-

T

niorum indifferentiftarura . opinionem articuli

NT

fundamentales ad duos rantüm reftringerentur.

«dd Couf. L. Y« D. 74. Latro & Eunuchus fo-

ly

lüm

DE Fipz,

219

üe r

Iüin crediderunt explicité in Chriftum, & quo-

)

ad animi praparationem fàltem implicit? etiam

t COFI

&

ij

credebant aut jam propofira aur proponenda fuf-

t Em

ï

ficienter ad credendum C. . Solüm crediderunt

k r

in Chriftum ita, ut alia füfficienter propofita

m

negarenr, üt faciunt fe&arii, ant non haberent

: Ob

per animi praparationem fidem impliciram N.,

m if

Hinc etiam fimpliciter /V. Cozf. ob manifeftum

TOE

inter illos & fectarios difcrimen. ^,44 Cof. 1.

&. D. 4f[f.. Diffenfionesin quibusdam ta&tis mo-

nni

ralibus vel etiam in rebus fidei nondum defini-

: X

IU

j

tis non impediebant unitatem fidei & Ecclefize

C. in rebus fidei jam definitis IN. — Patet diítin-

10f

(

[rem d

étio ex ipfis exemplis allatis. — Nam r. Diffenfio

(mar

circa legalium obíezvationem res erat necdum

definita, neque lex ütür mortua flatim ab initio

Ecclefiee Chriftianee erat mortifera.

2. «Pauli

m

fo

& Barnabe ad diverfa difceffus aeebatur de

eïplf(ftä

Marco in focium Evangelicee preedicationis at*

fumendo, & hinc penitus fidem non tanpebat,

C föüfur

i SUP

3. Nec Paulus improbabat fidem íed factum

morale Petri Judaifmum fimulantis , nec con-

J d

Si

troverfia adhuc decià fuerat, fed modó in

Concilio Hierofolimitano eft terminata. 4. Fi-

Ui

] chU'

delium diffenfio à Petro fcandalum erat ex in-

firmitate eorum ortum nefcientium adhuc, per

i

g

/

h

Evangelium füblatas fuiffe leges judaicas de

communione cum gentilibus vitanda. $. Schif-

i pl'U-

ma Corinthiorum de preftantia dunraxat. eo-

ynmi

gt

rum fuit; qui ipfis Evangelium annuntiaverant

dum alii dicerent, Ego füm Pauli, alii Ego

'entut

"m

Apollo, alii Ego Cephee ; aut fi fuerat eriam

fit

circa

—

220

Dz Fipe.

J

circa res fidei, Corinthii tamen non erant per-

| qnà

s

ef

tinaces al morem Sectariorum , fed docibiles

& veriratis intellipende cupidi , nunquámque

boo

Seari

ad feparationem profilierant. — Porró quidquid

fit de Judceorum diverfis fe&tis, fueríntne Pha-

CECCIQU

rifei, Sadducai, & Elfeni, omues hereti-

fqm ü

ci, de quo eruditorum diverfa eft fententia;

d e

id certum eft à Judaica Ecclefia ad Chriftianam

| quit

| n

arpumentum & comparationem inftitui nec

poffe nec debere.

Quamvis enira Sadduc&i ,

VOV

(

[

fpiriruum ac refürrectionis negatores , in Ju-

! guux

dacorum communione tolerabantur, Paulus ta-

Íoü

men & ab Ecclefize communione rejecit & fidem

| d

| 160j

perdidiffe declaravitillos, qui aliquid diverfüm

ab Ecclefia de refürre&tione fenferant; fic enim

fa.

fcribit 1. ad T'imoth. z. v. 19. & 20. Zalezs fi-

ET

dem $9 bogam . con[cientiam , quam quidam vepel-

| tl

lentes circa. fidem naufragaverumt : ex quibus ff

tantin

LHymeneus 6g Alexander, quos tvadidi [atane. Et

h

2. ad Tim. 2. v. 17. Ex quibus eft Hymeneus 9

N

Quicte

Philetus , quà à veritate exciderunt , dicentes ve-

Juvretlionem effe jam faclam , eg /it!zverteïum? quo-

f «

vuudam fidem.

| Ri

125. Jnfi. .. Qui credit ea, qui fünt ne-

| iue

ceffaria neceffirate medii & precepti, poteft

| tni

falvari: fed qui creditSymbolum Apoftolorum;

pter

heec omnia credit; quia üt dictum füprà eft ex

| Deren

S. Aug. alióve Autore fermonis 115. de temp.

X

Symbolum hoc eft reeula fidei brevis & gran-

lt qu

dis: ergo. 'Atqui non Catholici duntaxat fed

; danrm

& Se&tarii plerique credunt Symbolum: ergo.

1qu

Cozf. [, Qui Chriftus rcliquit creditu libera,

lngi

non

Dz Fipr.

221

n

non debent obtrudi ranquam dogrmara fidei ne-

OCl

ceffaria: fed pleraque dogmara, que in Sym-

d

bolo non continentur, & inter Carholicos ac

uidqil

SeCtarios controvería fünt, Chriftus reliquit

ne]h.

creditu libera; utpote quaà nec in Scriptura

lat

funt claré exprefía, necin primis fieculis cre-

Yefi

dita: ergo.

Conf.. I1. Plura füunt dogmata, de

(líanam

quibus antea dubitare licuit, & de facto que-

RU

dam fünr, de quibus in Scholis Catholicis con-

2

trovertitur: quin ipfi Catholici paffim diftin-

ddpc

l

, 1j

guuntarticulos in neceffarios & non neceflarios,

at

feu üt S. Bonav. L. 3. fent. dift. 25.' z antece-

&fien

dentes, uti Scripturam & Dei quedam arttribu-

veríüm

ta, conflitueutes, empe articulos fymboli, & coz-

(cenim

fequentes, hoc eft ex illis prioribus deductos:

asj

neque tamen determinare poffunt, quinam ar-

n

ticuli Yint neceffarii neceffirate medii, & quinam

u

l

j

tantüm neceflarii neceffitate precepti: ergo.

füïl«fr E[

R. D. M. Qui, que credenda fünt neceffa-

nat

rió, credit quomodocunque, poteft fàlvari IN;

1jo f*

qui credit eo modo, quocredi oportet C. Ne-

j jl*

gatur autem Sectarios etiam articulos Symboli

modo, quo oportet, credere; tum quia eos

u

noncreduntingenuino fenfü ac vero, üt f.e.d.

o

tum quia potiüs ex motivo humano, quàm pro-

prer Dei autoriratem credunt, cüm aliàs de-

Jorif

jdiet

berent omnia à Deo revelata etiam credere;

ex quo fimiliter conftatad veram fidem requiri,

i

[]«

ne aliqua revelata exprefsé negentur aut difcre-

[ gra

dantur, aut ne teneantur articuli alii erronei ,

a

in quo utroque tamen fides Sectariorum de-

eng.

Quód

hat

linquit.

edd Coþf. A o 1. [N. $up. M.

Chri-

n

m«

222

'DE FiprE

|

imà

Chriftus modo à Sectariis intento poffit aliquid

tntec

revelatum relinquere nobis creditu liberum;

qim n

nam Deus, qus revelat , ad ea nos oblipat vel

"

2

yi;

ex-vel implicité credenda; üt prob. n. 121. .

Q.

:

T. M. IN. m. Quia que controvería fünt inter

at

Nos & Seétarios fidei dogmata, & ex Scriptu-

nad

ra, &ex 'Traditione, primorümque feculorum

fide oftenduntur pro noflra parte, üt per de-

| &«

|

|

ao

curfum "Theologie probatur, & fpeciatim de-

tonftratur à Poiemicis, maximé P. Jac. Gual-

| p«

terio in T'ab. Chronolog. Coccio; Forero &c.

| (

"d Couf. If. &. quoad . $9 2d. D. Licuit &

Tum

u

licet defaéto dubitare de quibusdam, aütequam

& dum necdum definita erant aut fünt, atque

r

t

hinc necdutn quoadnos credenda C. poftquam

fuerunt definita, & fi etiam quoad nos fint cre-

|

lüm|

'

Hoc

lue

denda poft declarationem Ecclefiee N.

ipfüm admittendum eft ab Adver(àriis commue

Qs K

Sea

niter Autoritatem quatuor primorum Concilio

rum Oecumenicorum venerantibus: ante que

tiler

tiüm

licebat fine fidei detrimento de quibusdam non-

dum explicité declaratis dubitare, non quafi re

(f

ipsà credenda non fuerint, aut implicité non

wxi)

ie

crederentur, fed quia aperté nondum omnibus

b] R

fs

tanquam explicité credenda innotuerant, Quo-

lo

ad 3t, Conílat inprimis ex num. 119, non hoc

tq

fenfu negari à Catholiciserticulos quosdam ne-

ceffarios, acfi liberum foret eos negare aut

Atr

difcredere; fed quatenus eorum explicita con-

feffio ac notitia non fit preecepra aut ad faluten

Wt

V

obrinendam requiratur,

Porro eandetmn men-

lt

N

tem fuiffe S. Bonaventüree liquet ex ipfius ibi-

em

-

——

Dz Fipxr

223

!

iA

l

It ii

dem doctrina, quà declarat illa dogmata , quae

lbeny

antecedentia & confequentia vocat, eífe credi-

Xv

ditu neceffaria non quidem üt articulos princi-

M

pales ; fed ut radicatos in Symbolo Apoftoli-

CO.

funt t

Demum quamvis nec inter Catholicos

hu

o

determinatum fit, quenam fit neceffitate medii

tzli.'

TU

neceffaria fides explicira, certum tamen inter

eos ac determinatum eft, tura. quód aliorum

t

jim d

articulorum fides explicita fit neceffaria ex íe

J Gu

ipfa ad falutem, aliorum autem pofitivé prae-

r d

cepta, tum quód fides implicita requiratür eo-

Lind

rum, qus à Deo revelata fünt.

126. /jfl. I]. Ynter res revelatas multa fünt,

titeqit

t t

quse parvi aut nihili referunt, an credantur:

yllqui

ergo in his licebit cuilibet falvà fide & falure pro

fint

lubitu fentire...Cozf. 7: Catholici non obftante

ignorantià vel errore circa multos fidei articu-

-

los poffunt falvari: ergo idem contingere poteft

s eonm

C

Secariis. | Cozf. /J. Sunt admodurm pauci , qui

adherent Ecclefie Romanz; quia fi totus ter-

atiequ

duptnt

tarüm orbis dividatur in 24. partes: vix $. fünt

Chri(tiane , ex quibus fi demanter hetero-

| quaürä

doxi, pauci reftabunt Catholici. Sed incredi-

(cte

Of

bile eft; quód tam pauci, attendendo precis*

fidem, falventur; cüm Deus ferió velit, omnes

fl Qf(g'

, notit

homines falvos fieri: erpo praxer Catholicos

& cum fola fàltem fide fundamentalium articu-

du

lorum etiam aliis falus concedi deber.

r d

E. /V. vel.D. .4. Multee fünt veritates , quae

j *

parvi referunt, an credantur fpe£tando pracise

Vgl

mm

notitiam earum . fpectando obediehtiam,quam

Deo loquendi Xdebemus, & auioritatem Dei,

)üus jbl'

-

,

quam

224

Dz FipE.

quam difcredendo fpernimus N. Certé non

(v

arvi aut nihili refert, quód Deus verum aut

fal(um fit locutus, aut ejus autoritati injuria&

contra obligationem inobedientia exhibeatur;

u

rie f

qua. tamen ev

enirent, fi nobis fümeremus af-

fentire vel diffentire revelatis.

Ad Conf. 1. &

| sl

t5,

N. Conf. Difp. eft; quia Catholici in hoc cafü

credunt fülrem generatim , quidquid Eccleíia

d s

dbum

credir & credendum proponir, & ex füppofito

f vg

femper parati fünt errores deponcrere, ubi eis

TE

Ecclefie do&rina proponetur; unde vi hujus

Vena

difpofitionis animi habent fidem quandam impli-

Divit

ciram corum dogmarum, qua ignorant. Nihil

praag

ejusmodi füffrapatur Sectariis, í1 fua principia

Q n

fequantur, nec flatuantur duntaxat heretici

fiet r

mareriales, & errare ex ignorantia invincibili.

f

"Ad Couf. H. 1 M. Quia calculationem illam non

| à,

admodum exactam oftendunt plures, qui Ca-

tholicos non in Europa duntaxat degere nórunt;

my

; lüm

fed eorum peralias orbis partes maximas Eccle-

fias ex ordine recenfent. — V. sip. Cüm pauci-

| üpon

B

tas falvandorum potiüis Scripturee plurimüm fit

conformis, quàm ut imprudenter credibilisaf-

| qei

lb

feratur. /2d Prob. . Dei quidem fàlvandi om-

nes voluntarem efTe fexiam, non tamen abíolu-

g

fiyj

tam, fed conditionatam, nempe fi & ipfi ho-

mines íalvari velint, eáque praeftent, quae re-

; n

ïei'e]a

quiruntur.

Sed de his aliísque objici folitis ;

i

hmm

cum infrà tum alibi videndum.

ET

; ülm;

QU A

w'eïg

Dz Fips.

225

At n

"drticuli Fidei fucceffu temporis

TUm d

Qgænns: n

T442071 177 E

4

iyrai

Dbet

127. IVote. Materiam feu objectum mate-

m

1

riale fidei quoad veritates quascunque, & ad cor-

h

n

4

j

li

us ac fübítantiam 6idei noflra non pertinen-

hoc d

tes , feu non neceffarias ac praceptas, ut expli-

|Excla

cité credantur, fümpfiffe incrementum, extra

fuppoüxo

dubium eft ; queritur duntaxat de aiticulis fidei

e, ii

feu veritatibus illis, que per fe & ex intentio-

V hujuv

ne Dei primaria fpectant ad fidem noftram ; ac

vel neceífitate medii vel preecepti credendee fünt,

jm im»'(

-

Dividuntur fidei articuli in principales & minüs

principales. Prizcipales five ob dignitatem five

yriücy

herez

ob neceffitatem primó credendi, duo commu-

niter referunt geerales, nempe de Dei exiften-

vindi

ao

tia ac de ejus circa falutem hominum providen-

tia, & duo particulaves , fcilicet de Dei in per-

L

p

24

fonis Trinitate & de ejus circa falutem homi-

num per Chriftum procurandam providenti

"

m aug-

difpenfatione: Amir principale$ circa varia Dei

pracepta pofitiva , Sacrificia & Sacramenta aliá-

müm J

ibl

que falutis media ac circumftantias Redempto-

ris noftri & Ecclefiz ver(antur.

Dicuntur au-

ngdi o

T

tem articuli, (eu eorum numerus, creícere vel

jl

fimpliciter vel fecundüm quid : fzmplicier cre-

u m

fcunt, fi aliquid de novo revelatur antea necdum

ii

revelarum: fecuudium quid , fi aliquid ante reve-

latum incipit quoad nos effe credibile.

: Hoc

autem fieri poteft tripliciter, 1. dum revelatio

olim jam faéta, fed obícura, perinfallibile

m in-

s fed

QU

terpretem magis expïäcgrurf 2. dum fimili

5

L.

Ccone

WA

226

Dz Fipr.

controverfa, per infallibllem controverfiarum

!mm À

udicem certificatur: 3. dum revelatio univer-

Í

4

falis per legitimam: autoriratem applicatur ad

n

7J,

:

m t

fingularia. Porro ficut triplicem hanc potefta-

tem Ecclefize convenire, tanquam certum inre-

wj "

?

rim füpponimus; fic fimiliter advertimus , Ec-

elefiam nihil unquam definiviffe fide diviná cre-

l

JDW

dendum, nifi quod aut explicité aut formaliter

j

implicité fuerit revelatum.

i0ox,

1298. A. . Articuli principales fidei nun-

Ti

quam creverunt.

Prob. Quia inprimis articu-

Chifi

li duo generales' jam ab ortu mundi conftabant

N

omnibus fidelibus , eóquód tefte Apoftolo, Si-

Y5

ve fide impoffibile fit placere Deo:: "Accedentem ve-

niid

vó ad Deum oporteat credeve , quia eff , &g inqui-

ventibus vemunevator fit.

Duo autem articuli

qudnj

fécong

partieulares obfcuriüs (àltem jam in lege natu-

r&eac Moyfis revelati fuerant; & credebantur;

u a

popti

prefertim de Chrifto, explicité à Patriarchis;

Magiftris & Principibus populi Hebreorum;

Ms

| f&fon:

à vulgo autem profitente fidem verae Ecclefice

credebantur implicité, quamvis diftinctlé non

k

|

e

r

i

cognofcerentur. Cof. ex Ss. PP. , inter quos

!

S. Íreneus, cui confentit Nazianz. in Or. de

n

h t

Macch. Fratribus, fideles omnesante Chriftum

natum dicit fuiffe veré Chriffianos, S. Aug. au-

|

Doo

fl |

tem ep. 157. ad Optar. fic fcribit: Eadem eff ji-

des woffva &9 illorum , quomiam boc illi cvedidevumt

Qs

sto

futuvum, quod nos fa&um. — Ec 'Tr. 45. in Joan.

Tempora , inquit, variata funt , non fides ; quia e9

tj

C

ipfa verba pro tempore vaviantur , cim varie decli-

3

alium

T

nqntur: aljum fonum, babet : veutuvus. eff;

Ofpttà

li

t l

pee,

Dz Fipr.

etfunm

227

! Unis

Jomun. balet: vemir. — Mutandus of tomus , ventu-

r d

vu$ ef), 69 venit: eadem tamen fides utvosque con-

pl

jusgit, 69 eos, qui venturum effé, ey cos qui eum

m n

veniffe credideruut.

mus, D

129. Nec dicas 1. Deus Exod. 6. ait Moyfi:

mj

Ego Dominus, qui apparui 44br,

Jfaac , eg.

:'f)

m

S'acob in Deo Ommipotente , e9. o

eum ddo-

tiai uoti indicavi ei$ David Pf.1 1 . dici

uper fenes

( n

intelexi. 9.S.Paulus ad Eph.3. v.

uod alüs,

]stf

inquit, gezerationibus uon efl agnitum (Myfterium

of

Chrifti) f/üs bomimn, ficut puuc. vevelatum. efd

Sanctis /dpoffolis eyus $. Propbetis in [pivitu. — Et

tolo,

fj

v. 9. JMluminave omnes ; que [it difpen[atio Sacva-

menti al[conditi d feecuiis in Deo. 3. Preterquam

( n

Y u

quód nihil de Trinitatis Myfterio in V. T. aper-

té contineatur, Greg. M. hom. r. in Ezech. no-

;ge f

n

tat per Teítamentum novum in corde fidelis

Turds

populi fidem Trinitatis creviffe. Ergo fimpli-

citer crevifle dicenda eft fides in Deum , Incar-

tporu

nationem & Trinitatem.

Vi

d n

& Univevfin IN. Corf. Ex his enim dunta-

xat probatur, minüs claram horum articulo-

ag

0ré

rum olim notitiam fuiffe; quàm poft exortam

fritr

Evengelii lucem, neque ita ad omnem etiam

L

populum & quoscunque pervulgatam , üt po-

il

!

/

Ítea factum eft, dum Apoftoli mittebantur ad

docendas omnes gentes & prædica'ncfum omni

ii

] JOEH.

creature. Speciazim ad vm. . Seníum textüs

Imieíle: Epo Deus Patribus cognitus fui & vo-

"

catus, ;Zdonai , Elobim, El, Saddai, quee no-

Ti

mina certam aliquam pgrfectionem inftar quali-

d

tatis in Deo,fignificant, nempe Dorini guber-

P

nató-

g

l

228

Dz FipkE.

natoris ; fortis,vliberalis, omnipotentis: tibi verà

! fis, üt

& pol

nomen meum effentiale (ponitur enim, non Ado-

nai, fed tetraprammaton) revelo,quod ipfam fub-

viod

ftantiam meam in fe & effentiae meez fignificat;

duj t

iir; Qd

unde liquet; clariorem dunraxat Divinitatis co-

nnd

gnitionem Moyfi pre Abrahamo ; Ifaaco & Ja-

cobo data

uemadmodum cum Gre-

]M.

e€5

gor. M.

. 16. in Ezech. aliísque PPus In-

Mi

onunt.

lia

terpretes

Seníus 24j litteralis eft,

Davidem adhuc juvenem fapientiorem fuiffe

$h

Vi fe

multis fenibus ob ftudium íuum affiduum in

diq

meditanda lege Domini. . Quodfi veró pracel-

lentiorem Deicognitionem fibi ante Patriarchas

fm:

la:

antiquos his verbis tribueret David , nihil dice-

ret nobis contrarium.

"d ad. &. Contextum

dtti

oftendere , quód Paulus non tam de myfterio

!

Chrifti; fed de myfterio vocationis Gentium

1

COft0]

ad fidem & gratiam Chriftiloquatur. Utrum-

Ti

que veró non aliter dicitur incognitum à fiecu-

lis, quàm quód tanrá claritare itáque expreffum

[j

& circumflantiis veftirum non innotuerit Patri-

TW

archis & Prophetis antiquis, atque experimen-

a

t

to cognirum fuir ab Apoftolis novíque Tefta-

menti Prophetis; eóquód.lfaias aliíque jam an-

Wt

Tür

té propheraverint de vocatione gentium ad Chri-

fti idem, & Patriarche olim ac Prophete no-

Tits

tiiam de Ghrifti incarnatione habuerint, üt

qui

den

Chriftus teftatus eftde Abrahamo Joan. 8. v. 56.

"Abrabam Pater veflev exultavit , ut videret diem

Ws

QU

i

n

meum: vidit &g gavifus efl. — 4d 3. Y. "Tam in

libris Moyfis, quàm in. Pfalmis & Propheris,

i

non obfcuré revelatum füit Myfterium SS. Tri-

li

nita-

IDE Fipr.

229

fbv

tis, üt videre eft in Sacra Scriptura dogmatice

n AO.

& polemicé explicata; apertiüs tamen in Evan-

&m(i

gelio eftannuntiatum, ut adeó meritó & ratione

la

hujus tempus N. L. potuerit ab Apoftolo dici

f05 0*

Íux , que noctem V. L. fubíecuta fir: atque hoc,

0

non alio fenfü inrelligendus eft S. Gregorius.

n G.

130. R. /. Articuli minüs principales ab

Dis [

Adamo usque ad Chriftum & Apoftolos inclu-

qis di

fivé creverunt fimpliciter.

vob. Quia, üt ex

n fl

Ss.Literis manifeítum eft, Deus multa füucceffi-

um i

v& revelavit Adamo, Abraha , Moyfi ; David ,

[40v

n

!

aliisque Prophetis; & vel maximé in novo Te-

pr

TOR

ftamento per Chriftam & Apoftolos: fed inter

jl dic

hec non pauce fünt veritates, quas füprà fidei

QU

articulos minüs principales diximus : ergo.

yleo

131. /Vec dicas. Conclufio S. Thome 2. 2.

Jenm

q. 1.a. 7. heceft: 7rticuli fidei temporum fuc-

Uttur

ce[fioue creverunt , non quidem quantum ad fabftan-

zam , [ed quantum ad. explicationem &9 expre[Jam

i

ydiin

profeffionem: nam quee explicité €g fub majori uu-

]u

mero à po[fleris credita. [unt, eadem ommia à füpe-

ind

vioribus Patribus implicità e9 [ub minori mumevo

Tdl

eredita fuerunt , nempe in binis illis zrticulis ge-

m 4

neralibus. g. S. Thomam fübftantiam articulo-

|Onr

rum fümere valde generatim & confus? , quate-

nus nempe omnes articuli reduci poffunt ali-

]1

h ]i

quà ratione vel ad Deum , vel ad Dei provi-

v 56,

dentiam ; non veró proprie & fpeciatim, quate-

nus omnes articuli fecundüm fe veritatem füam

| /z'elm

m

fingularem & fpecificam formaliter etiam tan-

tüm implicité continerentur in illis binis articu-

yelb

Tt

lisrevelatis.. Neque is etiam loquitur de mera

*

P 3

1i

L]

——

230

Dr Fipr.

& fimplici explicatione , quce fit declaratio ; cer-

sidiqi

tificatio aur applicatio veritatis cujusdam jam

i lr

antea revelatae ; fed de explicatione; que fit no-

if C

va propofitio & revelatio diftin&ta ab omni alia

Afl

priore reveiatione; üt patet in articulis praefer-

tradie

tim objecta contingentia habentibus , eóquód,

Fs

cüm v.

haec vel illa, feprem vel tria Sacra-

| Al

Tnenta

X

ri non mapis pertineat ad veritatem

mila: 1

revelate propofitionis de divina providentia,

GN

feptem pracisé & heec dari Sacramenta nec üt

E

de&nitio in definito nec üt pars in toto, nec üt

| d CH

particularis veritas in univerfàli fuerit contenta

ayi f

& confequenter implicité revelata. Quare nec

17

implicité credi poterant, nifi valde improprio

lhl

& hoc duntaxat fenfü, quód fideles antiqui pa-

Áitta

rati effent credere omnia objecta, qua fübftare

EU

poflent divinze autoritati revelanti.

Von

t

132. R. /]]. Articuli fidei à tempore Chri-

Xlg

fti & Apoftolorum non creverunt fimpliciter,

prai

fed tantüm fecundüm quid.

Pueb. xm. pars.

fj

Quia Apoftolis communicata fuit omnium ve-

t

ritatum fidei perfe&ta notitia; üt pater r. ex

NUA

Scriptura, ubi Chriftus Joan. 15.v. 15.. Qmzia,

quacunque. audivi à Patre meo , nota feci, volis.

maq'v

Py

Et Joan. 16. v. 13. Clim venevit. Spititus verita-

W

H$, docebit vos omnem vevitatem.

2. Ex PP.&

[

CC. Ex quibus füfficiat Epiph. haer. 66. ícri-

[

[ji]

bens, Apoftolos accepiffe donum, quo Spiri-

)

l

tus Sanctus omnia ipfis clar& expofüerit: &

| ür

Trid. Seff. 4. in decreto de Canonicis Scriptu-

V

ris Evangelium Chrifti proponit tanquam foz-

ld

geu ouis [alutavis veritatis Ef morum difc

z'.plz'nzg..;

ï

W

t

a

It-

,

——

Drz F.IDE..

2531

4 .

;dditque bauc ve

vitatem €$. difciplinam. continert

m a

in lbvis fcviptis. &g fine [cvipto traditionibus, que

lt

ipfius Cbrifla ove ab "poftolis acceptee, aut ab ipfis

Omn d

^

"Apoftolis Spiritu Santlo diclante , quafi per mtzus

j praie

zraditee ad nos usque perveuerunt. 5. Ex eo , quód

eiqui

Fides Catholica fit fimul Apoftolica, atqu :

"N

tl

Apoftolis hereditarià fücceffione ad nos tranf-

miífa: item quàd fit fuperedificata , üt ad Ephef.

(idnt

t neci

C.2. v. 20. dicitur, "Super fundamentum Zpoflo-

lorum g. Propbetatum , ipfo [ummo angulavi. lapi-

i

arti---

COQIa

de CHrifl 7 Efu: quse non haberentur, fi

Conf.

culi fidei quidam fuiffenr illis incogniti.

'yare jj

uia, fi creviffent poft Apoftolos articuli, per -

prapi

Ecclefize definitiones creviffent: Atqui he non

iij

funt novae revelationes ,. fed. duntaxat explica-

fablu

tiones fecundüm unum ex tribus f. c. modis; -

üt interim füpponimus , & ex ipía Ecclefize pra-

i r

xi liquet in definitionibus faciendis juxta S. Cy-

qplid!er,

priani datum ep. 74. monitum: $7 in aliquo nu-

[

zaverit veritas , ad oviginem Evangelii eg TYaditio-

Ym v

nem Apoflolorumvevertitur. Quodipfüm ex Adtis

[1,d

Conciliorum omnium cognofci poteft, ac de fe

(

manifefté declaravit Trid., cüm Seff. 6. in fine

T

Proemii aggrediens definire controverfias circa

u

juftificationem exortas, affirmat fe non aliud 7-

u

zendere , quàm exponere omnibus. Chrifli fidelibus

f r

veram [andmque do&rimam ipfius quflificationis

| Splf i'

quam Sol Suflitie CHriftlus HE[us fide noftvas "4u-

j:6

&or && Confumatov. docuit, J4poftoli tvadiderunt ,

"

$? Ecclfia Catbolica, Spiritu Saucto faggevente ;

njt

pevpetuo vetimuit :

In quem fenfüm etiam loqui-

tur Seff. 15. in initio

decreti de Sanctiffimo Eu-

jin

€na-

jl

232

Dr FIDE.

chariftige Sacramento. — Pars 22. prob. Quia ex-

C«non

creden

perientià & repetito fepiüs ufü conítat, quàd

ex tempore Apoftolorum, occafione haerefüm

tiavelt

vel'alterius neceffitatis, Ecclefia per varias defini-

Ecde.fi

ti

nes multos fidei articulos & traditiones cla-

I

ri

e

explicavit, aut quaedam certó revelara effe

"

mort

pronuntiavit;. aut revelationes ad objecta par-

ticularia tanquam implicité revelata extendit,

verddi

fotta

affiftente femper Spiritu Sancto; üt alibi often-

detur, ne in ejusmodi decifionibus erraret.

p

Ergo.

DO

133.

IVec dicks contra Ym. pavt. I..APORO-

jmi

li non habuerunt perfectam & plenam articulo-

Qrant

& [fà

rum fidei potitiam; tum quia hac illis neceffa-

ria non füerat: tum quia multa credere non

d

here

potuerant, utpote quorum obje&ta tempore

eorum necdum extiterant; qualia fünt Conci-

ft,

d

lium Tridentinum effe legitimum ; hunc nume-

ro homidüem effe Chrifti Vicarium, aut veré

fün&um: tum quia dici nequit, an Apoftoli

Prop

m

eam notitiam acceperint ftatim in die Penteco-

ftes, an fucceffu temporis.

IVec. 2. Poft Apo-

BN

[

ftolorum tempora inprimis multa fünt priva-

tim revelata; deinde etiam public& vel miracu-

IT

f

lis vel vocibus de coelo lapfis prodita & confir-

tj

mata; denique qua antea impuné negari pote-

rant, à Conciliis & Pontificibus definita; quod

| (

h

fieri non potuiffet ,. nifi novee eorum revelatio-

]

nes accetfiffent.

Nec 3. Debent de facto fieri

n

iV

novae revelationes; tum quia Spiritus Sanctus

seque nunc affiftir Ecclelia loquenti ac definien.

eïa;

ti; ac olim afliftebat Propheris & Scriptoribus

fi]

Cano-

.

Dr Fipr.

233

Quia.

anonicis: tum quia quze Ecclefía definit , eequ&

b qi

credenda fünt, ac illa, quse illi olim pronun-

N

nereltn

tiaverant; adeó, ur qui negaret veritatem ab

as d

Ecclefia definitam , foret haereticus. Ergo. ,

J d

s. ad vm. D. Af Non habebant perfectam

ehtidi

& plenam fidei articulorum per fe fingularium

d pe

noritiam IN. articulorum particularium in uni-

xtend

verf(àli revelata contentarum /u/4. non habebant

bfer

notitiam generalem & ex parte conditionati IN.

&t

particularem & ex parte conditionis C. Pro-

pofitiones fingulares de myfteriis fidei noftrze

Mp

jam à temporibus Apoftolorum notee & crediree

t

erant fidelibus, üt patet tum ex fcriptura tum

necale

ex traditione, qua fontes funt, ex quibus Ec-

fe f0

clefia füas definitiones haber; poftea veró vel

:mpore

heereticorum improbitas vel fidelium ofcitantia

fecit , ut per Concilia & Pontifices rurfus de-

Co

: DT ;

claranda & explicatiüs etiam proponenda fo-

rent, qua à majoribus fimpliciter credebantur.

"Ed

äpoüü'i |

Propofitiones autem particulares deiis, quo-

rum obje&tum tempore Apoftolorum necdum

if

LApe

extiterat, non poterant credi diftinété &in par-

ticulari ;; eóquód nulle fpecies individuce de il-

priva- |

j

lis aderant, neque conftabar , an purificata ef-

fet in fübjecto particulari conditio , füb qua

;

univerfalis propofitio praedicatum enuntiabat.

p

Credebantur tamen ab Apoftolis propofitiones

quüd

dit-

univerfiles , particularibus etiam fübjectis ap-

) Hïä

plicandz , fi conditio pürificaretur ; quod a

)u

fidem Apoftolicam & iis fuperedificatam fatis

ex data modóà

Qiot

erat. Unde ad prob. 1. N. Af.

)

ratione de fide Apoftolica.

Ad þïob. 2.. D.

5

. Mul-

Aff

234

Ds Fipr.

|

Multa credi non poterant. explicité & in parti-

L TU

eiri

queda

culari C. implicité & in univerfali N. . 74d prob.

3. &. Probabilius videri , quód Apoftoli die

g p

revelt

Pentecoftes fuerint quidem inftru&ti fidei my-

fteriis , quae tunc nóffe oportebat ad docendos

fedu

| quiei

judaos; quibus primó predicandum erat Evan-

gelicum: fücceffu veró temporis pleniüs edo-

de u

l

u

étos effe alias veritates, prout neceífitas poftu-

labat.

Hujus ratio eft; tum quia Joannes in

| ff

B

Apocalypfi multa myfteria de novo revelata ac-

cepit: tum quia Petrus Act. 10. per vifionem

| Condi

j er Q

didicit; gentiles eequé ac Judecos pertinere jam

ad fidem Chrifti: tum quia A&. rg. Apoítoli

| ]va

dubitabant de obíervanda à Gentilibus conver-

(üng

fis circumcifione & legalibus in Concilio Hie-

Atf

rofolimitano , in quo Spiritus Sanctus non tan-

! of

tüm eo modo , üt poftea in aliis Ecclefie Con-

| Qj

ciliis, fed per novam revelationem videtur afti-

, QUi

tiffe; eóquód pro nova Ecclefia nova etiam

dere

revelationes defiderari videantur , quae Eccle-

E

fie? aliquando plené conftitute neceffariee non

Spii

fünt, cum facte Apoftolis ac fidei Patriarchis

l ïidem

E

füfficere queant; & ob unitatem debeant. 74

2d. i. INos non loqui de revelatione privata;

| t

M

neque etiam de publica qualicunque; fed de ea;

qua pertinet ad fidem Catholicam , feu totam

tl

Dari enim

Tn

Ecclefiam ad credendum obligat.

revelationes ad peculiarem quorundam dire-

(dH

E

€&tionem pertinentes, facilé concedimus cum

S. Hier. füper illud Matth. 11. Omnzes Propbe-

&tim

T

109 Lex usq.

ue ad Sfoanmem , &S. Augq&. L.5.

de Civ. C. 26. &c.

Denique exiftentia novee

r

reve-

.

Dz Fipr.

255

du r

revelationis probari nequit ex eo ; quód nunc

Ail

quaedam credenda fint ; qua antea impuné ne-

lol &

gari poterant; hoc enim licebat non ex defectu

f

revelationis de iis reipía exiftentis , fed ex de-

loconds

fectu fufficientis applicationis ; atque hinc illa

al

quidem etiam olim reipíà ac materialiter de fi-

1iüs e

de erant, non autem de fide obligante. 44 37.

Ye. 1. A. d prob. 1. N. parit. vel D. /Equé af-

i ol

n

fiftir, ut novas & olim necdum revelatas veri-

t

tates definiat, & fic fimpliciter novos articulos

Vif

condat NN. ut revelatas olim veritates infallibili-

ter cognoícat ; explicet & ad particularia in il-

n t

Apoüuä

lis veré contenta applicet , atque fic articulos

coni

duntaxat fecundüm quid novos proponat C.

lio H

Aíliftentia Spiritüs S. refpe&tu Prophetarum

coníiftebat in revelatione feu locutione Deigsyi

non t

i v

cujus illi agebantur potiüs quàm agebant; eó-

"T

quód cognitio prophetica, licét vitaliter proce-

n i

deret ab intellectu, tamen indeliberaté fiebat , &

gt

ad loquendum impellebat: Affiftentia autem

rig n

Spiritüs S. Ecclefiee conceffa ftat in fpeciali pro-

Türdi

videntia Dei , quáà dirigatur mens Proelatorum

y, J

Ecclefiae ad inquirendam per apta media veri-

prirti

tatem, removeantur impedimenta aífecutionem

T

veritatis impedire potentia, & illuminetur in-

o

telleus.ad verum à falfo infallibiliter difcer-

nendum.

"d prob. 2. D. /Eque& fünt creden-

j

; dit

da formaliter & dire&& N. indirectà & per

quandam quafi confequentiam C. ^ Autoritas

j a

h

enim Ecclefi& aut ejus definitio non eft ratio

feu objectum formale fidei, fed motivum dun-

LL

den-

taxat & fundamengum obligationis ad cre

um

g

256

Drz Fipr.

dum : unde etiam qui negat veritatem ab Ec-

|ilen ne

clefia definitam , eft heereticus ; non quia. ne-

explio

fez

gat Ecclefiee fa&tas revelationes aut poreftatem

condendi articulos; íed quia negat Ecclefiam

finet, (

effe infallibilem in pro

qei cir

divinis revelationibus.

ponendi? aut explicandis

| um v)

134. JVec. dicas comt. 2d. p. 1. Probationes

fcrip:g :

pro rma parte allatee evincunt nihil latuiffe Apo-

Eu

ítolos; ergo nequidem fecundüm quid creve-

| tsdfo)

runt articuli.

2. S.'Th. 2. 2. q. 1.a. 10. ad 1. ait,

fi p

uod in dottrina Cbrifli $ "Apoflolorum veritas fi-

leror

dei eft fufficientev explicata. — Et a. 7. ad. 1. docet,

; &pro

eos perfectiüs cognoviffe, qui fuerunt vicinio-

res adventui Chriíti, ficut magis illuminantur,

qui fünt propinquiores foli.

(xitm

4g E. N. .4. Cum enim Apoftolis füfficerent

veritates , pro flatu rerum fui temporis necef-

fariee , & generales pro futuris temporibus, ad

Ecclefiam conftituendam & in futurum etiam

ISS-]

Apoftolicam dicendam ; fruftra quis & pratis

Isdi

probationes allatas extenderet ad cognitionem

Cä[i(u[

veritatum particularium, & non neceffariam, &

pitti

propheticam. |/4d 2. &. S. Thomam per 1m.

| r

nihil velle, nifi veritatem fidei fuiffe olim fuffi-

| 11.Y,

cienter explicatam pro tempore Chrifti & Apo-

(

ftolorum ; minimé veró , quód fuccefTu tempo-

| fübr

risnon fuerit necefle, queedam magis explicare,

Wt F€1

ad fidei controverfias decidendas ac vitandos er-

) It

rores: continuó fiquidem ita pergit: «íed quia

iTA

perverfi homines Apoftolicam doctrinam & ce-

ür

teras doctrinas & feripturas pervertunt ad fui

Y

ipforum perditionem, ficut dicitur 2. Pet. ulr.;

Iie

ideo

Dz Fipt.

237

ml

ideo neceffaria fuit temporibus procedentibus

quii.

explicatio fidei contrainfurpentes errores.;, Al-

oreltta

ter textus ad preefentem quaftionem non per-

iccla

tiner, cum loquatur de notitia articulorum fi-

pl

dei clariore apud eos; qui circa Chrifti adven-

tum vixerant pre illis, qui in Lege nature &

Ybatios

Ícripra antea pofiti minüs claré myfterium In-

ifcdp

carnationis nofcere poterant.

Caterüm pari-

d aevt

tas à fole defümpta adaequata minimé eft, cüm

d

Íol agens fit neceffarium ; Chriftus veró agens

T

liberum , illuminétque homines & prout vult;

. d

& prout temporum ratio defiderar.

*

t i

üanti

ARTICULU S. IV.

Quinam Articuli fint mece[Jario credendi neceffitate

f

nedii «

od

ribo

TOm. Quaeítio hec non alios articulos

ym etit

135.

attingit, quàm quos füprà principa-

$um

les diximus. Ex iis, qui generales ibidem vo-

cati fünt ; controverfize minus patiuntur quàm

ïifioncg".

Um&

particulares , unde & de illis hic duntaxat age-

WHM

tur. Proponuntur autem ab Apoftolo ad Hebr.

nl

II. V. 6. Credeve oportet accedentem ad. Deumn ,

d

quia eff , &$ inquiveutibus [e vemunevazor fit; ubi

fub ratione Dei exiftentis intelligitur faltem ens

qeme

pam

perfectiffimum & principium rerum omnium;

füb ratione remuneratoris autem Dei providen-

us

de

"

tia & jufliria , qui cuique progmeriro füo re

e

dat mercedem, bonis nempe pramia , malis

MW

panas. Cüm veró providentie media alia pof-

'et,l

u

lint effe naturalia alia fapernaturalia, poenee etiam

ac

f

|

258

Dr Fipr.

engnitu

ac premia & hujus & alterius vitee ; nonnulla

"

; funica

inter Autores difcrepantia eft , quibusdam ne-

t0risdn

gantibus articulum de remuneratore füperna-

pb

turali effe per modum medii neceffarium, aliis

E

tamen communiter id.affirmantibus.

| d d

136. Dico L. Articulos de Deo üt exiftente

Termu

& üt remuneratore explicité credere, neceífa-

|

|

ledx

rium eít necetffitate medii.

Prob. Ex fententia

Pauli proximé cit., qua fic in&ipit : Sige fide

| hibns

Eu

impo[fibile eft placere Deo.

Credeve. enim oportet

Tam

accedentem &c.

Sermonem hic autem effe de

7777

fide explicita , inde patet , quia fides implicita

füllr

Dei exiftentis dari nequit, cüm primum omnium

&tàg

fit credere Deum ; f autem fides explicita re-

Qü; e

quirirur Dei exiftentis , eadem quoque de Deo

b

remuneratore ex copulatione afferi debet : se-

lm

ceffitatemm medii fatis declarat membrum pri-

fattü

ii

mum de impotfibilirate, cui alterum per parti-

fdre

culam ez;m adjunctum explicat duplex necet-

Xime.

farize fidei obje&um. — Hinc damnata eft ab In-

ipro

noc, XI. heec numero 22. popofitio: /Vorgi/ f?-

Q

des unius Dei ueceffaria videtur zeceffttate medii ,

Ms

zon autem explicita vemunevatoris.

Couf. Quia

d

füblatà fide remuneratoris tollirur omnis fpes

T

47

premiorum & timor poenarum , üt S. 'Thom.

þzzfz,

Le&t. 2. ad text. Pauli inquit : /Voz folim eff ue-

lore

cefJarium credere , quód Deus fit , fed quod|babeat

Vg

providentiam de vebus ;. aliter uullus ivet ad ipfum ,

)

Qp

fí. mon. [peravet alquam vemunuerationem ab ipfo:

Y

item tolleretur amor amicitig perfecte erga

DT

Deum; hic enim tefte Philofopho L. 8. Eth. eít

d

amor mutuus & amicis patens, feu illis non in-

cogni-

TA

Dr Fimx—:.

239

ol

cognitus ; infértque mutuam bonorum com-

municationem : unde fine fide Dei remunera-

sdm

toris amor quidem benevolentiz fimplicis , non

Áiperi

1m, di

autem aror amicitize perfectus haberi poffer.

:137. Dico II Articulus neceffarió creden-

exiles

dus de Deo üt remuneratore , intelligitur de

neod

remuneratore füpernaturali. Pro/. Apoftolus

fenten

l. c. docens fidem Dei remuneratoris effe abío-

Ó f

lut& neceffariam, exprefs? agit de remunerato-

re per bona füpernaturalia & vitam &ternam ;!

m

ndet

nam tf. vox greca, ,us3a"odórwe fignificat

vedditorem mercedis : fed jufti in hac vita faepe

imi

ortit

nullam füz pietatis ac virtutis mercedem ferunt,

& ? contrario perpetuis afflictionibus exercitan-

J

tur: ergo Apoftolus vult credi retributorem

delt

bonorum füpernaturalium ac vitze zeterna. — a.

j

Ibdem v. 1. vocaverat fidem fperandarum fub-

w f

flantiam verum & avgumentum non appaventium :

u

fed res fperandee inprimis procul dubio vel ma-

eY f

ximé fünt bona fupernaruralia nobis propofita

eH 2HF

& promiffa : unde & ibid. de Patribus V. T.,

tj

li

quorum fidem magnificé laudaverat , addit:

T

V.35- Hi autem diffenti funt , mon fufCipientes ve-

4

demptionem , u meliorem. imvenivent. vefuvretlio-

ys l

nen. Etv.

39. Et bi omnes teffimomio fidei pvo-

T

ba

fl 100 accepevunt repromifLonem. Deinde ve-

"T

ró res non apparentes dicuntur non folüm illze ;

"d

qua oculis non ufürpantur, fed & quae naturali

J

ii

i

ratione inveftigari nequeunt , juxta 1. ad Cor.

"D

V. 9. Quod oculus non vidit , uec auvis audivit , nec

T

25 cor bominmis a[cendit , que prepavavit Deus bis,

4

qui diliguut illum : uolis auteæ vevelavit D.

eus per

n

: Jpiri-

cogüi'

r

ss

Nüscs

Drz Fipr.

240

fpivitum fuum. — Ergo Apoftolus requirit fidem

, pihoct

| quam r

rerum fupernaturalium ac vite eeternae , atque

remuneratoris füpernaturalis.

Conf. la fides

*j piedoo

Remuneratoris eft neceffaria neceflitate medii ,

edftten

of

quae ex nàtura rei requiritur ad amorem amici-

»

) fie

tevelts

tie perfeéctum , confequendam juítitiam & fa-

lutem: fed ad hac requiritur fides remunerato-

olterdt

ris fupernaturalis ; quia amor amicitize perfe-

n

Mtüret

&us cum Deo fuüpponit cognitionem mercedis

aut donorum à Deo promiílorum , & fides ad

t idea

juftitiam ac falutem, tanquam fupernaturalia de

h, qi

facto nobis propofita, perducens includit cogni-

ftinguaï

tionem ipfius juftitiae & falutis: ergo.

| quadu

t

138. Oljic. J. S. Paulus l.c. intendit dunta-

l; mx

xat fidem eífe neceffariamad juftificationem per

| tnt, vl

| firintde

bona opera; non veró fidem de omnibus iis

rebus, quz ibidem referuntur; cum certum

dbis d

fir Saram poruiffe falvari, etfi nihil audiviffet de

Rtt diq

pr

omiflione filii ; fimiliter Noe & alios fine alio-

; Düün,

rum ibi relatorum cognitione.

- Corf, 1. Rudes

"0. d

interdum errant circa aliquod attributum divi-

Amtri

num: ergo non habent conceptum veri Dei :

ïït, g

ergo vel non habent fidem/neceffariam , vel fi-

| D]

des Dei non eft neceffaria. . Copf. /7. Juxra D.

tdni

'Th. q. 14. de ver. Dicendum eft; quàd de Deo

tütdite

non eft fides, quantum ad id, quod naturaliter

& pe

de Deo eftcognitum, fed quantum ad id, qüo:

iVingg

naturalem cognitionem excedit : fed nec exi-

fj D

ftentia Dei nec ejus remunerario excedit cogni-

l

159

tionem naturalem : ergo.

E

Ms

z. D. Paulus non intendit , fidem effe ne-

l':g1

ceflariam de omnibus , que quomodocunque

utg

l

Dz Fipr.

24I

1 f

ibi hoc capite referuntur C. qua referuntur tan-

N

quam credenda N. Tria precipué in hoc ca-

[ fs

pite docer Paulus , 1mó fidei effentiam & ne-

du

ceflitatem : 2dó obje&tum fidei neceffarium s

m ao

3tib fidei utilitatem ex objectis quibuscunque

máe

imum & adum

revelatis ac ejus operibus.

ünera

oftendit in v. . & 6..3tium in reliquo capitis

? perf;-

argumento. d Conf. L. T. AN. 1m. Conf. Ha-

yercsdt

betur enim conceptus veri Dei ; quando habe-

tur idea entis perfectiffimi aut füpremi, velta-

disi

mudat

lis,

ui foli Deo vero conveniat , eámque di-

li

ftinguat à falfo vel fi&to , licet eidem addantur

quadam pradieata , illi reipsà non congruen-

jt du

tia; Ánodó conceptum priorem non claré ever-

n

tant, vel manifefté illi repugnent in cognofcen-

jbis

tis intelle&u : atque ita fübinde accidit non ru-

| cettum

dibus duntaxat fed & doctis ; qui inculpabili-

t

ter aliquid , Deo revera non conveniens , tri-

fied

buunt. Qui veró quid agnofcit repugnare vero

[ N8

Deo;aut culpabiliter preedicatum repugnans ei-

"r

dem tribuit ; re£tum veri Dei conceptum ever-

(e li

tit; neque verum Deum credit. 44 Cozf. 7.

n)hh

&. D. M. Non eft fides per cognitionem naru-

"

ralem & medium fcientificum de eo, quod na-

[2

turaliter eft de Deo cognitum C. . Non eft fi-

j

unl jj

des per motivum proprium , feu autoritatem

Y

divinam

(

de eo &c. N. fed de hoc v. Difp. de

al

fidei objecto formali & obfcuritare.

cyi

139. Objic. II. Si fides explicita Dei remune-

tatoris effet neceffaria neceífirate medii ; ergo

ideo . quia ex natüra rei eífet neceífaria ad

a

"

amorem Dei juflificativum & perfectum ; ae

[

€on«

Dz Fipr.

242

confequenter ad juftitiam & falutem : atqui ad

' flc-amfx

hunc non eft neceffaria fides Dei remunerato-

tm;

-. Deuni

ris; quia ad hunc füfficit fides de Deo fummé

bono: vel faltem non eft neceffaria fides expli-

neraor

cita; quia eliciens actum charitatis f2epe non co-

| ii

gitat de vitaeterna: ergo. Cozf./J. Amor ten-

prons

dens in Deum üt remüneratorem eft amor con-

1

p

cupifcentie , non amicitiee: fed ad juftificatio-

p

nem non requiritur ex natura rei amor concu-

i q

pifcentie ; tum quia amor amicitie juftificati-

| k1]

yus poteft elici , quin preecefferit amor concu-

| bom

pifcentie feu fpes: tum quia eriam fpes prece-

| tiongg

dens nihil conferre poteft ad eliciendum amorem

] baw

amicitie : ergo ficut non requiritur amor ten-

pror

dens in Deum ut remuneratorem , fic nec fides

| CUQS

neceffaria eft. — Couf. //. Motivum charitatis

] qum

juttificativee eft bonitas Dei effentialis : fed Deum

| weri

ATT

effe remunerarorem non eft bonitas vel praedi-

catum Dei effentiale: ergo.

.

COHgI

.&.. Corcedo M. Cum communi

ofe 'Theolo-

| Rum

gorum; nam quamvis aliqui neceffitatem fun-

dar

denr tantüm in eo , quód Deus decreverit in.

du

hac providentia non concurrere ad actum cha-

BY

ritatis, nifi fimul adfitaut precedat fides remu-

Yi

neratoris ; vel in eo , quód moraliter impoffi-

Áim

bile aut valde difficile fit hominem affurgere &

&i

profilire ad actum charitatis , quin fenfim per

Dto

a&tus alios praecedentes prefertim fpei ad illum-

]

fuerit difpofitus; tamen ex antea dictis fundan-

| ls

His

da videtur illa neceffitas in ipfa natura.

f

adde , quód ficut, dum Apoftolus dicit: fine

|

h

fide impoflibile cft placere Deo, fignificar phy-

icam

| fil

um

*s

Dr Frip&

243

atqis

ficam fidei neceffitatem & in. natura rei funda-

TO

tam ; fic etiam , dum fübjungit: accedentem ad

) fümre

Deum oportet credere quia Deus eft, & remu-

6«

nerator fit; eandem neceffitatem indicat; eó-

Dona-

quód pofterior fententia fit duntaxat explicatio

r t

h

prioris , ubi pér acceffüm ad Deum intelligitur

10 ((

placere.Deo ,. & per credere Deum ac remu-

ia

neratorem declaratur fides vel ejus objectum,

: QR

fine qua impoffibile eft placere Deo. — /4d miz.

Vif

Be. 1. A. 11:. p ejus prob. Quia fides de (üummo

I cond.

bono pracis& poteft quidem fundare eítima-

$ pï'äCC-

tionem , complacentiam & amorem fimplicis

ETH

benevolentie , :non autem amicitiee amorem:

Dor [?J—

prior autern amor ex natura fiia morali juftifi-

ec f

cativus non eft, nec expulfivus peccati morralis ;

naritit

quemadmodum enim peccatum hoc reipfa eft

iDeun

averíio ab ultimo fine & amiciria divina, fic &

p

amor ejus expulfionem in ordine morali de

congruo exigens debet effe converfíio ad ulti-

Ti

mum finem & divinam amicitiam , qualis nec

af äln-

eft amor fimplicis benevolentie ,. nec fine fide

i

Deitanquam amici remuneratoris haberi poteft.

J d

V 2, AN. etiam 2d. p. Prob. D. Sepe non cogitat

ul

virtualiter de vita eeterna IN. formaliter fi/Z.

In

p

fignaté & reflexé C. exercité ac dire&té N.

actu charitatis virtualiter falrem adeft fides: de

rgereä

fi pff

Deo ut. remuneratore , quee formaliter antea

filom

precefferat; aut plerumque adeít formaliter

Jndan-

fides de Deo tanquam autore füpernaturalium ,

n

füb quo conceptu virtualiter continetur ratio

: t

temuneratoris; aut denique exercité ac directé

1

fides alterutranon deeft, eó

Quöd, qui fzpe fidei

j

2

t

Dr FID!E.

244

rm.att

& charitatis a&tum exercet, formaliter attinpat

dbíolut

motivum , licet illud ftudiosé ac cum reflexio-

bern

ne non confideret : id quod ad evitandos fcru-

*

ulos de contritione ad obtinendam fàalutem in

Titit;

Ad

( o

raxi obfervandum plerique monent.

ina

Conf. 1. D. M. Amor tendens in Deum üt re-

fà

MM

[

Qsa

inuneratorem precisé propter remuneratio-

nem paffivam, tanquam motivum fuum forma-

dentin

Qu t

le, eft amor concupifcentiae C. propter remune-

rationem activam, íeu benevolentiam Dei ami-

quh

hr

cabilem — /V. M.&7 ZYaus. miu. Conf. "Vransmi-

fimus veró Minorem; tum quia quamvis abío-

tivifo

luté elici queat amiciti&e amor fine praevio amo-

prm

d

re concupifcentiz , moraliter tamen loquendo

Gtmpx

id vix contingit ; eóquód voluntas connatura-

imo

liter inclinet in bonum proprium, adeóque ad

u

amicitie amorem per concupifcentie motum

temft

praeambulum afcendat: tum quia fpes omnino

difponit ad amorem , üt à Tridentino feff. 6.

bom

E

C.6. docemur, preftátque ut firmiter & effica-

citer Deum diligamus : unde utramque pr

oba-

DU q

"Ad

W

tionem nihil evincere , manifeftum eft.

Couf. II D. M. Eftbonitas Dei effentialis ita,

w

E

ut fümatur cutn exclufione omnis voluntatis Dei

liberze N. eft bonitas effentialis, per quam non

rj

tore

intelligatur voluntas Dei libera exclufa C.. Ra-

tio finis ultimi & amicabilis boni omnino eft eí-

&ter|

Yue

fentialis Deo , nec illi advenit ab extrinfeco:

Deus tamen liberé voluit effe defacto finis no-

&

fter ultimus füpernaturalis & amicabilis com-

(uf

municator fuorum bonorum.

Liquet autem

m

amo-

&

ex Qi&is , eharitatem juftificativam effe

ren

[L]

t

Dr Fipr.

245

[us

rem amicitize .atque hinc bonitatem effentialem

rl

abfolutam pro motivo non habere; fed de hoc

ls n

uberius diíquirendi locus eft in Difp. de Cha-

ritate; ubi & oftendi foler , quod amor amici-

!lutemä;

L À

tie non tantüm fit perfectior quoad effectum

miri.

ícilicer juftificationem , fed etiam eequé perfe-

r

&us ac amor fimplicis benevolentize quoad ten-

t

dentiam ac puritatem; fiquidem amor amicitiae

iil

quà talis commodum proprium folàm in obli-

[' d

quo habet pro objecto materiali non autem for-

u

mali, adeóque aequé depuratus eft ex parte mo-

visdi-

tivi formalis : quin fi etiam commodum pro-

10 4f«

prium refpiceret unà cum bonitate divina pro

objecto formali , adhuc eequé perfectus foret;

qucndo

at r

dummodó hac bonitas foret motivum in actu

1mo adequatum.

uN

o

-u

140. Objic. III.

d ju[fi&icationcm & falu-

tem fufficit credere Deum remuneratorem per

o

T

bona naturalia.

Prob. 'Talis fides fufficit ad

tdte

eliciendum amorem amicitie füpernaturalem;

(

tum quia per talem fidem cognofcitur üt remu-

! pï

j

nerator; tum quia Deus etiam üt autor natura

poteít amore füpernaturali diligi: fed amor

l

hS l,

yis D

amicitiee fupernaturalis eft juftificativus : ergo.

Conf. 1. Sufficit credere Deum effe remunera-

qm n

"

torem per bona quidem füpernaturalia fed non

seterna. — Prob. Quia ftante tali fide, cum er-

j d :

"

Q

rore Origenis inculpabili, homo cognofceret

& poffet amare Deum amore amicitie. Ergo.

j

Corf. II. Sufficiet faltem fides , quà quis credit

j (

Deum effe remuneratorem per bonaalterius vi-

qiet

atu-

tz , licet prafcindat à duratione & füpern

m

E

rali-

r

246

Dz Fipr.

ralitate bonorum.

Prob. 'Tüm quia talis fides

nawrd

non foret falía; atque hinc poffet efle fupernatu-

enm j

ralis, fundaräqge füpernaturalem amorem ami-

dürai

Dan

citie : tum quia non videtur neceffaria cogni-

tio füpernaturalitatis, utpote cujus concepius

tum

etiam doctis dubius & obfícurus eft.

"

B. IV ajf. ad pvob. IN. M. Rat. ym. D. Per ta-

ipm

lem fidem cognofcitur Deus üt remunerator

P:jl

benevolus & amicabilis N. üàt remunerator fim-

[tatg

pliciter C.— Ad remunerationem amicabilem,

fitr

(erns

quaque. fundet amorem amicitie perfectum;

requiritur, ut alter alteri velit communicare fuam

TNSCHATIMINI IGORSIDUS

Tiqi

prafentiam, vifionem intuitivam & amorem

E

fruitivum; unde licet amor autoris nature pof-

il

jam

f

fit effe fupernaturalis , non tamen foret amor

ti54

amicitiae perfectus, neque etiam poffet effefir-

tüum

mnus & perfectus , cüm Deus fe diligentes non

m

Tien

foleat femper remunerari per bona vitee pre-

fentis. 244 Conf. L. &. IN. 4f 'Tum quia talis

Titt

fides effet falà adeóque folàm naturalis: tum

hn

quia amicitiaex eaortanon poffet effe perpetua,

i

n

qualis tamen requiritur ; ut fit perfecta appre-

-

Mu

tiérque amicum amore fuper omnia firmo. ;4d

—

wf

prob. 9. D. Potfet amare amore amicitice imper-

Q

fecto C. perfecto & juflificativo IN. Ex eo au-

tem quod error fit inculpabilis, impeditur qui-

demrn , ne fides'aut amor ejusmodi fit vitiofus ;

non autem praflatur , ut juíliriee fortiatur ef-

fe&um ,. quemadmodum in aliis.etíiam necef-

Q

]

farió ad aliquid efficiendum reipíà requifitis pa-

ls

tet.

"d Couf. H. w. IN. AHf ad prob. p. ym. D.

W

ult. féq. Poffec fundare amorem amicitiee füper-

N

natu«-

Dz Fivr.

247

vl f

j

"

naturalem perfe&£tum N. imperfe&um C. Cum

perun

enim fides praícinderet à fupernaturalitate ac

em .

duratione zterna, hoc ipfo non proponeret

ia

Deum tanquam .amicum perfectum ac perpe-

Oi

tuum ; adeóque non poffet fundare amorem

amicitie juftificativum ex duplici defe&tu , üt

) Dert

in prioribus refponfionibus oftenfum eft. 44

Qneratt

. 24. D. Non requiritur cognitio füpernatura-

aorlit.

litatis quoad azef? N. quoad quid ef C. .. Requi-

(ible

ritur enim & füufficir, ut fidelis credat vitam se-

rfedun,

f

ternam , quam viribus

prgpriis & naturalibus

nitdl

M

l

nequeat confequi.

amond

141. Olferva. Cüm fide$ de remuneratore

I p

fupernaturali dari nequeat fine fide immortali-

«t at

tatis animze , ac neceflitate pratie ; communior

llf

etiam affertio 'heologorum eft, de his fidem

t d

neceffariam effe neceílitate medii.

Quia ta-

iz p

men qui credit & fperat remuneratorem füper-

qu yl

naturalem ,. fatis hoc ipfo etiam credit animee

js:

perpetuitatem & neceffitatem auxilii melioris ad

)erpell&

falutem, fides horum explicita & per diftinétos

ag

conceptus non femper in re & actualiter ne-

A A;

ceffaria exiftimatur.

i

Qu xnzs L. n etiam rticuli de Chriflo &j Sy.

yah

Tyinitate nece[[avià neceffrtate medii [it ex-

Itf EHH'

plicità credendi ?

E

j

142. lVora J. Conjungimus utrumque arti-

g[u[ C;:

| nECEf'

culum, eóquód unus fine altero re& inrelligi

nequeat , üt confideranti facilé perfpicuum erit :

jis

1i.^

illum autem de Chrifto alteri de Trinitate pre-

[ipf

ponimus, propterea quod qui primi neceffira-

n

4

tem

-

Dr Fipr.

248

dt,fr

tem afferunt, inde pofïerioris neceffitatem de.

ducant , üt videre eft in S.'Thom. hic q.2. a. 9.

*fe W

Quseítio porro eft 3mó de neceffitate refpecti-

tem

vé ad omnes; fcilicer Gentiles , Judzeos & Chri-

| n

ftianos, in antiquo T'eftamento feu ante Chri-

| pore

fli adventum squé ac in novo & poft adven-

lenti

fufe

tum Chrrifli; 2dó de fide explicira, non autem

de implicita tantüm; quà nempe fidelis quilibet

(f

credit vera effe omnia , quze divinitus fünt re-

(üti;

velata; inter quae etiam eft Incarnatio Verbi &

TOi

Myflerium "Trinitatis: 3tió de certo gradu fi-

figy

dei.explicite ; habet enim ifta plures gradus

|. cela

fecundüm rationem magis expliciti , üt paffim

qui

obíervant Doctores in füis ad quaeftionem pro-

| dm

pofitam refponfionibus.

Inter hos de Chrifto

Cunts

g

imuseít, fi Deus creditur üàt juftificator & fal-

vator generis humani per media ab eo ordina-

i

lom

voT

ta; ignorando tamen media in particulari, quo-

rum unum eft Incarnatio ; atque hic gradus

f ne

told

idem eft cum fide de Dei providentia, feu Deo

remuneratore,

2dus$ , Si creditur aliquis re-

VOa

demptor, & mediator inter Deum & homines;

t

ad hos falvandos, ignorando adhuc modum

—

àu

redemptionis, & an redemptor fit homo Deus.

Wj

3!uf , Si creditur divinitas redemptoris, fed

T

ignoratur etiamnum modus redemptionis, per

N

paífionem fcilicet, mortem & refürre&tionem re-

t

demptoris Divini. 47u5, Si explicité etiam creditur

Heu

humanitas & divinitas Chrifti & modus proxi-

pl

mé memoratus, quo redemptio completa fuit.

i

145. JVota IJ. Circaquaeftionem fic expofi-

Tis

tam AA, abeunt in diverfas fententias

IUmua

Ü

e€

)

E

3

Dz FipF.

249

itém a

eft; fidem penitus expliciram in Chriftum fuif.

TT

íe ad falutem neceffariam pro omni omninó

K

i

f[;

tempore; ita quidam apud Dannez.

2da; Ya-

&ür.

lem fidem non quidem fuiffe neceffariam tem-

t r

pore V. T., effe ramen nunc in N. T. ; ita Va-

L alis

lentia, Lorca cum pluribus Thomiftis.

37id,

n at

fuiffe femper neceffariam fidem alicujus media-

quir

toris fecundüm gradum 2dum íuprà expofi-

i

tum; ita Alex. Albert. Bonav. Scor. Becan. Si-

Venid

monet; qui iidem ftatuunt poft adventure Chri-

gradu Í

fti ejus fidem in gradu 4to explicitam effe ne-

ceflariam. 472, Fidem omnino explicitam nunc

; i

[ paxäm

quidem efle neceffariam ad fàlutem confequen-

11 pI

dam, non autem ad ipfam juftificationem ; ita

Chrh

Canus, Ledeíma, Caftro, Bannez & nonnulli,

TU

5:4. Abfoluté docet, fidem explicitam de Chri-

) gt

fto mediatore ac redemprore nequidem in INo-

lïi, quo'

vo Teftamento & ad falutem confequendám ef-

fe neceffariam neceflitate medii ; ita Suar. Hau-

p !)

f

nold. & prater alios Lugo , qui eam inter RR.

vocat communem , & Layman , qui hanc fal-

us ?

Sratuitur veró

ynin

tem equé probabilem cenfet.

nodmï

ab univerfis fidem expliciram in INovo T'efta-

0 DEUS»

mento ntriusque articuli fidem effe neceffariam

neceffitate praecepti etiam primarii; unde &

"

]iE J Pïr

Suarez eam faàltem in voto neceffariam dicit ne-

ceífitate medii , quà ratione baptifmus in voto

g

[ediw'ï

neceffarius enuntiatur ; eóquód fides hec ex-

plieita eft à Deo inftituta tanquam medium

u

; ii

ad falutem obtinendam , ficut baptifmus flumi-

yp

nis ; üt ex fcripture textibus infrà objiciendis

j

elucefcit,

144.

d

Q 5

af

250

Dz Fipr.

[2408

144. . À Videtur certum , fidem epriQ

citam Chrifti quoad divinitatem, humanitatem

Corpa

fentt

& modum redemptionis non fuiffe mediüm

neceífarium in Veteri Teftamento. Prob. Prz-

I

ter rationes univerfa es infrà referendas, fpecia-

ferbi

tim.

Medium ad falutem abfolutà neceffariam

d

debet publicé ita effe promulgatum aut notum;

Dit

fi f

ut non à quibusdam duntaxat fanctioribus &

doclioribus fed à multitudine & omnibus co-

fl'hïml

gnofcatur; alioqui Deus füfficienter non pro-

(aitn

vvideret faluti omnium ; neque voluntati feriee

omnes faivandi fatisfaceret : fed in V. T. Fides

li

explicita Chrifti quoad divinitatem , humanita-

C

tem & modum redemptioris fic nec promul-

p

gata nec nota erat omnibus ; üt patet 1mó ex

DU (

ipfa S. Seriptura, qua Chrifti fidem valde ob-

p

11]

Ícuram fignificat in ep. ad Gal. 3. v. 23.' Prius

Tl

autem» quam venivet. fides , fub. lege cuflodiebamur

PT

couclufi 1 eam fidem, que vevelanda evar. x. adCor.

?ti'[' i

Tiuti

lO. V. 4. Bibebant autem de [piritali confequente

eos petva:. Petva autem evat Chriffus. 2.ad Cor. 3.

la

—

V.14. Usque im bodiernum diem id ipfum velamen

t

4

in ele&ione 'etevis Tiflamenti manet nonvevelatum,

n

(quomiam i Chriflo evacuatim) fed usque in bodier-

hi

suen diem , cum legitur Moyfes , velamen pofitum

hu

eft [uper cov eorum.

2dó ex Trid. , quod cum

feff. 6. C.2. dicat , Chriflum &9 ante legemm &7 l-

tti

gis zempove multis fan&is Patribus declavatum ac

giam

promif[im , claré innuit non omnibus fuiffe re-

Eïpe

velatum. 3tió.ex ipíà notitia, cujus apud Genti-

T0

Y

les vix ullum veftigium deprehendi poteft: apud

L

"

lh

Judeeos autem ita depravatum erat , ut vulgaris

W

error

m

Dz Fipr.

251

"

ney

error effet , folum exfpe&ari Redemptorem

anit

corporum non erat animarum. ' Ergo. Con-

medin

fentitcommuniffima jam Scholafticorum opinio.

j D

145. ANec dicas 1. S. Aug. L. 18. de Civ. C. 47.

o

fcribit:: Quód nemini conceffum fuiffe , credendum

efluin

efl , mifi cui divinitus vevelatus eff unus. mediator

: DOUR

Dei &g. bominum boio Chriflus Sefus , qui veutu-

r

vus in cavue fic autiquis [an&is preenuntiabatur ,

ibis d

queimadmodum uobis veniffe muntiatus efl , ut uma

10 p

eadémque fides. per ipfim omnes i Dei civitatem,

u ln

in domum Dei, Dei im templum predeftina-

T. s

105 perducat ad. Deum.

L..de nat. & grat.

uman'n;-

C. 44. autem ait : Ea quippe fides juflos [anavit

TOR

antiquos , que [amat €9 mos , id efó , mediatovis

1 d

Dei 69 bominum . bominis. Sjefu Chvifli , fides fan-

jied

guinis ejus, fides cvucis ejus , fides qmovtis €9' ve[ur-

y h

veGliomis eyus. — Similia habet L. de pec. orig. C.

24. & alibi.. /Vec 2. S. 'Thom.2. 2.9. 2 a.7. Pof?

us

p.at t

peccatum , inquit, fuit explicità credztum myfle-

szz

vium Incavatiomis Cbrifli ; mou [olm quautum ad

ii

Jncarnationem, [éd etiam quautum ad paffonem &s'

T

vefuvvetlionem , quibus bumanum

e

genus à peccato

€9 morte libevatur.

"Aliter enim uon pvefiguráf-

ii

nl*

fent. Chrifli paffionem. quibusdam facrificiis g. aute

i

Tegem 9 [ub lege.

;

d

E. ad ym. . S

. Auguftinum ex omnibus Pa-

tribus maxime inclinare in contrariam fenten-

T

tiam , ad quam deligendam fort? concitatus fuit

jf d

jf

à perpetua.cum Pelagianis pro afferenda pecca-

ti originalis exiftentia concertatione, quamvis

(oi

i

illud in Scriptura Veteri nonnifi implicité mul-

titudini certé traditum efle conftet.

Ne ta-

VulgW

Tnen

g

!

Dz Fipr.

252

Wt

!d

men ob ejus autoritatem divinam mifericor-

l

diam ac in falvandis hominibus liberalitatem re-

[

ki

j

ftringamus, benigné explicandus eft dicendo

I.f

nempe, affertam ab eo fidem explicitam Chri-

Is

"

AA

fti àt Redemptoris ac etiam modi Redemptlo-

(ma

t ]

nis, pro fanctioribus & doctioribus duntaxat;

pro multitudine autem fidem implicitam tantüm

teradi

Chrifti füb folo generico conceptu Salvatoris,

TepR

non autem conceptu fpecifico Mediatoris; &

Ímn

1

fidem implieitam Sanguinis, crucis, mortis, &

fs

refürrectionis füb generico conceptu medii aut

Setti

modi Deo Salvatori convenientis ac liberi, non

tünt

M

autem füb clara idea & modi determinati ac Re-

fa

temptori convenientis. Fundamentum aliquod

fimp

huic,explicationi preeter thefeos rationes pre-

ha

bet tum ipfe ftatus ac imperfectio Ecclefiz an-

lia

tiqua&e ; tum ipfe S. Aug. qui L. 19. cont. Fau-

p5

ftum C. 14. comparationem inter Legis Mofai-

&p

ca& & Gratie fideles inftituens, illorum fidem

«

occultam ; horum revelatam vocat ; tumexS. Th.

demp

f. c. ad 3. ubi fic loquitur : $4ui zamen [alvati

(

IY

AU

fuerugt , quibus vevelatio on fuit fa&a, non fue-

F-H

vunt falvati absque fide »nediatovis: quia etfi mon

u

babuerunt fidem explicitam, babuerunt tamen fidem

n

implicitam in divina providentia , credentes Deum

j

-effe liberatorem bominum [écundim modos fibi pla-

(j

cifot. Eklinc ad 2d. & fimiliter; prefertim quia

S. Do&or poft verba objeécta*continuó fübjun-.

fit

git: Quorum quidem Sacrificiorum frguificatum ex-

| D

pliciré majoves coguofcebant : minoves autem fub ve-

EU

lamire illorum Sacrificiorum s evedentes. ea diviui-

| Wt

£us

|

-—

Dz Fipr.

73

Vefr

zus e[fe difpofita de Chriffo venturo, quodammodo

AC

babebant velatam eognitionem.

j

Qiceni

146. . //. Probabilius videtur, in V. T.

mOr

nequidem neceffariam fuiffe neceffitate medii fi-

ml

i

dem explicitam in Chriftum àt Mediatoremin-

TCR

ter Deum & homines.

&Ratio eadem eft pre-

ntitin

ter alias infrà referendas, quee fuit pro aflertio-

UT

ne priore; quam qui admittit; eàádem refpon-

r d

fione poterit diflólvere textus & rationes objici

jts,

Íolitas, quà priorem thefin vindicavit; prz-

Vi

sertim quia peneralia S. Scripture de Meflia pro-

ri, f

nuntiata nihil edicunt de munere Redemptoris

j ade

feu. Mediatoris inter Deum & hominem, fed

diqui

fimpliciter Salutare Dei aut Salvatorem propo-

s D

nunt, qualia habentur Genef. 49. v. 10. Ha-

[ie i

bac. 2. v. 3. Aggee. 2.'v. 8. &c.; alia veró ma-

L n

gis determinata non mediatorem duntaxat , fed

Not

& preedicata illius fingularia, divinitatem fcili-

nf

cet & humanitatem fimul, modámque Re-

U

demptionis declarant vel innuunt.

Conf. ex S.

jb

Chryf. , qui hom. 37. in Matth. Qui azte Chri-

ii

ffum , inquit , obierunz , atque ideo. ipfum mom cog-

j n

zoverunt, [j ab idolerum cultu wecefferumt, ac

2

Deum folum adovárunt , fi preterea bouc[ffó vitam

u

pevegerunt , eterua. boua $9. beatitudinem adipif-

centuv.

lp

147. Nec. dicas 1. S. Auguftinum 1l. f. cc.

n

jj*

faltem intelligi debere de fide in Chriftum üt

Mediatorem neceffaria; eoquod. in hoc pun-

qa

"T

€to habeat etiam alios Patres (ui fequaces; in-

u

ter quos Greg. Nazianz. Or. 20. de Macha-

jl

bais generatim fic pronuntiat: Quir eziam my-

[

fica

254

LDE FipE.

ilits €

ica quedam &$ ecculta vatio milbi quidem. atque

omnibus Dei amatoribus valde probabilis of , ue-

N D

ormte

minem eovum , qui ante Chrifli adventum martyrio

cenfunmati funt, id [me fide in Chriflum coufequi

fvat

demf

poruiff. * [Nec 2. Effe de fide; etiam docente

Suarefio, quód femper, & fic in omni lege, fue-

G

Tore

rit neceffaria neceffitate medii fides aliqua Chri-

fti ad juftificationem & falutem adultorum :

anc

ii

hoc veró dici probabiliter nequit de fide im-

l n

plicita, üt pluribus hic contendit Simonet: er-

eipl

9o de explicira id afferendum eft. /Vec 3. Magis

dim

neceffaria eft fides de Chrifto, utpote de fun-

damento noftre falutis, & in quo oportet nos

T

Qui j

falvos fieri; quàm eft neceffaria fides de im-

mortalitate animze & grarie neceffitate; con-

m

fl

trarium enim dicere effer injuriofum Chrifto:

z

*

ergoo.

o

f

Ti

. ad vm. IN. Aff Quia vel cedendum eft

autoritati S. Auguftini etiam quoad illa, que

E

fignantibus verbis de fide in divinitatem &mo-

demf:

dum Redemptionis Chrifli docet; vel fi ejus

d

verba explicare benigniüs quoad illa datur;

i

que

f

idem concedendum quoad fidem in Chriftum.

"d Rat. &. Preter dicta fuperiüs duplicem ge-

Ton

cy

neratim ad textus SS. Patrum refpondendi viam

efle : 1ma pertinet ad eos textus, quibus di-

Ti

citur fine fide Chrifti neminem fuiffe juftifica-

fq.

Ti

tum aut juftificari poffe , nempe: fine fide Chri-

fti tanquam caufa morali juftificationis ; hoc eft,

p

r

fine meritis Chrifti C. finefide Chriftitanquam

obje&to N. vel/ui4. fine fide implicita & füb

ng

D

conceptu generico Dei Salvatoris C. fine fide

illius

Drz F»IDE.

: 725 5

j W

illias explicira & füb conceptu Dei Mediatoris

du

N.

2da ad textus alios fpectat, qui afferunt,

IH.U'?,!,Z

omnes per eandem fidem fuiffe juflificatos &

J

]

falvatos; refpondetur enim, id faétum per ean-

dee

dem fidem entitativé, ícilicet füpernaturaliter &

ex meritis Chrifli collatam C. per eandem fidem

en f

mvaChr.x

reprefentative [ubd. quoad objectum' generi-

Xoron

n

cumC. quoad objectum particulare N. . 72424.

f

R. 1. Concedototum: Nego autem aliquid con-

It u

tra nos inde probari, qui fidem Chritti etiam

j 1

Mi

f

explicitam, fed quoad primum duntaxat gra-

qe n

dum, feu füb concepiu Salvatoris, omnino

J

Y

neceffariam effe art. pr. oftendimus.

Verüm

deit

quia fides explicira Chrifti quoad unicum pra-

dum primum nomine fidei implicite intelligi

&

E. 2. /V.m. Fides enim Chrifti talis fuf-

Cb

folet ;

ficit; qualis abfoluté loquendo neceffaria requi-

yn ?

ritur contra errores duos, Judeorum alterum;

qui exiftimabant Chriftum effe duntaxat Re-

"T

j m

demptorem corporum , alterum Pelagii, qui

nepabat pratize à peccato liberantis neceffitatem,

íei

du

atque hinc Chriftum etiam Juftis V. T. profuif-

fe inficiabatur ; cüm ejus exempla & doctrinam

vt

m

non haherent. ^ Uterque autem error convin-

citur etiam per hoc, quód Deus fit Salvator

jj

hu t

neceflarió credendus, non corporum tantüm

fed animarum , non naturalis duntaxat & per

i'u/?iff?

(

media nature debita, fed fupernaturaiis & per

gratiam proprié dictam; quase omnia per fidem

hgc eüx

Chriíli rmo modo explicitam creduntur. Plus

J ul

&p

requiri faltem pro multitudine & neceflitate

Tedii non evincit Simonet ; aut contra prio-

rem

Jl

m

Dz FiptE

256

fietato

rem- füam affertionem teftimoniis ex Scriptura

allatis probat etiam fidéi quoad alia Chriíti pre--

disp

dicata explicitze neceffiratem. — 724 37. & JV. effe

&t pf

hoc Chriíto injuriofüm; cüm enim absque in-

Temur

nondt

juria dici poffit , expliciram fidem de [Deo tan-

edver

quam primaria & uniea caufa efficiente falutis

Tl

noftre fequiri, implicitam veró füfficere de

fie )

Chrifto tanquam caufa duntaxat morali; etiam

citra injuriam dici poreft magis neceffariam effe

d

bus

fidemimplicitam deanimee immorralitate X gra-

tie necellitate, cüm illa explicita de Deo fides

foren

türgl

haberi nequear fine fide implicita de his. Quod

raüonem ex Scriptura adjectam attiuet ; mox

Ànr

edore

ad eam aliásque plures refpondebitur.

b

149. R. ///. /Equé probabile falrem eft ;

tl

li

hn

nec in N. T. fidem explicitam de Chriíto effe

medium neceffarium ad juftificationem aut con-

.

cella

fecutionem falutis.

Prob. xm. pars.. Deus ni-

hil exipit tanquam medium neceffarium in ad-

8 n

tll j

ultis ad juftificationem , nifi quod ex natura rei

morali eft neceffarium neceffitate medii ad illam

tuy

de congruo merendam; tum quia in hoc con-

b

ceptu ftatuenda eít neceffitas medii prout diftin-

t d

&taà neceffitate preecepri: tum quia Deus , quan-

de t

tum eft de fe, vult omnes homines falvos fieri;

Titi

atque hinc, dummodo illi ponant, quantum ex

El' On

natura rei neceffarium eft ad promerendam ju-

fien

ftificationem, ipfos juftificat. Sed fides in Chri-

b

u

ftum explicira non eft ex natura rei morali ne-

ceffaria neceffitate medii, ad juftificationem ; tum

Íty

ari ne-

i

quia hec neceífitas ex rei natura declar

Remu-

li

quit: tum quia Qne illa ex fola fide Dei

nera-

Dsg Fipz

257

t

WHeratoris poteft eliei actus amici

tide füpernatu-

ll

li

&XCH

ralis perfectus & juftificativus,

üt patet tum ex

ar. pr.; tum quia poteft flare fides fola Dei üt

Nqen

[xous

remuneratoris ; ac confequenter e

tiamamor Dei,

nondum habitá fide Chrifti:

nam quód diecant

'e

Cere 6

adverfarii , vel negare Deum

füum concurfüum

in hac providentia ad ámorem Dei eliciendum

r-

fine prefüppofità fide explicita. in Chriftum ,

fiamd

eft petitio principii; vel Deum homini, inter

[e&'gya-

barbaros educato & illuftrrato fide in remunera-

ko ii

torem füpernaturalem ac bene juxta legem na-

| QUJ

turalem viventi, miffurum hominem vel etiam

1,

i

Angelum, qui eum de Incarnarionis myfterio

edoceat, hoc, inquam, eít divinare, cüm

m di

nullibi promiffa fittam extraordinaria & miracu-

fo di

lofà inftructio,

ac rurfus eft Betere principium,

u n

Ergo. Cozf. /. Ut aliquid dicatur medium ne-

yust

ceífarium ad juflificationem, fi etiam id ex ipfa

p

rei natura cogno(ci.nequeat, debet faltem üt

T

tale ira claré à Deo efle propofitum ac pro-

;d il[an

mulgatum omnibus omnino hominibus , ut id

x n

nullius notitiam effugiat, ac de eo nullus pruden-

[dlüln

ter dubitare queat; qnod patet tum ex paritate

j quan-

de primariis preeceptis naturalibus, tum ex pa-

y i

ritate precepti pofitivi, quod fub dubia tantüm

d

promulgatione feu exiftentia non obligat. Sed

fidem explicitam in Chriftum effa medium ne-

"l

] Ch[l*

ceffarium ad juftificationem, ita clarà non eft à

Deo propofitum & revelatum. — Nam 1. clarif-

j

l tUl

fimus locus Scripture , in quo ex profeffo, üt

T

ajunt , apitur de natura & abíoluta neceffitate

Rn

?i eiam inN. T. , eft ille S. Pauliad Hebr. 1 1.

1 Cs

n

Qu

DE FipE.

258

f. c., ubi tamen fides in Chriftum non requiri-

pl

tur , fed fola in Deum üt exiftentem & remu.

tum d

neratorem.

2. Alii textus pro fide explicita in

Chriftum afferri foliti probabiliter explicari pof-

| quit

fs

funt aliter; quàm de neceffitate medii , vel ipfis

fct d

adverfaris fatentibus, qui noflre fententie

tion:

probabilitatem aperté concedunt. 3. De hac

ff f

neceífirate non dubitant ranrüm , fed eam ne-

fipe

gant, quotquor fünt Patroni noftrae affertionis;

&t

Kque multi doctrinà & pietate commendati.

tis d

Nequid dicam de eo ,. quód fides illa nulli nota

?

fiat, nifi folerter inftituatur , heec autem infti-

tkcP

tutio ad plurimas gentes non pertingat.. Ergo.

Ifmex

Conf. 1. tum à paritate.. Quia fides.omnino ex-

&ink

plicita in Chriftum juxta communiffimam,; &

fami

hinc explicita quoad mediatorem in V. T. juxta

Dri

probabiliorem, non fuit neceffarium medium ad

fetie

juftificationem : ergo nec fides omnimodeé ex-

telí

plicita poteft probabiliàs dici neceffarium me-

,

| fht

ITl

dium in N. T. ; tum quia juftificatio non debet

m

dici facta effe difficilior, & bonitas divina ac fal-

| ktns

vandi volunras ad pauciores reflricta poft ad-

ventum Chrifti: tum quia juftificatio jam inter

flqg

p

gentiles à commercio Chriftianorum abfciffos

non debuit tribui miraculo ; 'qua antea fine eo-

1011

Tum à

lx

dem & communiüs haberi porterat.

Oi

difficultate Myfleriorum Incarnationis ac Trinita-

Qu

tis, qua vero aliquo conceptu pracfertim muti

u

& furdi à nativitare vix apprehendere poffünt ;

ac reveraobfcuritate excedunr apprehenfionem

li

Tum à

remuneratoris etiam ür füpernaturalis.

Eu

) g

fwzdamküto neceffitatis. INam fides in Chriftum

expli-

Dz Fibs.

259

Lf

V t

explicita nec eft formaliter juftificariva,, üt c

er-

tum eít contra hereticos; nec ex natura rei re-

lat

quifirà; àt oftenfüm eft; fed folüm ideo necef:-

Ia

faria; quia omnino decet

Vi

; ut juftificatus aeno.

fnteuz

Ícat autorem & cauíam

moralem füee juftifica-

Delk

tionis: atqui haec decentia non arguit necefira«

&m f

tem imedii fed folàm precepti ; cüm füfficientee

[rtons

füppleti abfoluré queat per fidem remuneratoris

ei; qui prima &

principalis caufà juftificatio-

m

nis eft.

Eroeo.

ul od

P'avs 2d. prob. lisdem arpumentis; tum quia

eit-

Lim

hec Patres nec Scholaftici antiqui diftinouunt in-

ter necelfitatem ad falurem ultimam feu gloriam

m

&inte

j i

:t Deceffitatem ad falutem primat feu gra-

tiam &

juftificationem : tum quia eratia dat jus ad

T

ediunti

gloriam , nec aliud eft neceffarium ; quàm uf illa

fervetür, quod juxta T'rid. feff. 6.

n

C. 1 i. fieri po-

du m

teft faltem tempore breviffimo,

fi nempe jüftus

flatim amentià perperuá vel mo

"[

rte corripiatur £.

tum quia ; quarvis ad confecutionem vitas ze-

T

ternae dicatur neceffaria hec fides ; tamen nori

xl

majot evincitur neceffitas hujus fidei quàm ba-

u

prifmi, fine quo reipsá fufcepro

pl

tamen falus in

aliquo cafü obtineri valet : tum

quia Scripturae

(rtc*

textus qui pro adveríà parte a

fiti

fleruntür ; ma-

gnam partem fpectanr ad juftificationem ,. de

Trri

qua ferrno eft AL 10. 11 15.26.ad Galat. 2.ad

g

Eroo.

Rom. 3.

gf

Ex his /»fero ,

iiec fidem explicitam Ss.

fire

Ttinitatis effe in

N.'T. medium receffariumi

fini

ad juftificationem

& falutem ; eóquód alla.

riut

t€ rátiones idem ornnino evincant; & multó

od

Ra

inings«

2

—

Dz Fipx.

260

minora fint fundamenta Adverfariorum pro

t

hac parte , quam tanquam corollarium potiffi-

vihi

müm deducunt ex affertione de Chrifto , ut-

k

lï

pote cujus explicita fides quoad divinitatem ne-

ncV

fne f

quit haberi fine cognitione hujus myfterii.

149. JVec dicas I. Sacra Scriptura pluribus

Crí

textibus inculcat neceílitatem fidei, quorum

pl

triplex claffis ftatui poteft.. Ad 1mam pertinent

qei

ftxat

1. illud Joan. 11.v. 25. Ego fum vefurrectio &j vi-

fite

7a, qui credit in me etiam[i movtuus fuerit , viod.

2. ad Rom. 3. v.22. S'uflitia autem Dei per fidem

dai

Sfu Chrifla àn omnes €9' Jüper omues , quà credunt

pot

zneum.

3. A&t. 26.v. 28. Iunc ego mitto 18...,

fufe

0 d

ut (gentes) accipiant vemiffionem peccatorum &

fovtem intev Sanéios per fidem, que eft in me. Ad

üm

2dam fpectant 1. illud Joan. 3. v. 14. Scuz Moy-

l

fés exaltavit Jerpentem in deferto , ita exaltariopor-

p

Titor

zet filium bominis , ut omnis qui credit in ipfum; noin

Yeat.

2. AG.4.v. 12. JVon eft in alio aliquo

pral

il

Jalus; mec enim aliud nomen ef Jub calo datum bo-

sninibus , àn quo oporteat mos falvos fieri. 3. Joan.

f

17. V. 3. Hec eff vita eterna , ut cogno[cant te

teiv;

Jolum Deum , €9 quem mifjfla Sefum. Chviflum.

T

il

Ad 3ziam referuntur. 1. illud Joan. 3. v. 18. Qu

cvedit in eum (filium hominis) zor judicatur ; qui

T

fi

qutem son cvedit, jam judicatus eft, quia mou credit

in INomine Uuigeniti Fili. 2. V erba Chrifü Joan. 8.

T

Wt

v.24. Si non credideritis, quia Ego [um , in peccato

veftro moriemini. 3. Ad Gal.2.v.1

6. Scientes, quà

d I

non juftificatur bomo ex: opevibus legis , tfi pev f-

adj

l

dem 3 Efu C!gfi/li , €9 uo$ i Chriflo 2 Efu cv:';f

i

li

——

Dz Fipx.

261

m ]

l

mus, ut qufzificemur ex fide Chrifli , €$ uon ex ope-

Lt

vibuslegis. Ergo.

[b t

EK. V. /22t. Quod nimium probat , nempe

Afeft

nec Veteris T'eftamenti homines fülvari potuiífe

erl

fine fide divinitatis & aliorum praedicatorum

pluriä*s

Chri(ti; nec poffe falvari de facto ullum nifi

quora

poft expliciram nominis Jefu confeffionem. Ita-

d

que uzzverfim loquendo 1ma claffis probat dun-

bt »

taxat fidei in Chriftum efficaciam , 2da necef-

V

m

»

n

fitetem meritorum Chrifli , 3tia neceffitatem fi-

n

dei in Chriftum tantüm de precepto, & ex füp-

TRU

pofito preedicationis de Chrifto , quam qui non

ifollo

füíteperint, vel ob ignorantiam vincibilem vel

arm ;

ob defectum fidei imperate peccant ac jure

j

damnantur.

Speciatim veró

i

&. ad Cla[- vmam , & quidem ad 1. Hic fi-

f

[/]

[

gnificari , quid & Chriítus ranquam cauía me-

j

ritoria, efficiens , exemplaris, & finalis homini

praeftet, quídque fides viva ac formata charitate

jl Aïfï(f!"

jj*

in homine praeftare valeat, quin tamen indice-

tur, quid in defectu hujus fidei vel ex natura

Je

afrat

rei vel exlibera Dei ordinatione per praeceptum

manifeftata mali aut poenze fequatur.

Similiter

df

i

in 2. efficacia duntaxat fidei in Chriftum decla-

ratur, non autem abfoluta ejus neceffitas, nifi per

n

Jl [

fidem Chrifliintelligatur fides ex meritis & doctri-

na Chrifti; (ed hecetiam eftfides de Deo Remu-

ij

j

l

neratore, que fimpliciter neceffaria eft. Eadem

j ;m*af

eft xio 2d3. , ubi fides in Chriftum non tantüm

il

:

ad divinitatem, mortem & refürrectionem Chri-

jf

j

in

f,'.

fti reftricta intellicitur , quod Adverfarii con-

n

d alia fidei objecta & fin-

xendgm; fed etiam a

R3

, gua-

262

Dz Fipr.

tetm d

culares revelationes, cüm immediaté hec pre-

müttantur. 724 Loc epim appavui tibi , ut confüi-

j (

zuam te miüniflvum $9. teflem eorum, que vidifli,

p

€2 eorum quibus apparebo tibi , evipieus te de po-

pdite

fione

ulo €g gentibus, im quas muuc ego mitto te &c.

tioner

"d Cla[f. 2damw. quoad 1. Primó hic expo-

nitur neceílitas mortis Chriíli ad falutem ho-

Á

für d

minum comparandam; fecundó autem mortis

hujus & fidei in Chriftum efficacia afferitur: ex

a la

(s

hac tamen malé arpgumentaris: ficut olim à fer-

pentibus admorfus non fanabatur, nifi diftincté

onif

afpexerit ferpentem eneum ; ita nifi quis di-

qu

ftinélé crediderit Chriftum crucifixum , non

ym

falvatur. Nam hoc argumento fit progreffus

KC

u

lf

ultra litteram & fenfum textüs , cum nequidem

fit omnimoda pariras hic inftituta ; alioquin &

ts

Chriftum corporaliter afpicere oporteret. Quo-

8

àd 2. &. Predicari hic à S. Petro Chriftum no-

he

ftrum redemptorem , ejüsque meritorum ne-

dod

ceffiratem ad falutem univerfi mundi , non au-

quaí

tem necef(litatem fidei in ipfum, nifi ex preecepto

ii

& pro iis, qui, ficut judai tum temporis; ha-

li,

berent occafionem difcendi myfíteria Chrifti.

Qp

Quoad 3.X. Cüm S. T'homasp. 1. q. 12.a. 4. & 6.

qui

item 1. 2.q.5. a. 4. & L. 3. cont. gent. C. 61. ac

I

alibi verba hec accipiat in fen(ü formali , ideó

WT

ci

cum illo maulti probabiliüs ftatuunt , textum

hunc non intellioi de fide, fed de vifione beati-

&

fica Dei & Chritti.

Si veró verba etiam fu-

Iu

mantur cau(liter, necdum oftenditur hic ad-

T

ftrui eequalitatem neceffitatis inter fidem utrius-

l

que objecti, rum propter manifeftam difparita-

N

tem

Dz Fips.

263

D

tem de neceffitate ex natüra rei intercedentem

H (

!

^

inter duplicem hanc fidem, tum propter pro-

p

portionem fidei ad vifionem beatificam , quae

d

d

poftrema quoad effentiam haberi poreft fine vi-

t

fione Chrifti, üàt patet in Angelis ante Incarna-

q

tionem bearis,

l

"d ClafJ. 3tiamy. 'T'extus 1:. apertà loqui-

mort

tur de non credente culpabiliter in Chriftum,

:

cui füfficienter propofita eft doctrina ejus & fi-

i.

des.

Ut enim nihil dicam ; quód opera aut

if

omiífiones folüm culpabiles ad judicium , de

st

quo hic fermo eft, pertineant, verba fübjuncta

,n

id manifeftant: Zoceff judicium : quia lux , nem-

pe Chriftus teftificans de fe ipío & predicans,

ordi

fuidem

venit in mundum: e9 dilexerumt bomines , ícilicet

judai héc videntes ac audientes , zezebras ma-

gun d

T

1; quàm lucem ;

erant enim eorum opera mala,

um

j

. €. avertebantur à Chrifti agnitione , quia ejus

üm

doctrina adverfabatur eorum vitiis, quibus

ont

quafi tenebris magis delectabantur.

Idem de

zapi

2do dicendum conftat ex contextu.

3:i Sen-

WiS) h*'

fus, üt ex toto capite patet, duntaxat loquitur,

o

opera Judaice legis ad falutem nihil prodeffe,

T

quantumvis id Petrus judaizans füo exemplo

perfuadere videbatur , fed ábsque his folam fi-

D

dem Chrifti uüilem effe,

[l

Porro quamvis ne-

j

ceffitatem fidei hic füpponar , eam tamen non

u

] bfä:['

extendit nifi ad eos , quibus Apoftoli praedicá-

runt Evangelium , atque hinc ignorantia nullo

n fü

W

modo patrocinari poterat,

Hoc idem applica

n*

textibus fimilibus, inter quos refertur ille ad

'Parim-

Rom. 10.v.8. /oc eff verbum f&

predi-

i

4

(?ei , quod

camus,

s

DrFrivr.

264

oamus , quia fi coufitearis in ove tuo Dominum Sfe-

tittortt

wim g i covde cvedidevis ,, quia. Dominus illum

citum

C. Rl'ïf

fucitavit à movtuis , falvus evis. - Item Marc. 16.

v.15. & 16. Euntes in mundum univerfum predi-

qife

cate Évaugelium ommni creature.

rl

Qui crediderit

€2 laprizatus fuevit, falvus evit ,. qui verà mon cre-

m

diderit ,. condemnabitur. &c.. Hi enim omnes lo-

ADUL

quuntur duntaxat ex fü

ppofita pradicatione &

f&

auditu.

Ginon

150. /Vec dicas le. Pro neceffitate abfoluta

Cl

im.

fideiin Chriftum explicite ftant Patres, Conci-

lia & definitiones Pontificum: ergo. Pvob. vm.

u

p. d. S. Athanafius poftauam in Symbolo exp-

ftinai

licaverat articulos de Ss. Trinitare & Myfteriis

Chrifti, fic concludit: Zec eff fides Catbolica,

hn

quam mfi quisque fidelitev firmitérque rediderit ,

(

lt

falvus e[fé n poterit.

S. Aug. L. de nat. & gr.

dicit : .SZ gon gratls mortuus ef? Chriffus , evgo

ln

omnis bumana natuva juflificart. eg vedimi ab vta

D7

Dei nullo snodo potefl , ufi per fidem e9 Sacramen-

F(E(C

j

tum: Sauguimis Chrifii.

L. de predeft. Ss. C. 7.

H

J

ait: 52 po[Jet ( Cornelius) /se fide Chrifli effe [al-

D

llll

vus, uon ad euin edificandum mittevetur Avchite-

Ti

Gus 74p. Petrus.. L. de Cor. & gr. C. 7. IVemo,

X

inquit, Z/eratur à dammnatioue , que fa&da eff

j

l

Ti

per 4ddam , tifi per fidem Slefu. Chrifli ; & tamen

ab bac dammatione , onm fe libevabunt , qui pote-

il

s

tl

vunt dicere, won fe audivilfe Evangelium. S.'Tho-

mas autem in 3. dift. 25. q. 2. a. 2. qculà 2. ait:

QQ

M

N

pof? adventuim ChrifH vedemptiouis wmyflerium omues

denentur explicità cvederes. & q. 14. de verit.a. 11.

q

fimiliter dicit, fempore gratie tum majores tum

)

m:'m-f

*

BK

Dz Fipr.

265

m

minoves teneri ad Ti Vintatis 69 Chrifli fidem expli-

10 ia

citain babendam.

Prob. 2d. p. In Conc. Later.

Marcil

C. Fmrmiter. de Sum. Trin. definitar,| Unam

impi

Vil

i

/

j

effe fidelium ugivevfalem Ecclefiam ,. extra quam

gullas emaino [alvatur.

Sed qui non credit in

0 00

Chriftum eft extra hanc Ecclefiam cujus fcilicet

ml

Caput eft Chriftus: etgo. — Conc. 'Trid. veró

ao

fefl. 6. C. 6. apens de difpofitionibus ad juftifi-

cationem neceffariis inter eas reponit fidem in

ia

Chriftum : ;Difpozuztur autem ad ipfam juflü-

; n

Tiam ... credentes veva efe: que divinitus vevela-

P m

za 9 proimiffa funt , atque illud inprimis à Deo u-

lo

Jlificari impium per gratiam ejus per vedemptiouem,

Myeri

qua ef in Chrifio Jeju.... De bac dilpofitione

gtb

feviptum eff: accedentem ad Deutn opovtet cvedere ,

r

quia ef] , €g quód inguirentibus fe vemunevator fit.

L.ot

Item C. 9. fic ait: C "dpoflolus dicit 3uflificavi

Il s ü;*

bominem per fidem 69 gvatis , ea verba in eo Jenfa

ii

sntelligenda [unt , quem perpetuus Ecclefie Catboli-

Yi

L2

ce conenfus tenuit €g. expvejfit ; ut [c. per fidem ideà

&C

jufificari dicamuy , quia fides efl. bumane Jalutis

uitium y fundamentum 88 vadix omnis juflficatio-

P

qis 5 fime qua impoffibile eff placere Deo.

Prob.

3. p. Iunoc. XL damnavit hanc propof. 64. "d-

?T

Jolutionis capax eff bomo , quantumvis laboret igno-

Ef D

vantiá myfleriorum fidei , €g etiamfi per negligen-

W (W'

giam etiamn culpabilem mefciat. amyflerium Ss. "Tvini-

T

£atis Q9 Jucavnationis D. N. J3.C. Ex hac autem

) i

condemnatione fequitur , non tantüm illiciram

u

fed invalidam effe abfolutionem talis ignorantis;

jl

quia declaratur ille zzcepax , qualis non dicitur

quis propter folam culpam contra preceptum

m* ?!W'

corm-

n

70

$66

Dz Fipz.

Commiffam ; eóquód , fi aliàs ferió doleret de

;lffdlï)f l,

Culpa cum propofito implendi praeceprum,

fento

tantum

Jam efTet capax abfolutionis.

s. V. d. ad prob. m. p.

Ad augorifarem Ay

tar n

"tbanafii Y«. eà probari etiam neceffitatem fi-

QU

dei explicitee de judicio univerfáli ac refürrectio-

m

ne corporum, & confequenter nimium; cüm

Ti

& illi articuli cum aliis ibidem contineantur,

k

Itaque dicendus eft tantüm velle , quód falvus

ts

fanmur

efle nequeat, qui heec myfteria culpabiliter igno-

rat, negat, aut ne implicité quidem füb con-

at

ceptu generico credit. De .. /Zuguf?izo nifi quis

e0rür

potiüs fateri.velir eum hic nobis effe contra-

wO

rium , quemadmodum jam in &íione 1ma il-

Tem,

QOnde

lum ad partem adverfam quantumvis à paucif-

fimis admiffam propendere

imus ; dici po-

pril

teft ad rzum textum , per fidem Chrifti hic in-

iy

telligi ejus merita, uti ex adjuncto de Sacra-

Eur

mento fànguinis & ipfo fenfü patet : ad 2dum,

j

indicari neceffitatem fidei ex pracepto pro illis,

tm,

qui audire poffüunt Evangelium , ficut Corne-

ü

Ti

lius Centurio , ad quem Petrus non ad fidem

finli

duntaxat fed & ad baptifmum conferendum

Glln

miffus .erat.

Preeterea eundem Centurionem

Tin

anté fuiffe ju(tificatum , quàm Chriftum expli-

V

cité crederet , fatis declarat ipfe Aug. L. 4. de

T«

bapt. C.21. fcribens: Effe cepevat S'uffitia Cor-

LE

nelü pris, quàm ipfé e[[et im plebe Chviftana ;

"l

À

quod idem colligitur ex (criptura, càm de illo

T

Petrus AGt. 10. v. 34. dixerit : 77 veritate com-

v 1

peri , quia uon efl. acceptov pev[onarum Deus , fed

"

44 ommi geute , qui timet eum e9 operatur 3u[litiam,

D

(CCCo

-

Dzs FIi)E.

267

od

acceptus eft illi. — .4d 3tium dici poteft, ex argu-

K

mento , quod S. Do&or ibi tractat , hec duo

tantüm haberi; r. Neminem adultorum libe-

Ti ]

rari nifi per fidem eorum , quae Chriftus do-

j

cuit , non autem per fidem in Chriftum , aut

fa.

omniam eorum , qua continer Evangelium;

umj a

fiquidem & hoc ipfi adverfarii fatentur, & ver-

(

ba Auguftini in rigore fumi nequeunt, cüm

od d

aliàs nec falvari poffet , qui per illuftrationem

iferim

tantüm divinam acciperet fidem Chrifti ; quia

(bas

addit; cüm fides ex auditu fit.. Jam veró & fides

n qi

eorum , que nos neceflaria media dicimus, po-

- C0ntt

teft dici fides Chrifti fecundüm fenfüm prio-

1l

rem.

2. Neminem conqueri poffe de Deo; fi

| paucïïl

condemnetur propter originalem labem, àquá

dii p

per illam Chrifti fidem & amorem amicitiee in-

i hicin

de profectum purgatus fuiffet , fi audiviffet

gt

Evangelii predicationem; ficut nec parvuli in-

d

juíté à Deo condemnantur ob originale pecca-

p

tum, àquo liberati fuiffent, fi accepiffent pra-

Cort

tiam baptifmi.

Neutrum veró horum oftendit

1d fld.*?

explicitam in Chriftum fidem effe medium ne-

vt

ceífarium in reipfa. .. 7Jomam etiam nobiles

Ua

Thomifte apud Suar. & Layrn. noftris partibus

vendicant, tumob teftimonium ejus nurm. 145.

Tulsl

l4

recitarum , tum ob aliud p. 5. q. 69.a. 4.ad 2. ubi

Íif,

ait: 7Zute Paprifum Corneltus €9. alià fimiles con-

Lj

lj

Jéquuntur. gratiam $9 virtutes per fidem Clhviftt $

"

Qua-

^

)

defidevium baptifini implicità vel explicité.

re, quia etiam locis objeétis utitur folüm voce

iil mg

W

ztuentur , poreft ibi intelligi de neceffitate, non

j

eft,

l

;

/

/

ii

7

ii

M

medii , fed præcegti: qui fenfüs ftare pot

icet

BR

od

568

Dz FI/DE.

licet ibidem addat homini, qui ex fua parte

lg

omnia preftaret per extraordinariam illuftra-

nem f

tionem vel fübmiflum praedicatorem inferen-

p

dam efle fidem Chrifti ; quia fentire potuit hanc

y. B

liberalem Dei providentiam locum habere in

ferri

neceffariis neceffitate primarià precepti.

a

Tünr

- "4d prob. 2d. part. 3c D. .. Qui non credit

in Chriftum nec füb conceptu generico nec füb

luety

linca

fpecifico C. qui quidem non füb conceptu fpe-

cifico, fed ramen füb generico credit, fubd. eft

fis k

extra hanc Ecclefiam externé & apparenter C.

dir

interné, re ipsà & quoad ftatum anime N.

ipmot

dd

Loquitur autem Conc. Lateranenfe tantüm de

€o, qui nequidem interné & quoad animze fta-

Ire,

tum eft intra Ecclefiam ; aliàs nec falus obrtineri

R

poffet per baptifinum flaminis aut fanguinis.

T0n

Tridentinum veró cüm in utroque loco textum

dem

S. Pauli ad Hebr. C. 11. tanquam rationem af-

al )

ferti adducat, hoc ipfo oftendit, f& cauté acftu-

fe i

diosé preefcindere à neceffitate fidei Chrifti ex-

docew

plicite, ne noftre fententize prejudicium fer-

in

dí

Ql

ret, cüm eo ex textu fola explicita fides Dei &

Remunueratoris neceffaria declaretur. Praterea

q

if

&i

1710loco Tridentinum non agit tantüm denecef-

fariis necetfitate medii, fed de communi ac ordi-

Vs

nario modo fe preparandi ad juítificationem;

y

alioqui neceffitate medii etiam requireretur, fi-

If

;

d

dem concipere ex auditu, timere juftitiam Dei,

aliásque ex ordine actiones elicere, quae ibidem

i

ü

recenfentur: In 2do autem primarió duntaxat

decernit fidei divine in genere neceffiratem &

&

gratuitatem , non nifi fecundarió autem intel-

D

telli-

Dr Fipx.

269

ia p

ligi poteft de fide in Chriftum, ob connexio-

ii

nem fcilicet cum precedente capite , ubi de ba-

if

ptifmo mentio facta fuit., 724 Prob. 3:ie part.

X hr

E. Ex damnatione illius propofitionis nihil in-

ngbere j

ferri pofle contra thefin noftram ; z. quia etfi

j

ex ea probareturabíolura neceflitas notitize ho-

o

rum myfteriorum ad abfolutionem, non pro-

od

baretur tamen necefliras ad contritionem atque

J

u

hinc ad falutem: 2. Quia pars 1ma propofitio-

ia

nis loquitur illimitaté, & intellipi etiam porteft

TenIt

de ignorantia Dei Remuneratoris; 2da apit de

m N

ignorantia culpabili: unde quidem utraque re-

Drüm

été damnata eít, fine noxatamen fententize no-

ime)

flre, qua neutrum afferit: 3. Quia damnatio

d

evincit rantüm incapacitatem abfolutionislicitee ,

Eu

non autem valide in fübjecto inculpabiliter qui-

T

dem ignorante hec myfteria, fed reliqua tamen

j

ad Peenitentie Sacramentum requifita precftan-

pb

te; unde & Carden. in Crifi ad hanc propof.

docet, Sacerdotem in cafü neceffitatis, & ubi

ml

3

inftructio myfteriorum fieri non poffet, teneri

abfolutionem dare füb conditione.

sb

Atque hinc

p

etiam /V. Seg. qu& ex eo non tenet, quia licité

dw»ü

abfolvi non poteft ejusmodi ignorans quantüm-

j

vis dolens & proponens implere preceptum,

gt

partim ob prefenrem Pontificis. declaratio-

2

nem, partim ob prohibitionem aliam ejus-

7) ]7

dem Innocentii, qui damnavit propofitionem

! ibfd&m

imam, quà afferebatur licit& agi poffe fecun-

j

düm fententiam probabilem, quando agitur

de valore Sacramenti, ubi contraria eft tutior &

i

abet.

] j

U

probabilis; quod in ?ræfenti cafu locum h:

151.

,,775.

270

Drz FIDE.

Chrft

151. JVec dicas Z1J.. Rationes & facta. puo-

& pre

nant contra pofitam affertionem. — Nam 1. Fi-

des in Chriftum mapis eftneceffaria in N. quàm

fempe

tüm f

in Veteri 'l'eftamento; item quàm aliorum ar-

ticulorum particularium: fed in V. T. fides im-

pl

qivets

plicita in Chriftum erat neceffarium medium;

& fides aliorum articulorum eft neceffaria ne-

1 dii

ceffirate praecepti: ergo in N. T. fides explici-

príto

cita Chrifti eft neceffaria, & quidem neceffita-

Teneti

te medii.

Corf. Quia in N. T. Incarnationis

pict

erpli

myfterium adeó claré & univerfim eft revela-

fiti e

tum, & fides de eo inculcara, ut; quantum eft

tigus

ex parte Dei, omnibus & fingulis innotefcat;

car

adeóque vincibiliter ignorari nequeat ; aut fiin-

tlf

vincibiliter ignoretur, id non Deo, fed homini-

bus fit imputandum: ergo convenientiffimum

[

t

eft, ut ab omnibus explicité credatur. — 2. Pla-

né conveniens eft, ut nemo fàlvetur, nifi qui

lum

credit Autorem & Viam fáalutis: (ed hic eft Chri-

fe gt

ftus: ergo.

3. Cornelius licét ex d.f: jam ju-

l ne

m

flificatus, miflo tamen etiam per miraculum Pé-

tro edoctus eft myfterium Redemptionis Chri-

U

(

fti: quin & Patrum in V. T. juftificatorum nul-

lus absque fide in Chriftum confecütus effscter-

v

di&'ea

nam falutem, in quam rem iis in limbo deten-

tis revelatio Meffize facta fuit à Prophetis & Da-

0b

(ene

triarchis. . Ergo ad falutem faltem fides expli-

cita Chrifti eft medium neceffarium.

t

Ii(me

&. V. Aff. A xim. D. p. 1. M. Fides in

li, I

Chriftum in N. T. magis eít neceffaria neceffi-

Y

tate precepti quàm in Veteri C. magis neceffa-

ria neceffitate medii IN. Etiam 2.D. Fides in

Qu

Chri-

?

E

Dz Fipk.

271

Qu

:

Chriftum mapis neceffaria eft nece[ïitäte eddem

Aff ].

j

& precepti quàm fides aliorum articulorum ,.

INg

nempe neceflitate precepti primarià, cüm alio-

iU

rum fides fit tantüm neceffaria neceffitate prae-

.fis

cepti fecundarià C. mapis neceffaria neceffitate

Til

diversà & medii N. — 24 Cosf. 7:.4 Sub (imi--

duri

li diftinétione JV. Cozf. Ex clariffima etiam pro-

pl

pofitione myfterii folüm fequitur, quód omnes

titslie

teneantur füb precepto illud credere fide ex-

at

plicità & perfectà; non autem quód fides illius

[ n

explicita fit medium neceffarium : cüm fi necef-

"

antund

faria effet ex natura rei, debuiffet etiam An-

tiquis proponi; quód autem nec ex natura rei

notel

ai li

nec ex ordinatione divina etiam nunc fit medium

|bhom:

neceffarium, füprà oftenfüm eft. — Falfum prae-

xf

ii

"1

terea eft, quód adeó univerfim Incarnationis

y

,L

Aik

myfterium poft Chriíti adventum fuerit reve-

atum, ut omnes & finguli ; qui illud inter gen-

T g

lt

tes eriam nonnifi ab aliquot feeculis cognirasan-

tea nefciérunt, vincibiliter ienorárint: quamvis

m

jun?:

enim illi ob peccata füa actualia neglectámque

j O

eorum faciendorum, que quanrtum in ipfis

erat, facere poterant ac debuerant, jufto Dei

m

elatt

judicio preedicationem Evanpelii forté non au-

diverint; eequé parüm tamen illi damnati fünt

p d

ob hanc ignorantiam & fidei in Chriftur eli-

asll

ciendae omifficeem, ac ob non obfervaras alias

" gxp]ï'

Leges Chriftianas, quas unà cum predica-

tione Evangelii fuiffent. do&ti.

"d ad. D.

fis!

1". p. M. Plané conveniens eft, ut nemo fal-

vetur, nifi qui credit autorem primarium &

ld

qui eft caufa phyfica & principalis falutis C. n

»

h

[

fi

(

;

272

DE FipE

etm f

fi qui credit autorem fecundarium & qui eft

Patrüm

caufa folàüm moralis /u/Z. nifi qui credit eum

dünc a

faltem impliciré C. explicité N. — Similem di-

ftinctionem etiam applica 2dee parti; & C.m. /V.

fari p

^

^

Cojf. . Convenientiee hujus ratio nihilaliud exi-

Ij

tl

git , quàm quód fides in Chriftum explicira fit

neceflaria necefTitate praecepti primarià; loquen-

betat

do enim de neceffitate medii utique mifericor-

pettie

die & bonirati divine convenientius eít, ut

foliitu

Jtetis

non exigat aliquid tanquam neceffarium me-

dium ad falutém, quod ex natura rei ad illam

nimï [

non requiritur.

"d 31. . IN. Coyf. De Cor-

C

fidei

|

nelio autem norandum , rationem mitrendi ad

eum Petri fufficientiffimam fuiffe, ur is etiam

quip

lsax

crederet neceffaria neceffitate. precepti ac

K Q

baptizaretur, utpote ad que tenebatur, aliàs

laboraturus ignorantià vincibili & omiffione cul-

abili.

NT

Non enim Deus vult, ut homines tan-

tüm habeant neceffaria media, fed capiant etiam

I

neceffaria neceffitate preecepti, fi occafio illo-

rum fit, qualis fuit illi Centurioni in Judea &

üt n

lm

inter Judaeos viventi. Adde hanc revelationem

f a

d

& miflionem non fuiffe factam propter unum

Cornelium, fed propteruniverfàs gentes Eccle-

n

Vet

fize Chrifti adjungendas, ad inftructionem Pe-

tri, exemplum converfionis, aliósque fimilesfi-

fün

fil

nes.

Caufà necdum concefIze beatitudinis Pa-

tribus in limbo detentis propria heec erat, quód

Til

Gtti

non deceret, ullum redemprum ante Redem-

Obn(

prorem ipfüm capere redemptionis mercedem,

i

& membra beari ante Capur ceeleítis. curie

Qu

Chriftum: preterquam quód ratio affignata

etiani

u

-

Ds FIDE.;

275

&i

etiam non teneat eX eo capite; quàd fides illa

ctedi t

Patrum in limbo fuiffer extra flatrum vie, &

ml

hinc ad confequendam

faria per modum rneriti.

gloriam minimé ge;e(l

&

TET

152. Obforva. Oftenfa ha&tenus. affertionis

noftre probabilitas in praxi minimé obeffe de-

;'xptiicir;-:'

l

bet aut fidelium in addifcendis his articulis dili-

Tülen

gentie aut Paflorum in iis docendis cure ac

iU5 d

folicitudini. Cüm enimthefis noftra probabi-

litatis limites non excedat , ac praterea ex una-

ärizu

&i

nimi omnium fententia gravis fit obligatio prae-

B

cepti; poft promuleatum Evangelium notitiam

jtrendà

fidei habendi iftorum myfteriorum, à neutris

r

quidpiam omittendum eft ,. ex cujus defectu fà-

cepti

lus ant propria aut aliena in periculum incurre-

re queat.

tür, d

.iïxpn?fi

QuaznzsIL Quenam uece[faió c*rezfemïa fint ue«

mynau

1àf

ceffitate pracepti ?

v

.153. JVota. Fides refpectu materize dividi-

(

tur in fidem fpeculabilium & fidem operabi-

lariotd

lium; quatenus nempe, quze fide tenere opor-

tet, alia per fe ae imtnediarté tantüm notitiam

r uf

u

ipfam myíteriorum rarione íui poftulant, alia

veró propter operationem vel vitam recté in-

oxta

4

I

j

J

i

ftituendam cognofci debent.

Quamvis veró

i

j

falrem quoad poftrema quadam fcientia natu-

ralis fatis effe videatur, fides ramen tum tanquatn

u

J

certior tum tanquam errori non equé ac ratio

obnoxia defideratur àlege, qua, quod commu-

d

niter neceffarium eft, attendit ac providet ; at-

T

que hinc pracipit fidem üàr multis per fe necef-

aiüggäl)

fa.riam

[

&

DE FIDE/.

274

fariam in fe preefenti. Jam veró convenit—intef D

omnes, ex gravi precepto obligari omnes ad

videty

credenda, quorum fides eft medium neceffa-

ts Y

rium, atquehinc etiam oportere credi ex parte

Dei, eum effe Creatorem omnium, Finemul-

lo;q

vis

timum füpernaturalem , autorem juftitiee & re-

Qpis

miífionis peccatorum ; Legislatorem ac pre-

W

miatorem eequé & vindicem: ex parte creatura

TC OR

autem anirnam effe immortalem, gratiam necef-

f ff

fariam , peccatum offenfam Dei. Nec minüs

fs

exploratum eft apud omnes poft Evangelii

difcen

promulgationem íüb pravi oblipatione pre-

edec

ceptam effe fidem explicitam Incarnationis &

&io, (

Ss. Trinitatis , uti ex hactenus dictis manifefté

h Q

confítat. Que preterea füb fidei praeceprum

qunag

cadant, uberiüs in 'Theologia Mor. exponi-

ftni.

tur; unde breviter duntaxat.

I |

154. R. 7. Quoad fpeculabilia quilibet adul-

itoy

tus ex gravi oblipatione preecepti tenetur expli-

| d

cité noffe & credere omnes articulos fymboli

| nimqu(

Apoftolorum , fàlrem quoad fübftantiam. — Ità

communis cum S. T h. 2. 2. q. 2.a. 5. & feqq. ex

Mi

: long':u

CC. Agathenti, Braccharenü & Cabillonenfi

apud Suar. & Haun. atque ex uíü & rraditione

Vïmi'n(

Ti

Ecclefie non admittentis ad baptifnum , nec

abfolventis in Confeffione , nec fponfos bene-

berä

dicentis, nifi fymbolum fciant. Aa£io eft; quia

m

quàm explicita debeat effefides Chriftianorum,

Wi

certior regula non eft pree ea, quam Apoftoli tra-

Áifzi

diderunt; id quod etiam ex inductione myfte-

r

riorum patet , que fünt vel Divinitatis vel Chri-

fac'üä [

fti aut aliorum ; atque in fymbolo contin

€I'lt-lll.'.

Dl

Dixi:

m

Dz Fip&

Vetiir

275

omns:

Dixi: falem quoad fulftantiam. Nam'pon

on

m n

videtur effe obligatio (cíendi aliquas circümft

an-

diera

tias, V. g. quód paflio Chrifti contigerit füb Pi-

ia

lato ; quod refürrectio facta fit die tertià :quam-

liie

vis & ifla cürm aliis addifcenda fint.

2. Non eft

opus, habere conceptüm omnino diftin&tum

p

atque perfectam inrellipentiam , cujus nempe

j C[€HIU.*?

fommes

nec omnes capaces nec plerumque gnari fünts

fed fufficit conceptus aliquis rudis àc minüs per-

Vec m

fe&tus, qui ramen myflerium in fz proponat;

Dug:

difcernátque à rebus aliis. ^ Itaque non eft ne-

"T

ceffe dignofcere, quomodo futura fit refürre-

i

€tio, dummodo credatur; mortuos iterum fuüo

maniee

in corpore viéturos : neque opus eft fcire , in

r

, Gj

quonam proprié conflituatur fanctorum com-

munio ,. fed noffe fatis:eft, in colle&tione fide-

lium. intercedere communicationem quandam

j £

in operibus bonis, orationibus &e. 3. Neque

g d

datur obligatio verba omnia fymboli articulo-

'0?' Iï'mbE

rümque ordinem memorià tenendi,, fi modà

um

resipía ac veritas copnofcatur ; quanquam &

&i

Bj

longé utilius & rudibus praefertim maxime con-

veniens fir fymbolum verbatim continere me-

pra

moriá.

u ;

155.

3. 71. Quoad operabilia adultus quili-

for

bet fimil

iter tenetur fcire r. praecepta decalogis

Oeü; th

tum quia hzec quivis obfervare deber: tum quia

I)

(l 1f

principia tantüm peneralia legis naturalis non

U

T

füfficiunt five quoad Deum , five extra mate-

141

riam juftitiee, five quoad interna ; neque à plebe

d

facil* ad particulares materias & actus applicari

p

polunt: 2. precepta Ecclefie faltem illa; quaa

3

quem.

g.

276

Dz Fipr.

quemvis concernunt , ex eadem ratione: 3.Sa-

cramenta faltem eaquoad fübftantiam, que quis

[]

"J

füfcipere debet, qualia pro omnibus funt Bapri-

ímus, Penitentia , Euchariftia ; de quibus &

fruétum & neceffariam difpofitionem , ad ea

Jj&þ

ftt i

digne fufcipienda, fimul noffe oportet: 4. His

.adjunguntur communker notitia formande

Qu

Qf

.Crucis, & Orationis Dominice, tanquam ne-

.ceffaria ex preecepro ; quia licét Suarez neget

m À

formj

füfficienter conftare de precepto quoad poftre-

3num, turpiffima ramen & fors aliquando per

tiocin

accidens , faltem ratione fcandali , graviter pec-

iil

.caminofa effe poffer negligentia circa hoc ad-

t

fidede

difcendum & ignorantia. Sed de his vide alibi;

cüm ea quidam non ad fidei (ed religionis, ju-

d

ftitiee , alteriüsve virtutis preeceptum reducant.

lm

Qu

CAPU-T,.IIL

üm|

vamd

De Objecto formali Fidei.

ld

Qn&

B objecto materiali., quod fides cum aliis

tum a&tibus tum habitibus commune ha-

lia

A

tiuin

bet, ad objectum formale tanquam di-

ftin&ivum fidei faltem extrinfecum progreci-

&i

k&m

mur. Cum veró non tantüm circa mortivi hu-

jus effentiam f&d & circa exi(tentiam variee Au-

Vi5

(vee

torum opiniones natz fint; primó quidem, an

fides obje&tum formale habeat, examinabitur;

den

Aüïor

tum veró in fingularia ejus praedicata conftitu-

tiva inquiretur; ac denique modus , quo fidei

lt

l

a&tus motivum attingit; explanabitur.

ARTI-

Dz Fipr.

277

EM

ARTICULUS I.

quagi

1

nb

"du fides Divina babeat objettum formale *

qini

156.

]Ota. Cüm fuerint, qui ad omne obje-

&um formale exigerent , ut materali

, t

-u

fit intrinfecum , hoc autem divinc autoritati ;

formai

qua ccamuniüs affignatur tanquam fidei mo-

um

tivum, convenire nequeat univerfim; quidam

qu

cum Aureolo negárunt fidei divinae objectum

yi pl

formale congruere.

Quoniam tamen hàc ra-

vt

tiocinatione non prohibebatur à fide motivum

impulfivum aut aliquid extrinfecum ; quod in-

i gt

a hod

telle£tum ad affenfüm determinare poflit, & in

videz:

fide debeat , eóquód myfleria fidei per fe &im-

mediaté minimé .nota fint; hinc alii cum Gui-

3 ]

1

lielmo Parifienfi ftatuerunt determinativum hoc

v f

ex parte voluntatis , nempe fupremum Domi-

nium Dei ac mandatum, cui eft parenGum capti-

vando intelle&tum etiam renitente ratione:: alii

l

illud pofuerunt ex parte intelle£tüs, idque vel

s qn:

cum S$coto & Arragonio dixerunt habitum feu

lumen fidei , vel cum Cano & Bannez illuftra-

fu]

nqui

tionem Spiritüs Sancti, feu lumen fidei actuale;

eóquód hac ralia fint , quae ipfüm etiam intel-

Pfgüx

morht

lecum formaliter inclinent ad affenfüm. . Quam-

vis veró hec principia five ex parte volüntatis

n

":

i

fiveex parte intelle&tüs in produéctione fidei ad-

b

effe.non negentur ; quatenus tamen memorati

jtut

bi

Autores volunt per ejusmodi media füppleri

f

rationem objecti formalis, atque illis motivi fi-

q

dem ipfam falrem partialiter fpecificantis ratio-

nem

3

u

278

Dz Fipr.

nem tribuunt, adveríarios habent reliquos

ts

"T heologos fer& univeríos. |Cum quibus.

du

157. Dico l. A&us fidei divinz habet ob-

nf

.

iectum formale.

Pvob. Omnis affenfus intel-

gt

lectualis habet füuum obje&tum formale etiam ex

n

parre intelle£tüs : fed fides divina eft affenfus

meciny

intellectualis, üt ex d. num. 44. cum adverfariis

üzii

füpponimus :* ergo.

Teka CU

4Maj. conflat tum ex na-

tura affensüs intellectualis, qui eftinterior que-

d

dam aéctio, quà intellectus fibi fuadet vel fe con-

Qv

vincit circa aliquam veritatem ; quod fàné fieri

modur

nequit fine ratione aut motivo fuadente velcon-

"

vincente: tum ex natura intellectüs ,. qui fpe-

qurit

cificatur & movetur à vero , apparente vel per

Íntm

fe ipfum immediat? ac ex ipfawropofitione ter-

PU f

minorum, vel mediaté & in alio tanquam medio

fetdi

connexo ; ficut voluntas à bono.

Conf. Sicut

lQ

generatim fides innititur autorirate loquentis;

Tiqui

fic fides divina debet niti autoritate Dei reftan-

liber

tis; quod per fe quidem certum illuftratur ex

teledi

1. Joan. 5. v. 9. Sz zeffimonium bominum accipimus,

pj

teffmmonium Dei majus efl , h. e. i affentimur ob

l

reftimonium hominum , multó magis affentiri

W.

debemus ob teftimonium Dei.

Sed quo niti-

&

tur affenfusfidei, eftobjectum formale fidei;tum

lie

quia propter illud tanquam motivum proprium

actus affentitur intellectus : tum quia per illud

fre ;

tanquam per medium, in quo cogriofcitur my-

lyj

fterium, intellectus certificatur de veritate my-

Q (

flerii. Ergo.

Pïl

q

158. Dico 77, Nec poteftas aut juffio divi-

RI

na füb formalitate praccepti , nec imperium vo-

fEU l

lunta-

—

Dz Fipr.

279

feli

luntatis eft obje&um formale fidei. Pro?. -Qlia

QUs

objectum formale affensüs inrellectualis dicitur

i o

ratio feu medium objectivum, ex quo cognito

füs n

per ejus connexionem intelle&tus cognofcit ob-

: t

jectum materiale : fed tale nec eft juffio divina

( af

nec imperium voluntatis; tum quia illud fecun-

qretrs

düm fe fpectatum , hec veró de fe non eft con-

mam

nexa cum exiítentia myfterii: tum quia neutrum

norqe

deducit in myfterii cognitionem üt ratio obje-

lo

Civa, íed rantüm ür movens intelle£tum per

a

modum mediat? vel immediaté efficientis: er-

e vt

go.

Corf. Licét Deus precipiat actum fpei &

qiib

charitatis , ejusmodi tamen actus nequeunt elici

evelt

fine motivo füo proprio & diftincto; quia aliàs

(one té

actus fpei & charitatis preecepti forent effentiali -

mmd

ter diverfi ab iisdem non preceptis: ergoetiam

licét Deus precipiat aétum fidei , inde tamen

j *

Quer,

nequit carere motivo füo proprio ; fed debet

i dl

habere füum obje&um formale ex parte in-

(ranr

tellectüs.

Dixi: Suffo divina fub formalitate

precepti ; quia in eadem confiderari & inveni-

aj

Ym

ri poteft formalitas locutionis vel revelatio-

51

o

nis, füb qua ratione an motivum credendi

TUf

& obje&tum formiale fidei faltem inadaequatum

habeatur, in£. dicetur.

fldef;ïlli

yyi

159. Dico IIl. Lumen fidei five habituale

n i

-

five actuale non eft objectum formale fidei.

jur mf

Prob. Obje&£tum formale ex proximé dictis eft

g I

quid objectivum cognitum ab intelle&tu, & fic

per füam connexionem ducens in cognitionem

alterius : fed tale nec eft lumen fidei habituale

ff (ii

n

feu habitus ; quia hic habet fe tantüm ex parte

M

poten-

I

$4

P n

280

Dz Fip£

potenti& non autem objeécti , neque eft medium

fotmd

Cens; |

üt quod cognitum, cüm previé non cognofca-

tur à creden

ré 4

Ü

nec eft lumen fidei actuale feu

diqit

actus intellectüs & illuftratio aut actus volunta-

vis a

d o

tis & infpiratios quia & hi actus renent fe ex

parte potentiee aut füadent & movent moraliter

de nj

t

per propofitionem alicujus obje&i formalis;

confequenter ipfüm formale objectum minimé

m g

dici poffunt.

Couf. Si habitus vel actuale au-

k

xilium (fuppleret rationem motivi formalis, in-

( con

fans quilibet baptizatus cüm ad ufüm rationis

quate

tibu

pertingit, pofler credere quodlibet myfterium;

nullo docente aut proponente, effe à Deoreve-

TItOra

latum: neque ad hoc effet neceffaria pia affe-

m

€tio, fed motu quodam narurali raperetur in

pitr,

affenfüm ex ipfa terminorum apprehenfione;

htce

(uf.

quz plané abfurda fünt.

160. Objic. cont. vm. Fides juxta PP. eftca-

r

[onti

ca; rationem preevenit, captivat denique intel-

lectum : ergo caret omni motivo ex parte in-

bid

tellectüs.

Couf, I. Fidelis debet Deo credere

kdi

graris, & plus illi loquenti deferre , quàm ho-

ia

Téqur

tini :: fed neutrum faceret, fi pro actu fuo fi-

f

tir

dei haberet aut exigeret motivum: ergo. Com.

JI. Si fides noftra nitererur motivo intelle&tuali,

Düï

dii

fcilicet revelationi, periret inprimis maxima ejus

laudabilitas & meritum : deinde affentiremur

CreQ

myfílerüs per accidens ac mediaté ; mediante

eXP(

fcilicet revelatione: denique affentiremur magis

qi

revelationi quàm myfterio , juxta illud: propter

f

1

quod unumquodque tale , illud magis tale.

éctum

a

'C?IZf. 4IJ. Deus revelans nequit effe obje

for-

v

Dz Fipr.

28r

m

formale fidei; tum quia agit ficut magifter do-

QD

cens: tum quia objectum formale debet effe

hd

aliquid reale intrinfecum objecto cognito ; &

! Voliti-

vis feu virtus objecti materialis, quà intellectus

Jent &i

ad cognitionem movetur.

Ergo cum pro fi-

monit

de non aflignetur aliud motivum quàm Deus

formiy

revelans feu autoritas iliius loquentis ; vcarcbit

omni motivo.

D

n n

R. D. /4. Fideseft ceca, preevenit rationem

aäu;ïegu-

ff

$1

j

[

& conjuncta eft cum captivatione intellectás ;

j reripnis

quatenus excludit rationes humanas cum veri-

]l

ln

iW

tatibus revelatis non congruentes , aut rationi

J

naturali & humanze non innititur C. quatenus

modo quodam irrationali aut infano impetu ra-

pi g

erer

piur, & excludit autoritatem divinam , five

henit

hanc etiam rationem , quia Deus dixit N. —./4d

Conf. I. 9. IN. mis. inprimis enim Deo pratis

p du

credere oportet folim hoc fenfu , quód ad af-

fentiendum non exigamus motivum intellectua-

Qu im;ï

le à divino teftimonio & autoritate diftinétum ;

:

par(e [

Ts

j

nec aliam quafi cautionem & pignus fecuritatis

requiramus, quàm hoc: ipfe dixit: hoc autem

m

dl*

fenfu gratis credere , quód nullum plané mo-

tivum intelle&uale habeatur , impoffibile eft.

"

Je

Deinde veró Deo credimus firmi(fimeé, & licét

td

yna

divinum teftimonium nobis non fit evidens;

credimus tamen füper omniaac contra fenfüuum

qtam.

(

experientias rationésque ad fpeciem oppofitas;

Qs li

T 5

quà ratione cüm homini non credamus, plus

(an Deo loquenti deferimus. 42 Conf. 17. Ye.

np»

Pl

fides niteretur motivo intellectuali

D. ym.feq. Si

I$ t

adenti objectum , periret lau

dabi-

r

evidenter fü

litas

ff

p

2

282

Dz Fipr.

litas & meritum C. fi nitatur motivo tantüm ob-

fde ht

TOVedt

fcuré fuadenti , quale eft revelatio feu loquentis

Dei autoritas IN. . Càm affenfus intellectualis

POUS

non fit formaliter in fe laudabilis & meritorius

«dia

fed folàm in voluntatis imperio, in quo etiam

hns: f

vniial

folüm eft liber; hinc motivo evidenti prefente

locus non eft laudabilitati & merito, quia evi-

dnq

denria imperium voluntatis prevertit & per fe

L

rapit intelle&um ad affenfüm : ficut autem ad

trifec

d

praíentiam motivi inevidentis & obícuri non

rapitur intellectus, fic nec preripitur locus im-

Tehti

fteam

erio voluntatis; quod üt in fe ex füppofito

eft laudabile & meritorium ; ita utriusque de-

nmi

nominationem etiam affeníui intellectüs (eu fidei

f

L

à fe imperate impertitur. 744 fe4. 2d. &. IN. 1. f.

rüm

Per fe enim attingitur obje&um materiale licet

feta

non propteríe. 2.p. D. Affentiremur mediaté

n /

motive, h. e. propter motivum ab objecto ma-

Cr,

teriali diftinétum C. mediaté terminativé , quafi

por

nempse non formaliter expreísé ac directé affen-

q,

tiremur objecto materiali; fed tantüm virtuali-

arí

ter ac in alia materia contento N. 74 fe4. 3. D.

t

Magis affentiremur revelationi hoc fenfu , quód

p

illam attingamus per fe & propterfe C.alio fen-

t

fu, quíque excludat affenfum ipfüm objecto ma-

o

teriali preeberi N.. 44 Conf. /IJ. w. IN. /4l. cum

erg(

prob. INam faifüm eft 1mó , quód Deus fe ha-

b

beat in revelando üt magifter docens, cum ha-

Ql

bear fe üt teflis: falfüm eft 2dó, quód obje&tum

äppg

formale debeat effe obje&to cognito intrinfe-

W

cum; cüm enim intelle&tus etiam affentiri pof-

f

fit propter motivum extrinfecum , üt patet in

««

fide

-

Dz Fipr.

285

Yümd.

fide humana , & affenfüs ipfe ab hoc motivo

oquo

moveatur ac fpecificetur , ad objecti formalis

leChis

rationem füfficit , quód fit quid reale movens

]

ad affenfüm objecti, quale etiam eft Deus reve-

Q0 eni

lans : falfüm eft 3tió ; objectum formale effe

r

univerlaliter & proprié vim objecti materialis,

guaen

cüm opus non fit, ut objectum affirmarum mo-

if

veat phyficé ad füi cognitionem , fi aliud ex-

um d

trinfecum ad id movere poflit: unde nec dici

Quri t

debet , quód objectum creditum moveat per

OU

relationem rationis vel denominationem extrin-

üppo*fïm

fecam , fed quód Deus revelans ad cognitio-

queo

nem illius moveat ; de quo teflatur.

fenfid:

Objic. cout. 2d. Sola juffio divina vel impe-

Naj

rium voluntatis fineullo motivo intellectuali (üf-

al

ficit ad hoc, ut eliciatur a&tüs fidei: ergo. Pars

ml

1m. 4nt.prob. 1. Fides juxta Apoftolum 2. ad '

ii

Cor. 10. eft o/feguium Dei: (ed obfequium hoc

pro motivo habet dominium vel juflionemillius:

Vä.l C]W

n LU&U

ergo. 2. Ideo Deo credimus, quia Deus przci-

| a

cipit fibi credi: erpo fides eft aétus obedientiee;

"T

unde & Paulus ad Rom. 10. "Accepimus , inquit,

n

gratiam ad obedieudum fidei; ergo motivum in-

Jiole

telle&uale non exigit. 3. Deus dignus eft hoe

(o *

obíequio, ut ipfi credamus etiam improbabilia :

A m

ergo in ejus obfequium poreft eliciaffenfus nul-

j [ä ln

lo motivo innixus, 4 Preeipiente Deo mortem

Qf l

filii, voluntas Patris poteft illam velle; licét non

)

ln

appareat bona & amabilis: ergo & preecipiente

yr

"

Deo affeníüm de obje&to, poteft intelletus a(-

rnp*

fentiri, licét objectum non appateat verum &

ii

eredibile, —Pars 2d. prob. 1. Objectum formale

fidei

fit

—

284

Dr Fipz.

dem f

fidei eft, per quod intellectus ultimó determi-

natur ad affenfum: fed per imperium volunta-

eupo

formd

tis determinatur ultimó ad affenfüm: ergo. 2.

Voluntas poteít imperare affenfüm fidei firmio-

dipre

crede

rem , quàmimereatur pondus rationum ad affen-

füm impellentium ; üt patetex prop. 19. abIn-

fdü

[

noc. XI. damnata: ergo poteft etiam imperare

affenfum fidei, ubi nullum eft motivum pro

Jeir

affenfu; pruefertim: quia penes voluntatem eft,

mm

intelle£tum determinare ad alterum contradicto-

ltion

[ ac

riorum, ad que intellectus fe neutraliter haber.

y.L

3. A&tus imperans & imperatus pertinet ad ean-

dem virtutem: erpofiimperium voluntatis per-

etiam

p

tinet ad obedientiam, etiam actus imperatus;

Ícilicet fides ad eandem pertinebit, & nullumin-

Tation

tenti

telle&tuale motivum exiget.

V. V. ZIntec. /"dAdpavt. ym.prob. y. D. M. Fides

Wi

eftobíequium Dei quoad a&ctum voluntatisimpe-

Im

rantem C. quoad actum intelle&tüs elicitum Su^-

Jj

difl. Obfequium intentionale C. volitivum N.

amab

Intentionale autem obfequium pro motivo ha-

Tij

[

[

betautoriratem üt teftantis & loquenis, non pre-

cipientis Dei. |744 24. D. Z. Ideo credimus

qit ?

d

)

!

Deo, quia Deus precepit fibi credi, « 2deoap-

pellanre motivum actüs voluntatis imperantis C.

Q

lf

appellante motivum actüs fidei eliciti IN Z. &

enr

nI(

Conf. velaliter etiam D. Cozf. Ergo fides eft

füm

actus obedientia& improprié & analogicé, qua-

Nlr

tenus ficut per obedientiam voluntatis facimus;

Qu

quae Deus precipit, fic per fidem intellectüs

hllex

credimus, quz Deus dixit; vel extrinfecó &

I

denominativé ; quatenus fides ex proprio qui-

fei

em

V

a.

Dz Fipr.

285

detemi

dem motivo fed ex imperio voluntatis , pre-

Volun

cepto divino obedientis, elicirur C. proprié,

eE00,

formaliter &intrinfecé N. Preceptum creden-

i lm

di precise üt tale reddit myfterium credibile &

d

credendum,. non quidem uür motiv um credendi ,

m

fed üt motivum volezdi credere ; tu quia; ficee-

tera adíint, voluntas ex hoc motivo poteít im-

It

rum p

perare affenfüm innixum autoritati revelanti:

q:md

tum quia eft medium probans exiftentiam reve-

d

lationis, ficut alia figna credibilitatis; quee ex d.

Ad

er hi

f. faciunt myfteria credibilia & cred'enda,

TU

31. D. .4. Deus dignus eft, ut ipfi credamus

ts

etiam improbabilia,.h. e. ea; que carent omni

Jefatts

probatione ex teítimonio fenfuum & naturali

MumïE

ratione C. quse carent omni etiam motivo in-

tentionali ad affenfümN. Hoc enimobíequium

M

utpote irrationale & chymericum Deum hono-

arisimpf-

rare nequit. 244 47. &. 7: Supp. /4nt. IN. Conf.

Di[p. eít; quia preceptum de morte facit eam

Ino»

"VUIUN-

amabilem & bonám, utpore utilem & neceffa-

riam ad cavendam Dei offenfam & praemium

tivo

p

obünendum: fed preceptum de fide non red-

dit per modum motivi credendi objeétum cre-

redit

jilt

dibile; nam confideratum prewcisé üt prace-

r

prum non füadet objectum facítque aptum in-

tentionaliter movere ad affenfüm; confidera-

^

M

n

st

tum veró üt connexum cum objecto, quod

vult credi, quamvis etiam illa praeftet, tamen

$u

acIms

quia objectum poteft effe vel credibile vel fci-

bile vel opinabile , & fimiliter diverfus affenfus,

ofeti

non movet ad fidei affenfüm ; quin hoc etiam

"T

j qu

fieri transmiffo ; nihil probaretur contra thefin,

cüm

ó

P .

286

Ds Fipbt.

ffegtta

cüm hác ratione preeceptum üt connexum fla-

te hao

tuererur motivum intentionale & medium, in

quo cognitó objectum cogno(citur.

TU

"4d part. 2d. prob. x. D. M. Obje&um for-

poh

^j

male fidei eft, per quod formaliter & motivé

Al

jl

firim

(fi

dererminatur ultimó intelle&tus C.. per quod

qualicunque modo determinatur N. Res clara

J

fethüs

eft inaliis etiam virtutibus motivum füum pro-

impet

prium habentibus, qua per imperium volun-

tatis aliunde conceptum determinari ac elici pof-

pnam

lier]

funt. 74 24. &. N. Conf. Ratio cft; quia prae-

ter motiva extrinfeca ad credendum impellen-

)

fnté

tia; nempe moriva credibilitatis, que non fünt

mrseraphyficé certa & infallibilia, habetur etiam

pra

motivum intrinfecum fidei , nempe autoritas

;

k

Dei, meraphyficé certum & infallibile ; unde vo-

Inntas poteft imperare affenfüm innixum huic

Y

l

Pnj

morivo intrinfeco infallibili , atque hinc firmio-

rem, quàm mereantur motiva illa extrinfeca

poi

ll

non infallibilia metaphyficé: ex eo veró adeó

I0fj

Wt

nequit inferri, qnód voluntas etiam poffit im-

perare affenfum nulli innixum motivo, ut po-

Jtet

d

tiüs inde roboretur noflra fententia; nam nifi

im. ]

Il

adeffet praeter motiva extrinfeca minüs firma

V

d

h

motivum aliud intellectuale intrinfecum firmius,

voluntas non poflet imperare affenfüm firmio-

f

rem, quàm mereantur motiva extrinfeca; ergo

elp

etiam fi nullum motivum intelle&tuale adfit , vo-

3f

luntas non poteft imperare aflenfüm intellectüs

Woly

ac fidei. d Rationem &. D. Penes voluntatem eft

&Uml

determinare intellectum ad alterum contradicto-

W

l;

W

fiox'un»l, ad que intelleétus fe habet neutralitet

geutra«

f

"-

Dz Fipg

287

Yum i

neutralitate pofitivà, h. e. ubi pro ütraque par-

te habentur motiva eequalia C. ad quee fe habet

dimji

neutraliter neutralitate negativà, h. e. ubi nec

hm f

pro hac nec pro illa parte habetur ulla ratio N.

x m

dd 31. W. IV. /4. Patet enim, quód timor pof-

/

l

fit imperare charitatem , charitas virtutes mora-

erq

Res Q

les &c, vel D. ACtus imperans &imperatus ex-

ternus pertinent ad eandem virturem C. fi actus

ump

v

imperatus fit actus internus habénsque pro-

priam fuam & diflinctam effentiam, univería-

dipe

liter N.

u

162. ODjic. cotit. 31. Licetaliqua myfteria non

npi

non i

fint éx terminis nota, atque hinc fides non fem-

per affentiatur ex fola apprehenfione termino-

1r eli

ytort

rum; tamen lumen fidei vel habituale velactua-

le poteft fupplere caufálitatem terminorum &

andergæ

m

intelletum determinare ad affenfüm: ergo.

cfim

Prob. 4. quoad ym. part. Quamvis aliqua pro-

pofitio fit nobis ex terminis tantüm imperfecté

vt

nota, tamen repetitione actuum evadit notiífi-

fïö adfü

gf

ma ratione habitüs acquifiti: ergo idem poterit

,uP

preftare habitus fideiinfüfüs. ^ Prob. quoad 2d.

um

part. Lumen fidei actuale füpplet rum caufali-

]s Hrfm

tatem fignorum credibilitatis, preefertim in ru-

dibus; tum caufálitarem terminorum quoad af-

fimi

fenfüm revelarionis

[

; fi huic affentiatur propter

fe ipfám: ergo idem praftare poteft quoad af-

ZWW

V

fenfum myfterii revelati, Cozf. /. Affen(us fidei

refolvitur in revelationem Dei tanquam obje-

g«

eme

&um formale: fed Deus revelat per lumen fidei :

ergo fides refolviturin lumen fidei tanquam ob-

J idt

;MW

Cozf. 1. Lumen fidei habi-

je&um forxpale.

tua-

u

?88

Dz Fipks.

tualeinclinat & impellit, ac confequenter movet

h ia

ad affenfum fidei; actuale veró etiam füadendo

poffbi

mover: er£o fupplere poffünt rationem obje-

lumen.

&i formalis.

Corf. III. Lumen fidei habituale

Dus x

haber fe àt lumen glorie, & lumen fidei actua-

teobje

le ürlux corporea: fed.jumen glorie &lux cor-

Nv

porea tum manifeftant objecta füa ; tum fübeunt

yricdc

vices objecti formalis: ergo.

p

. IV.74. €? Supp. Quia quamvis iyfleria

&ige

fidei per fe non nota, atque propofitiones de

tm d

his neutrz poffint etiam per lumen aliquod fu-

Vehtio

pernum apparere vera ex terminorum appre-

tefolyi

henfione ; hoc tamen lumen non eít proprium

Termoy

habitüs fidei ; fed luminis glorice aut fcientice in-

Vidend

fufa: ; unde nec actus inde profectus effet affen-

hw

fus fidel. — /4d prob. ym. part. N. Conf. Difp. eft;

tj

quia habitus acquifitus repetitione actuum cre-

jn. 8

ícit & perficitur in füo genere; cüm ergo illud

ijf'&ïs

augmentum notitie fit perfectio in proprio ge-

tine

nere habitüs acquifiti; hie quoque notitiam trl-

at Ia

buere poteft: econtra cüm habitus fidei ex fuo

Dlm

genere deferviat ad actus obfcuros & tettimo-

( ij

nio divino innixos, nec notitiam clariorem nec

| f

ex ipfis terminis hauriendam preftare poterit.

R

74d prob. 2d. part. N. Conf. Cüm fides effenia-

il

liter fit affenfüs propter autoritatem dicentis;

(Onnj

illud folum dicitur lumen fidei , quod manifeftat

P gb

veritatem üt revelatam. Inde veró Dfp. eft;

l'tpræ(

quód lumen faciens credibile myfterium, aut aí-

lly.

fenfüm revelationis propter fe ip(am affirmare

hme[] l

juvans, poffitdici lumen fidei, quia ad veritarem

fieí

üt revelatam conducit ant pertinet; ex oppofi-

Obje&i

to

Dz Fipg.

289

LE d

fade)

to itaque fequitur; quód lumen quodcunque

poffibile, fi veritatem in fe ipíà manifeftet, fidei

nm o

lumen dici nequear.

d Conf. 1. 3. D. min.

hii

Deus per lurnen fidei revelat proprié & ex par-

idei d

te objecti N. improprié& ex parte potenrite C.

&hrr

Revelatio eft quafi ab

m füst

latio velaminis, quo pro-

prié dicitur tegi & abfcondi obje&um , impro-

prié veró oculus etiam velatus dici poreft; ad-

; nyit

1

eóque dum manifeflatio per teftimonium Dei

(ronst

rem declarantis fit ex parte objecti, propria re-

Àmuil

velatio accidit , & in hane üt obje&tum formale

um p

refolvitur affen(üsfidei; dum veró per habitum

propïm

removentur impedimenta, danrürque vires ad

Yentitt

videndum, manifeftatio fit ex parte potentiz,

fecafl

fed valde improprié, & in quam ranquam mo-

Dip£

tivum fides non refolvitur. 744 Cozf./I. D. 1m.

u d

part. Habituale fidei lumen inclinat & impellit

objectivé N. efficienter Su/4. praefüppofità mo-

gt

rP

tione divine autoritatis revelantis C, íine eà

yitian

aut per fe folum N. . 24. parz. fimiliter vel fic

je et

. Lumen fidei aétuale movet füadendo üt quo

veli?

C. fuadendo üt quod N. Sicut cognitio pro-

ia

poenens bonitatem voluntatem ad amorem non

p

movet objectivé & üt quod fed tantüm forma-

sdi

liter & àr quo, atque hinc bonitas non autem

€Oo

| dleW !

nitio motivum dicitur ; ficomnino equaliter

maüii'fh?"

fe

j

abetlumen fidei atuale, feu infpiratio divina

jf

j d

j

^

1

l

repraefentans divinam revelationem. 244 Conf.

mefam ]

J1I.y«. IN.utr. p. M. Conveniunt quidem in hoc

a!ä['mlï

lumen plorie & habitus fidei, quód utrumque

veriti

teneat fe ex parte porentize, unde neuitruni vices

objeti formalis fuftinere poteft, quod falsó af-

XOPPDE

fcfig

490

Ds Fipr.

ferirur in minore: difcrepant verb, quia per

üpita

lumen glorice intelle£tui reprafenratur effentia

msL.

ertitu

divina üt eft in fe, adeóque illi alia ratio moti-

va non eft neceffaria, per fidem veró objectum

neri fl

non'"repreefentatur üt eft in fe; fed tum obfcure

Tequin

tum mediante autoritate Dei revelantis, que

v gn

motivum eft ad affenfüm. Lux corporea tenet

COT

tür, ex

fe ex parte objecti, vel üt conditio folüm & non

üt objectum formale refpectu coloris in opinio-

frünim:

ne vulpari ; vel üàr ipï'um objectum & motivum

eo forl

Tique;

in eorum fententia, qui colores per lucem con-

flitmunt : lumen fidei autem actuale vel tenet

teqüin

Tott

fe tantüm ex parte petentie , vel fi aliquid ne-

If

gotii etiam illi permitratur ex parte objecti, ra-

tionem tamen motivi ex dictis nullatenus obti«

memun

r

net.

äd»üqd

W5 1

Quznzs: 7u fides per [e debeat fundari 1n va-

:

Lfraqx

?ioge bumana *

& r

165. Nota. Refert S. Auguftinus L. deutilit.

Yl /,,

j

L

ered. C. 1. Manicheos irridere Ecclefiam Ca-

P

lUT

fanii

tholicam, quód autoritate adigerer homines ad

credendum , & afferere; neminem incitandum

I

Tistq

ad fidem, nifi difcufsà priüs & enodarà verita-

te, quam ipfi aperté f& expofituros polliceban-

Vj

nihil effe credendum;

tur: unde volebant ;

Qttjey

&tf

quod captum rationis humanae excederet; aut

niíi eàdem ratione veritas oftenderetur. S. Ber-

sf

nardus ep. 190. ad Innoc. fimile erroris genus

|

"onoí

tribuit Petro Abaillardo, eóquód de Ss. 'Trini-

!

N

táre non fecundüm fcriprurarum fenfüm ab Ec-

613

ii

clefia traditum ; fed rationis humanc 'caprum

JT

diípu-

L

Dz Fipr.

a9i

qux

difputare is volebar.

Accedere videtur Calvi-

r d

nus L. 3. inft. C.2., qui quamvis notitiam fidei

300 mi)

certirudine maeis quàm apprehenfione conti-

UR

neri ftatuat, tamen notitiam credendorum pre-

1 ob

requirit; cujus nomine; fi proprié loquamur,

ji, qe

vel apprehenfio clara & diftinéta vel judicium

J LO

conceptum ex ratione & rei evidentia inrelligi-

nàmt

tur, ex $. 15. l. c. autem pro perfuafione pleza;

p

Ü

minimé autem o/fcura, ab eodem accipitur. Ab

TDLYUO

eo forfan non difcrepant Heterodoxi nunc ple-

m

rique; qui praviam ad fidei affen(ümn noritiam

vel [

requirunt ; licét non fàtis ex

ponant ; 'qualis, eà

iquilt

notitià efle debeat,

jl

164. B& J Humana ratio non eff funda-

nus Q

mentum , in quo per fe nititur fides Chriftiana;

adeóque non poteft effe obje&tum forinale fidei;

Pars 1ma eft de fide; 2da theologicé certa.

inni

Utraque oftenditur J. /Zuzoritate. Apoftolus 1.

ad Cor. 2. v. 4. Pradicatio , inquit ; mea o i

t

perfaafibilibus bumanee fapientiee vevbis , [ad inoften-

Jotie virtütis eg fpz'rz'tüy;, ut fides veflvà mom fit ia

J

fapientia bornimum [éd in vivtute Dei , h.e. nefi-

du

des veftra fundetur iti fapientia, mediis& huma-

nis rationibus acquifita.

Hinic 2. ad Cor. 1o.

p vt

Yi

V. $. commendar zj captiviatems vedigeutes

denäüü»

ompeim intelletum ià obfeguium . Chrifli 3. fciicet

i

g, H

per fidem ; que autem effet captivatio intelle-

b

&üs, fi eà duntaxat crederet, quae per rationem

Cognofceret efló vera ? ». Hoc ipfüm Chriftus

i

& Evanpelifta afferunt de preecipuis quibusdam

fidei actibus; nam ille Matth. 1 1. v.2.5: Coufi-

j /]

ap

?eor , ait, zibz Pafer, Doinine celi eg terve y quia

T2

áb[cotis

ij

292

Dz FipkE.

abcondifli bec à fapieutibus cg. prudentibus , 9 ve-

Y

band

(

veláfli ea parvulis.. v.27.- INemo uovit Filum uifi

Pater , neque Patrem quis novit uifi filius , €9 cui

fhiritt

pm

EFilius voluevit vevelave.

Et C. 16. Petro Chrifti

f?ü 1]

buo f

divinitatem profitenti refpondet v. 17. Beatus es

Simon Barjoua : quie cavo $9 Jauguis , h. e. na-

le

W

&d,

tura & ratio ejüsque vires , zoz revelavit. tili,

fed Pater meus , qui in celis eft..— Joan. 1. v. 18.

vll

TOU

dicitur : JDeum memo vidit unquam: Umigen-

zus filius , qui efl in finu Patvis , ipfe enavvavit.

u

3. SS.PP. frequentiffimé commendant fidei fim-

$)

norantiam,

[

plicitatem , nec illi volunt officere i

nec ad eam requirunt fcientiam. In

i

aromnium

Q

f

st

fit Auguflinus, qui ferm. r. de Trin. Corfidera,

inquit, quàd voceris fidelis, mon vatioualis. .De-

n

qique accepto boc baptifino dicimus : Fidelis fathus

At T

fum, cvedo, quod nejcio. Ex 'Tr. 40. in Joan. Cre-

qui

dümus, ut cogmo[camus , non,cogno|cimus , ut creda-

üq

mus. Vid.inf. pracipué autem L. de util. cred.

&

ubi Manichzorum errorem expugnat plurimis

qud

T

arpumenris. II Jfioge :. Quia fides eft vir-

tus theologica , adeóque debet habere pro ob-

il

je&to formali, aliquid entitativé divinum: 2. quia

Tinon

actus fidei eft omnino infallibilis &adheefivé fir-

mus füpra omnem humanam rationem: 3.quia

Dd

multa revelara & credenda fuperant naturalem

üt E

rationem : 4. quia ratio illa füadens nec poteft

e|

hg

effe principium evidens, cüm aliàs non effet li-

bertas in credendo; nec principium probabile,

n

R

cüm fides fieret opinio, & quilibet dubirare ac

Yi

formidare poffet de fidei veritate.

lgne

€m[

165.

ER

M

(

Dz Fipr.

293

I^ t

h

165. INec dicas 1. Priusquam credatur , pro-

Film d

:

'n

banda eft fides juxta illud 1. Joan.4. Pro/ate

Is u

to Cf

Jpiritus , an ex Deo fint 5 & ad " Theff. s. Omnia

j

obate; quod bomum eff , tenete : Sed hac pro-

. Duni

:

atio fieri debet per lumen rationis ; quia fi de-

hen

beat fieri per revelationem , hzec priüs proban-

li M

da eft, unde vel procedendum eft in infinitum;

.nrdb

vel in làmine rationis fiftendum: ergo. 2. Mo-

Ü

nemur 1. Pet. 3. efle perazi femper ad Jatisfattio-

u

nem omti po[centi vos vationem. de ea , qu in volis

fa.

€fl, fpe : fed hoc ipfo debet fidei preemitti ra-

Orattu

3. Eccli 19. di-

tio; que poffit reddi : ergo.

OT

citur : Qui cifo credi , levis eff corde : fed citó

7

credere eft adhibere fidem ante rationem : er-

& ]

£0, nequis corde fit levis, credere non debet

ï

j

ante rationis inveftigationem.

4. Qui credit,

quod ratio non capit, imprudenter credir; fic-

sn Ü

a

ut qui credit , quód eft contra rationem : er-

f. Fides divina attingit myfteria revelata;

jj o

4

gO.

Jarimi

quod aurem Deus revelaverit, conftat ex tefti-

T

monio hominum : ergo fides divina fundatur

in hominum aflertione , quie ad ratione/m/hu-.

proo

14 qm

manam fpectat.

xNa

W. ad 1. D. m. Hec probatio fac

ïenxda eft

u

30

per lumen rationis, àt motivum credendi N.

üt per praeviam difpofitionem ad volendum cre-

amühq

t f [i

ji

dere C. Similiter pro/. D. fiftendum eft in lu-

mine rationis ür motivo credendi N. üt difpofi-

T

i

J

tione C. NNempe lumen rationis, h.e. rationes

Jj

o

naturaliter cognofcibiles , àt miracula & alia

P

figna credibilitatis, funt motivum judicii ad fi-

LU

dem previi & difpofitiones ; ut-þvolumas P

[

1*

3

en-

)l

m

294

Dr Fipr.

303

denter imperet fidei affenfüm , non autem fünt

qeditg

morivum ipfius fidei; fed hoc eft una Dei lo-

quentis autoritas, in qua fides ultimó conqui-

propon

p

efcit. .. 4d 2. &..D. M. Monemur parati effe ad

reddendam fidei de vita eeterna, qus fperatur;

ft d'n'i:

qii d

& propter quam temporalia fpernuntur ; ratio-

nem modis omnibus , aut veriratem objecti

Toafratm

(aem t

crediti in fe ipía atringentibus N. modo fidei

p &

proprio aut conveniente C. De iis, qua& cre-

dimus, przefertim explicité ratio. tripliciter reddi

quii

hunci

poreít.; 1imó oftendendo , quód , que credi-

ainus ; non fint impoffibilia, nec rectee rationi

D

quem

contraria, quin etiam maximé convenientia ;

& hoc modo rationem reddere eft eruditorum;

Qd

uti etiam fecerunt PP. agentes contra ethnicos:

Í, quo

2dó exponendo moriva credibilitatis, quibus;

TT

qua credenda fünt , prudenter effe credibilia

W

oftenduntur ; hec veró, quàmvis ad fidem pre-

ï;ï t

Ü

requirantur & eorum aliqua à rudibus etiam,

It

Al

l

credenribus artingantur , tamen, ab iisdem ex-

plicari defendíque nec. debent nec poflünt ; ac

ilenr

Qnt

pr&terea non pertinent ad eam rationem hu-

ia

manam aut naturalem , quam HH. ipfi veritati

credenda intrinfecam aut intrinfecé connexam

Venm

]

Titiy

requifiverunt : stió afferendo rationem fidei

propriam , five fundamentum intrinfecum af-

Cedi

dik'in;

Íensüs fidei: & hanc omnes fideles nórunt ac

reddere poffünt ; cüm credant , quia Deus di-

crcdg,

$1

xit feu revelavit, 44 3.5. D. M. Er hic fermo

eft de fide humana, quia textus loquitur de fa-

| Wi

cilé credente aliorum detractionibus C. de fide

| h

| J

. GivinaN, '"Vel fi etiam fàno modo intelligatur

e

"

e

|

|

—

Dz Fipr.

295

tem

de fide divina /u/Z. Levis eft corde , qui citó

a Dl

credit propter quamcunque revelationem, qua

) Qp

proponirur.tanquam divina, nec examinat per

tided

argumenta credibilitatis priüs ; an revelatio veré

fit divina ; & myfteria prudenter credibilia C.

[prtr

"

qui citó credit ex eo; quód per rationem hu-

| o

manam non inquirat in ipfam myfterii veri-

ylo ii

tatern ejüsque cum ratione connexionem N.

qu o

Ipía fidei magiftra Bma Virgo Luc. 1. cogzalat,

jer f

qualis -ejfet. ifla [alutatio; & rationes humanze

g a

hunc ufum apud omnes fideles habent , ut fint

nl

previa difpofitio ad volendum credere ; non

i

autem mortivum credendi. |. 44 4. &..D./4. Qui

ditony

credit ;-quod non capit, imprudenter credit ,

thoi

fi; quod creditur, non appareat aliunde verum

C. fi aliunde verum appareat N. . Licet ratio

quibuæ

xedibl

non capiat v. g. Trinitatis myfterium, pruden-

ter tamen creditur ex motivo divinze autorita-

k

1

l$ &

tis revelantis , ex quo fcilicer verum apparet.

d d

d prob. Difp. eft; Quia intelle&us non poteft

aflentiri objcéto nifi àt vero : quod autem eft

jun; f

us

contra rationem vel üt tale proponitur ; non

! veri

apparet verum ; quia per fe notum eft , quód

verum non opponatur vero: fed quod füperat

nne

n i

rationem, poteft aliunde verum apparere. Ac-

cedit, quàd ipía ratio quafi reflexeé diéter, res

qnE

divinas füperare humanum captum ; atque Deo

j

us t

credendum effle füpra rationem ; unde credere

Deo in his, que ratio non capit , eft juxta hoc

r

u-de lk

principium rationis reflexum ; íecüs veró res

Íe habet de affenfü contra rationem.

"d s. W.

ii

D. Corf. Ergo fides divina fundatur in. homi-

Jipi

nuin

rI14

p

296

Dz Fi:pE.

num affertione tanquamin ratione intrinfeca aC

ingat:

fentiendi,feu obje&to formali & fundamento fidei

| mi'; 4

iN. tanquam aliquo extrinfeco.faciente obje&tum

| Maim:

fexum.

«redibile, vel proponente motiva credibili-

tatis C. Fides humana, quà credo. Arifto-

f !

foenti

teli vel S. Auguftino aliquid affirmanti , poteft

quidem fundari in alia fide aut etiam ratione na-

dmá

iurali; quà vel credo. affeverantibus illud ab.

quia

Ariftorele vel S. Auguftino fuiffe affirmatum aut

Qm; i

fcriptum , vel quà illi indu&ti fuerunt ad.id affe-

fit, d

rendum.: fed in fide divina res aliter fe habet;

tm

utpore que refolvitur unicé formaliter in Deum

h]

revelanrem , ür inf. dicetur.

ceïp:z'sï,

166. &. /]. Nec notitia. fidem. preecedere

WUu

debet , nec fides ipía tam eft notitia , quàm af:

lm,

fenfus. — Prob. m. p. Yà. C. 7. v. 9. St mon cvedi-

6

deritis, inquit, mom iutelligetit. Ex quibus tefte

L Bs Xw

S. Profp. L. 1. de vit. contempl. C. 19. Datur in-

B

zelligi, quüd nom fides. ex. iutelle&u , fed:ex. fide in-

Tqii

zellecus: exiflat ; mec ,. quà imtelligit , cvedat , fed,

Tepre

[/j

]

1 credit , iutelligat. — Conf. Ex S. Hilar. L.8. de

W :

T

rin. Jabet zon tam veniam quàm pramium igito-

d

vare , quod.credass quia maximum flipeudium fideà

dthit x'

eff , [perave, que.nejcias, | EXS. Aug.ep. 102. Si.

ücogw

proprer eos. [olos Chriflus. matus. efl.,. quà certá intcl-

ctels

Jigentiá. po[Junt ifla. difcernere, pene fvuftra in Ec-

]

clefia laboramus.

Prob. 2d. p. Quia tum. Apo-

Bu

ftolus z. ad Cor. 12. & 13. diftinguit inter Dei

im|

dona fcientiam & fidem , tum Aug. recté difcer-

l quE)[

it inter notitiam , quee fequitur rationem aut

atv

rei evidentiam, & inter affenfum autoritati prae-

fCru[ax

n

teli

fütum feu fidem , dum L. de util. fred.,C..

—

Ws

D

Dzs Fripr.

297

nf

dv

'

I

inquit: Quod imtelligimus aliquid , vationi debe-

entofi

1

i

zE

1

mus; quod autem credimus , autoritati.

Corf.

objm

ctedli

n

!

h

]

Maxima pars fidelium vel propter etatem aut

fexum debilem , vel propter ingenii hebetudi-

o A

nem, vel propter imperitiam litterarum aut

i, pd

fcientiarum non habet nifi apprehenfionem ru-

qhonent

dem & confufam Trinitatis, quin vix quid-

ii d

quam animo concipiunt, przter verborum fo-

VE

num; & tamen inter fideles meritó numeran-

dub

tur, dum profitentur fe credere Deum effe Pa-

& hd

trem & Filium & Spiritum Sanctum: Unde S,

in[ett

Aug. L. cont. ep. fundam. C. 4. Pauciffimis ex-

eeptis , inquit , cereram tuvbam non intelligendi

lii

vrvacitas fed cvedendi [implicitas tutiffnmam facit.

quäml

Ergo.

q

167y. INec dicas. Joan. $. y.39. Chriftus ju-

ys t

bet Judaos : Serutamini Scripturas , ad fidem

n

concipiendam: ergo notitia credendorum prae-

rj

requiritur. 2. Apofílolus 2.ad Timoth. 3. v. 7.

reprehendit femper difcentes, €9 munquam ad [cien-

//7[ j /(.*]?

L44|

ziam veritatis pervenieptes: ergo. defiderat in

do&trina fidei fcientiam.

3. Ut homo credat,

T uzï

linie

debet cognofcere id, quod credendum eft: fed

o d

1

fi cognoícit, habet ejus notitiam: ergo üt quis

"ii

credat, debet credendi habere notitiam

W *

z. D. Conf. Exgo. notitia & quidem evidens

p

prerequiritur abfolut& pro omnibus & ad fi-

j

dem fimpliciter habendam N. notitia qualiscun-

! dia-

qué, nonnunquam , pro quibusdam , requiritur

ym d

aut conducit ad fidem faciliàs habendam C. Nec

n

fcrutatio fcripturarum omnibus legentibus in-

s eít po[]ïbilis,,,

6I

If«

;

telligfentiam precftar , nec qmnibu

j

Utl«

"

M

298

Dz Fips.

utilis aut neceffaria; nec omnium myfteriorum

claram expofitionem continet; nec fides fine illa

ante 300. annos & typographiam inventam ha-

d

bita negari poteft vera & penuina : gratis ita-

que illud mandatum, ad Scribas duntaxat ac de

!,,M

À

Meflie veritate nec tanquam medium neceffa-

rium datum , ad omnem fidem extenditur. 44

T0

T

2. . |V. Conf. Paulus enim hic non loquirur de

(

fÍcientia que fit ipía fides; fed de alio fciendi

tdqu

genere, quod circa facra & res divinas haberi

fi ve

poteft, eóquód (ermonem hic inflituerit de he-

dend

reticis, in quibus fides non reperitur.

Quam-

t di

vis veró fides etiam 1liis adfuiffe upponeretur,

Tafur

minimé tamen fequererur ícientiam cum . illa

itp

confundi , fed ex ilia natam notitiam indicari ;

Qd

quam qui diícendo proficiunt ficut laude digni

DI

funt, ita meritó hic reprehenduntur , qui (em-

d&

per difcunr & ad rerum divinarum fcientiam

| Dnp

nunquam perveniunt.

d 3.Y. D. M. Utho-

Viden

1no credat ; debet id, quod credendum eft, co-

doír.

gnofcere cognitione qualicunque , rudi & ob-

| Dnr

ícurà C. cognitione clarà, diítinctà , perfectà

| ltv

& plenà N.

Priorem autem cognitionem S.

| r

Aug. ferm. 27. ignorantiam potiüs quàm fcien-

NU

B

tiam nominat, dum ait : rmelior eff fidelis zguo-

vantia , quàm temevavia [cientia ; oftendítque in

veli

exemplo , dum docet fide nos tenere , Deum

|

hu

effe juftum , licér non capiamus ; quomodo fit

Qpj

juftus, & quomodo cui vult miferetur; &

hil'lc (

'ttf

quem vult , obdurat.

E

à

ARTI-

.DE FEiptr.

o

eriüm

slnedl

ARTICULUS II.

Tovitas Dei

tam b

fit obeBumfor-

ts 1

P l7 ef qualis 4fu

male fidei ?

'Jn

at

&

b

168. Ota. Autoritas univerfim fuümpta eft

necdi

illa perfonzse dignitas vel excellentia,

TA

ratione cujus redditur aliquo culru vel honore

irá

dipgna. Pro ratione cultás, qui debetur, po-

d

téítque effe vel fimplex reverentia vel obedien-

s t

tia vel affenfus, foler dividi in autoritatem in

t

effendo, in precipiendo , in loquendo: adeó

(un

Ut dicatur autoritas in effendo efle preecellentia

Xeretiy

natur&, perquam quis meretur reverentiam ;

m i

in precipiendo , per quam 'precipiens meretur

dican

obedientiam ; in loquendo , per quam loquens

meretur affenfüm. — Jam veró cüm myfteria fi-

edin

j em.

dei eredamus propter teítimonium Dei, & proin

Vr

propter autoritatem divinam , fponte füà fequi

u

;

J

videtur, quód autoritas Dei & quidem inloquen-

e[ïl. Q

dofit objectum formale affensüs fidei: quia ta-

$o

men 1. autoritas Dei poteft attingi vel in recto ac

wf

üt conftitutivum objectiformalis, velinobliquo

j

& dunraxat üt.connotatum; &quia 2. autoritas

at

divina poteft pracise fümi üt eft in effendo feu

fecundümnaturam & effentiam feu divinitatem,

jp

xl

vel üt in loquendo feu fecundüm aliquod attri-

jjam

butum, vi cujus Deus meretur affenfum, etfi alia

] ft

- omnia pradicata abeffent vel prefcinderentur ;

Y

i

hinc examinande hic veniunt quorundam fen-

tentize, quarum rma vult folam revelationem Dei

effe obje£tum formale fidei, autoritatem divinam

duntaxat Connorari in obliquo; 2da autem au-

Mil

togi-

a

F.

500

Dr Fiprz.

toritatem quidem divinam ftatuit pro obje&to

Di; k

& D.

formali, fed füb ratione Deitatis, ac fic autorita-

tem in effendo.

631

leo M

169. Dico /. Autoritas Dei eft confliturivé

qui etud

feu in re&to objectum formale fidei divinge.

m affig-

fentiri

Prob. I Autoritate. Quia Scriptura paffi

Gratere

nat pro motivo noftrz fidei Deum üt pollentem

eutoritate feu dignitate tali, quae mereatur fi-

(o n

t5 d

dem , & cui fidesinnitatur. Sic enim Genef. r5,

V. 6. dicitur: Credidit Abrabam Deo $9^ veputa-

qum|

zum eff illi ad juflitiain; quod ad Rom. 4. decla-

limey

fexfür

ratur effe feriprum . proptev z0s$, nempe ut fidem

illam modümque credendi imitemur; quem fe

Til j

Filsd

imitatum fuiffs teftatur Apoftolus 2. ad Tim. 1.

V. 12. Scio cui cvedidi &7 certus fum ; quibus verbis

le nis

fatetur , fuam fidem fideíque certitudinem fun-

pis e

datam effe in Deo, feu dignitate illius, cui cre-

lipn

didit.

Hinc etiam r. ad. "Theff. 2. v. 19.. Gva-

m TY

Boy

Zias agimus, inquit, D'eo, quoniaim cüm actepiffis

à nobis-verbum auditás Dei , accepiflis illud mon üe

fit du

le;&e

verbum bomiuum , fed ficut. efl verà- vevbum Dei ;

fcil. quoniam in credendo non à mea, fed Dei

j ftuy

autoritate moti eftis.

Quin & ipfe Chri(tus ad

& p

conciliandam fibi fidem afiert dignitatem fü

| d

& Patris, dum Joan. 8 v. 18. Epo fum ait , qui

fron

zeflimonium perbibeo desne ipfo , g teflimomiumper -

lt in

dibet de me , qui mifit me, Pater. Similiter Joan.

| lüdj

| üm

C. 1. v. 18. dicit: Uzigenitus ; qui efd in fiuu Pa-

tris , iple enarvavit.

Ad Scripture fenfum una-

ht

nimiter loquuntur Patres: Chryfoftomus qui-

Aj

dem in verba Genef. recitata hom. 26. dicit:

LOT

Per. fidem iutendi mentemn aoftram. i. dignitatem

H;W

Di;

Dzs Fip£

sot

d

Dei; Ambrof. L. 2. ep. 12. Cui smagis , inquf;,

c Qul

de Deo quàin Deo credam;: Aug. L: 1. de 'Trin,

C.31. Divine autoritati bumana cedat. infirmitas;

onffd

Leo M. ferm. 7. de Nativ. Divina eff autoritas ,

&t d.

eui credimus. — 1].. Ratione.. Quia credere eft at-

(fim di:

fentiri propter autoritatem loquentis. Nam r.

Xolenti

credere alicui non eft utcunque affentiri rei di-

rf

&e , neque affenriri propter quascunque ratio-

d t

nes aliunde noras; fed eft affentiri proprer ali-

2 n

quam loquentis perfectionem, cujus ratione il-

n

lum exiftimamusdignum, cui committamus af-

Q R

fenfum , fi loquatur: fed hzc perfectio & dig-

qu;m,'e

nitas inrellipitur nomine autoritatis: erpo.

2,

| Tim

Fides diftinguitur à fcientia & opinione, quód

gsvelt

he nirantur ratione, illa autem autoritate, üt

m ft

patet ex textu $. Aug. L. de util. cred. C. 11.

,ai

füpràn. 166. relato; & ex S. Bern. Serm.de Cce-

Wf. (

na Dom. ubi inquit: Spentia vatioue €9. intelle-

J

élione acquivitur , fides verà [old autovitate dicen-

T d

ii

tis ducitur. 3. Fides eft obfequium intellectua-

le; & exercita proteftatio de loquentis dignita-

m D

(

te: unde nemo eft, qui non ipsà naturà dictan-

rfts

te putet fibi honorificum, quód ipíi credamus,

ml

üàt indicatur Joan. 3. v. 33.. Qui accipit ejus teffi-

yit;l

2orium , [ignavit , quia Deus verax efl ; & econ-

tra injuriofum, quód ei non credamus, juxta

n

u jm.

illud 1. Joan. 5. v. 10. Qui mon crediz Filio , men-

dacem facit eums quia non credit in. teffimonium

! (Em; [2

quod teflificatus eft Deus de Filio.

j

Corf. Obje&tum formale fidei adeequatum

qs (j

ánprimis non eft fola revelatio externa & pafli-

( d

jl

và; connotans dunraxat autoritatem divinant;

;w'

;

nam

J

Es

202

Dz Fipk.

nam hac revelatio eft aliquid creatum, nec en-

".

tirative. divinum : fed objectum fidei utpore

tbyedur

Tae m

virtus theologica debet aliquid efle entitativà

divinum , üt patet ex num. 30.; neque ad vir-

deet d

evtiben

tutem theologicam füfficit connotari tantüm

pradicatum divinum; cum aliàs non diftingue-

«00 (

retur à pluribus moralibus; üt ibid. dict. Ergo

Qu

hec revelatio nequit effe objectum fidei forma-

le adequatum. | Dezzde nec revelatio interna &

activa eft obje&tum formale adéiquatum ; nam

im

atf

preterquam quód hac proprié revelatio autlo-

cutio Dei non fit; vel ha confiftit precisé in

g

j

Tit

Pj

volitione loquendi juxta mentem fórmalite?

precifa ab omni alio; & jam non füfficit ad mo-

( d

tivum formale fidei certae ac infallibilis ; quia fié

du L

fortinaliter eft indifferens ad veritàtem vel falfis

lss

tatem mentis; & confequenter ad con - vel dif-

| w

formitatem locutionis cum re: vel confiftit iri

| ii

| Vaf

volitione loquendi juxtà mentem üt divinàm &

infallibilem3 &tunc illa volitio non conneétirue

| i

formaliter ratiote füi cum veritate myfterii j

j Dovetu

fed folüm exigitivé ac rationé fapientiee, à qua

Bit n

formaliter provenit; quód mens fit infaliibilis;

h kïq&

adeóque intellectus credens formaliter non fiftit

| lend

in eà vol

T

itione; atque hinc ea nequit effe ob-

NI

je&tum formale : vel confiftit in complexo ex

Vetür:

tet;

hac volitione & infallibili cognitione Dei de ob-

jecto; de quo vult loqui; fed fic pro revelatio-

E

ne affertur; quod ab aliis dicitur conftitutivum

di

autoritatis : Vel alio intelle&to non füfficit pro

r

inotivo formali, üt infrà dicetur: ergo.

BN

r

176.

u d

Ds Fipt.

303

ii

170. Dico I]. Autoritas Dei in loquendo eft

i p

obje&tum formale fidei. . Prof. Objectum for-

enttané

imale movens ad actum quendam exhibendum

e a.

debet effe proportionatum fpeciei cultüs, qui

tutta

exhibetur, &effe intra eandem cum eolineam:

ifing

erco cum cultus fidei non fir reverentia qualis-

. lm

cunque aut humilitas erpà majorem potentio-

ifoimi

rémque aut obedientià erga pr«cipientem , fed

xerni

obfervàntia audients erga loquentem per affen-

; ii

füm ejus di&is pracftirum exhibita; objectum

jo t

eriam formale ejusdem intra hanc lineam effe

as

debet. Atrqui ad hanc lineam fola pertinet auto-

yrmat

ritas inloquendo: ergo. Cozf. Autoritas mo-

tivà fidei forinaliter confiftit in ea excellentia &

Eu

uia

dignitate, quà preciseé intelle&tà movetur au-

id &115

diens ad credendum loquenti & exiftimandum

d d

effe verura, quod dicitur; & quà praecisé non

[

j

l

D

1

j

intelle£tà fic non moverur audiens; quantum-

j

vis ali& perfectiones in loquente refideant: fed

precisé intelleétà Dei autoritate inloquendo fic

vitetll

movetur audiens, üt ex terminis patet & iafrà

qqi

per explicationem conftitutivorum autoritatis

um

in loquendo, qua fünt fapientia & veracitas;

l

VOT

oftendetur; pracisé autem intel ectà Dei auto-

d o

rirate in effendo feu Deitate audiens fic non mo-

'MO [

vetür: ergo. JMim.prob. 1. Licét Deus nonha-

beret autoritatem in effendo aut non effer Deus;

íjei

[

H

(id

fed folam haberet autoriratem in loquendo; aut

u[]&llm

effet duntaxat infallibilis in cognofcendo & di-

cendo, dignus tamen effet afienfü firmiffirgo :

d

1t PIU

ergo. 2, VelDeitas metaphyficeé accepta con&ïf

tuitur in ente à fe; vel in omni perfe&tione: fi

'0'

mmum;

Ds Fipxs.

304

ipiti

'xmum; per Deitatem non intelligitur talisper-

EY

fectio, quae moveat audientem ad affen(um, eo-

fomanr.

quód hzc perfectio dunraxat dicat Deum fibi

fufficientem ad exiftendum, per quod formali-

f po

yot d

ter non intelligitur, verum effe id, quod à tali

ente prónuntatur: fi 2dum; habetur quidem

Q putt

Yeina

in Deitate illa etiam perfectio, qua movet àu-

dientem ad affenfüum, Deitas tamen üt tale to-

Qu

t

rum metaphyficurn feu omniperfectum nequit

dici ratio moriva.

Narn fola infallibilitas in co-

m

&i |

nofcendo & dicendo non eft Deitas: fed fola

illa infallibiliras eft perfe&tio ; quà preecise intel-

u fl

le&tà movetur audiens ad affenfum: ergo per-

quic

fectio, quà preecisé movetur audiens, non eft

praos

Deitas.

enm

171. Objic. cost. vm. . Autotitas Divina eft

eoc

tantüm in actu primo infallibilitas in loquendo;

| preidi

ipfaà autem locutio eft infallibilitas in a£tu fecun-

l em)l

do: fed infallibiliras in actu fecundo non autem

| RC Q

infallibilitas in actu primo eft illa perfectio , que

| Omnnun.

movet ad fidem: ergo. Cozf. . Communismo:

! rf

dus credendi inter fideles praefertim rudes e

tmi:

credere, nihil cogitando de autoritate divina:

Qq

ergo vel ifti non credunt; quod dicere durum

Qu

eft, vel hoc non requiritur. Corf. /7. '"T'empo-

Tim,

re Chrifti & Apoftolorum multi credebant pro-

Vinie

"1pro-

pter miracula, juxta illud Joan. 14. 72/0qui

It

4

opr

pier opera ipfa credite. . Ergo motivum credens

di non erat divina autoritas.

llisi

x« 1. V. m. Infallibilitas in credendo fpecta-

r

tur in actu primo, fi fümatur pro conftituen-

lls

tibus eam preedicatis quafi habirualibus, fcilicet

'&H m

apieri-

DE. Fipr.

30$

t

fapientia & veracitate feu veritate in copnofcen-

ia

do ac dicendo: in actu fecundo fpe&tatur , fi

um d

Tumatur pro iisdem predicatis quafi actualibus,

fomi

Íeu pro cognitione reprafentante objectum

yodiul

prout eft in fe, & volirione hic & nuncloquen-

: quia

di juxta mentem. Jam veró quamvis infallibi-

Oveti

litas in actf(ecundo fic fpectata füfficiat ad fidem

tle t

quamcunque, tarnen non fàtis eft ad fidem divi-

1 Iegi

nam & üt omnino infallibilem ; tum quia non cre-

i5 ind

dimus Deo üt dicenti verum folüm in hac parti-

E

culari locutione , fed etiam üt non potenti falli

ïiSä JIRL

aut fallere in alia aliqua locutione: tum quia

m

quód quis defacto loquatur verum , per hoc

Don à

precisé non eft fide dignus; aliàs & diabolus

verum aliquando dicens fide dignus foret ; fed

H

per hoc, quód fit fapiens & verax adeóque ap-

yuen

pretiabili$& dignus, qui, fi loquatur, recipiat fi-

d

dem, tanquam cultum füee dignirati debitum:

on at

hec autem fides refpe&u Dei eft infallibilis

d

omnino , quia &ejus fapientia & veracitas fem-

)unism*ij

per ac fümma eft, « g. 2. Sumendo infállibilira-

us

tem in a&u fecundo refpectivé ad locutionem ;

divit

qua quafi purificatio eft conditionis, fub qua di-

: Quj

citur Deus efíe determinatus ad loquendum ve-

rum , filoquatur,

D. 1m. p. M. Autoritas di-

Turr

i

vinaeftin a&u primo infallibilitas, & fimul con-

flitutivum infallibilitatis in actu fecundo C. non

gfü))["'

eft conflitutivum N.

Item Z.2.5. M. Infalli-

bilitas in actu fecundo eft ipíà locutio unà cum

| fþe&

autoritate C. fe folà N, Similiter D. »;. . infal-

libilitas in actu fecundo , non veró infallibilitas in

(liud

, (ai

actu primo fola eft; quce movet ad affenfüm C.

non

fj

E

L

396

Dz Fip£

non veró infallibilitas in actu primó conjuticta

fun qu

& fimul cum locutione JV. z. £? fupp. quód

veritate

nempe infallibilitas in a&tu fecundo fecundüm

d habet

refentem confiderationem fit aliquid diftin-

que con

étum ab infallibilitate in actu primo & locutio-

(lo:tum

ne, feu à complexo utriusque.

d. Corf. T. B.

yevent

IN. A. Licét enim füb his terminis non cogitent

àd m

neque cognofcant divinam autoritatem ; com-

t niioi

muniter tamen & vel ex ipfo nomine Chriftia-

Precge

nz doctrinze intelligunt eas veritates fibi tradi

du p

üt doctrinam Dei certam & infalliblem ; cu-

&m])

jus fignum eft , quód diverfo modo & animo

iió;|

tum audiant tum teneant; quae in Catechefi; ac

quendo

qua alio in colloquio vel inítructione perci-

leca

iunt : hoc autem eft, rudi faltem ac vulgari

t d

minervá concipere divinam autoritatem & pro-

1. S

pter illam credere, prafertim adjuvamte gratià,

| fisfy

qua multum in pueris ac rudibus füppler. d

&4.üc

Corf. 1I. &. Si miracula concipiantur ür locutio

«bwyr

Dei informara ejus autoritate , qualia effe defen-

T a

dit Card. de Lugo , credere propter miracula

Iu

hoc modo accepra , jam eft credere propter au-

&]

toritatem Dei in loquendo ; unde V. Cozf. Si

| of

veró non fünt Dei locutio, & confequenter nec

| t

informantur Dei autoritate in loquendo ; üt

| Vera

communiter alii tenent; D.7. Credebant pro-

ftem

pter miracula r propter appellante rationem

Íum

formalem credendi N. rationem manifeftan-

Dtre

di divinam revelationem & mortivum credibili-

N

N

tatis C.

ïïïünïn

172. Iuft. Sola divina locutio eft de fe fuf-

müfïcz

ficiens motivum actus fidei: ergo. — ProP. 4nt.

uim

ü exp

*

Dz Fipk.

307

tonjedi

'Tum quia de f& eít infallibiliter connexà cum

DN

fectntig

veritate objecti : tum quia formaliter ratione

fui habetomnem perfectionem füze linez, adeó-

id d

lo

que conformis eft cum judicio interno & obje-

&o: tum quiaratione fui eftinftrumentum divi-

j

ha veritatis, quod formaliter & per fe ordinatur

fous

ad finem agenris , cujus eft inftrumentum. Un-

2, d

de ratio motiva fidei formaliter ineft. . Cozf. 4.

It

Pracisé adveniente revelatione myfterium red..

ii

ditur proxime & formaliter credibile : ergo lo-

hm d

€utio Dei feu revelatio fola eft objectum formale

j at

fidei ; ficut juxta nos fola autoriras Dei in lo-

d

quendo & non Deitas eft motivum , quamvi$

[ p::cij

hec autoritas Deitarem prefüpponat ; üt locu-

c v

tio preefuppofitivé connotar autoritarem. Cozf.

n &pr

1I. Solum auxilium divinuim eft objectum for-

i qu

iale fpei, üt patet ex D. Thoma, q.un.defpe

p /

à.4. dicente: «Spei autem, fecundüm quod eft

i ca

virtus theolopica, obje&um formale eft divi-

71

num auxilium, cui inheeret;, : ergo & folum te-

mirad

ftimonium divinum eft obje&tum formale fidei.

p

E. IN. . 09 prob. 125. Locutió enim five ex-

i

terna five interna, five formalisex utraque prio-

At f

re conflata, de fe & prefcindendo à fàpientia ac

10;"

veracitate Dei eft aliquid ad veritatem vel falfi-

x

tatem indifferens; unde illi accidentaleac extrin-

g

fecum eft, quód fit actu connexà cum re ac

gf

mente loquentis. Prob. 24. D. Locutio divina

zi

ratone füi & formaliter habet omnem perfe-

€tionem füce lineze intrinfecam C. füee lineze ex-

l

trinfecam N. Effe fignuin fenfibile, & aptum

"

ad exprimendum fenfüm internum ; ac proferri

Ti

U:

eum

-

508

Dr Fipr.

für de d

cum intentione aliquid fignificandi

funt perfe«

quatents

&iones locutioni intrinfece ac per fe convenien-

tes: effe verà fignum objecto ac menti confor-

omnipo

dudente

me eft locutioni de fe accidentaliter. & ab extrin-

íeco accedens.

Ad prob. 31. D. 2d. memb. In-

fi od

dens dj

firumentum formaliter ac ratione fü? ad finem

agentis, cujus eft inftrumentum, ordinatur or-

tuitu;pa

fut d

dinatione aptitudinis C. ordinatiore infallibilis

)

connexionis N. Sicut ordinatio , quam cala-

[

Iil 1

mus de f& habet ad bonos chara&teres, confiftit

I

in fola aptitudine ad ferviendum formationi cha-

tontas.

ra&terum bonorum , que formaliter provenit

poban

"

/2

à peritia fcribentis; fic & habet fe ordinatio lo-

CUf

fi

cutionis , quae form

aliter connexa eft cum mente

& objecto per autoritatem loquentis. 724 Co

nf.

butorur

dts:

£. &. D..4. Precisé adveniente revelatione ; &

ss

jam prefüppofità autoritate üt objecto formali

tlii (

vel adeequato vel inadzequato, myfterium red-

credibile C. non

M

ditur proxim? & formaliter

precfuüppofità autoritare IN.

Ad prob. Difp.eft;

| ien n

qum

Quia autoritas formaliter tribuir infallibiliratem

divinz locutioni, adeóque non habet fe üt me-

dl"e Oh'(

i

rum aliquod przerequifirum aut füundamentum ;

íed tanquam ratio formalis & motivum ad t

| (M!gaq

dem: econtra Deitas non conflituit formaliter

ltit

autoritatem , fed eft quafi radix, cur fit in Deo,

qu fj

QUi e

adeóque nec ad fidem pertiner üt ratio motiva

& formalis. /2d Corf. 11. .. V. /4/T um quiaauxi-

Qtoni

lium eft quid creatum: rum quia non poffumus

Y

fperare nobis adfuturum auxilium , nifi ex mo-

Qim

IN

tivo omnipotentie, fideliratis, vel fimilis pr&e-

dicati divini. Porro Angelicus]. c. non loqui-

Q

tu£r

|

—

Dz Fipr.

05

u

tur de auxilio nudé ac fecundüm fe fumpto; fed

OR

quatenus informato & autoritatem adepto ab

nti o

omnipotentia vel fidelitate divina, adeóque in-

Labam

cludente predicatum divinum ; in qua ratione

noy d

fi (fümatur etiam divinum teftimonium üt inclu«

j d

dens divinam autoritatem , recté quidem infti-

Tnaturte

tuitur paritas, quam ipfe S. Doctor ib. a. 1. po-

il

fuit dicens: ficu£ obje&fum formale fidei efl vevitas

pam »

prima, ita obje&lum fovmale fpei efd auxilium divi-

; Qu

7 poteflatis ; fed tunc non excluditur divina au-

ao

toritas à ratione motivi, nihílque contra nos

probatur.

t p

dinatbl

173.. Objc. cout. 2d. Scriptura & PP. revo-

m

cant fidem in Deum nullà factà mentione attri-

Al

butorum, üt patet ex probationibus num. 169.

tiones.

allatis: ergo Deitas füfficit ad fidem.

Conf. f.

io forE

Fides nofira dicitur divina à Deitate ; quia fi

m

aliud fübje&um à Deo diftin&tum eflet etiam

li

i

(

[!

füummé fapiens & verax , affenfus illi preeftitus

!

J

tamen non diceretur fides divina: ergo Deitas

[ii

tanquam ratio diftinctiva fidei divine, debet

n

n

i

effe obje&tum formale.

Conf. ]. Ex eo pre-

Afl [W

g

cis&, quód intellipatur Deus aliquid dixiffe, jam

vond

obligamur ad fidem habendam ; tum quia ob

fort

Deitatem obligamurad honorem illi habendum,

qui fi loquenti preeflatur , debet effe fides: ctum

jrin

Jl

f

quia excellentia Deitatis autoritatem tribuit lo-

T ml

cutioni divinz , ficut repia digniras locutioni

ofuri

regi&, cui qui non credit, oraviüs delinquit,

quàm qui non credit verbis fübditi: tum quia

[«f

qui4

Deus per fe

m eftdignior fide, quàm beati,

Jl

m

1 1'.,(

À

nt determinati ad non mentien-

n

li

quamvis &

(

um

Us

um

Dzr Fipbx.

31Io

dum. Ergo Deitas debet effe ratio motiva fi-

g0n dt

dei.

Corf. 1II. Idem eft obje&tum formale vi-

enpere

fionis in patria & fidei in via: fed obje&tum vi-

tils zf

fionis beatifice. in patria eft Deus fub ratione

fipieta

Deitatis: erpo.

E

E. D. /4. Scriptura & PP. loquentes in fen-

quzli

fü reali & objectivo revocant fidem in Deum C.

Atf ;Ml

C

loquentes in fenfü formali & precifivo, de quo

in explicatione autoritatis divinse proximé affe-

todi:

rentur teftimonia, N. Scriptura & PP. nen tam

Til

revocant fidemin Deirazem, quàm in Deum ; cui

türfi

hoctribuunt ficut creare , mifereri &c. , quinta-

puita

men ex hoc inferant adverfarii, Deitatem pre-

lm

cifam ab attributis, aut omniperfectionem for-

Toe

maliter vel adaquaté effe potentiam creandi,

dn]

miferendi &c.

"d Couf. 1. Y« D. 4. Dicitur

lbabeam

]

divina à Deitate tanquam à ratione fpecificante

T m

fubjectum, in quo eft autoritas C. tanquam à ra-

lm

tione ipfa moriva fidei N. Fides in genere fpe-

lm

:

cificatur formaliter ac motivé ab autoritate lo-

tiim,

quentis , materialiter autern tantüm ab autori-

r

tate loquentis Dei vel hominis.

"Ad prob. D.

l (

Aflenfüs ejusrffodi non diceretur fides divina

at

ex defectu fübjecti pro autoritate , quae eft ra-

p

dete

tio motiva in fide divina C. ex defectu ipfius ra-

tionis motivz ad fidem divinam N. . 4d Conf.

I

L. . N. .4.. Si fümatur hic Deitas pro autori-

Waf

tate in eflendo pracisé & üt precifa ab attribu-

$0

T1S

"Ad prob. 1. IN.miz. Honor enim ille pre-

&

i:u

er

cisé flaret in reverentia, non autem in affenfu;

&

ficut enim fi perimpoffibile Deusnon foret fum-

m

iné fapiens & verax, non effer irreverentia Deo

1 W

non

Dz Fipnxg,

g

W& on credere affenfü certiflimo , quem nempe

Ormderi

exigere non poffet , quia deeffer fundamentum

.

talis affenfüs; fic quia, fi omnino prefcindatur.

(b t

fapientia & veracitas, non fpectatur fundamen--

tum ad aflenfüm fidei , honor & reverentia ,

tesih

quze hic concipitur, non ftare debet in affenfu.

v Detri

"d prob, 2d. N. [upp. par. Quod autem mapis

0 &t

cenfeatur delinquere , qui non credit regi , ra-.

ximbé

tio eft; quia prafumitur ejus eminentiam co-

) n

mitari fapientia & veraciras, cui fi non adhibea-

Dunt

tur fides, illata per hoc injuria & offenfà ex di-

c,qitt

gnitate perfonze crefcere poteft.. 44 pro/. 3. V.

irem p

Id provenire formaliter ex Deitate ; fed quia

yem i

Deus ex natura íüa eft fammé fapiens & verax:

| n

cüm DBeati fapientiam & veracitarem duntaxat

a

habeant ab. extrinfeco , illisque non infir fcien-

[peciE&ä?

tia omnium falrem in particulari juxta probabi-

liorem alibi fententiam, — 27 Conf. /I7. . IN.M.

qun :

gt

Idem quidem eft obje&tum materiale prima-

yrit i

rium, non autem formale ; cüm vifio. beatifica.

j at

proprié obje&tum formale non habeat, eóquód.

fit clara & immediata Dei intuitio , feratürque

Alpt

jj

u

in eum nullo alio.mediante per modum obje&ti

quæ f

precogniri , & füb hac ratione ad Dei vifionem

u

determinantis,

174. J;fl. Omnis veritas eít pradicatum

il

"

natum ad movendum & fe tenens.in linea veri:.

jatt

ergo cum Deitas fit prima, veritas in effendo;

T2

debet effe apra ad movendum intra lineam veris

li

ac confequenter non eft excludenda à ratione,

il

at

moriva fidei. Cozf. A Deus. quà prima veritas

Á

&

d

dicendo eft obje&tum. for-

2l

jl

in coonofcendo

male

MU

Dz FibE

male fidei: fed Deus quà Deüs eff prima vería — iàtt

tas in cognofcendo & dicendo , feu fummafa- u

ientia & veracitas: erpo quà Deus eft obje-

perfe&ï»

étum formale fidei.

Cozf.1l[. Deitas quà talis — | quià

removet à Deo omnem imperfectionem, con-

exdd

maltd

fequenter & falfitatem , adeóque eum reddit

falfitatis incapacem : ergo reddit teftimonium

Qu

CC T

ejus infallibile, atque hinc facit fide divinà cre-

dibile.

Couf. 1/7. Ultima fidei refolutio fit in

fe(lor

Deitatem ; quia fi quzras ex fideli : cur credis

pm

Verbum efle incarnàtum ?. dicit: quia Deus

impe

Tibur

fümmé fapiens & verax hoc revelavit; fi infles:

cur Deus eft fummé fapiens & verax? refpon-

tenta

t ef

det : quia eft Deus & infinité perfe&tus. . Ergo.

Deitas eft objectum formale fidei.

hus

. &. D. 2. Omnis veritas , quc eft preedica-,

fioy

tum formaliter excludens mendacium & erro-

pl

rem, eft praedicatum &c. C. que eft attributum

faltt

entis, ratione cujus precisé ens repugnat chi-

mme

ia

mare fubd. eft natum ad movendum ad affen-

qum

fum fidei N. ad aliam cognitionem vel affenfum

detem

quemcunque C. Per primam autem veritatem

|

Ttedi

in €(fendo nihil aliud inrellipitur nifi artributum,

|

d

Dei tranfcendentale, quatenus eft verum ens ac

OW

verus Deus. 744 Corf. £. . IV. m.vel Conf. Quia

Tiüs

Tutatur acceptio ac proinde fiunt quatuor ter-

itte

mini; cum mó quà in Maj. denotet rationem

Dote

formalem, füb qua eft motivum affensüs fidei, in

d

Min. autem denotet duntaxat caufam virtualem

41

llxtp

& radicem motivi feu veritatis in cognofcendo

t

ac dicendo.' 74d Cozf. I7. &. D.4. Deitas quà

Wi

M

"

talis realiter accepta removet oimnem imper-

ftïe[

fectio-

p

Dz Fipr.

315

/

i

fe&tionem à Deo C. formaliter accepta fu/4. re-

ATT

"

inovet per fe ipfam & formaliter omnem im-

! Cü Ob

;

"

perfectionem N. radicaliter & per perfectiones,

[l

*

i qu

quas exiit fibi realiter effe identificaras C. Deus

m d

excludit formaliter imperfectiones , quibus for-

m n

maliter opponitur; unde fi formaliter conftitui

QO

concipiatur in ente à (& , formaliter folüm ex-

M d

n

cludit non ens & effe ab alio, alias veró imper-

ho

fe&tiones tantüm excludit radicaliter.

Hec

r a

porro exclufio poteft effe immediata, fi nempe

ua j

imperfe&tiones immediaté repugnent perfectio-

[l

nibus in Deitate radicatis ; quales fünt impo-

! ret

tentia, mutabilitas, peccabilitas &c.; vel po-

: E[g'.

teft effe mediata, fi imperfectiones mediaté re-

pugnent divinis perfectionibus, quales füatfor-

pïædïü-

mido , dubiratio, falfiras & alia ejusmodi, que

( d

oppofitionem actüs habent ad potentiam; nam

t

falfitas v. g. formalis locutionis non opponitur

i d

immediaté veracitati , fed formali veritati ; ad

adde

quam veracitas per modum habitüs & principii

determinat; atque hinc fapientia formaliter im-

1&0615

entutl

mediaté exclufiva eft ignorantie & veracitas

mendacitatis. — Quia tamen fàpientiee & veraci-

Tib

m

tati non folüm potentia fed actus etiam contra-

rius opponitur formaliter ; non poteft ex illo

)n( Qmi'

ror t

intermedio fümi argumentum pro Deitate; ut-

pote quee radicaliter tantüm hujusmodi imper-

g

;fl(]KW

fe&ionibus opponitur. 44 Cozf. II &. IN. 4.

m

d prob. N. Jupp. Quecftionem ultimam & re-

ponfionem pertinere ad affenfum & motivum

fcan 9

r (

fidei, cüm fpe&dter ad affenfüm & motivum

fcientice vel opinienis: quando enim qusritur,

jmpef-

j

cur

f

D

gt

Dr Fipz.

914

cur Deus fit fummé fapiens ac verax, non jam

gtir

quaeritur de ratione formali , cur fidelis credat

T

verbum incarnatum , .fed cur judicet Deum e(-

*

p

fe ita infallibilem; ficut dum quaritur, cur quis

fenti

&

fit füperior; non quzritur.de ratione formali,

eur fuperiorifit obediendum. —Preterea mani-

n

D

À

féfta inftantia habetur in actibus fpei & charita-

LT

tis, de quibuseadem refolutio fieri.poteft; quin,

pa

tamen adverfarii concedant barum virtutum ob-«

fits Q

jectum formale ftare in. Deitate.

fipim

p

Quzzzs I. Per queuam

"

vdicata. formalitev,

n l'm:

cop[ltuatur "duiovitas

ei in loquendo ?

m

175. [Vota. Utautoritas Dei in.loquendo di-

pro

catur dignitas & excellentia, per quam Deus

lm

formaliter meretur, ut ipfi loquenti füper om-

M

nia firmiffime affentiamur, tria communiter re-

quy

quiruntur;. 15:0, ut fit perfectio aliqua. tenens

Veta

Íe ex parte loquentis ipsíque intrinfeca, perti-

r

nens ad. loquentem. üt rationalis eft, ejusdem

inq

determinativa ad loquendum de. rebus , prout

[

Qu

reipfà funt: 240ut fit perfetio non per modum

actüs;. fed per modum permanentis inclinatio-

I

nis & habitüs: 37/0 ut fit. perfe&tio. ratione füi

t

& formaliter induéctiva veriratis in loquentis te-

]u

ftimonium, &ab illo exclufiva falüitatis.

Per-

dem

fectionem his conditionibus inftructam Deo,

| fim

lter

ejüsque entitati realiter & objectivà fpeétatee

convenire, nemo eft qui dubitet: fed queritur

AT

hic de fenfü formali, per quodnam pradicatum

fj

perfectio hujusmodi feu autoritas in loquendo

li

ifl

ntelli-

!

fecundüm no.ü;?um concipiendi modum i

gatur

e

m

Dz Fipr.

315

; N

gatur & conftituatur. In hac porro queftio-

elis

ne, fi à particularibus quibusdam locutionibus

Detnd

prefcindatur, communior 'Theologorum fen.

lo

tentia tripartita eft: Aliqui enim cum Valentia

V o

& Gafp. Hurtado hanc autoritatem conftituunt

TE2 Id

in fapientia Dei connotante duntaxat veracita-

ceharie

tem; plures Tbomiftee cum Gonet in veracita-

x qui

te prefüpponente fapientiam; reliqui commu-

um

niüs cum Suarez in utraque fimul.

Eft autem

fapientia divina füb ea ratione, quà formaliter

pertinet ad autoritatem in loquendo, perfectio

fimit

in linea intelle&tiva , ratione cujus Deus eft füm-

n

mé determinatus ad judicandum de objectis;

Qrendo

prout funt in fe ipfis ; econtra veracitas (üb (imi-

am D«

li ratione fpectata eft perfectio in linea volitiva,

per quam Deus fümmé determinatus eft ad lo-

üperot

yuniet

quendum de objectis juxta füam mentem: unde

veracitas hic explicata praefcindir à formaliter &

n [EUEQ

EW;F*

Ht

firi&e rali, que refpicit promotivo honeftatem

in conformitate locutionis cum mente relucen-

p

p

It

tem, &à materialiter vellaté rali, quae ex alio

y

quocunque motivo honefto provenire poteft.

at

ii

176. E. 7. Sapientia formaliter conftituit au-

toritatem Dei in loquendo.

Prob. Chriftus

n

Toan. 3. v. 18. ad excitandam in Nicodemo fi-

[uemi'fïf'

dem ficloquitur: 24men,amen dico tibi, quia quod

d

j

Jeimus, loguimur, 9 quod viditmus, teflamur. Sym-

liter Paulus, ubi dixiffet fidem noftram non fun-

f

ll

dari in perfüafibilibus human«e fapientise verbis ;

fübjungit 1. ad Cor. C. 2. v. 6. & z.. Sapieutiam

|

jianim

uenlïü

autem loquimur ámtev pevfe&ios: apientiam veró

) in[eHi-

mon bujus [aculi, ueque primcipum hzgus fec

e us

gaülï

P m

16

Dz Fipr.

deftruuttu : fed loguimur. Dei [apientiam in myfe-

quan

710; Quibus verbis non tantüm Dei confilium

fum £

A.

fed & ícientia Dei infallibilis commendatur.

Corf. Sicut fides divinarequirit affenfüm firmif-

vrum

modo

fimum, fic & autoritatem fümmam pro obje-

Cadi

€to formali exigit: fed hec formaliter non eft

fümtna, fi non formaliter conftikuatur in infalli-

gpofd;

lq

bilitate cognofcendi verirarem, feu fümma fà-

pientia; cüm aliàs formaliter non impediret for-

dR

iq

midinem, ne loquens fallatur: ergo.

177. IVec dicas 1. Perfectio conftituens au-

Ál5

fipp

toritatem in loquendo debet effe in ordine ad

alios: fed fapientia non eft in ordine ad aliosüt

ts C

fids)

veracitas , fed in ordine ad fe & fübjectum: er-

0. 2. Credens alteri non credit ipfi; quia ve-

formi

xili

rum cognofcit, fed quia dicit; ergo autoritas

Dei àt movet ad credendum, son confiftit in

lot

fapientia.

3. Sapientia tantüm preefüpponitur

U[TEC

&t caufà virtualis: ergo non conftituit autorita-

titur.

l

tem in loquendo.

v. D. M. Debet effe ad alios vel primarió

nj

Is

vel fecundarió C. neceffarió primarió N. — Sa-

pientia autem quamvis primario fit in ordine ad

Ym

füum fübjectum & reddat Deum formaliter

hij

fcientem ; nihilominus fecundarió ac certà ratio-

fua

ne fe habet ad alios; tum quia facitut Deus fciat,

gl!ld

quid loquatur, fi loqui velit: tum quia reddit

l

Deumaptum loqui ad alios, utpote qui aliter lo-

dy

qui nequit de rebus; quàm üt fünt, adeóque ex

A

dire&ione judicii infallibilis. Porro quia; ut quis

N

loquenti certiffimé credat, requiritur, ut lo-

Ín

in lo-

l

quens ipfe non fallatu?; fapientia etiam

quen-

a

DE FIDE'.'

3

m

Qquente ad alios ordinem habet, quia eum dig-

confin

il

4

num facit, ut ab aliis ipfi credatur.. 7222. . D.

Qd

"A. Alteri credens non credit ipfi precis?; quia

m r

verum cognofcit, fed etiam quia dicitC.. nullo

prody

modo ipli credit, quia verum cognofcit IN.

T Dona

Credit nempe loquenti, tam quia verum co-

j

pnofcit, quàm quia verum dicir; cüm credere

m f

illi; quia rarionali & non cceco modo verum di-

der o

cit, formaliter idem eft ac credere ipfi; quia fcit

id, quodloquitur , &quia loquiturid, quod fcit.

DUCIS äU:

"Ad 31. W. V. vel D. ,4. Sapientia tantüm pra-

d

füpponitur àt caufa virtualis refpectu veracita-

] alios

tis C. refpe&tuauroritaris feu motivi & affensüs

üm; &

fidei N. ZEqué enim non creditur illi; de quo

yua v

formido eft, an veram dere cognitionem habeat;

ac illi; de quo dubiratur, an conformem menti

yutor

nfitra

locutionem profe

; unde, ut credatur , aequ&

[

pportt

utraque perfectio fápientiee & veracitatis requi-

al

xitur.

178. . 7I Idem etiam praeftat veracitas.

nj

Prob. Scriptura fiepe revocat fidem noftram ad

pïim

N 3

Dei veracitatem, üt patet tum ex diétis füb fi-

nem num. 159. tum ex Joan. 8. v. 26.. Qui me

rdint

d

Amifit , verax eft: 69 ego» que audivi ab eo , b«c lo-

dnt?

quar in mundo. . Ex ad Rom. 3. v. 3. & 4.. IVu-

quid incredulitas dllorum fidern Dei evacuabit ? ab-

oU faih

1 ffdd)ï

ft. Eflautem Deus vevax : ommis autein bomomen-

dax. Ergo. Cozf. Quia iterum auroritas Dei

j

fs

in loquendo formaliter non eft fümma, ac con-

fequenter affenfus fideinon eft formaliter firmi-

j

üt ].

fimus; nifi illa formaliter impediat formidi-

| jl 10'

nem; ne loquens fallat aur falfum dicat.

179.

qu?ü-

A1$

Ds Fib&.

tis Vet

179. iVec dicas: S. 'Th. p. 1 q. 16.a.5. ii

&disd

Corp. fcribit ** Veritas invenitur in intelle&u;

tj

fecundàm quod apprehendit rem üt eft, & in

301

re, fecundüm quod habet effe conformábile in-

.

TL

n

tellectui. Hoc autem maximé invenitur in Deo. ;

Ergo autoritas divina, cui fides innititur , nori

mj

dad

efl veracitas, utpote qua neé in intellectu nec

in re, fed in voluntate tantüm habetur.

2.

tàm; |

D

Idern 2. a. q. 1. a. 3. in Corp. inquit «Dictumi

"n (

eft autem, quod ratio formalis objecti fidei eft

du

veritas prima : -unde nihil poteft cadere füb fi-

de, nifi in quantum ftat füb veritate prima, füb

qu,

Sed veritas;

hg

qua nullum falfüm flare poteft. ;;

mf

fub qua falfum ftare nequit, formaliter eft fa-

1tifs

pientia & non veracitas. Erpo.

virf

"d 1. g. N. Corf. quam aliquis Recentio£

plané inconcinn? ex hoc láto exfculpit, ubi S.

In.

puon

Do&tor duntaxat oftendendum affumpfir, quód

.

inDeo non folüm fit veritas;fed etiam ipfe fit füum-

Tttior

Dus

ma & prima veritas, cüm fit fuum effe ac intellige-

re ac rnenfüra ornnis effe & intellectüs ; nihil au-

L.

Til

tem penitus de autoritate divina inloquendo aut

Veracitate difputat. 7242. & D. M. Nifi in quan-

Qinj

ïmme

tüm adaquare ac folüim flat füb rali veritate N:

nifi in quanturh. inadequaté àc primó ftat (üb

"R

mj

illaC. Sapientia eft praecipaum fidei rnotivum;

quia immediate habet connexionern cum objes

pien

1

éti revelati exiftentia reali; cürn veracitas fo-

làm itnmediaté connectatur cum objecti exiften-

Qd

8

tia intentionalifeu in mente, & rediate, fapien-

tià fcilicer mediante, cum exiftentia à parte reii

Q

N

Ad affenfumn tamen fidei & autoritatém loqueti-

us

——

T.

Dz Fipk.

319

CXTN.

tis Veracitaterm etiam conflitutivé 'pertinere ex

dictis eft apertum.

nrelei

db

180. &. //J. Nec fola fapientia nec veraci-

i

tas fola füfficit; fed utraque requiritut ad auto-

riDa,

ritatem Dei in loquendo conftituendani. ProP,

17n. p. Sapientiae formaliter ralis munus unicum

Ti n

]

eft excludere ab intelle£tu errorem ae ignoran-

eu.

tiam; & veracitatis fimiliter fumptee officium

Cf

unicum eft excludere mendaciüm feu locutio-

t fdd d

nem contra mentern: ergo neutra fe folà füffi-

re fié

«it ad conftituendam autoritatem in loquendo,

que,; ut fibi fidem & aflenfüm conciliet, binà

rimi

] vérits

loquenti tribueredeber: alterum, quódioquens

t eti

non fallatur , fed judicer de rebus, prout reve-

ra ipfis convenit; alterum , quód loquens non

velit fallere, fed loquatur, prout animo fentit.

Reces;bf

fars 2da íequitur ex 1ma & Refponfionibus

jj .

f qüöä

prioribus. Quia perfeétio illa in linea loquentis

retionalis, à qua formalirer ac pracis? ür rali

felir

d

Deus habet; quód non poffit falli in fuis judi-

ciis, nec loquendo alios fallere, forrmáliter &

-l

endod

ratione noflra eft auroriras!divina in loquendo ;

cüm ab ejusmodi perfe&tione meritó tnoveamur

ianäU;

immediaté ae per fe ad infallibilem & firmiffi-

jus

*xnum fideiaffenfüm: fed ad perfectionem hujus-

) üat lfw

modi formaliter habendam utraque fimul, fà-

i

pientia fcilicet & veracitas requiritur: ergo.

n

181. /Vecdicas 1. Etiam fola fapientia divinà

cius I

excludit à Dei teftimonio mendacium ; tum quia

il

excludit ignorantiam, fine qua non poreft dari

ii

mendacii peccatum; cüm omnis peccans fit ig-

yert

l*

nOrans: tum quia à mente Dei removet huüc

g

errQoes

[

320

Dz Fipr.

61'rorem: bonum eít mentiri; qui tamen práe

(hiontn

cm Q

requiritur ad mentiendum: ergo fola fufficit ad

autoritatem & motivum fidei conftituendum.

i oprt

ANec Conf. 1. Affenfus , quo affentior Incarnatio-

tem & !

ni precise, quia Deus infinir& fapiens judicat

lec n

dari Incarnationem, eft affenfus fidei; tum quia

Juntata

hoc judicium fapientiee connectitur cum verita-

t

ii

Ya

"

te hujus locutionis: Incarnatio datur: tum quiá

Ápen

& hoc jüdicio &hác locutione propofità inno-

donm

tefcit locutionem hanc effe veram. Sed affenfus

lone

illenititur formaliter unà fapientià tanquam mo-

tor, |

tivo: ergo motivum fidei feu autoriras eft una

tem f

ia

fapientia. —/Vec Cozf. /7. Implicat Dei judicium

de Incarnatione effe verum , quin verüm fit ejus

Itf

fil d

teftimonium de Íncarnatione: fed fola fapien-

tia reddit judicium de Incarnatione verum: er-

Q )

k

2o & fola reddit teftimonium verum ; adeóque

fufficit ad autoritatem. Prafertim quia videtur

Tion

fatis effe; quód veracitas fit motivum fidei me-

tm,

diatum, quatenus pofità revelatione, ex ea &

Qum e

veracitate primó arguitnus in Deo judicium de

COgn fj

Incarnatione fic fe habente, üt revelata eft; de-

an;een

inde autem hoc judicium ratione fapientiee divi-

ii

na infallibiliter connexa: cum veritate Incarna-

ih DQQ

tionis affümimus tanquam motivum immedia--

x l

tum ad aflenfüm.

füenr

E. JV. 4. loquendo de exclufione immedia-

Uüneg

ta, & que fiat formaliter per folam fapientiam.

Wens

"d Prob. 1. D. Excludit ignorantiam fpeculati-

D

vam C. practicam N. — Sapientia ratione füi &

NI

formaliter quidem removet ignorantiam fpecu-

um

affe-

lativam, qua circa ipfam objecti ejüsque

n ]

ctio-

—

Drz Fipbr.

321

fnen f

&ionum veritatem verfatur; non verà practi-

duffy)

ituend

cam confiftenrem in eo, quód quis ira fe gerat

in operando , acfi ignoraret legem Dei prohiben-

Incamy

tem ac efle illuad peccatum, quod committit:

T5 p

hgc enim formaliter excluditur à principiis vo-

fümg

luntatem rectam praftantibus, non autem for-

1 o

tnaliter faltem à (apientia. 747 ProJ. 2. g. 1. D A.

n

Sapientia ratione füi excludit hunc errorem:

Va gt

bonum eft mentiri , quatenus error eít dicens

ydufit

honeítum effe menrtiri C. quatenus non eft er-

D

n

ror, fed cognitio vera dicens aliquam bonira-

j d

tem nempe vel utilitatem vel jucunditatem effe

1 o

in-mendacio JV. aff: €7 fupp. quód requiratur ad

ümítd

mentiendum hac cognitio, quatenus erronea &

J pie

falía eft, cüm defacto in hominibus menda-

emum

cium plerumque praecedat , quatenus vera eft.

;l

d.

.2 AN. Conf. Nam cum fapientia formaliter &

"Ms

ratione füi non excludar nifi errorem & falfita-

Ts

tem , excludir tantüm illam cognitionem: bo-

l

"I

re

num eít mentiri, ex fuppofitione quód hac

xf

cognitio fir falfà & erronea ; non veró facit er-

i

l

M

roneam & falíarn, fiquidem ea refpectu Dei fiat

falía & erronea per impoffibilitatem mentiendi

enmet

? IF

sl

in Deo: jam veró quia illa fola perfectio ratio-

j

ne füi & formaliter excludit à Deo potentiam

mentiendi , que formaliter facit falíam cogni-

i

tionem dicentem, bonum effe mentiri; confe-

angath

quens eft fapientiam formaliter non excludere

1

j

"

i

porentiam mentiendi à Deo , utpore qua non

j

facit fed fupponit dunraxat falfam efle illam co-

of J

*

"o

j

gnirionem.

Preeterea fi valerer hoc argumen-

j

tum , fola fapientia füfficerer ad omnem virtu-

u

tem

b

-

X

m

. 822

Dr Fipr.

tem moralem in Deo formaliter conftituendam:

| quid t

materia

nam etiam ad peccandum in quacunque

enimft

requiritur cognitio proponens peccatum füb ra-

iiform

tione aliqua boni vel utilis, vel jucundi ; &om-

do&

nis tamen cognitio hujusmodi effet erronea &

quemí

neceffarió falía refpe&u Dei: unde fàpientia,

Yicitto,

uz omnem etiam hujusmodi cognitionem ex-

A|n

cludit, fimul eríam excluderet potentiam peccan-

fins q

diin quacunque

materia, & hinc fapientia forma-

Citi, Is

liter effet omnis

honeftas & moralis perfectio./42

alügnat

Conf. I. . N. 4. Qualiscunque demum aut inno-

Ij:

minatus affenfüs ejusmodi fit; certé non eft affen-

ton (j

fus fidei ; quia hic eft a&us effentialiter refpiciens

prour

teftimonium à dignitate & perfectione loquentis

ffnämum

informatum. d Prolb.Y«. lis etiam transmiffis

tisd

non probatur A[Jumptum;

quia quamvisetiam ve«

lm

ritas locutionisimmediaté conneéteretur c

um fa-

p

pientia;

& fic ex ea innotefceret, quod tamen in

Tém o

fenfü formali, de quo hicunicéagitur ;

falfüm eft;

CODC]Pw

3

tamen non quzlibet connexio cum veritate locu-

Wldma

tionis, aut fundamentum quodlibet in cognitio-

k UC) p]

nem hujus veriratis inducens, conftituit autorita-

Dity

QU

:

]s

tem inloquendo; féd folüm id, quod fic conneétit

P'Mxk*:l

& facit innotefcere, ut fimul fit perfe&tio & digni-

UY flts

zas loquentis, ratione fui preecisé reddens fide

vi

dignum, & determinans ipfius teftimonium ad

0]3

ïï

i

veritatem: quod nonnifi complexo ex fapientia

L

j

& veracitate convenit, 744 Conf. I/. & D. M.

l

Aquas

Implicat Dei judicium effe verum de Incarnatio-

DSU:

ne, quin ejus teftimonium de illa fit verum ex

A fe (

fuppofito, quód conformetur teftimonium cum

cise ;

I dy

judicio illo interiori C. ex fuppofito pre

&I(r

B

uód

Dz Fipz

UR

323

quód teflimonium illud exifta

UE Id

tN. Qüamy

i

enim füpponatur exiftere teít

imonium , tamen

am(ibr

illi formaliter accidentale eft

di; 00

; effe conforme 4u.

dicio & fic effe verum, vel n

al

onconforme; quód

autem fit conforme,

formaliter praffatur 3 ve.

fipit

jonerm

racirate, nón item à fàpientia.

d. Prob, N.

Affumpr. Cu

i

ia affenfüs affigato

motivo prae-

p

?

ftitus quantumvis dicatur affen(u

AUA

S alterius fpe-

Ciei, nequit tamen dici

zrfe&'lïouaj

fides ob rationes nuper

T at

affipnatas.

182. JVec dita$ I7. Veracit

neli

asDeum determinaf

m

non folüm ad loquendum

; üt judicat, fed etiam

refpi

proutres fünt: ergofola

pqui

füfficit ad affenfüm cer-

tiffimum habendum. P

[4/]

L. ZInt. 'Tum quia ve-

ransm

racitas divina eft perfe&ti

[lima, adeóque duplici

setiut

illo modo determinart :

;[uriimlä

tum quia alioqui non

poffer affignari, inquo i

nfinité füperet veracita-

g unai

tem creatam: rum quia nihil obflar,

filtime

quomintus

concipi poffir in divina voluntate

; prefcindendo

j

etiamà fàpientia, determinatio a

dloquendum de

j cogdïïï

Yi

[

:

rebus, prout fünt infe ;

hec autem determinatio

[rau

pertinerer ad veracirate

[

m. JVec Corrf. //Si perim-

potlibile Deus falleretu

r in co

08

gnoícendo; pre.

cisé attentá ejus veracitate,

tamen non poffet lo-

ddes!

qui falfüm aut id, circa

quod falleretu: erpo

u

Íolà veracitate eft di

gnus affenfu fidei infallibili.

( (JPI

u

IVec. Conf.. II

Plures fünt veritates revelabiles ,

.«N'

ad quas crede

hdas füfficit -fola Verácitas: nam I.

i

jj

fi Deus revel

dicat f& e(Te v

at fe fcire diem judicii , aut fi ,

;erumï

eracem, vel 3. fi enuntiet fe habe-

te aliquam cognition

f

em; foóla veraciras conne-

it revelationem cu

m objecto revelato; feu lo-

p

4

£

L

Cutig«

Dr Fip»r.

324

cütionem. cum judicio interiori & cognirione;

&ttoretr

atque utriusque eft verificativum: ergo & po-

fequett

"

f al

teft in his faltem ac fimilibus cafibus effe forma-

liter adeequata

ratio autoritatis. Ergo.

m j

üm

qutemt

EK. AN. 44.

Quia de ratione veracitatis fol

*

eítloqui, prout in mente proponuntur: quo

moie d

fim di

veró res proponantur, prout funt, non periü-

net ad veracitatem , fed fapientiam dirigentem.

i i

(fts et

Ad Prob. 1. D. Eft perfe&tiffima intra füam pre-

ciss lineam C. inalia N. — Linea propria vera-

fs f

Datione

citatis eft conformatio locutionis cum mente;

od

aliena eft conformario ejusdem cum obje&to;

unde veracitas primum pra'ítans perfe&tiffima

Veum

eftinfuo ordine , quamvis non preeftans alterum

fíni r

in alio ordine perfe&tiffima non fit. — 2d Pro? a.

4 di,

N. A[J. Superat in eo, quód divina veracitas fit

lil qi

N

j

fümma & metaphyfica determinatio ad loquen-

dum de rebus jüxta mentem pro omni cafü locu-

T j

(Onnel

tionis, cuíque effentialiter repugnet mendacium.

ZAd Prob. 3. Tranf. Maj. IN. min. Determinatio

"m o

IU

enim illa effet natura

lis& fympathetica, non verà

rationalis; veracitas autem non eft determina-

Tum

tio ad loquendu

.

m more pfittacorum fed modo

QHFW

licat, Deum determinari na-

m

rationali: quin imnp

turali tantüm modo a

d ea, quae rationali modo

Das]

dus, ubi eft poffi-

Verex

haberi poffünt; cüm ille mo

bilis , p

erfectior fit ifto , atque hinc

Deotribuen-

Tedn

se

.

Qum.

dus.

Ad Conf. L. 3&. D. A. Attentà praci

à

veracitate non poffet loqui falfum impotentr

Wetgr

formali & proximà N. impotentià remotà

IN W

l

iil

radicali T. — Sapientià in Deo eft formaliter im-

potentia loquendi falfum , cüm heec exclucat

LU

erro-

Dz Fiprx

325

Yitit

errorem ac falfitatem à judicio interno & con-

o 8j

fequenter à locutione; que non eft vera vel fal-

Afe fom

fa, nifi ab extrinfeco per veritatem vel falfita-

0.

tem judicii interni, eui conformatur: veracitas

autem eft impotentia loquendi falfüm folüm re-

Lt fo'ltg

fur: g

moté & radicaliter, in quantum exigit fapien-

p

tiam dirigentem.

Dixi. ZYanfezt; quia in cafu

ürpstt

illo impoffibili , ubi fapientia effet fublara, vera-

T

citas etiam ad eam non diceret refpe&tum, fed

ropm )

fola füa intrinfeca conftitutiva, nempe determi-

Wil

1rm 0

.....

nationem ad conformandam cum judicio inter-

no locutionem;quod cüm falfüra effet, nec etiam

) ii

xedis

verum foretteftimonium, atquehinc fidem cer-

iL

]ra Ü

"

tam praftare non poffet.

/Ad Conf. II w. N.

Aihi

d. d Prob., ubi non eft fpecialis difficultas,

rerti

nifi quàd obje&tum hic fit intentionale & actus

lu

intellectüs , cum inaliis revelationibus fit resex-

nicii

tra intelle&um Dei pofita, & D. Sola veracitas

connectit revelationem cum obje&to directo N.

n

r

cum objecto reflexo C.

In aífignatis cafibus

d

duplex confiderari poteft objectum; rmum di-

determ?

rectum, nempe Deum fcire diem judicii, Deum

1 (ed mO

effe veracem, Deum habere cognitionem: 2dum

m

reflexum nempe cognitio vel judicium, quod

yiid

Deus habet de hoc, quód fciat judicii diem, fit

Verax aut cogitet.

]am quidem veracitas con-

jdil

r

nectitur cum obje&o reflexo; quia huic tan-

quam cognitioni ac judicio interno ratione ve-

][ä P[æclf«

qe

racitatis debet conformarilocutio externa, atque

jm

]

i

rem()[a

hinc veracitas me facit certum, quód Deus ha-

beat illud judicium feu cognitionem, quá inte-

malimifv

riüs dicit, fe fcire diem judicii, fe effe veracem,

n

X 3

€

p w

326

Drz FïlDE. ;

íc habere cognitionem: non veró connetlitur

Ders f

diffenri

cum óbjecto directo; quia, vi ac ratione vera-

eitatis non habetur, quód illa cognitio feu ju-

treme 0

TC

dicium interius conformetur cum exiftentia

i

fcientiee de die judicii, divinz veracitatis aut co-

unong

gnitionis, fed vi fapientiee id preeftatur; unde

if

fapientia, non veró veracitas, facit me certum,

quód illa cognitio & judicium de illis objectis

d

mter

fit infallibiliter verum, que certirudo ad affen-

fuüm fidei firmiffimum effentialiter requiritur.

Ctatet

nant h

Q snzsll. 42 Zutovitas Dei,in fapientia £j ve-

tione]

vacitate confifleus , [ufficiat pro quacunque. locutio-

Tà prt

ne divina &9 fide tbeologica ?

Id

183. ANota. Equidem locutio divina que-

t

f

€unque eít aflertoria , quia obje&tum fuum enun-

tiat ; folet tamen tum ob accuratiorem ejus co-

fl

fndi

gnitionem, tum ob exortam fententiarum diver-

tem, «

fitatem, dividi in puré affertoriam & decreto-

riam, Pure affertoria eft, quà Deus revelat ali-

] p

quam veritatem five neceffariam five contingen-

vulïfeF

tem diftin&tam à füo decreto; v. g: Deum effe

tütem.

lOg Q

Trinum, Adamum peccáffe &c.. Decretoria di-

citur, quà enuntiat aliquod animi füi decretum

]rom

Cmm

feu aliquid à fe preeftandum, vel promittendo,

Qnfi

vel comminando , vel fimpliciter manifeflando.

His prá&füppofitis fententia inter Theologos ple-

qui.

j

rosque commmunis eft, füfficere fapientiam ac

.

veracitátem pro conftituenda autoritate divina

fäpn

lii

in quacunque locutione , & hinc fidem theologi-

cam elici poffe circa quamcunque veriratem à

Cunqw

Deo revelatam ex hoc prexisé motivo; quia

&

eus

Dz Fipz.

$27

T

Deus fummé fapiens ac verax dixit. Paucorum

Of vt

diffentientium claffis duplex eft. 174 eft ex-

tremé oppofita, atqne prater fapientiam ac ve-

ofar

exltet

racitatem dicit neceffariam efle aliam adhuc

t]s ii

perfectionem Dei pro omnibus omnino Dei lo-

TE

cutionibus; in qua tamen defignanda nec ipfi

& IUO

diffidentes conveniunt, cüm alii affignent veri-

s lt

dicitatem, quam dicunt efle perfectionem for-

TUS

maliter adaquaté diftinétam à fapientia & vera-

citate tum feoríim tum fimul fümptis: alii po-

quii.

nant hanc tertiam perfectionem in determina-

fj

tione Dei ad non loquendum, nifi per talia fip-

i hi

na proponatur locutio, ut prudenter dubitari

nequeat, Deum effe, qui loquitur, & hinc in»

ducatur obligatio credendi ; ac rurfüs ad non

d QE

qumeit

permittendum , ut per eadem figna propona-

tur locutio; que Dei non fit. Alii recurrant ad

ngst

um

fanctitatem divinam vel aliam huic equivalen-

tem. 2da iüter utramque, media eft , & quidem

d

reväl'.ä Ü

pro puré affertoriis Dei locutionibus fufficere

Qnti

vult fapientiam & veracitatem, pro decretoriis

autem exigit alias perfectiones adjunpi. Juxta

Jeurt Ü

vt

hanc opinionem Ripalda exigit in locutionibus

promifforiis adeffe fideliratem & potentiam, in

dl

mire

comminatoriis conftantiam cum potentia ; cui

confentit Viva, eum hoc tamen difcrimine,

fl

quód pro neutris requirat potentiam.

p*

.184. E. J. Autoritas Dei in loquendo; per

T121) L

fapientiam & veracitatem conftituta, univerfim

( dWIUa

j

füfficiens eft motivum fidei theologice cujus-

cunque. Proj. Ad objectum formale fidei üf-

CUM

cit, duas habere conditiones; rmam, quáà fundet

0 g

X4

Sne

)

"

al

Drs Fipz.

4^€

Mesia

affenfüm veriffimum per conformitatem actüs

judicii cum re judicata ; sdam , quà fundet af-

f pie

fen(fum certiffimum per exclufionem omnis du-

dim p

biiac formidinis de errore vel deceptione. Sed

firaend

in aflignata autoritate divina utraqüe conditio

iliendi

reperitur, üt patet ex Quaeft. pr.: ex eo enim,

Qquendi

fitmic

quód Deus fit fümmé fapiens & verax, fequi-

tur eum loqui non poffe, nifi verum ; & pro-

Tüfe: 6f

inde fundare affenfum veriffimum ; cum affen-

fendan

fus confermis locutioni veriffimae neceffarió fit

Qppot

veriflimus : cum veró evidens fit , Deum effe

locutio

fümmé fapientem & veracem , ruríus fequitur,

ponf

4i aliunde conftet Deum effe locutum, dubitari

tis Q

fo.e

non pofle aut formidari , quin res ita (e habeat,

prout Deus loquitur ; adeóque fundari affen-

tl r

füm certiffimum.

Ts

185. JVec dicas . Motivum fidei tum de-

D

bet effe unum , tum formaliter immediata de-

vitof

terminatio ad loquendum de rebus , àt funt:

il2

i

fed nec utraque perfectio fapientiie & veracita-

tis funt quid formaliter unum, üt per fe patet;

m

nec utraque illa perfectio eft formaliter imme-

Tía0ni

diata determinatio ad loquendum de rebus ; üt

Rnür

fünt: nam hac determinatio concipitur rantüm

Yif

in ordine ad conformitatem locutionis cum ob-

eiam

jecto & ad exclufionem unius difformiratis op-

(item

ofitee ; utraque autem illa perfectio concipi-

tur in ordine ad conformitatem tam Cognirionis

d ü

cum objecto quàm locutionis cum cognitione;

ft n

& ad extlufionem duplicis difformitatis oppofi-

um

ic : ereoo.

ANec 2. Infidelis non credens ne-

i

an. 3.

m

gat autolritatem Dei , juxta illud ex r. Jo

Men-

A

-Dz Fipr.

329

fem v

"

Mendacem facit Deun: fed non negat Deum ef-

fU

fe fapientem aut veracem : ergo aliam quan-

omni ä.'f

dam perfe&tionem negat, qua pertinet ad con-

1one X

ftiruendam Dei autoritatem.

Sed nulla alia eft

j conit

aífignabilis, quàm illa determinario Deiad non lo-

( £0 (

quendum, niíi per figna credibilitatis proponat

, KU

Íuamlocutionem ; & hanc videtur infidelis igno--

T5

rare: ergo.

Corf. Non füfficiunt ad confíti-

Jm à

al

tuendam autoritarem perfectiones ille, quibus

N

MV

li

A

oppofitee imperfectiones conneéctunt equaliter

Deun d

locutionem cum objecto : fed imperfectiones

s f

oppofite, pura fümma ignorantia.& mendaci-

, dii

tas, connectunt eequaliter locutionem cum obje-

f ha

&o: ergo ille perfectiones non füfficiunt, fed

r df

alia preeter has requiritur.

ANec 3. Divina ve-

racitas non excludit neceffarió & effentialiter

Y tU

mendacium ; tum quia inrer virtutem & actum

s

]

vitiofum non datur contrarietas, üt ait S. 'T'h.

m

in 1. 2. q. 21. a. 4.; tum quia fumma inclinatio

il

T

in Deo ad miferendum non excludit formaliter

non mifereri, quamvis mifereri & non mifere-

r p

j

ri non minüs fibi opponantur , ac mentiri & non

r

mentiri: ergo preter veracitatem requiritur di-

u u

vina fan&titas, excludens omne peccatum & hinc

a?

etiam mendacium, ad conftituendam autori-

tatem,

;

niust

j 00

&. ad 1. D.

Uun.p. M. Motivum Hdei debet

Qn

effe unum unitare fimplicitatis N. unum unita-

jl

pnti*

te compofitionis velfübordinationis C. Poftre-

j

mum autem habetur, dum fàpientia & veraci-

jeni

tas in ordine ad movendum non manent plura

gnà

üt talia, fed coalefcunt in unam autoritatem lo-

J

-quentis

Xs

P iadd

999

Dr Fripr.

quentis. Quoad 24. p. C. M. fed N. min. 69 — if

ro]. Cüm enim fermo hic fit de determinatio-

ma&te

ne propria agentis rationalis ad loquendum ra-

perfeäa

tionali modo , non poteft concipi üt determi-

auem Q

natio ad loquendum derebus , prout fünt ; quin

Qs

concipiatur in ordine ad conformitatem locu-

dtur o

QOT

tionis cum cognitione ; qua corformis eft ipfi

obje&o ; quod idem formaliffim& eft ac ordi-

Til

nem dicere ad conformitatem locutionis cum

fren a

cognitione & cognitionis cum objecto. — 4d

(deme

2d. . D. M. Negat autoritatem , & facit Deum

miere

mendacem , virtualiter ac interpretativé C. ne-

ddem

gat formaliter N. — Cüm infideli per figna cre-

ponun

dibiliratis revelationis exiftentia proponatur üt

a

evidenter prudenter credibilis, is tunc credere

fbl

nolens ita fe gerit, ut fpectatà praecisé ejus no-

pants;

litione cenferi poffit , ipfum non tam negare

ii

exiftentiam revelationis, quàm veracitatem aut

Donu

fapientiam divinam. Precterea illa determinatio

dmá

ad non loquendum nifi per (igna credibilitatis

füïi&' p

non conftituit autoritatem in loquendo , nec eft

: U

motivum fidei; fed eft principium, à quo pro-

veninnt motiva credibilitatis , & hinc ad judi-

j n

n

cium fidei previum pertinet. 72d Cozf. &. D. M.

w

Tllee perfeétiones pracise üt connectentes locu-

Qt t

tionem cum objecto non conftituunt aurorita-

vehri

tem C. üàr conneétentes locutionem cum obje-

|

&o & fimul loquentem perficientes ac eeftima-

ï)ïäs

(

bilem reddentes N. — Oppofitae imperfectiones

E

non connectunt locutionem cum objecto red-

aheruf

dendo fimul loquentem perfectum & dignum,

Bu

ut in ejus culum & obfequium pracftetur aí-

Ump

€n»

p

a

Dz Fipr.

33I

UL

fenfuüs. 4d 3. $. IN. .4.. . 4d prob. 1. & Axio-

etmrinto

ma & textum intellipendum efle de virtute im-

endumy

t t

perfecta & limitata, qualis eft creata, non

autem de fümmé perfecta ; qualis eft veracitas

f

divina; cüm & ipfis hic adverfariis fatentibus;

tem i.

detur contrarietas inter fapientiam divinam &

s lt

errorem actualem. /4d proP. 1. . Si paritas rit&

acdi

inftituatur, pugnat pro nobis; nam ficut quia mi-

(

fereri & non mifereri pofitivé fümendo, feu cru-

. À

b

delem effe, fibiopponuntur, inclinatio in Deo ad

t

u

miferendum excludit illud non mifereri feu cru-

dveC

delem effe; ita quia mentiri & non mentiri fibi op-

E

fguo

ponuntur, inclinatio in Deo ad non mentien-

(onatu t

dum excludit mentiri : fi autem non mifereri

c creit

füb hac ratione non fümatur, manifefta eft dif-

u

paritas; quia mifereri & non mifereri negativé

m

fibi quidem opponuntur logicé contradiétorie^

itaend

nonautem moraliter & quoad honeftatem; fi qui-

p

dem & Deusex perfectione Dominii vel fuee ju-

il

ftitiz poffit negativénon mifereri: econtra men-

,

tiri & non mentiri tum logicé tum moraliter fibi

opponuntur ita, utDeus nunquam mentiri queat.

que?

: äd *;Eäl-

186.n;. //. Autoritas divina, per fapientiam

i

& veracitarem conftituta, fpeciatim etiam füffi-

gl

€it tanquam morivum fidei theologicze circa re-

J

velationes decretorias.

Prob. Vi revelationis

Ü j

m

v. g. promifforiz hujus: Cras dabo tibi gloriam;

a

Deus duo enuntiat; alrerum de praefenti, nem-

05

pe voluntatem abíolutam dandi mihi gloriam ;

1&0[ ,

alterum de futuro , craftinam ícilicet collaionem

lorie: fed utrumque fide divinà credere pot-

j

«t

j

u

m propter folam Dei loquentis fapientiam &

Vera.

f

332

Dr Eipr.

fio enur

veracitatem ; nam füfficienter mihi propofità

hàác promiffione üt factà à Deo poflum hunc

üiqui

actum elicere : Firmiffimé judico O Deus! te

etam tf

fnie &

habere voluntatem abíolutam dandi mihi olo-

riam, eámque cras abíoluté mihi dandam; at-

« mütd

que hoc ideo folüm firmiffim? judico; quia Tu

peafu

id dixifti, qui cüm fis infinit& fapiens, ignorare

I

uitim

non potes, utrüm illa duoitafe habeant, nec ne;

& cüm fis infinité verax, non diceres. illa fic fe

modb «

habere, nifiilla fic f& habere certiffime fcires,

f od

Porro evidens eft 1ó, hunc actum fundariin

(f

J

fola Dei loquentis (àpientía & veracitate, tan-

a t

)

vy

quam motivo credendi adaquato:. evidens eft

qunj

2dó; per eundem actum credi omne ac totum;

p t,?

quod vi illius revelationis promifforie Deus lo-

pj

quitur; evidens eft 3tió, eum ab omni falfita-

quiT

tis ac deceptionis periculo effe remotiffimum:

Tüuntr

| m

ergo evidenter fequitur , ex autoritate, quamin

una fapientia & veracitate reponimus, haberi fi-

| Vi

dem divinam revelationis promifforie. —Corf.

Obfige:,

Juxta auctores hic nobis contrarios in locutio-

T v

bus pur? affertoriis fides nec habet nec habere

proni

poteft aliud motivum , quàm autoritatem Dei

p

ex unis fapientia & veracitate compofitam : er-

l

| Qp

fátei

go nec fides in locutionibus decretoriis ; tum

quia locutio Dei promifforia non eft nifi locutio

1à, «

affertoria duplicis objecti , nimirum unius de

IiO, 4

pracfenti , quod eft voluntas in Deo faciendi ali-

fdcli

quam gratiam creature , & alterius de futuro;

À

quod eít rei promiffze executio in tempore fa-

lts

cienda; adeóque tantüm ratione objecti mate-

Qd

.

W

rialis differt à puré affertoria , quatenus haec

non

Dz FipE

.333

n

non enuntíat decretum Dei: tum quia quod in

aliquo actu fidei eft fufficiens motivum , debet

flom

)l

li

etiam fufficere in alio fidei actu ; cum ficut ef-

| ff

,

fentize rerum ejusdem fpeciei non fünt diverfze

d

Idl Q

ac mutabiles, fic nec potentiarum & actuum ob-

aIH

$

), Qd

jecta formalia, à quibus fpecificantur.

; Imut

187. INec dicas J. Scriptura & PP. fidem

n It

"

noftram de divinis promitlionibus revocant

U

modoó ad fidelitatem , modó ad potentiam Dei ;

fs

fic ad Hebr. 10. dicitur : Zezeamus [pei moflree

du

confe[fonem indeclinabilem , h. e. fidem certiffi-

Y

mam eorum , qux fperamus ; /idelis efd emim ;

videt :

qui vepromifit. . &t ad Rom. 4. A4brabam confor-

& [0r8

zatus ef füde , plemifrmé [cieus , quia quecumque

[

promifit Deus, potens efl facere. — Item alibi fzepe

am l

apud Ripald. Ergo ha perfectiones vel requi-

lt

runtur vel füfficiunt pro fide locutionibus pro-

)u

mifforiis preeftanda. . /Vec Cozf. . Promiflio di-

lii

vina prater affertionem objectorum dicit etiam

g u

obligationem, quà vel ipí? Deus maner obliga-

; at

tus, vel faltem ipfà res promiffa obligatur Deo

mh&be;

promittenti; fed hzec obligatio preecisé habetur

à fidelitate Dei: ergo. 4Vec Cogf. /J. ''um exe

a

um: *

cutio ; quz revelatur , eft connexa cum fid

tàte & porentia: tum retio , quare res fit futtre

j5

(f

ra, eft in ipfa fidelirate ac potentia: ergo & fa-

us

tio, quare credatur futura executio ac res ; in

fidelitate & porentia poni debet aut poreft.

ii

sf

E. D. 4. Revocant noftram fidem ad fide-

litatem & potentiam tanquam ad rationem for-

] OI'E*f3

j m

malem motivam proximam intelle&tüs ad affen-

tiendum revelationibus 1N. tanquam ad rem,

n

p

que

334

Dz Fipr.

C'ontot

quee fit ratio motiva vel refpectu intelle&üs ad

vd tnteg

judicium de evidente credibilitate myfterii fe-

s hanct

rendum , vel refpectu voluntatis ad piam affe-

fitranon

&ionem feu volendum credere C. — Cognitio

axus

vel fides etiam de fidelitate & potentia Dei pre-

fi o

füpponi poteft aut etiam debet ad fidem reve-

lationibus promifforiis praeftandam ; quia fi quis

Ts finr

Ordre a

non certó cognofceret Deum effe porenrem;

Aficity

forté putaret objectum promiffuüm non effe pof-

fttura

fibile; & fi non agnofcerer Deum effe fidelem;

TE

forté putaret Deum promiffà non impleturum;

tam

atque hinc non futurum objectum : itaque ha-

if

rum perfectionum cognitio aut fides removet

impedimenta actüs fidei, & poffunt efle moti-

Spicta

lfs

va ad judicium credibilitaris vel piam affectio-

nem; ipíius tamen fidei affensüs obje&tum for-

üütérur

bl

male ac immediatum non fünt. Praterea eriam

beit

in ipfà locutione promifforia fübinde proponi-

tur fidelitas, non quidem üt morivum , fed ut

Tinqua

| Donam,

objectum materiale credendum ; cujus exem-

plum habetur in textu 2do de Abrahamo & in

TOlenter

| mj

alio de Sara ex ep. ad Hebr. 11. defümpto, ubi

dicitur: Zzde Qg ipfa Sara fferilis virtutem in con-

| UC od

f.

NY

ceptione [ominis accepit .... quomiam fidelem credi-

ä f&

dit e[fé eum , qui vepromifevat. — Ad^Couf. L. 9.

D. m. Heec oblieatio in effe & quoad fe habe-

Qare j

Qude

tur precisé à fidelitate C. in revelari & quoad

nos N. . Nobis enim modo ad fidem congruo

Tüten

non aliter apparet quàm per revelationem di-

! lts

vinam fapientiee & veracitati fummee innixam.

ml

"d Conf. If. 3. . Conf.. Ratio quoad xmum eft;

i

iU

quia non omnia; que requiruntur vel conne-

&i«

Dz Fipr.

335

unt

tl

&untur cum promiffione divina , conftitu

vel integrant motivum formale fidei ; aliàs etiam

mytst

|pand

ad hanc rationem pertinerer, quód Deus vivat,

fit.rarionalis natura , eeternus fit neque annihil-

Cnit

a Dom

andus&c., que predicata promiffario nececef-

farió conveniunt.

dem m

Quoad 2d. Difp. .eft ; Quia

res futura fecundüm fe fpectata confideratur in

qui l

pl)if:?(fü

ordine ad executionem ejüsque modum ; quae

à fidelitate ac potentia defümuntur : res autem

p

3lk Hd»] ]

futura üt revelata & credenda fpectatur in ordi-

i

T

ne ad autoritatem loquentis , quze per fapien-

npl

J

..u'»-*'l

tiam & veracitatem conflituitur.

itiqe

188. lVecdicas /]. Sciens Deum effe fümmé

5 Telnot

elle ni

fapientem ac veracem, nifi fimul concipiateum

y died

üt fidelem dubitare poteft, an non fir mentem

mutaturus , ficut hoc accidit in promiffionibus

eQun jj

ter d

ab homine factis: fed hoc ipfo non poteft ha-

beri fides divina fine refpe&tu ad fidelitatem Dei

102

tanquam motivum : erpo.

AVec Couf. 1. Sup-

n gt

TU du

ponamus hominem ex una parte infidelem ac

nolentem ítare fuis promiífis , ex altera parte

mo 0

autem infalibiliter fapientem ac veracem. ln

i?

hoc eafu fi is diceret: obligo me ad dandum

n

hh t

cras donum, induceret audientem ad affen(üm

fidei humane certum , quód veré fe velit obli-

j

!

gare ; fed non induceret ad affenfüm certum,

quód cras revera daturus fit donum , ad quem

l&qw

ä

tamen induceret , fi fimul in illo füpponeretue

m

fidelitas: ergo hoc ideo eft, quia ad certam fi-

dem locutionis promifforie movere non poteft

p

ANec Conf.

fapientia & veracitas fine fidelitate.

g

4l. Locutio Dei puré affertoria connectitur cum

] a?

re

d

Dz Fip£&

336

miffo c

re aíferta mediante judicio intelle&üs , quod

per externam locutionem fignificatur: atque

dit eiq

ts

hec eft ratio ; cur ad fidem locutionis puré af-

fertorie moveamur à veracitate & fíapientia;

vent «

& t

cum illa conformet locutionem externam judi-

'

cio feu menti divinz , fiec veró judicium ob-

tysmo

f hd

jecto feu rei revelatee: econtra locutio promif-

T0n d

foria connectitur cum re promiffa mediante af-

fe&tu voluntatis: atque hinc eft ratio , cur a

&t

fidem locutioni promifforise praeftandam debea-

Qromin

1nus moveri à fidelitate & porentia ; cum illa

j

,

:

conformet promiffionem cum affectu volunta-

p

tis, hec veró affectum cum rei executione

Tamen

;

"

conformet.

Tl

D

Cfttem

)

E. V. M. Suppofità fcilicet locutione Dei

promifforià. Ratio eft; quia quod Deus vere

p

judicat non effe futurum, & fimul veraciter di-

d

cit non eíle futurum, hoc fide certiffimà crede-

DI

re pofíüm ; ac debeo non effe fururum: fed

Qietle

quando Deus promifforié loquitur dicendo v. g.

ii

fe gloriam. daturum, ex vi fue fapientiee vere

Ti gl

K mg

cognofcit ac judicat, fe mentem non mutaturum;

fimülque exivi füg varacitatis idem veraciter

dj

l

dicit; quia fi muraret rhentem, gloriam non

h

daret, quam tamen fe daturum (ícit & dicit, ac

lr

confequenter implicité faltem dicit fe menrem

Rnf

non efle mutaturum: ergo.

Hinc veró etiam

Qj

ad prob. patet Difp. ; eóquód judicium internum;

Itv

cul homo ratione veracitatis conformat pmmif-

n

fionem, non habeat connexionem cum futu-

Tif

ritione rei promiffe per fapientiam, üt Deus;

D

f

fed per fidelitatem duntaxat.. 224 Couf. J. .. Ad-

mn [

Y

miíto

Dz Fipr.

537

ls qi

miffo cafu C. 22/J. IN. Conf; Non enim illa, fed

V: g

alia eáque veriffima ratio eft hzec ; quia veraci-

nis r

tas & fapientia loquentis audientem folüm mio-

L fipii

vent ad credendum , quod loquens dicit, non

m

autem ad id, quod non dicit: jam veró homo

dicium)

ejusmodi dicit quidem per verba de precfenti

ij pn':;ï

íe habere voluntatem dandi vel fe oblipandi,

edirt

non autem per verba de füturo etiam dicit , fe

rio, ari

daturum id , ad quod fe obligat; ür tamen Deus

n

promittendo facit: ergo. 74 Cosf. L. s. IN.

M

2d.p. 4J. Quamvis enim locütioni promifforize

lu vid

pofht id concedi in ordine ad rem promiffam ;

tamen in ordine ad actum fidei ea locutio con-

eau

nectitur füfficientiffim? per fapientiam & vera-

yione !

citatem, quarum illa Deum determinat ad co-

Das i

gnofcendum rem promiffam effe poffibilem &c

raité

re ipsà futuram , hec ad non promittendum

exteriüs, nifi quod dare interiüis decrevit; id.

fiité

nrup.:

que ulterius conítat ex eo; quód locutio promif-

jendov

foria in ordine ad actum fidei ex d. nihil diffe-

ag v

rat ab alia puré affertoria, nifi ratione folius ob-

je&i materialis; ex quo minimé variatur ratio

m

j Va

objecti formalis motivi.

fiam "

189. JVec dicas IIJ. Per locutiongm promif-

y did/

foriam etiam fapienter & veraciter factam non

manifeflatur nobis decrerum executivum rei

d

vl

J

promiffe; quia hoc fzepe concipitur à Deo ex

l m

d

morivo fidelitatis promiffionem jam factam füp-

ponentis, adeóque nequit jam antecedenter per

yt Pï(lmll

num ^

promiflionem manifeílari: ergo vi locutionis

Ut v

promifforie non poffumus actu fidei affentiri

llE

futvriioni rei promiffe. — Vec Corf: 4. Priüs

pl

:

CCulna

Dz FIDE.'

538

!

fitem (

fecundàm rationem Deus decernit rem, quàm

abfolur füturam cognoftat, adeóque prius eft

judis:

remeffe futuram per divinam porentiom , quàm

forim,

etitm r

efie cogniram àt futuram: ergo faltem pro illo

Vum.

prio

ri; quo Deus cognofcitur decernens & po-

Te fuu

iens

aliquid dare, poteft illud cognofci üt dan-

dum: ergo circa illud üt dandum poreft elici

tendt

actus fidei theclogice: fed hic a&ug pro mo-

LE

tivo haberet folam potentiam , non fàpientiam

prir,

[enst

aut veracitatem divinam: ergo.

INec Conf. If

t0CY

Sola fidelitas & potentia etiam üt preecifa à fa-

píentia & veracita

te, efít motivum fufficiensfir-

Vi di

miífimà fperandi

fuiuram gloriam , füppofirà

[ «00

romiffione: ergc etiam eft motivum fufficiens

r il

Viare

iudicandi glcriam effe futuram. Sed actus, quo

id firmiffimé judicatur, eft a&tus fidei: ergo.

fu, g

& D. A. Non manifeftratur decretum exe-

ind

cutivum determinaté füumptum C. indetermina-

flïppw

t& vel disjunctivé fumptum N.

Simili modo

Inc ;

D. prob. 6 IV. Conf. Ad locutionem promiffo-

Ál

riam prerequiritur judicium de interiori ani-

Q

mi decreto faciendi rem promiffam ; alioqui lo-

lt

cutio non effet verax: judicium hoc autem tan-

At 1

quam infallibile in Deo effenialiter conneétitur

M&g

inln

cum animi decreto , quod tamen concipitur.pu-

ré intentivum ; eoquód in figno pofteriori a

Cïgo.

famtal

illud & promiffionem concipiatur in Deo liber-

tas ad decretum executivum formandum vel in-

Ym

tuitu promiffionis factee & ex morivo fidelitatis,

Hde' 4

vel ex alio: nequit tamen concipi libertas a

nullum decretum executivum; quia inrentivum

Ms

aliquo

T

decretum metaphyficé connectitur cum

faltem

/ .Dz Fipx.

29

N fäl-tem decreto

executivo indeterminaté ac di(-

É prisd

junctivé fümpto; unde per locutionem promif-

m

Íoriam, quà revelatur decretum inrentivum,

m pgaif'c

etiam manife(tatur disjun&tive aliquod execuri..

Iens i

vum. . Z2d Conf. L. . C. 4. illud intelligendo de

du

re futura objectivé & quoad fe fümprà, nonau-

oteft

tem de re futura üt revelata & quoad nos; (ed

prO Ti

n

AN. Suppo[. Cou[. tm. mimirum , quód pro illo

þfapïnen

[

priori; quo Deus nondum intelli

gitur cogno-

: ür.

Ícens rem futuram,

poffit à nobis judicio cer-

"d

to ac vero cognofci üt decernens rem futuram

d

vel aliquid dandum; nam nonnifi Deo revelan-

lii

te cognofcimus certó, quód Deus hoc decreve-

fafícit

rit: ipfi autem revelariti non credimus, nifi quia

us qf

verax eft, & aliter non loquitur quàm cogno-

:«

Ícat, & quia fapiens eft, nec aliter cognofcit ae

m

in fe eft: ergo credere non poffumus, niíi pree-

fupponatur Deus rem futuram co

(derenm

gnofcere ; &

f]Jl

m

hinc actus fidei

pro illo priori haberi nequit.

W

u Omlnü

Jl Conf. IT. Y. N. Conf. Difp. eft. quia fpestheo-

faf ID

logica glorie promiffze effentialiter prefüppo-

al

10U

nit actum intelle&tüs, quo fperans certus red-

Ti

datur non tantüm de fidelitate & porentia, fed

& de poffibilitate rei promiflze ac voluntate Dei

pf

interna dandi rem exteriüs promiffam; quia

f

ergo ex vi hujus certitudinis füblatum eft omne

falfitatis ac deceptionis periculum, aliud mori-

]»o i

"

vum formale proximum non requirit: affenfus

uv

fidei autem de faturitione gloriz promiffze non

j »ïï:zr».ï

at *

füpponit alium a&tum intelle&tüs, quo credens

yend

àt certus de inrerna Deivoluntategloriam dan-

if

prio

di; déque hnjus pombi?i;ate, fed ex pro

fuo

f

QU

840

Dz Fipbr.

íuo munere hanc cerritudinem adferre debet:

proit d

jter din

ergo requirit obje&tum formale motivum ; vi

cujus certum fiat, Deum habere internam vo-

diatam,

mediata

luntatem dandi gloriam , & hanc effe poffibilem:

hoc autem motivum aliud non effz, quàm com-

miniltt

Quden

plexum ex fapientia & veracitate ; hactenus

oftenfum eft.

m

j

|

!

n

ARTICULUS lll -

üt o

qiilo

.du £? 'gualis locutio prater. autoritatem Dei. fi

füum.

obyettum fommle fidei.

mitri

TTR

P 9'0.

Ora. Liquet ex ha&tenus difputatis au-

' toritatem Dei in fapientia & veracita-

pean

te repofitam effe faltem obje&tum formale in-

dl

adaquatum fidei: conílar preterea ad actum

Wt

fidei requiri effentialiter locutionem , càm nulli

Iempm

füm

credamus nifi loquenti ac teftanti aliauam rem;

2deóque propter autoritarem non affentiamur;

fimo

nifi locutio aut teftimonium intercedat. Reftat

Mil

tamen controveríia: utrüm locutio íe habeat

eiUSmOJ

duntaxat üt pura conditio applicans autoritatem

tiqi]

loquentis tanquam unicam & adaequatam ratio-

p

nem motivam formalem; an veró ipfà etiam fit

m& Y

Ttm:

objectum formale partiale , & fic cum autori-

tate conítituat unam rationem formalem moti-

Voly

vam adequaram ac totalem ? Porró quamvis

'

Ata

revelatio ex D. Hier. in C. 1. ad Gal. fit quafi

W:n

remotio veli, quo res occultabatur, locutio au-

u

tem inítitui etiam queat de rebus aliàs patenti-

i fn

bus, ramen utraque hic confunditur ; & locu-

lii

ne rei;

tio Dei ad exg'g (ümitux' pro manifeftatio

& n

pr out

&

Dz Fipr.

241

tte n

prout eft in mente Divina, ad creaturas fpecia-

iiv Y

liter directa.. Commnuniter dividitur in imme«

vt

diatam, quà Deus per f ipfüum loquitur, &in

poliin

mediatam, quà loquitur per Anpelos aut alios

quinme.

miniftros: Immediata fubdividitur in intelle-

lts

Ctualem , imaginariam & fenfitivam ; quarum

1ma eft , quà Deus loquitur per figna fpiritua-

lia folo intelleétu perceptibilia; 2da, quà loqui-

tur per figna materialia phantafize propria ; 3tiay

um J

]

i

quà loquitur per figna materialia propria fen-

fuum externorum.

À quibusdam tamen prae-

mittitur alia locutionis divifio in activam feuin-

:

Dntst

ternam , in paffivam feu externam, & in com-

Verad

pleram feu ex utraque hac complexam ; fecun-

xmdel

düm hanc activa confiílit in actione Dei immia-

nente , h.e. in volitio

n

nobis manifeftandi ia

d

du

tempore divinum conc

:

ptum perfignum crea-

um

tum ad audientes directum; patfiva ftat in hoc

Tentumt

figno creato; completa autem quze etiam ratio-

"

nalis ac propria locutio eft; habetur per fignum

3315

ejusmodi externum volitione faltem virtuali ad

yoriti

aliquid mapifeftendum directum.

Licet veró

m Tij

primum hujus divifionis membrum commu-

Ts

fi

niüs rejiciatur; tum quia volufitas manifeftandi

m ay

rem zque parum proprie dici'poilït locutio, ac

lm

voluntas comedendi vocatur comeflio, aut vo-

) me

luntas divina nos fan&ificandi noftra fanctifica-

i

tio; tum quia Deus aliàs ab eterno proprié jam

(Iq

xim L

omnia locutus effet: eam tamen premifimus

T

ad fententiarum hic diftrepantium notitiam pe-

T

nitiüs capiendam. — Scotiftz enirmm communitet

g

&c fine refpe&tu ad. hanc divifionem locutioni

il

Ul

Y 3

Y

urns

pf

p w

L.

342

Dr FmE.

duntaxat tribuunt rationem cohditionis fine

dixercn

qua non : alii veró qui eandem tanquam obje-

tum hi

étum formale partiale admittunt, di(fentiunr in

gt in

defignanda locutionis fpecie : Cajetanus enim,

Matth.

Gonet aliíque'T'homiftee folüm locutionem a&i-

jiut;.

vam internam volunt pertinere ad motivum fi-

phtim

dei; Hurtad. & Marin cum quibusdam affignant

jnie

folam locutionem paffivam : reliqui commu-

It

niüs locutionem formalem ac rationalem feu ex

activa &

f q

paffiva conflatam intelligunt. . Cum

fütm |

his.

rhe

191. JDico i Locutio feu revelatio divina

V0 |

conftitutivé pertinet ad motivum fidei, & eft

ejusdem objectum formale partiale. — Prob. /4u-

:

govitate.

Scriptura imó revocat fidem no-

flram non minüs ad t

jill

E&imonium feu locutio-

fm

nem Dei, ac ad autoritatem ; fic 1. Joan. 5.v. 6.

nf

dicitur : Spiritus eff , qui teflificatur ,. quoniam

Cedit

Chriftus of veritas; & 1. ad Theff, 2.. Cim acct-

&Tr

pil[etis vevbum auditás fidei, accepiflis ilud gon dt

ib

[

verbum bominum, fed üt vevé eff verbum. Dei.

Piw

Huc pertinent etiam formule illee , quibus Chri-

Tiver

ftus & Prophetz exigebant fidem : Sicur dixit

r

mibi Pater ,. fic loquor.

Ferbum Domini , quod

Tj

fathum eff &c. — Hec dicit Dominus &c.. 2dó ex-

fcs

tollit ipfum teftimonium Dei füpra teftimonium

ful

hominum, üt videre eft Joan. . c. v. 9. $ roffimo-

fc

gium bomimum accipimus , teffimonium Dei majus

Ttpoy

€ : nempe in movendo ad credendum , ita ut

qiee

fides ipfi teftimonio innitatur ; unde additur:

Yl

Qui credit in filium Dei , babet. eflimonium Dei in

VR

fé Idem explicàrunt Samaritani , qui mulieri

Ixe-

li

Dz Fipr.

345

ïitionis Lng

dixerunt Joan. 4. v. 42. — Quia jam mon propter

qum d

zuam loquelam credimus : ipfi emim. audivimus &c.

Vlenti:

3tió inculcat ipfius firmitatem , üt liquet ex

tinsen

Matth. 24. & Luc. 21. Zerba autem mea nou tvon-

od

fibuut ; & 2.Pet. 1. v. 19. Habemus fivmiorem pro-

Yotian

pheticum [ermonem ,. cui. bene facitis attendentes.

n ff

Jam veró fi teftimonium ac locutio Dei foret

]. comt

mera applicatio autoritatis divine feu conditio,

dem t

fine qua non mover autoritas ; fides haberet

u (

füam firmitatem unicé ab autoritate; & moves

ret hec fola, dummodo reipíà extaret revela-

htio d

tio.

Conf. Ex Ss. PP., inter quos Athanaf. Or.

i, &

Quód unus fit Chriftus , Fideles ; inquit , zos

í

Pl.à

babent bumilem quandam vatiouem ,. ut cvedart ,

m !

féd [ublimem, fcilicet atzeflationem Dei. S. Ambr.

u ls

ferm. 2 1. de Epiph. fcribit; Patrem in voce de-

ou.ji

Ícendiffe in Filium, quià fides audità Patris voce

' W

credit.

Similia haber S. Aup. 'Tr.22. in Joan.

(inz

& Tr.23. ad illa verba: * l'eftimonium perhi-

du

hibet de me, qui mifit me Pater;;.

as )

Prob. Ratione. De xatione fidei conftitutiva

univerfim eft , quód fit affenfus propter auto-

uibusC;*."

fiai d

ritatem dicentis, ita ut và quia dicit , fit retio

J// ;

motiva & non tantüm conditio; tum quia ficut

)

01

fcieatiam demonftratio, ita fidem teftimonium

d

feu locutio diftinguit ab aliis actibus: tum quia

j

j

It

fpeciale praedicatum effentiale derivat in fidem;

IT

utpote qua non eft affenfus quiscunque ; ne-

n n

que etiam affenfus cnicunque veraci ac fapienti

gv

praftitus; fed talis, qui alteri non tantum üt

"

veraci ac fapienti , fed ür loquenti fcu teftanti

adhibetur. Ergo & de rarione fidei divinze

(

Y 4

CO[jl-

at

344

Dr Firx».

conílitutiva eft locutio feu revelatio divina.

Ma,tt

Cozf. 1. Ad effentialem tendentiam fidei perti-

moveta

net affentiri objecto, quia fumma Dei autoritas

eflenfom

illud dicit ac teftatur : ergo locutio & teftimo-

n d e

nium conftituit cum autoritate objectum forma-

n

etm 1

le motivum divine fidei: 7zt. patet ; quia nulla

alia tendentia aflignári poteft , que tamen fit

fl

propria & fpecifica actüs fidei, Nam affentiri

inper

Objecto precisé; vel quia Deus illud fcit ; vel

qu b

quia Deus id vult dicere; velquia, fi illud re-

qua)

velaret , verum diceret , vel quia eft füummee

Rn p

f

autoritatis; non eft affenfüs fidei. Corf. Etiam

m

liquer; tum quia, quod attingitur per effentia-

fenfis

lem tendentiam actüs fidei, non eft mera con-

t

ditio ad ipfam; cüm mersz conditiones nec fo-

clira

leant nec debeant per actum attingi: tum quia;

I'mgeat

quod ira per effentialem tendentiam attingitur,

v

ut attinparur ab ipfo actu & àt ratio, cur aliud

QUi

attingatur, non eft mera conditio; fed in imo

liber

cafü objectum materiale vel formale, in 2do au-

füit$)

tem formale objectum.

Corf. 1. Motivum

lii

adequatum affentiendi rei revelatae debet effe

L

metaphyfice abfoluté connexum cum re revela-

|

t

tà; & quidem connexione, que fe tenet ex par-

QOl

te dicentis üt talis ; fed autoritas divina de fe

]

non eft fic connexa , neque etiam fumptra cum

Its

volitione revelandi dicit connexionem fe tenen-

yedi

tem ex parte dicentis üt talis : ergo nec autori-

Ls

tas divina folitarié, nec conjuncta cum volitio-

mahS !

ne revelandi poteft effe motivum adaequatum

NU

affentiendi rei revelate : ergo revelatio ipfà re-

Yi

quati.

f

quiritur üt conftitutivum morivi fideiadee

Maj.

/

Dz 'EID r.

34!

1 d

Maj. quoad 11. part. eít certa; quia intellectus

fs

movetur à veritate; adeóque nequit moveri ad

ET

aflenfum meraphyfic? certum & firmiffimum,

&tln.

nifi ab eo, in quo videt infallibilem veritatem

üm r

per metaphyficam connexionem : quo224. part.

quii

etiam liquet ; quia omnis connexio , que non

ml

Íe habet ex parte dicentis üt talis ; eft ad fidem

m at

impertinens; fi quidem ex hac ratione affenfüs,

yift; v

quo Beati firmiffimé judicant hoc effe verum;

f du

quia Deus ita cognofcit, aut quo affero Deum

[E f

non pofle infundere habitum. vitiofüm , quia

a. z

fanctiffimus eft, & alii hujusmodi non fünt af-

r eft:

fenfüs fidei. AMinor fimiliter quoad 1. part. pa-

i

tet ; quia autoritas divina eft perfectio Dei ne-

Cl

ceflaria , multee autem veritates fidei fünt con-

tum d

]

tingentes ; unde illa cum his nequit effe meta-

w

phyficé connexa: quoad od. part. prob. "Tum

)

a

quia connexio v. g. cum Incarnatione ; quam

ii

b

j

habet divina volitio illam revelandi in tempore;

jl

fuit ab eerno ; adeóque non fe tenet ex parte

Dei üt dicentis , cüàm Deus ab a&terno non fit

Mu

qne

locutus : tum quia in hac acceptione connexio

fet*

fe tenet ex parte Dei üt tantàm volentis dicere,

edf

confequenter non üt dicentis.

m &

192. Jico 1. Locutio conftitutivé perti-

nens ad obje&tum formale Divinz fidei com-

i Ü

12

1

,!M.

M

plectitur tam activam quam paffivam locutio-

nemr Prob. Locutio conftitutiva objecti for-

j VOhflC

malis eft locutio verificans hanc propofitionem:

zi

Deus id loquitur ac teftatur; fi quidem ex pro-

20

xime dictis effentialis tendentia & ratio formalis

T

cutio

dæ li

(]Uä.

fidþif hanc propofitionem

in;ludit. Sed lo

veri-

Jl

$

esis

346

DrFipbr.

verificans hanc propofitionem debet comple&i

fipnf

S Dos

utramque locutionem; nam fcire tantüm figna

apta ad rem figaificandam, eaque velle ponere,

p

eft quidem fcire modum loquendi ac velleloqui;

100 p

non autem eft loqui, utpote quod ipfàm pofitio-

t a

ib

nem fignorum & ad alios tranfeuntemincludit,

per qua audiens ducatur in rei fignificate noti-

ipicy

Lopun

tiam ; ponere autem figna externa fine directio-

ne cognitionis ac determinatione volunratis illa

ii

ordinantis ad audientem , non eft proprié forma-

Wi

e m

liter ac rationabiliter loqui, fed improprie dunta-

d

xat, materialiter & more pfittacorum. Ergo lo-

fàton

cutio conítitutiva objecti formalis utramque

complecti debet. Cozf. Locutio conflitutivé per-

QiOnem

fs

tinensad fidei obje&tum illa eft, quae nobis à fcrip-

tura proponitur üt fundamentum noftre fidei,

&if

ls cs

& de qua ad Hebr. r. v. z. legitur: zzultifaviam

suuliísque imodis olim Deus loquens Patvibus in Pro-

187

tirjd

betis , noviffimà diebus iflis locutus efl nolis infi-

lio: fed heec locutio complectitur tum internam,

ilid,.

quia non erat materialis duntaxat ac fine cogni-

tione & volitione fignificandi ; tum externam;

Narïlä

Ws t

quia z. Proplberis ac filio, & üàt ZachariasLuc. 1.

V. 7. üit ; per os [antlorum eft locutus: ergo.

Y

193. Oljic. cout. in. A&tus fidei non babet

tdid

effentialiter hanc tendentiam: Credo hoc, quia

(i0 t

Deus dixit; & quamvis hanc haberet, inde ra-

Qaiti

men non probaretur, locutionem effe motivum:

Q

ergo. Prob. rm. p. 1. Deus revelabat Prophe-

v

g

tis, & ipfi credebant Deo , per judicium infu-

fum de veritate objecti: fed hoc judicium non

W |

&tabat

Qsl

habgbat illam tendentjam ; quia non refle

füpra

*

Dr Fipr.

347

um

fupra fe ipfüm üt formale motivum: erpo. 2.

iL

lil

ii

Si Deus revelat aliquid füb conditione , illud

elenye

poteft abfoluté credi conditione purificatà : fed

Vi

lv

NI

non poteft abfoluté credi , eóquód Deus dixe-

fim

rit; cüm Deus non dixerit abfoluté: ergo.

munad

Prob. 2d. p. In his & fimilibus propofitionibus:

d

ignis comburit, quia eft approximatus; volun-

:

a (l

|

M LW

[

tas amat bonum, quia illud coenofcit ; «ó 4uia

dlnpasi

non fignificat morivum ; fed puram conditio-

)przäfgx;

nem pr&requifitam : ergo à pari. — Cozf. 7. Li-

cet interroganti , cur credam Incarnationem,

r

? El

re&é refpondeam : quia Deus illam revelavit ;

tamen ulterius interroganti, cur Deo Incarna-

trant

tutive]

tionem revelanti firmiífim? credam, folüm re-

bisifo

fpondere pofíum : quia Deus , qui revelavit,

eft infinit? verax & fapiens : erpo ratio forma-

.oür.æ;:ïf

TE

ilp

lis cedendi ultima & fola eftautoritas Dei. Cozf.

JI. S. Th. 2. 2. q. r.a. r. in Corp. de fide ait:

!

[/)

eonf[ideremus vationem formalem obje&i ,. mibil eft

]i

aliud, quàm veritas prima. — Exgo.

n

iA

qu

W. AV. utr. p. ^dut. dd ym. prob. p. x. N. M.

a

Nam pofito etiam, quód Deus Prophetis locu-

ITIiSU^

tus fit per judicium infufüm, quod fcilicer ob-

je&um formaliter, mentem autem divinam de

em

f07

tali objecto inftrumentaliter repravfentat; audi-

tio ramen hujus locutionis confiftebat in alia co-

)

1

[ n'(,fu't

gnitione reflexa , quà perceperunt illud judi-

cium infufüm & mentem divinam de objecto

n

jf

Dj

)

perid manifeftatam ; ac proinde multó mapis

fides & affenfus ifti locutioni fpirituali praeíti-

jm f

/-lum I)

i

tus : unde falíum eít eos per judicium infufum

credidiffe Deo. — 4d 2d, prob. [N. m.. Sicut cit-

h

i

curnm-

Áf

-

—

948

Drz Fmþzv.'

5'!57 df!

cumftantiee extrinfecce vocibus fepe tribuunt fi-

gnificationem, quam ex fe non habent; fic etiam

Dio t

conflituunt & dererminant fzpe figna & lo-

| nofpra,i

ad

cutionem in effe ralis ve! locutionis fimpüiciter ;

1

du

prafertim fi accedat intentio loquentis : atque

li rt la

hinc purificatio conditionis in hoc caíü poteft

fraizi

revelationem conftituere. abfolutam, & à Deo

unur

I0

affumi pro figno locutorio ac complemento re-

mmve

velationis abfolute.

-Ad prob. ad. p. IN. Conf.

lx

Difp. eft ; quia neque approximatio eft virtus

Conng)

combuftiva, neque cognitio efít bonitas; unde

1

i

[nta

f

G

]

!

]

nec illa poteft eífe combuftionis, nec ifta moti-

vum amoris, fed utraque duntaxat eft conditio

qpird

f

& applicatio: econtra locatio eft fültem inada-

quata ratio motivaex d. num. 191.in Probatione

dqtoe

i

per rationem ; unde licet dici queat applicatio

comparative ad autoritatem ac myfterium, talis

VN

Q

tamen non eft refpectu ipfius affensüs (idei. 42

Cozf. I. &. C. .4. fed N. fupp. Quód poftrema

fitm

UT

quaeítio pertineat ad affsnfum & motivum fidel,

ficut non pertineret, fi quererem: cur Deum

Vif

Vr

judicet effe verac

em ac fapientem ; de quo vi&

num. 174. füb finem.

E. 2. D. Ad 2dam qu£-

Rlttn

fwam :

ftionem refpondere foliim poffüm: quia Deus;

qui revelavit, eft infinité verax & fapiens.; ita

fs

fneq

tamen , ut , fi fit refponfio ad quaftionem de

motivo actüs fidei , «à qu revelavit habeat ie

bs ]

if

per modum mortivi inadzequati C. ut f& habeat

er modum meri prarequifiti aut conditionis

j Ri

. "d Couf. L. w. D. A. Nihil eft aliud ,. quàm

tio I

'

m

veritas prima nud& fümpta IN. üt revelans C.

Hine ibid. continuó fübjungitur : /Voz enim /fi-

Ergg f

$

Dz 'FI-DE.

3 349

T

des, de qua loquimur , affimtit alicui , nift quia efl à

i icea

Deo revelatum. Porró Angelicum ftare pro parte

!10

18

nofira, liquetex pluribus ; nam q. 14. de verir. a.

xlh)

"

1mp

8. ad 6. Zpfum tefiimonium , inquit, prime verita-

154

Yi5 fe babet in fide , i principium im [Gientüs demon-

cafa p

Jférativis. . Exp. 1. q. 1.2. 8.ad 2. Zzgitur enüm fides

) &M

aoftra vevelatiomi "4poflolis ?. Propbetis fatle.

kmentit

194. /nfl. I. Revelatio eft indifferens ad ve-

X

rum vel fal(üm; aut fàltem toram infallibilitatem

10 elr v

I

haberà divina autoritate: ergo vel nullam habet

(

J

t

connexionem cum vero; aut Fides divina fuam

Dit

vv

a^

infallibilitatem ac connexionem cum veritate ac-

2

cipit abuna autoritare. Cozf. A. Ut connexio ef-

tem n

fentialis conditionata caufie vel quafi caufze cum

Drob

aliquo effectu veltermino traníeat in abfolutam;

appii

non eft neceffe, ut illi caufe fuperaddatur no-

TOrm

va virtus caufandi; fed fàtis eft poni conditio-

Ui

Qu

nem, (ine qua non poteft & qvà pofità poteft

/ jm

Íuam virturem exercere: fed in autorirate divi-

d)

f

(v '3

na datur connexio effentialis conditionata cum

veritate cujuslibet revelabilis àDeo, fi ab eo re-

a

le qu "

veletur: ergo ut hec connexio tranfeat in ab-

folutam, neceffe non eft novam virtutern mo-

T

tivam ad affenfüm fidei autoritati füperaddi , fed

m pá

piens,ï d

fatis eft Deum actu revelare, que eft conditio,

fine qua complexum illud in actu fecundo à no-

4*

ht

bis Deus non poftulat, & qvá pofità poftulat

affenfum firmiífimum hujus vel alterius deter-

£t

gnd;;l*i(]m

minati objecti.

Conf. 11.à paritate. 1. Propofi-

tio revelationis facta per Ecclefiam non eft mo-

ld) (

u

(

tivum fidei noflrz , fed mera applicatio motivi:

ve!aqä

T

1

]

T

1J

ergo & revelatio eft riera applicatio motivi,

L

]

i

j

:

i

i C.illf

g

'DE Fipr.

350

Ícilicet autoritatis divinz.

2. Promuleatio eft

gt

,

mera conditio; & tota vis ad obligandum ftat

Fida u

rationem

inlege; aut faltem promulgatio non eft moti-

vum obedientie: ergo etiam revelatio eft me-

cim la

toritaten

ra conditio, & tota vis movendi ad affenfüm

fidei habetur in autoritate.

3. Queeítor re-

hOLVR

gius folvit pecuniam, oftenfis fibi litteris regiis,

x li

Yi

!

UL

quin ha fint motivum fed applicatio duntaxat

motivi , voluntatis fcilicet regiee : ergo fimiliter

" !

Íe habet fidelis refpectu revelationis.

fprà

E. ad 112.p. D..4.. Revelatio materialiter aut

hod

tiditerf

precise fecundüm f& fümpta eft indifferens C.

formaliter pro verbis Dei autoritatem fümmam

Wt

habentis, vel complexivé cum divina autoritate

Átred

Qürias o

accepta IN. 22. 8 19.p. Corf. — Connexio debet

confiftere in objecto formali adzequato , illique

] n &i

non obeft, quód refultetex extremis fecundüm

p

fe indifferentibns, üt paret in objecto formali

i oyi

conclufionis, quod eft complexum ex utraque

&Ife .

fingu.

premiffa, quarum queclibet feorfim ab alia po-

teft effe indifferens ad illam conclufionem. Illa

WVtf e

Qf

itaque figna materialiter fümpra funtindifferen-

tia v. g. ad exiftentiam [ncarnationis; quin etiam

d üqu

divina autoritas, quze communiter in preedica-

G

to Dei neceffario (latuitur, eft ex fe indifferens

Conte

ad quamcunque veritatem contingentem: at V&«

tbl

Ktex

ró fiena heec prout funr verba informata ab

autoritate divina non fünt indifferentia, fed me-

fhefl qu

!

taphyfice infallibilia, & fic etiam funt motivum

Ti Dr

fidei..| 724 24. p. 4ni. D. Revclatio ab autorita-

&te lp

te habet totam fuam infallibiliratem preecisé con-

Qfe

M

formkitatjis cum obje&to T. conformitatis cura

oD«

Ds Fipk.

551

briod

objecto àt & quia revelato N. /. & 2d. p. Conf

m

Fidei infallibilitas & certitudo non habet füam

n dj

rationem preecisé à conformitate cum objecto,

itio die

cüm affenfus Beatorum intuitivé videntium au-

41 lia

toritatem vel fapientiam divinam propter hoc

veltrt

mortivum alicui objecto preeftitus nec fides fir,

(ero t

nec habeat fidei infallibilitatem: íed debet effe

jo dunit

infallibilitas conformitatis cum objectoüt & quia

volnis

revelato; cüm hac fiteffentialis rendentia fidei,

üt fuprà dictum efl. Jam veró heec infallibilitas

grialiïen&

non defümitur à fola autoritate divina, fed par-

df

tialiter formaliter provenit à divina revelatione,

p n

utpore à qua formaliter orirur, quàd objectum

altort

fir revelatum. Dixi: ZYarféat; quia fidivina au-

eyo dgï

toritas confiftat in predicato Dei neceflario,

actus fidei fuam infallibiliratem conformitatis

; U

v

precise cum objecto defümit ab autoritate divina

üt applicara objecto , ficque revelationem inclu-

lo ftt

terut

dente, /4d Corf. .Y« D. M. Ut connexio condi-

od

tionata caufze adaequata & per fe folam conti-

u

nentis effectum tranfeat in abfolutam, non eft

1[23'11"&;5

necefIe addi novam caufandi virtutem , fed fatis

eft aliqua conditio C. ut connexio conditionata

g

iny

caufze inadzequatze tantüm & que in f& fola non

continet omnia praedicata effe&tüs, tranfeat in

i

i

abífolutam &c. N. . Res haec in thefi declaratur

f*

per exempla plura aliarum caufarum , in hypo-

thefi autem conftat ex dictis fuprà, ubi oftendi-

,'if: [;d p

j*

raus pradicata queedam fidei propría correfpon-

dere locutioni divinze tanquam caufze vel quafi

j g

g i

cau(ze, /4d Corf. [7. Permitfis antecedentibusubi-

que V.Cojjf. quaod 1. Difp. cft ; quia ex commu-

t 00?

ni

252

Dz Fipr.

ni TT. fententia Ecclefiae locutio, licét à Spiri-

U

tuS. directa non eft verbum Dei , nec motivum

affenfast

fidei intrinfecum , fed extrnifecum duntaxat fpe-

fu) etim

dungcont

€tans ad actum judicii praeambulum, & appli-

catio verbi divini fe habens (cum infallibilitate

COnEiQen

nem tafi

tamen) ad morem Bibliothecarii, qui ignoran-

ti dicit heec vel illa fcripta effe hujus vel illius

Moarur

homod

autoris: cüm veró fidesfit affenfüs propter tefti-

monium Dei, quz eftrevelatio feu locutio, hec

Donsel

ROW

non applicatio duntaxat autoritatis divinze, fed

ipfà etiamintrinfecum fidei motivumeft.. Quoad

Tminem:

2dum. Re&e diftinguitur inter obligandum &

(s Gd

obediendum; cüm alia fit ratio obligandi, quae

ts hd

eft ipfa lex promulgara, alia ratio obediendi feu

hls

tinly

motivum &objectum formale obedientiee , que

eft honeftas relucens in conformitate operiscum

du f

lm e

lege; unde Zifp. 1m. eft; quia juxta probabi-

lem vis obligandi precisé à Legislatoris autori-

&ulere

&um ayi

tate & volunrate, ac confequenter à fola lege

formaliter habetur: econtra vis movendi ad af-

prüs

ibnorm

fenfinn fidei ac veritatis üt dictee deber flare in

autoritate & revelatione feu diétione: D/fp. ada

n (

Domen

eft; quia ad honeftatem conformitatis operis

cum lege promulgata, lex & ejus promulgatio

Ailfis

Dd

habent fe tantüm preefüppofitive, neque attin-

guntur ab actu obedientice intrinfece &ür quod,

Teui.

cüm forían etiam obedienti difpliceant ; econ-

l

tra per actum fidei attinguntur intrinfecé tum

lt af

autoritas tum revelatio, neque poftrema habet

E(fe,xel

fe duntaxet preefüppofitivà , ür ex fiepe dictis

Q

NI

liquet. — Quoad. 3zium. Alterutra ex modó datis

Difparitas renet.

[R (u

] T

N

195

Dz Fipn&E

853

ii

t95. Znfl. L. Sola autoritas fuüfficit pro hoc

ecmümg

affen(u: quidquid Deus revelat, verum eft: er-

ln

go etiam füfficit pro affenfü cujusliber particu-

n &

infiliie

laris contentiin illo univerfali; dummodo ipfius

continentia certó nobis conílet per revelatio-

quim

nem tanquam veram conditionem. — Cozf. prob.

s vt

Motivum füfficiens ad hunc affenfüm: omnis

YODRC

homo eft redemptus, füfficit eiam pro hoc alio:

locut

Petrus eft redemptus ; dummodo per modum

diraj

conditionis certó cognofcatur , Petrum effe ho-

nel. f

minem: ergo à pari.

Conf. Plares fünt affen-

r

fus fidei, qui nequeuut proformali motivo par-.

tiali habere revelationem. Ejusmodi fünt r. af*

pund g

vdieti

fenfüs, quo credo Deum effe veracem ; quiaftul-

entaj

rum eft; credere aliquem effe veracem, quia ipfe

operisc

dixit f& effe veracem: 2. Affenfüs, quo credo

du

Deum exiftere; tum quia fic crederetur Deus

tons d

exiftere, quia exiftit, cüm Deum loqui involvat

il ff?

eum exiftere; atque ficidem peridem, autidem

priüs & pofleriüs coonofcerem: tum quia ma-

yeit

lr

gis noturm fic cognofcere vellem per minüsno-

tum , quod ineprum eít eequé ac fi in lucidiffi-

: ij

15 0

mo meridie rem quaererem accensá lucernà: 3.

romge

Affenfus de ipfa revelationis exiflentia , quam

per actum fidei affirmo vel füppono; quia ipía

(l

nequit effe motivum judicande fuze exiftentice,

- Be T. Aetorqueo, Sola Sapientia fufficir pro

z v

yiim

hoe affenfü: quidquid Deus cognofcit verum

effe, verumeít; & fola omniporentia fufficit pro

g

M

hocalio: quidquid Deus poteft, eft poffibile: er-

r

W(

gol

)d

i

i

R. 2. D. /4. 69 Conf; Sufficit pro hoc af-

ues

ii

Íenfu, quid fit fidei IN. pro affenfu qualicunq

eu

J

|

i

.

ag

L

Dz Fipr.

354

dlinnde 1

fcuqui non fit fidei T. — Fides, àt fzepe jam di-

&um, non eft quicunque affenfus certus funda-

fatis

lemden

tus in preedicato quodam divino, fed debet in-

niti divinze autoritati revelanti: Dixi, ZYanfeat;

muli cot

poteft enim ille affenfus univerfalis fumi condi-

propori

tionate , ita ut fic fonet: fi Deus aliquid revelet,

pitntem

verum eft; & fimiliter particularis fic:- fi Deus

aylci?

revelat Incarnationem , vera eft, &c. Poteftau-

( attor

tem etiam fümi abfoluté & cum revelatione jam

inny

exiftente, ira ut particulares etiam propofitio-

Irgend

tüm de

nes fint abfolutz, v. g. Incarnatio, quam Deus

revejavit, eft vera. Jam veró autoritas quidem

falicet

fufficere poteft pro affenfü in prima acceptione,

quoi

minime veró in fecunda & pro affenfü abfolu-

10f |

to. Aurio eft; quia divina autoritas connectitur

fete d

cum quacunque veritate conditionat? , fi nempe

&alftere

veritas reveletur: juxta communem autemién-

fced

tentiam, quae divinam autoritatem in preedica-

lr

to Dei neceffario conflituit, heec autoritas nec

Dot.

cum veritate contingente nec cum revelatione

lige,

conneétitur abfoluté,

Unde patet etiam Xeio

Q i

ad prob. ; affenfüs enim ille poftremus univer-

i fs

falis eft abfolutus , immediatéque continet 1u

fitim

fe particularem, ac niti poreft divinze autoritati

Q

revelanti ; ideóque idem motivum füfficit a

Y

utrumque;, & quilibet poteft effe affenfus fidei;

Cmp

üt d. e. num. 71. 75. & feq. ; haec veró ex pro-

dj T

ximé diéctis non eveniunt in priore cafü.

ET

Conf. Y« IN. A(J. Cum omnibus exemplis. — 4

W fuo

Wi (j

qprob. xmi D. Stultum eft credere aliquem effe

veracem, quia ipfe dicit f* effe veracem , fi ve-

(

oA

Facitas þjus non fupponatur aliunde nota

jun-

| Ui

Dz Fipg.

| 355

fj

aliunde nota füpponatur /u22. fi ex parte volun-

vertus f

tatis datur motivum rationabil

fed t

e imperandi ta-

lem affenfum N, fin minus C.

Quamvis non-

x I

nulli contendant , per idem te

ftimonium poffe

ümior

proponi Deum üt exiftentem

; Veracem & fà-

qui r

pientem, ac fimul loquentem , eóquód faltem

sl ld

ic la

explicité non debeat priüs copnofti exiftentia

& autoriras loquentis ; unde & primum mem-

:ve.'arlonej'a

brum permiflüm eft: cum communiore tamen

Ü PTOKDOi'L

loquendo, affenfus fidei prefüpponit notitiam

,quat

tum de exiftentia tum de autoritate Dei aliunde,

ritis

ícilicet vel per lumen naturale vel per aliud

at

1

quodcunque judicium previum, habitam. Hàc

nf al

notitià füppofità poteft voluntas prudenter im-

oudi

perare aflenfum , quo intelle&tus credat Deum

A

exiflere , effe veracem , habere au

toritatem ;

Ut

ficut etiam in humanis ufüvenit , ubi

fi quis te-

1 'm pfäil."

ftetur f &on aut nunquam mentiri ,

& aliunde

jons

noram habeam ipfius veracitate

d

m ex illius pro-

]

Wv '

bitate ; poffum hoc i

pfüm prudenter credere,

[ a

quia ipfe dicit.

At

que hoc potiori jure tenet

qus u

in fide divina , ubi

ex parte voluntatis dantur

ontitt

p'ura motiva rationabilia ad imperandum etiam

? ;]Ufüf

circa res notiflimas affen(üm fidei ; qualia funt

| füæc

1. ut fübjiciam Deo intelle&tum ; 2.

ut ipfi, fi-

wnl?

dem precipienti , obediam

; 3. ut adipiícar fi-

[

dei meritum

a

!

; 4. ut maximam de re certitudi-

; al

J

nem ac firmitatem acquiram , cüm fides divina

mohï- 'f

!

ex füo motivo pree omni etiam evidentia natu-

J

f

rali certior fit, üt inf. dicetur. — 74 . proP. 2di

p

j

D. Crederetur Deus exiftere fimpliciter, quia

m

y,i

exiftit fimpliciter N. quia exiftit dicens C. — Ita-

$

f2

que

um

356

Dr FipE,

tut cte

que cognofceretur idem per idem fed diverfo

mnodo fümptum, ficut quando cognofcitur Pe-

fdat

difind

trus effe animal , quia eft homo : idem etiam

Juroner

cognofceretur bis, non quidem eodem modo

fogtio

& explicité , fed diverfo modo , femel (cilicet

Tevet

explicité & femel implicité: denique füb diver-

Ina

fo refpedtu idem cognofceretur priüs ac pofte-

f pl

riüs; que omnia nec infolentia nec abfurda

fl ex

funt. . /4d 2. prob. N. id ineptum dici poffe, fi

Quendt

motiva prudentia adfint ; cognitionem quan-

tumvis notiper medium minus notumrepeten-

ils

di, uti in fide divina evenire ex dictis ad prob.

lineer

1mi exempli patet.

Quin ipfà etiam allata pa-

alteri

nj

ritas materiam hujus veritatis fübminiftrat ; cüm

coram Sanctiflimo etiam in lucidiffimo meridie

"

accendantur lucernze in illius venerationem ac

N

obfequium. - 4d prob. 3tii N. afJ.. Cujus falfitas

T

ex ipfa objecti formalis natura detegitur ; utpo-

em.

te quod per fe & ratione füi attingi debet: fed

tteyn

de hoc fermo redibit infrà.

fcdrion

196. Objic. cont.. 2d. Ad obje&um formale

Worum

fidei conftituendum debet admitti vel fola locu-

r

tio activa, vel fola paífiva , vel faltem ex utra-

m[hngx

que componi nequit : ergo.

Pars yma prob.

(j

Locutio pertinens ad fidem eft illa , à qua res

hiys

dicta accipit veritatem, íed res dicta veritatem

ii

accipit à fola locutione inrerna: ergo. Corf.7.

&ifern

Quod determinat Deum ad loquendum verum;

fimi

'

,

idem audientem determinar ad credendum: fed

hi

fola interna locutio determinat Deumad loquen-

T.

dum verum: ergo. Cojf. //. lllud pertinetad

ia

QNO (

l

inoriyum fidei, quo precisé atta?co diftin

gui-

fii

IN

Dr Fipr.

357

d died

tur credens à non credente & fidelisab infideli:

ofciurb.

fed attactà preecisé locutione externáà nonfit hec

dem eia

diftin&tio, cüm tam fidelis quàm infidelis reve-

jem mii

lationem externam attinpat; fit autem attactà

m

locutione internà , cüm hanc fidelis credat effe

ib d

revelationem divinam , infidelis nepet : ergo.

s« p

Pars 2da prob. Locutio proprié talis eft , que

«c df

feipfam & objectum manifeftat : íed ralis eft

T

Íola externa: ergo.

Conf. J. Quoties ad lo-

nem qe

quendum alicui neceflaria funt figna externa, in

mrepere;-

ilis & non in actibus internis confiftit locutio ;

d

hinc enim mea cognitio non eft locutio refpectu

nalitiy

alterius hominis : fed Deo ad loquendum ho-

(iraz;d

minibus figna externa fünt neceffaria: ergo.

p mert

Conf. 11. Scriptura affignat pro motivo locutio-

nem , qua auditur , juxta illud Apoftoli: £-

Romti

Ui

des ex auditu : fed fola locutio externa aüditur:

ergo. JPars3tia prob. Externa locutio ; utpo-

|

n5

T0

te confiftens in vocibus aut aliisfignis, eft per-

feQionis minimse , & fecundüm rationem fig-

nf

norum poteft effe diverfiffima : ergo vel nequit

precontinere perfe&ionem fidei, vel fidem

j (l

a

Jdiftingueret fpecie juxta diverfiratem fignorum.

Conf. Í. Fides divina eft virtus Theologica: fed

qup

*

hujus obje&um formale debet effe praedicatum

d

Ü j

! Veri(äï:*?l

divinum; non autem creatum, qualis eft locutio

O/A/;u'

externa: ergo. Cosf. I. Ex preemiffis, alterá

yf Veïuæ

fcientifica alterà probabili, in fyllogifmo nequit

inferri conclufio fcientifica: ergo etiam ex mo-

ndum: jj

ii

tivis partialibus , altero increato & infallibili ,

altero creato & fallibili nequit haberi affenfüs in-

ertin

fallibilis, atque hinc fides divina.

diffinä

Z3

m* N.A-

Dz Fipr.

$58

- IN. . ld prob. p. x 3« vel IV.imig. Quianec

[oa ett

in- nec externa locutio dat veritatem rei dicte,

redoln

fed eam fupponit ; vel D. 47. à qua veritatem

mun ir

accipit res üt & quia dita C. aliter N. quamvis

mnini

veró etiam locutio interna tribueret veritatem

s &um

hon tamen id praftaret rei üt dicte. — 4d Conf.

vertt

J.D. M. Quod Deum determinat inadequaté

u

tantüm & quafi caufáliter in ratione locutionis

ferné d

NN. quod determinat adeequaté & formaliter C.

tte g

Revelatio interna íeu activa imperat & quafi

modo

caufàt manifeflationem externam ; cum qua fi-

cnit

mul conftituit propriam & formalem locutio-

m

nem, unde Deum tantüm inadzquaté determi-

p a.

nat in ratione locutionis: complexum veró ex

f

utraque revelatione continet adaequatam ratio-

Mi

nem locutionis, & eft forma adequata, per

qu (

quam Deus conftituitur loquens; unde & hoc

fl

complexum, fuppofità aliunde autoritate, Deum

dtini

formaliter & adequaté determinat ad loquen-

QUtion

dum verum. Zd Corf. II. D.od. p. min. Diftin-

tTed

guitur fidelis ab infideli , quód ille attinpat &

credat revelationem internam tantüm N. unà

pj

lhint

cum externa , quam interna complet , & alte-

fv

ro partiali motivo C. . Difcretio tota in.eo habe-

Vetie

tur, quód fidelis credat , infidelis non credat ;

tüm .

undecunque demum, propter illud complexum,

Omnc

in quo confiflit: objectum' formale adequaté

QOnti

fumptum. — ,44fprol. p. 2. . D. M. Locutio pro-

m

prie talis eft, qua» fecundàm id , quod dicit in

recto , feipfam & objectum manifeftat C. que

bUS, Q

]

Q

etiam fecundum id , quod in obliquo dicit , fe

dl

AW

"

& aliud manifeflat N. « Hoc ipfo autem nequit

T

N

[S

t

Íola

Dz Fipr.

359

Qu

fola externa effe locutio formalis , quia haec in

T d

Ventiio

rectofignum exrernum, in obliquo actum inter-

num importat.

d Govf. I. D. M. In illis &

, quuri

non in aétibus internis confiftit locutio materia-

CT

l

AL

A

lis & impropria C. formalis & propria N. Uni-

verfaliter autem. non credimus alteri etiam au-

la

J

toritate prediro ; quia puré materialiter feu ex-

terné dicit, aliàs quoque illi in fomno aut ebrie-

mites C

tate loquenti crederemus ; íed quia rationali

La

mnodo dieit , & dat figna externa ex dire&tione

mqu

cognitionis circa eorum fignificandi aptitudi-

lr

detr

nem & ordinatione voluntatis ad fignificandum

per eadem. |44d Conf. /I. D. M. Scriptura in

| Vetot

fenfu pofitivo atfignat locutionem, que auditur

m nit

C. in fenfu exclufivo affipnat IN. — Locutio, de

w J

qua fcriptura apgit, eftlocutio propria & ratio-

de d

nalis, hec autém licet feceundüm id , quod di-

zb

cit in obliquo , nempe fecundüm internam lo-

dud

cutionem non audiatur , eam tamen à fe, quee

] lehf

in recto fümpta auditur , non excludit.

Ad

i d

prob. p. 3. 3. IN. xm. Conf. Preecontinentia enira

nN. Uüi

J

illa intentionalis , quae flat in virtute objectivé

:

D

d

motiva & connexione , partialiter etiam cone

& :

venire pote(t rei de fe minüs perfectee, cum to-

j od

tum complexum ex autoritate & locutione

s

omnes perfeCiones fidei intentionaliter prae-

J

contineat: quin fimilem pracontinentiam phy-

ï

j

ficam füfficere conftat ex actibus fupernaturali-

ï

um

|

[

iati

:

bus, quorum partiale principium eft naturalis

T

etiam porentia.

ad. Conf. D. Locutio diverfa

j

diftingueret fidem fpecie phyficà duntaxat &

ut ad

T2

materiali C. theologicà & formali N. - Sic

[

dem

Z;4

i

560

Dz Fips.

| um Eo

fidem humanam materialiter tantüm fe habet;

quód teftis loquatur linguá gracá , latinà, vel

defie

nutibus; fic & diverfitas illa fignorum fe habet.

| queli

"d Conf. £. 3. D. i. Objectum formale vir-

tim

turis theologicaee adeequatum debet effe preedi-

Kcrpto

catum divinum NN. faltem inadesquatum C. vid.

ane d

(ibior

num.30. 22d Couf. 11. w. IN. Con[. Difp. eft 1.

quia praemifía probabilis per conjunctionem

Árionis

cum altera fcientifica non redditur fcientifica:

A.

revelatio autem conjuncta diving autoritati &

Qunty

ab hac informata fecundüm omnes fit infállibilis,

tim d

2. Quia in conclufione talis eft connexio extre-

b

morum inter fe, qualis fuit eorundem cum ter-

thed

mino medio; cüm autem hec non fit nifi pro-

Qu

babilis, nec illa potefteffe fcientifica: econtra in-

Apolo;

fallibilitas fidei haberur ab autoritate abfoluté &

&t QO

determinaté condexa cum veritate objecti üt

c'xïi) 1

dicta; cum veró hec debeat haberi per locutio-

Q

J

nem creatam , quantumvis ifta de fe fit fallibilis,

füm

ad illam abfoluram & determinatam connexio-

Dren

nem cum veritate dicta pertinere poteft, & fic

C5

anfallibilitatem fidei communicare.

(

T

QuzmEs: ; du Aevelatio privata pertimat ad

obje&um forimale fidei tbeologicee ?

dem

di

197. JVota. Revelatio privata feu fingularis

eftilla; qua fit à Deo perfona private de re-

p

t

bus five ad fe five ad alios pertinentibus, quin

tamen ab Ecclefia proponatur credenda : Publi-

| lMe

ca feu univeríalis ac Catholica communiter di-

f&

citur, que ab Ecclefia proponitur üt credenda;

]b

d to-

Ti

vel àt aliqui explican; ; qu& fit in ordine a

tam

p

Dz Fipsz.

461

fe hi

!

tam Ecclefiam , feu cum intentione, ut toti Ec-

iL

Y

clefie credenda proponatur.

Hoc fuüppofito

nfe hd

quaítio mota przcipue verfàtur circa fufficien-

tmde i

tiam revelationis private , fed ramen fufficien-

f p

ter propofitae; quamcunque enim revelationem

mv

antecedenter ad fidem debere cerró faltem cre-

ip. dl

dibilem proponi, inf. dicetur: ex cujus propo-

ROt

fitionis defectu plures revelationes etiam publi-

Cs

c&, ac expofite in Sacra Scriptura, non cre-

YOf

duntur pofitiveé ac explicité fide divinà prafer-

nf

tim ab indoctis. "Thomiftee communiter, qui-

xio at

bus accedit Valentia, eam füfficere ad fidem

cumt

theologicam negant: alii communiüs affirmant,

quam Ííententiam , üt teflatur Catharinus in

nifi p

Ontta P

Apolog. contra Sotum C.ult., P. Laynez acri-

Yolut

ter cotra Sotum, in Tridentino communi Con-

jgd d

cilii approbatione roboravit. Sed alia ex parte

r x

oritur hic etiam controverfia cum Heereticis

i

tum AA, tum RR. apud Hofium L. z. cont.

Qnneyte

Brentium , & apud Bellarm. L. 3. de Verb. Dei

&l

C. 3. qui negabant füfficere pro omnibus ad fi-

dem revelationem publicam, fed exigunt eam

fieri unicuiqug immediate à Deo.

rwwü

198. &. . Ad affenfum fidei , qui fit ejus-

dem fpeciei & habitüs cum aliis fidei divinee

ïggufaä

actibus , fufficit revelatio privata , füfficienter

$ äeh

propofita, de quacunque materia; confequen-

;

|

ter revelatio ejusmodi pertinet ad obje&tum for-

;

I

male fidei theologicse.

Prob. Aflenfüs fidei

j

theologicee ex füo conceptu effentiali folüm exi-

at

git; ut fit affenfus fapernaturalis, liber & obfcu-

C'rld f

1us propter Dei loquentis autoritatem : fed to-

u

)

tum

Dz Fipr.

562

Aütett a

tum hoc haberi poteft, ubi revelatio duntaxat

privata intercedit; cum hec nulli ex memora-

| dicit:/

| frmdn

tis praedicato repugnet: ergo.

Cozf. 1. Conc.

| dilria

"Trid. feff. 6. C. 12. declarat , neminem poffe

busin |

certó fcire, nifi per fpecialem revelationem;

i rer

quinam fint à Deo electi ; & Can. 16. definit;

pnpi

neminem certum efle poffe certitudine abfolutà

DIui

& infallibili de füa oratia & perfeverantia , nifi

j

la b

id ex fpeciali revelatione didicerit: ergo füp-

] lia

ponit privatam revelationem poffe conferre

apdu

certitudinem fidei, háncque ex illa effe poffibi-

d

lem; cüm aliàs inepta evadit exceptio Concilii;

de quo contrarium teftatur Catharinus l. f c.

[17777

| f ]

Conf. 11. Scriptura preefertim ad Hebr. C. 11.

recenfet plurimas revelationes factas Patribus

| IL.pro

V.'T., & alibi fimiles profert Bm Virgini; S

GRtir.

Jofepho , Zacharie &c. indicatas ; quas nemo

:

Iny,

| Qu

dubitat ad fidem eorum "Theologicam füffeciffe:

Hiftoria Ecclefiaflica addit non pauciora exem-

CdtUr

| m

pla de ejusmodi revelationibus privatis, circa

j

preedeftinationem , & obitum Sanctorum aliás-

| i

|

AT,

]

que res plurimas; quibus fidem abnegare teme-

j

rarium ac imprudens foret.

[

fty

4

B

199. JVec dicas J. Fides theologica non po-

teft habere aliud fundamentum , quam Apofto-

ï Q

Vice Y

lorum & Prophetarum, juxtaillud ad Ephef. 2.

Superedificati [upra fundamentum /Apofloloruim €$

mraqL

ls

Propbetavum ipfo [ummo augulari lapide. Chriflo

Jefu.

Sed hoc fundamentum eft fola revelatio

g

publica & toti Ecclefiee facta: ergo.. Hinc etiam

ln D*

S.Th. p. r. q. 1.a. 8. ad 2. docet, fidem noftram

) MH

Toty

h

i

innitiArevelationi ; Apoftolis ac Prophetis; non

qu-

"s.

^

Drz .FIDE.

363

) Qontez

autem aliis DoCtoribus fa£tee ; & 2.2. q. 5.a. 3.

Qs

dicit : Formale obje&um fide ef vevitas prima ,

LOm

Jecundim quod mazifeflatur im Sacris Scripturis t2

do&rina. Ecclefic.

m pl

AVec Conf. 1. S. Aug. pluri-

latiotn

bus in locis cenfüit non poffe fidem adhiberi

. Qf

nifi revelationibus publicis , feu per Ecclefiam

e qbfoy

propofitis ; hine L, cont. epift. Fundam. C. 5.

nf d

Evangelio, inquit, zon credevem , uifi me Catbo-.

«f

lice Ecclefie commoveret autovitas.

Etin ep. 19.

confet

ad Hier. Solis fevipturarum libris , qui. Camouici

du

appellantur ,

didici bunc bouorem (nempe fidei)

deferve.

Con

Item in Enchir. C. 9. afferit, /f/Ze ea

us 1

pautinn credi, que ad veligionem communem

perü-

. C j

uent. INec Conf. IJ. Concilium Lateran. V. Can.

Pal

II.prohibet ; ne revelationes privatze preedi-

Xïgïm: i

centur, nifi ab Ecclefia fuerint approbate; Et

yas n

Innoc. III. C. Cum ex imunt&o. de Hereticis.

if

Statuit ; ut revelationi fpeciali fides non adhi-

beatur , nifi miraculo confirmetur.

Ergo ju-

n ent

j d

dicàrunt revelationes ejusmodi non füfficere ad

fidem.

ii 'aliaS-

fe

. D. M. Fidestheolopica, üt fimul eft po-

fitivé Catholica , nequit habere aliud fundamen-

nf

tum C. prazcisé ür theologica eft N. — Omnis

quidem fides Catholica eft theologica, fed non

ApOF

vice versá.

Dd

Conveniunt enim in eo , quód

utraque nitatur divino teftimonio; atque hoc

Inti

Cb lJ](

fidei effentiale ac neceffarium eft: differunt ve-

5

ró, quód fides theolopica preefcindar à teftimo-

N elan

at

nio Dei publico vel privato; Catholica autem

üt talis nitatur teftimonio publico , h. e. vel ad

xf

totam Ecclefiam dire&to vel Ecclefià mediante

$j n

pro-

»

Dz FipE.

,

364.

fiber

propofito; privata etiam üt talis teftimonio ni-

tatur privato, h. e. immediaté à Deo vel medi-

amN

n

Tif

ante fuübftantià rationali privatà ad unum dunta-

xat vel alterum directo; ex quo capite particu-

(imedi

laris dicitur, non autem Catholica nifi negativé

m

vel in fenfü latiore, quatenus fcilicer fidei Ca-

pura(

Cüm veró hac dif-

dimp:

tholice non eft oppofita.

ferentia fe habeat duntaxat vel ex parte fübjecti

güpe

2

fidei, vel.ex parte modi aut medii recipiendi

WE

revelationem à Deo, eadémque maneat ratione

lincab

vum

divinc autoritatisloquentis ; manifefté fequitur;

fidem manere fubfílantialiter unam & unitate

tum n

habitüs ac obje&ti formalis; folámque differen-

ispr

tiam effeaccidentalem. ' INeque his adverfantur

ldbuí

verba Apoftoli in prob. Maj. allata; loquitur

Wüipo

enim non de veritate quacunque fingulari, quam

Tum, |

Deus uni revelare poteft ; quin noram velit ef-

a

qedon

Íe omnibus, fed de doctrina, quam oportet

Totem

effe publicam in Ecclefia & omnibus ejus mem-

pory

verbur

bris communem; unde nec ejus fundamentum

poteft aliud effe, quàm revelatio publica; h. e.;

bE lp[a«

n

primüm per Prophetas & Apoftolos, deinde

per alios Ecclefiee miniftros propofita. NNeque

tyli :

C

contrarius eft S. 'T'homas, qui fimiliter hic lo-

quitur de fide üt Catholica, quod abunde de-

ii

ff

El

fignat tum loco 1mo, ubi ait: //4es zoflfra, nem-

pe communis & omnium fidelium; fupponít-

ltion

que aliis etiam revelationem fieri poffe, atque

yed

fidem privatam effe poffibilem; tum oeliis locis

Wt

n. 193. laudatis, ubi propofitionis per Apofto-

gt

los aut Prophetas faétee non meminit.

P

Ti

ffe ad-

Co?f 4. & fimiliter D. Cenfuit non po

mQ;

hibe-

»

Dz Fipr.

865

TO

hiberi fidem Catholicam C. pracis? theologi-

idmg.

cam N. Ceterüm in 127 textu S. Auguft. fo-

m don

lüm oftendit Ecclefiam efIe regulam infallibilem,

: p

& medium ordinarium à Deo deftinatum ad co-

l

D

gnofcendum, quid fit pro Evangelio & Scri-

fids (

ptura Canonica recipiendum , Deümque fecun-

ha

düm ordinariam providentiam de veritare Evan-

efilgd

gelii per Ecclefiam ejüsque autoritatem, non

:ecipi;ndi

veró per privatas revelationes inftrauere, atque

f TAf

hinc ab illa preefcindendo non dari facilé moti-

friti

vum füufficiens credibilitatis.

Hoc autem affer-

( Untis

tum non prohibet, quominus, fi S. Augufti-

dilite

nus privatam de Evangelii veritate revelationem

erfantt

habuiffet , eàdem ad credendum Evangelio mo-

oquit

veri potuiffet, perinde ac plures Sancti, quos

num. pr. retulimus, fimili revelatione ad alia

g

| 3'3;/[ [

credenda moti fuerunt. ln 24o jure negat ho-

norem fidei theologicee exhibendum aliis fcri-

| OPW

m

ptorum quorumcunque autoribus, cüm & fi

verbum Dei non loquantur. Ín 37/o autem ver-

menti

3b

i

ba ipfà declarant , fermonem effe de fide Catho-

ii

lica. 44 Cozf. II &. D. Conf. Indicárunt ejus-

M

(

modi revelationes non fíüfficere ad fidem eli-

ciendam ab eo, cui à Deo immediaté facte &

hi

I

füfficienter propofite füntN. ad fidem elicien-

dam ab aliis C. — Aliud eftadhibere fidem reve-

, I

j J

lationi fibi faétze & faris propofite , aliud eandem

X

praedicare publicé, ac credendam aliis propo-

nere. iimum nec prohiberur à Concilio, nec

APOR

prohiberi potuit , üt füprà eft oflenfüm: 2dum

merito prohibirum eft propter impios & fana-

H

fibi factam

"

ticos ; qui revelationem privatam

lik

men-

366

Dz Fipz.

mentientes, commenta füa & errores cum pree-

(e dii

&t

fenti feductionis alienze periculo vendirare fo-

lent: atque huic Ecclefiee preecepto, quod au-

D

fos ii

dire à Deo ipfo jubemur omnes, eft obedien-

(ei; tà

dum, neque revelationes private etiam indubi-

tató factee à Deo predicande fünt, niíi priüs

ditione

wpot

fuerint ab ea examinatee & probata. Simili ra-

tione intellige Innocentium.

d p

frun

200. JVec dicas ]. Ex thefi afferta fequun-

tur pluraabfürda; fequeretur enim r. Aflenfüm

il gof

b

revelationi private praeftitum pertinere ad do-

num prophetize.

2. lllum, cui revelatio facta

Á

& füfficienter propofita eft, teneri credere. 3.

| läïllOHil

|

iNon credentem ejusmodi revelationi amittere

| endam

habitum fidei, imó effe haereticum. — 4. Infide-

| Ti

lem, habitu fidei deftitutum & reliquis articulis

| i |

non credentem, poffe credere fide theologicà;

| i,

fi Deus privatim ipfi aliquid revelet.

| trdis

& /V., /AfJ. , Ícilicet heec fequi , vel effe abíür-

QUnt

da. Etquidem 22 1m. . Se4. univerfaliter füm-

! odf

ptam; nam prophetia inprimis latiffim? füm-

| Wt

pta, feu inftin&tus propheticus, qui à Deo qui-

; üinil

dem immiffus verfatur maximé circa occulta &

| Al

praefertim fütura contingentia, non tamen ag-

BuX

nofcitur effe à Deo, aut unde proveniat, aut

j Titen

quis ejus verus fenfus fit, faris per heec mani-

tts (i

feflé difcrepat à fide: nec minüs aperta pro-

& im

phetia laté fümpta, quee eft manifeftatio rei per

; M]g

-actionem quamcunque etiam àlocutione Dei di-

B

verfam , nempe per fcientiam füpernaturalem;

B

autlumen etiam naturale,Angelum vel hominem

1b

proprià autoritate Joquentem data , differt à fi-

k Roj

Dz Fipr.

s

367

Qu p

dedivina. Quamvis veró prophetia ftrictà di-

Vr )

€ta fit manifeftatio rei per locutionem divinam

Deíque autoritatem interpofitam , & hinc affen-

quia

Lbl

fus illi à Propheta praftitus poffit effe actus fi-

dei; tamen nec omnis actus fidei etiam in reve-

m incïc:ïir

Dil s

latione privara fundate eft cognitio propherica,

Sini t

utpote qua tanquam pratia pratis data imme-

diaté pertinet ad utilitarem aliorum; nec etiam

a iqu

omnis cognitio prophetica eft actus fidei, cum

Af

illa poffit effe evidens ac frequenter etiam ha-

l

]

beat evidentiam in atteftante.

Ted

duio t

"dd.2.*. Illum teneri non difcredere reve-

edete

lationi fufficienter propofitee, non tamen teneri

amittt

eandem affeníü pofitivo ac eliciro ftatim crede-

, Info

re, nifi interveniretfpeciale Dei preceptum cre-

s i

dendi ftatim , vel aliquid ex illa exequendi.

xolrà

Hinc, fi Sara & Zacharias reprehenfi fünt ob

tarditatem in credendo revelationi privatae, id

fedit

contipit velex dicto capite ; vel quia aliquo mo-

do difcrediderunt; vel quia per fe loquendo eft

jerlut

m f*

pofitiva imperfectio & veniale peccatum, revela-

tioni hàc ratione propofite non ftatim credere.

]o Q"*

al

"d 31. Y. C. 1. $eg. Habitus enim fidei, ütex

Trid. Seff. 6. C. 15. liquet , amitritur per infide-

nid 9

litatem pofitivam : eft autem pofiriva infideli-

tas diffentire revelationi fufficienter propofitae

71

r

ex impia voluntate non fübjiciendi intelleétum

in Dei obfequium, ad quam nihil refert, an re-

m

aDelür

velatio publica fuerit, an privata. ltaque ne-

hralenh

gatur, hanc fequelam effe abfurdam. —Quoad

2d. Se4. Sanch. Vaíq. & Layman negant ejus-

ynid

4

modi infidelem dicendum hereticum, cüm ta-

i

"

l$

a

&

Dr Firt.

368

lis ftri&t& loquendo fit tantüm is; qui pertiracie

st c0n!

vere f

ter negat; qu: proponit Ecclefia; Alii cum Sua-

rez concedunt illum fer& hareticum quoad

E qi

Ti5 noi

culpam & in foro Dei, non autem quoad po-

nas & in foro externo Ecclefi;e: rmum qui-

ds Pat

dem; quia ille diffenfus contrarié opponitur £i-

, :

dei & quidem cum pertinacia, refiftendo reve-

Ym

*

lationi füfficienter propofite: 2dum; quia Ec-

ticl

(s q

clefia non punit nifi Apoftatas à fua, h. e. ca-

dunmax

tholica fide.

Quodfi diffenfüs ille contineret

n r

huncalium: prima veritas non eft infallibilis;

[

vel continet folüm interné, & fic poenis Eccle-

Gend

fice non fübjicitur: vel etiam externé, proden-

do fcilicet. fe non credere revelationi divin&;

! [f /ü]j/f

]

& fic erratur etiam in doctrina catholica.

"Ad

"]

l

4/. &. D. Infidelis ejusmodi poffet credere fide

feind

fu.

habituali N. fide actuali, ex füppofito preefen-

tis auxilii neceffarii tranfeuntis 'T. quod N. effe

Duy;

Qu

abfürdum, ficut abfurdum non eft peccatorem

habitu charitatis carentem fed auxilio tranfeun-

| Yeo f

NT

re adjutum elicere actum charitatis, Dixi ta-

men, ZYan[eat;quia communis fententia tenet

lyil

[

infidelitatem pofitivam ita opponi affen(ui fidei ,

ut diffentiens uni objecto fufficienter propofità

Ti

revelatione non pollit affentiri alteri, in fenfü

| ln

compofito prioris diffensüs ; eóquóddivina fi-

B

Tif

des importet voluntatem credendi Deo füper

omnia & ür fümmee autoritati in quacunque

m

materia.

B

201. R. /7. Ad

credendum fide theologica

|

dj

|

non requiritur revelatio privata feu fingulis ho-

Vi

minibus immediat? à Deo facta, — Pro/, ex pra-

Wt

R

.Dz Fipx.

969

t

xi continua, quam in tradenda & propaganda

La

verz fidei dodirina Deus . conftanter fervavit.

um qui

Et quidem in;V. T. manifeftum eft revelatio-

u g

nes non omnipus promifcu? fidelibus , fed pau-

Inun g*

cis Patriarchis & Prophetis immediaté fuiffe fa-

Dotir

Qas, ab his veró communicatas deinde aliis:

idem patetin preceptis, queis Deus fideles An-

:ndobrevg:-

;u

d Uf

tique Legis voluit fpecialiter fibi teneri obftri-

, h

€tos, qua non omnibus ac fingulis, fed certis

contit

duntaxat perfonis à Deo immediat& propofitze

T

fünt, per easdem aliis deinceps promulgande

Hinc

:l

sl

A

ac tradendee.

elus de. Abrahamo

; prodr»

Genef. 18. v. 19. inquit: Sc/o, quód precepturus

1i d

f filiüs fuis , €y domui juee poft [e , us cuflodiant viam

ia /

Domirni , eg faciant judicium & juflitiam ; nempe

dere!

fecundüm ea, que Deus illi immediaté prece-

perat.

Ext Exod. 14. v. 31. dicitur: Crediderunt

) Pï'rfþ,'

u Né

Domino g. Moyfi Servo. ejus; Deo nempe tan-

at

quam loquenti immediaté ad Moyfen, Moyfi

frin

veró tanquam proponenti, qua à Deo accepe-

s d

rat. Similiter in N. T. miffüs e(t primó Joannes

yia

Baptifta, uz zeffimomium perbiberet de Lumine,h.e.

:B[Uï ü*"

de Chrifto : poftea Deusipfcin fumpta Carne im-

mediaté docyuit eos, ad quos pervenerat ; adalios

p

, nb

autem mifit, Apoftolos juxta illud Mar. 28. v. 19.

d*

Euntes evgo docete omnes gentes &gc. Ex AGt, 1. v. g.

j

d

Eritis smbiteffes in Sevu[alem &$ in ommi udzatg

J

Samaria , 9 usque ad ultàmumterre. . Conf. Si im-

1nediata ex parte Dei revelatio foret fingulis cre-

"

dentibus neceffaria, illa etiam fola fufficerer ; cüm

vO

& debitam rationem objecti formalis habeat ; &

xl

cerürudinem etiam nancifci fupponatur: fed ex

rj

a

Qe

p

. Dr FiprE

370

'

hoc varia abfurda atque cum modernaDei provi-

Qum

dentiain Scripturis revelata pugnantia fequeren-

Chri

u

tur; nempe fruftra effe verbum Dei fcriptum

& traditum , fuperfluas inftruétiones per Eccle-

uf

fize miniftros, vivam & animatam fidei regulam

OWW ,

nullam neceffariam , aliáque plura , quibus fubla-

dinit

tis fidei unitas & erga legitimos Paftores obedien-

óntih

tia ac fübjectio tolleretur; herefes & contrario

du

ac divifiones innumere nafcerentur.

ff

202. INec olflat 1. quód Jerem. 1. v. 33. di-

li,

catur: Dalo legem 1meam in vi[ceribus eorum ; €9

Tere f

àn covde eorum [cvibany eam ; ac v. 34. IVon doce-

bu,(

bit ultra. vir proximum [uum &2 frater fratvem

| Undi

füum dicens: : Cognofce Dominums omnes énim co-

|

ii

|

gnofcent ine. Nam Legis Evangelicae, de qua hic

f f

fermo eft, promulganda: quidem fit promiffio;

r

quin tamen dicatur fingulis immediaté per Deum

| pl

vel Chriftum eam effe revelandam; fed aliquibus

| Wieg

imrediaté , aliis mediaté per Apoftolos & eorum

du

Succeffores , quibus proinde mandatum illud

|

fs

Matth. 28. impofitum fuir. Porro lex hac di-

| imd

citur fcribenda in cordibus fidelium, non per

|

revelationes immediatas finpulis faciendas; fed

* hn l

per interna grarie auxilia, quae exrernam pro-

pofitionem & auditum fupponunt, tantóque co-

l ái

piofiüs danda fünt, quantó Lex Chriítiana pre

Lege Mofaicaeft perfe&ior. Similiter per ver-

203 :

fum alium inftructio externa & myfteriorum per

Apoftolos & Ecclefie miniftros propofitio non

imm

excluditur; fed fignificatur duntaxat, in do-

f

€trina Legis Nova tum diícenda tum opere

Qb]a

complenda precipuas fore partes divinee gratiee

| i

quam

DE'FID?.

ET

ii

quam abundantiffimam | Supremus Magifter

f

Chriftus fuà nobis rmorte promeruit , juxtaillud

p

1.ad Cor.4. Nequé qui plamtat , eff aliguid , neque

pb

qui vigat; [ed , qui incrementum dat , Deus.

IVee

g

obflat 2. ilud 1. Joan. 5. IVoz. meceffé baletis , ut

busil

aliquis doceat vos : fed ficut untlio ejus. docet vos de

:0be

omhibus , 62 verum e[! eg' gon efl mendacium. Nam

Contt;

di&um hoc effe propter Pfeudo-prophetas, fip-

nificat iple veríu precedente: /4ec Jcripfti vobis

UT

de bis , qui Jeducunt vos; quo monentur fideles cá-

u

vere fibi à doctoribus falfà dogmata fpargenti-

Nonite

bus; &adherere doctrinze ab Apoftolis traditee.

r f

Unctionis aütem nomine hic non venit imme-

T2

diatà revelatio vel rerüm credendarum propo-

: quil

fitio, fed interna illuftratio & infpiratio, quá

iomil

ominéS excitantüur ad eà credenda, qua per

xl

Apoftolos & Ecélefiam credenda proponuntur:

lgl

unde etiam praemiferat Apoftolus: 7/os quod ar-

vtetr

diflis ab initio , in vobis permaneat. Reliquae di£-

"

ficultates hic moveri folitee pertinent ad mate-

ul

riam de Ecclefia aut fpiritu privato; quam vide

noty

loco proprio.

ïdüs j j

um p

ARTICULUS IV.

n t9 Quomodo /Jutovitas g Locutió Diviná

oq

u

attingatur ab a&u fidei ?

.Pef [d

205. NTOta. Omne jüdicium , nifi verfetur cir-

n

ca veritatem ex rerminis notai aut

j

immediatam , affirmat vel negat objecum

n*

fuüum materiale propter aliquod tüotivura feu

objectum formale; adeóque intellectüs ii ejus-

attingit, Potelt autern illud

modi actu morivum

Aa 3

attins

quam

ii

372

Dz Fipr.

attingere vel ex?riz[ec? vel intrinfecó: 1mum fit;

vt t

mordi

fi quidem motivum moveat inrellectumjad judi-

cium , fed ab actu previo proponatur , non au-

eic

tem à judicio ipfo cognofcarur; uti fit in moti-

mord

vis duntaxat impellentibus & actus imperantes

Ts

fp

ecificantibus: 2dum accidit, fi motivum non

fs

tantüm moveat inte

llelle&um ad judicium; fed

Rur-

biby

ab ipfo etiam judicii a&u cognofcatur.

ts

füs quod intrinfecé atüingitur, poteft attin-

df

gi vel àt quo vel üt quod: autvinecé it quo axtin-

durin

gitur, fi à judicio quidem cognoícatur moti«-

mng

vum, non veró affirmetur ; zzzrinfece.àt quod at-

f

ringirur, fi per judicium illud fimul affirmetur.

Qtm

Qlamvis veró poftrema conveniant cum illis,

není

qua num. 29. diximus, atque hinc etiam alii

hrsr

quaftionem proponunt hác formulà: utrüm

t

autoritas & locutio divina fint objectum forma-

form

le quo aut quod actüsfidei? altiüs tamen aícen-

Bs

dendum & prioribus verbis utendum duximus;

&il

tum quia nonnulli negant. neceffarium effe; ut

f

fides divina morivum fuum attinpat intrinfece :

lt

tum quia non omnes in explicatione memora-

medis

ta objecti formalis convenire videntur.

W |

204. Dico /. Aétus fidei theolopicee intrin-

&

fecé debet attingere autoritatem & locutionem

dl

divinam. Pro/. Quilibet a&us virtutis intrin-

cel

feceattingere deber objectum formale propritim

Tiün

virtutis, ad quam pertinet; tum quia objectivé

Qu

fpecificatur ab illo objecto formali; fpecificari

Qu

aut

nequit ab eo, à quo ex modo fuo tenden-

— —

t

di prafcindit: tum quia alioquin difcrimen non

t

habetur inter actus virtutum proprié & re

glu-

ivé

p

DE- Fipr.

373

1

&Hvà tantüm tales; aut omnes actus virtutum

nl

moralium imperati à charitate proprié forent

T

aétus charitans, vel econtra in cafü , quo virtus

i inno

moralis imperaret aétum charitatis , hic effet mo-

m

ralis dicendus. Sed objectum formale proprium

iyunt

fidei theologicee eft divina autoritas & revelatio;

dums

LA

üt ex prioribus articulis patet: ergo. Cozf. Ut

actus fidei dicatur theologicus , debet ab aliquo

vl at

fpecificari in ratione theologici: fed nifi attingat

[ T

intrinfecé autoritatem & locutionem divinam;

fur 1

non poteft aífienari, unde in ratione theologici

j qutïï.-

Ípecificetur: nam 1. illud nequit dici effe obje-

f

étum materiale; partim quia hoc nullibi ratio-

um ii

nem fpecificam tribuit, partim quia objectum

xtam 1

materiale fidei frequenter creatum aliquid eft

; u

atque à Deo diftin&tum: 2. Non eft objectunt

m*

formale; quia preter autoritatem & locutio-

men

nem nullum aliud predicarum divinum ex f. d.

f

ad illud conftituendum pertinet: 3. Nec eft re-

14b

Ípe&tus virtualis motivi, nempe autoriratis G

vt

locutionis, qui ftat in eo; quód actus fidei im-

m

mediaté inniratur veritati myfterii, fed neceffa-

i

rió prefüpponat apprehenfionem vel judicium

( infffü'

de morivo illo; tum quia aliàs actus relipionis

od

effentialiter praefüpponens cognitionem de ex-

(sf

cellentia Dei; quam ipfe intrinfecé non attingit;

yi

numerandus effet inter actus theologicos: tum

jem

quia effentialis illa praefüppofitio non tantüm

1CCW

gratis afferitur, fed & rem non expedit; nam

m ia

affenfus intrinfec& attinpens preecise immorta-

t

litatem animee tanquam objectum materiale non

antem

jnd

prefüpponit poriüs autoritatem Dei teft

(in

Aa3

quàm

p ——

Ds Fipr,

374

Quäm motiva alia, quibus rum probabiliter fua«

&tpo

deri tum fcientificé demonftrari poteft. Ergo.

&l

(X

E

?f

205. Dico IJ. A&us fidei theologice etiam

intrinfecé üt quod debet attingere autoritatem

prüs

(j

& locutionem divinam. .Pro/. ''endentia fidei

m

effntialis eft haec: Credo v. g. Trinitatem, quia

TAV

Ls

Deus, qui eft füummse autoritatis revelavit; &

hinc fides dicitur virtualiter difcurfiva: ergo au-

li

w

toritatem Dei reftantem intriníecé üt quod feu

&q

affertivé attinpit, aut affirmat. — 7Zgf. etiam Ad-

d

£190

verfariis eft certum: Cozf. patet ex ipfis termi-

nis, & inde etiam oftenditur ; quód exiftentia

p

motivi folüm apprehenfiva fit neutra ad exiíten-

Tam

dum & non exiftendum, ad inferendum & non

Íim |

inferendum objectum materiale ; unde prove-

hu;uq

nit; quód inrellec&tus nihil potfit inferre ex pre-

f

u

mifífarum obje&to meré apprehenío. Comf. "É

Cuf.

De ratione virtutis theologicae eft conjungere

&ont

immediaté cum Deo potentiam , cujus eft virtus

&il

ex d. num. 30. ex D. Thoma ; intelle&tus autem

It

non conjungitur cum objecto nifi per affenfum.

! Kl

41. Objectum formale fidei mover, ütinquiunt,

d

er convenientiam ad affenfüm objecti materia-

T

]s

j

*

Is; h. e. non aliter mover ad affirmandum ma-

Tüy

teriale, nifi quatenus formale apparet üt verum

[

affirmabile ; ficut divina bonitas movet per con-

!

venientiam ad amandum proximum , quatenus

A

Ni

nempe ipía bonitas apparet üt amabilis: ergo

nequit afhrmari materiale , quin formaleaffirme-

p

tur. ///. Amor efficax objecti proprer aliquam

Tion

bonitatem eít amor efficax ipfiusbonitatis; vo-

l

litio mnedii propter finem eít volitio ipfius finis:

l

er gO

M

Dz Fipr.

375

Yltetls

jj

ergo & affertio myftérii propter autoritatem

i.

U

& locutionem divinam eft afferrio utriusque.

r "

206. Objic. cont. 1:. Motivum eít natura

IOR

prius fuo actu : ergo fi attingeretur per eundem

enu f

actum, actus erit prior fe ipio & pofterior; quia

[em g

motivum üt cognitum movet, ür cognirum au-

hvt d

tem actum dicit.

Cozf. 1 Pro priori ad actum

p

fidei apprehenditur divina auroritas revelans,

qui

ex qua apprehenfíione affulget menti veritas exi-

m A

flentie revelationis & etiam veritas myfterii :

J

l

tlf

ergo in propofitione utriusque veritatis poreft

eXi

M

poftreme affentiri , quin hocaffenfu attingat pri-

|

[!

i:

mam , falrem in caíü , quo Deus negaret concur-

ná m

fum íuum quoad utriusque attingentiam. Sed

e tOR

hujusmodi affenfus effet formalis fides; cüm ob-

T

Ícur& procederet à lumine revelationis: ergo.

- Ugl

Conf. IT. Atlenfüs preftitus myfterio, quia eft

conforme divinz revelationi , eft affenfus fidei :

yjum

el ii

fed hic non attingit intrinfeceé divinam revelatio-

ia

*

nem; üt paret in actu religionis: ergo. Cogf. //I.

fion

Ad conficienda Sacramenra vel celebrandos con-

n

tractus non requiritur intentio actualis , fed vir-

matt

tualis fufficit: ergo & ad actum fidei non requi-

lum f

ritur refpeétus formalis motivi, fed füfficit vir-

Lv

tualis modo fuprà expofito.

eu

E. D. /4. Motivum üt cognitum illo actu ;

T l

TT

ad quem movet, eft prius natura hoc ipfo actu

3 6[00

N. üt cognitum alio a&u preevio praefertim ap-

finm

prehenfivo C. Si motivum prout exercens ra-

j

tionem motivi in a&u judicarivo femper debe-

1qu1!

j n

ret prius cognofci, quàm moveret ad actum,

daretur proceffus in infinittum; cüm apprehen-

y I

fio

It

Aa4

m

976

Dr FipE,

fio motivi ex di&is fit neutra ad inferendum veï

wfef

non inferendum , & judicium fit actus cogno-

medi

Tod

Ícitivus. Iraque motivum immediaté determi-

nans intellectum ad affenfum fine alio motivo,

dl

üt priüs incognitum movet intellectum ad pri-

Yi

mum aétum intellectüs, quo cognofcitur; quod

eioy

TT

omninoin porentia cognofcitiva ftatuendum eft,

[ RU

utpote per quam priüs ignotum fit notum per

rimam füi cognitionem ; quaruvis reípectu po-

il

1

fiir,

tentigappetitivae motivum debear per praeviams

non quidem volitionem, fed cognitionem pro-

Il

poni, eoquód hec non feratur in incoenitum.

pR

"d Conf. L. . 1. Tvanf. Entbym. IN.. Sub[: 'Talis

fenmj

eninr affenfus immediaté ac intrinfecé niteretur

dütf

veritate myfterii; unde ratio addira nihil evin-

! la

cit nifi affen(um illum extrinfecé, denominativé

|. fiftn

]

ac reductivé tantüm efTe fidem. — & 2. JV. Conf.

vehti

Enthym. Nam vi illius apprehenfionis myfte-

ünde

düm.

rium non apparet verum in fe ipfo, fed folüm

in autoritate revelante; adeóque nequit ex illa

| 'üro

apprehenfione affentiri myfterio ; fiftendo in

a

ipfius veritate, fed intrinfecé propter divinam

for

autoritatem revelantem ; ficut ex cognitione

Vs

proponente media üt ad finem urilia voluntas

qi

non porteft eligere media, fiftendo' in eorum

la

bonitate fecundum fe, fed duntaxat üt utilia ad

T

finem, & propter hunc intrinfecé atractum; fi-

IY

quidem quandocunque voluntas fiftir in boni-

D

rate mediorum fecundüm fe , non poreft dici for-

Ti

malis neque proprié proprer finem, fed mate-

n

rialis tantüm electio. Atque hanc in rem D. Tho-

Q

Inas ubi 1. 2. q. 12. a. 4. ftatuiffet; voluntatem

ti

polie

)Dz Fipr.

s rpd

fldllm»*l

poffe ferri duplici aétu diítin&to in finem & in

i 00

media , quando appetit finem fecundüm fe; &

d.

media fimilirer ; negáffet autem, poffe ferriactu

mom,

duplici, quando vult media propter finem, di-

ndr

xiísétque tunc voluntatem eodem indivifibili

r

a&u utrumque appetere , fübjungit: E* ef? fimi-

n

le de intelle&hu , qui fi abfolutà principiatg conclufio-

zem confidevet , divev[a efh. confideratio utriu

$4ue s

OR x

pacn D(;

in boc autem quód couclufioni propter principia affen-

jr

fitur , efl unusg a&us iurelle&üs tantum.

"d Conf.

D

Wa

IL.. D. M. Eftaffenfus fidei, fi fit affenfus pro-

ogm:us.

prer conformitatem. fecundüm id, quod dicit

termini ad quem C, fi fit (ecundàm id, quod.

J Ti

iterett

dicit fündamenti N. Fundamentum, quod in

Jl evt

hae conformitate refertur , eft objectum ipfum

muna

ï

fuftinens denominationem conformis cum re-

A

[

velatione ; terminus autem eft ipfa revelatio:

; mH

unde fi affentior propter conformitatem fecun-

r

düm id , quod dicit ex parte fundamenti, affen-

r

* tior objecto propter ipfum objectum, qui non

ab

eftaffenfus fidei; fi antem affentior propter con-

(dind

formitatem fecundum id , quod habetur ex par-

jl

tetermini ; affentior propter revelationem ; eám-

que intrinfece attingo ; & hic eft affenfus fidei.

oliti

aQ

Itaque dum dico hoc judicium: Anima eft im-

Ut

mortalis , eft verum, quia eft conforme divinee

revelationi , habeo actum fidei , fi fenfus fit: Ani-

Jf ,

| 13001

ma eft immortalis, quia ipfam talem effe enun-

li

tiat infallibilis Dei revelatio; fidei veró actum

K

n

non habeo, fi fenfus fit : Anima eft immortalis,

quia ver& in fe ipfa habet preedicatum immor-

wf',O-

utm.

It

('o

talitatis, per divinam revelationem enuntiat

Aa;j

d

p

N

Dz Fipr.

378

"d Conf. IH. ve. T. ,4. IN. Conf. Difp. eft; quód

pinis

Sacramentorum & contractuum valor depen-

m

deini

dear ab Inftitutoris ac Legislatoris voluntate;

qui juxta hanc fententiam non requirunt inten-

&um |

tionem actualem: effentia veró actüs fidei ab

mi

alicujus arbitrio non dependet, fed ex natura füa

TOR

f

intrinfeca ac rendentia refpe&tum actualem ad

revelationem exigit.

fim d

207. Objic.cont. 2d. Cuamvisconclufio for-

qii

malis juxta communiorem debear intriníecé at-

qs

i

J

"

j

tingere obje&um premiffarum ,. tamen juxta

probabiliorem illud non attingit intrinfece üt

feqüi

feir

quod: ergo idem dicendum eft de £ide refpectu

fui motivi ; praefertim cum fides fit virtualiter

lilie

difcurfiva.

M

Conf. Voluntas poteft velle pra-

ftare obfequium Deo tum per affenfüm ad exi-

-

p

ftentiam revelationis , tum per affenfüm ad my-

T

fterium; quin hic poftremus affen(us videtur à

lo

fide preprimis exigi; tum quia obfequium fidei

Qj

humanz precipué confiftit in affenfu obje&i

DP

materialis : tum quia hereticus contemnit au-

tn]

toritarem divinam , non tantüm diffentiendo

p

exiftrentie revelationis , fed etiam diffentiendo

Es

myfterio , licét revelationis exiftentiam agno-

Y

:

fceret.

Sed hoc falfum foret in noftra fenten-

n

tia; quia preeftito affenfü exiflentize revelatio-

fak

nis, quem requirimus , nulla eft difficulras in

Qur

«

affenfu myfteriis preeftando: ergo.

R. 7. /4. ob dicta num. pr. ex S. Thoma.

Ty

AN. Conf. In illa fententia confideratur conclufio

t

tanquam cognitio clara objecti , ad quam pro-

V

Q

El

greditur intellectus ab alia coonitione objedli

minüs

o

Dz Fiprx.

379

dia

I

minüs clara precedente; unde fit quidem pri-

0r d

mó, quód prior cognitio debeat effe judicium,

VOU

deinde veró pofterior non poffit efle eadem

uat»in».fen-

cum priore neque ejus objectum intrinfecé üt

M (l

quod attingere : econtra fides, etiamfi fit vir-

Tiat

]

tualiter difcurfiva , talem progreffionem non

Va

iMl

ls

facit; fed formaliter eft unicus actus objectum

tam materiale quàm formale affirmans ; quod

df

quidem ex alio etiam capite ; nempe quia eft

Ti

actus virtutis theologice, fieri oportet.

A4d

'

T

Conf. w. D. vm. p. M. Poteft velle preeftare ob-

infe

fequium fidei theologice divifim & feparabili-

3re(pe£:.

terin utroque affenfü N. indivifim & infepara-

irtodi

biliter in utroque vel potiüs in utriusque affenfü

J p

C. M.&9 IN.m. Obfequium fidei theologicee pro-

nai

rié ac formáliter talis, de quo loquimur; con-

malt

fiftit formaliter in. hujusmodi affenfü: credo

Vi

hoc, quia Deus dixit ;

uod eftaffenfus utrius-

f

1

obje&ti, adeó ut fi realiter vel formaliter unum

; 0j

ab alio preefcindas ; aut realiter aut formaliter

( di

non fit obfequium fidei. Hinc in mz. falsó füp-

ponitur , affenfum objecti formalis precedere

bnied

j

Roridi

affenfum objecti materialis; quamvis veró &

hunc aflenfum vel per judicium credibilitatis;

nf

nf

vel per diftin&tum etiam fidei actum de autori-

tate revelante nonnunquam pracedere conce-

w

at

/

damus , obfequium tamen fidei de myfíterio

confiftit in affenfü fequenti revelationis fimul &

Th

J

myfterii.

Hinc etiam A. 2d. . M. Poftremus

d

aflenfüs de myfterio feorfim ab affenfu revela-

of

Jl

tionis videtur à fide exigi N. conjunctim cum

T pre

p

affenfu revelationis C. . Hujusmodi enim ob-

fe-

g

Qp

380

- d FIDE;

fequium fidei exigi à fcriptura & PP., quos

(vgt

a

Ripalda fruftra congerir, fatis manifeftant iidem,

dum fidem explicant per hoc, quód fit crede-

re Deo, habere in fe teftimonium Dei, & fimi-

Atj

ia

lia; cüm per hac ipfà fignificetur infeparabili-

vipe:

tas utriusque affansüs: neque deeft nova diffi-

v

culras in affenfa myfteriis preftando , partim

"

i

ob novam firmitatem & immobilitatis conftan-

D

[

5

Hndl

tiam, pertim ob myfteriorum obfcuritatem &

f

cum ratione humana repugnantiam fubinde ad-

junctam. — 722 prob. 1. $. 1. IN.72[[:. Quia de ra-

fipet

Tisten

tione fidei etiam humanze eft affentiri rei pro-

um

pter alterius teftimonium; hzc autem caufális,

ThOrYI

üt ex D. 'Fh. di&tum, importat indivifibilem

affenfüm obje&i materialis & formalis feu tefti-

nempe |

monii.

Yentite

2. T. A[J. Difp. eft ; '"Tum quia claré

f fe

& evidenter cognofcimus loqui hominem , cui

Tüttur

fidem preebemus, adeóque obfequium non con-

fiftir in affenfu de exiftentia illius teftimonii :

tem Q

tey:

tum quia nomine fidei humanz venit quicun-

que aífenfus in gratiam autoritatis hominis lo-

fienti

LT

quentis; & talis etiam eft , qui folüm extrinfe-

ce & mediaté movetur ex humano teftimonio.

f

T

Verüm affenfus fidei in ordinead exiftentiam re-

velationis eft obfcurus: praeterea autem non ef

! fu.

obíequium quodcunque fed fümmum & theo-

n

logicum in linea intelle&tuali , adeóque imme-

pl

| Qd

diaré ac intrinfecé niri debet autoritati revelanti.

"d prob.2. & Id re&té dici; quia malum eft ex

Ilj

! dlgnul

quocunque defectu: non poffe autem fieri ar-

gumentum ad fidem; quia dicitur bonum dun-

| r

taxat eX integra caufa.

Alías obje&tiones huc

facientes vid.n. 5 1. & feqq. It. n. 87.

Qu

Drs Fiprz.

381

).,q

W

N

Qu znES: //n Zlutoritas €9 Locutio divina etiam

nt ts

eredatur. du athu fidei de qmyflevio vevelato?

d

208. JVota. Cüm omne , quod affirmatur

/

,din

I

in judicio, cognofcatur vel per fe acimmediaté

p

vel per aliud ac mediaté ; Autores etiam in pre-

od

£

cedenti articulo confentientes in duas precipueé

p

confi

partes dividuntur. Alii enim cum Lug. Hurtad.

Haunoldo &c. ftatuunt motivum fidei theolo-

It

nb

gicae ac preefertim autoritatem divinam cogno-

Íci perfe ac immediate, atque hinc tanquam ve-

j et

rittem lumine naturge notam affirmari : alii

rap

autem cum Suarez & pluribus contendunt illud

cautis

ibl

motivum cognoíci per aliud & fic mediaté,

nempe per revelationem ; atque hinc tanquam

u tl

veritatem etiam revelatam affirmari per actum

n d

fidei feu credi.

Mfl; j

Ad quod intelligendum pree-

mittunt dupliciter poffe revelari tam autorita-

yn d

tem quàm locutionem divinam ; 12ó quidem

j

'

reflexé ac explicité ; fic revelata eft Dei omni-

Jcu

fcientia ad Hebr. 4. v. 13. Omnia uuda €9 aperta

jnislo

fut oculis eyus ; & veracitas ad Rom.3. v.4. Ef

R[mf'

autem Deus verax , $9 ompis bomo mendax ; ac

o

revelatio facta Matth. 2. v.15.. Ut adimpleatum ,

p

quod di&um efl à Domiro . per Prophbetan: . Ex

a

2dÓ exercité ac

"E ypto vocavi filium wmeum.

tU

implicité, quando nempe Deus revelans ali-

fme

quod myfterium & proponens üt credendum ,

IQW

hoc ipfo etiam implicité dicit fe loqui & fide

d

dignum effe, atque hinc füam locutionem &

p

1

autoritatem implicité & cxercit& revelat.

De

Tid

imo

s

382

Dz Fipr.

1mo modo controverfia nulla eft; fed tantüri

gnitior

de zdo.

&ibl

209. &. £. In actu fidei de myfterio revel

"

p

to non affirmatur autoritas & locutio diviria üt

bilite

lumine naturali nota ; nec fufficit eam fic affir-

| t

T 0

mari.

Prob. yim. p. Quia partim multi fideles

«

[

rudiores non habentevidentem cognitionem de

autoritate Dei & falli & fallere nefcia; cüm etiam

!

f

doctiores quidam exiftimaverint; id non effé

Áipi

fatis clarum: partim quia locutio divina eviden-

i

tinit

ter non proponitur, neque exipío lumine na-

Qqum

turali innotefcit.

Prob. 2d.

. Affenfus fidei

N

theologice eft fupernaturalis & altioris ordinis:

dimy

j/

ergo fundari nequit in notitia ordinis naturalis:

[77]

j

L.

eft etiam ratione füi motivi certior quocunqué

alio affenfu naturali; ergo fimiliter in minüs

L

Vo.h

certo niti minime poteft.

210. IVec dicas 1. Deum effe veracem & fa-

Tig o

pientem eft principium lumine nature notum;

TU

tum quia quivis facilé intellipgit ; veram effe hanc

funpo

propofitionem faltem in feníu indefinito: Deus

Qu

li

eft fümmé fapiens & verax: tum quia hac con-

r

ditioralis faltem eft immediaté nota: fi Deus

W

Qs

loquitur, verum loquitur. Ergo.

IVec 2. Af-

n

a

fenfus fidei üt füpernaturalis non debert inniti

motivo per affenfüm fupernaturalem affertoj

tum quia füpernaturalitas actüs non defümitur

Ven

[*l

à notivo: tum quia non omnia ad fidei actum

N

concurrentia debent effe fupernaturalia ; üt pa-

hnql

tet in porentia naturali ad actus füpernaturales

dkm

eliciendos concurrente. Ergo. /Vec 3. Quam-

Y

b

vis autoritas & locutio divina cognofcatur co«

W

L]

pnitio«

^

Dz Fipr.

385

] t

i

pnitione naturali, tamen per fe ipfam habet in-

fallibiliratem obje&tivam ; neque' cognitio fu-

G

pernaturalis aut fidei tribuit illi majorem infalli-

dinte

bilitatem: ergo fruftra requiritur affenfus fidei

[cif

autoritati & locutioni praeftandus ad certitudi-

t Ra

nem obtinendam.

ANec 4. Divina autoritas &

revelatio per actum fidei afferuntur in ordine

one.j.:'e

(f

ad myfteria per modum füppofiti, feu exercità

d

fupponendo illas aliunde exiftere; tum quia

eiids

multa iü affenfibus tantüm füpponuntur tan-

TU D

quam aliunde nota, àt per fe patet, & S.

üs t

Auguft. Lib. g. de Trinit. Cap. $. docet: Cre-

ordin

dimus Domimun Slefum. Chriflum natum de Fiv-

turzl

gine , que Maria vocabatur :

quid fit vivgo , quid

ququ

Jit ma[ci , ey quid fit ziomen proprium non credi-

] mij

imu$, fed províus govimus : tum quia a&tus fidei

V.g. hic: Credo Trinitatem , quia Deus fum-

m

fhe autoritatis revelavit, fic exponitur: certi(-

T0t

fimum mihi eft Deum effe Trinum , quia , üt

Ts

fuppono, Deus fümmxe autoriratis revelavit;

): DQUS

quod ex eo patet , quia proferenti hane propo-

zc l

fitionem fiquis negare vellet exiflentiam revela-

j Dà

tionis vel auroritatis , deberer negare füppofi-

)l

tum, udinaliis etiam propofitionibus caufali-

bus fieri confüevir.

T

jf

V. ad vm.- Diffimulatà etíam Confequentize

jpi

veritate aut falfitate V. /477. quia Deum effe ve-

AU

racem ac fapientem , non eft immediaté norum

[

u

tanquam veritas idem de eodem füb clarioribus

duntaxat terminis enuntians , aur ranquam ve-

[U['Qifs

J

Jntt*

ritas diverfum predicatum fübje&to tribuens;

quorum alterutrum in principis, axiomatis aut

ür a*

;mu'o-'

| poítu-

Dz Fipr.

1

,894

ii

poftulatis evenit.

d prob. ym. N. Aff 'Tum

|

(

quia nec rudis aut quilibet hoc etiam de Deo in

i

0mpe;

fenfü indefinito facilé & evidenrer intelligit: tum

!]

quia non quilibet de Deo cogitans, eum fibi

hm o

proponit füb conceptu omniperfecti entis, fed

!

pireat

fub idea poriüs caufze primee aut fuperioris, ex

| um

fi

ien-

qua non ita collieuntur perfectiones illae fà

B

tide ac veracitatis.

Simili ex cauía ad pro

)

, 2d.

i dum

N. /A4[[.; cüm heec conditionalis ideam ejusmo-

| I t

| fl&itrm

di de Deo fupponat , que faltem omnibus im-

mediaté & per fe nota effe non conceditur ab

füper o

il

omnibus 'Theologis, üt ex Tr. de Deo liquet.

Ad 2d. & IN. .4. Cüàm enim affenfüs motivo

j Qmm

raeftitus fit ratio formaliter determinans ad af-

Moim

fenfum fidei ac huic etiam conferens firmitatem

qurta)

ac infallibiliratemn , prior naturalis effe nequit,

j proums

pofteriore admiffo ranquam füpernaturali ; tum

qeyd

quia ex vulgato axiomate, propter quod unum-

Qu

mümd

quodque rale, & illud magis tale eft: tum quia

naturale ad fupernaturale proportionem non

h A

habet: turn quia effe&tus fuam caufam excellere

Rüntan

nequit in formalitate per eam fibi communicata.

qui&

Ad prob. vin. .. Ubi motivum actüs fuperna-

&FXW

turalis negavimus effe neceflarió füpernaturale;

mxïixm

ibidem tamen afferuimus proponi debere à co-

lr

gnitione füpernaturali ; quia ad omnem füper-

prera

naturalem actum gratia preveniens, illuftratio

- "ipor

|

nempe intelle&tás & obje&ti propofitio füperna-

Titpr;

turalis ex communi certàque fententia exigitur.

Quia

|

Unde 2..4. füpernaturalitas actüs non defümi-

| Qun;

tur à motivo nec etiam exigit illud affirmari af-

| W fi

.

fenfu fupematurali., ficut exigit illud fup

erna—.

l ïlem)(

türá

Dz Fipx.

385

AT

turali illuftratione proponi N. utrumque tamen

k Dan

exigit C.— /42. prob. 2d. Difp. eft ; Quia non

Ipt: t

omne , quod concurrit ad actum füpernatura-

eum f

lem poteft effe füpernaturale, neque etiam fü-

n6 f

pernaturalitatis rationem tribuit: econtra moti-

10r t

vum faltem üt propolitum &affertum debereffe

lp

fupernaturale, quia eft cogitatio (an&ta & obje-

ia

€tiva motio ad a&tum füpernaturalem; prete-

4jismo-

rea etiam eft illud principium, quod in actum

jbns -

fidei transfundere debet formalitatem firmitaris

sinrà

fuper omnia. 742 37. & D. vm. part. /4nt. Habet

o gt

infallibilitatem objectivam quoad fe C.quoad'mo-

mnot

dum movendi ad affenfüm fidei firmiffimum N.

ng a

Modum movendi autoritas & locutio divina ac-

mitateft

quirit ab illo actu; per quemintellectui credentis

nequify

proximé applicatur & judicatur exiítere : nifi ita»

ji; um

que judicetut exiftere actu firmiífimo fidei , ne-

j onrt

quit movere intelle&tum adaffenfüm fidei firmif-

um g

mum de objecto fidei materiali. Hinc etiam 2.24.

ym n

part. 4nt. Cognitio fupernaturalis non tribuitau-

at

toritati & locutioni majorem infaliibilitatem üt

yunia

quod & ex parte ipfius obje&ti precise C , r quo

jpettt

&ex parte modi movendi adaffenfüm fidei fir-

qura

miffimum N. 72241. &. IV 4/. Namqueafferun-

gt

tur , exercite faltem debent vel propter fe vel pro-

14

pter aliud afferi ; unde exercité faltem non ranrüm

d

üpponi,fed intrinfecé & ür quod attinpi deber vel

pdte

propria evidentia, vel alind motivum, propter

spty

quod afferuntur. Praterea veró fi praecisé tan-

deülm'(

quam aliunde riotum füpponeretur motivum,

non füpponeretur potiüs üt notum per eviden-

J

"uPem

üam, quàm per motivum aliud quodcunque ;

(U*

]

&deo-

Mp

386 |

155 FIbE.

A

adeóque üt fümme certum & infallibile fuppo--

toti

ni multó minüs poffet, quod tamen ad actum

fidei requireretur.' /4d prob. 1. D. Multa in

qet.

ferum

affenfibus füpponuntur tanqu:m aliunde nora,

affenfus non afferuntur C. que

&lou

us per illos

afferuntur IN.

Recté hinc quidem $. Aug. di-

lemyl

qu U:

xit, quód, dum credimus Chriftrum : natum de

fs ol

Virgine Maria, non per hoc credamus , quid

flb

fir Virgo , quid fit nafci; quid fit nomen pro-

prium: quia nempe Deus primum revelando;

Qtione

non etiam locurive teftatus eft, quid fit nafci,

ttponi

o D

, Virginem ac nomen proprium effe ; unde etiam

Credén

ficut à nobis hec non creduntur; fic etiam non

]

aiferuntur: fedquia & motivum fidei, autoritas

TIOCI

fcilicet. & locutio, per a&um fidei à nobis affe-

Iem T?X

Q (

Á

i

runtur, & quia Deus revelans aliquód myfte-

rium autoritatem fuam & locutionem fimul ex-

It q

| lls e

excité revelat ;

hzc non (üpponi duntaxat, fed

afferi & credi poffunt ac debent. 744 pro/.

2d.

| d

Sum-

IN. A[f. Continet enim peregrinam atqueà

| rj

| mj

muliftarum regulis alienam expofitionem ; jux-

ta quas ex communi confenfü propofitio illaad

| d

normam aliarum omnium caufalium fic expo-

lg

nimur: Certum mihi eft, Deum effe Trinum:

EW

N

f

certum mihi eft Deum fümmxe autoritatis id re-

velàffe: & ideo illud mihi certum eft, quia hoc

l5 In

mihi certum eftt.

d vationem &. D. Sic face-

d IK

]i

M

TR

re quis deberet , & hoc fieri confüevit , quia ex-

lt

plicité folüm in propofitionibus caufalibus affe-

rirur connexio caufe cum effectu C. quia ne-

&

quidem implicité formaliter afferitur ipía caufà,

W

fed duntaxat füpponitur N. — Contrarium fané

Q

manifeftat expofitio. proxime allata.

21I.

Dz Fipr

$82

f

à

211. &.77. Inactufidei de myflerio reve

lato

iE

M

Q

Mul

autoritas & locutio divinaexercità credi poteft &

l

debet. Proj. 1m. p. Deus revelans aliquod my-

d

P if

fterium , exercité fimulrevelat fuam auroritatem

N

& locutionem: erpo credi poteft in a&tu fidei

Al]g. Ü

A

de myfterio revelato. .4mr. prob. Quandocun-

que Deus revelat aliquod myfterium, intendit

$ qii

nos obligare & obliear etiam re ipsà ad illud in-

a

fallibiliter eredendum propter autoritatem & lo«

vt

cutionem füam ; adeóque per modum morivi in-

j n

terponit autoriratem &locutionem: fed quan-

Jeeti

do Deus fic nos obligare intendit & obligat ad

m not

credendum propter autoritatem füam & locu-

Xoritas

tionem interpofiram, exercité ac implicité fal-

i d

tem revelat fuam aüutoriratem & locutionemz

mx&f

quia fic exercité revelat fe hoc loqui; & fcire

mit

rem ; quam loquitur; & veracem fe in hac locu-

x

tioneeffe: ergo quandocunque revelat Deus ali-

n

quod myflerium,; exercité fimul revelat füam

!

d

Spm-

autoritatem & locutionem.

Conf.. Objectam

ftj ïUK

formale, quod determinat ad

cognoícenda vel

Jj

li

amanda alia objecta; non indiger novo forma-

,

li obje&to diftin&o, ut ipfüm cognofcatur vel

li

TU

ametur; fed eft formalis ratio

attingendi fimul

$ j

fe & alia propter fe ;

fecus enim daretur procef.

fus in infinitum: ergo & obje&um formale fi-

T

dei nempe autoritas & locutio divina, qua de-

g

terminat ad aliud obje&tum credendum ; non in-

g

diget novo obje&to formali diftin&o, ut ipfum

j

feu autoritas & locutio divina credatür: fed po-

t

teft effe ratio formalis attingendi fimul fe & alia

n fanä

propterfe. Prob.ad. p. Ob

jeétum formalenon

Jl

Bb23

p

i.

388

Dz Fip£

poteft movere ad affenfüm , nifi üt cognitum:

noptt

Qumrel

ergo nec poteft movere ad affenfüm certum;

nili üt certó cognitum: ergo nec ad certum fuü-

od

per omnia, nifi ütcognitum certó fuüper omnia.

&hmfo

Corf.Conclufio nequit effe certior praemiffis,quia

be d

illaab hiscertirudinem habet : ergo &actus fidei

d mi

tanquam virtualiter difcurfivus nequit effe cer-

(&, qu

i

tior fuo motivo. Sed fi autoritas & locutio di-.

tmfo

vina non crederetur, fed quocunque naturali

r

affenfu affirmaretur, hoc ipfo a&tus fidei certior

[

effet, quàm motivum ; quia fidei certitudo ex-

lts figy

cedit omnem certitudinem aliam ex inf. dicen-

w form

dis: ergo.

füm m

212. INec dicas 1. Deus aliquid revelans ma-

Teltion

nifeftat füam autoritatem & locutionem folüm

dhroror

materialiter, non autem formaliter & locutivé;

tüditer

tum quia etiam Deus revelans intendit noftram

&

inftructionem aliáque plura, quin tamen hac

! pnof

locutio manifeftet: tum quia non omne lo-

| Ti

qui dicit fe loqui , cüm aliàs procederetur in in-

| li gl

finitum.

Nec 2. Per actum fidei afferitur auto-

| amümj

ritas & locutio folüm in ordine ad myfterium,

a

A

& in tantum actus fidei illas enuntiat, in quan-

AW

tum credit myfterium propter illas: ergo non

N

habet actus fidei aliam certitudinem ex motivo;

Is

quàm in ordine ad myflerium; confíequenter

Tinil

non certificatur à motivo in ordine ad íe füm-

&d

&

to: ergo nec affenfus ipfius motivi debet effe

Om

certiffimus. /Vec3. Affenfus fidei eft mediatus:

RU

Íed affenfüs motivi propter fe non eft mediatus:

j W

ergo non eft affenfüs fidei. — /Vec Cozf. . My-

r ]

fterium quia eft obícurum,; non poteft credi

ij

pro-

"a

Ds Fipx.

399

m

propter fe, fed deber credi propter aliud::

ergo

r

qumfo

cüm revelatio &autoritas fit eequé obfcura, non

poreff propter fe credi.

Nec Conf. 1. Obje-

T (rna

&um formale fidei fi affirmatur propter fe, de-

(lsqui

-usti

bet effe notum per fe; vel faltem notius obje-

e[fe

é&to materiali: fed utrumque repugnat actui fi-

Ut d-

dei, qui effentialiter eft obícurus: ergo obje-

&um formale fidei nom

Ti

affirmari.

poteft per actum Hdei

O0

& ad 1m. N. 4f Quamvis enimnon omni-

(000 d-

Edot

bus fignis externis & vocibus etiam conveniat,

ut formaliter &locutivé fe manifeftent , fed tan-

TA

tüm materialiter; tamen hoc dici nequit de re-

velatione tali, cui quis vult credi propter fuam

folüm

uv

locutionem & autoritatem; quia hoc ipfo vir-

tualiter reflex& proponit & affirmat fe loqui

nofim

& fide dignum effe, ficut vult & facit, ut co-

d

gnofcarus illum loqui & ob autoritatem mere-

me b

rifidem. 44 prob. 1m. Difp. eft; quia inftru-

p

&io aliáque ejusmodi ficut fünt finis extrinfecus

u

tantüm, fic etiam extrinfecé f& habent tum ad

(l

Deum loquentem tum ad actum fidei: autori-

7)

nü

tas veró &locutio pertinent intrinfecé ad actum

(go N

fidei, & intrinfeca rendentia revelarionis etiam

mo

eft ad obligandum ad fidern; unde & utriusque

j

d

ac debet.

manifeftatio locutiva faltem exercità fieri poteft

d prob. 2d. D. Non omne loqui

que

quomodocunque dicit fe loqui C. non omne

d

loqui cum voluntate obligandi ad fibi creden-

diaïUSï

dum dicit fe loqui N. Proceffus in infinitum

Mi

ficut non admittitur in forma quacunque , fic

a

nec debet uzgeri in objecto formali; cüm in eo

"

Bb3

' ViI»

90

Dz Fipr.

virtualiter ad fe reflexo fifti juxta omnes opor-

qe li

teat. 724 2d. &. D. A. Per actum fidei motivum

|

ion n

folüm explicité & fignaté afferitur in ordinead

| ID5

mytterium C. nequidem exercit & implicite in

| Te(0rI

ftácre

ordine ad feafferitur N, — Conftat ex dictis au-

tem motivum non poóffle afferi fide divinà in or-

foecid

laM

dine ad myfterium;nifi afferatur etiam ipfum actu

d

Mi

]

fidei: quód autem dicatur fidei motivum, u

nl

omnia objecta formalia, afferi propter materia-

low

le, non prohibet, quominüs etiam dicatur affe-

pUope

ri propter fe; quia eó proprer fe excludit dun-

qum (

"

taxat aliud motivum diítin&tum , nonaurem ob-

frén

je&um mareriale, quod una cum formali vel affir-

eem

matur rantüm vel creditur. 727 37.&. D.AM. Aflen-

jnord

fus fidei eft mediatus refpectu objecti materia-

qino

lis C. refpe&tu objecti formalis N. — Sicut enim

ked

actus fidei refpectu obje&ti materialis, quod ex-

| dN

prefsé revelatur , habet motivum à fe diftin&tum,

C

& hinc mediarus affeníüs eft; fic ref(pectu ob-

yerna

E

jecti formalis , utpote quod exercité ranrüm re-

il

velatur, habet motivum indiftin&tum , & hinc

| TT

mediatus effe nequit. — 424 Cozf. £. 9. 1. N. Supp.

üe

Corf. Sicut enim moriva credibilitatis immedia-

d«

té afficiunt revelationem, hàc autem mediante

tantüm revelatum, & hine non equé afficiunt

10f

utrumque; .fic nec utrumque aqué obícurum

dibi

eft; fed extrin'ecé faltem notior revelatio pre

ht

xevelato. g. 2. Dif?. eft; quia myfterium, quod

f

fe ipfum nonrevelat, non habet motivum in fe

credendi , adeóque propter fe credi nequit : cüm

veró autoritras & locutio exercité reveletur , ra-

"

» at-

'tionem— credendi à fe indiftin&ctam continet

que

o

Dz Fipr.

391

K Q

que hinc credi propterfe poteft: ab hoc autem

WR

non impedit obfcuritas etiam motivo conve-

Ordine

niens, eoquód ad affenfum fidei non determi-

lat

'b

netur intellectus ab evidentia objecti ,fed (uppo- .

54l

;j*.

firà credibilitatis notitià à voluntate, quam per.

Bu

fpeciale Dei auxilium preefertim. adjutam ;

in-

Ad :

lamál

telle&us in obícuris fzpillimé fequitur.

un, t

Conf. L. Ye. D. ym. p. Debet effe notum per fe;

Tatdfe

h. e, evidens ex terminis N. h. e. immediaté

j d

propter fe & non propter aliud formale moti- -

J du

vum debet efle atta&tum, feu interim evidens

jreny.

fit feu obícurum C. — 24. p. D. faniliter: Debet

veli

effe magis notum objecto materiali, h. e. priüs

" Affe

innotefcere debet & magis immediaté ac per fe,

Yteti

quàm obje&tum mareriale C. debet effe. clarius

t t

acevidentius N. In cognitionibus naturalibus

intelle£tus ad periculum errandi vitandum pro-

t

ün&üff:

cedere folet à notioribus ad minüs nota; in fu-

du

ernaturalibus autem, ubi falfitatis periculum

füi

abeft , & in fidei actibus, ubi obfcuritas necefla-

& hi

rió manet, hzc via procedendi non renet; ad-

V

eóque objectum formale clariàs cognofci non

i

deber, fed ratione tantüm prius & immediatiüs:

vlitt

atque hoc folüm fenfü objectum formale fidei

notius dicitur materiali, & quarenus figna cre-

T

dibilitatis immediariüs illud afficiunt; eoquód

»g'&wum

Jj

p

hic per fe primó tendant ad perfüadendam au-

,qu

toritatis revelantis exiftentiam.

ARTICULUS V.

m

n

JIn. quid ultimó vefolvatur a&us fidei

H

ne refolutio

"m I

218

1O!a. Analy(íis greece; lati

j

in preefenti eft reductio fidei ad füas

4

. cau-

r

$92

Dr Fipx.

fas, vel'regreffus mentalis, .quo fidei caufz fin-

-|quintt

| 1008

illatim explicantur. Licét porro totidem mo-

dis refolutio fidei poffit fier!, quot fünt caufa-

mon

]

re; |

rum genera, & quibus in füo effe dependet; hic

tamen apitur folüm de ejus refolutione in ratio-

cuníeq

nem vel motivum objeétivum, in quo credens

fime

ultimató conquiefcat, & ex quo fciens ac pru-

propr

dens valeat reddere rationem de (üa fide, juxta

ercpi

[tio

ilud r. Pet. 3. Paraz femper. ad Jatisfaciendum

ommi po[centi vos vatiouem de ea, quee i volis eff,

a*&u; f

&dlfp

[pe : alias enim caufàs affipnare minüs operofum

eft, cüm inter plerosque conveniar , caufam ef-

j

ficientem effe intelle&um creatum habitu füper-

ts

naturali fidei; vel alio principio ejus defectum

l,

füpplente elevatum; caufam finalem effe com-

NI5 pt

munem cum reliquis humanis & füpernaturali-

ftin:

busactibus, videlicer Det eloriam & falutem no-

N

firam ; caufüm materialem & formalem, fi pro

alum

materia & forma phyfica fümatur, nullam in

pm,

actu fidei ranquam fpiriruali ac indivifibili qua-

ferio

'

lirate reperiri; caufam materialem autem ; füum-

Vsqe

piram pro tendentia in objectum formale feu mo-

tim

tivum, effe tendentiam per modum affenfüs ve-

Qdl

ritati üt dictae. "T'ota igitur difficultas in eo fi-

^

E

ta eft, ut fidei noftre rationem pofcenti, quare

fri

credamus, refpondeatur fine petitione principii

Ying

& circulo vitiofo fic, ut nifi imprudenter dubi-

Vl

tari non poflit; quin actus credendi fit non tan-

! hi

tüm prudentiffimus, fed & certiffimus. Quia ve-

ts

róin fidei negotio;üt inf. pluribus explicabitur;

| guod

plures aétus interveniunt; dum nempe propo-

At

fitis & ponderatis motivis perfüadentibus ali-

Tij

quam

um

Drz Fipr!

393

f

quam doéctrinam tradi vel traditam effe à Deo,

D fIf

1mó elicitur judicium ; quod dictat propter illa

t af

motiva prudenter & honefté credi poffe ac de-

Q de

bere, illam doctrinam effe;.Dei; ad quod 2dó

innt-

confequitur actus voluntatis , qui imperat affen-

credis

füm erga doctrinam revelatam ex motivo pro-

icpn

D

prio praeftandüm ; quod imperium denique 5tió

excipit ipfe affenfus fidei propter autoritatem &

s

ii

locutionem divinam: hinc etiam fecundàm hos

UT

actus fides vel pote(t fümi directivé , inductivé,

enn

& difpofitivé , quarenus fcilicer refertur ad illud

m |

judicium; vel affectivé,. quatenus illam volun-

l

tatis affectionem attingit; vel proprie & üt vo-

Á

|

edun

cant , creditivé , quarenus intralineam & termi-

li

TO

nos propriosfidei confiftit. Quare illa interro-

aU.

gatio: cur credis hoc myfterium? eft eequivo-

a

ca,; & fpectari poteft vel fecundàm hunc vel

Áf

.|

r

alium aétum aut fidem hoc vel illo modo fum-

lim |

pram, ita ut fenfüs fit: quare affentiris huic my-

fterio & illud certum effe affirmas; vel quare

T

ylit

vis credere , aut curimperas huncaflenfüm cer-

m

tiffimum; vel quare judicas hoc myfterium effe

fs

credibile vel credendum üàt à Deo revelatum ?

ol

214. Dico J. Fides creditrivé feu intra pro-

prios terminos fumpta ultimó refolvitur in di-

qusre

1

D

i

vinam autoritatem & locutionem , exercité re-

(b

velatam & per ipfum fidei aétum creditam. .Pro/.

il

In illud & illo etiam modo refolvitur ultimó

actus fidei fiftendo intraterminos fidei proprios;

U

jj

quod & quo modo eft tota & adaeequata ratio

u

formalis feu intrinfeca affentiendi per fidem ve-

;d

ritatibus à Deo revelatis.

Sed hec eft autori-

tas

u

Bb ;5

d

3

j

5394

|Drs FIVDE.W

tas & locutio divina, üt liquet ex articulo 2. &

*| Fides

Qucen

3. precedente , & quidem intrinfecé üt quod

non tantüm affirmata, fed etiam credita ; üt

v

etiam patet ex articulo & quaítione proximé

FeTTog

propelitis: ergo. . 7Major eft evidens: que ve-

füem.

fuin

ró contra Aigorem fingulariter ac precipué mo-

veri poffent, foluta funt in prioribus.

M

l

i

1

a

K

[

215. Dico /7. Fides affe&tivé fumpta ultimó

refolvitur in illam honeftatem obje&tivam , pro-

Theol

pter quam voluntas imperat affenfum fidei.

dlin

Prob. Fides affectivé fümpta refolvitur in illud

qtedi

motivum, propter quod credens vult credere:

TT

fed hoc motivum eít honeftas objectiva, pro-

pl

pter quam voluntas imperat affenfüm : ergo.

dloxi

Major patet ex terminis; quia refolutivum fidei

; ram|

affectivé fümptee eft. refolutivum affectüs vel

trin

volitionis credendi: AMizor eít certa; nam talis

fium

affectus & volitio formaliter eft virtus volunta-

bt

(ten

tis, cujus motivum femper eft aliqua honeftas

objectiva.

Hec porro honeftas eft illa, que

Quf

relucet in ipfo actu volendi affentiri divine re-

gt

velationi füfficienter propofite ; quia hec efi

It

RIX

objectum formale proprium fpecialis virtutis;

quam piam affectionem credendi vocamus.

p

&

Quanquam cüm actus fidei imperari poffit ab

aliis virtutibus, v. g. obedientia, charitate &c.;

v

üt communis contra Lugo tenet; poterit qui-

bns

dem etiam refolvi in aliarum virtutum honefta-

| m

vem ; fed hanc refolutionem minüs propriam

N

efIe proximé obfervabimus.

Con

216. Dico ]. Fides difpofitivé fampta ul-

Ntn

timó refolvitu£ in figna credibilitatis.

Prob.

t

Fides

-

4

Dzs Fipz.

395

otl

Fides fic fampta eft judicium credibiliratis in-

Ut qui

ducens ad actum fidei: fed hoc judicium ultimó

edit

refolvirur in figna credibilitatis; quia fiquis in-

pni

n

terrogetur ; cur judicet myfteria fidei effe per

que

fidem credibilia, ita refpondebir, ut ultimó fi-

i

pi

ftat in hac ratione objectiva per illud judicium

attacta, nempe, quia dantur tot figna fuaden-.

& WU

tia,; Deum illa revelàffe * inde etiam eft, cur

m) Plo

Theologicum Haereticis & Paganis confligentes

m ij

Mi

ad figna credibilitatis, per quee noftrae Ecclefiee

nl

credibilitas prae feéctis oppofitis demonftratur ;

i

creli

recurrant, Ergo.

à, p

217. Obferva . Ultima refolutio alicujus

m

affensüs mediati, per (é & manendo intra pro-

mfde

priam lineam, non poteft fieri in motivum ex-

xs Y

trinfecum & alienum ; fed in proprium intrin-

w

Íecum ac fpecificativum talis affensüs fieri de-

vt

bet; quia habitus aut actus alicujus virtutis non

Q

ld

extendit fe ad motivum alienum , fed ultimó

m

quiefcit in motivo proprio & fpecificativo , uti

patet in actibus contritionis aut charitatis ex

"fi['yæ lia

lg.

motivo quodam extrinfeco imperatis: & juxta

r

hanc regulam fidei füb diverío refpectu füm-

j

pt& refolutivum ultimum affignavimus.

Per

yia

accidens tamen & traníeundo ad aliam lineam

. vel feriem a&uum ultima refolutio alicujus af-

4 &ct)

j qw.-

fensüs etiam fieri poteft in motivum extrinfe-

yd

cum; & hinc fides etiam proprie dicta, fi

,priam

tranfearur ad actum voluntatis feu piam affe-

&ionem credendi , aut ad a&tum judicii pree-

"

vium credenditatis & credibiliratis, poteft re-

folvi in affignata motiva utrique actui fingula-

j ]W.

ria

ii

396

Dz Fipr.

ria & propria.

Quamvis veró hec non nifi

Quga

certa aut tantüm naturaliter evidentia fint , ni-

hil tamen id obeft certitudini ac firmitati maxi-

15

mx«e affensüs fidei ; cum ea tantüm inrelligantur

rl

effe motiva impellentia , de quibus ex damnara

d

ab Innoc. XI. propofitione 19na conítat, quod

pra eorum certitudine poflit ipfe fidei actus ha-

iij

5

t

bere majorem firmitatem.

euftm:

218. Olferva 1J. Licéteommunior jam con-

tra Scoti, Gabrielis & Occami fententiam te-

p

Civina

neat, fidem ultimató ac proprié non refolvi in

fcund

autoritatem Ecclefie , miracula, aliáque figna

credibilitatis; Lugo tamen , Ripalda alitque non-

tio ho

nulli fidem propri& refolvi volunt in comple-

Tàt] F

xum morale ex autoritate Dei revelante

pirini

od

& fignis credibilitatis ; adeóque partialiter

in fipna credibilitatis ,

vel

in autoritatem

t (

D WT

Dei revelantem üt per illa figna confirmaram,

Verüm nec figna hec fünt motivum intrinfe-

Qena

cum fidei üt fides eft, cüm eam (ecundüm nul-

Qüdem

lum pradicatum effentiale fpecificent aut inten-

Elïoqui

tionaliter conftituant ; nec fünt motivum fidei

qe d

üt certiffima ac firmiffima eft, cüm ab illis (üm..

N

zna fidei certitudo ac firmitas non habeatur;

u

nec fünt motivum füb alia proprietate confide-

p

rata , üt ex ejus omifsà ab Autoribus his men-

nyd

, Vb

tione liquet : ergo nec in illa fides vel partiali-

ter etiam refolvi proprià ac intrinfec? poteft;

| þïi(] e

cüm refolutio propria in motivum intrinfecum

) Cipuä

ex dictis fieri debeat.

nj

pr

À

Qv k—

Wa

l

Dz Fipk.

Ed

t0n i

Quanzs: Quidzam Eccl

e

Á

i, s

we aufovitati in w]bf

lutione fidei fit concedendum ?

At u-

li

219. JVota. Cum fideles inrerrogati ,. cur

dinna

credant, reclé refpondere foleant : quia id do-

cet vel credendum proponit Ecclefia Catholica;

t qui

hs

in hujus autoritatem fidei refolutionem fieri ul-

timam, Durandus , Medina, aliíque nonnulli

exiftimárunt.

4f Q

Spectatur autem à "Theologis

pam t

duplex Ecclefiee autoritas , humana nempe &

i

divina. Zfumana dicitur , quam haber Ecclefia

fecundüm fe confiderata, íeu àt eft congrega-

u

tio hominum unam rerum divinarum doctri-

o note

nam perperuà traditione profitentium , in qua

mple

vehaot:

plurimi fuerunt viri fanctitate, fàpientià & mi-

raculis clari; plurimi Martyres eandem doétri-

rtalit

Yi

nam fanguine profufo funt teílati; aliáque

ejusmodi füppetunt figna , ex quibus illi con-

Ti

trin

gregationi conciliatur fides & autoritas humana

"I

]

quidem , fed tamen longé major, quàm quee

Lt

alioqui hiftoricis probaritfimis tribuitur.

At-

ff Eäff

que de hac intelligenda fünt , num. pr. obfer-

vata.

Divina eft, que Ecclefie debetur pro-

sl

Yet

pter affiffentiam Spiritüs Sancti fpecialem illi

promiffam , ac infallibilitatem in proponendis

xl

myfleriis fidei ; que utraque nobis conftat ex

i

verbo Dei feu revelatione divina, ütloco pro-

rij*

uo[&üu

prio exponetur.

Porro de hac autoritate prae-

cipueé verfàtur quaftio, quam diverfis refpon-

n

fionibus breviter abíolvemus.

220. &. J. Fides proprié ac creditivé fum-

pta non refolvitur ultimató in autoritatem Ec-

"

clefxæ.

fs

DE FEipE.

398

clefig.

Prob. Ultima refolutio fidei proprié

dimy

Girealir

fumpte nequit fieri, nifi in motivum actui fi-

dei intrinfecum, üt patet ex nuper dictis: fed

2l

tf

autoritas Ecclefize feu definitio ac propofitio

fiat

ejusdem, etiam üt habentis affiftentiam Spiri-

fe

tüs Sancti, non eít motivum fidei intrinfecumj

(s in

M

cüm non fit moraliter verbum Dei aut revelatio

diy

reflexa de directa revelatione, fed folàüm pro-

n

| lïä

pofitio &applicatio externa infallibilis revelattio-

| df

iDio;]

nis divine, prout etiam fuprà notatum fuit j

eoquód Deus Ecclefie aliquid definienti aut

qi v

fieti

credendum proponenti nec revelet novam veri-

tatem aut priüs jam revelatam recéns aperi«

& fda

at, necilli precipiat, ut ejusmodi revelatio-

tefi

il lo

nem nomine Dei proponat; fed folàm illi atfi-

flat, ne in revelationis olim factze feníü vero

iim|

*

defignando , aut controveríiam decidendo, aut

N

AR

d

particulari univerfalem applicando erret: ergo.

Cosrf. Si fides ultimó refolveretur in Ecclefie

irlis

auroritatem divinam, reíolutio heec committe-

W af

ret vitiofum circulum & foret petitio principii:

:pum C

nam interroganti: quate credis hoc imnyfteri-

um

um? deberes primó reponere :

quia Deus

lil

revelavit; urgenri: quare credis hoc Deumre-

Titn

veláffe?. fecundó refponderes : quia Ecclefia ,

| Qs

cui infallibiliter affiftit Spiritus Sanctus , hoc

credendum proponit ; ulterius inftanti: quare

| Ecclä

credis Ecclefize affiftere Spiritum Sanétum? di-

fïïüm

cere oporteret: quia hoc Deus in Scripturisre-

liil

Wta.

velavit. Hee veró Scriprurae üt Canonice cüm

!

QUE

deberent credi propter propofitionem Ecclefie

| W

vi-

füb SpiritüsS. afiï&en;ia ; iftaaurem affiftentia

cif-

-Wï A

Drz FIISE.

399

proy

ciffim propter Scripturas; manifeftum eft fieri

?.-&Tl

circulum vitiofum & principii petitionem.

221. K, /7. Fides directivé fampta poteft .

D

Qpoit

refolvi in autoritatem Ecclefie, non tamen ul-

D

timató. .Pro/. rm. p. Quia, üt ex alibi dicen-

UT

dis interim füuppono, certum eít, Ecclefiam

eydu

effe regulam extrinfecam infallibirer proponen-

tem, quz fint vel non fint à Deo revelara; un-

ümr

i

de fequitur, quidquid illa proponit üt dictum

ff rül

à Deo;hoc ipfo effe füfficienter credibile , adeó-

en at

que voluntatem non folüm prudenter poffe ,

mwe

fed etiam debere affenfum fidei imperare: ergo

& fides directivé fümpta in Ecclefia autoritatem

apcï';

fehti

refolvi poteft.

Prob. 2d. p. Quia fi dicas te

ili ff

ideo hoc vel illud credere velle , quia Ecclefia

Q vel

ipfum à Deo di&tum effe teflatur, atque üt tale

HO)]

credendum proponit; redit quaftio, cur cre-

[ &

das aut unde fcias, Ecclefiam id teftantem non

]u

errare? Huic veró quieftioni non facies fatis ,

t

nifi afferendo rationes alias, qua intelle£tum

J

tuum convincant, ur judices aut credas , Eccle-

ii

]lv

Tetl

fiam non po/le errare; unde conftar refolutio- .

jj

7

nem illam non effe ultimam.

Que porró he

J

rationes fint, ubi de Ecclefia tanquam fidei re-

(

r,:)

jlj

gula loquemur, exponetur. -

ln

^

222

— t

x. /1]. Refolutio fidei in autoritatem

(

Ecclefie , fpectatà pracisó affensüs fidei naturà

n) dl

fecundüm fe, non eft abfoluté neceffaria. Pro/.

J [

Ad eliciendam fidem alicujus myfterii nullus ex

z n

parte credentis actus requiritur,qui neceffarió i-

tatur autoritate Ecclefiz, revelationem à Deo fa-

Ü

&t

lis, quo

j

ctam prqponentis ; quia hicactus effet ta

-

0

judi-

n

400

DE FipE

judicamus revelationem effe fa&tam , vel quo ju-

hts o

dicamus eam effe credibilem: fed inprimis neu-

munoy

ter pree altero defignari poteft; deindefi etiam

Toer

alteruter vel uterque neceffarius afferatur, affe-

&t ol

ritur falfüm; cüm ex fuprà probatis revelatio

nifidts

privata ad fidem fufficiat: ergo.

Couf. Quid-

itipmo

quid ad fidem ex ejus natura fecundüm fe fpe-

qusdn

éara requiritur, fine eo nullusfidei affenfus cir-

AURCdDS

1

ca quamcunp; veriratem haberi poteft : feddatur

püton

aliqua veritas , cujus affen(us poteft haberi inde-

füt D

pendenter ab Ecclefiae proponentis autoritate,

imó dependenter ab ea haberi nequit ; nempe

hac veritas: Ecclefia eft infallibilis fidei regula;

fut

utpore qua à Deo eft revelata; & tamen ab

ipía Ecclefia gentili ad fidem convertendo pro-

Dl

b

poni nequit; cum is ad judicandum hanc ve-

l

ritatem effe credibilem & credendam nequeat

ex autoritate Ecclefiae de fe id dicentis moveri:

i W

Tlm

ergo.

(

Ws

Q

DISPUTATIO III.

Ti

1

LÀ

De AGu Fidei.

lr n

U

CAPDT.L

QU

De actibur Fidem precedentibus.

ünd

Cl'&uöï

Atura ordinem fectamur, dum previas

em

ad fidem diípofitiones five ad intellectum

N

RRR

five ad voluntatem (pectantes explicatio-

Jrett

U&;h

niipfüm fidei aétum concernenti , preemittimus.

W

Is enim cümliber (it, neque tamen , utpote par-

Q

NU

tus porentia neceflariee , rationem libertatis for-

N

)

malem nancifci queat ; habet id cum aliis actioni-

us

T.

Dz Fipxr.

i

4o0r

lquje

fDl

bus potentiarum voluntati fübje&arum com.

( etim

mune, utà voluntate imperante libera dicartür

liber.

Preeterea quoniam intelle&tus nequidem

i d

w

ex voluntatis imperio poteft affentiri objecto,

E

nifi üt vero, neque voluntas etiam ferri poreft

in ignotum ; necefle quoque eft . cognitiones

i fp;-

níisct

quasdam non actui duntaxat fidei, íed & vo-

luntatis imperio prelucere.

De his itaque co-

fedünr

eri i

gnitionibus primó, tum de pia affectione dpe-

tur anté, quàm ad fidem ipfam accedatur.

Ontt

j n

ABDICULUS 4

irem

1

Que &9 quales cognitiones previà ad fidei athum

(men à

vequirautur ?

lo pro

223. NTOra. Ordo a&tuum ,. qui in fide eli-

aX W

cienda communiter interveniunt, hic

neqU.ï"l

od

üt plurimüm affignatur.

1. Proponitur my-

fterium , revelatio de myflerio, & motiva cre-

dibilitatis, feu rationes de exiftentia revelatio-

nis circa propofitum myfterium. 2. Hzec mo-

tiva ponderantur & examinantur.

3. Indeori-

tur notitia de exiflentia revelationis.

4. Hanc

fequitur cognitio reflexa tum de credibilitate,

! J*'

tum de credenditate mylterii.

$. Cognità hàc

credendi honeftate & obligatione voluntas ad fi-

g

m

dem afficitur, imperátque inrelle&tui affenfum

preíftandum.

6. Confequitur actus , quo in-

j

telle£tus credit, h. e. veritati revelate affenti-

jtmo

tur cum firmitate appretiativé fümma propter

p

autoritatem & revelationem divinam. . Hoc ex

r

ordinebinos duntaxatactus, cognitionem nem-

l&iom-

pe de exiftentia revelationis , ac de credibilira-

j

C

ie

—

D Fipr.

4072 x

j

endent

te & credenditate myfterii , hic examinamus;

vum a

de quibus 172 queftio eft: An ejusmodi co-

lts i

gnitiones fint apprehenfiones tantüm ,- an veró

W.

mum vocari folet directum

judicia, quorum pri

cems [

& fpeculativum de r

evelationis exiftentia, al-

at

feu dictans ho-

rerum reflexum & practicum ;

&t 0

neflé ac prudenter credi poffe ac debere my-

asl

flerium ob revelationem? 2da; an hec judicia

frmiter

füfficiat effe probabilia , an veró requirantur

Q hd

certa, aut etiam evidentia? Ad utramque re-

(iaum

rtim quia controverfia

fpondebitur breviter, pa

tl

prim

a minoris momenti

videtur, partimjquia

altera

uj

five de probabilitate, five de evidentia in

deüm|

priore difputatione quoad preecipuas difficulta-

Á m

tes jam aoitatafuit. — ltaque

fum flde

24. Di

to J. Cognitiones ad

affenfüm fidei

""

Prob.

bb

infufze pre

ambule debent effe judicia.

d r

t de pun&to philofophico ; utrüm

Quidquid fi

d e

ad omnem affectum

efficacem deliberatum pre&-

r

in quo communis cum

requiratur judicium ,

R eert

Suarez tenet affirmativam ; p

robabiliüs faltem

lts

ad affenfüm fidei divimze ejüsque praeviam atie-

t

&ionem videtur effe neceffarium judicium pr&-

m.üm:

ambulum; ergo. .4nt.prob. 1. Quia juxta ad-

Qu

verfàrios non

fufficit apprehenfio neutra ac in-

nexiftentiz revelatio-

]5&0

differens exiftentize vel no

m

dibiliratis; fed requi-

nis, credibilitatis velincre

if

ritar apprehenfio evidente

r íuafiva.

tqui

henfio non tantüm e

ft judicium

T

eju

smodi appre

t

virtuale ;

hoc fenfü, quód de fe fu

ndare poffet

G

hr

judicium ; ü

titerum adverfarii ftatuunt ;

l

neceffarió etiam generat ju

dicium formale , cüm

evi-

|

:;

DE FIISE.*

[e)

Tüntmy

evidenter propofità per apprehenfionem füafi-

m

vam exiflentià revelationis & myfterii credibi-

Y

; ii

litate, intelle&tus ad utriusque affenfum rapiatur:

ergo. 2. Quia, ut habearur tam actus fidei

um

eni, t

certus füper omnia, quàm voluntas moveatur

Cs

ad volendum firmiffimé affentiri, debet adeffe

certa cognitio & de revelarionis exiftlentia, &

beretr

ec j

de credibilitate, àt moxdicetur, cui intellectus

firmiter adhaereat: fed hujusmodi certitudo ne-

quna

quit haberi per meram apprehenfionem & ju-

nger

mroverii;

dicium virtuale in fenfü diéto ; cüm per id in-

tellectus objecto non adhereat; ergo.

r

identi

225. Dico L. Requiritur & fufhcit, ut ju-

dicium fpeculativum actui fidei infufze previum

[fcul

fit moraliter certum. — Proj. 1m. p. Ad affen-

j

fum fidei infufz non fufficit notitia folüm pro-

fom

h il

i

babilis de exiftentia revelationis , üt patet ex

)JU[H

dictis num. 72.: ergo requiritur notitia certa.

Sed certitudo omnium minima eít in judicio

m

J

s du

moraliter certo: ergo faltem judicium morali-

ter certum prarequiritur.

Conf. Aflenfus in-

]sl

I J i

1afm d

nixus revelationi folüm probabiliter cognitee vel

habet certitudinem adhafivam , vel non ? Si

r

Imum; ergo imprudens eft ac temerarius , fi-

Ua

quidem aflentiatur cum omnimoda firmitate ob-

Ó «t

jecto ob motivum probabiliter duntaxat no-

e;:,ll'ü'

equ

tum: fi 2dum; ergo non eft affen(üs fidei in-

fu(te, quae ex natura füa adheefionem fummam

M

T

exipgit,

Prob. 2d. p. Ex una parte evidentia

ftricta & proprié ralis paílim à fidelibus non ha-

] POI

j

betur de exiflentia revelationis , üt num. 114.

lt;f

probatum eft; ex alteraautem incredulitas Hae-

k ) u)

Cca2

fetie

q

Dz Fipr.

404

reticorum fündatur in eo principio, quód no-

qu 2

"

tiqud r

lint credere; & credi poffe negent, nifi evi--

0. D

dentia de revelatione adfit, üt ex eorum erro-

.

titndomo

re de.fpiritu privato liquet

.

erpo evidentia

uY

vt

Mv i

eiusmodi neceffaria non eft, fed.certitudo mo-

ralis de revelatione exiftente fufficit. — Corf. Per

p ran

Q

certitudinem memoratam excluditur formido ac

prdiom

dubium prudens de revelationis exiftentia, &

(io n

voluntas fatis habet fundamenti, ut prudenter

t Tequi

imperet affenfüm divinz locutioni conformem:

ergo füfficit ad fidei infufze affenfum, h. e. ad

|mpn

-

hm ft

prudent

em & firmiffimum.

226. Dico I1]. Prerequiritur etiam

judiciurh

us

Tten fni

racticum mora

liter faltem certum : quin &

f Prob.

Ym 10j

hoc abfoluté loquendo fufficere pote

| n qua

um.p. Ad fidem infufam prærequiritura

liquod

.

! rb

J

udicium practicum prudentis credibilitatis;

ia

tum qu

ia affenfus fidei, utpote prudens, pr&-

Qmnjty

requirit j

udicium practicum prudemiæ: tum

Qrüm;

debet praecedere imperium volunta-

quia fidei

tierr

tis, üt Art. feq.

oftendetur, cui certé non mi-

nüs ac aliis voluntatis a

&ibus fecundàm di&tain

Irnem

NE l

Tr. de A&. hum. pralucere debet dictamen cer-

tum. Sed non füfficit judicium dunraxat pre-

m'm D

Xüm e

babile, àt ex num. przc. apert

& colligitur; er-

Ss. C. 2. Quis

117 )

po. Conf.S. Aug. L. de preedeft.

enim , inquit, mom videat , pri

u$ effe cogitare,

deff,

t

quàm credere *

INullus quippe cve

dit aliquid, nifi

e[fe credendum. Sed cogitare etie

nj

pris cogitaverit

credendum eft judicium practic

um, &quidem

lt

moraliter falrem certum ; cüm

S, Aug. ib. di-

Bd

cat , illud cogitare effe ex gratia Dei; juxta il-

Lfïf p(

Dz Fipr

405

quis

lud 2. ad Cor. 3. /Voz fumus fufficientes , cogz'iarg

£

TL

aliquid ex uobis, [ed fufficientia noflra eft ex Deoz

um d

ergo.

Prob. zd. p. Si non fufficere poffet cer-

-

) evidt

titudo moralis, fed abíoluté requiratur propria

]H -

ac ftricté talis evidentia; ergo id proveniret ex '

Q t

ipía rei natura, nempe vel quia generatim ad

Qrmi

omnem actum bonum prarequiritur, judicium

lentitl

lï

practicum evidens, vel fpeciatim id exigit con-

Dndt

ditio & natura fidei infufze: fed neutro ex capi-

^

te requiritur evidentia: nam imum quidem

a u

hod

non pauci negant ; qui veró id in Tr. de A&.

hum. ftatuunt, non admodüm curant diítin-

'

guere inter evidentiam & certitudinem, ud ta-

J

udicit;

qui i

men faciendum eíle , fi proprié loquamur,

, Pu

num. Io5. oftendimus : 2dum veró nepatur;

tum quia ratio firmitatis in affenfu fidei nonha-

ii

jb

betur ab hoc judicio practico, fed à revelatio-

ne &autoritate divina, quae appretiatur fuper

:n6, DIf

[j

T

omnia, ficut motiva aliorum actuum theologi-

[]

voliti

corum: tum quia hzec ipfà evidentia à plurimis:

adverfariis confunditur cum certitudine , for-

Qot m

y O

midinem duntaxat prudentem excludente..

m

Dixi: abfolur leguendo füfficere poteft. INon

enim neoo ,

judicium credibilitatis refle-

x p[C*

xum evidens haberi poffe, prout etiam num.

u

117. obfervatum fuit; quin & illud plerumque

21

adeffe, facilé concedo , fi fit experimentale &

[(;MU?;

i

ii

D

reflexum füpra certitudinem de exiftentia reve-

l

lationis moralem, quam in mente experimur:

us

il

inde tamen nihil fequitur , nifi evidentiam hu-

q

jus dictaminis arguitiveac illaive ; aut materia-

Ib (

^

j

liter potiüs , effe neceffariam ; non aurem

m

(c:3

| for-

406 |

Dz Fips.

qui i

formaliter ex parte ipfius fidei ac abío-

fibet,

luté.

| polim

227. Olferva. Que de ferie a&tuum in fidei

TO certt

€economia diximus, pracipué pertinent ad eos;

evidenta

qui primó credere incipiunt , aut myfterium

pounf

aliquod , cujus notitiam antea non habuerant,

t dm

recens fide credendum addifcunt: qui enim fi-

w 4

dei actum priüs jam frequentàrunt, iis priftine

Aitfo !

cognitiones facilé füfficiunt, ut , ubi objectum

t

ruríus occurrit, intelle£tus per fpecies relictas

Q :

excitetur ad judicandum, id effecredibile & cre-

ts

dendum. Preterea ficut judicium practicum

Qd

fiepé duplex habetur, de credibilitate alrerum;

| potn:]

alterumrde credenditate ; ita & contrario facile

| lts v

fit, ur judicium practicum & fpeculativum in

| bt

unum confluant, neque formaliter ac fignaté

| Íto fox

inter fe diftin&ta fint;. Objectiones porró, que

| s

contra thefin 1mam afferri poffent , levioris

düntay

momenti fünt: que contra reliquas affertiones

| P qua:

pugnant, quantum neceflitas certitudinis affe-

lx d

ritür, numeris nuper notatis folutae etiam fünt;

liye]

quantum autem füfficientia certi judicii ftatui-

ts

tur, tum fuprà plurimam quoque parrem funt

explicatz, tum refponfione ad fequentem mox

qu lu

poit:

quaftionem elucidabuntur.

bil: (

din,

Quames: Qualis debeat eff certitudo judiciorum

a&um fidei. amtecedentium 2

qbjed

228. JVota L. Leviora & pauciora motiva

röhujl

Fuen

requiri ad perfüadendam aliquam veriratem in-

telle&ui rudi ac hebeti; quàm fagaci & acuto

du

eo-

L q

prater certam experiemtiam dpcet ratio;

quó

N-

UE

Dz Fipr.

407

quóàd ille nec motivorum fallibilitatem , fi Quæ

& di.

fübeft, facilé penetrat, neque contraria velop-

pofita motiva advertit vel pervadit. Hinc ve-

minfiá

rO certitudo, vel, ür alii paffim loquuntur ;

entalt

evidentia credibiliratis,. ex communi 'Theolo-

yyltnim

gorum fententia comparative ad diverfüm in-

aDueng

telle&tum dividitur' in abífolutam & refpecti-

j enim

vam. . .4boluta eft , que tot tantísque motivis

spritiz

nititur, ut ifta penetrata & ponderara fufficiant

od

refpectu cujusliber intellectüs etiam fagacis &

ks r

acuti, ad ingerendam cognitionem credibili-

yledte

tatis & revelationis exiftentis , excludentem

yradias

omne dubium & formidinem prudentem de op-

alterus

1o fcl

pofiro: Refpe&tiva dicitur, qua nititur motivis

talibus velita confideratis, ut ea fatis fint ad

yum 1

copnitionem , quee excludat omnem de oppo-

c p

fito formidinem prudentem, non quidem re-

T

Ípe&u intelle&tüs cujuscunque , fed alicujus

, Int

duntaxat ratione particularis difpofitionis, v.

ferità

g. quia vel puer vel idiota, vel non admodüm

gb

fagax eft, qui nequear omnia rité perpendere.

T

Atque hzccertitudo in judicio credibilitatis po-

jl

teft dici practico- practica, quia reflectens fu-

en i

pra ftatum revelationis in mente credentis pro-

emtui

ponit obje&tum, üt hic & nunc ab ipfo credi-

bile: Certitudoabfoluta autem fpeculativo- pra-

élica, quia abfolut & univerfaliter proponit

j

objectum üt prudenter credibile. Praxis por-

ró hujusrefpective certitudinis fic evenire folet:

m

Pueri & indocti audiunt ex una parte Paro-

[

chum, Catechiftam, Parentes; aliosque, in-

( qun

ter quos verfantur, conítanter ac ferió affirma-

)

[

Vi

C 4

re

qi

Es

Dr Fipr.

4

408

| r $

re, Deum Religionem noftram vel Articulam

particularem revelàffe, & exipere à nobis fi-

- | rodes per

dem firmiffimam : (fiaddatur unum velalterum

hum

credibilitais motivum, melius fit; & utique

mosal

fieri deber) ex altera parte non occurrit illis

] prorenen

aliqua ratio dubitandi aut formidandi , ne for-

d, l]

Qd

te inflruétores fallere velint aut fallantur: un-

*

dé concipiunt notitiam divine revelationis ex-

Teiclton

cludenrem omnem . formidinem. de oppofito.

linaia

imhec

Certitudine hàc directà comparatà progrediun-

tur ad judicium reflexum credibilitatis; non

toforet r

vun l

quidem methodo diale&ticà, fed fimplici modo

conceptum; praertim ex illo principio evi-

T

denti; quód pueri & rudes, cüm ipfi res füf-

| elie

ficienter difcutere aut à falfis dif(cernere neque-

m

ant, teneantur in rebus ad fidem & Chriftianos

Tt, Quant

W der

1nores pertinentibus fequi ductum eorum, qui

ad illas res docendas vel à Republica velà na-

ifto

tura conftituti fünt; dummodó .non appáreat

| men (og

ratio pofitiva in contrarium.

permen

229. JVota IJ. Certum eft ex infrà dicendis

ib; per

ad judicium credibilitatis moraliter certum pra-

Wtj

ter iïg"na externa ac motiva concurrere etiam

WU pe

gratiam actualem & illuftrationem Spiritüs San-

| Cmnüu |

éli internam: eandem aliquid conferre ad hu-

| Ri

jusmodi certitudinem faris collieitur ex D. Tho-

T

,

ma hic q. 1. a. 4. ad. 2. dicente: /Voz euimcre-

il

Iaf

devet , vifi videvet ea e[fe credenda vel propter. evi-

TWüfivo

denutiatn frguovum vel propter. aliud bujusmodi; &

eh lm

q. 2.a. 9. ad 3. /uducitur enim autovitate divine

lim f

do&frize , enivaculis confftrmatee, €g quod plus e[,

mu K

dtteviovi zuflinélu Dei invitautis; cui praeluxifle

m

vide-

2774

DE.FIDE.

409

Aricim

videtur S. Aug. ep. 102. ad Evod., ubi docet

00f

rudes pervenire ad veram fidem miris modis per

claienn

altitudinem [apientie 9 [cientie Dei.

d

Porró

& um

modus adjumenrti ab illuftratione füpernaturali

;urri: l;

provenientis triplex excogitari poteft: rmus

[j if

eft, fi Deus per illam non folüm intellectum

U:

dire&t? circa figna credibilitatis & exiftentiam

J0nSd

revelationis preeteritee illuftraret, fed eriam per

o

illam actu interné & reflexé revelaret, fequon-

Qd

dam hzc myfteria revelàffe ; quo cafü illuftra-

tis; 1

tio foret nova revelatio, adeóque per fe moti-

jci m

vum & lumen íuafivum üt quod credendi:

jpio 8

2du$ eft, fi Deus reflexe illuftraret credentem,

res f

fe habere tantam apparentiam internam & di-

: Deque

rectam credibilitatem de revelatione divina ve-

m'x(ïxanc;'

ra, quantam Deus non poreft dare aut permit-

w d

tere de revelatione folüm exiftimata; quo cafü

vlit

illuftratio rurfüs effet novum motivum & lu-

a

men füafivum üt quod credendi; quia effet ex-

perimentale difcerniculum, üt vocant, vel ra-

Y^ef

p

)l

tio, per quam credens diícernat revelationem

f0j

veram à pure exiftimata.

3ziu$ eft, (i perillam

«

mil

Deus nec actualiter revelet, myfleria hac ali-

t

quando effe revelata, nec reflexé illuftrer de

L

"

tanta apparentia credibilitatis interna, quantam

fh

JJ

[

non poteft permittere de revelatione puré ex-

Il

iftimata; fed folàm dire&é illuftret circà vim

W

motivorum credibilitaris ; quo cafü illuftratio

eft lumen füafivum duntaxar üt quo; quia fo-

,,,,,

lüm fübjectivé fe habet, nec reflexé cognofci-

"T m:ï

tur, necetiam reflexé cognita habet fe per mo-

h

F]u,ïi]l:

dum motivi obje&tiviaurluminis fuafivi ut quod:

D

Cc ;

unde

p

Dr Fipr.

410

unde & hic diftinguimus preefentem illuftratio-

ig proct

nem ab illo difcerniculo üt quo, quod exercité

ft abin

facit talem propofitionemarticuli veri, ut nun-

modun.

quam detur fimilis propofitio articuli falfi;

tütur &i

quódque quidem Suarez dicit probabiliter affe-

odl

ri pofle; communiüs tamen ab aliis negatur.

popot

230. IVota /1J.. Sententia negans certitudi-

fiprun

nem credibilitatis refpectivam fufficere, duplici

f0 s

ratione ac vià progreditur: fecundüm priorem

foilum

enim requirit. certitudinem abíolutam; fecun-

ftüs $a

düm pofteriorem certitadinem quidem refpe-

Qettjt;

&tivam admittit effe füfficientem, non tamen

fe folà ,

fed unà cum illuftratione certitudi-

&O8 D

dem d

nis defe&um füpplente. Quamvis vero à ple-

Niran

risque facilé concedatur, Deum ordinarié pue-

trnüm;

rosac rudes per illuftrationem juvare modo

TT

3tio fuprà expofito; bina ramen Autorum claf-

ts

fis hoccertitudinis adminiculo non acquiefcunt.

j

1ma eft Hzreticorum , qui fpiritum privatum

f

pro fidei fuz regula applicante ftatuentes, exi-

E.

gunt illuftrationis modum primum : 2da e

] d

Catholicorum quorundam, quialterumilluftra-

r

tionis modum tanquam neceffarium adoptant.

Md

Inter hos fecundüm Perez rudis propofito ar-

& BN

ticulo vero experitur in fe, quód de eo dubi-

P

tare non poífit; propofito autem falfo, quàd

u

nequeat nondubitare: Secundüm Pallavicinum

We ]

illuftratio illa fapernaturalis de fe ipfa, ubi ve-

]Eïh. p

rum articulum proponit , quafi dicit: Ego fum

!

i

ii

vox Dei, à natura non imitabilis, & reddo te

gg!us l

certum, quód inftru&tor hunc articulum do-

Ym

cens verum dicat: Secundüm Efparzam res

1ta

NH; |

d

Drg FI]')EJW

04

Tf

ita procedit: Propofitio myfterii revelati, dum

lr

fit ab inftructore fidéli, eft extrinfecé & quoad

j

modum füpernaturalis, quatenus ha fuübfti-

cul il

tuitur fidei füpernaturali; & conceptui füper-

liendf

naturali de divina doctrina, à quo illa etiam

ndt

propofitio oritur: Porró ex hac in audiente

certii

füpernaturaliter bené difpofiro nafcitur cogni-

; ii

tio illius conceptüs in inflructore exiftentis;

praes

feu illuminatio fupernaturalis & inftinctus Spi-

; m

ritüs Sancti: hujus denique beneficio rudis dif-

m

[

cernit, quód inftructor verum myfterium do-

yn t

cens proponat doctrinam divinam; unde tan-

vertit

dem ad judicium credibilitatis . determinatur.

0 p

Nos cum communiore utrique nepgativee con-

rie pue

trarium afferemus; ubi tamen, ne alibitractan-

R müöf

füm

da occupentur, fpeciatim nihil hic contraerro-,

rem hareticum afferemus.

yisit

231. B. 7. Sufficit certitudinem judiciorum,

r

fidem infufam preecedentium, pro rudioribus

j5 d

effe refpectivam, — Prob. Sufficit eajudiciorum

| ;ea a

certitudo, quam Deus inftituit, & quà fideles

i

femper acquieverunt in negotio fidei: Sed Deus

gdopïif.'»

refpeétu rudiorum inftituit certitudinem refpe-

ofto?

étivam, & eà fideles femper acquieverunt: ergo.

n

m

I

"T

Pars 1ma min. patet ex Levit. ro. v. 11. & Deut.

); qmu

I. aC 4., ubi Deus mandavit facerdotibus do-

zgjb?ïum

cere populum legem & cerimonias; unde Ma-

j

lach. 2. v. 7. dicitur: Labia Sacerdotis cuflodient

pl

Jeientiam , 9. legem vequivent ex ove ejus. quia. an-

a*

gelus Domini. exevcituum eft.

Deinde idem of-

uno

ficium injungitur parentibus Deur. 6. v. 7- Nar-

,n P

valis ea filis tuis; & 32. v. 7. dicitur minori-

J

bus:

412

Dz Fipr.

L

bus: /nterroga patvem tuum , & aumuntialit tibi

qui f

formidn

snajores tuos , €9' dicent tili.

Denique Chriftus

Matth. 23. v. 1. Locutus eff ad tuvbas &2 difcipu-

quit (

auo li

los fuos, diceus : Super catbedram Moyfi fedevunt

Scribe $$ Pharifei. Omnia ergo quecunque di-

hat

xevint volis , fervate &9 facite.

Pars 2da liquet

duf

hvl

ex plurimis exemplis credentium populi & par-

vulorum tum in Veteri tum maxime in INovo

& n0.

'Teftamento , ubi ad fimplicem verbi divini

t pro

predicationem, aut ad figna quaedam certitu-

tindo f

0f (

dinem abfolatam non praftantia fides (zepe ab

auditoribus habita fuit ; qualiain ACtibus Apo-

w

ftolorum paífim proftant. Accedunt quotidia-

| Ti jr

na exempla converforum ab haerefi vel infideli-

diuy

tate rudiorum ad fidem, apud quos vel ingenii

qii a«

d

hebetudo vel preedicationisratio fzepe majorem

refpectivà certitudinem aut non permittit, aut

pus

AC

D

deíe nonaffert. Cozf. tum ex teftimoniisS. Au-

j um

guítini num. 166. laudatis; tum ex effectu hu-

f

j

i

jus refpectivae certitudinis , qui juxta d. num.

dne

i

228. eft exclufio prudentis dubii ac formidinis

"

de exi(tentia revelationis: de hujus veró füuffi-

Éd

cientia V. art. pr.

Qp v«

232. INec dicas 4. Certitudo refpectiva eft

HXS zw

communis articulo vero & falfo, üt patet in

| g

cafü, quo Parochus eodem modo proponeret

Attic

incarnationem Verbi & Spiritüs fancti : fed cer-

dibi

titudo communis articulo vero & falfo non fuf-

CY

ficit ad fidem infufam; ficut ad fcientiam non

(ttden

füfficit certitudo communis obje&to fcientifico

| U

& non fcientifico: erpo.

INec Conf. J.. Certitu-

fl

do & credibilitas refpe&tiva habet predicatum,

N

quo

ho

Dzs FipE./

m

Mul

quod (i copnofteretur, fundaret prudentem

Chrfy

formidinem ; quia fi cognofceretur, illam,

Ü

j

!

,

quanra difcernibiliter eft, poffe convenire arti-

l

!]

culo fal(o, formidinem prudentem fündaret in

(

habente certitudinem ejusmodi: fed non füfti-

.

(l

]

|

í

M

Y

Is

h

cit ad fidem infüfam certirudo & credibilitas,

dine

habens fimile prdicatum ; tum quia aliàs fufh-

i N

ceret notitia tantüm probabilis cum inadverten-

i d

tia probabilitatis oppofitee : tum quia hac cer-

] ov

titudo fundatur in ignorantia; unde adveniente

fgyi

notitià de illo praedicato; prudenter repudiari

us A

poffet affenfus fidei fupernaturalis , quod ta-

ä

LOLI

men profcriptum eft ab Innoc. XL in prop.20-

infide

aliquoties Jam recitata.

INec Conf. 1. Ut ali-

iant

Liny

quid credatur fide divinà à tota Ecclefia, debet

mayore

effs abfoluté cerrum , apparere ita, ut füb ap-

ytt £

i

parentia difcernibili eequali nequeat proponi fal-

lil

M

füm, ac denique non poffe prudenter rejici af-

lr

feníüs prior illi datus: ergo idem etiam dicen-

( nut

dum eft reipectu cujuslibet fidelis.

yni

d

x. D. M. Certitudo refpe&tiva, prout eft in

t

LU

fe circa articulum verum, eft communis arti-

culo vero & falfo, IN. proutdifcernibiliter no-

Mil

1v

bis apparet, C. Prior certitudo refpectivaim-

(b

portat illuftrationem divinam tum directam de

/lh[

articulo üt revelato; tum reflexam deipfius cre-

p

hat

dibiliate ; hac veró faltem directa illuftratio

circa articulum falfum dari nequit.. Càm veró

yi

y r

credens non difcernat inter illuftrationem illam;

ac naturalem cognitionem de eodem objeéto

at

tit)

ettil

falüm ; hinc, prout certirudo & credibilitas

iculo

m

dif;emibi-liter apparet, communis eft art

NvVero

qUO

D Fipr.

414

vero ac falfo. Refponfio eadem ac diftinctio

urinp

ertinet ad probationem, fi ibidem ferme fitde

Fandarur

Ícientiain vulgariacceptione ; cüm & haec, pro-

tine inca

ut in fe eft, neceffaria fit connexio cum verita-

t Dd

te objecti, non veró, prout difcernibiliter ap-

if

paret; cüm nonnunquam videatur & teneatur

dl

üt certum , quod revera tale non eft. Praterea

tuoride

poteft etiam dari D/fp.; quia fcientiee certitudo

Wrüm el

importat evidentiam veritatis , adeoque com-

FU

munis effe nequit objeéto non fcientifico: econ-

trà certitudo fidei potiüs evidentiam abefle de-

& diq

im Q

fiderat, ex inf. dicendis ; certitudo autem cre-

dj

dibilitatis evidentiam ex dictis non exigit, fed

Ll

íufficiens agnofcirur ; fi prudentem oppofiti

| Mime

Ad Couf. 1. &. T. M.

formidinetn excludat.

n

quam multis impugnat Rafsler de Refol. fidei;

d fs

ÍV. m. fi enim tale predicatum invincibiliter

[ Npu

ionoretur, üt in pueris, rudibus, aliísque ad

T. fhn

(imiles reflexiones ineptis evenit, perinde eft

| Sefrs

ac fi non foret predicatum tale in ordine ad

Auori

prudenter operandum. 244 pro£. 1. N. feq.

L TE

E

Etiamfi hic & nunc non detur advertentia ad

| Q

m

probabilitatem oppofitam, tamen qui probabi-

T D

liter cognofcit, experitur fe non certificari de

It Qu

objecto propter debiliratem motivorum, qui-

| Detnan

busnititur ; fi veró ratione inadvertentiee aut

| fodnes

alrerius cujusdam ex parteintellectüs contingat,

»fimil

intelle£&tum firmiter adharere objecto ejusmo-

QOntey

di; jam non eft cognitio formaliter probabilis,

|

fed refpe&tivé certa, & cum prudenti formidi-

P p

N

ne incompoflibllis. 74d prob. 2d. x. D. Certi-

| Wt

"

1

tudo illa peraccidens & negativé tantüm funda-

g

tur

Dz Fipr.

415

dilndin

tur in ignorantia, C. per fe ac pofitivé, N.

tmo l

Fundatur per accidens in ignorantia, fcilicet ra-

has p

tione incapacitatis penetrandi motiva credibili-

]m ver

tatis: negative etiam ; quia fi illud preedicatum

blitrg

innotefceret, forían impediretur certitudo re-

CTAT

fpectiva: per fe autem & pofitivé fundatur in

Draes

certit

autoritate Inftructorum, & quorundam moti-

vorum credibilitatis , quibus multum roboris

que Q

addit divina illuftratio.

Ceterüm quód perfe-

07 &b

&tio aliqua negativé & per dccidens oriatur et-

dde

iam ex aliqua imperfectione ; abíürdum non

ULf Cïi:

eft, ür patet in aliis quoque rebus; uti dum

iplt *&g

apud homines fübin oritur amor divinus ac cee-

OPPOL'

L.

leftium ex eo, quód terrena illos non ampliüs

E&.

dele&ent. 744 [zg. X&. D. Adveniente notitià,

d. f

& füblatà fimul certitudine refpectivà, pruden-

iclit

ter repudiari poffet affenfus fidei füpernaturalis,

Jisu

1];

T. ftante & perfeveranre certitudine illà, IN.

j &

Senfus propofitionis damnatze ; quo nempe ab

d

Autoribus tradita fuit, tefte Cardenas, obícu-

j M

l

rus efb; & quamvis etiam propter fententiam

tefà

nimis generalem per íe damnari potuerit ; ta-

p

men probabiliüs videtur fuiffe hic: quód pof-

if

fit quis prudenter repudiare affenfüm fidei (u-

7 q*l»

pernaturalem , quem priüs habuit, quantumvis

m J

maneat eadem , aut falrem zqualis apparentia

g

veritatis & credibilitatis; ita enim colligitur ex

a

contextu propofitionis antecedentis, cum qua

m

per particulam 7;zc connectitur, & fequenris.

f

Nam prop. 19. hec eft:. olunzas non poteft effi-

(

eve , ut affenfus fidei im [e sp[o fit mmagis fivinus,

1fuüdäj

quám inereazur pondus vationum ad affen[um impel-

(i

6U-

416

Dz Fipr.

leptium; 21. autem: ZZffenfus fidei fupermaturalis

nfhtte

ni$ poli

eg uzilis ad falutem flat cum notitia tantiim proba-

feofom at

lili vevelatioms.

Unde pater, fenfüm Autoris

! timildl

fuiffe, quód affenfüs fidei fit mer& probabilis,

adeóque poffit prudenter repudiari non minüs;

| p

quàm affenfus probabilis, manente eàdem ap-

jDem, f

| frltnmmi

]

parentià veritatis & credibiliratis ; praefertim

| 1

dl

Y

5

cüm repudiare non fit fimpliciter dimittere aut

quit, u

amittere, fed nolle affenfum, cüm haberi aut

edemv.

retineri poffit.

Jam veró nec certitudo refpe-

mm: fe

&tiva eft affenfus probabilis, nec, ftante certi-

tudine refpectivà , repudiari juxra nos potett

g

friers;

fides; quin füblatà etiam certitudine illa nequi-

|

dem mutatio prudenter fieret circa affenfüm fi-

Val

t

dei verétalem; unde & diftinctionis priusmem-

1

brum transmifimus.

&5 lm

Nam üt Suarez hic difp.

4. docet , prudentia per (e exigit ; ut rem fe-

Qu

Ts n

mel pro articulo fidei habitam non facilé defe-

ramus, fed veritatem priüs debità ratione in-

| noürispm

dagemus.

Hoc veró &, quod in fe eft, fa-

| Fffpe&iw

cienti Deus non deerit, fed illuftratione fuà aut

| rf

medio alio juvabit, ut affenfüm fidei füperna-

* lls

A

turalem femel elicirum poffit prudenter retine-

re. d Couf. 1. Difp. et; quia EcclefiaexSpi-

l.

ET.

ritüs fanci affiftentia habet infallibile donum;

tinn

difcernendi revelationem veram à falfa, quod

! lüfütun

donum cuilibet fideli minimà datum eft.

l

pttre

ü:lïlli[,'

233. IVec. dicas 1. Certitudo refpectiva eft

folüm negativa , ftans in eo, quód rudis non

l

niUC (

|

t

habeat prudentem rationem dubitandi: fed hec

inprimis non füfficit ad eliciendum actum fidei,

|

ET

| hü&ï

ficut non füfficit ad hoc , ut credat quis fe effe

n

Dz Fipr.

417

m

in flatu gratie : deinde non impedit, quomi-

hi p

nüs poflir rudis non credere; cüm nepando af-

m

fenfüm non negarer, qus Deus dixit, fed tan-

pr

tüm id efle à Deo revelatum, quod inftru&tor

100 i

proponit ; atque hinc non faceret mendacem

exno

Deum, fed inflrructorem , nec contra fidem,

prelt

]

fed contra pietatem peccaret: erpo. JVec Copf.

Thiftelea

4. Rudis fub certitudine refpectiva credens ita

hdert

credit; ut, fi contrarium ipfi proponeretur ab

eodem velmajore infiructore, crederet contra-

io r

rium: fed fic credens non habet fidei firmita-

lants t

tem , quam requirit Apoftolus ad Gialat. C. r.

nos [

ila g

Ícribens : Zjcét sos aut 4ngelus de celo evangeli-

zet volis, praterquam quód evangelizavimus volis,

fenfim

uSmeft

auatbema fit: evgo. . IVec Couf. 11. Multi infide-

les habent certirudinem refpectivam füorum

hij

y fs

dogmatum ; quia hec illis per fuos inftructo-

res eodem modo proponuntur ; quo rudibus

d

ationeb

noftris proponuntur veritates Catholice: ergo;

fi refpectiva certitudo füfficit, etiam infideles

(Celli; r

v f

tenentur firmiffimé credere fua dogmata: ergo

(upeïn:-

& illacredunt füperná Spiritüs fanéti motione.

E. /V. M. Sed et

ofitiva, licét non abfo-

u

!

fiä CXS,N'

luta; quia rudis pofitivé fcir Parochum ad do-

&trinam corleftem docendum effe publicé con-

: um

flitutum , idem credere alios Chriftianos, &

li, qHW

parentes, quos ipía natura ipfi Magiflros con-

d

5eævae9(

ftituit; adeóque pofitivum fundamentum, &

hinc certitudinem pofitivam, licét refpectivam

d v

[

duntaxat habet. — 724 fprob. xm. sniu. &e. Difp. eft;

quia ad fidem de vera poenitentia aut ftatu gra-

j fidvl)

ti& hominis particularis habendam non danture

32 eüf

f

h]

D

pofif

p

us

Dr Fipr.

418

pofitiva figna credibilitatis, nec preeceptumdi-

frimpof

vinum, hoc credendi , adeóque fides firmiffi-

Qmni;

ma prudenter elici nequit ;; qua ramen pro no-

[ nntim,

firo caíü interveniunt. 7 2d. prob. N. 4f Ad

v p

rationem JV. fég. ficut regi eft injurius, quile-

gidar

em fibi füfficienter propofiram negat effe pro-

qum d

mulpatam, & quàávistransgreffione culpamad-

Gr TA

mittit, etiamfi Regis autoritatem ad leges con-

(iif Te

dendas non neget; ita cum incredulis condem-

dri, q

nahitur, qui negat revelationem , in noftro ca-

titüra

fu rudibus fufficienter propofitam , etfi veraci-

lh ered

tatem divinam non inficietur.

"d Conf. 1. .

que t

]

D. M. Rudis ita credit, hoceft, credit cum

quít;

tali animo , ut, Ííi contrarium proponeretur;

üeom

]

illud crederet, N. ita credit, ut fundet in no-

N

t

bis hocjudicium, quód, fi contrarium propo-

neretur, illud crederét, C. Rudis ex notitia

intnisi

refpectivé certa de revelationis exiftentia non

tios, j

eogitat de illo cafü, quo alius cum eequali ap-

fridy

parentia inftrueret illum de oppofito, nec ex-

| 'inponi

pedit, ut de illo cogitet: quin exercité füppo-

i

nit, talem cafüm effe impoffibilem. Nos tamen

It me

nihilominüs prudenter judicamus, ab eo tunc

| f dum

«redendum effe falfüm: ficut aliquando pru-

I q

denter judicamus, poenitentem efle rité difpo-

fütiy

fitum, « is etiam firmiffimum habet propoti-

CiUm ]

tum non peccandi; quamvis nihilominüs etiam

& tm

prudenter judicemus;

eundem fuperveniente

i&

gravi rentatione iterum peccaturum. .Ad illud

i

Apofloli & effe hyperbolen , & fupplendum

j V

per conditionem hanc: fi id fieri poffet.. Qua-

| I'ele)&

re non intendit immobilitatem fidei pro illo ca-

m) W

Dz Fipr.

419

fu impoffibili, fed firmitatem de preefenti (üper

bis

omnia, ac precipué füper autoritatem judai-

p

Zantium , feu qui Judaifmum pradicabant: hec

UF E

[)

J

veró apud Galatas infüfficiens erat ad extin-

lu5

L

guendam certitudinem — etiam refpe&tivam,

u m

quam habebant ex pradicatione Apoftoli. Ad

cupar

Conf. 17. . C. /4. de infidelibus idiotis D. xz.,

lls

Corf. 'enetur firmiflime credere fide füperna-

f cunder

turali,. que fcilicet effentialiter eft vera, IN. fide

p pl

naturali ac humanà; C. Hinc etiam D. 24. Coz[-

alv

Illa credunt füpernà Spiritüs fancti motione,

[/7d0

qus fit ad conatum & imperium voluntatis, . 'T.

"

Telit (

que fit ad actum credendi, proponendo illius

ponere?;

objectum üt verum, N. . Concedimus itaque

det ii

cum S, Aug.

communiore fententia , dari

um

interdum ipnorantiam invincibilem noftree re-

s r

ligionis in pueris & idiotis educatis inter Haere-

iüendavffi

ticos; iísque poffe fuam fe&tam proponi ab In-

n

Ítru&toribus üàt moraliter refpectivé certam:

1[0,'« M

füpponimustamen, quód facientibus,; quod eft

r t

iníe, Deus non deneget gratiam ad credenda

Nis

faltem neceffaria neceífitate medii.

Ineo etiam

q)49

cafa damus, quód infidelis ejusmodi debeat co-

yatidi

FF'

nari credere fuam fectam üt revelatam à Deo,

1i dF

ficut invincibiliter judicans teneri fe ad menda-

cium pro vita proximi tuenda tenetur mentiri;

x

nf[)h

ii

fed tunc nec fides fübfequens erit, nifi natura-

lis & humana, nec hic intervenit illuftratio di-

"d

N

vina, proponens obje&tum üt revelatum. An

g

veró judicium illud credibilitatis fit füpernatu-

a v

rale; & hinc illuftratio divina ad illud concur-

ràt, proximé examinabitur.

Proüoï

Dd 2

234-

m

,

20

Drz F;IDE.

í

!

Al

Is

t inc

2234 &. 1. Ut certitudo refpe&tiva in ru-

1

n

)

]I errol

dibus füfficiat; nom requiritur difcerniculum

experimentale. — Prob. 7. univev[in. Difcernicu-

m pofïf

jrum;

lum hujusmodi gratis omninó flatuitur; tum

li Darur

quia experientia illud non teftatur , cüm ru-

fs «

dium nullus id fe expertum effe unquam affe-

f

rere eftaufüs; & quam certitudinem rudes fi-

verionem

deles appellarent , ad eandem etiam provoca-

lüpttt,

rent rudes fectarii: tum quia illud ratio nulla

& dfeet

folida perfüadet; partim quód ad firmitatem ac

(etetmir

certitudinem fidei habendam ex d. pr. art. füffi-

ciat certitudo , excludens omnem formidinem

fequen

cidl orz

prudentem à judiciis fidei a&tum pracedenti-

!blmhg

bus, que ex füprà notatis per xefpectivam cer-

lttm: :

titudinem praftatur ; partim

ód firmitas fi-

N od

dei, utpote meritoria, non debeat provenire

ex notitia experimenrali revelationis divinze, fed

EU W

m

tllnfum

otiüs ex libero imperio voluntatis captivantis

intelle&um in obfequium autoritatis divinze ob-

d

k (

ícuré propofite. Cozf. Quia, hocdifcernicu-

d

lo admiffo, fequeretur 1., nec rudibus opuseffe

externà fidei regulà; cüm per illum inftincdtum

10 t

T

difcernere poffenr verum Scriptura fenfüm à

falfo , ficut Parochi propofitionem difcernunt:

.m mj'ü

Dioun

nec aliis etiam neceffarium effe controverfiarum

Judicem, cüm ex unius pueri aut fimplicis ru-

&tre[

i

üte

flici refponfo res omnis decidi poffet : 2. illite-

E

ratos feliciores effe ''heologis fcientitfimis , in-

W.

ter fe non raró diffidentibus circa propofitio-

m

;

r v

nem, an illa de fide fit, nec ne: 3. nullum ru-

dem poffe in herefin mer? materialem defle-

| liey

&EïS.I [

élere; cüm; flante hocdifcerniculo, errornon

eret

h"

Drg FIDE.uii

42r

v

foret inculpabilis: 4. Inftructorem ex inculpa-

(cernitua

bili errore falfum dogma proponentem conti-

Difents

nuó poffe erroris àrudi coargui &c. — ProP. /7.

tufun (

[peciatn ; & quidem contra Perez, 1. Hretici

n

tam parum fÍzpe dubitant de füis dogmatibus

quad

falfis, ac Catholici de veris, illisque fe adhe-

m nii

fiffe appretiativé füper omnia etiam poft con-

u pl'OS'E'CP

verfionem ferió teftantur: 2. Vel illa experien-

Lquio

tia patet, ac eft difcernibilis , vel ambioua eft,

rmiætegaz:

acdifcerninequit? 2dum dicinequit; aliàs non

d

determinaret ad judicium evidens credibilitatis:

m

neque rmum; quiafidelium nemo, feclufo fpe-

ciali pratiee privilegio, in fe experitur miracu-

d

iyamd

lofam hanc dubitandi aut formidandi impoflibi-.

yitus:

litatem: 5. Nemo experiri poteft, an poffit vel

non poffit dubitare ,. nifi in ipío affenfu fidei

n

iint

aut eo pofito; cüm ergo judicium credibilitatis

affenfum fidei praecedar;. illa indubitabilitas per

u

j

difcerniculum nequit afficere judicium credibi-

litatis; ^ Contra Pallavicimum 1. Ejus difcerni-

jerit

culum re ipsà eft revelatio privata; & quidem

:opüäfïï

findr

non tantüm myfterü , fíed & miraculi, alio-

felit!

rümque fignorum ; ab Inftructore narratorum

Unde

[

in myfterii propofiti confirmationem.

proximé falrem accedit ad fpiritum privatum

jf

u

Hareticorum: 2. Si non eft revelatio, ergo

?

r

debet effe vel illuftratio fübjectivé tantüm mo-

:,]

[

vens, ac non difcernibilis ;

adeóque nihil à

'mg]ïür

communi fententia eximium aut fingulare dici-

) ol*

tur: vel objectivé movet ac difcernitur; atque

j

j dffk'

hinc argumentis, ad univerfim probandum al-

latis, opinio ha jam devicta eft: 3. Velrudes

n

te-

(

Dd 3

i

ï)n Fipg

422

tenentur intelle&um , hoc inftin&u illumina-

to, n

tum, fübmittere Ecclefie , vel non? fi 2dum;

evelantis

pro rudibus inutilis eft Ecclefiz infallibilitas: fi

moli p

1mum; ergo üt credant, ícire debent, quód

v pet

N N

Ecclefia idem fentiat; adeóque ille inftin&us üt

abítrahens à definitionibus Ecclefize, non fuffi-

o

cit rudi ad judicandum, articulum à Parocho

T.

1 8600

propofitum füper omnia effe credendum, Con-

tra Efparzam 1. Incredibile eft; rudem hàcvià

«00 n0n

l:

dexfum,

poffe infallibiliter difcernere füpernaturalem af-

fenfum fidei in inftructore, quem hic ipfe non

iotdls

ter inno

nifi arguitiv? dicere poteft, utrüm füpernatu-

ralisfit: 2. Rudis fide divinà credere non pof-

o l

fi inftructor

fet articulum etiam revelatum ,

Do m

eum proponens tum temporis conceptum fü-

lm ver

pernaturalem non haberet, aut Hereticus fo-

qui u

tiine

ret occultus , quantumvis do&trinam Catholi-

cam profiteretur: $. Quicunque rudis, Scri-

um

pturam facram legens, certus fieret per fimi-

nemrd

lem inftin&tum de vero ejus fenfu; cüm ver-

fiet ve

bum ftriptum non minüs conceptui fübftitua-

tdoc,

tur, ac voce prolatum.

Gttbyd

235. iNec dicas 1. I

lluftratio f'upernäturalis

al

habet rationem teftimonii & veree locutionis di-

LT

vine interne; hiac enim pfal. 84. David dicit:

gl (

&

Zdudiam ,. quid loquatur in ine. Dominus;: & $.

tefim

Aug. 'Tr. 3. in i. Ep. Joan.: Sezus verborum tio-

$uj

firorum , inquit, eures percutiz ; Magifler intus

Gl

ef..... fi non fit intüs, qui deceat, inais fit five-

t'l'V'l aC

pitus nofler

n

quos Spivitus $. intüs mou docets

LU

m

andotli vedeunt.

Ergo eft lumen fuafivum üt

[

Mi

quod. 'Cojf. Objeétum fidei proponitur à Pa-

Pudïq

rocho;

-

Dz Fipt

423

i lne

rocho, non nomine proprio, fed nomine Dei

? f

revelantis: eroo illuftratio divina, vel ad ejus-

Dbl

modi propofiionem , vel ad ejus perceptio-

xtt, (

nem pertinens, funpitur officio revelationis.

Yi

ANVec 2. Nifi lumen fidei & illuftratio haberet fe

, Inni

obje&tivé, & reprefentaret novam rationem ac

ibnà

motivum üt quod, relinqueret objectum om-

um (

nino meutrum, & nullum ei adderet vigorem:

Mer

lr

d

ergo non poffet aliquid conferre ad firmiorem

od

affenfüm. —Conf. /. Qualibet illuftratio füper-

icipes

naturális eft cognitio vitalis, & experimenrali-

fipenz

ter innotefcitanimse, quam vitaliter afficit: er-

? non

go falrem reflex? poterit cognoíci ranquam à

infira

Deo.immiffa , & coníequenter eft difcernicu-

lum vere fidei reflexum. — Cozf. ]. Hoc ipfo,

pum/

us

quóàd illuftratio dicatur aliquid conferre ad cer-

"62

titudinem, illa partialiter faltem facit judicium

certum; adeóque rudis, fupra hanc certitudi-

ydi

t p

nemrefle&tens, poteft habere difcerniculum are

an

ticuli veri à falfo per illuftrationem. Ergo quo-

üble

modocunque fe habeat illuftratio , fi quid ad

certitudinem conferat, experimentale difcerni-

em

culum falrem àt quo dici debet.

R. ad 1m. D. /4.. Mluftratio prophetica aut

M

j

Ü

alia extraordinaria habet rationem locutionis ac

L

"L

"n

teftimonii divini, C. ordinaria & qualifcunque,

Subd. habet rationern locutionis proprià & ftri-

J

jl

] ; fl

& talis, queeque obje&tivé, & per modum mo-

tivi ac rationis formalis movear, IN. habet ra-

J

T

P.

j

tionem locutionis minüs proprié talis, queeque

!

fjrur ^

fübjectivà duntaxat & per modum comprinci-

pii agat, C.De illuftratione primí generi

sloquitur

m !

l(]bncl

d 4

DaVld;

Ed

Dzr Fipx.

424

nilats,

David, eámquenon Prophetis duntaxat & Apo-

ftolis, fed &Sanélis aliis, ac preefertim Marty-

tidinem 1

4Nn

ribus, etiam rudibus ac puerulis, in fide ejás-

que profeffione conftantibus, non nego datam

lat

faepe fuifíe , juxraillud Chrifti promiffum Matth.

quointi

ibort

1o. Y. 19. JVolite cogitare quomodo aut quid lo-

quamimi; dabitur euin vobis in illa bora, quid lo-

&b ER

quamini.

Quin & hujufmodi illuftrationem lo-

fioe mui

cum habere in perpetuó fürdis ac mutis, aut

diem,

aliunde non habentibus fufficientem certitudi-

pinit

nem credibilitatis refpectivam (inrer quos et-

kt N.

iam Gentiles facientes, quod in f& eft, fedho-

titne p

mine inftruCctore carentes numerari poflunt)

Tum qy

maxime ad actum fidei circa neceffaria necelfi-

Tafion])o

tate medii eliciendum non abnuo: fed hzc ex-

tim cert

traordinaria & rariora füunt, imó in ordine ad

inen ]

judicia fidei praevia accidere non debent aut pof-

Diis n

funt; cüm ea aliàs ftatui deberent actus fidei

dinise

formaliter tales. De generis alterius illuftratio-

dm Q

nibus fermo eft apud Auguftinum, qui recte

TO tam

illuftrationem non foris duntaxat fonantem, fed

Xfafe r

intüsloquentem, precter externas dunraxat grati-

ünids

asà Pelagianis priüsadmiffas, exigit. In his veró

1 i

aflerendis minimé S. Doctor laboravit, ut iis

Qu

pr&dicatum nove revelationis aut difcerniculi,

It u

aut motivi objecti tribueret; fed poriüs vires

j

P

]

illis ex parté fübjecti vindicatum ibat, cüm has

ttisa

illuftrationes non ad faciliàs, fed ad fimpliciter,

1 mo

modo falutari fcilicet ac füpernaturali, intelli-

Á u

gendum neceffarias efle contenderet.

Unde

11 IHB V

quamvis füperna illuminatio etiam üt quo obje-

j

Q ;

€tivé fe habeat ; ficut tamen füb hac ratione

atu-

ld

non tribuit cogqitionibus rationem füpern

Es

rvalxi—

p

,

ll DEVVFIDE.

415

ul

ralitatis, fic neque judicio fidem pïaävio certi-

im Mm*-

tudinem neceffarió praeftar,

"d Couf. s. 1..IV.

Ls

/4. Non enim requiritur, ut Parochus ftricte

t i

loquatur nomine Dei, ficut Prophetee olim lo-

m d

quebantur; fed füfficitquód proponat doctrinam

u ib

à Deo revelatam, confirmatam per miracula,

& ab Ecclefia Catholica creditam: hácenirh ra-

1y i

,

Q0emi

tione rudis habere poteft certitudinem refpe-

nuis, d

&ivam, quód Parochus veram doctrinam pro-

) Cett

ponat. E.2. 7:.4. N. Conf. exf. d. d 2dum

[ qued

R. 1. JV. fup. 4ut. quod obje&um ab illuftra-

L h

tione propofitum fit neutrum, cüm fit myfte-

| pl

rium autoritate Parochi aliisque ad movendum

j n

rationibus munitum.

Quamvis veró hac ran-

]hace

tam certitudinem forfíàn non afferant fe folis,

n

tamen addens! aliquid certitudinis illuftratio] in-

il

]

primis non debet fe tenere ex parte objecti :

s

deinde eríi fe etiam duntaxat àt quo & per mo-

iHu(?mn'g

dum applicationis ex hacparte fe habeat; hoc

ipío tamenintelligitur,, quód non debeat repre-

g

g A

fentare novam rationem aut morivum üt quod;

a

cüm idem motivum pro diverfitate applicatio-

nis firmioris nempe & clarioris poffit movere ;

I b

!

quod anteà non moverat, üt experientia turn

Cet»

in caufis intentionalibus tum phyficis docet,

V

m

i

E. 2. J/V. Conf. Quia ex dictis vis collativa firmi-

(

ls

tatis ab illuftratione proveniens non eft objectiva

j h»lm'

& motiva üt quód , fed fübje&tiva & ürquo.

j

J,

4d Conf. I. & D. Conf. — Poterit fic cognofci,

Ür

fi illa animge experimentaliter innotefceret füb

10 o

omni predicato etiam füpernaturalitatis C. fi

sl

& cüm innotefcat folüm füb-aliquibus praedica-

Yi

tis genericis N. Exempla fimilia paffim haben-

tur

ji

Dd ;

PL

Gs

Dz Flba

426

lutur $

tur tum in füpernaturalibus tum in phyficis.

"d Conf. 1. .. .N. ad. p. /4nt.. Quamvis enim

ms j

shus, n

rudis füpra certitudinem de rebus ab Inftructo-

re do&tring cceleftis reflectens poffit habere dif-

hiin: 1

cerniculum füe adhafionis ad hanc veritatem

Mp

potiüs, quàm ad aliam profanam, aut ab alio

fexire e

propofitam ; ídque tam ex illo evidenti princi-

inpent;

io, num. 228. allato , quàm ex illuftratione

2"

titrs

fuperna adjuvante: quia tamen neutrum pra-

flat talém certitudinem, que nequeat adequari

vohntat

( dired

abadhafione adarticulum fidei falfüm, üt num.

]

:

229. notavimus ; hinc per reflexionem etiam

Wif j

faétam articulus verus à falfo difcerni nequit.

iint, d

p

ARTICULUS,. Il

feting

n previo ad a&um fidei. vequivatur. pia. affe&lio?

! hmhs

Ota. Pize affe&tionis nomine commu-

L

256. N

aUtemc

niter quidem intelligitur divina in-

fpiratio voluntatem afficiens ad aliquem actum

| übi n

plcar $

falutarem; in preefenti autem & refpective ad

fidem ufürpata fümitur.pro voluntate credendi

Inps

ttolun

feu pro imperio, quo voluntas intelle£tum de-

terminat ad affenfüm fidei. Circa hujus affectio-

g

Qu (

nis neceflitatem varieeerant fententiee, fedquee

jam communiüsrejiciuntur. 172 docebatactum

EY

àmpn

fidei non dependere à voluntate, niíi üt appli-

cante intelle&tum ad confideranda motiva cre-

hn ,

dibilitatis; adeóque non indigere imperio im-

$68

mediato: hecfuit Kolcothi & Francifcide Mar-

|

Af

chia.

2da Conceffit dependentiam actüs fidei

| iil r

negativam à voluntate, h. e, non quidem im-

DN

tri-

M

perante, fed pe?mittente feu non refiftente:

bui-

. Dzg FIDE.

427

| i

Dvis ey

buitur Scoto; jure an injurià, non examina-

mus. 3772 Requirit imperium ad primos fidei

nf

actus, non veró ad alios & prefente jam fidei

habard

habitu: ita Bannez, Maftrius aliíque. 47a Eft

Vertuia

Ripalda docentis, intelle&um impotentem dif-

r i

fentire ex defectu fundamenti, non indigere

Yi prt

imperio; fecus, fi potfit diffentire.

yfratie

237. Dico. Ad omnem a&tum fidei füper-

um a

naturalis & infufe requiritur pia affe&tio íeu

d

voluntatis imperium immediatum, pofitivum

& directum.

i

Ira cum Suar. Lug. alii commu-

emea

niter. Prob. J. Autoritatc, & quidem r. Scrip-

I

zure, dum ad Rom. r. v 5. dicitur: /ecepimus

gratiam ad obediendum fidei :« Obedientia autem

pertinet ad fidem; unde D. Thomas in hune

ii

locum le&t. 2. citans Auguftinum probat, quód

ennt

bis, que funt fideiyvoluntateconfemtiamus. Ad Rom.

jrin

autem c. 10. v. 10. Corde creditur ad. juflitiam:

fl H&UPJ

ubi nomine cordis fignificatur voluntas, üt ex-

plicat S. 'Th. Lect. 1. unde A&. 8. v. 37. Pbhi-

x

cet

lippus dixit: $2 credis ex toto corde , h. e. exto-

lm

ta voluntate, ficut de amore Dei ex toto corde

fb

precepro intellipitur.

Quae quamvis detor-

queri foleant in alium fenfum & explicentur

fl

t

aut de voluntate permittente, autde mediata;

tamen interpretatio hujusmodi, quse nimis vio-

p

y d

lenra per fe intelligitur; apert? à S. Th. hicq. 2.

8. 9. ad 2. rejicirur.

2. Conciliorum, ex quibus

rj f

d )hff

Arauf. IL. C. 5. definit, igiium fidei effé cveduli-

MSHRV

tatis affehum , eímque ineffe. mobis pev. in[pivatio-

C

m

uem Spiritós Santli; corvigemtem voluntatem 1o-

Jiram ab infidelitate ad fidem.

'Tridentinum ve-

f

» f

ró-

hii

"-

428

Dz Fipr.

(e enim

ró Seff. 6. C. 6. dit:. Fidem ex auditu concipientes

liberà. moveutuv) in. Deum credentes : . ubi libera

quisd

voluntatis motio ponitur poft concepram ex

Titori 0

auditu fidem, h. e. poft judicium credibilitatis.

eQum af

3. Patrum, ex quorum numero apud Lugo

( qum

fumm

relato audiendus unus Aug., qui Tr. 26. in

Joan. Multa, inquit, poref? facere bomo tziom. vo-

d.

EtL.

leus; evedere autem 10 pote[L, wifi volens.

prpiri

de Preed, Ss. C. 5.. /Von quia cvedere vel non cre-

Kürom y

dere mon efl in avbitrio voluntatis bumane; — [ed

morem.

quia im ele&is preparatur voluutas à Dominmo.

preri

Prob. H. Ratione.

I. Ad affenfüm determina-

i, n

tum & pofitivum intelle£tüs requiritur caufa

jj

pofitiva determinans: fed fides efttalis'affenfus,

fiuog

neque illius determinans caufà pofitiva affignari

| r o

poteft absque imperio voluntatis directo ; pofiti-

| linraor

vo &immediato;non enim eftinprimis ipfe intel-

& Al

lectus,qui quantumvis fit neceffaria potentia in e-

L:

videntibus, in obfcuris tamen, adquorum fpe-

| mj (

etcitum

ciem actüs fidei pertinet , ab alio determinari de-

bet: deinde non eft motivum ; quia ex hocinevi-

freolt

dens eft, non obflantibus previis cognitioni-

Dotnr,

busürf,.d.e.; unde nec illud neceflarió mo-

ts

vere acdeterminare intelle&um poteft: deni-

M «

que nec eft obje&tum materiale, utpote quod,

Qd

etíi etiam ipfum fepe obícurum nonforet, actum

Itin

fideinon facit aut infert: ergo. 2. Affenfus fi-

| &ump

dei debet effe liber & meritorius faltem morali-

' ï Dæmm

ter & denominativé, üt dictum eft & fupponi-

| nte

tur: fed nifi ad illum voluntas determinaret in-

|. Untrer

telle&tum per liberum imperium, ne denomi-

n

nativé quidem liber foret ac meritorius; aliun-

e

N

l

Dz Fipr.

429

Quj (

de enim a&us potentie formaliter neceffariz,

übi la

qualis eft fides, denominationcm liberi ac me-

pun d

ritorii non accipit: ergo.

3. Quantamcunque

iU

etiam evidentiam habeant cognitiones przviee ,

put lm

& quantumvis voluntas non refiftat , illee ad

[r.áiü

fümmum determinant intelle&um ad affenfüm

10 f 9

innixum illi evidentia ; & quoad firmitatem

m

proportionatum ; miniméaurem ad affenfüm ob-

um

fcurum innixum foli revelationi divinz & fir-

unt, b

miorem, quàm mereantur illa moriva: ergo

"

prater illas cognitiones etiamnum aliud requi-

lterti

ritur, imperium nempe voluntatis.

tür d

238. Objc. £. Intelle&ns movetur à vero ,

veffenis

ficut ocalus à colorato: fed hic unicé move-

| aiïlgng

tur à colorato: ergo & illé unic&à vero, &

99

hinc non à voluntatis imperio ; preefertim cüm

;ipfeinre!-

ex Ariftotele L. a. de Anim. C. ult. opzzari ;

entan

confequenter & credere , zoz poffmnus, ciim volu-

!

Qram

j

7HU$.

Corf. J. Voluntas neceffiratur quoad 'ex-

ercitium ad amorem objecti, quod àt bonum

gt

hi

fine ulla ratione mali quamvis inevidenter pro-

gnio?

ponitur, üt in motibus primó primis liquet :

ergó etiam intelle&tus quoad exercitium necef-

j r

fitatur ad affenfüm objecti, quod finé adverten-

tia ad aliquam falfi fpeciem proponiturüt verum

ye g

«

licét inevidenter.

Atqui fic proponitur obje-

jais

&tum pro priori ad actumfidei: ergo. Conf. /f.

Demones non habent piam affectionem, &ta-

nm()!a?'

fuppOü['

men tefte S. Jacobi ep. c.2. v. 19. credunt &

contremiícunt: ergo fides abfolut& haberi po-

v'narelf*ï.'

Jnit

teft fine voluntatis imperio; quod de repetitis

fidei a&ibus probatur à paritate conclufion

1S,

j g

a

ad

w

430

V: FrüE.

ad cujus affenfüum primó ponendum quamvis

denfom

neceffarize fint praemiffze , tamen ad eum repe-

impeüeng

tendura minime requiruntur.

ritrpro

tiuricf

-* D. M. Iatelle&tüs movetur à vero evi-

denti, ficut oculus à colorato, C. à vero ob-

f ficen

Ícuro , aut folüm probabili N. ficut intelle&tus

QIEFFäTC;U

non habet ad rationem oculi unicum tendendi

ksnin

modum, fed multiplicem prafertim in obfcu-

ftt, (

ipnon

ris & probabilibus , circa quae non tantüm affir-

mando vel neeando fed etiam fluctuando verfa-

neled

tdum

tüur; fic nec determinativum pro more oculi

tantüm ex parte obje&ti habet, fedin his, ubi

fsf

l, 8

dve

il

evidentia veritatis abeft, fübje&tivà determina-

"

tur à voluntate, perfüum imperium quodam-

DéCCL

modo füpplente defe&tum & infufficientiam fpe-

L

ciei & apprehenfionis inevidentis: quod qui-

| lm

|

dem fi fieri non poffet ; locum haberet propo-

fcetun

fitio 19. ab Innoc. XI. damnara.

Ad Ariftote-

cftr

lis proloquium z. illud effe intelligendum hoc

Tilati

fenfü, quód voluntas nequeat intelle&tum mo-

pativa

vere adaffenfüm , ubi nullum plané motivum ad-

tdedi

eft, qualicunque ratione veritatem in objecto

ünq

oftendens eoquód illum aliàs extraheret extra

Álan

fphaeram füam & naturalem agendi modum.

Dd

&U?l*&:

"dd Conf. [.3.1. D. ym. Corf. neceflitatur adaffen-

fum illius objecti prout antecedenter propofiti

qut

T. aliter N. & omiffo fubfümpto fimiliter D.

Velta

2d. Con[. neceffitatur ad a(fenfum innixum &

| tD

refpondentem fienis crediblitatis T. ad affenfum

E

fidei, feu inpixum foli revelationi divina fir-

At

miorémque, quàm mereantur credibilitatis mo-

| Ü

tiva N. Datà itaque neceflitare intellectüs ad

Ü

affen-

Dz Fipr.

43 ï

n quri

affenfüm judicii credibilitatis innixi rationibus

| &i

impellentibus, voluntatis imperium adhuc requi--

ritur pro ipfo fidei affenfu;qui motivo proprio ni-

[ ven

titur ac firmior eft fuprà; quàmrationes impellen-

à vend

tes facerequeant. — & ad 2. C.74. N. Conff. Difp. :

'intees

preterquam quod ex communi fententiafola

1 feniz

evidentia neceflirare quoad exercitium füppo-

|in ol

natur, & experientia pro utroque diverfa fit:

nim &

à priori eft; quia obícuritas ac inevidentia, quà

andonte

intelle£tui veritas proponitur , eft quoddam

malum intelle&tüs & quadam fpecies negativa

more GL

n bis i

falfi; adeóque füffüiciens eft, ne rapiarur in-

telle&tus ad affenfum: nam ficut volunrasfolüm

leten

neceffiratur quoad exercitium ad amorem ob-

quoia

yam t

jedi, fi proponitur üt bonum finé adverten-

tia ad rationem mali feu pofitivi feu negativi ;

uv d

«t prr?

fic etiam intelle£tus tantüm in ratione veri ne-

ceffiratur.

Obfcuritas autem & inevidentia bo-

ddde

502 X

nitatis non eft malum voluntatis ne quidem ne-

p

gativum, fàltem ita proprium ac eft malumin-

telle&tüs; adeóque non füfficit ad füfpenden-

oj

h

If 0

n

dum exercitium amoris.

"d Couf. If. w. D.

"

d. Deemones credunt actu fidei füpernaturali N.

et d

» mOQUþ

naturali $u/4. qui fit liberum obfequiumintelle-

4

&uale ac przeisé refpectu autoritaris divinge IN.

MLA

!

qui talis non fit C. Daemonura affenfüsad res re-

pr( J

velatasnecliber omnino efljnecunic? in autorita-

J ^

te Dei revelantis nititur, càm ex naturali intelle-

iil

t

€tüs fui excellentia moralem faltem de fidei my-

fteriis aut de revelationisexiftenria habeant evi-

Y o

dentiam: inde veró is etiam affenfüs in dzemo-

ratisf

nibus non eft appretiativé fummus fed propor-

ii

tig-

ü(ï j

Dsz Fipr.

432

gt n

. tionatus duntaxat motivis cz'edibilitatïs; adeó-

que ad illum non requiritur imperium volun-

erponet

quc imp:

tatis, quz poriüs in illis veritati reluctatur. Ad

pavitatem adjunctam & in utroque cafü haberi

Tioeur

conclufionem & fidem non formaliter fed ma-

qia de:

terialiter duntaxat talem. — Preetereà veróDifp.

10 pot

minz 4

effe poteft; quod poft primum affenfum con-

clufionis maneat fpecies ejusdem veritatis jam

p pr

À ubitio

explorate.; unde producuntur ruríüs ejusdem

veritatiscognitiones, quibusintellectus füfficien-

lm ,

a aftenl

terinflruituradaffenfüm: expia autem affectio-

nenihil remanere füpponitur, quód illius de-

| quoenr

fectum füpplear.

| dener j

239. Objic. 17. Obje&tum formale fidei pro

pium;

tdedne:

priori füfficienter applicatur inrelletui, tum

mediaté per fipna credibilitatis, tum immedia-

Qu omy

t& per illuftrationem fupernam; ergo füper-

Ütt, w

fluum eft voluntatis imperium.

Conf. prob. 1.

fofo &

um

Potentia non libera neceffarió operatur ;

Titor v

ürehm

non efít impedita & haber objectum fufficien-

ter applicatum: fed intellectus eft potentia non

tthum

m r

libera & non eftimpeditus, dummodo volun-

d

tas pofitivé non refiftat:. ergo fi pro prioriob-

if

I

d

jectum füfficienter applicatur, nec voluntas ob-

fiflat; neceffarió operatur.

2. Imperium vo-

M

7)

luntatis non requiritur, ut intelle&tus plus cre-

dat, quàm poteft ex vi objecti formalis ante-

Qsf

lt a

cedenter applicati ; cüm hoc fit impoffibile :

neque ut credat, quantum poreft; quia ad hoc

Ál

10

Mu

WV

füfficienter determinatur ab objecto formali:

ergo imperium voluntaris füperfluit.

Corf. £.

Wt

Evidentia credibilitatis; quav à nobis non ne-

NLbr

gatür,

Dz Fipr.

433

lii di

gatur, non relinquit locum pofitivo diffenfüi:

um w

ergo nec permittit omiflionem confensüs; adeó-

u&namr.vi

|

que imperium voluntatis redundat. — Cozf. prob.

Cd

0

Ideo enim non relinquit locum pofitivo diffenfui,

Id

quia determinat ad hoc judicium : Revelatio

L V

i

non poteít prudenter negari: ífed etíam deter-

ILUFTI

minat ad hoc: affenfus circa revelationem non

Ly

grit

poteft prudenter omitti

.

€rgo.

Conf.. HI.

agis

À noliione, quà voluntas nolir diffenfüm quà

l!

falfüm , intelle&tus füfficienter - determinatur

emaud

ad affenfum ; tum quiarejecto diffenfü üt falfo,

] ilist

quoenuntiatur objectum non effojintellectus evi-

denter infert objectum effe, juxta illud princi-

fiderg

pium: . quidlibet eft vel non eft: tum quia in-

U U

telle&tus non poreft nifi affentiri vel diffentire;

m

quia omiífio utriusque ad intelle&um non per-

,;.

tinet; utpore cujus obje&tum eft veritas in af-

10 l

iL

i ]

fenfü & falfitas in diffenfu.

Ergo non requi-

l[üï': u

ritur voluntatis imperium fàltem pofitivum &

Ti

MW

(

directum.

Corf. II. Ad credendum aliquid

]mm N

fide humaná non requiritur pia affectio ; dum

enim viri plures iíque praves rem aliquam fa-

dosti

L

prior'

éamaffirmant, intelle&tus fine voluntatisimpe-

rio ad confenfüm inclinatur: erpo nec ad cre-

lontist

m

dendam fidem divinam illa affe£&tio requiritur.

R. D. /4.. Sufficienter applicarur, ut intelle-

p

f

€tus affentiatur ex determinatione voluntatis;

C. ut affentiatur ex determinatione objecti N.

7

j

TE

T

dd prob. ym. D. M. Dum non eft impeditanec

pofitivé nec negativé , C. dur pofitivé tantüm

forr

0i

non eft impedita, N. Quoad aliud membrum

redit prior diftinétio; quia aliud eft fufficienter

gt

:

Sp-

Drz FiptE.

434

icari ad affenfüm ex determinatione objedti,

pufe om

app

tl C

aliu

d applicari ad affenfum ex voluntatis deter-

a denf

minatione. , Ad prius requiritur, ut objectum

credibilt

applicetur feu proponatur evidenter: ad pofte-

axidit f

rius füfficit, quód proponatur cum aliqua ap-

t afeol

parentia veritatis, aut €erto, licétinevidenter;in

negotio fidei divine: preefente autem applica-

ilümun

Qnmny

qu

wm?

tione obfcurà intelle&us imperio voluntatis in-

diget, imó in cafü etiam evidentiee adhuc indi-

:iji!;, qu

ibtum

geret ex d. f.;

quare fi tale imperium abfit, ex

llectus negativé feu per ca-

Qu-amvis

hujus defectu inte

(ic: volit

rentiam requifiti eft impeditus.

"d prob. ad.

dam , ejásque rationem additam;

fasis f

E. C. T. p. V. À

fisz

quia vis ob

je&ti formalis o

bfcuri non eft deter-

íed duntaxat objectiyé moriva, ita

terent

minativa,

tamen, ut hanc vim exercere nequeat nifi me-

licoft,

torem d

diante voluntatis imperio & dererminatione ;

uri patet in motivo mere probabili, ex quo re-

&i

ones fieri fa-

Videntia:

torlio ad argumentum & probati

.4. Quia ex-

njb

cilé poteft, 44 Conf. 1. &. 1. N.

perientià in temerario j

^

udicio aliís

que cafibus

R;U'e&US f

d imprudenter quis veti-

Á qemy

manifeftum eft, quó

tüm apat ;

aut preceptum omittat etiam In

Mdf

Em

fenfü compo

fito judicii evidentis, quo judica-

tur aliquid pru

denter fieri aut omitti non poffe.

lil

æ Nl u

R. 2. 7. d. N.-

Conf. .4d prob. D. M. Quiade-

terminat ad hoc judicium, quo afferitur ; non

| Gd

poffe pruden

ter nepari ob defe&um fuündamen-

*,' gdrefäCi

C. quo

L

tiad ipfam revelationem negandam,

afferitur, non poffe prudenrer negari obinho-

l ïn reh

Ts

neítatem nepandi, N. fimiliter D.m. (ed etiam

non

dererminat ad judicium, quo afleritur ;

polie

—

t

Drs FI/DEk..

435

te d

poffe omitti affenfüm ob inhoneflatem omit-

ans d

tendi C. ob fundamentum evidens & rapiens

Qbedtm

ad affenfüm V. m. &g Cozf. . Cüàm judicium

atl

credibilitatis nonafferat veriratis evidentiam,non

iiqa 9-

excludit fundamentum omitrendi; & licét affe-

ideneit

n

rat affenfüm non poffe prodenter omirti, hoc

i appllï!-

ipfüm tamen propterinhoneftatem afferit, cum

ntatst

quo componi poteft omiffio imprudens; ütac-

huci

cidit; quandocunque voluntas 'peccat omitren--

i d

do actum przceprum, 744 Cosf. 1. s. IV. Conf-

üx ü

Quamvis enim nolitio diffensüs quà falfi potfit

qn j

dici volitio affensüs quà veri, cüm falfitas dif-

addit

fensüs fit veriasaffensüs: quia ramen diffen-

E dete

füs rejici etiam poteft propter obícuritatem ac

n !

inevidentiam, aliásque ob caufas; fequitur im

p

hoc cafü, qui in materia preefenteobtinet, noli-

j

tionem diflensüs non effe volitionem affensüss

eóquód obfcuritas diffensüs non fit claritas &e-

x u

; feni

videntia affensüs.

Unde permiffis etiam pro-

ud d

bationibus nihil obtinetur, niíi forté, quód in-

ciib

tellectus non indigeat imperio pofitivo & directo

J

us

v

:

ad quemcunque veritatisaffenfüm; cüm tamen

tm d

nos de fidei affenfü loquamur, cujus proprie-

j

tares piam affectionem exigunt, ürex proba-

"

"

onpall

?

tionibus allatis elucefcit. / 27 Cozf. ZI. . D..4.

"

Ad credendum fide humaná non requiritur pi&

Qüiä

i l

affectio feu volunratis imperium in rebus quo-

me

ad fe facilé percepribilibus & fa&tibilibus, nul.

(

limque in credendo difficultatem afferentibus

T. in rebus arduis, extraordiriariis , aliisque »

j

05

quibus praefertim vel rationes vel animi affeétus

u

repugnant . N.

]

Hujusmodi autem pleraque

62

fidel

pf

436

Dz FäDE.

tnrvenit

fidei myfteria effe conftat. — Proeterea Dip. eft;

! if Temo

quia obje&um fidei humane non raró eft evi-

denter verum; ipfe affenfus non adheret. ob-

diqué

|proea

ie&to firmiffimé; animus etiam credendi nec

univerfalis eft, nec paffim in reverentiee aut ob-

| i, vd)

|requim

fequii reftimonium preftatur: Objectum au-

EU

tem fidei diving fàltem formale manet femper

ln d

obícurum; ipfe affenfus firmiffimus & excedens

firmitate meritum rationum ad fidem impellen-

(Ittà p

quiem

tium ; animi preeparatio generalis ad creden-

da firmiffime etiam creditu difficillima; prote-

|edut :

quavys.

ftatio denique reverentie & intellectüs capti-

vatio in obfequium fidei femper adeft ad meri-

demird

| edrne

tum obtinendum.

uzRES: ^dna&us, fidempvecedentes , [imt «

|

&i ia

fien ve

entitativà. fuperuatuvales *

240. INota, Queeftio

ad omnes actus, quos

pitis

Volonpr

num. 223. enarravimus , porrigi

poteft. Et

i&

quidem primam myfterii ; revelationis ac mo-

tivorum propofitionem fupernaturalem effe,

pradr

videtur communis acceptio probare, quà heec

p

nomine illuftrationis füuperne ufürpatur: pro

RUT

examine autem loquitur illud Act. 16. v. 14. de

NT

Lydia muliere fcript

umteftimonium: Cujus Do-

tüin.

deve bis, que dicebautur

At

muigus aperuit cov; inten

à Paul. . Denique pro utroque judicio fpecu-

Qü oji

laivo, altero quidem affirmante revelationis

|Weurà

exiftentiam, altero affirmante myfterii credibi-

| . A.

| Ut

litatem , — ftat utriufque neceffitas vel ad fidei

actum ipfum, velad piam affectionem requifi-

L3

| Rn

ta; adde num. 223. fünt tamen ex adverfo, qui

memoratisactibus füpernaturalitatem necelfarió

ia

€ons

Dz Fipr.

437

|

]

convenire nepent; tum quód illa pleraque non

« Dd

a elar

nifi remoré ad fidem pertineant, pofsíntque fa-

]hert d

cilé quoad hanc certé rationem füppleri perap-

edend n

prehenfionem fupernaturalem, veljudicio pra-

ntizatd-

ético, velactui fidei previam: tum quód prio-

j a

res quidem actus düo rationem occafionis dun-

taxat ad fidem habeant; adeóque per accidens

net t

&excedes

tantüm ad eam fpectent, uti afpectus Crucifixi,

imde

externa propofitio doctrine , aut materialis

lat

ejusdem auditio; qua omnia naturam non ex-

cedunt

.

L

X prore-

tum quód actus duo pofteriores,

As Gj

quamvis per fe neceffarii fint , tamen üt ad fi-

Lad n

dem & affe&ctionem concurrunt, fecundüm fua

objecta vel in judicio practico, vel inipíoactu

i,f

fidei iterato & alio modo proponuntur. His

tamen vel omiffis , vel probabilitate utriufque

hs ; qL»'GS

partis permifsà, apimus hic duntaxat de pia

voluntatis affectione & judicio credibilitatis pra-

poteft |

n m

€lico feu proximé dirigente voluntatem ad im-

perandum fidei affenfum füpernaturalem, quod

J a

j (mhæc

aliàs judicium credenditatisappellatur. Hisenim

entitativa füpernaturalitas à plerifque Autori-

"d

bus contra Scotiftas, modum füpernaturalem

tantüm concedentes, afferitur, eáque pluribus

(j

diæþd/n"lw

argumentis defendi poteft, qualis-demum-cun-

que opinio de prioribus actibus eligatur.

Ita-

30f

afb

que ur à notiore initium ducatur,

241. E. Z. Pja affectio feu voluntas creden-

j fl

di eft entitativé. & quoad fübftantiam füperna-

turalis. Ita communis T'heologorum. Pro£. ar-

T

gumentis iifdem , quibus num. 257. neceffira-

er(o) qul

mus.

m

tem piee affectionis ab autoritate ftabilivi

His

q

Ee:5

438

le Fipr.

-T.

ü, 1

His preeter alia in 'Tr. de Gr. num. 18;. allata

d ii

accedit teftimonium $. Auguftini L. de Sp. &

fim d

lit. C. 34. fcribentis : . Fzfromum fuafiombus agit

vl

.Deus, ut velimus $9. credamus.:.

His evgo 1mo-

tdlinpan

dis, quando Deus agit. cum anima vationali, ut ei

evedat (ueque emim cvedeve potefl quodlibet. libero

J & d

VoUtdt

avbitrio, ft uulla [it fuafio vel vocatio, cui credat)

)

!

profeä*ö €9 apfum velle credere Deus opevatur in bo-

qmine, 9. im omnibus mifericovdia eyus preevenit os

Ó

J

j

é&c.

Corf. 'Yum quia voluntatis imperium per

um Yi

fe difponit, & immediaté ac neceffarió inducit

H

h

ad actum fidei füpernaturalem , adeóque juxta

communiffimam in T'r. de Gr. doctrinam debet

fupu

BIÉ

&ipfum effe enritativé füpernaturale: tum quia

Qonmen

ficut actus fidei excedit vires nature, fic & vo-

luntas efficax illum actum ample&endi eafdem

Ti

fiü q

vires füperat: rum quia hec affe&tio & de fe

T K

meritoria eft, & rationem meriti tribuit affen-

fui fidei.

itpest

trbuent

.242. INec dicas 1. Fides à Scriptura & Pa-

'hft n

tribus dicitur inirium meriti & falutis: ergoaf-

fectio pia eandem pracedens nequit ftatui me-

Päagio e

I ]

ritoria, ideóque füpernaturalis. /Vec 2. Ad ju-

[

dicium credenditatns fupernaturale non prere-

E

Ti

quiritur voluntas füpernaturalisimperans; quia

TO

aliás admittendus foret proceffus in infinitum;

cür ad imperium ejufiodi prelucere deberet

n

f

lI

"ll

Ilj

/l

judicium fiäpernaturale practicum , huic veró

ruríüs preire imperium: ergo nec ante actum

Bain

fidei füpernaturalem requiritur. — Vec 3. Poteft

xnte

quis convertt ad veram fidem propter regnum,

:

i

L

] üm

en-

l

Md

divitias , at»m alia commoda naturalia acquir

da,

—

1

i

DE FIDLE.

439

:l

da, vel mala vitanda , üt experientia docet:

. d

!äïe

fed ralis intentio feu voluntasamplectendi fidem

faltem non eft füpernaturalis: ergo. Cogf. Ipfa

[0f1

hr i

!

l

voluntas, etiam füpernaturalis , credendi po-

teft imperari à voluntate venialiter mala: er-

0fí

rl

1j

ij

go & actus fidei poterit immediat? imperari à

voluntate venialiter mala; ac confequenter na-

^E CH

1

turali — JVec 4. Si admittatur pia affectio füper-

H

Iu

TR

naturalis, debet etiam ftatui fupernaturalis illius

habitus: fed dici nequit; qualis ille fit; & ad

erimx

i i

quam virtutem pertineat: ergo.

&. ad vm. D..4. Fides fümpta in abftracto,

que j

feu prout precise eft actus intellectüs, dicitur

m db

meriti & falutis inirium, IN. fides fuümpta in

tum qi

concreto , feu prout fidei nomine inrelligitur

fc&w

unum concretum morale, liberum ac merito-

jl ea[d:;

rium, conftans fcilicet ex actibus fidei preeviis,

)&'d*.*iï

& intellectüs

maximé voluntatis imperante ;

i d

imperato, T. Patres initium meriti ac falutis

tribuentes fidei non locutos unicé fuiffe de af-

nih

"

: o

fenfü intelle&tuali ,' vel una controverfia cum

;Pelagio ejásque reliquiis agitata abundé demon-

f

u

ílrat. Dixi: Zran[zut; partim quia nec fidem

fic acceptam effe primam gratiam ac initium

J pfäï

l

,

merendi , patet ex propofitionibus Quefnelli

115j quï

damnatis, ordine26.: /Vulle dantur gratüce, tf

nf

per fidem. . Etoz.: Fides eft prima gratia eg fous

gt

ompium aliarum : partim quia & ante fidem di-

j

fpenfantur infidelibus tempore opportuno

T

urpente preecepto fuffieientes gratiee, uti often-

! fod

dit damnatio ab Alex. VIII. huic propofitioni

tggüüm!

inflta: Pagami , Judei, LHevetici, aliíque

ifu-

gt

.Ee4

jus

(

440

Di: Fiptr.

mm er.

us genevis mullum ommino accipiunt. à 9I C. infla-

xum: adeóque binc vetlà infeves , in illis effe volun-

pv

datem mudam 49 igevmem fie ommi gratia [uffi-

Ti o

ciente. Sed de his v. Tr. de Gr.

"d ad. y. N.

du

Conf. Difp. eft; quia judicium credentitatis, ut-

murif

pote actus plerumque evidens, non eft obfe-

lrl

quium intellectuale liberum refpectu Dei; qua-

p

le tamen actus fidei tum à Scriptura, tum à

ff

Patribus ftatuitur; adeóque illud, ad imitatio-

( R

l;

nem hujus, nec requirit , nec praefüpponit

1

, 1

volüntatis imperium. | Preeterea dictamen illud

M f

fpectat ad id genusactuum, quos in nobis Deus

ttim d)

fine nobis liberé cooperantibus operatur:

(f

:

econtràfides, utpote meritoria, non nifi libe-

li

J

D

h

. 16 nobis cooperantibus ponitur ; cüm veroó li-

fan;

bertatem hanc nec in fe ipíà formaliter habeat;

VUTT

necab intellectu obtinere queat, voluntatisim-

DEU

perium praire neceffe eft, à quo & liberi &

t

meritorii denominationem participet. 74 57.

Tis jl

&. D. M. Propter illa naturalia vel acquirenda

& Ql

vel vitanda poteft quis mediaté & remoré con-

r

verti; C. immediaté & proximé, fujZ. poteft

QR no

. quis converti ad fidei confetfionem externam,

[

vel ad fidem meré humanam & naturalem, C.

T.

ad fidem internam, eámque theologicam &íu-

Dittiy

pernaturalem, N. Poffunt quidem jlla motiva

rb

naturalia impellere hominem , ut indaget veri-

Qd

tatem, & ex motivis credibilitaris ad judicia fi-

tb f

dei pravia pertingat, quae tandem pia affectio

Tibrio

& fides fübfequatur; ad ipfàm veró fidem mo-

r

tivum feu objectum formale effe nequeunt, üt

Q

per fe patet; neque etiam motivum impulfi-

Ut

vum

Dz Fipr.

441

LC

vum 'ex fe füfficiens dici poffünt.

Cüàm enim

qrol

captivatio intelle&tüs & affeníus firmiffimus ve-

jmïl'/! f'f,f

ritati obfcuree preeftitus meritó inter opera ar-

2]À.

dua & libertati equé ac nativee volubilitati repu-

tf d-

gnantia feré precipuum locum obtineant; mora-

etaf.

liter loquendo impoffibile videtur, utquis pro-

) qE

pter motiva ejufmodi fola fidem internam ac ve-

; tum|

ramfüfcipia. HincS. Aug. L. de Catechiz. Rud.

jmiat

C. 5. Raviffan? accidit, inquit , imó veró mum-

dippai

quam;, ut quifquam veriat; volens fieri Chriflia-

mait

us , quimom r aliquo timore Dei pevculfus. — Si

yoisbs

enim aliquod commodum [pe&lando ab bominibus,

)peratur:

quibus [e alitev placituvum mon putat , aut aliquod ab

nifi 1b

bominibus incommodum devitando , vult feri Chri-

vt

flianus ; uon fievi vult poti , quàm Jingere : fides

ha

enim non efPves [alvandz (alii legunt faluzantis, h.

at

e. affenfum geítu fignificantis) covporis, [ed

]i

credeutis aimi. . Ex eo autem capite multó mi-

,

?

nüs illa motiva füfficiunt ad fidem füpernatura-

IUrer

lem; cüm hecnon fit finegratia, gratia autem

j con

ordinarié donetur tempore opportuno, quod

t

(

certé non haberur per illas intentiones prorfüs

V

erm

terrenas , aut etiam peccaminofas.

d Conf.

j ^

n

&. 7. .4. De cujus poffibilitate in utramque

m

partem difputari folet in Tr. de A&t. hum. Pro-

m

prié tamen loquendo actio fupernaturalis non

q g

poteft fieri ex fine malo , fed duntaxat cum

j

j

malo fine aur affectu. — |V. Conf. Difp. eft; quia

f

in priori cafu voluntas credendi honefta füppo-

n

nitur habere propriam libertatem & motivum

jr; ^

honeftum ; adeóque de fe, intrinfec& & for-

npüf[l |

maliter ficut honeíta eft, fic etiam fupernatu-

v

Ee 5

ralis

"

—

Dz FEipr.

42

:

alis effe poteft ; : quamvis extrinfecé. ac deno-

ïC'ipï T G*

minativé etiam mala ab aéctu precedenti dici

hm d

queat: cüm veró exadverío actus fidei de fe

L.

ac intrinfece liber non fit, ac proin nec forma-

fi

liter honeftus ac meritorius; nifi voluntatis im-

perium honeftum ; ac moraliter bonum pre-

s

cedat, nec fundamentum quidem adeft pro

[

a&üs fidei füpernaturalitate.

"d at. Y«. IN. m.

Sicut enim num.215.infinuarumeft, fpecialem

|

m

effe honeftatem propofitam pieaffectioni, quae

gicur

fcilicet relucet in fübjectione intellectüs ad au-

[2

toritarem loquentis & affenfu revelationi pre-

t etor

ftando ; fic etiam dicendum eft, fpecialem dari

tits p

virtutem moralem per fe infufam, diftinctam

!

inprimis à reliquis virtutibus moralibus ob for-

"

d qC

E

male obje&um diverfum; deinde etiam diver-

f Cl

fam ab habitu fidei, qui ad inrellectum perti-

j

net, cüm illa fit propria voluntatis , quamvis

mutuó conjungántur, nec unus fine altero ha-

UE

iil

bitu infundatur aut maneat ; denique aliam om-

l

nino à charitate, utpote ab hac feparabilem , &

|

[

5

)rz

i

ob defe&tum motivi divini non theologicam.

[

243. R. /I. judicium credibilitatis practi-

fl

cum, feu dictamen credenditatis eft quoad füb-

«)

ftantiarn fuüpernaturale. Proj. Juxta Apofto-

(lb

lum 2. ad Cor. 3. v. s. /Vazz. fumus! [ufjicientes

li

ütl Al

aliquid cogitare ex mobis quafi ex zobiss [ed fujz-

A

cientia noffra ex Deo ef : quem textum CC.

tMi

l

PP. communiüs interpretantur de cogitatione

[

per íe ad juftificationem & falutem pertinente

f&tin

ac difponente; qualis prze aliis omnibus dicen-

(

da eft judicium pra&icum.

Hinc Arauf. II.

Wn

qp

M

le FIDE.w

443

d

denti dj

Cap: 7. fïc*l.oquitur: Sz quis pev matuve w'gorem

Porum aliquid , quod ad [alutem pevtinet vita eter-

f

sne, cogitave, dr expedi, aur elhigere, five falu-

fa.

|ntds

zui, id efó, Evangelice predicatiomi con[entire

polfé coufirmat ab[que illuminatione €9 in[piratione

um pre«

Spivitüs fan&i, beretico fallitur [piritu, mon intel-

d

ligeus illud /dpofloli : INom quód idonei fumus , co-

PEU

gitave aliquid ex sobis €jc..— Similiter S. Auguft,

fpelcialam

eundem textum ufürpans L. de Przd. Ss. C. 2.

1oni, Q

4

n

judicium credibiliratis efle füpernaturale con-

ts d

tendit, üt d. nüm. 226.; quin ex eodem evin-

oni p

cit etiam àlias cogitationes, affectionem volun-

lm n

iftincia

tatis preecedentes, àDei dono proficifci; dum

L. 2. ad Bonif. C.8. fic fcribit: Cogitare, ait,

; ob o

aliquid , utique bonum ; mimus eft autem cogitave,

n &vep

quam cupere.

Cogitamus quippe omne, quod cu-

m p

pumnus , nec tamen cupimus omne , quod cogitamus.

quamv'.z'

jraro d

Cim igitur minus [i ,. cogitave, quàm cupere, po-

Tef? eumum bomo coxitave bonum, quod nondum cu-

jan 0f

pit ; €9 proficiendo poffea cupere , quod antea non

bilfäm)&

cupiendo cogitavit : quoinodo ad id, quod minus eft,

Mm'

id efl, ad cogitandum . aliquid boni nom [umus ido-

B pfä»

nei tauquam ex mobifietipfis , fed fufficientia moftra

100

ex Deo efh; €$ ad id, quod efl amplius , id efl ,. ad

APOLU

n

7

j

cupiesdum aliquid boni fine divitio adjutorio idonei

f

fümus ex. libero avbitrio. ?

Conf. J. Sicut juxta

l]H

Can. 4. Concilii Carthaginenfis , quod nomi-

(s

ne Milevitani II. aliàs laudatur, dozum Dei eff,

(mmott

Jtive,. quid faceve deleamus; fic idem' etiam. di-

r[mCU[C

cendum eft de judicio praético credibilitatis,

d

quo fcimus, 'quid credere debeamus; cüm gra-

TL

tiam non minus ad initium fidei, quàmad ope-

(p

ris

d

444

Drz FIDE;

ris exordium neceffariam effe, conftet ex do-

aflels,

tiendust

mate Ecclefie contra Semipelagianos: ergo

judicium illud füpernaturale effe conficitur.

vidim

Conf. IJ. Inter omnes cogitationes preeambulas

UE

^

nulla eft, qua magis difponat per fe, ac pofi-

ii

T

tivé inducat ad füpernaturalem piam affectio-

nem,; quàm judicium practicum credibilitatis:

| Ímmi

fed nihil meré naturale per fe ac pofitivé difpo-

'.,z:friaäi,

nere ac inducere poteít ad fupernaturale, ütli-

AXREORR

quet ex num. 174. T'r. de Gr.; ergo.

&&v

| (iximus

244. ÀNVec dicas 1. Judicium illud non exi-

git concurfüm pratiee ratione objecti; quia ob-

Vr

l

ligatio credendi naturaliter cognofcibilis acevi-

tine

dens eft: nec ratione potentie; utpote qua ex

4

quenat

fe vires füfficientes habet ad ejufinodi objectum

W. N ,

cognofcendum : nec ratione piz affectionis;

00 t

tum quia füfficere poteft naturalis cognitio, vo-

üumqu

luntatem fuüpernaturalem preecedens: tum quia

Teqüni

füpernaturalitas pize affe&tionis non defümitur

Ti l

à cognitione dirigente , fed à principio fuper-

itql o

naturali influente.

ANVec 2. 'Sive dicatur pia af-

m or

fectio fequi neceffarió ad judicium practicum,

; lb Qu

five non, poteft colligi, judicium hoc non effe

de:1 fj

fupernaturale: nam in primo cafü, quia nec

Vi

pia affectio, nec fides effent libere ac merito-

Driti

rie, confequenter nec fupernaturales, fruflra

Ya

omninàó requireretur füpernaturalias judicii

4[ f

previi: in 2do autem fequeretur, voluntatem

[ pig

poffe negligere fuafionem judicii preelucentis;

Tento

unde & ex füppofira judicii füpernaturalitate

Nl

proflueret hoc abíürdum , quód homo fimul

iip:

haberet actum füpernaturalem, & fimul effet

us

infi-

"

s

Dz Fipr.

445

lterd

infidelis. . JVec 3. Rurfüs pro hoc judicio fta-

0$: q

tuendus effet habitus f'iipernatüralis; qui tamen

Sonfc

vel affignari non poteft; vel pro libitu affigna-

m

tus auget numerum (üpernaturalium fine necef-

; pl

fitate.

af

E. ad 1m. . Sicut fupernaturaïitatem' univer-

libilt

fim non defuümpfimus ab objecto formali aut

vedip

materiali; fic nec pro ratione affertee judicio

je ii

fupernaturalitatis argumentum ab objecto aut

defectu virium intelle&£tüs in ordine ad objectum

no d-

duximus, Hinc etiam permifsà 127 6j 2d.parte

quiao»ï»

NV. Conf.; quia defideratur auxilium gratiee ra-

|s 4ceie

tione ipfius cogitationis fz]uzavis & à£ expedir,

quet

quemadmodum Arauficanum loquitur.

7dd3.

yedun

part. IN.A[. . Quoad 1m. prob.. rurfus IN. Af

H

ob rationem in Conf. 2da datam ; cui accedit,

AIXIIIO, Vq'

tum quód ficut ad aétum voluntatis fpiritualem

tormqi

requiritur cognitio fpiritualis, ad actum mate-

elumitt

rialem potentiz appetitivee cognitio materialis;

ita ad volitionem fupernaturalem cognitio ejus-

j

li päaaf-

dem ordinis premitti debeat: tum quia aliàs

x

ratio congruentie non adeffet pro neceffitate

gona

fidei füpernaturalis ad placendum Deo contra

j m

Scripturam & Concilia; cüm etiam hic per co-

n

gnitionem aut fidem naturalem poffet quis mo-

fajli

veri ad amandum Deum.

Quoad 24. pro£, C.

judicï

A[[. fed IN. Supp. , quód inde fupernaturalita-

quet

tem piz affectionis deducamus , aut hoc argu-

O-

cats

mento utamur. JNon enim arguimus fic:

gnitio preevia eft füpernaturalis; ergo & piaaf-

p

]

Jimi

fectio: fed à converío: Pia affectio eft fuper-

quam

Ir

d

i

naturalis; ergo & c?gni,tio practica; tan

p

446

Dr Fipx.

previa difpofitio ultima proportionata. 244 a2d.

|nuerid

&. |V. 4[.. Perini(sà utràque probatione /Vego,

|&mobo

in 2do cafu evenire majusabfurdum , quàm ex

! ter oj

TOD00:0

eo, quód quis illuftrationem 'ac motionem fü-

ernam, quam habet, non fequatur, aut in-

g.

telligens oblipationem fervandi pr&cepta , ea

E

nihilominüs violet. 244 37.5. C. $eg. Ad utrum-

| patna

que incommocdum adjectum x affienari inpri-

Vdero

mis à nobis pro habitu fpecialem prudentiam

| gam

infufam , diétantem debitum & obligationem

| imom

credendi: hanc veró ab habitu prudentig pe-

j um |

neralis infufo diftinguimus ; tum quia hic eft

| at

directivus virtutum moralium, fidem fequen-

f

tium , ila aütem per fe faltem fidei habitum

^ |enn

precedit: tum quia prudentia generalis fuper-

& ts

f:ïtaf: i

na amittitur pereunte charitate, ad cujuscomi-

tatum aqué ac virtutes morales , pertinet;

tomm

fpecialis autem non nifi cum fidei habitu defi-

b fs

nere videtur ex data proximé ratione. Deinde

. Queque

veró non multiplicari habitus fine neceflitate,

It

probat diverfitás objecti formalis & modi ten-

t qui

dendi, que non finit hoc judicium practicum

8 (

reducere ad habitum fidei, üt Thomifte con-

lt vart

tendunt.

i

(APUT:IL

Yolts

iij &1

De Natura Aür Fide.

df G['. 1'

9 nen

Ature nomine folet in difciplinis tum ipfà

Tunfof

N

rei effentia, tum proprietas intelligi. Fi-

hUHEHO

dei naturam primo fenfu acceptam expofüerunt

X:Eï.l()nm

difputationes priores , in quibus de objecto

Inate-

Wt

Drz FIDE.

447

(d. AU:',

materiali zequé ac formali , proprióque tenden-

lone lg

di modo uberrimé actum fuit; unde füfficien-

; qunt -

ter nobis explicata videtur fidei effentia, cujus

tOnem

notionem num. 44. premifimus, ubi fidem re-

,

quifitam ad juftificationem & falutem defini-

vimus affenfum intellectualem veritati revelatee

fept,

|d at

preftitum propter autoritatem Dei revelantis.

ari i

Si altero modo natura ufürpetur; nonnulla;

"udenta

quantumvis prioribus hinc inde adípería, et-

It

iamnum accuratiüs exponenda reftant.

Solent

lentie?

autem proprietatis vocabulo plura pradicata

ia hicd

fidei recenferi; qua ad duplicem claffem re-

feqie

ferri poffunt. Ad rmam quidem fpeéctant ea,

habitut

quae minüs controvería funt, aut aliunde etiam

s füpe

jam fàtis explorata. Ejufmodi inprimis eft 7-

lertas: Aétum enim fidei quoad fpeciem ac exe

ys con

pemn:g;

ercitium effe liberum, preter experientiam pro-

bin d

bat pie affe&tionis neceffitas nuper afferta,

3 Dcmf?

queque füperiüs ad exceprionem primam num.

j

[

f

114. repofuimus.

Deinde veró eít Ponuefías;

i

qua quidem objectivé ralis: convenit. fidei actui

raditu

ex eo, quód recta ratio dictet maximé decere,

Á (

ut veritati primae etiam obfcuré loquenti cre-

datur; foctnalis autem 'advenit à libero imperio

voluntatis pi& affe&te. — Denique fuperzaturali-

as ac meritum; de quorum primo tum in T.

de Gr. à num. 185. & in praefenti num. 14. ma-

gis neceffaria propofita fuerunt: alterum autem

n

manifefta ratio füadet ; cüm fidei actui libero,

ïgil

honefto ac füpernaturali conditio nulla defit ad

?uerunf

rationem meriri requifita; unde fides ejufimodi

mpu-

oj

ton tantüm ad Jaudem & beatitudinem i

gv

tatur

*sb

448

Dz Fipr.

tatur in Scriptura, fed & à Conciliis ac Patri-

d

^

[

[üm

bus fundamentum totius meriti ac. radix vite

tf ven

eterne nuncupatur; de quo tamen elogio in-

nihdomn

frà forté aliquid addetur. Ad 2dam claffem per-

cur, L

P

tinent illa, que difficultatis plus ac controver-

| ID pIOD

fie prebent, atque hic precipué examinari | ,(j

'

confueverunt, veritas nempe; cerzitudo & ob-

UT

Jeuritas. fidei.

Itaque de fingulis explicatiüs

Wt a

Rl agendum.

iil

Ti d

ARTICULUS I

faterdi

n .d&us Fidei fupermatuvalis ueceffovià

pioos g

fft verus ?

| lts

Ora. Val(itas fidei haberi poteft vel ex

33-; np*ï

-N

obje&to materiali non ita fe habente,

f efen

1

üt creditur ; vel ex objecto formali non exi-

Unde hic du-

L

flente , propter quod creditur.

Iony

plex quaílio proponitur: 1ma, an res à Deo

|

F.

revelata, etíi per fe fit contingens, fit infalli-

ln

biliter vera, abfolutà infallibilitate ex hypothefi

ETA

divine revelationis ? 2da, an ad actum fidei

Duj;

fupernaturalis fufficiat revelatio apparens tan-

tüm & exiftimata? Prior porró dependetàge-

W d

:

mino hoc quafito: An'Deus non tantüm nun-

T

il

quam falfüm revelaverit, aut mentitus fit , fed

D à k 1

& falfum revelare aut mentiri de potentia; üt

FUS n

vocant , abfoluta nequeat; pofteriorautemcir-

Woq hy

€a duos cafus verfatur, quibus revelatio re ipsà

Chm 1 qe

non facta, exiftimari tamen ac apparere pote

' g mfi

tanquam facta: alter nempeeft, fi obje&tum in

(lx gm«ne

fe falfum vel impoffibile; v.

[« )

[o/

. quód tota Tri-

"m

nitas fit incarnata, per errorem putatur effere-

D m&m

vela-

p

t g

Ds Fiprx.

49

TOE

tidi v

velatum à Deo: alter ,

fi obje&tum quidem in

fe fit verum,

non tamen à Deo revelatum, &

h0i

nihilominüs per errorem revelat

um effe judi-

dhenpe

cetur. ltaque ad affirmandam t

CORIV-

hefin füb ini-

exiin

tium propofiram

246. Dico /. Deus falfüm nunquam revela

T

Vit, nec de porentia etiam abíoluta revelare

exphcanä

poteft: adeóque ficut obje&tum à Deo revela-

tum infallibiliter verum eft ,. fic eriam fidei di-

vinz actus neceffarió eft verus ex

parte objecti

materialis. Ira Theologi fere o

tnnes. conttra

uf

paucos antiquiores , preefertim contra Prifeil-

lianiftas, tefte S. Aug. L. cont. mendacium C.

efl vt

2.5 blafphemantes,

habent

Chriftum etiam re ipsà fze-

piüs efle mentirum;

item contra Robert. Hol-

qoe

coth; quiin 3.q. 3. a.

. hechaber: ,, Nullietiam

delid

dubium ,

-quin Deus poffet afferere falfümm

gl

Ícienter ,

& cum.intentione fallendi creatu-

f

ram ;

& credo , quód damones meruerinr

ly thefï

ecipi ita jufté à

Deo. ,,

&um fidel

Prob. vm.p. Quamvis r

efpectu creaturarum

qres t

div

erfà & feparabilia fint ,

dicere phyfic& fal-

gt

füm , dicere moraliter falfi

üu

m; ac formaliter

mentiri; hac tamen in

]

Deo fünt realiter idem,

3

1

nec à fe invicem fepara

ntür;

quia 110 quidem

Deus neceffirió & infallibil

[en!iä: vllf

iter fcit effe falfüm,

gend

quod phyfice falfm eft;

. adeóque illud dicens

eriam ícienter falfüum dic

er

JJ ]PS&

et: 2dóantem, quia

J

Deus infallibiliter fcir obl

ipationem ortam ex

um

dictamine füe fapientic,

quód nempe fibi lo-

o

quendum non fit contra

'Veracitatem ac men-

tem füuam; ne reddar fe

| eHeR'

jüde indignum; adeó-

«

I

que

450

Drz Fipk.

J

que dicens phy(ïcär ac fcienter falfüm mentire-

gitef

nl

rür formaliter. Atqui Deum nunquam effe

mentitum, Scriptura ab Adverfariis hujus the-

euxim |

feos admiffa teftatur , dum Num. 23. v. 19.

finqu.

Non eft Deus , inquit, quafi bomo , ut mentiatur,

Lyuc

| tchl,

ueque üt Filius bominis , ut mutetur. — Dixit evgoy

c? non faciet ?. Locutus efl , €g uon implebit ?. Ad

nbo df

Tit. 1. v.2. Spes

vit clevme, quam promifit,

qin n

qui non mentitur , Deus. — Ad Rom. 3. v. 4- Eft

tidi i

autem Deus verax :: omnis autem. bomo meudax,

hm ]

ficuz feviptumefl : Ut quf&if

(

eris in feruonibus tuis

1. d

€9 vinca$, cüm judicaris.

Denique idem Apo-

quod Ox;j,:

ftolus revelationem Dei promifforiam oftenfü-

lm g

rus veracem ac infallibilem fic ad Hebr. 6. v.

| ïerenn'qui

17. & 18. loquitur : 47 quo abundantiüs volens

L D) Deï

Deus offendere pollicitatioris bevedibus immolilita-

| fs

zem. confilii [ui, imtevpofuit. jusjurandum ; ut. per

|Unripq

duas ves iminobiles , quibus impo[fuile eft mentivi

Ia g

Deum, fortiffünum [olatium babeamus &c. Ergo.

QuE vj

Corf. Deus nunquam aliquid egit, quod repu-

l

j Wa f

gnaret alicui perfectioni divinz ; ^quia judice

Ri u

S. Ambrofio in annotatione ad locum Numer.

| lts

eft impo[faile

Deo, quodna-

23. füprà laudatum,

Zuva

e

J

1u$ contvaviüu

mef. Sed fi

Deus aliquod

Qu N

falfum reveláffet ,. & ad illud credendum pro-

dl ïlS Dn

pter auctoritatem füam nos obítrinxiffer , üt

Ti fde

fieri implicité in omnibus à Deo revelatis num.

ï»fm]mn-

211. & alibi oftenfum eft, epiffet contra vera-

l

[

citatem & fapientiam füam , ejüsque dictamen

t

ac obligationem , de qua proximé diximus:

N Í

m

erpo. Prob. 2d. p. Deus neceffarió ac effentia-

rtum

Ullr Vr

Y

liþer eft infinité fapiens , verax & bonus;

&

quia

-

m

Dz Fipk,

? foent

451

quia h: (ünt perfectiones fimplicirer fimplices,

qun &

neceffarib convenientes Deo, ranquam enti fe-

hgt

cundüm omnem rationem infinité perfecto:

2 V1

rum quia alioqui non foret Deus, feu ens, quo

Ts

excopirari non poffer melius; cüm ens, quod

Diimm

nec falli, nec fallere poffer, Deo his perfectio-

lii

nibus deflitnto preeftaret : ergo nec abfolur&

] pvom,ä

quidem revelare falfüm poteft. Inde enim il-

AL

lud eft di&tum Apoftoli ad Hebr. proxim? re-

10 1

latem: Zupoffibile eft mentiri Deum; : & Aug. L.

itl

L

dem a

ï

22. de Civ. C.25.: Sivoluzt, inquit, Z7venire,

quod Onmpiporens mom potefl, babent prorfus ; ego

] oítt

dicam: mentiri iom potefl. . idem veró, aut al-

ebr. &

ter antiquiffimus Autor, L. z. de fymbolo fcri-

jir nl

miii

bit: ;; Deus omniporens eft, mori non poteft,

mentirinonpoteft.;, Erpaulóo póft: , Noneffet

n: !

omniporens , fi mentiri, fi fallere, fi falli, fi

d at

iniqua agere poffet.,, Plura ex Ambrofio aliís-

àc I

que vid. apud Lugo. Cozf. Si Deus poffet re-

pl

velare fallüm , non eflet fümmà fide dignus,

j p

neque nos teneremur illi firmiffim? credere;

'n NI

confequenter corrnerent omnia fidei noftra

La

fundamenra, fides noftra foret inanis, fpes in-

; diqi

Certà; & fecuritas nuila.

Sed ex nuperrim&

hm

dictis Deus ob fuas perfeti

ones fimplices füm-

jfu *

má fide digniffimus eft

; atque hinc meretur

jj 0T.

firmiffimam à nobis cred

n

ulitatem: ergo.

u

AVec fatisfit vn0 ,. i dicatur ad fidei no

ftrae :

ü

u

certirudinem füfficere , quàd Deus decreverit,

Ü

n

verum femperloqui; tum quia, ubi Deus di-

effEDF )

Citur verax, & omnis homo mendax, oppoe

Ws

: (uf

fmio veracitatis divinz & mendacitatis humanze

i

;

Ff2

non

m

$2

Dzs Fi»&.

non habet fe unicé ratione actüs fecundi, quan-

pendur

(ivimam

doquidem & plures homines mentiti non fue-

Doo: &

rint; fed ratione potentize & actüs primi: tum

pricol

quia admifsà in Deo poffibilitate revelandi fal-

ts T

íum, certus omnino effe nequeo, an Deus hoc

AMaoren

1

uüum decrerum revelando verum dixerit, nec

Ij

ne? JVecadà, fi forté addatur; Deum non tan-

tüm dixifle, fe habere illud decretum, fed et-

theopc

iam gravi pracepto nos obligare, ut fibi hoc

ml

V, at

loquenti credamus; tum quia, fi Deus falfum

loqui poteft, vel negatá, vel non impediente

t t

dmonf

perfectione divinà, eadem aut fimilis non ob-

ftabit, quominüs ad illud credendum nos et-

Trtng

ficut Deus in

ni

T

d 1N

jam oblipgare poffit: tum quia;

oppofita fententia dicere poteft, fe habere de-

Winpn:

äzm t

crerum, quod reipsà non habet ; fic poffet

etiam dicere, fe voluntatem nos obligandi ha-

lts

as

bere, que tamen re ipsàilli non adeffet: adeó-

que homo cerrus minimé redderetur ; urrüm

piric

ftferl

fi&t& ac fimulaté, an veré ac ferió Deus preci-

iat. Qu ratiocinatio congruit cum illa S.

Ttum 4

T

Auguftini, quà L. de mendacio C. 8. probat,

omnem naturz ac doctrine inftitutionem de-

m

n

d t

ílrui, fi dicatur, mendacium aliquando effe li-

citum : QQuomodo, inquit, credendum eft ei, qui

eti h

gutat aliquando effé mentiendum, ne fovtà 9 zuut

*

*

Tfpljgn

qnentiaiuv , CL

un pvecipit, uf credamus. — Uude

AC etia

enim [civi potefl , urriun 9 tunc babeat aliquam

1 mi

caufam , ficut ipfe putat ,

mendacii.... Quo genere

RUT

admi[[o atque probato, ommis ommino

fidei difcipli-

Q m

aa fabvertitur.

R i

247. LDico

4l Actus Fidei theologicee fu-

H:'Jïaïis

per-

DE FipzE.

453

Iv g

"

pernaturalis neceffarió requirit revelationem

ti nonft

divinam actu exiftentem , & revera factam à

Yicr); t

Deo: adeóque eft neceffarió verus etiam ex

'ehndi d

parte objecti formalis. Ita communiffima fen-

asb

tentia T heolo

gorum contra paucos, preefertim

yeri, t

Majorem.

T loO

Prob. Nec fides proprié talis, — nec fides

m

theologica, nec füpernaturalis denique haberi

y fb

poteft, ubi Deus re ipsà objeétum non revela-

ers r

vit, aut non eftlocutus. Pars 175. patct ex na-

tura & motivo fidei; ficut enim vera fcientia

p

; nond

demonftrationem , ita fides locutionem requi-

m n*

tit tanquam fPecificativum fuum effentiale: er-

[ets:

go illa re ipsà deficiente fides proprié talis ha-

pere d

beri non poteft, íed credulitas duntaxat que-

üc pl

dam & conatus vel affectus credendi. Pars2de

igandih&

liquet etiam ex füprà diétis ; quia fides theo-

"T

logica ; quee hoc preedicatum faltem à motivo

y Um

participare debet, nonaflirmat unum objectum

materiale, fed & ipfam revelationem etiam di-

is p

Jii u j

vinam afferit ac credit : ergo fuppofità revela-

j

( prob

tionis abíentià, & deftituitur preedicato ratio-

nam

nem actüs theolopici conferente, & caret fpe-

od

ciali (üà tendentià ; adeóque non tantüm falíà

J

fud

erit; fed non theologica. P«ars 37/a prob. Sicut

MA

/

[

»

repugnat actus füpernaturalis peccaminofus,

[

fic etiam füpernaturalis falfus implicat ; quia

):

ii Tru)

non minüs in ordine divino per participatio-

[

1] li

nem,; ad quem actus entitativé füpernaturalis

j

ab omnibus refertur , quàm in eodem ordine

ii

per eflentiam imperfectio & intelle&tualis &

"1]

moralis habere locum nequit: ergo actus fidei

K

bt3

fuper-

*

s.

454

Ds Fipz.

(üpernaturalis revelatione pur& éxiftimatá niti

tis; de

non poreft, cüm in caíü 1mo nurm. 245. pofito

( prinz

ratione utriufque objecti, in 2do autem faltem

lacrg

ratione objecti formalis actus falfüs evaderet.

i

fenfigon

Conf. 1. Conc. Trid. Seff. 6. C. 9. loquens de

actu fidei circa ftatum gratie inquit: Cüm mul-

fifür egil

51

lus fcire valeat cevtitudine fidei, cui zom potefl [ub-

n

)

effe falfum, fe gratiam Dei effé con[ecutum : quie

as d

Y (l

bus verbis fi non decernit, faltem fupponit,

EZC»h. I

nec ex parre objecti, nec ex parte motivi falfi-

firi

U

tarem in actu fidei theologice locum habere:

tthiln

ergo cüm falfus effet actus fidei faltem ex par-

qos Dr

te morivi, qui hiteretur revelationi mere exi-

Aug. li

ftimatz ; verus fidei actus revelationem divi-

2:]u

nam actu exiftentem exigit. Cozf.//. Vel pof-

t D

Y

fibilis eft habitus fidei fupernaturalis, ex füua

L: ]i

natura determinatus ad non influendum , nifi

(

inaffenfum fidei ex omni párte verum , vel non

Jic v

eft poffibilis? 2dum fundamenro caret , cüm

(emjta

repugnantia oftendi nequeat: fi enim poflibilis

I)

eft habitus fcientiee naturalis,. vel etíam füper-

&ltm,

naturalis ex fua natura determitratus ad non in-

[isn

fluendum; nifi in actum fcientie verum accer-

UT

tuij cur non erit poflibilis ejusmodi habitus

Jer

fidei? Si 1mum admittatur ; meritó talis effe

tlamm !

dicendus eft habitus fidei theologicae per fe in-

Gendl

fufüs: cüm enim habitus hic fpecialiter perfi-

Dtomj

ciat füam potentiam füpra naturam; quod re-

ii P

vera per actum erroneum aut falfüm nequidem

f.?ild;l]m

j

fimpliciter fieret; ac preeterea fit fingulare in-

lm

il

firumentum Spiritüs fancti movents intelle-

Tum

&um ad aflentiendum teítimonio primee veri-

DN

af

"

tatis;

Drz Fipr.

455

D

Imii t

l

Y tatis; debet ad veritatem effe determinat

um,

4j p

ac primee veritati proportionatum: ergo ficut

em lg

*hec nequit teffari falíum , ita nec ille debet

ul

]

poffe influere in affenfüm falfüm; qualis eft a-

yptsi

.

fenfus omnis teftimonio datus , quod falsó pu-

(nn)

. tatur exiftere.

piil

248. Objic. I. cont. ym. "Teftante Scripturä

n q

Deus decipit Pfeudo- Prophetas, üt patet ex

figps

Ezech. 14.: Propbeta cimn erraverit , €g locutus

od

. fuerit/ verbum , ego. Dominus | decepi Propbe-

1 hk

zam illum: Utitur fpiritibus malis ad decipien-

] p

dos homines in peccati poenam , üt docet S.

Tele d

Aug. L. 83. QQ. q. 53., & liquet ex L. 3. Reg.

em d

22.: Dedit Dominus [piritum menudaci in ove om-

V p

niumn Propbetarum tuorum; & 2. ad 'Theffal. C.

,

2.: ldeo mittet illis Deus operationem evvoris , uz

, d

credant mendacio : Fefellit , licét bis confultus,

L

Judic. 2o. Ifraélitas, eósque in errorem & cla-

«; f

dem iteratam, à Benjamitis acceptam , induxit.

fi

Erpo Deus videtur mentitus effe, aut reveláffe

falfum.

y p*

Corff. 1. Deus vel períe, velperPro-

j t

phetas multa predixit;. promifit aut commina-

msCCff-

tus eft, qua caruerunt effectu. - Exempla hu-

bt

jus afferti habentur L. 4. Reg. 20., ubi denun-

!

j d

tiatum eít Ezechiee : Aovzérzs 2u, Q9 non vives.

ab

Genef. 4., ubi Caino timenti , ne occideretur,

d d

promifit Deus: Aequaquain ita fiet. — Jonae. 3.;

]od fe

ubi Prophera nomine Dei minatus eft: . dbuc

Juidem

quadvaginta dies , €g Ninive fubvertetur. Conf. A.

g

Angeli, Prophetee, & Viri fancti mentiti funt.

ii

1mum accidir in Raphaéle ,. qui 'Tobice comi-

tem fe offerens, dixit fe nomine Azariam ma-

? VäQ'

tit

PPfA

gui

ia

Val

Dz Fipr.

.456

P

tiutid,

gni Ananiee filium, unum effe ex filiisIfraél, &

quidem ex tribu Nephtali. 2dum in Michea,

Ex0,2.À

qui L. 3. Reg. 22. Regem Ifraél allocutus: 7adé

D

Z)mä)ävä, inquit, €2 zrader eam, urbem Galaad,

| tie reäeq

k dl

in manus Regis. ltem in Elifeo , qui L, 4. Reg.

$. promifit fanitarem Benadad ; quamvis even-

4 ao

3uum

w C

tus utriufque dicti falfiratem probárit.

in Abrahamo & Jacobo, quorum ille Genef.

eyi

14., cüm iret ad montem, filium immolaturus,

ln

& hinc rediturus folus, tamen famulis dixit:

Db r

Revertemur ad vos: hic veró pluribus menda-

ld RD

ciis induxit Ifaacum, ut fibi benedictionem da-

t p

ret. Sed hec mendacia ipfi Deo videntur ad-

] usr

fÍcribenda, cüm ea prolata fuerint ab illis inftin-

Teparda

€tu Spiritüs (ancti: ergo.

Conf. III. Chriftus

frem d.

ipfe & Scriptura facra videntur mulra falía di-

db

xiffe, & fibi faepiüs contradixiffe. Exemplum

Ís my

de Chrifto fit dictum ejus Joan. 7. : /Voz afcen-

] permi

do ad diem feflum iflum ;; quamvis poftea afcen-

Qu

diffelegatur: DeScripturaillud Eccli.49.: Pre-

ibidem [

£er David $9 Exechiem $g^ SJofiam omues pecca-

Wa

zum comiiferuzt; cüm tamen & horum pecca-

Iuj

à

ta quaedam alibi prodantur: De antilogia dicto-

p

rum Chrifti illa Joan. 5.: 57 ego teffimomium per-

fnurá

bibeo de me ipfo, teffixmonium meum non eff verum,

L

& loan. $

M

B

Etfi- ego. teflimonium perbibeo de me

il

ipfo, vevum efd zeflzinonium meum : De antilogia

ld

Scripturz illa Jerem. 22. de Jechonia: Sere

|

(f

virum iffum flerilem..... nec enim evit de femiue

.

Mnl ) 5]

ejus vir,

ui fedeat fupev [olium David, €7 pote-

k ]

flatem a

Á

eat ultva in S]uda; cüm tamen L. r.

Dd

Paral. 3. dicatüur : P Sechbouie fuevunt. Afrr,

Yi

l-

"Ra

DE FiprE

67

d t

Salatbiel, Melchivam ,| Pbadaia Qc ; ab n

à Md

E«sd. 2. Aggeei & Matth. 1. Zorobabel filius Sa-

x

tus: J

latl iel legatur fuiffe Dux Ifraélitarum & captivi-

mGial

tate redeuntium. Erpo.

m

W. ad Zvg. D. vm. p. Int.

Deus decipit

Is

píeudo- prophetas negativé ac permiffivé dun-

o

taxat, C. pofitivé & activé, precipiendo fcili-

le Gd

cet; infundendo aut intendendo mendacium vel

Volatut )

deceptionem N. Sicut in Tr. de pecc. ex infal-

iis d

libili fcriprurarum fide, & naturz divinze (àncti-

y m

rate negavimus, Deum effe caufam propriam

onan

ac perfe autorémque peecati ; fic ex iisdem fcri-

entiri:

pturis ac fapientia veracitatéque Deo effentiali

s inl

negandum, Deum efle caufam propriam & au-

Chril

torem deceptionis vel mendacii, Porró exdi-

n

&is ibid. & maximé num. 76. intelligitur diver-

venpil

fus modus , quo Deusfe in rebus ejusmodi

VT

permittendis habere poffit./24.p. D. (imiliter.

T

Quod S. Auguftinum attinet, is füum dictum

ibidem aperté pluribus pro noftra fententia ex-

p

y j

plicat ; ex his pauca ifta fufficiant: /Vog itaque

JDeus deceptor efd, quod credeve mefavium ac im-

t

d

pium effe,

wuis non zutelligat ?. [ednevitovum juflf-

fimus diftr.

j

mj

ibutov s faciens quedam per [e ipfum, quee

!tl

allo [olo digna fumt , eique foli comveniunt , ficuti «

Lj

jn

L

illuminave amimas €g' f zpfum . eis ad perfruendum

nipa

prebendo beatas prajflaves : alia per fervientem fibi

m

eveaturam , integervimis legibus pro mevitis ovdina-

j fsmi,i;a

zam , quedam eorum julens , quedam permittens.

:/; iä/;"

&c. Eademeft 9/jo ad 3. pt., que etiamfim-

am

pliciter negari poteft.

Cüm enim neutra ex

; /JJ),

binis Ifraélitarum quaeftionibus, quibus Deum

j*

f5

con-

n

458

Dz FIDE.!

confül

kicond

uerant, veraretur de eventu przelii, di-

des iterató accepta divinae deceptioni minimé

peícdior

(s

adícribi poteft.

Quód veró fpem eorum er-

roneé conceptam permiferit Deus; nec ejus ve-

ao N

racitati nec fapientie repugnat; quin illius per-

D

mifílionis juftiflima ratio füuerat; ut nempepec-

gu:m gt

cata idololatriee ab Ifraélitis priüs commiffa,. &

| mifa d

| ls. aoy

eorum prafidentia culpabilis, quam cap. cit.

veríus 22. aperté docet, poeniscommeritis ple-

; ron

&erentur.

| hn t

ld Conf. L. 3. D. A. Deus re ipsà & abfo-

hod

lut? predixit, promifir, aut comminatus eft,

tutetg

qua caruerunt effectuN. vel re ipsánon pre-

| Nunibns

dixit, vel conditionaté duntaxat C.

Exem-

kalg

plum 2dum pertinet ad illa, que Deus mini-

QOnfmi

mé pradixit; Caino enim non promiferat fim-

trdten

'

pliciter libertatem à morte violenta, fed folüm,

W e

quód à quolibet primüm obvio & impuné non

t der

effet occidendus; f(ic enim textus habet, . &

Ál

quidem timori Caini refpondens: JVequaquam

od p

31a fiet; fed ommis ,. qui occidevit. Caim, feptuplum

a df

pumerur.

1mum « 3tium fünt exempla pre-

Patrimh

dictionum conditionatarum ; fcilicet morien-

g

dum Ezechie & Ninivitis effe pereundum, ni-

Kiqe

fi illius precatio humilis & horum feria poeni-

u

tentiainterceffurafit. "lacitam autem conditio-

(

l

fhi

nem hujusmodi tum promiflionibus tum minis

lr

divinis fuiffe fiepiüs adjunctam, probar & ipía

m

conditionis expreffa mentio in aliis Dei praedi-

l

i

Ti

&ionibus, & eventus rerum praedictioni fpe-

prrha

cietenüs contrarius, ex quo velut à pofteriori

*HF diq

innotuit, pradictionem. non fuiffe abfolutam

Ti

&à

"—

g

Dz Fipr.

459

T

w ^ && conditione precif(am; cüm ex Scriptura

ni mng

perfectionibüsque divinis ejus infallibilitas ac fi-

&0rum o

delitas manifefte conítet; de quo vid. num. pr.

Vctjo

loeum Numer. & 2. ad Tim. 2. v. 13. /ll

Re-

m

ilispe

delis pevimanet, . [e ipfum megave mom potefl. -

gula porró univerfàlis dignofcendi, num pro-

enpg

mil,t

miffa aut minz divinz fint abfolutee ac univerfa-

les, an conditione tacità affectee vel cum quadam

p

xritsio

exceptione intelligendee (fzepiufcule enim occur-

l

- runtin Scriptura propofitionesnon nifiinfenfu

i

cz—

L

moraliuniver(ales ; ubi, quód parum pro nihilo

natuss

x

-

1

£s

"

feputetur, voXx omz$ pro plerisque aut feré

non p

omnibus ufürpatur) dari non poteft; fed difci

Exe

ac colligi debent vel ex ipfis promiffionis aut

s mj

comminationis verbis ac circumítantis , vel

rl

. €x alterius Scripturae comparatione, velexgra-

W

in

-viac evidenti rarione, vel etiam ex traditione

*

p

aut declaratione Ecclefiz.

b

j

d *

"Ad Conf. 1 1. &. .IN. M. quoad partes priores;

1 WI "i

quoad poftremam JV. ;;; quia non omnia di-

n

u

&t vel facta quorumlibet etiam San&torum &

Patriarcharum, qua in Ícripturis narrantur , à

pi

mota

mendacio vel peccato faltem materiali excufari,

!

(

- Deóque proin infpiranti adícribi poffunt. Sed

i

hoc interim diffimulato, ad exemplum Ym. .

"

HO'

)

iUl

Raphaél vero fenfü dicere poterat fe effe A-

jl mlm

Zariam, h. e. auxilium Dei; filium Ananiz, h.

t 1pxd

e. obuubilati íeu latentis Dei; unum ex filiis

-Iífraél, h. e. videztis Deum ; ex tribu autem

i? l

n f

Nepthali & captivitate Ninive Tobiam féque

effe dicebat Angelus, intelligens.locum & ter-

en[]u

QIUW

minum, à quo ambo veniffent, conformando

nempe

M

460

Dz Fipr.

em Rapeue-

- Anbid, &

nempe refponfüm ad interrogation

lis: : Unde eflis ? 'Tob. 7. v. 3.

A

lii addunt:

qpit eu

"'Tobiam juniorem re ipsà ex hac tribu defcen-

fonlicare

valicor

diffe, angelum autem fe ex eadem dixiffe, non

quód re ipsá effet, fed Azariam repraefentaret,

eudim ;

inde oriundum. |. 74 24. &. Michaeam hac di-

b ff

xiffe per ironiam, quz ex proferendi modo

Oa

alísque circumftantiis etiam audienti innotuit:

mün;

|rgrelen

undc Scriptura profequitur: JDzxz aufem Rex

! inonem

adeum: iterum atque iterum adjuvo te, ut uon lo-

| rento,

quaris mibi, mf quod vevum eff , im momine Do-

sniti.

Eliffeus autem recté dixit; morbum

Qidhone

Benadadi non effe lerhalem ; adjunxit ramen

Grede

eum obirurum , nempe ex Hazaélis fcelere ;

Dropré

r

unde fic refpondit :

Fade, dic ei, [anaberis.

Porvó. offendit mibi Dominus , quia morte moriz-

Ái(

Zur.

"d 3t. & Abrahamum non effe contra

N

mentem locutum, duplex explicatio probat;

f ttn

vel enim de íe duntaxat verba faciens more

Tpiby

Hebreorum, & nunc etiam Principum, plu-

nna

rali ufüs eft locó fingularis: vel fide cognovit

Tefan

aut certé fperavit, líaacum brevi poít immo-

ia

lationem fufcitarum iri, ut promiffiones de

TT

Ü

ilo facte implerentur.

Jacobum re ipsà

adeóque non ex infpirationedivina fed permif-

d

iiddy

fione tantüm, mentitum effe , imultorum Pa-

pr Opm

trum opinio eft: à mendacio illum excuíat S.

A ab

Aug, L. cont. mend. C. ro., eóquód ipfe typus

u ,

Aus

Iu!

& figura Chrifti fuerit, atque hinc omnia ip-

fius fa&ta & verba in illa hiftoria figuratam ac

üqu

u

myflicam fignificationem gerant Chrifti & Ec-

& n

clefie : S.'Thomasautemin fcripto 2doad Han-

W

Q

$

nibald

j

Dzr Fipr.

461

m Nay

t)

nibald. & in 3. dift. 2&. q. un. a 3. ad r. ex eo

li d

l

!

capite eundem à mendacio. vindicat , quia id

bu dfe

"

i

Jl

fignificare intenderit, ad quodSpirirus Sanétus

lfb n

M

verba ordinabat.

Jam veró, cüm facobus fe-

tf

eundüm revelationem divinam Genef. 25. Re-

m hz

becce faéctam: rmajor ferviet münori, nóffet fe

ndi d

ordinatum ad benedictionem primogeniti refe-

1 n

rendam; dicere poterat, fe efle primogenitum

m Rgr

repraefentative , feu (ecundüm jus & Dei difpen-

T5

fationem ; fecifIe quod fibi, üt hàc ratione primo-

77725

genito, líaac préceperat ad obtinendam bene-

motut

dictionem: potuit etiam adhortari patrem ad

YIE [f

comedendum de venatione füa, füb hac im-

" fcelet

proprié fümpta intelligendo carnem hadinam

Wfrmd&er;

ad ferinz imitationem paratam.

rie m

"d Conf. 111.w. IN. ,4. Quantümad exem-

fe u

pla; & quidem ad rz. x. Chriftus unic? dixit,

fe non aícenfürum eo modo, quo afcendere

" probelï

us *

rogabatur, fcilicet in comiratu fratrum füorum

fe rogantium, ac publicé ad gloriam füam ma-

um p*

cog[]üïlï

nifeftandam ; hinc eod. cap. mox fübjicitur:

d um

Ez ipfe a[ceadit ad diem feflum uon manifeflà , fcd

o G

quafi im occulto.

"d 2d. y. Hocelogio non

r n

omne, fed idololatriee duntaxat peccatum ex-

lper :

cludebatur, quod, quia Gentis Hebraeze quafi

proprium & reliquis Regibus commune fuerat,

rüff PJ'

V ?

hic ab Ecclefiaftico per antonomafiam intelligi-

tur. .44d 3. &. "l'extüs 1mi fenfus hic eft: fi

É [yplls

j

m

folus ego de me teftimonium perhiberem, ve-

firo quidem judicio (loquebatur enim Chriftus

atal [1

i

ad fententiam & confeífionem Judeorum )

d

non foret verum; h. e. fide dignum ; Alterius

gl

QUtCU

!

462

Drz Fipr

autem fenfüs eft, re ipsà teftimonium Chrifti

vbl

en ilt,

effe verum; tum quia ex (üa natura falfüm di-

cere non poterat, füámque ob autoritatem me-

Pudi

qeiri

rebatur omnem fidem: tum quia non ipfe fo-

lus, fed Pater cum & de ipfo reftabatur.

Ad

idicaas

£. . Pofteriora textüs membra docent, nul-

RRU

am hic fübeffe antilogiam; càm Deus non fue-

d.

d

rit Jechoniee comminatus fterilitatem abfolutam

& corporis, quà negarentur proles qualescun-

m qua.

jb dbl

que, fed refpectivam & nominis, quà nepa-

bantur proles & heredes poteftatis repiae aut

I

Id veró ex com-

ld

füpremi magiftratüs in. Juda.

muni fententia contigit, eóquód 77 Ziebus Je-

IfrDeatH

indm

chonic de femine ejus non fuit vir, h. e. /Z/us,

qui federit (üper folium David, & poteftatem

d

habuerit in Juda , Salathiéle fcilicet absque di-

tiüdls

gnitate ac in captivitate mortuo; quamvis Zo-

t q

robabel ejus nepos prerogativam Ducis in Ju-

Firtm,

daam reverforum fit nactus.

Alii cum P. Ber-

EU

ruyer planiüs rem componunt ,

qui ori-

ts di

inem Salathielis & Zorobabelis, quoruminter

1 r

1

uces & propenitores Chrifti Agoseus & Mat-

É fon

theus meminerunt, deducuntex Johanan , feu

Xl &

Jechonia, primogenito Jofize filio; non autem

Vi

ttüm s

ex Jechonia Joackimi fiho & Tofiee rantüm ne-

pote, quem mine divinae apud Jeremiam ferie-

Denyi

bant.

Preterquam enim , quód Deus nonvi-

I5 Inny

deatur preferváffe finpularem illam nafcituri

&]

Ti

olim Dei avorum preerogativam toties maledi-

m

ti

dictee illi generationi , quam nece minimà qui-

Tl e

dem dignitate impofterum eximiam voluit; &-

l

Tüpr

gr* profectó Genealogia à S. Marthaco pertex-

ml[el' Pl

tà

: Dz Fripxz.

463

n d

ta&ab Aggeoduntaxat indicataconciliari poteft

filfim t

cum illa, qu& de junioris Jechoniz pofterisin

tuem m

Paralip. l. c. refertur,

Sed pluribus hec aliá-

n pf

que feré innumera, que fecundüm claífes hic

nr, 4

indicatas objici poffentj períequi noftri non

ént, Y

eftinftituti; quare vid. Interpretes, autScriptu-

5 noniy

ram dogmaticé ac polemicé explicatam.-

abfolts

249. Jifl. /. Dolüs non eft intrinfecé malus;

us

rum quia datur dolus pius: tum quia à S. Pau-

lo eft adhibitus dicente 2. ad Corinth. 12. v. 16.

quisp

regiæ i

C e[ém affutus ,^ dolo vos cepi.

Erpo nec

Oeyan

mendacium intrinfecà malum eft: confequen-

Á )

ter Deo eft poffibile.

Corf. ]. Mendacium tan-

1377

tàm eft malum, quia eft prohibitum: ergo fe-

xellatet

clusà prohibitione non erit malum.

Se

Deo

qt [

nihil eft prohibitum; cüm füperiorem non ha-

ia

beat: ergo mentiri Deo non eftmalum. Cozf. 77.

x

Furtum, homicidium & fornicatio non minüs

pb

eft malum, quàm mendacium; & tamen Deus

j d

in his difpenfàvir Ifraélitis /Egyptios fpolianti.

um

bus, Samíoni & Razice fe ipíos perimentibus;

Ofee fornicanti, feu mulierem fornicariam ha-

| &Nïg;'

if

benti: ergo & hominibus difpen(are poterit,

n aud

ur mentiantur; quin de facto Jacobo, ex Pa-

trum fententia füperiàs laudata mentito, dif-

u

t

penfavir, àt Innoc. lII C. gaudeamus de diver-

fis innuit: ergo à fortiori poterit ipíe mentiri.

9non

nafCi[UFi

W. IV. 4d.. ad prob. 1. D. Datur dolus im-

proprié talis, qui dicitur bonus propter finem

n

if

bonum eo intentum C. — Darur dolus pius, qui

fit propria deceptio N. Neque hic etiam mo-

j*

m £nis-

ralitexf pius feu bonusdici poteft; cü

peï!cä

quan-

N

464

Dz Fipr.

tntret

quantumlibet bonus non excufet medium ma-

!

lum. 74d24. N. /4[J; Hecenim ab Apoftolo non

maneret !

dici afferendo, manifeftum facit ipfe contextus.

titsi; j

"d Conf. I. *« D. 4. Mendacium eft malum

TODUDTaT

lm w

in creatura, quia eft prohibirum lege fcilicet ram

naturali quàm pofitivà C. eft malum in Deo N.

Val

?n

Equildem ubi non eftlex, ibi nec eft prevari-

w

catio; adeóque cüm refpectu Dei lex proprie

talis.locum non habeat, nec in eo proprié pec-

T

(

m el

catum datur: quia tamen voluntas nec men-

tiendi nec fallendi neceffaria, ex Dei effentia &

lrot,

perfectionibus promanans, eum à mendacio non

wde d

minüs impedit, aclex aliqua, fidarerur, ab-

m

ftinere poffet; inde eft, cur Deus non tantüm

Tn dite

nequeat mentiri, íed & mendacium neceffarió

QUs

prohibeat, à qua ratione mendacium formalirer

asv ]

malum effe in 'T'r. de act. hum. oftenditur.

d

[

"f Á

Conf. 11. T. 4.'Tum quód eequalitas afferatur, &

Ti

difpenfatio factadicatur; tum quódpoftrema ex-

Qu ho

emplaab omni dubio necdum fintexpeditra. — V.

4 Rüefur n

Conf. Difp.cf1; quia in prioribus cafibus Deus

i Ü

h

ex Dominio füo füpremo, quod habet inbona;

ij WOF& :

vitam &corpus omnium, /Egyptios jure ad bo-

Ti

na privavit;, Samíonem & Raziam mortis fibi

lisem.

definitee executores conflituir, Ofeze jus incor-

terrog»m

jus meretricis ad generandas ex ea proles tri-

Ht jj«

uit; unde mutato jam objecto & materiá Ifraé-

L

lirae non rapiebant rem alienam, Samfon & Ra-

Wl q

zias (in& autoritate vitam non eripiebant , Ofeas

i da

nec illegitimé necad non fuam accedebat ; adeó-

m

que nec furti nec homicidii nec fornicationis

as

effentia aut malitia manebat.

Econtra fi Deus

inen-

Nj

—

Dz Fipt.

46$

eduma.

inentiretur ; aut mendacium imperaret, cüm

Qtoont

maneret femper locutio contra mentem fallendi

COR

causá, ejuslquoque malitia maneret; quiaütanté

ef min

repugnaret divinis perfectionibus ac effentiee

[clisttn

illam voluntatem neceffariam | exigentibus,

in o

Quoad alteram part.. Conf. ».. Innocenrium ci-

: prez-

tato Cap. non dicere, difpenfatum fuiffe cum

X pni

Jacobo; utmentiretur, fed ipfüm excufaripof-

Oprig

íe à mendacio; quia divinà revelatione illi con-

D& m

ceffüum erat, utejus verba verüm fenfum ha-

effeni i

berent, ideóque fine mendacio ita loqueretur:

dacint

unde idem Pontifex videtur füpponere fenten«

etür, 2

tiam Ss. Auguftini & 'Fhomse tanquam veram;

? Lantit

non autem in aliorum Patrum íenfu effe lo-

ecellar

cutus,

odl

250. Jufl. [1. Deus poteft mendacium pre-

mr. l

Cipere, üt patet in eo, qui invincibiliter putat

femund

mendacium ad falvandam fuam vitam licitum

[v

quia hic lege naturali , ac coníequenter divinà

j

tenetur mentiri: erpo etiam ipfe mentiri pote-

jus us

rit Conf. 4 Deus poteft in loquendo uti re-

ftrictione mentali; imó eàdem uíus eft in com-

[ mbülüä

r

minatione per Jonam Ninivitis facta: nec mi-

rtit

nüs eam adhibuit Chriftus, dum Marc. 13. in-

terrogatus de die judicii refpondit: 2e Ze a«

y i

at*

zem illo vel bora memo Jeit ,' ueque Zdugehi n «elos

3(13 lrl'lö

geque- Filius , nifi Pater.. Exgo & mentiri po-

j

terit; quia per mentalem reftrictionem aüdiens

(fet

&qué decipitur, & loquens decipere intendit;

)

j BdeCl-

acper mendacium. —Cozf. /7. Licét equivoca-

TU

tio & amphibologia in loquendo repugnet fin-

; us

ceritati; & illà admifsà non ftaret firmitas fidei

noftros

d

Gg

Eb o

466

Dr Fipr.

u

noflra,, cüm femper formidare poffemus, an

p

Deus zquivocatione non fuerit ufüs, aliüdque

tarzindi

revelare intenderit; eà tamen Deus juxta com-

(rinis

muniífimam omnium uti poteft: ergo non ob-

E

ftantibus rationibus feré fimilibus, Deus etiam

t fidoi

tehndlor

mentiri porerit. — Cozf. /77. Deus poteft homi-

ni infundere, aut in eo per fe caufare errorem

fttd |

f

faltem fpeculativum : ergo & poreft hominem

verbis decipere ac mentiri.

| li prol

5 IV. ZA[J.. 4d prob. D. '"T'enetur lege natu-

; nim f

rali ac confequenter divinà per accidens men-

| fu.

tiri , & quidem prout mendacium in effe

intentionali per judicium erroneum apparet

verum, 1

bonum & licitum, C. per fetenerur, & prout

W ]

re ipsà mendacium eft moraliter malum ; N.

RT

Deus in tali cafü non precipit per fe & directé

Qf

mendacium , fed per accidens folüm & indi-

o

re&é, quatenus przcipit homini fequi dicta-

ïoquenze

1ihen rationis, quod hic mendacium, licét in-

X Düne

vincibiliter errone?, judicateffe honeftum, at-

ülm.

que fic quoad ejus affectum & intentionalem

Ex hoc autem

n v

ftatum exuit ab omni malitia.

ïmïïlägmd

nullatenus fequitur, quód Deus ipfe , qui

in

K,

judicando errare nequit , mentiri poffit : fi-

hd

mili ratione, quamvis homo ob fammam ne-

ceffitatem aliquando mentiri poffer, Deo ta-

n

men tanquam potenti non minüs , quàm fàá-

'00 oj

pienti rnendacium nunquam liceret, Unde me-

üüie, Q

ritó Job C. 13. v. 7. amicis objicit : INunquid

j ff

Deus . indiget voffro mendacio? & Plaro L. 2. de

U s

Republ. ftatuit ; Deo femper indignum fore

X'ï; Wn j

mendacium, etiamfi bomini interdum urile effe

u

poffit;

Dr Fipx.

457

m

pollit; quod teftimonium etiam Fthnicis à na-

; üii

1

u

tura indirum laudat L. 6. Strom. Clem. Alexan-

us

- drinus.

0 m

"44 Conf. 1.

Jaseta

LB:. D..2. Deus poteft uti, &

de facto ufüs eft reftri&tione puré mentali, N.

tell hus

refiridtione non purà mentali, C. — Reftrictio

e quit

Tmentalis generatim defcribi poteft unius alte-

houn

Yiüsve vocis reticentia, quà fit, ut verba exte-

riüs prolata, fi per fe precis? confiderentur,

lgette

fenfüm falfam, aut faltem fenfüi loquentis con-

dongt

trarium contineant ; quamvis eadem cum ver-

] n

bis, que mente reticentur, conjunéta fenfum

| appr

verum, vel menti loquentis conformem expri-

áps

mant. Reflrictio pur& mentalis eft, quando

üm «

h

enfus, qui mente loquentis retinetur, ab au-

t r

diente, quantumvis attento &intelligente, per-

cipi nullo modo poteft ; eoquód nec verbis à

) Ui d.WJ-

-loquente exprimatur, nec à circumftantiis hie

! fdtt

& nunc occurrentibus fignificetur ; cujus ex-

4n,

emplum eít, fi quis roparus, an Petrüm à fe

a

vifum viderit, refpondeat;*fe non vidiffe, füb-

yca

E-3

intelljgpendo non nudum, íed veftitum, non

, qi

j

edibus, fed oculis vidiffe. Non puré menta-

ff ?

$ eft, quando fenfüs mente loquentis reten-

mni

tus ab auditore attento ac perito filtem ex cit-

p

l

cumftantiis colligi poteft; licét humanis verbis

Til

—

'

non proferatur; exemplum hujus eft in Sacer-

[

dote, qui rogatus de peccato in confeffione au-

]uj

dito refpondet, fe non audiviffe, fübintelligene

] [

do, fe nonaudiviffe üt hominem, fed üt Deum,

f

j

r

j

vel non ita; ut alteri revelare poffit: Nam li«

j

cit hunc fenfüm verba per fe non fignificent,

polüfi

Gg 2

ipfa

—

"u

EE

.Dz Fipk&

|

468

fippai

ipfa tamen Confeffarii & confeffionis circnm-

ftantia eft ejusmodi, ut prudens quilibet ac pe-

dentdi

ritus auditor hunc fenfum cognofcere queat.

1 quile

jJam veró reftrictio pur& mentalis à mendacio

tó, quà

non differt, üt declaravit Inrioc. XI. damnans

[2

propofitionem ordine 26. : Si quis vel folus vel

[3

coram alüs, fiveimtervogatus , fiveproprid [ponte,

quia

l

Ü

IDafa

(eir

"

füiue vecveationis causá, [rve quocunque alio fine qu-

vet , [e uon feciffe aliquid,. quod vevera fecit, tu-

Qube mor

d R

delligendo intva [e aliquid aliud , quod uon fecit , ve

aliam viam ab ea, in qua fecit vel quodvis aliud

tats, t

additum verum , vevera nou eutitur , uec perju-

jucm

"

vusefl. Nam in ejusmodi locutione verba de

jrm

fe , fpeétatis omnibus circumftantiis , fenfum

f

i

falfüm, aut menti loquentis oppofitum habere;

I Q

per fe liquet : eadem veró verba üt conjunca

fit x

m

cum eo , quod loquens occulté fubintelligit,

necalium fenfüm faciunt; etenim quee occulte

lii: &

omnino fübinrelliguntur, ficut audienti pet ni-

tf

hil innotefcunt ,. ita pariter nihil fignificant;

m o

adeóque mutare vel modificare nequeunt fen-

Iim;

füm locutionisexterng, ac coníequenter utens

f

At v

tali locutione nequit prudenter intendere, nifi

& N

ut audiens habeat judicium falfum, idémque

Biling

judicet effe in menre loquenris, quod ipfe vi

ii

,

"verborum intelligit. Unde iisdem argumentis

LT

Á

!

evincitur,; Deum non poffeuti reftrictione pu-

f

h

l

J

DL

PA

ï

ï.

ré menrali; quibus fuprà oftenfüm eít, men-

UT

tiri non poffe: ob contrariam tamen rationem

st r

',

ilii permiffus eft ufus reftri&tionis non puré

Ál

mentalis; ideóque is in omnibus Dei locutio-

bus,

ïïO f

gibus, reüþi&ionem mentalem connotanti

"

m

Dr F!bï.

469

Qis ib

fupponi poteft ac debet, praefertim cim aliun-

ls p

de intellipamus, circumftantias plerumque ali-

t q

quas Dei ac Prophetarum verba effe comita-

od

tas, quee auditores facilé in notitiam qualem-

[ di

fn48

cunque fensüs in menteretenti ducerent. Sicin

J Ln.

J

objectis exemplis , Ninivitis non defuiffe ali-

r

"

l

quid circumftantiarum ; ex quo prudenter col-

il

10

ligerent , decretum divinum de fubvertenda

1l

jj

urbe non effe abfolutum , fatis liquet tum ex

n ii

edicto Regis Ninivitarum peenitentiam impe-

odur al

rantis, tum ex illa ejusdem claufüla : Quis [ci,

p

fíi convevtatur €g' iguo[cat Deus , €$' vevertatur. à

venut

fuvove ire fue , €9 non pevibimus ?. Similiter Di-

, fenlt

Ícipuli poterant ex circumftantiis prudenter col-

j habet

ligere; quód Chriftus folüm loquatur de fcien-

njor

tia extremi judicii ex ordinatione Patris com-

p

municabili, non autem de fcienria fimpliciter

ue

tali: ex una enim parte fciverant; Chriftum

7l pn

il

rv

etiam fecundüm hurmanitatem habere fcientiam

fl

u

rerum omnium ad ejus dignitatem pertinen-

[

tium ; ex altera autem à Chriíto audiverant;

u :

T

a

Deum velle occultum habere, & Apoftolisnoa

eft, "^

effe conveniens fcire judicii diem. Hinc S. Au-

jd

Imq

guftinus L. 83. QQ.q. 60. fcribit: /deo beue ac-

d 1Pf€ D

eipitur id, quod ditium efl , [olum [cire Patvem,

gut

fic di&um e[fe , - quia facit. Filium [cive: $9 quod

ij

p

efh, nefcire Filiumn, fic di&um effe , quia faeit ne-

"m

Jeire. bomines ,'id efd , uom prodit eis , quod inuti-

n

litev fcient.

Jl püf»

Ad Cosf. I. . 1. C. didum A4ut. ex fuppo-

*

Joci

J

fito nempe, quàd non intendarur, & fic per

ranf!buf)

fc (equatur deceptio ,. fed permirratur ea tan-

i

83

tum

"n

d

Dz Fipr.

470

tüm & fequatur per accidens. 'Locutio equi-

]

i C

voca vel amphibologica eadicitur, quz verbis

mici 1

conítat plures fenfüs habentibus , ex quibus

acobi:

quandoque contingit, unum effe verum , &à

ilid pl

loquente intentum , alterum falfüm, &ab au-

tit fl

diente acceptum : item unum obvium & fre-

|

|

tiict

quentem, alterum rariüs ufürpatum & infre-

dinf

quentem 5; unde perinde hic nobis eft, an fit

| fprietg

sequivocatio ftri&té di&ta, ubi fcilicet verbum

a m

prolatum ex ipfà hominum inftitutione habeat

Ti

duplicem fignificationem ; an autem fit eequi-

ün g

vocatio minus firicté dicta feu amphibologia,

ambigua

cujus duplex fignificatio ex alio capite, nempe

hn

circumítantia loci , temporis, rei aut perfona

prdnte

accipitur, aut per tropos acfiguras etiam fit.

quiem |

Ex hac ipíà autem defcriptione liquet , locutio-

Is

nem ejusmodi de f& non effe mendacium, at-

fl pr

que hinc ex ifto capite nec hominibus femper

Thonenn

prohibitam, necDeoindecentem. Que porró

m d

conditiones requirantur, ut hominibus licitus

dceden

fit eequivocationis aut amphibologie & reftri-

g D

€tionis etiam non pur? mentalis ufüs , hujus

tttümm

loci non eft. definire vel difputare: nobis hic

f

annotare fufficiat, in Scriptura à Chrifto aliís-

j y

D

que Sanctis ufürpatas, ac per Patres plurimos,

|

b,

maxime $. Auguftinum, ab omni vitio libera-

ïCH Pe;

tas effe locutiones 1. hyperbolicas, juxta illu

ilem;

Genef. 22.: Multiplicabo [emen tuum ficut flellas

|. 4

celi cg arenam , que efd in littore maris; 2. ditfi-

| tim,

mulatorias veritatis, juxta illud Abrahee dicen-

| Rl

tis, Saram [orovem [uam, & Samuelis: 744 im-

dT

»uolandum Domito veii; 3. ambiguas, juxta il-

"t

u

A at

ln d

Da FIbE.

47

Iio a

lud Chrifti : Solvize templum boc &c. | Lazarus

lie v

amicus mofler dormit ; . 4. figuratas, juxta illud

&t qui

acobi: Ego fum Efau &c.; s. myfticas, juxta

, di

illud Raphaélis: Ego fum 4zarias, magni /4ua-

OP

nie filius 6. cum reftrictione non puré men-

m if

tali conjunctas, quales de Chrifto negante, fe

T

ad diem feftlum a[ceudere , ac judicii boram [cire,

JNFTI

füprà explicavimus &c. x 2.. /V. fupp. 7dutec.

Bs

Nam imó quidem, licét finceritas oblipet ad

ne t

mentem claré aperiendam, fi quis hanc alteri

Yr.

claré aperire aliunde teneatur ; tamen locutio

hibol

ambigua finceritati non repugnat, ubi quis

m

mentem claré aperire non tenetur; fed potiüs

perío

prudentem finem habet eam occultandi: qui

iium f

quidem Deo negari nequit ad meritum fidei,

(

|

Ícripturarum ftudium , diverfi fensüs utilita-

eturm d

tem praeftandam ; prafertim cüm hujus rei ad-

y n

moneamur ab ipfà Scriptura. Deinde veró fal-

u

porr

füm eft fidei noftrz ex hoc aliquid firmitatis

J

j

decedere.

Non . enim tenemur credere, nifi

&R

quz Deus claré proponit; neque determinaté

, hij

credimus, nifi conítet, ea determinat? in fen-

yis A

fü revelationis contineri: fi quid veró circa fi-

lo di

dei myfteria dubii fensüs aut obfcuri locutio ha-

lu

beat, tum fen(üs verus, tum certus haberi po-

u

t

teft per Ecclefiam, utpote fidei regulam infalli-

1 IHJ

fl

bilem; unde formido locum habere nequit.

"d Conf. IH w. 1. T. 4. IN. Couf. Supponitur

i

enim, quód Deus non infundat eo modo aut

»dn

producat errorem, ut conftet illum à Deo per

7

íe & üt caufa particulari proficifci ; adeóque

) I]

(

ejusmodi produ&tio nec locutio Dei eft; necejus

li

*g4

vera—

ho

E

QDE"FIDE.

472

fhiltzte

veracitati repupnat: atque ita opinantur Vafq.

Lug. Marin &c.

Nihilominüs £ 2. /V. /Z.cum

super la

Suarez, Tanner, Gormaz, & aliis.

Ratio eft;

iaf

tum quia ficüt repupnar juxta AA. prime veri-

u p

tati. infundere homini mendacium , fic etiam

qqi x

^

J

videtur repugnare, ut infundat errorem; cüm

error non minüs ac mendacium veritarem pri-

IL'*!UIF: [

Timton

mam dedecear: tum quia perfe & fcienter pro-

ducens in alio errorem, - virtualirer mentitur,

fe p

cüm virtualiter loquarur, licàt ab audientenon

| ii

advertatur loqui. Patet hoc ex fimili. Si enim

j euttim:

í

quis formaret voces in aére, quae iïgnificarent

aratd

Petrum currere, dum non currit, licét audiens

Df

nefciret, à quo ifta vox formetur; veré tamen

ag'gninan

artifex ille per vocem hanc fignificaret falfum,

lls e

-

& virtualiter faltem loqueretur: unde nemo

bl u

hanc vocem falfam fienificantem audet Deotri-

di,q

buere, fed quiliber fciens hanc ab homine non

ul

dinem

ortam adícribit diabolo decipere volenti. Pre-

terea cüm Deus errorem infündens non folüm

a

producat ens alteri malum, üt facit morbum

ünf

aut cruciatum infligens, fed per fead cogni-

LU

tionem ei oppofitam moveat, quam ipfe habet

Qs

de objecto; etiam virtualiter contra mentem

Vr

loqui intellieitur. Hinc ficut; dum in Scriptu-

fotm

radicitur Deus exceecare hominem , Patres con-

Iloye

flanter exponunt de permiflione divina, & di-

Tüm

rectam aut per fe factam excecationem Deo

Volümi

minimé convenire poffe ftatuunt; fic idem di-

Ü 01(;

cendum eft de erroris productione, cüminter

Wmnd

hanc & exceecationem plan& nullum difcrimen

Ádi

Um

reperiatur.. Cuilongiüs per hanc de mera pof-

W

üt

fibi-

,

Dr Fipr

473

n

fibilitate quaeftionem vagari placet, ad autores

N.4a

nuper laudatos accedat.

Idem dictum velim

od

de queftione, an Deus. vel per fe vel per ali-

]

Mil

um poffit falfüm confirmare vero miraculo; de

fcein

qua tamen fcitu neceffaria alibi exponentur.

rem, d

251. Oljic. IT. cont. 2d. A&us formalisvir-

i

taten

turum moralium poteft verfari circa falfam exi-

ientem

flimationem ; . üt patet in larpitione eleemo-

m

fyng. pauperi duntaxat putatitio factee, aut in

n

jejunio Pafchali , quod falfo quis imperatum

| m

exiftimat: ergo etiam actus fidei poteft verfari

circa teftimonium falsó exiftimatum.

;nificar;:

Conf. [.

àratd

Poffibilis eft opinio füpernaturalis; maximé cüm

o Laf

-admittatur idem a&tus fidei & opinionis poffi-

c &f

bilis: ergo etiam actus fidei fupernaturalis falli-

bilis aut falfus.

yde d

Conf. 11. exiftimans revelatum

at

effe, quód bearitudo confiftat in vifione Dei o-

mmite M

culis corporeis perficienda, circa hanc beatitu-

y; !

dinem poteft elicere fpem theologicam & fu-

) &)füm

pernaturalem : ergo etiam fidem ejusmodi ;

mubut

cüm fpes theologica fidem divinam füpponat.

R. 4. Formalisactusvirtutum moralium

) Cügïi'

yehit

poteft veríari circa falfam exiftimationem ; que

tamen relinquat (üfficienrem motivi & objecti

mettá

u

formalis proprii rationem & applicationem ad

f

:

movendam potentiam, C. quee eam tollat N. Pri-

arrfng*

; i

mum quandoque contingir in a&tibus viztutis ad

efl er

voluntatem fpectantis, adum veróinfide; unde

& Difp.eft. Namquamvis judicium fpeculati-

j o^

ym

f

it

vum de vera paupertate aut jejunii praecepto füt

falfam, tamen judicium practicum prudentiee

(

g

verum eft, quod dicithoneftum effe, dare elee-

ino-

ln

Gg $

*s

474

Dz Fipr.

as füpa

mofynam homini, qui probabiliter videtur pau-

per ; aut fervare jejunium, quod hic & nunc in-

u fb j

j (

vincibiliter exiftimatur effe preceptum: . cüm

itaque actus mifericordie & obedientie tan-

|creimns:

quam actus practici & virtutis moralis nec veri-

j liedoie

tatem füam defümant à conformirate füi cum

Miverer

14

ipía re, fed cum recta ratione, nec pro obje-

penam

€to formali ac motivo habeant ;paupertatis vel

| tf

| un.

precepti exiftlentiam, fed honeftatem il'am ex-

L

krexi

pofiram ; etiam fuppofito judicio fpeculativo

&t f

falfo, adeft füfficiens motivi vis & applicatio ad

movendam potentiam. Fides econtra eft actus

! üm oj

fpeculativus & intelle£tualis , adeóque verita-

| dee: u

| r

tem füamab objecto verificationis, feu confor-

mitate cum ipfa re defümit , & pro objecto for-

[

| ii

1nali habet veritatem primam revelantem ; que

fi re ipsá non adfit fed exiftimetur duntaxat;

dnfüg i

forer f

falfa exiftimatio hoc ipfo tollit motivi vim &

applicationem ad potentiam movendam. Re-

proced

Z

cole hic etiam, qua' num. 78. diximus.

"um j

Conf. 1. & IN. Con[. Dif». eft; quia in Antece-

( upel

dente füpponitur, opinio effe actus verus, qui

kÀ

infenfu reali & comparatus ad objectum ma-

Wt

teriale vel ex fe neceffarium vel revelatum eft

Wäm 1

infallibilis, quamvis in fen(u formali ac praci-

fte

fivo & comparatus precis& ad motivum for-

em, !

male fir fallibilis; fi enim aliud quid füppona-

Tifura

tur, opinionem füpernaturalem negamus pof-

ütm

fibilem: cüm itaque contrarium in confequen-

tf

&e non fupponatur tantüm , fed & aperté de-

tf

claretur; hoc ex priori nullarenus inferri po-

if

K

fcft, dd anf- 11 &. IN. A. quia fpes theA()l'ogcie-l

Dz Fipr.

N

475

idetry,

ca & füpernaturalis non f& extendit , nifi ad ea»

&i

que fub ipfius objectum formale cadunt ; haec

üm: Q

aurem ea una fünt, qu: verà fide theologicà

lentiz tà

credimus à Deo effe promiffa : unde ficut fide

]s ROW

theologicà ac füpernaturali credi non poffünt,

fe füict

nift veré revelata; ita nec fpe theologicà & fu-

pro i

pernaturali

poffunt exfpe&ari ; nifi yerä pro-

ettat

miffa.

n une

252. Jifl. J. In cafu, quo quis invincibili-

Tpecuiarm

ter exiftimat, Deum reveláffealiquid ; quod in

fe eft falfüm, fimülque judicat, fe ad id creden-

»plicatäozd

aelud

dum obligari , fimplex ejusmodi tenetur cre-

Je Vett

dere: erpo poteft; quiaad impoffibile'nemo

"

tenetur.

] Cont:

Conf. l. Voluntascredendiin hocca-

fü eft füpernaturalis, in eámque influit habitus.

pdo ft

MA

piseaffectionis ad fidem infufam: ergo etiamaf-

duntat,

fenfus intelle&ualis, qui per illum imperatur;

v

foret füpernaturalis , & ab habitu fidei infufo

g M

procederet.

Conf. Í. Rudis hic eliciendo a-

&um fidei haberet meritum

"T.

; ergo & a&ug*nü—

p A

dei fupernaturalem.

eris t

t &. Admiffo caf(ü D. Simplex ejusmodi te-

lum ?

netur credere eo modo, quo poteft C. aliter;

atmé

quàm re ipsà poffir IN. — Quamvis itaque putet

C pFZCJ'

Íe teneri ad actum fidei verum & füpernatura-

^

lem, tamen re ipsà non tenetur nifi ad actum

j M

naturalem & falfum , quem etiam elicere poteft.

g

Talem autem ad falfum etiam obligationem in-

j p

jau

dire&tam & per accidens duntaxat invectam da-

ri poffe, conftat ex'Tr. de aCt, hum. — 444 Conf.

J d

ii

[

£. Wdent aliqui N. A. quia & negant, Deum in

hoc cafu ad credendi voluntatem concurrere ,

«

,.

aut

ü

*

476

Dz Fipr. |

aut habitum pie affectionis infufüm hoc per-

p affnf

pernanra

mittere, utpore cujus natura fit, effe inítru-

mentum Spiritüs Sancti moventis volun-

denomina

tatem ad veros, minimé aurem falfos, fi-

piipre

^

2j

j

dei a&tus imperandos ;

unde juxra eosdem

| ventum.

homo

illà. ienorantià vel errore laborans

mj

tenebitur credendi voluntatem elicere, qualem

re ipsà poteft, nimirüm naruralem licét imagi-

fichenm

Commu-

M. QT

narié ac putatitrié füpernaturalem.

qorsds.

niüs tamen 7: J4. N. Corf. Difp. eadem eft;

que num. pr. de actibus virtutum moralium da-

popt

| m

ta eft, ad quod genus etiam affectio pertinet.

Quare, cüm illa credendi voluntas immediaté

i mi&í

EOY

non reguletur per exi(timationem revelationis

five veram five falfam, fed per judicium pru-

hdet at

lw

dentiee infufze de eequitate & oblipatione cre-

dendi, quod in praefenti cafü practicé applica-

(uden

( n

tum, tamerfi fpeculativum judicium falfum füp-

fs

ponat, verum eít; nullum inconveniens ori-

tur, fi voluntas credendi tum füpernaturalis ef-

fl

(ríhs

fe , tum ab infufo piz affectionis habitu proce-

dere dicatur; cüm tamen e contrario, preeter

iif

àlla in probationibus allata, fequeretur, actum

ün i

falfum effe à Deo üt autore & caufà per fe;

OM

nósque nunquam certosin fide noftra fieri poffe,

T

firevelatio puré exiftimara ad fidem fuperna-

Datürd

turalem füfficiat.

d Conf. Il w. D. d. Ha-

d

füden

bet meritum ex ipfo actu credendi N. meritum

ex imperio voluntatis orrum, feu quatenus li-

Tehr

"

li i

beré vult captivare intelle£&tum in obfequium

divinae autoritatis, quam quidem falsó judicat

[ ]

effe locutam C. 77. & V. Corf. quia ex dictis

k,

ipfe

*

ais

VDE Fipr.

477

hw

ipfe affenfus intellectualis non effet entitativé fü-

4[e idiy

pernaturalis , fed ad fümmum denominative;

i wb

denominatione extrinfecá aliquo modo defüm-

filts, i

tà à preedicta pia affectione.

t st

253. Jufl. 1£. Poterant Judei ante. Chrifü

: fnrg

adventum credere fide infusà, Chriftum effe ven-

* qui

turum;& ille a&tus poterat perfeverare poftChri-

fliadventum. Sedpoft Chriftiadventum fuiffet

orimr

Chmmy

falíus: ergo actus falfus poteft effe fidei fuper-

naturalis.

Conf. I. Si quis ex falía revelationis

m d

ralimd

propofitione crederet, Filium & Spiritum San-

étum effe incarnatum , haberet actum falfum fi-

) penï;-;i

mmei

mul & füpernaturalem ; ficut fi quis ex morivo

autoritatis & evidentiee affentitur eidem objecto,

velttio

habet actum fidei & ícientiee: erpo. . Conf. /I.

ium prt

Ex una preemiífa falfa, quee vera exiftimatur ,

one (

& altera füupernaturali fequitur conclufio falfa,

t i

lml

& nihilominüs füpernaturalis; v. g. ex his prze-

miífis: omnis homo eft peccabilis; fed Chri-

fj 0

gt

ftus eft homo; fequitur hec conclufio: ergo

Chriftus eft peccabilis; qua inprimis falfa eft;

u

io) P[äïöf

üt per f& patet: deinde eriam eft (üpernaturalis;

*

tum quia quales fünt praemiffze, talis etiam eft

l W

conclufio: tum quia conclufio caufatur ab u-

T

traque praeemifía, adeóque à principio füper-

g

f

naturali: tum quia falrem conclufio, üt hic fit;

effentialiter ab una pramiffa füpernaturali de-

j

pendens eft füpernaturalis.

Ergo fimiliter ex

r

revelatione falsó exiftimata, conjunctà cum trio-

ii

tivo divinse autoritatis, fequi poreft affenfus fi-

(cquib*m

dei falfüs fimul & fupernaturalis.

p

fpeg(iïïet

f d[tïls

B 4V. 1. Nam aétus ille fempgr re

idenm

p

h—

l

478

VDE, Fipr.

st (ciet

idem tempus, in quo fuit primó elicirus, &

comparativé ad hoc tempus Chriftum futurum

[—J

|

RUS QITUE

&i, hi

affirmavit; quse quidem ratio, propter quam

plures in Logica negant propofitionem de vera

tubxt t

fcei, E

poffe tranfire in falfam, tametfi univerfàlis non

foret pro omni enuntiatione; pro fide ramen,

[lsefe eg

fntideii

attentà perfectione ipfius propriá, efficaciüs pu-

gnat. Quoniam veró hic parum refert, que-

tl

iU iV

h h

n

nam philofophica fententia eligatur , nepari

ce

etiam nofltrà pace poreft majoris pars altera de

Q u

perfeverantia fidei infufe poft Chrifti adven-

k a. :

|pemifre

tum. Hinc addere juvatargumenti folutionem

PA

ex S. Thoma, qui hic q. 1.a. 3. ait:. , Dicen-

äduüo, i

dum , quód hoc ad fidem credentis pertinebat

Qu inre

poft Chrifti nativitatem ; quód crederet eum

in m

E

quandoque naíci: fed illa determinatio tempo-

ris, in qua decipiebatur, non eratex fide, fed

n d

ex conjectura humana: poffibile eft enim ex

imq

conje&tura humana, hominem fidelem falfüm

Yemifs

aliquid eeftimare: fed quód ex fide falfum efti-

gN.a/ D)

met, ihoc eft impoflibile, ;;

4fd Conf. T. .

tilinm

Si ejusmodi credens haber duos aétus diftin-

MC

'

étos de memoratis objectis, alter eft verus & fü-

Nyitu

pernaturalis, alter falfus & naturalis: f1i autem

fs

unico duntaxat actu indivifibili copulativà ob-

|tüm hy

jectum urrumque affirmat, is fimpliciter fal-

Tif

]

fus eft, ideóque ex di&tis minimà fupernatura-

tpoteft

li. Ad Rationem Antecedentis 2/fj. eft; quia

Betdens

ratio fcientie & opinionis defümirur à diverfis

i

motivis formalibus, veritasautem & falfitas hic

Vi

faltem ab objecto formali: cüm igitur adfint

nj

propzia fcienti ac opinionis motiva, actus etiam

j i li

redé

Dz Fipr.

479

lcins |

recté fcientia & opinio fimuldicitur; quia veró

n fütr

Deus utrumque objectum mareriale non reve-

ptet qe

lavit , hinc etiam actus illud enuntians non

em d

haber objectunt formale, ac coníequenter fal-

tlsmy

fus eft. Ex eodem autem capite füpernatura-

detim,

lis effe nequit; quia licet fcientia & opinio pof-

C

fintidentificari, eó quód non habeant pradica-

fer

ta fibi repugnantia, id tamen de falfitate & fü-

'y i

pernaturalitate praefertim in actu fidei dici ne-

-

dlest

quit, üt num 247. dictum eft.

Ad Corf. I1.

f s

R. JV. 2d. p. /dut.. d prob. vim. D. Quales fünt

Juriowa

premiffze ambe feu fimul fumptee , talis eft con-

, D

clufio, & quidem quoad ea pradicata tantüm

ortina

quz à praemiflis dependent C. quales fünt feor-

ret eut

fim fümprtee aut una tantüm, talis eft conclu-

tenr

fio, fuld. ita ut hec fequatur partem premiffa-

flde j H

rum debiliorem C. ut fequatur nobiliorem, &

enm d

quidem quoad pradicatum non dependens ex

mf

praemiffis, quale eft conclufionis fupernaturalitas

i eli

N. ad 2d. D. Conclufio caufatur phyficé àceffe-

,)Hf*

fy']

tivé à preemiffis N. intentionaliter folüm ac di-

int,

!

redivé C. — Quia veró fupernaturalitas fidei eft

15

phyfica & fpecialis, hec veró fecundüm dicta

1 gitt

uüperiüs à principio phyfico univerfim tan-

iT

tüm haberiqueat; multóadhuc minüis ab unius

i

i

premiffze füpernaturalirate non foecundá repe-

141

J

ti poteft. 72 3. D. Conclufio effentialiter de-

;

quü

pendens à praemiffa füpernaturali üt tali eft fü-

pernaturalis T. ob proximé dicta: conclufio

ifh

NT

jl

effentialiter dependens à praemiffa non üt fuper-

[

naturali, íed üt vera aut afferta; quemadmo-

lii

[

?ll

dum hicaccidit; NN. — Preterquam quód con-

[

€ «uiiQ

"übapi

80

DD FipE.

^

'clufio in difcurfu formali, licét. adfit preemiffa

amoje

de fide, fepe non inniratur revelationi divi-

nce, nec à pia affectione imperetur, adeóque

vüpttum

d vd n

etiam deficiente principii fuperngturalis influxu

Certitdo.

folüm Íit mer& naturalis notitia veritatis vel re-

que erci

velatae vel etiam duntaxat ex revelato deducte;

m |

minimé autem aéctus fidei fupernaturalis ; id

cnrin

etiam accedit, quód, üt proxime dictum eft;

wainis;

conclufio non dependeat à preemiffa, üt. fuper-

naturalis eft, fed füpernaturalitas praemiflze fe

tlv

tejtpers

habeat per accidens & materialiter ad conclufio-

h« in

nem; cüm veritate minoris per fidem huma-

t

p d

nam vel affenfüm mereé opinativum, adeóque

|

|

fmdia

naturalem habità, & fuppofità erroneà perfua-

| ts

fione circa majoris veritatem, eadem conclufio

| Rontnt

deduceretur. Quid? quód conclufio hec ne

| It f

quidem minorem refpiciat eflenualiter üt ve-

| m

ram: nam .íicut fi locó pradicte minoris pone-

l* Cj

retur hec alia: Spirirus San&us. eft homo, vi

formz legitimé fequererur Spiritum Sanétum

| s n

"i

|

:-L

AKW en

effe peccabilem; ita licéc Chriftus re ipsihomo

non foret, vi forma& adhuc fequeretur eum ei-

| Wal

! i

íe peccabilem, & fuppofito erroneo pramiffa-

rum affenfu intelle£tus neceffitarerur , quoad

| ldb

| olg

fpeciem faleem ; ad erroneum affenfum con-

clufionis.

indubhg

lh

ARTICULUS Il.

oj

"An atfus fidei Jupermaturalis [it cevtus *

Iuter

j tà

Ora. Quód veritas diftinguatur à cer-

254. N

titudine, füprà jam infinuatum fuit:

d PORN

veritas enim defumitur à conformitate actüs

t

curm

IN

E

X

j

Ds Fipz

48t

t presi

D

itoni d

cum obje&o materiali; juxtaillud ab Ariftotele

(

vulgatum & commune axioma: Ex eo, quód res

T

FallSImill

eft, vel noneft, propofitio vera vel falía eft:

[afs h l

certitudo autem ab infallibilirate proficifcitur ;

0 d

quz excludendo formidinem reddir inrelle&tum

urals; 1

cerrum: Undelicet veriras juxta Philofophos

fidund

confiftatin indivifibili; & non füfcipiar mapis

vel minüs; bene tamen certitudo, eáque me-

; f

»ræmilïzvä

taphyfica vel phyfica vel moralis, inter quas prio-

] condi

res fuperant illas, quz pofteriores fünt, Por-

m

m D

M

ró ad intelligendam prefentem queftionem

triplex diftingui foler cerritudo.

L Quidem

T

Jorinahis eft ineluctabilis & neceffaria conformi-

ei p

| CORICH

tas actüis cum objecto, vel infallibilitas & re-

j hia

pugnantia actüs ad falfüam , quà impoflibile

WT U!

fit dari actum, quin etiam re ipsá detur ob-

|Qof

jectum per illum reprafentatum; unde eriam

110

certirudo inheefiva feu inhefionis, & infallibili-

tatis feu indefectibilitatis à vero dicitur,

2..Si

s

jelliva eft imperturbabilis & immobilis allipatio:

WHOU

veladhzefiointellectüs ad obje&tum, feu firmitas,

Ui

quàintelleé£tus objecto adharet,excludendo orn-

) i

ne dubium ac formidinem; unde etiamcertitu-

r

do adhefiva feu adhafionis, firmitaris item ac

of

indubitabilitatis vocatur. 3. Objefivaeft infal-

libilis fic f& habentia objecti, flàns in eo, vel

uód obje&tum antecedenter& in fe ipfo non pof-

í

LM

taliter fe habere, vel quód ratio objectiva affen-

tiendi talis fit, nt ei non poffit fübeffe falfum,

De poftrema tamen hác certitudine modó non

gum

quaritur; tum quia pofterior fenfüs ad. infalli-

J ^

g

ilem veritatetm actüs fidei pertiner, dequanu-

. Hh

pet

h

*

482

Dz Fipr.

. per difpuravimus: tum quia priori fenfü accepta

tm eete

certitudo neque neceffaria neque füfficiens eft ad

&

D

y fide

. hoc,utaétus ipfe fit certus: non neceffaria qui-

A S.te

tüceret:

dem ; quiade obje&is contingentibus poreft

haberi cognitio certiffima, ütliquet in divina

& t0TO C0

prafcientia futurorum contingentium: nonfuf-

Tdineir

ficiensautem; quia de objecto in fe neceffario ha-

&

a

hi

I

beri poteft a&tusopinativus & incertus. ltaque

i

de certitudine formali & fubjectiva actüs fidei ,

ttto. Cu

h. e. de infallibilitate & indubitabilitate, eáque

ib

tam abíolutà & 'pofitivà quàm refpectivà &

Wifé, at

compararivà nobis duntaxat fermo eft.

Qs (

lt

255.Dico . A&tusfidei füpernaturalis eft certus

*

00 f

Ui

eertitudine infallibilitatis acindubitabilitatis.Pro/;

ii b

172.p. Quia Conc. Trid. feff. 6. tum C. 9. tum

ütte

Can. 16. fupponit infallibilem & abfolutam cer-

D

n

n (

titudinem haberi per fidem, ubi dicit nullum

? Gd

Ícire poffe certritudine fidei, cui nequear fübeffe

^

falfüm, fe gratiam Dei confecutum; &damnat

Vav

:

dicentem fe certó; abfolutà &infallibili certitu-

L

4lf//

L

dine; habiturum donum . perfeverantie, nifi

ex fpeciali refolurione id uterque didicerit.

| MU

It

Conf. Actus intrinfecó connexus metaphyficé

?iïai;m

&

cum objeécto ita fe habente, ütipfeenuntiat, eft

àctus formaliter certus certitudine metaphyficee

j t

| Hmd() ['l

infallibilitatis: fed a&tus fidei fupernaturalis in-

, 28

trinfecé ita eft connexus ; tum propter tenden-

Q0 ve

tiam fuami in objectum formale, quod utpote

thitio

autoritas & revelatio divina nec de potentia ab-

lod e

foluta ad falfuüm credendum moverenos poteít;

Vrv

tum propter füpernaturale lümen fidei. tam a-

LT

&uale quàm habituale, quod fimiliter ad verita-

D At

tem

"ts

Dz Finpzr.

485

Mfoate

"

J

tem determinatum eft : ergo. Prob. »d.5. 'T'aliseft

ml

l|

&

actus fidei füpernaturalisex fua natura; qualem

cefhnig

ibis

AGt. g. requifiverat ab Eunucho Philippus, cüm

diceret: 57 evédis ex foto covdes licet.

Sed fides

t indn

ex toro corde diciràctum formaliter certum cer-

7: n

titudine indubirabilitatis; unde & Bafil. deCon-

al

feff. fid. inquit: fodes eff affenfus non leefttans de

1s, l

li, que audita fumt. certitudiue [uimnme veritatis:

adisi

m

ergo. Corf. AGüsfidei füpernaturalis concipi-

d

uïu

tur fub judicio evidenti-de prudenti credibili-

fl

tate, atque hinc de eo, quód imprudens fit

j

eftatt

omnis dubitatio vel formido in oppofitum: er«

go ira concipitur, ut fit adhacfivé certus, atque

dl

sJ

fuà firmirate &adhafione excludat tanquam im-

MU

LA

prudentem omnem dubirationem ac formidi-

n

"

nem. Conf. utv. p. ex Scripturis. NNam Tob,

t QU

li

n

3. dicitur: Pro certo babéat ommis, qui credit i

yaliid

?. 2.ad Tim. r.autem Apoftolus inquir: $o

du

vui credidi, 9 cevtus fu.

Et Act.2.. Cerziffune

jl

Jciat. domus ffvael; quiaeg Domimun eum&g Chri-

H(/o".') D

Jfum fecit Deus bunc Slefuim. Que omnia, cüm

Qidicet

certitudinem propriam fipnificent , & infallibi«

phy

liratern & indubirabiliratem demonftranr , qui-

n d

bus tanquam cardinibus aut

HM

partibus vera cer.

aphx M

titudó nititur & confltat.

i

256. Dico [I. A&us fidei fupernaturalis a«

, fgnden

liquo vero fenfu eft utràque certitudine certiory

W

"

€ognitionibus naturàlibus cerris.

Prob. À

] uf

enliid

j

Quoad exceffum infallibiliratis ex Scriptur. Lus

Í

pOIC

€& 21. V. 33. Chriftus ait: Celunt zerra tvanfs

| d

ibunt, vevba autem qmnea gion tranfiburt ; que juxs

|yett

V

ta Interpretes non fant dicta dunraxat ad maa

[

pife«

Hh 3

—

Dz Fipr.

;

484

nifeftandam verborum Dei indefectibilitatem à

wütudine

mubuse

vero, fed &adexceffümin hoc genere fupra cer-

tirudinem aliam omnem.

2. Petr. 1. v. 1g. À-

oydore

nutione n

poftolus prophetiam fidémque illi innixam;

comparans cum certitudine ex phyfica fcientia

?

tl effo

frmus.

haufta, Habemus , inquit; fzrmiorem propbeticum

15*5

Jermonem , cuá beuefacitis attendeutes. — 1. Joan-s.

.:

adfaftn

D sst

v. 9. fcribitur: $2 zeffimonium bominum accipitis

zeflmonium Dei majus ef]; nempe fidem magis

[ p

ob füi certirudinem meretur.

Prob. 1. Quo-

w

ad exceffum indubitabilitatis ex iisdem teftimo-

251

Inter hos autem Chry(.

ts r

niis, & Ss. Patribus.

hom. 2r. commentans in C. 1r.ad Hebr. fic

Yneyf

tltio

loquitur: /Veque vursüs, fideiis, que won cadunt

fub a[pehum, non apevtiis fuevit quijpiam pevfuafus,

.

x p

dentuv, potefle[Je fides. Aug.

quàm de üs, que vi

m

autem L. ». Conf. C. 10. Zaciliis, ait; dubita-

ERN

quam audivi

Ti: Ttn

vem vivere me, quàm e[[e veritatem ,

imcordeimeo. Bafil.in Pf 115. hec notat: F

Qd

va vationales metbodos animam ad. affzénum

trin f

des [up

N

W

zrabens; &

de Confeff. fidei; ides efhaffenfus

ld

amon befitaus de bis,. que audita [unt certitudine

r

fumimne veritatis; Item ep. 43.

Potior efd verum

Mif

comprebenfioue ipfa fides. — Couf. utr. p. 4.. Affen-

wf

füs fidei füpernaturalis eft a&us virtutis theolo-

B

pice, cujus effentia eft ferriin motivum fuum

| LFides

fuper omniafibi oppofita; ergoinprimis eít ad-

Qpia (

hefivé certior, quia veritatem primam debet

NttS; f

appretiare füper omnia, curn quibus compa-

N*erum,

rari poteft: deinde etiam eft inhaefivé certior;

lan[üm n

quia cüm adhefio illa non fit imprudens; 1e

nere

ï&üä t

Mitri

vera äetiam» ac prudentiffima; debet füppo

CEI-

Dz Fipr.

485

bitn

certitudinem infallibiliratis majorem pree illis

tefipe

omnibus certis, pre quibus veritati primze &

LV0

obje&to revelato adherer.

Corf. []. Ex dam-

[[. nj

natione Innocentii in prop. 19. lata, voluntas

pf t

poteft efficere, ut affeníüus fidei in fe ipfo fitma-

j ]

gis firmus, quàm mereatur pondus rationum

1]011]w

ad affenfum impellentium : íed pondus ratio-

um a2

num rmeretur affenfum utráque certitudine cer-

yden od

tum: ergo affenfus fidei poteft maois effe utrá-

)l

que certitudine certus, five certior.

emté

257. Objic. cont. 115. A&us fidei admittit

tem (

as reflexiones : forté fallor; forté revelatio

] Hebrlïïw

non exiftit : ergo faltem non eft fimpliciter &

n 0

abfoluté certus adhafivé.

Prob. /4ut. Admittit

]

hec judicia: tota apparentia credibilitatis, füb

'H'fl T

qua mihi proponitur hoc myfterium , metaphy-

äiz! l

" du.fff

fic& non connectitur cum exiftentia revelario-

10 d

nis: Item, non eft metaphyficé impoffibile ,

q 1

quód hoc obje&tum aliter f2 habeat: denique ,

d

forfan hic aétus non eft fidei fupernaturalis.

d

lii

j pl

]

Sed admitfis his a&tibus, locum etiam inveniunt

(

reflexiones ille memorate: ergo.

- Conf. £.

/W j

[

Affenfus fidei ne quidem exercité affirmat effe

| &

impoffibile, quód objectum aliter fe habeat:

d

h

ii

erpo necfimpliciter eft certus adhefivé. ProP. .

jüff n

1. Fidesaffentitur tantàm myfterio affenfü füper

jl

omnia certo füb conditione, quód Deus fit lo-

cutus; ficut etiam haretici omne credunt effe

verum, fi Deus illud dixit.

s

f

2. Si probabilis

ece ll

Ti

tantüm notitia revelationis pracederet, intel-

s;

le&us non poffet prudenter affirmare effe mo-

ectum aliter fe ba-

p

q

raliter impoffibile, quód oþj

3

beat:

v

DE FIDE.,

486

beat: ergo pariter præcedeme rantüm notitià mo-

aicom

raliter certà , prudenter nequit affirmareeffe me-

vffeacd

taphvíicé impotfibile ; quod obyedum fe aliter.

ieulata

habeat.

Conf I]. Affenfus fidei (olüm extrin-

0nes C

fec& & ratione imperii voluntatis excludit for«

Tiro, d

midinem de oppofito : ergo dici nequit fimpli-

ivf

citer adhewfivé certus.

Arzt patet ;

tum quia

la m

Íolüm opponitur cum formidine deliberara ;

Qu us

ial

quod fignum eít ,

hanc oppofitionem prove-

nue à voluntatis 1mger10

tum quia hoc indi-

K Ud

care videtur D. 'Th. q. 14. de ver.a. 1. ubi in-

lr ol

telle&tum per fidem captivatum dicit teneri ter-

tit lo

minis alienis, non propriis.

Conf. figmiliter li-

dfipr

quet; quiaà per adhefivam certitudinem fim-

it r

pliciter talem inrelligitur firmitas ipfius actüs &

tv

1ntriafeca.

b

&. V. /4. quiahas reflexiones five per ipfam

&i

fidel naturam five per piam affectionem exclu-

ü fuper

di à fidei affenfü aperté conftat tum ex num. binis.

ofm;

prioribus , tum ex capi:e precedente. d. prob.

&

quoad yin. 3udicium C. M. N. m. Equidem necap-

hn

paremla & certitudo credibilitatis refpectiva; nec

fen a

etiam . quatenus nobis innotefcit , metaphyüce

th a&uc

connectitur cum exiftentia revelationis; licét

g

illa connexio re ipsà concedenda (it credibili-

U T.

tati perfectee & abfolutee, üt alibi dictum: ficut

aäus f

tamen hoc judicium:

tora apparentia credibi-

C€H q;

liratis , füb qua mihi proponitur Ciceronem ex-

ttdté d

üitiffe, non connectitur metaphyficé cum exi-

Üüsdn

ftentia Ciceronis; ficut, inquam, hoc judicium

dQ

non facit locum huic reHemom : forían Cicero

Ms 1

non extitit; fic mul[o minüs id fit in fide; quia

Wntix

]Ul

-

Dr HFIDE..

487

Dotfn.

judicium credibilitatis certó füadet ; prudenter

areefen

pofle ac debere credi myfteria toto corde & fi-

üm d

nhe ulla hafitatione; adeóque ejusmodi reflexi-

üm m

ld i

ones cedere oportet. Quoad 2d. judicium N. M.

Ratio, cur hoc judicium: non eft metaphyfice

.quiF m

impoflibile, quód hoc objectum aliter f& ha-

i

li

ü

beat; non componatur cum fide, hzc eít;

quia actus fidei habet certirudinem metaphyfi-

em p

ce infallibilitatis, adeóque per actum fidei ex-

a hii

ercité judicatur metaphyficé impoffibilis alia ha-

], Ui*

bentia obje&ti. Quoad 37. judicium D. M. Ad-

&

[l

mittit hoc judicium: forté hic actus non eftfi-

jmilit!

dei füpernaturalis, quantüm ad entitatem actüs

nem i

aut principium, à quo elicirur, C. quantum ad

sactti

motivum N. Sen(usdiftin&ionishiceft: Cer-

ti non fumus, quód hic affenfus, quem hic

3peripii

& nunc prebemus myfterio revelato, fit reve«

m d

rà füpernaturalis, adeóque de hoc formidare

nun.

poffumus, ficut de füpernaturalitate aliorum

Y

n

T

áctuum omnium id poflumus; eóquód fuper-

j

i

naturalitas non fübjaceat experimento: ftante

)ac.ul U:

tamen actu fidei non poffumus formidare, an

tif

hicactus, quantum eft ex parte motivi , fit

ll5

actus fidei; quia hoc effet formidarede exiften-

era

tia revelationis, quód fieri non poteft: cüm

um

actus fidei revelationem etiam attinoat intrinfe-

1

]

ce üt quod & firmiffim& credet, adeóque ex-

j]il)

ercité dicat metaphyficé impoflibile effe; quód

1m a

objectum deficiat. ^ d Conf. . V. 4. e? prob.

T

171. ex proxime dictis.

Nec obftat illud dehze-

a

reticis adje£tum; quia ejusmodi actus eft fides

P

qQi

duntaxat de Dei veracitate , vel potiüs animi

de;

ld

pra-

4Hh4

P ii

dieus

488

Dz Fipr.

preeparatio aut propenfio ad fidem eliciendam,

dquefo

tedimus

fi quid à Deo revelatum proponatur. 24 pro/.

2d. Difp. eft; quia prudens formido exercite

|pitim o

vel fignaté importata in notitia probabili, ne-

t U

quidem exercité poteft prudenter rejici; dum-

funtate

modó maneat & appareat prudens: at in ipfa

d;hoc.

notitia moraliter certa jam apparet imprudens

mj pr

formido , adeóque prudenter rejici poreft;&fic

m tet

evidentera

( arc

miffimo.

pparere prudens credibiliras actu fir-

Quare etiam füpponens üt. certam

ii fv

divinam autoritatem revelantem poteft exerci-

frmido

t affirmare, effe omnino impoffibile, v. g.

Bb

Verbum non effe incarnatum; quatenus affen-

frpur.

,

fus fine formidine nitens. divine autoritati eft

d. m

exercita certitudo & infallibilitas tali

J n

s objedi.

"d Conf. I. . 1. IN. ,4.. Firmitas

enim fidei

firmidi

partim eft extrinfeca, partim intrinfeca feu fi-

D

n

dei ex fe ipfà etiam, & non tantüm à volunta-

fedmp

tis imperio conveniens, ütex prop. rg. dam-

I5 Ver

natione num. pr. dataliquet. — Ratio eít; tum

|

Tefin

v

quia ficut adhafio affectiva actibus voluntatis ef-

i

Tl)

ficacibus, & evidentia actui evidentiintelle&tüs

ütm,

eft intrinfeca; fic etiam judicio certo, quale eft

Itnj

tf

fides, adhafio intentionalis ad füum objectum

TW

W

debet effe intrinfeca ,. itaut ex (üo modo ten-

T«

dendi phyficé repugnet cum omni formidine

Tepu

ii

etiam imprudente ac indeliberara circa articu-

& aCC

lum, quem credit: tum quia fides eft intelle-

li

€tualis appretiatio füper omnia , ficut actus cha-

t

ritatis eft affectiva appretiatio ejusmodi ; atque

i,

àiinc non minüs quàm ifta per fe ac ratione ful,

D

adeóque intrinfscé etiam firmitatem dicit, exclu-

n í

ditque

m

Dz Fipr.

489

dl

dítque formidinem. ;4dproP. rm. IV. fK Con-

L. Al

cedimus equidem firmitatem fidei etiam effe

do erg

Jdbi, x

partim extrinfecam atque à voluntate proficií-

ci; eóquód intellectus determinari debeat à vo-

;jcy d

luntate ad actum fidei, àt num. 237. oftenfüm

: ia

1

eft; hoc tamen non impedir, quominüs, üt

impnis

modó probatum eít, ipíe actus fidei ex fuo

odl

modo tendendi componi nequeat cum formi-

tisadut-

dine circa fuum objectum five deliberata & pru-

Tf

denti five indeliberata & imprudenri.

Hinc

"efl ün.

formido indeliberara apud pios & deliberata a-

le, V

pud improbos , aliique motus de contrario in-

U

i

"

l,

furgunt duntaxat in credente, quando actus fi-

xitat d

dei , morá licét imperceptibili, preteriit, aut

dj

necdum eft: fitamen aliquando coexiftat, vel

nim j

formidinis actus non eft judicativus fed puré

b

apprehenfivus, vel poriüs non eft in intellectu

ivoltte

fedin phanthafia. 744 pro£. 24. &.. S.'Fhomam

n u

his verbis indicare voluiffe, firmam intellectüs

d; n

adhafionem , quanta in fide eft, haberi medio

pnse

imperio voluntatis ; quod ultró damus: non

autem, formaliter adeequaté. coníiftere in. vo-

d

Qd

luntatis imperio; quod merità ex nuper dictis

nepgamus,

)bjeäum

R. 2. 7. 44. IN. Conf. In conclufio-

odo t

ne enim loquimur de adhafione prudenti feu

grm/(fjüf

regulata à dictamine prudentize, quod dicit pof-

Ti

fe ac debere affirmariactu firmiffimo; adeóque

dul

fi probatio allata tenet, hoc ipfo voluntas im-

s d*

perat actum etiam intrinfecé certum. Preeterea

;

veró, nifi TÓ fimpliciter fumarur pro omni-

(ne M)

modeé ac ex omni parte, falfum eft, certirudi-

j eXC;TU'

nem fimpliciter adhesfivam includere utram-

ij

Hh 5

que

i

Dzr Pipr.

490

etrinfec

que ; cüm five intrinfeca five extrinfeca certi-

tudo fit, recté dicatur certitudo adhzfiva, fim-

petrantu

qpinis C

(

pliciter tal

is, üt patet ex ejus fpeciebus infrà

referendis.

üm, C

pis certi

'258. Olic. cont. 2d. Certitudo fcientize ma-

s hn

jor eft, quàm fit certitudo fidei: ergo fides ne-

sl

quit dici certior pra cognitionibus naruralibus.

f.ci; j

[

dnt. prob. 1. ex S. Aug. L. 15. de Trin., ubi

air: Per feientiam vobovatuv fides.

2. ex D. Th.

dplcite

H

( C

hic q. 4. a.8., ubi dicit, virtutes intellectuales,

fapientiam, nempe fcientiam & intelle&tum effe

quoi h

(s dl

j

certiores ex parte fübjecti pra fide.

uin Hu-

D

Wür v

go àS.Vi&tore: Zides, inquit abfoluté , eff cer-

titudo fupra opitionem , 9 aufva [Cientiam. | Conf.

| tunr ]

OniiQer

J. A&us fcientiz excludit potentiam anteceden-

tem formidandi ; & confequentem eriam re-

| i

| tl

ceffum à fe impedir: neutrum autem facit fi-

des: ergo ícientia certior eft fide.

Conf.. If.

] ea) qu

Certitudo fcientige eft certitudo evidentiee, quee

Thinig,

intelle£tum neceffirat ad affenfüm , & quia eft

(idis

Gd

de objecto neceffario, mutari non poteft: cer-

W qu

Q

m

tirudo fidei autem voluntaria eft ; quce intelle-

€tum pon neceffitat; atque praeterea, quia eft

t dj

fcpiüs de objecto contingente, abíoluté muta-

W

| phx.lï?.

ripotefl. Ergo major eft certitudo . fcientias;

quàm fidei.

um

B. /V. /4.. Quamvis enim fecundüm proxi-

n

mé dicenda certitudo fidei adhafiva non exce-

pl

dat fimilem certitudinem actüs naturalis à vo-

KC

luntate independentis, nequit tamen dici abío-

& (

luté ac fimpliciter minor certitudo , üt mox pa-

?

N

d

tebit. — Hinc ad prob. uzr. D. . Fides roboratur

ex-

p

d

Dz FIDE.

491

een

extrinfecé per fcientiam, quatenus per hanc pe-

2

netrantur myfleria, & eft infra ícientiam feu

Is i

minüs cerra quoad nos & noftram innote(cen-

tiam, C. roboratur intrinfecó , &quoad fe mi-

Jettem

püs certa eft aut infra fcientiam N.' Diftinctio-

of

nem hanc iníinuat S. '"homas l. c. , comparans

atu

fidei certitudinem cum memoratis virtutibus

fin

intelle£tualibus , ac ita differens : , Certitudo

eï

dupliciter confiderari poreft. Uno modo ex

dl

!

)

caufa certitudinis: & fic certius dicitur illud,

um

quod habet certiorem ceufam.

Hoc modo fi-

Qua

des eft certior ribus pradictis; quia fides inni-

ttur veritati divine: tria autem pr,ædi&a ni-

» du

j üi

tuntur rationi humanae.

Alio modo poteft

pecaden

'

confiderari certitudo ex parte fübje&ti: & fic

eEIaT f

certius dicirur , quod pleniüs confequitur in-

Mict

telle&us hominis. * Et per hunc modum, quia

(s ]

ea, que (unt fidei, (unt fupra intellectum ho-

nja d

minis, non autem ea, qu« fübfunt tribus prae-

T

dictis: ideo ex hac parte fides eft minüs cerra.

[

abet

j

Sed quia unumquodqve judicarur fimpliciter

ziit

quidem fecundüm cauíam fuüam; fecundüm au-

j

tem difpofitionem , quz ex parte fübjecti eft,

emute

fecundüm quid : inde eft, quód fides eft fim-

i

pliciter certior , fed alia fünt certiora fecun-

düm quid.;, Huicexpo(tioni, quae forfanad

unam certitudinem infalibilitatis detorqueri

1 PfOXi-

per

poffet, adde proximé füb;icienda. — 224 Cozf. £.

V. C.4. V. Conj. Equidem actus primus fcien-

ïs 'äVG'

jd

ti& , qui confiftit in premiflis evidentibus vel

fpeciebus aut apprehenfionibus fimilibus, ex-

UA

cludit omnem formidinem ; & propter füam

od

etiam

o

Dz Fibtr.

49?

pito f

etiam evidentiam non permittit inpreffum for-

ürar d

midinis fübfequentis; cüm tamen actus primus

üict )

fidei; ftans in actibus praviis evidentiam veri-

tatis non adferentibus, fecum formidinem im-

Qu

jlia

prudentem compatiatur, & pofira etiam fides,

utpote à voluntate imperata, fimülque obícu-

q.]

ra, abfoluré non prohibeat fücceffionem for-

midinis.

Verüm hoc unicé evincit, quód af-

( 1

fin Orfme

i

fenfus fcientiee fit neceffarius , & quód ram in

. a£tu primo excludat formidinem, quàm poft

patsi

Dv

TW

A0

. actum2dum; fides autem fit libera , ac formidi-

'nem tantüm removeat, dum exiftit & in actu

Thuno Vi

fsiner

fecundo, üt num.pr.dictum: minimé verófe-

.. quitur adhafivam certitudinem fidei effe mino-

T

r

m

' remacícientie. Naminprimisquód actus 1nus

'

D

excludat vel permittat formidandi potentiam, ab

quq

actibus praviis potiüs quàm ab ipfà (cientiaaut fi-

d.möq

adm

dehabetur; cüm tamenhic non apamusde certi-

tudine actuum precedentium fed de ipíius fidei

fs phy

acfícientie certitudine: deinde autem certitudi-

um

nem adhefivam. penfandam non effe ab eo ;

ln

N ün

quod poteft accidere poft affenfüm, patet in

amore Dei füper omnia, qui quantumvis fitad-

ls di

hefionis fümmee, relinqui poftmodüm ab ho-

ü&ïum;

mine, tanquam actusliber, poteft, licét non.

| Q

Ti

ita facilé à complacentia fimplici, utpotenecef-

fària, recedatur.

"d Conf. IH. w. C. Ant. N.

itep,

- Conf. Rationem habes ex dictis immediaté pre-

CQncur

cedentibus. Quoad odam tamen partem Ant.

Bw

obfervandum, quód quamvis objectum fidei;

Tioar

fi eft contingens, abíoluté & per fe loquendo

tefïug F

potlit fe aliter habere; tamen id nequeat ex füp-

o

pofito

Dz Fipr.

493

Wim& . pofito factee revelationis divine ; in quo fun-

lspring

datur actus fidei, ac confequenter exerciré ju-

Qtm v

dicat objectum jam aliter f& habere non poffe.

Idinemit

Quznrs L Z quouam [let exceffus. certitudinis

zil

fidei quoad infallibilitatem füpra alias cognitio-

quedia

,

qnes natuvales cevtas ?

N

OR i

219. Nota. Duplex communiter certitudini

; qiié

quoad infallibilitatem exceffusadmittitur ; 17245

Joduna

eftformalis &intenfivus feu quantitativus quoad

yoim pf

pradus intenfionis; & confiftitin hoc, quód con-

chn

nexioactüs cum objecto fic fe habente magis vel

&ini

minüs violari,aut à pluribus vel paucioribus cau-

e verüh

fisinterrumpi poffit vel non poffit. Hujus exem-

(fe mit

plum habetur in certitudine metaphyfica;phyfica

lus 1

& morali: metaphyfica enim maxima dicitur,

quia ejus connexio cum objecti veritate nequi-

ntium?

Ortdyrt

demde potentia Deiabfoluta eft violabilis; phyfi-

ca eft minor, quia eft rantüm inviolabilis à cau-

d

(us t

fis phyficis, non autem etiam à Deo; moralis

wl

i

qtt

minima eít,. quia licét ejus violatio difficillim&

(

"

TU

& tantüm rariffimà aut feré nunquam contin-

gat, fimplicirer tamen etiam naturgliter poffi-

xfet

bilis eft.

"

2du$ eft radicalis feu qualitativus;

defümptus à perfectione intrinfeca & dignitate

T

actüs infallibilis, aut extenfivus quoad nume-

o

rum & nobilitatem principiorum, confiftítque

t

Ayf, I!

in eo, quód plures tituli aut nobiliores caufae

concurrant ad unum pre altero, qua faciant ;

g

ne connexio actüs cum objecto fic fe . habente

m

j fidïä:

]

violari poffit.

Quaeftio jam eft, quinam ex-

ceffus conveniat actui fidei fupernaturalis prae

gt

af

cognitionibus naturalibus nontantümmoraliter

aut

poüw

um

Séssp

494

Drz Fipr.

aut phyfice, fedl etiam meraphyficé certis; cir-

men fore

slibies

ca quam ultimam partem pracipua eft difficul-

ras, aliis affirmantibus , infallibilitatem meta-

cognitäom

phyficam (üfcipere magis & minüs, aliis veró

m-veldf.;cx

id negantibus.

Texcell

1

260. &. 7 Exceffus certitudinis quoad in-

fallibilitatemactüs fidei füpernaturalis füpráco-

DRrnc. f

pnitiones naturales moraliter v«l phyficé certás

f vde

eft formalis, & ftat in eo, quód actus fidei fit

pj

metaphyfice infallibilis.

frob. Infallibilitas me-

; vd

i effe

taphyficà quantirativé excedir irfallibilirarerà

moralem & phyficam , üt e& num. pr. liquet:

fv

fed metaphyfica infallibiliras converiit actui fi-

| füti tim

dei füpernaturalis ür conftarex Articulo & Ca:

! ndfef

pite priore: erpo eXceffus infillibilitatis fidei

& vendi

fupra ipfallibilitatem aétuum moraliter aut phy*

Taprin

ficé certorum eft formalis & quantitativus, ftat-

bv

que in metaphyfica à vero indefe&ibilirate.

|Tdpicer

261. E. /7. Exceffus certitüdinis quoad

T0n agf

infallibiliratem fidei füpernaturalis füpra cogni-

ide v

li dunt

tiones metaphyficé cerras non eft quidem forz

malis, fed tentüm radicalis, ftans in eo; quàd

Mirin

actus fidéi ex füa intrinfeca pérfe&tione & ex

ttoyfl

pluribus principiis fit infallibilis — Prob. 1m. p:

| n mï'xï

Infallibilitas metaphyfica vel ftát in exclufione

| Vetiee

omnis defe&tibilitatis à vero ; five cujuscunqué

Tünden

contingentiz falfiratis; velin eo, quód repu-

Wtef u

gnantia ad falfiratem à nülla omnino cauíà ne2

| mj

quidem ab omnipotentia divina vinci poffit j

fij M

adeóque fit omuino irvincibilis: fed liec preee

tlj

dicata non admittunt incrementum aut decres

n

mentum abfoluté ac fimpliciter tale; quale ra:

Md

men

a

"

Dsz Fipr.

495

Certs; (

ien foreüt ihtenfivum ac formale: ergo in-

d df

fallibilitas fidei metaphyfica prze alia quácunque

CO r

cognitione metaphyfice infallibili non admittit

| dis

in- vel decrementumintenfivum; acconfequen-

terexceffusnon eftformalis. Corf. Ille exceffüs

qui s

infallibiliatis in a£tu fidei quantitativus praco-

s üpri

gnitione naturali metaphyficé evidenti habe-

vlict at

retur vel ex eo; quód plura vel nobiliora fint

hs ii

principia; à quibus fides fuam infallibilitatem for-

titur; vel ex eo, quód magis repugnet actum

!Jh

fidei effefallibilem ; quia fi perimpoffibileactus

naturalis metaphyficé certus poffet falli; actus

pr. ige

Tb

fidei tamen & ejus principia adhuc exigerent

do&O

non effe fal(à. — Atqui ex neutro capite actui fi-

utis f

dei vendicari poteít formaliter & quantitative

[ I'AUI

:ajor infallibilitàs: nam inprimis plura & nobi-

N

liora principia faciunt quidem infallibilitatem

refpicere plures titulos aut effe altioris ordinis,

ll

non autem formaliter ac intrinfec& majorem:

pr( ql

VEU

deinde veró ex füppofito illo impoffibili erui-

(' li

tur duntaxat materialiter non autem formaliter

:0]

Qu

major infallibilitas; ficut ex eo, quàd; fi per

impoflibile poffet deveniri ad ultimum homis

g n

MU

J

num infinittorum , magis ramen repugnaret de-

ydi

(

venire ad ultimum capillorum infinirorum eo-

Jchfmu

rundem infinitorum hominum , non infetri

(0 4

E

lg

poteft unum infinitum altero infinito effe majus

j

formalirer, íed matetrialiter duntaxat.

Ergo.

a

lj

Prob. 2d.p.Certitudo a&tus naturalis metaphyficé

j

infallibilis provenit duntaxat ab eo, quód ob-

wæc

Pffï

T d

je&um hijus actüs f& aliter habere non poffit:

;ua!e f

ecertitudo autem aétüs fidei inde profluit ;

qu

quód

ass

Drz Fipr.

496

quód ipfe effentialiter exigat obje&tum ita fe

It Ug

nido efiar

habere üt enuntiat,

quantumvis ex fe con-

tingens fit ;

tum quia pro objecto forma-

fedtio a

fs partc

li? habet autoritatem Dei revelantis,

que

meraphyficé connexa eft cum veritate ob-

Chra

sj

]

jecti: tum quia eft actus habitüs fidei effentia-

liter determinati ad aétus veros: tum quia ex

Tota

T0nunt

participatione füperna luminis actualis eft in-

trinfecé fuüpernaturalis, cui repugnat falfitas,

uf

df

Sed hac'infallibilitas eft radicaliter major , ftát-

que in eo , quód actus fidei ex intrinfeca per-

Jetph,

feetritun

fe&tione fit infallibilis: ergo. Cozf. 'Tenet heec

argumentatio: Affeníus fidei divine fic enun-

mj

tiat: ergo res ita fe habet ; non autern tenet

fimilis areumentatio in actibus naturalibus me-

tl

isfecte

taphyficé evidentibus: fi enim per impoffibile

eorum objectum non eflet neceffarium , fed

qiàn hi

Bo

contingens , & aliter fe habere poffet, ac na-

turalis a&tus metaphyficé infallibilis enuntiat,

n ]

hic non foret metaphyficé infallibilis: unde ex

megq's «

hoc pracis?, quód hic actus ita enuntier, nul-

ämr.ls, (

là habità ratione ad objecti neceffitatem, non

Wäm q

infertur formaliter , quód obje&tum fic fe ha-

Cüm, ü(

beat. Ergo cüm hujufinodi actus aliunde fint

li

lo

metaphyficé infallibiles ! neque in hoc predi-

cato füfcipiatur majus aut minus , füperantur

l

l

ab actu fidei in illa intrinfeca perfectione.

262. ANec dicas , Non repugnat unum

d

actum metaphyfic? infallibilem effe infallibilio-

Ál

rem altero. Proj. 1. Quia certitudo & infal-

Ü

^ Qf

libilitas eft exigentia veritatis, vel repugnantia

a

cum falfirate; poreft autem dari una exigenti

aut

Uïm

d

—

Dr le«:,þ

497

( &i

aut repupnantia major quàm altera.

2. Certi-

& f

tudo etiam mera

phyficze infallibilitatis eft per-

(o fom.

fectio a£tüs, fed perfectio poreft mapis vel mi-

, g

nüs participari: ergo. .3. Oppofitio contradi-

Petitt d

&oria füfcipit magis & minüs, üt patetin te-

qei d

nebris jam majoribus jam minoribus : ergocüm

tum qit

infallibilitas meraphyfica dicar contradiétoriam

us d

repugnantiam ad falüiratem, rmajor etiam vel

D &if

minor effe potefl. — /Vec Cozf. Z Una falfitas

nj l

]

poteft effe major alià, juxta Philofophum L. 4.

"ID

Metaph. tex. 18. ubi docer, non eodem modo

Tentis

mentitum effe, qui dixit duo effe quinque, ac

[ic t

ille, quidixit duo effe mille: fimiliter unumim-

ferm (&

poffibile poteft effe majus altero; fic magis eft

libus r

impoflibile Deum non exiflere, quàm nonex-

nl

iflerecreaturam 5 aut hominem cervum dari ,

Jum, &

quàm hirco-cervum. — Erpo pariter unus actus

poteft metaphyfice infallibilior effe altero. . Vec

f &t

; t

Cosf. If. Vifio beatifica & fcientia divina funt

/

j

j

,:1

j

magis certee certitudine meraphyficae infallibi-

UUCI "

liatis, quàm fides: ergo etiam fides imapis

quàm

«m, N

quicunque actus naturalis; prefertim

"T

cüm,

ficut vifio illa & fcientia mapis participat

l

nl

üe

hab

de divina veritate quàm fides, -fic etiam fides id

.

y pr?

ili.

cat pra actu naturali metaphyficé änfalli—

?

sl

ff

& N. 4. Loquendo de infallibilitate fimpli-

j u

citer, hoc eít, formaliter & intenfivé. rali,

"4d prob. ym. D. Certitudo generic fümpta eft

jl

du

exigentia veriratis & repugnantia cum falfitate

C. certitudo metaphyfica, fuj4. eít exigentia

uanäüïff

IN.

yl

fu*la & repugnantia, (;" qualiscunque

Ut«

Drz Fiptr.

498

uhylia

ífürnma autem ac omnimoda certitudo nequit

füfcipere majus aut minus.

"Ad prob. 2d. D.

1 ag

Certitudo metaphyficee infallibiliratis eft perfe-

aphylio;

&tio actüsintra fuam linearn fümma &omnimo-

tm pan

frmits d

da, adeóque in- vel decrementi incapax C. eft

qi. A

P

erfectio actüs fimpliciter tantüm ac pofitive

t

alis & oradus admittens N. — 24

rob. 31. D.

tie m

f aorant

A. Oppofitio perfe&é contradictoria ac dicens

privationem omnimodam cujuscunque forme

i C 1

ütoN

oppofitee füfcipit magls & minüs N. oppofitio

tantüm imperfecté contradictoria, & privatio-

i quita

fiveN

nem qualemcunque dicens, qualis in vulgari

fenfü tribuitur tenebris C. . Unde patet, totum

tertdente

argumentutm probare quidem dari intenfionem

UER 0

intra lineam certitudinis,. quod füprà jam de-

JH

dimus; non autem evincere, quód metaphy-

|ten e

dnten

fica ceftitudo intenfionis fit capax. . "42 Conf. 4

&. D. vm.p. 4ut.. Falfitas. formalis poteft effe

finm

major alià T. falfitas radicalis fu74. poteftinten-

um

Uoror

fivà ac fimpliciter effe major N. exrenfivà T.

Falüras formalis eft difformitas propofitionis

Wemt

cum objecto, quie tanquam ineequalitas & di-

Quäm .mv

"

ftantia ab obje&to extenfivé & materialiter ma-

ityic

jor earenüs dici poteft, quatenüs objectum u-

Vonte

niusactüs non ita diftatab objecto verificarionis,

p

Uþïï'e;ï

le

ür aliud diftat, in quo feníü loquitur Philofophus;

quamvis falfitas, quatenüs effentia ejus coniti-

Y

ler

tuiturin non repraefentatione objecti ficuti eft;

Qntor

| $m

d

à Logicis communiüs negetur graduum effe ca-

pax. Falfiratis radicalis nomine intelligimus ei-

l

fentialem & metaphyficam determinationema

Q-

lg

falum. Hacautem, quia fupponitur e

a

t M

ao

h d

Dr Fipr.

499

rb n

n-

taphyfica & infüperabilis à quacunque pote

nd.i)

tia; eequ& intenfionem refpuit ac certitudo me-

s dipe

tzphyíica; & quia omnimoda eft difformitas,

&omim

tam parüm quàm veritas, quae adaequata con-

apabd

formitas cum objecto eft, magis aur minüs füf-

D puliu'»;ä

i. . d 2d. p. D. Poteft unum impoffibile

el

e€

pj

majus altero, fi inftituatur coiparatio in-

riuc n

ter moraliter, phyficé & metaphyficé impof-

lgt r

fibile, C. fi inter metaphyficé impoffibilia fiat

p

collatio IN, vel /u27. unum magis eft impoflibi-

&pna

le qualitativé &extenfivé C. quantitativé & in-

sinng

tenfiveN. Deum quidem non exiftere eft an-

jatet, U.

tecedenter & neceffarió im

Pofïïöile , Creaturam

qeiot

autem non exiftere eft rantüm impoffibile con-

r iäm*

fequenter & ex hypothefi, quód exiftat: ficut

| m

tamen etiam juxta adveríarios actus fidei non

Al

eft intenfive infallibilior, quo credo Deum effe

Trinum, pre illo, quo credo Verbum effe in-

st

quditt

carnatum; fic nec impoffibilitas intenfivé major

in priori cafü habetur.

Similiter ex pluribus

st

fgpüü[iü?—'

quidem titulis repugnat hominem fieri cervum,

quàm implicet effe hirco-cervum ; inde ramen

dinslb.

Viet

íimpliciter major impoffibilitas non infertur,

)j&&ümï*

urpote quze dicir meraphyficam & omninó in-

o

fuperabilem repugnantiam ad exiftendum; fed

j

j

o

extenfivé duntaxat major. 447 Conf. IJ. W. Si-

milirer ; quia & vifio beatifica & (cientia divina di-

J 69"15'

j

jonel

cuntur qualitativé perfectiores, cüm certae fint

mmemL

ex majori perfectione, quàm fides, etiam ex-

Jj

tenfive faltem ex parte objecti, eóquódad plu-

j

ra objecta extendantur: intenfivó tamen & íim-

T

pliciter mag

f

is certe? non füntnec participantde

4ir a

Verie

r

$00

Dz Fipr.

| *:mibiler

veritate divina in ordine ad incrementum inten-

tonvenit

fivuni ac fimpliciter tale certitudinis; quia hec

radicata: metaphyficé infallibile; omnimo-

penphy

da & infüperabilis repugnantia ad . falfiratem;

j par

Witer &

ejusmodi augmentum non admittunt.

263. JNec dicas 14. 'Tum Scriptura tum Pa-

mf pr

t o

tres infinuant fidem effe fimpliciter infallibilio-

rem, quàm fint affenfüs quicunque naturales;

UT

qtilere

aut etiam alii füpernaturales: ergo.

"ut. pa-

tet 1. ex illo Petri dicto:

Habemus firiniovem

pb

ümadm

gropbeticum [ermonem. Yrem ex illo Pauli ;d Hebr.

6. "bundantiis volens. Deus offendere pollicitatio-

d 'mtep

&)

mis bevedibus immmobilitatem confilii fut,. imtevpo-

IT

fuit usjurandum , ut pev duas ves immobiles , qui-

bus inpo[fibile eff mentiri. Deum, fovtiffrmum [ola-

imiphl

tiimec|

zium baleamus ; unde colligituraffenfüm in pro-

miffione & juramento fündarum efíe infallibi-

jl

fonem

liorem eo, qui in una Dei promiflione nititur.

2. lllud Baülii: Zz4es perfuadet &9 pre omnibus

Wnpe

|

; 0

vationabilibus metbodis. Item illud HugonisàS.

Qdum.

ï Wpofin

1

Vi&k. Quotquot veraciter fideles fumt ,. sibil certius

tenemus , quàm quod fide credimus. Exgo. — .Nec

| mf

ln

Couf. 1. Hoc ipfo, quód fides fir infallibilior

radicaliter, etiam forraliter infallibilior dicen-

| Rn

lonem

da eft; rum quia, quories una entitas eft. per-

fectior alterà, pradicata omnia illi identificata

| UeU j

etiam perfe&iora & majora fünt: tum quia

tbf

predicarum fpirituale feu incorporeum, quan-

| Ddl

tumvis perfectio fit excludens omnem marteriam;

Knno

in Deo intenfivé etiam majus eft ac formaliter

«

perfectius quàm in creaturis, animabus fcilicet

; "ümino

Effe

humanis & angelis. Ergo. — /Vec Conf, 17.

| "Wi

infal-

i

1

.Ds Fipz.

jor

Dtom n

infallibilem ex intrinfecadignitate &perfectione,

$; Qu

convenir etiam aétibus naturalibus quibusdam

, Onmy)

metaphyfice evidentibus, v. g. T'otum eft majus

| filrus

fuà parte; tum quia lumen naturale eft effen-

hi,

ualiter & ex füis intrinfecisinfallibile, circa pri-

Qrt t

ma fuüa principia: tum quia fimiles affenfüs in-

i

trinfecé connectuntur cum fuo objecto, prout

E Dutt

enuntiarur per actum.

Ergo in hoc nequit

At

l

j

confiftere excefsus fidei quoad infallibilitatem

if

pre actibus metaphyficé certis; confequenter,

ij d

cüm admittatur nihilominüs

effe intenfivus.

I

exceffus, is debgt

d

R. /V. /4. Sifermo fit, prout debet effe, de

j, fii

lib i

exceffu intenfivo, etiam füpra naturales actus

f

metaphyfice infallibiles; quia de his nec Scrip-

mity!

tura nec Patres apunt.

Hincad 1:2. g. Textum

fe ii

Petri, ütfupra jam infinuavimus , compara-

j m'np;

tionem duntaxat inflituere cum phyficé certis,

nempe auditu & vifione perceptis , quemad-

n QWW

)

[url().'llïif

[

modum ipíà verborum feries edocet, adeóque

propofitum nonevincere; ex alteroautem Pau-

jl »:1!

li textu falfüm collioi ; càm & ipfi Adverfarii

niiw

;

li

flatuant, autoritatem divinam equé interponi

per fimplicem promiflionem ac per promif-

of d*Cf

Ti

ífionem illius juratam.

Ratio autem ,

cur

| n!ifffäü

Deus in Scripturis aliquoties inducatur jureju-

u U

rando firmans íuüas promiífiones, varia afferri

! qlm

poreít; nempe vel ut intellipatur, promitfio-

nem non effe implicité conditionatam, fed ab-

"

folutam :

O[IHEU

W

vel ut Deus fe accommodet mori

jt

huümano ad metum majorem incutiendum per

j

hr

comminationem, velad majorem fiduciam cre-

an-

li 3

'mä i j

n

Dz Fipr.

$02

andam per protmnilfiones : velut indulgest com-

|uít

pendent

muniac imperfecte: hominuml exiftimationi »

veroDa

qui locutionem divinam ad nortmam humang.

iil

1

mylindi

ezítimando, quandoque majorem firmitatem

Tatrdit

locutionis ex adjecto juramento conjiciunt. 742

f x

2d. quoad verba Pafilii x iis tribui fidei precel-

pitsy

lentiam non quidem fecundüm facilitatem

infallibilitatem, fed fecundüm nobilitatém prin-

p

at

cipiorum & intelle£tüs adhzfionem ad objecta

ts met

etiam obícura atque ex fe contíngentia, quibus

atf

aliàs nequidem affenfüs forfan tribueretur. Hu-

Tf

gonis fenfüs verus eft, fimodó affenfuseviden-

fü. ,

ti rei praeftitus non füperet certitudine fidem:

effetid

preterea autem non mifi infallibilitatem aliquà

fordi

ratione, nempe radicaliter, majorem exigit.

potent

"d Couf. E. g. N. A[f. Prob. vma. univerfaliter

ifyn]

fallit; càm vis potentiarum fenfitivarum in

* ]

pluribus animalibus fir major ac precellen-

fim d

tior, quàm in homine, quantumvis hujus en-

lit;

titas prae animantibus brutisfit long? perfedtior.

m

Deinde intelligenda dunraxat eft de praedicatis

T

intenfionis capacibus, non veró eandem velob

gl

exigentiam omnimodam vel ob fümmam re-

2da velfalfum fup-

'mW

pugnantiam excludentibus.

Tüqy

ponit, vel paritatem non facit; rmum eft; li

li

per rationem fpiritüs & incorporei excludatur

Iet;

duntaxat compofitio ex materia & forma phy-

x"grirz

fica; quia tunc falfüm eft,. quód fpiritualitas

Md

fitperfectio excludens omnem materiam, quam-

il

b

vis verum fit, nec animam nec angelum com-

poni ex materia & forma phyfica, ficut nec|

2dum autem . accidir, fi.

Deus inde conflacþur :

qui

4

Dz Fipgr.

$03

ntlter

quafi peneric? per fpiritualitatern excludatur de-

exffmmm

pendentia à materia, & compofitio; tunc enim

Thim J

Veró Deus maxime fpiritualis dici poteft, cum

nullàratione dependeat à materia, üt tamen

m m

Onj

naturaliter animze in fuis operationibus conve-

:

nire conceditur: nec etiam accidentaliter com-

i

pofitus vocari queat, üt iterum animae & an-

il

ff

gelis etiam tanquam fübjectis füorum actuum

accidentalium tribuitur: fed hoc cafü fpiritua-

m 40

liras nec fümgur univocé nec pro fümmarepu-

enti

antia aut omnimoda exclufione; uti ramen

yerety.

enfiseit

infallibilitatem à nobis fümi fcepiüs jam dictum

fuit.

"d Conf. 1I. Ye. IN. ,4. ad prob. yim. D. Eft

dige i

effentialiter infallibile, infallibilitate primarió &

Qs

titerm v

formaliter derivata ab obje&ti neceífitate; im-

potentis fe aliter habere, C. derivata à luminis

[

f

m

naturalis perfe&tione üt enuntiantis N. — Pro/.

v?

2d. D. fimiliter; quia, -àt num. 26r. often-

; [f*

T

füm eft, non valet hzec illatio: actus fic enun-

$ j

tiat; ergo objectum fic fe habet: adeóque actus,

J5

üt enuntiativus eft, & per propriam perfectio-

Pgædia

nem infallibiliratem non haber, fed duntaxatab

demY

objecto fic fe neceffarió habente.

Hinc fi per

ii

äfumh

impoffibile finperemus , obje&um noneffe ve-

ritatem neceffariam, íed contingentem , actus

lum u

illud enuntians metaphyficé infallibilis non fo-

aj

ret: econtrà veró hocipfo, quód objectum fit

m

veritas in fe neceffaria, etiam actus opinativus,

m

illud probabiliter enuntians, habet eandem in-

ff

J

i

fallibilitatem.

jf«

|

[

mCld J

Qv

(

li 4

$04

Dr Fipr.

E

UERES II Zz quonam [let excelfus certitudinis

ivolunta

fidei quoad indubitabilitaterm fupva alias co-

itdo d

guitiones uatuvales. cevtas?.

fem; fri

264. INota. .. Certitudo indubitabilitatis feu

tudo p

adhafiva univer(im dividitur in fpeculativam &

qo p

affectivam. Speculativa, qua etiam intelle&tua-

gt ad

lis dicitur, eft allipatio intellectüs ad obje&um

] warp

independens ab imperio voluntatis, àt evenit

, qu

circa objecta evidentia : 24//e&va eít fimilis al-

dgo er

ligatio ; .fed à voluntatis imperio dependens.

abf

Utraque tum fimul, tum feorfim fübdividi po-

piito.

teft: fimul quidem fübdividitur in zzzezfivam

16j

(inema

& eppretiativam , ^ prout nempe confideratur

vel accidentaliter penes intenfionem, vel fub-

detten]

ftantialiter penes appretiationem ; . loquimur

t d

enim.refpectivé ad virtutes theolopicas, qui-

füxdius

bus intenfio accidentalis, appretiatio autemfü-

o

per omnia effentialis ac fübftantialis ex com-

titliq

muni fententia dicitur.

Seoríim veró fpecula-

(l

tiva adhaefionis certitudo dividitur in puré in-

Qpret

zelle&ualein , qua& sempe à voluntatis imperio

eenrl

ita libera eft, ut nec per illam imperetur aut

Ug

determinetur, neque etiam impediri poffit; &

tl

hujufinodi adhzfio habetur ad objeéta meta-

Ti

phyficé evideatia, v. g., inilloaffenfu: totum

j Dte

' eft majus füà parte :: & in zon purà iutelletua-

] qisi

jem, quea (cilicet à voluntate non imperatur

of

aut determinatur ,

impediri ramen ab eadem

Xrel

poteft ; cujufinodi habetur circa objecta mora-

j

liter tantüm aut phyficà evidentia, v.g., in

(iri

illo affenfu: ubi füntaccidentia pauis, ibi etiam

n

panis füb(lantia preeftó eft, qui impediri potett

qu

à vo-

D | E I—D,E.

505

T05

à voluntate Catholica. — Affe&tiva denique cer-

alita.

üitudo dividitur in prudentem & impruden-

)

tem; frudens dicitur etiam conftantia feu certi--

Sbilitazisl':;

tudo prudentie, & habetur, fi imperium, à

hao

quo dependet, fit prudens: zmprudens vix me-

nl

rerur adhafive certitudinis nomen, fed potiüs

ddji

vocatur pervicacia & obílinatio ; exiftitque

y lLt

tunc; quando v. g. intelle&tus tenaciter eft in

[Linisd

aliquo errore vel etiam opinione, excludens

i

:r;a",t

Miv

ex levi fundamento formidinem omnem de op-

b

pofito.

ántuja

265. Nora II Fidei fapernaturali certitu-

nlident

dinem adhafivam affectivam & liberam, pru-

ve

dentem item, & füo nomine dignam conveni-

pquir

re; atque quoad hzc praedicata affenfibus na- .

5

turalibus fpeculativé aut imprudenter certis fü-

du

periorem effe , tum ex nuper, tum ex alibidi-

a

&tis liquet: quzritur veró de ipfo certitudinis

ifb

adhefivee exceffa, non quidem intenfivo, fed.

appretiativo ; tum quia intenfio adhaerfionis ac-

) [

j

cidentalis duntaxat eft ,

neque in exclufione

m d

omnis plané formidinis quoad hanc faltem par-

ylit !

tem locum habet * tum quia appretiatio füb-

n

u

ftantialis eft neceffaria ad fidem divinam , &

H

P Y

preterea fermo eft de tali certitudine, vi cujus.

J

quis paratus eft potiüs nepare afTenfus aliosop-

J

pofitos , quàm ab objeto, cui per fidem ad-

d

s

heret, difcedere feu diffentire, quod per ap-

fjf

pretiationem preeftratur: ficut enim appretiatio

gl

divinee bonitatis ,- contenta in amore Dei füper

j elif

omnia, ejüsque exceffus explicatur per hoc,

100'6*

quód amans ita adhereat Deo ,. ut exercità vel

Virr

ib

li 5

P

$o6

DE Fipr.

|

virtualiter difpofitus fit, preeferre divinam bo-

crtis

nitatem cuilibet rei oppofitee, adeó ut , fi opus

E

(

quzm

foret, contemnerer bonum quodlibet pro non

ii

offendenda. graviter bonitate divina; ira pari-

fs i

ter appretiauo intelle&ualis divinze autoritatis;

quorarm

que in fide habetur, ejüsque exceffus ftat in

'af

n

m

co, quód credens fimiliter fit difpofitus pre-

TO TUf

ferre divinamautoritatem aliis veritatibus, adeó

rl

ut ; Íi neceffe foret ,

negaret aliis affenfüm,

ruen

caíu quo viderentur opponi rei revelate. Por-

naturd

ró affenfus, cum quibus fidei actus comparari

fdif

poteft, univerfim ad duas claffes, nempe ali-

df

quà ratione à voluntate dependentium ,. aut

Ys uT

omnino independentium ; reduci poffunt. De

tffnfo

1ma, ad quam etiam ex d. num. pr. affenfüs

qim:

H

moraliter aut phyficé etiam evidentes reduci-

(ens

mus, minor eft controverfia; majorautem de

feni

2da, per quam affenfüs metaphyficé eviden-

r

tes , Ííeu puré intelle&ualiter certos intelligi-

mus.

p

p

266. 3. 4 Alffenfüs fidei quoad certitudi-

li j

nem adheefivam excedit. exceffü appretiationis

j 3;3

intelle&tualis omnes affenfüs naturales,' depen-

R

dentes à voluntate, fi non fint nequidem pura-

ex

titié affenfus fidei divinae. — Proj. 1:.p. Affen-

n

fus naturales à voluntate dependentes vel fünt

actus opinativi, vel affenfüs moraliter autetiam

liy:

hyfic& certi: fed hos omnes excedit certitu-

Adfr

dine adhaefivà affenfüs fidei; üt patet tum ex

df

dictis num. 256. ad partem 2dam : tum quia

Q

actus opinativi formidinem prudentem non ex-

cludunt ;

ayfics

tum quia in a&ibu? etiam pl

Certis

:

-

Dz Frpr.

507

lvt

certis poteft adeífe ratio formidandi nonnun-

i, lg

quam de fenfüum illufione , vel de eo, quód

t p

,

miraculum intervenerit: ergo.

Corf. Atlen-

T

- QO

il

:u

fus ille eft altero adhzefivé appretiative certior,

f

....

quorum alteruter &i relinquendus foret, hic re-

fs

A I

tineretur, alrero negato & reliéto, üt declara-

vt

AE

tum num. pr. fuit. — Sed fi vel affenfus fidei vel

naturalis alius à voluntate dependens foret re-

is f

eltz n

linquendus , recedendum eflet ab affeníü tali

naturali, non veró ab affeníü fidei; üt jam à

C

fideli fit in a&u fidei de praefentia Chrifti in Eu-

Denpi

chariftia, & fieri debet ;; ne committatur gra-

um

vis irreverentia in autoritatem divinam: ergo

(lunt. )

affenfus fidei eft adheefivé appretiativé certior,

- alfer

quàm affenfüs alius naturalis à voluntate depen-

5 rl

dens. Prob.2d.p. Ex num. 234. non datur di-

Fautné

fcernicalum ullum in fideli articulum verum

cäres'i:'s:

credente; & voluntas «qué indubitabiliter im-

uj

perat actum fidei exiftimatum ac verum, üt

patet tum experienrià in Faereticorum materia-

eriti

liter talium adhefione , tum ratione ejusdem

st

objecti formalis faltem invincibiliter exiftimati:

dpe

ergo certitudo adhefiva fidei verz non füperat

p

certirudinem adhasfivam affensüs fidei divinee

. Mf

li

tantüm putatitiee.

VE u

267. Nec dicas 1. Fi

des certitudine adhæ-

a

"

fivà non excedit affenfum, quo Hereticus et-

W

at

iam formaliter talis adhieret fuo errori: fed hic

"

"

affenfüs eft naruralis ac dependens à voluntate:

Jf **

I

ergo. lVec . Fides exceffu appretiativo non

n

excedit actus fidei previos ; quia credens ne-

þmh

os actus

quit habere animi prerparationemn ad ill

[

il

| potiüs

DE FipE.

$c8

potiüs rejiciendos, quàm fidem ; cüm aliàs vi

voluntat

actüs fidei everteretur ipfafides, illosactus prae-

fippona

fupponens: fed ifti aétus dependent à volun-

lantate;

tate: ergo.

quám

. ad rm. C. premiffas IN Conf.. In thefi

utecede

enim à nobis pofita comparatio duntaxat fit ad

« em,

alios affenfüs ejusdem hominis fidelis, & qui-

yeis j

demn ipsà fide durante; ídque conformiter ad

qin d

h

afleitionem fimilem apud omnes communem

pranos

de exceffu appretiationis alios voluntatis affe-

tipen

€tus in amore divino fuperantis. Sicut enim

duic o

per charitatem dicimus, Deum füper omniaap-

dücm

tm &

pretiativeé diligi: quia volunras ita afficitur er-

gaDeum, ut charirate durante fit difpofita pra-

V od

ferre Deum omnibus bonis graviter oppofitis;

ts a

quamvis peccator dilipat creaturam, quantüm

i

juttus Deum diligit , & quamvis juftus ipfe re-

i

cedens ab illo amoris actu diligat creaturam;

n tj

quantüm priüs Deum dilexerat: fic etiam dum

lh

fidem dicimus effe certiorem exceffü. appreria-

t pr

tionis intelle£tualis prz affenfibus naruralibus à

Iteri

voluntate dependentibus , loquimur tantüm

N

comparativé ad affenfus ipfius fidelis, & donec

Áiri

1

A:

fidelis eft..— 2424 && 1. fimiliter C. Prem. NV.

vvl

Conf. Quia propter rationem Majori adjectam

ftm

ici poteft; quaftionem folàüm moveri de illis

tdls

actibus, qui ad fidem non concurrunt aut prg&-

pupn;

upponuntur,.

Nihilominüs g. 2. D. M. Fides

oaf

non excedit actus preevios, fi qui à voluntate

od

non dependent, C. qui à voluntate depen-

| Düide

dent, fujd. Si ràm antecedenter, quàm con-

qid

fequenter ad fidem füpponantur dependere à

us

volun-

E

Dz Fips.

$09.

üm dl

voluntate, N. fi rantüm .antecedenter ad fidem

Dun

füpponantur, & re ipsà dependentes finr àvo-

E

luntate; C. Etiam D. . AGus previi ; &

quidem omnes, dependent à voluntate tantüm

h

antecedenter ad fidem, C. etiam confequenter

t

ad fidem, V. z. & Corf. Ex actibus ad fidem

5, g

previis judicium practicum .tam credentitatis;

i d

quàm credibiliratis jJuxta plerofque afferitur,

)mmungm

juxta nos etiam permittitur, effe evidens atque

Ytat i

independens à voluntaté; adeóque hi aéctus ad

(cüt ii

hanc conclufionem noftram non pertinent: ju-

J

dicium autem fpeculativum de exiftentia (igno-

ciur &

rum & revelationis, quia eft duntaxat morali-

fita p

ter certum ac inevidens, depender à volunta-

ppoüfk'

te; adeóque hic in controverfiam adducitur.

quanm:

Dicimus autem ,. hoc judicium confequenter

st

ad fidem, íeu poftquam actus fidei elicitus eft,

ATU

non ultrà dependere à voluntate; quia intel-

umdin

le&us in fenfü compofito fidei ex vi illius ju-

appreria:

dicii previi conceptee, non ampliüs poteft ex

nlb

imperio voluntatis diffentire exiftentiee figno-

fanti

rum & revelationis, nequede ea imprudenter

(dont

formidare; adeóque fidelis nequit exerciré aut

4lll. 1'

virtualiter effe fic difpofitus, ut potiüs negaret

hn

figna & revelationem, quàm ipfum myflerium:

127

talis enim difpofitio, preeterquam quód fit re-

Ia

pugnans, foret imprudens; ficut ipfe receffus

fids

ab affenfu fipnorum & revelationis, non con-

j

junéctus cum receffü ab affenfü myfterii , im-

prudentiffimé concipitur.

Pofito tamen cafu;

qu

C0

quód revelatio aliunde, quàm ex fignis, fuff.

"T

cienter proponeretur, & figna etiamn cum orn

lii

p

w

$10

Dz Fipr.

til ret

ni fua apparentia viderentur repugnare myfte-

rio, voluntas confequenter ad fidem poflet ac

ttis hoci

teneretur potiüs recedere ab illo afleníü fipno-

um qii

rum: unde conftat ; quód certitudo fidei ad-

quna

miciner,

hafiva fit major comparative ad illum cafum,

feu ad judicium fpeculativum fecundüm fe ac

ynria

feorfim fpectatum.

Atque in hunc fenfüm in-

deanum p

p

telligenda eft probatio noftra ex prop. 19. ab

Innoc. XI. datmnata füperiüs allata :

i enim

ais

4

untaxat

in|ea de certitudine judicii fpeculativi

lilba

liquet tum ex mente Autoris ; Marchantium

lB put

ts h

memorant, qui Antverpiz olimeam pofitionem

difputandam expofuerat; tum ex ipfis verbis,

Bren

qua de pondere rationum ad affenfum impel-

Teute

pausr

lentium loquuntur; qued quidem motivis cre-

dibiliratis & judicio fpeculativo convenit , non

p

lus

autem judiciis vel 11»ó vel2dó reflexis, utpo-

Dropon

te quee per rnodum principii & actüs pruden-

obf

lC

tie in hoc pondere rationum fundati movent.

n ?

268. « /7. Affenfus fidei quoad certitudi-

if

V IU

D

nem adhafivam non excedit affenfüs naturales

r

metaphyficé certos feu evidentes, & à volun-

h

tate independentes; quin exceffus appretiatio-

Iïtugïo Í

ts

nis in fide füpra hos affenfus & impotlibilis eft,

nec ad cérriradinem fidei neceflarius aut utilis.

N

Prob. ym.p., que per reliquas partes abundé

di f

declarata eft. In vero metaphyficé evidenti,

&tem

[L

tanquam in füo centro perfecté poffeffo; im-

11

mobiliter , ac omninó indubitabiliter pondere

qui

naturalis füi appetitüs fiftir & quiefcit intelle-

ï

Bu

us: ergo nequit adharfio firmior in alio quo-

n Q

cunque aétu à voluntate imperari; tuim quia

b

nuHa

—

?

ho

Dz Fipr.

$It

!

F

nulla ratio dicendi eft, quód imperium volun-

h ol

tatis hocin negotio plus poffit, quàm evidentia:

enít n

tum quia intelle&tus magis adharere nequit,

lo f

quàm excludendo titubationem omnem ac for-

um n

midinem, & modo quidem appetitum fuum

diné:

proprié adaequatéque fatiante; id quod perevi-

fexlni

dentiam praeftatur. —.ProP. 2d. p.. Excefus ap-

0p.Jj 1

pretiativus adheefivee certitudinis in fide non eft

poffibilis refpe&tiv& ad & füpra affenfus, v.

gpu

"

-------

g.

Quidlibet e

4

, Vel non eft ; "'otum eft majus

Fchara

fuà parte &c. ; fi credens non poffit effe para-

lia

tus ad hosaffenfüs negandos , quando repu-

[ at

enare viderentur reirevelate: íed credens fic

n inp:

nequit effe paratus ; tum quia non poteft effe

tivisct

paratus negare, quod negare non eít in ejus

nit , i

poteftate: tum quia impoffibile eft; quód res

5; if

proponatur üt Gide credibilis, fi in contrarium

;

!

p

obítet certitudo metaphyfica feu evidentia: er-

SH".

go. JProb. 37. p. Si exceffus appretiationis in

E

fide füpra aflenfüs meraphyficé certos effet ne-

.....

Dj

ceffarius aut utilis , ergo per hoc, quód hác

"o

ratione obtineretur vel intelliperetur ejus cer-

retit

titudo füpra omnia: atqui ad hoc obtinendum

vel intelligendurmn non requiritur aut confert il-

bilisyix

It U

]

le exceffüs; rum quia certitudo debet tantàm

Ü

YU

"fl

effe füpra omnia fibi abfolut oppofita, non

hd*' i

Tl

autem fupra omnia; qua tantüm füb hypo-

j I

thefi impoflibili conditionaté opponuntur ; eo-

y

cle

quód hzc chymerica fibi vix ullus proponat,

Iw

ntejt

nec ullus proponere aut comparare teneatur:

Q

tum quia ad amorem Dei füper omnia haben-

dum non requiritur voluntas, quà dicam v. g.

nW

dio

512

Dsz Fipr.

V Co

Odio profequerer Deum, fi hoc ipfi placeret

&c.: ergo.

Conf. Vel illa animi preparatio,

pots fi

in qua adverfarii exceffüum appretiationis fla-

f credia

tu&nt, eft ad negandam potiüs hanc eviden-

tele .

cenden

tiam: quodlibet eft, vel non eft; pro hac hy-

pothefi, fi eadem evidentia proponeretur re-

diets a

M f

pugnare articulo credendo; velproiíta, fievi-

dentia per propofitionem revelationis obícura-

hetender

ta articulo repugnaret. Sed praeterquam quód

fepeccit

cafus uterque fit chymaricus ; adeóque animi

tf

preeparatio ad utrumque nec neceífaria, nec

in:pre

utilis ad ftabiliendam fidei adhzefionem: inpri-

(entuso

mo caíü praparatio illa eft imprudens; rum

ityrolg

uia cohibere illum affenfüm evidentem non

tün g

eflet liberum, fed impoffibile: tum quia in illa

Qeendend

hypothefi articulus ille non poffet eífe revela-

10 qu

tus, nec fidei objectum aut credi, cüm falfum

ttm fuP1

fit, cuievidentia &certitudo metaphyfica con-

&

trariatur : in ado aurem cafü evidenria illa ob-

li niti

Ícurata jam non ampliüs foret fcientia, neque

tthyl

affen(üs illi praftitus effet à voluntate indepen-

[

PT

dens; adeóque nihil probaretur contra conclu-

in;

fionem, neque fides praferretur fcientize.

Ttinís

269. Nec dicas J. Aétus fidei habet exerci-

h&l Q:X Q

té hanctendenriam: potiüs neparem, quode

dl

metaphyficé evidens, quàm veritatem revela-

CR

tam, fiillud huic opponeretur. Proj.tumex

Rüngnc

Apoftolo ad Galatas fcribente : Zicét Zngelus

&t p

de calo evangelizet vobis , preterquam quod evan-

| Ia

gelizavimus volis, anatbema fi. EtexS.Augu-

L

ino num. 256. conteflanre, minüs fe dubita-

Wi

vita.

V n

re de veritage revelatg, quàm de propria

Ne

Dz Fipr.

$15

ii

Nec. Curf. .. Credens. eft paratus ad mo.

rten

L rapa

potiüs fübeundam, quàm ad negandam rem à

trations l

fe crediram ; nemo tamen, nifi flultus, etiam

u en

tefte S. Bonaventurà, pro veritate meraphyfi-

prohay

cé evidente fe moriturum offerret: ergo fidei

ODCIeQU

affenfüs adhaefiv& certior eft affen(i evidente,

oj i

ÀNec. Conf. ]. A&us contritionis affert fecum

nis o

las tendentias conditionales: fi pofíem facere,

iquinqi

ne peccatum exifteret, id praeflarem ; . i effet

&i

neceffarium aut peccare, aut gehennam fübire,

-

Y

[ari, i

hoc prze illo eligerem : ergo fides pariter ten

em: b

dentias conditionales impoffibiles, quas nuper

eng;

improbavimus, includere poterit; prafertim

ffem 3

cüm ejusmodi conteftandi formule valerent ad

quia n

oftendendum voluntatis affectum & zeftimatio-

nem, quà credens fertur in Dei authoritatemy

Jfe d

UT i

etiam fupra metaphyficas (cientias.

]

R. À. ^f Md prob. ym. &. 1. Ab Apoftolo

!

tl U

hic minimé comparari fidem cum evidentia me-

jj, T

(

taphyfica, fed predicarionem fidei à f& fadtam

If

MM

dunti

cum alia quacunque vel àfe, vel ab alio facien-

[ OHHU'

dam ; ídque unice intendi, quód fidei doctrina

[ig.

tot tantísque morivis fit facta credibilis, ut ni-

tej (

g

il ei contrarium fieri credibile poffit ac debeat;

que

unde hàc phrafi generalem quafi canonem hunc

fe

m

ftatuir: fi novum alicübi dogima oriatür ; exa«

T

Ol

minandum eft, an concordet cum fide praedi-

(

cata per antiquam Ecclefiam ; habendümque

j

Ti il

pro Heretico, . fi ab illa diffentiat.

Bs 2. Vel

s A

hic feníus verborum eft hyperbolicus, üt fü.

du

ll

prà jam notatum, & more humano plüs dicit;

Jit [

m minus, & quod juftum eít, intelligatut ;

"

que

lssb

"Dz Fip£.

$14

Al Coj.

qua loquendi formula frequenter in facris lit-

teris ufürpatur: vel eft proprius; fed tunc in-

tendenti

telligi debet de Angelo apparenter de celo;

fint p

quali diceretur: Si vobis videatur &ngelus con-

Pümbljcc j

trarium evangelizare, illum tanquam quid ima-

firem p

inarium contemnite,

"d

ob. 2d. . Com-

qolem

parationem à S. Auguftino hic non inftitui cum

pibie,

vita, que meraphyfice innotefcit, íed cujus

T.

notitia per fenfus duntaxat corporeos ae phy-

p

ficb cómparatur: atque hinc certitudinem vite

vitodem

etiam deprimit infra certitudinem fcientiee po-

w q

tiüs, quàm fidei, üt verba ipfa, quorum ali-

obþgare:

uem fenfüm duntaxat num. cit, dedimus , ma-

prim

nifeftant. .Ez clomáfli de longinquo: m veró ego

lm «

fum, qui fum ; &g audivi, ficut. auditur m covde,

ttition

€9 non evat provfus , unde dubitarem. | Faciliüsque

dulitavem vivere me , quàm uon . e[fé veritatem,

O0 pl

fitionen

que per eay que fa&la funt , imtelle&ia con[picitur.

Ad Conf. L. W. T: ,4.. Quia, quamvis affenfus

u

veritati evidenti praeftitus non eequé fit obliga-

ho peg

torius, ac fidei actus, cüm negaro articulo fi-

Rtur

dei committatur infideliratis peccatum; tamen

ht

fi etiam negarem veritatem evidentem , mern-

ES

; lhie f

N

M

dacium profectó dicerem , quod nec ad vitam

L

falvandam licet. .. Cosf. Affenfüs eft adhe-

EU

fivé certior appretiatione intelle&tuali , & in

filinà

ratione veri, N. appretiatione meré affectivà

5 d

in ratione utilis & neceffarii ad falutem, C. Si-

d n

militer enim Medicus v. g. magis appretiat me-

Wp(]fp

dicinam, quàm demonftrationes mathematicas:

i

T

nonquidem intelle&tualiter, & in ratione veri;fe

N

Vi

profecutivé , & in ratione utilis ad fuos fines.

r

TU

Dz Fipr.

$15

Ms

(ed turi

4d Conf. IJ. * D. .4.. Contritio affert fecum

tendentias conditionales ,

que & in quantum

t d

funt poffibiles,

C. qua & in quantum fünt im-

Modar

potlibiles, N

1ma tendentia, quae deteffa-

mquis

tionem peccati exprimit , reducitur ad hoc:

d.

nollem peccáffe ; cujus objectum non eft im-

nfütiar

poffibile, cüm antecedenter

peccarum potue-

, la

rit omitti.2da declarat deteftationem peccati

r

Qinen

füpra gehennam, quae fàtis explicatur perhanc

virtualem tendentiam: magis deteflor pecca-

n

tum, quàm gehennam ; vel fic: fi Deus me

Jorum ?

obligaret, ut acceptarem gehennam propter

imis,t

primum peccatum, alioqui peccaturus,

potiüs

juni

illam acceprarem ;

vel denique fub alia fimili

1

conditione abfolut& poffibili ,

de quo vid.Suar,

fuclitt

Difp. 3. de Poenit.

Allata autem in argumen-

gt

n

to explicatio deflruit obje&um poenitentize, feu

li

j

!

rationem offenfz, fiquidem illa neceffitas folüm

y tU

i

fingi poteft per hoc, quód Deus fic flatuat: fi

ll Ub[

if

non pecces, mittam te in gehennam; quo cafü

ria)

peccatum defineret effe peccatum. — Sicut verà

j um

contritio, ut fit fincera & perfe&ta, non indi-

, Df

get his figmentis, fic nec fides rendentias con-

æd HW

ditionales impoffibiles includit.

"d vatiozem

(s

adjunctam &. Equidem non negari,

quódetiam

,

ndi formu-

i

fübinde fidéles ejusmodi contefta

j

las & tendentias formales per

fimplicem

-

[

V

& conditionatam , füb impoffibili

hypothefi

i

propofitionem ufürpent ad explicandam vehe-

o

mentiam affectüs in amore, odio, fide &c. Id

i

[2U

veró inficiamut, quód hec& fimilia etiam vir-

j

tualiter tantüm & exercité praftanda neceffa-

l,

Kk a2

T

$16

Dz Fipr.

rib requirantur vel ad perfectionem illarum

qui; f

virtutum ; quin & affectus ejusmodi, fi ad ri-

j diis v

gorem theologicum examinantur , fübinde pe-

tife, QU

nitus rejiciendi funt, aut certé deteguntur effe

&eipr

imprudentes; nifi hypothefis importet liberta-

e d

tem ad illum praeftandum, & eatenüs relinquat

(s m

objectum formale.

parq

270. ANec dicas IJ. Fides eft appretiatio di-

&esden

vinc autoritatis füper omnia: ergo dictam ani-

(etem t

INec

mi preeparationem neceffarió includit.

3 lttivos

Cof. 1. Objectum formale fidei ex £. d. eft fal-

Quf

bodt j

tem qualitative infallibilius prae motivo fcien-

tie: ergo & illud etiam fides poteft magis ap-

tiqum

mtyoí

pretiare, eíque appretiativé adhaerere ; imó

debet , cüm intelle&us prudenter agens obje-

R&

&o formali propofito fecundüm meritum ejus

t

intrinfecum adhareat.

INec Couf. 11. . Poteft

C

quis adherere certiüs, ubi plura habet princi-

IT

pia, formidinem depellentia: fed plura funt in

Mu

actu fidei ejusmodi principia, obje&tum nem-

u

1

pe motivum, habitus ad verum determipatus,

t

& füpernaturale principium: ergo. ZVec Conf.

Ciüäit, |

111. Principium meraphyficé evidens eft : Quee

qi

fünt eadem uni tertio, fünt eademinteríe. Sed

p

major eft adhaefio a&tüs fidei ad füuum objectum;

C

quàm ad illud principium ; . quia'aliàs admit-

p

tenda duntaxat .effer una in Deo perfona:

| Q

erpo.

im,

E. D. d. Fides eft appretiatio divinze au-

p

toritatis füper omnia illi oppofira ,. & credenti

d lm

poffibilia, C. füperomnia fimpliciter, N. Quód

t &

76 oruja fine debita reílrictione. hic fumi ne-

p |

queat;

Ds Fipr.

517

m hn

queat, tutm dictum fuit num. 56.; tum patet

N

l, [di

in aliis virtatibus theologicis, prefertim chari-

n

tate, que folüm fibi graviter oppofita refpicit,

o

& eft praeparatio animi ad fervanda omniapre-

t lb

cepta fibi poffibilia. Jam veró ex hactenus di-

5 r

€tis etiam liquet, veritatem evidentem ne fim-

pliciter quidem opponi pofle veritati revelatee,

wgetiamu

& credenti impoflibileeffe, ut veritatem evi-

n

dentem neget. . 744 Cosf. 7. . 7:77. Cüm qua-

d ]

n

litativus infallibilitatis exceffus non motivo; fed

[d

u

l

actui fidei, fuprà fuerit datus.

D. vm. p. Conf.

do i

Poreft illud magis appretiare, h. e., zítimare

I]0

tanquam nobilius, C. h. e., amplecti hoc pre

(

g

motivo fcientiz , /V. Conf. &j fapp., quód nem-

«s ob

pe ex voluntatis imperio intellectus eligere pot-

dumd

fit in actu fidei motivum divinum pre motivo

] hr

& a&u fcientize tanquam oppofito; cüm intel-

& pl

? prie

leétus rapiatur neceffarió ad fcientice affenfum,

ni

nec ejus objectum opponi poffit veritati reve-

if

lae. ;4d Cosf. I . D. M. Poteft quis ad-

ynii

herere certiüs inactu, qui non omnimodé ex-

ln

(

cludit, neque formidinem quamcurtque negat;

d

C. qui hanc fic excludir & negat, fu/4. . Si

-

principia illa non cognofcantur omnia ; atque

)eöüu

hinc nec moveant, urt in actu fidei fit circa fü-

i

pernaturalitatem actüs & habitüs, N. fiea prin-

d WA

f

cipia cognoftantur & moveant, T. Exceífus

enim, qui repetitur ex pluribus titulis , non

nzd

perficit femper adheefionem, nec in ea ratione

ri

eít fimpliciter & abfoluté talis; cüm v.g. ame«

(

tur fanitas ; opinioni prebeatur affenfüs pro-

a

pter plura motiva , 1

Deus autem ametur uniceé

d

pro-

(l l

Kk 3

Eu

518

DEL Fipbtr.

!

propter fuam bonitatem , evidentiee confentía-

qidem|

tur propter unam evidentiam ; quin tamen

Titati pf

hunc exceffum quis dixerit effe adheefionis ab-

*| ne abíc

-- | fententà

folut& ac fimpliciter talem.

Ad Conf. 1IL. .

D. M. Illud principium, prout in fcholis limi-

Qentiores

tatur beneficio diftinctionis virtualis aut forma-

tyela

lis vel ex natura rei , - vel alterius cujufcunque

vt

(imm

eft meraphyficé evidens, C. illud principium

univerfiliter & (ine limitatione fumptum , V.

dpae

M. €g etiammin., i de prima acceptione enun-

tis hum

tiet. Unde patet difcrimen inter hoc & alia

an B

prima principia. .Nec obftat nobis, quód di-

tioribus

catur hac limitatio effe modó inventa. poft re-

foriaé

velationem de Trinitate; atque dependenter à

t p

fide, ex cujus appretiatione factum eft, u illi

li

limites huic principio figerentur; nam inde

( )

duntaxat fequitur, per fidem tanquam à pofte-

Mi QQ

riori cognitum fuifle , : quód illud principium

d

abfolut& ac univer(aliter fümptum re ipsá non

tplyf

fuerit metaphyficé evidens ; adeóque inde ni-

fteid

hil contra affertum noftrum inferri poffe, càr

lm

folüm negemus, certitudinem fidei non exce-

efint

dere adhefione affenfüm principio metaphyfi-

IK

€é ac veré evidenti datum.

; yil

ARTICULUS IIL

| tendi

| lii

dlcit

- n 9 quomodo atus fidei fupernatuvalis fit

ob[curus ?

&X

lib

Ora. Fx iis ; qua num. Io5. & rI2.

271. N

de evidentia pro varia ejus acceptio-

Qj

ne declaravimus , facil? intelligi poffünt, que

Q n

quando-

UE

aliàs de obfcuritflte prenotanda forent ;

quidem

Dz Fipr.

$19

ee ts

quidem hsc idem fonet ac inevidentia, & cla-

Quin t

ritati opponatur. Jam veró fidem aliquá ratio-

lo

ne obfícuram effe, unanimis fert Catholicorum

a.

fententia contra HH. tumantiquiores, tum re-

hais

centiores, quos num. 163. & feqq. rejecimus;

ls um

atque hec quidem obfcuritas vocatur precifi-

cuyfug

va feu permiffiva, quatenus nullum fidei prae-

| putgg

dicatum ex natura fua evidentiam aliquam aut

p i

ex parte objecti materialis, aut ex parte ratio-

Ti

nis humane exigit.

Prater hanc Granadus

la

cum Elizalde, Merin & aliis quibusdam recen-

; qiii

tioribus non aliam videntur admittere fidei ob-

ts ol

fcuritatem, quàm refpe&tivam ;; eóquód fides

endentt

ex parte motivi füi proprii per fe requirat aut

e u

habeat evidentiam, adeóque abfoluté fimplici-

um

ter ac pofitiveé clara fit , & nequeat dici obícura;

m

nifi comparativé & refpectivé, quatenus non

eft tam clara, quàm evidentia phyfica aut me-

p

T

taphyfica. Alii tramen communiter affenfüm

pit

fidei diving ex natura füa & pofitivé obícurum

jf d

ftatuunt, volántque eum per fe effe actum in-

a

evidentem , qui exigat habere defe&tum feu

aply

negationem evidentie, five ratione motivi pro-

prii &objecti formalis, five ratione objecti ma-

terialis.. Loquuntur autem omnces de fide theo-

logicé fümpta, qualis à nobishabetur invia, &

"7)

elicitur ab habitu fupernaturali proprio, dequo

ex Scripturis, Conciliis & Patribus notitiam

habemus; quid enim de fidelatiüs fumpta, pro

&

p

cognitione ícilicet rei per motivum quodcune

que rei extrinfecum , aut etiam de generica;

n qlff

pro affenfu precis propter autoritatem lo-

;um

k 4

quen-

qui(km

Dr Fipr.

$20

L

dventa

quentis accepta, dici. poffit; hic non invefti-

gainns; -

nj

232.

Dico. Affenfüs fidei divinee füperna-

pfb a

turalis ex natura füa & pofitivé eft obícurus,

fium d

Prob. £. Quód fides ex natura füa dicataliquam

pinja

obícuritatem ita, ut nequeat effe evidens , adeó-

a

iT

que exigat eam, aperté faris videtur declarari

à Scriptura & Patribus, Nam Apoftolus ad .

d Und

Hebr.r 1.v.1. Ef autem, inquit, fides fperandarum

tomi

[ubflantia. verum, argumentum mon . appaventium. -

dmpr

doon:

In quem locum S. Chryf. fic commentatur: 5z

Jides. efl avgumentum uon appaventium, quid efh,

f t

quód ea vultis videre, ut à fide excidatis . Greg.

denery

M. autem hom. 26. in Evang.. Profe&à liquet

Qonfrm

quàd fides illarum verum avgumentum eff , que ap-

d

poveve 2on polfant : que enim appaveut ; jam*non

ln sd

baleut fidem, fed agnitionem.

Idem Apoftolus

fIrtor

1. ad Cor. 13. v. 12.. Fidemus , cit, vuanc per [pe-

af

culum: in enigmates tunc autem facie ad faciem.

i, dt

ts IK

Ubi videmus , idem eft ac coguofcimus , prout S.

"Thomas ad hunc locum norat:. adeóque fides

tsf

eenigmatica tantüm , h. e, obícura cognitio effe

ET

]

convincitur.

Denique 2. Pet. z. v. 19. fides

F t

Á

My

appellatur Zacerga lucens iu caliginofo loco , douec

dies elucefcat &2c.5. quod Auctor L. de Myftica:

t

"Theol. C. 1. fic explicat: JVongift per facre cali-

der

ginis tenebras bumaue mentes nec po[[Junt atec deleut

fetit

n

divina coutemplavi uvyflevia.... Accedunt tum illud

m

Chri(ti di&tum:. Beati, qui mon vidermnt , €8. cve-

lg

dideruut ; tum illud S.'Thome Apoftoli factum,

A f

quo alJ//ud vidit , aliud credidit; tum plura tefti-

YT

monia Patrum: quale illud S. Athanafii Tr. de

gt

a

-

Dz Fi»pr.

j21

Yvl

adventu Chrifti: /Von emim fides de ve evidenti

concepta fides dici poterit ; [ed fides efl , que in im-

: fip:

poffilili (apparenter nempe aut negative ) poffibi-

o

litatem credit, — Ex illa S; Aupuflini quaftio Tr.

xdqus

40.in Joan.:. Quid eff fides , uift cvedeve , quod ton

,

vides? Nee minüs aflertio Ejusdem Serm. r.

* d

de Trin.: Fidelis fa&us fum , cvedo, quod ne[cio.

ol d

&c. Unde S /Fhomas q. r4. de Verir. a. 3. ad 6.

277

refpondet, veritatem primam non effe obje-

hm

&um proprium fidei, nifi füb hac ratione, prout

T j

)

eftnon apparens. Proj, . Quamvis obje&tum

(]"1 ]

!

fidei fit evidenter credibile, ramen non eft evi-

? G

denter verum, üt d. e. num.II4., & num 225.

/

/lx]]ni

T.

confirmatum : ergo & actus ipíe fidei nequit

qu

e(Te evidens.

Conf. T. .Fides noftrra ex Praefa-

m

tione ad Caput prefens eftlibera, honefta ac

r l

h

meritoria; ex iisdem veró preedicatis &aliunde

ff!f/þf

conítat , ad eandem requiri imperium volunta-

l

A

tis, ür num. 237. fuit oftenfum: fed fi fidei

JU)UM

J

actus ne abfoluté ac fimpliciter quidem obfícu-

d

1.

rus foret, heec illi non competerent ; nam jux-

110

Ü

ta S. Aug. T'r. 49. in Joan.: ZZec eff laus fidei ,

[j

fs quod. creditur , uon videtur; . & juxta S. Greg.

M

i

M.hom. 49.inEvang.: Pidesmom balet mevitum,

[vitid

y&h

cui bumana vatio prebet experimentum; & ex ra-

t

n

tione liquet, nec libertatem , nec voluntatisim-

1

ll

perium locum habere, ubi.evidentia obtinet

J

l

ac neceffitatem affen(ui imponit: ergo. — Cosf.

(

1I. Siactui üdei poffetconvenire evidentia , nul-

AU

la foret ratio, cur*habitus fidei infufte non re-

K

tll

maneret in Beatis; nam & in Beatis fünt judicia

Nfd

intuitiva autoritatis divinae & revelationum circa

Ü

Kk 5

ob.-

Dr FipE.

522

objecta, qu& nos credimus; & olinj ipfi credi-

frfupe

derunt, donec erant in via; per qua judicia

a

imier d

ex natura rei nequeunt non affentiri objectis re-

velatis propter illud motivum: íed in commu-

|ubirmy

niffima omnium fententia habitus fidei infufze

|tdipeai

non remanet in Beatis; üt num. 59. oftendimus,

alitifi

ergo.

ingtn

273. Oljic. Obfeuritas fidei eft folüm re-

La

fpeétiva, ea fcilicet, qua comparatur divito lu-

v il

mini , tenebva efl , àt S. 'Th. hic q. 5. a. 1. ad. 2.

| Qutor:

1

docet, & ipfi textus Scriprurae enuntiant. Nam

j um

um

1. quód ad Hebr. £ey»oc feu argumentumrerum

non apparentium fignificet demonftratio-

fatd

nem & convictionem, adeóque evidentiam,

; j

füprà à nobis dictum fuit. 2. Vifio per fpecu-

atls,

lum defignat vifionem claram , cüm fpeculum

qun

non rei imaginem. üt vulgus putat, fed rem

ET

(icine

ipfam oculis exhibeat.

3. Lucerna ex eo, quó

in caliginofo loco luceat; non poteft dici pofi-

| d ü

tivé obícura, cüm Chriftus, qui Joan. r. dici-

; Ugf

tur Lux, que in tenebris lucet, à S. Hilario

Wïifrm

L.2. de 'Trin. , nihilominüs vocetur lux fplendi-

þ[lt, |

diffima, quam multe tenebra non poflint vin-

| lts

cere.

Conf. l. Fides in Scriptura appellatur

Vi

fcientia, & claritas: rmum patet tum ex verbis

]

Samaritanorum: Sam zon propter tuam loguelam

f

cvedimus; ipfi enim audivimus $9 [cimus, quía bic

! p

eft Salvator. Et ex x. Joan. 1.affeveratione: Quo

ife

audivimus , quod vidimus oculis uoffris, €$ manus

j ciale !

vo[tve contretlaverunt de vevbé*vite... 9 vidimus,

f

£2 teflamiur , $g annuntiamus volis vitam etevnamz

(

tum ex epift. ad Ephef. 5., ubi dicuntur fideles

lia

fcive

Ds Fipr.

523

pf

fcire fupeveminentem charitatem Chriff ; &iterum

t j

ex r. Joan. 3. ,. frzve,- quoniam cum apparuerit,

od

' fimiles ei erimus. — 2dum liquet ex 2. ad Cor:35

n omm

ubi tranfitum à fide ad vifionem beatificam in-

Qd ia

teligens Apoftolus, zos veró ommes, inquit, ve--

[l

velatá facie gloriam Domini [peculautes in eandem

amaginem transformamur d clavitate im clavitatem.

folim i

d.

E. c. 4. loquens de fide Chrifti, quam v. 4. di-

xerat Juminationem Evangelü, v. 6. fic profe.

114

uitur: Quogiam Deus , quidixit de tenebvis

a M

lucem [plendejceve, ipfe illuxit in cordibus noftvis ad

7A

ülluminationem [cientie clavitatis Dei. . Ergo ob-

yrt

fcura dici nequit. — Cozf. /7. A&us, cujus ob-

(entit

jectum eft tale, ut dicatur demonftratüm, ut

rfpeo

nullus, nifi infanus, nepare poflit, ut de eo

þeculun

aliquantulum dubitare fit pracipitis arrogan-

( i

tiz aut fümmze dementie ; pofitivé obícurus

agl

dici nequit, fed clarus. Sed obje&tum fidei tale

ii

eft, ür fecundüm priores conditiones afferir S.

1 die

Chryfoftomus in orat. contra Gent., quam -

Hno

]

anon[hatiouem , quód. Chriflus fit Deus,. infcri-

l

ii

pfit ;; quoad poftremam autem docet S. Augu-

atl

ftinus L. de uril. cred. C. 12. , & Richard, à S.

I

xl

m

Vi&tore L. 1. de Trin. C. 22. Ergo.

x IN. A4ff. Hanc fane obfcuritatis acceptio-

XWW

n

nem nec Scripture , nec Patrum praffertim

"r

Jl

phrafis negativa, & nonnunquam de poflibili-

"i

tate enuntians innuere videtur, cüm aliàs fpe-

qui

ciale quid & ignotum nos minimé doceret, &

j

cientiam etiam naturalem obícuram faceret.

1ni

Quare cüm S. Thom. ibid. q. r. a. 4. & 5. cla-

jdols

nis

1V'iHimör negat fidei claritatem. demonftratio

&

/n're

$24

Dz Fipr.

fntit.

& fcientie , illius obícuritatem tantüm refpe-

€tivam ad divinum lumen hic non afferit; fed

gfcora

drers vel

oftendere intendit, illam obícuritatem non effe

peccati poenam ,. eó quód ratione limitationis

m Q

creatz heec ipfa etiam ante peccatum fuerit in

fmifta

homine & Angelo. 724 pro/. 17. ex Scriptura

roviden

n

V. D. Fides üt argumentam rerum non appa-

rentium fignificat demonftrationem & convi-

Iecdile

liv

&ionem, ficonfideretur fecundüm judicia prae-

via & credibiliratem, C. fi fecundüm fe fpe-

| Mt6, 1

tfcum

&tetur & ipfüm affenfüm myfteriis preeftitum,

dcure

Jubd. fignificat demonftrationem & convictio-

nem , attendendo pr&ecis$ effe&tum ,. nempe

quxl

certitudinem infallibilitatis acfirmitatis, C. atten-

E

dendo modum, nempe claritatem ac evidentiam,

n

NN. Sicut, dumibidem fides dicitur vzógacic, feu

defof

fub- &exiftentia, velfundamentum rerum fpe-

(On e

randarum, nonfacitresipías veré ac reipsà exi-

itqr

ftere, fed id tantüm praeftat;ut futura tam certó ac

| hdesfp

tüini

firmiter credamus, ac fi jam fübfiflerent, eáque

coram haberemus ; fic etiam, dum voca-

EU

non facit

Tner

tur (Aeyxoc feu demonftratio ,

ea, que non apparent, evidentia & clara, fed

[

praftat, ut nihilomagis de futuris atqueà fenfü

| lt

remotis myfteriisobfcuriffimis dubitemus,quàm

| ,

| u«

fi oculis confpecta vel ratione à nobis compre-

henfàforent. 4dprob. 2d. x«. D. Vifio perfpe-

fin

N

l

T

culum qualiscunque eft clara T. quia quamvis

Ípeculum rem ipfàm oculis exhibet, id tamen

N

non preftat per radium directum , fed refle-

ptor

Xum, ideóque non proprie, claré, diflinété,

Ri

fed quafi procul; obfcuré & confusé rem repre-

Evïäc

fentat.

—

—

Ds Fipz.

VSZS

m r

fentat. . Vifio per fpeculum in eenipmate , h. e.

feri; i

obícura (quia enigma eft quaftio cum invo-

m n

lucris verborum propofita) eft claraN. E'zoz.

Imitiiür

Tgov, quod Vulgata vertit fPeculum , juxta alios

Vr i

fignificat infpectorium ; íeu medium alicujus

Scym

rei vidende, qualia funt perfpicilia fenum, fpe-

on r

culum oculare feu vitrum viride, quodad ocu-

& a

los debiles in le&ione confortandos adhibetur,,

d

h&c veró quantumvis faciant rem videri & lit-

kb

j2

M

j

teras, nontamen immediaté fed per medium

reltnn

obfcurum, adeóque litteras virides, fübatras &

Yi

obfcuras exhibent.

"d prob. 3:. &. . Ex eo,

fent

quód lux omnis certo fenfü & comparativé ad

W

alia poffit dici clara, non fequitur eam pofitivà

jenriay

obícuram non effe; cüm lux dubia, maligna &

m;,ff!

interfufà tenebris communi ac proprià ufürpa-

wl

tione etiam obícura vocari foleat.

Quamvis.

itaque fecundüm phrafin Hilarii Ch

riftus aut

i

at

fides fplendidiffima lux dicatur, eóquód à te-

', eaqUE

nebris extingui omninó nequeat; tamen tum

V(Jfg'

ex notione lucerne , quse lucem tectam fonat

«

:

tum ex adjuncto loci caliginofi, qui lucisradios

;

tenebris füis intercipit, atque hinc ejus vim de-

]

d

bilitat, fides nec clara nec evidens, fed obícu-

p

ra ac inevidens

proprié ab Apoftolo compella-

mpfä-

tur. d Conf. 13« D. Vides in Scriptura vocatur

"j

fcientia & claritas in fenfu proprio & pofitivo

N. minüs

us

proprio & tantüm comparativo C.

i

Scientiz n

omen à fàcris sequé ae profanis Scri:

u

j

ptoribus non raró ufürpatur pro notitia & co-

7

gnitione rei qualieunque, etiam incerta & in-

r

evidenti: Fides veró nomine fcientiee veftita ia

ff

Scri-

Dz Fipr.

526

sobcu

Scriptura nonnunquam fumitur pro objecto fi-

dei, vel pro notitia ex fide orta, veletiam pro

t eredi

& N

confcientia de fide, üt S. Aug. L. 13. de Trin.

C. r. adnorat. Ad rmam acceptationem perti-

l& C

eidente

nent verba Samaritanorum , ubi fcientia ufur-

patur pro fide, quin tamen inde claritas cogni-

&, din

tionis probetur, ficut dum r. ad Cor. c. 13. v.

preys

a db

8. dicitur: Sive [rientia deffruetur, intellecta per

illam fides , folüm dicitur ?vdcic, id eftcogni-

dam

tio; & quidem tefte Chryf. Theod. 'Theoph.

ümym.

imperfecta, obícura & senigmatica: ad 2dam

k

ectat locus Joannis, de humanitate Chrifti à

diium

[

fenfibus externis percepta loquentis, qu&

bitum,

fidei annuntiatee objectum erat: ad 3tiam deni-

tl

que reducuntur reliqui textus, utpote de noti-

t

Tün «t

tia ex fidei principiis haufta intelligendi, que

fcientia ob certitudinem quidem, non autem

l m

bim

ob evidentiam, appellatur ad morem omnis

conclufionis theologica.

Similiter claritas ;

Id

prio

quam . quidam. Interpretes ll. cc. de fide expo-

24

nunt, pofitiva & propria non eft, fed imper-

|

&lheg

e

Id

fecta & impropria, accomparativa duntaxat vel

'1 ü

Iu

ad legem veterem, ubi plurima fidei myfteria

m

füb tyrabolorum ac figurarum velamine propo-

d

nebantur involuta, cüm nobis ea explicité ac

I m

diftinété fint expofita, & plurimis fignis eviden-

EY

ter credibilia facta; vei ad tenebras ignorantiee

fecal

& erroris, quibus collata copnitio omnis, pra-

Itttd

fertim vera ac certa, lumen ac illuminatio voca-

ltl

]

tur: atque gemina huic expofitioni geminus

Tus,

textus allatus & diametro correfpondet.

d

A0f

Nj

Cozf. Il w. D. M. A&us ille nequit dici pofx;ig

VVDE Fipr.

327

oDf

véobícurus, cujusobje&tum, quatenüs pruden-

letim l]

ter credibile eft tale, ut dicatur demonftratum

j dT

&c. N. cujusobjeétum, quateniis verurm eft ta.

femps

le &c. C.

Jam veró myfteria fidei non effe

t uf

evidenter vera, fed evidenter duntaxat credibi-

il qe

lia, dictum fuit difputatione prioreà num. 112

LC

perpluresfeqq. Precterea rursüs hic notandum,

elle

nullum ab Adverfariis fieri diferimen inter evi-

ls

dentiam & certitudinem, quod tamen facien-

g

dum, nu. 105. docuimus. Deniquequamvis con-

gl

(

j

fequenter ad affenfüm fidei firmiffimum liberà

Chii

elicitum debeat effe certum omnimode ac indu-

E

bitatum, &revelationem exiftere & myfterium

m d

itaíe habere, üt actus enuntiat; antecedenter

de noi

tamen ad fidei affenfum & ex vi praecisé fipno-

rum ac motivorutn de exiftentia revelationista-

hu

Yi du

lis certitudo füumma non habetur, nec ni(i du-

m a

bium & formido prudens excluditur, àt hoc

dittiy

& priore capite fzepiüs notatum fuit.

ige

274. Olferva. Ex di&tis collipitur, actui fi-

(*

dei theologicee effentialem vel, ür alii volunt,

connaturalem effe modum tendendiin

"

objectum

my!ï:fli

obícurum. Obfcuritas tamen objectiva in or-

! pröþ?

dine ad eam fidem non habet fe üt ratio forma-

j

lis motiva ; cüm ea , ficut incertitudo aut

jj

fallibilitas in motivo probabili, nec perfüadeat ,

n

nec alliciat aut moveat ad affenfum, fed potiüs

p

retardet: adeóque eft conditio duntaxat necef-

«

farió requifita, ut fidei a£tus liber fit ac merito-

rius.

m

uamvis itaque dari poffit, quod evi-

D

dentia o5jectiva veritatis fit objectum formale

yl

partiale fcientiee, eóquód illa inadzquata fir

[j

cauía

usse

Dr F'IDE.

cauía & ratio affensüs, id tamen ex oppofita

ibos nf

præmim

ratione negatur de obfcuritate.

dapitsd

vRES L. ZIpolfcuritas a&ís fidei conq)atiaiuv

um d

evidentiam pevfetlam in atteflante ?

d

275. lVota. Evidentia myfterii in atteftan-

iboay

te eft clara & evidens cognitio de exiftentiare-

w

velationis circa myfterium à Deo facte, feu

wid

quód Deus fümmee auctoritatis objectum ali-

i :

quod revelet; ex qua, üt d.e.num. 112. etiam

| ümitio

o

ipfüm myfterium pro ratione revelationis divi-

ne evidenter cognofcitur quoad 4uid ef?, feu

E

fecundüm füam effentiam, vel faltem. quoad az

| IXttnt

efl, feu fecundüm exiftentiam.

Perfe&a dici-

| ld

tur, fi habeatur evidentia tum de veracitate &

dedone

fapientia Dei fümma ac infallibili, tum de ipfa

Drmoig

e

revelationis divina exiftentia, tum etiam

zdo m

connexione meraphyfica autoritatis divinas re-

Q

velantis cum veritate rei revelate: Jmpevfe&a;

trin,

quando ex his unius evidentia deficit. — Pofte-

lt

riorem dari & cum a&tu fidei componi poffe;

UT

facilé conceditur ab omnibus; tum quia ubi ve

fimd

veritas prima vel révelatio vel faltem alterutrius

fitln

connexio cum objecto revelato non eft evidens,

| mäw

adeft aliqua obícuritas & intelle&tus manet liber

filàà

ad affenfum:. tum quia de facto, quantumvis

|t d

nobis etiam evidens fit aut effe poffit, dari vera-

) Iirig'el-

citatem ac fapientiam Dei fümmam, eámque

80 p

neceffarió connexam 'cum veritate myfterii re-

lil d

velati, tamen ob inevidenriam revelationis, feu

ln

quód Deus ver? locutus fit & objectum refta-

W qt

fide-

tus;, fidei a&us liber & obícurus etiam in

libus

Püï.ïu 4

Dz Fipr.

$29

t oj

libus nunc admittitur. — Priorem evidentiam,

praterintuitivam.in Beatis, etiam abftra&ivam

:'com;[zf.izï

duplicis ordinis, füpernaturalem fcilicet ac na-

h

turalem dari communis affertio 'Th

eft contra Bannez :

eoloporum

in a

quia nec repugnat infundi

à Deo cognitionem

xillatis

vel fpecies füpernaturales,

per quas in intelletu formetur verbum vel

ff h

cognitio de eo, quód talis res à Deo dicta fit,

»je&umïz:»

ac etiam addi lumen füpernaturale, quo prior

It

J

il

107

cognitio evidenter in fe cognofcatur, qualis fit

& cujus naturée; | nec implicat etiam ralia Gieri

(ti t/

figna à Deo; que evidenter nos convincant de

quoii

locuiione divina: ubi utrinque füppofità vel fi-

J5 (

Jtat

mul datà evidentià de autoritate divina & con-

o ff

nexione curm verirate revelata in cafu quidem

t

"7

primo immediara infufa, & füpernaturalis, in

«

2do mediara , acquifira & naturalis evidentia

:

jj

[2

l]

eáque perfecta preftó eft.

Queritur itaque

tanrüm, an actus fidei compo

ni poffit cum evi-

h

j

!

dentia perfecta in etreftante ?

Cüm veró hec

n

Q

ipfà evidentia poffit fe ad actum fidei habere

"u

formaliter & adeequat? , fi nempe actus ifte mo-

(e[illi'gl

tivo füo evidenti unicé innititur; veletiam mae

:Vid;ü

terialiter tantüm & concomitanter, fimotivum

nl

fidei duplici cognitione, alterà fcilicer eviden-

p

te; alterà obfcurà proponatur, & a&tus fidei

j (ti

diriper

etur à fola cognitione obfcura, & mo«

p

tivo per eam propofito inniteretur :: fermo'hie

ii f

nobis duntaxat eft de priori acceptione & ufü

nl

j

evidenti& , non autem de pofleriore ; .quia

ï [e!if&-

ec queflio pertinet ad illam : an idem aétus

i

f

"

f

j

poflit effe fidei & fcientie , feu habere moti-

l

um

du '

: Dre Fipt.

$30

-

N

vum evidens & obícurum ; de qua inferiüs

Tünant

aucis refpondebitur.

&üs fidei. non compa-

nits dj

276. &. Obfícuritas a

titur 'evidentiam perfe&am in atteftante ; feu

fionis a

tions D

a&us fidei theologice füpernaturalis ex natura

fua fic eft obícurus, ut nequeat effe ex eviden-

us iqu

mpta

tia objecti (üi formalis ,. vel niti revelatione &

autoritate divinà, . & utriufque connexionecum

v ddin

yn t

veritate obje&i evidenter cognitis. . Pro/. Af-

fenfus fidei infufie , fecundüm dicta prec. art.;

Teveati

Qcuri

dicit aliquam obfcuritatem ita, ut in credendo

nequeat effe evidens : -fed affenfüs ex eviden-

fante

tia objecti formalis, nimirum divinze aütorita-

:' Qimn j

tis:ac revelationis, unicà profluens', feu illi

J

m g

innixus foli,

non eft obícurus , féd. evidens:

ffis

LX

ergo.

"Minor prob. Veritas innixa prami

evidentibus ac bonitati illat

ionis evidenu non

m&s !

"

obfcura eft, fed evidens; quia préter imme-

| Kitts

diatam evidentiam obje&ti in fe ipfo, ab omni-

L

bus admittitur mediata; per quam intellectus

t

vidét obje&tum in praemiffis , & in iftaram

tat

connexione cum objecto. . Sed veritas, cui aí-

(entitnur .ex. evidentia autoritatis & revelatio-

nj

nisdivinz, eft veritas innixa preemiffis eviden-

tibus & bonitati illationis pariter evidenti; quia

AR

lib

nititur his praemiflis:: Quidquid Deus revelat;

verum eft ; fed Deus hoc revelat; qu&e prae-

&

CO

miffae fünt: evidentes, üt füpponitur, earüm-

que connexio cum veritate eft pariter. evidens

ln

femel penetratis terminis ; :adeóque veritas, que

eft conclüfio objectiva ,. innititur preemifíts &

Ó

r

bonitati illationis evidentibus.

Ergo non.e

ul

Obícura, fed evidens.

277.

D Fipr.

551

a i

i

277. iVec dicas [.. Obfcuritas fidei, quam

infinuant Scriptura & Patres, eft folüm obícu-

0T COU

ritas objecti materialis, & quidem exclufiva vi-

hm j

fionis ocularis, aut intuitivae beatificae, vel m

$ dU

tionis humane, üt ex teftimoniis n. 272. reci-

exeil

tatis liquet: ergo.

AVec Couf. L. Perfe&tior vel

elatitsl

imperfectior propofitio motivi non impedit

xionat

vel defítruit rationem actüs virtutis, cui moti-

il

vum tale eft proprium ; . üt patet. in fide nixa

J

[ p[ïüäf[

revelatione privatà vel publicá : ergo defectus

ao

obícuritatis non facit, ne actus habens eviden-

x eni

tem reyelationem fit fides; prefertim cüm di-

at

ci non poffit, ad quam fpeciem ejufinodi actus

, fii

pertineret.

INec Cotf. 1. Prafente etiam evi-

eyidat

dentià motivi in fide adeft comparatio animi

-s , vi cujus credens velit praeillo motivo

præmüfi

at

omnes rationes in oppofitum occurrentes re-

erim

'

jicere; item talis, quà vellet affentiri objecto

ont

etiam propter motivum cum fola certitudine

vt

morali propofirum ,. & licét abeffer evidentia

n

in atteflante : fed per hujufinodi comparatio-

T

nem fàlvatur propria ratio fidei inobfequio vo-

eveläW

luntatis intelle&tum captivante conítituta : er.

ejid

o.. AVec Corrf, I]J. Fadem fpecies poteft pro-

d

u

i r

j

cere cognitionem claram & obícuram, idem

g

habitus charitatis a&us efficaces & inefficaces,

eadem. prudentia infuíà a&tus evidentes & ob-

) pfæ'

u

Ícuros: erpo idem pariter concedendum eft

habitui fidei.

jl

gg)qüz?

3e AV. utr. p. "duf Obfcuritas, quam exi-

MIS&

gunt Scriptura & Patres, explicité quidem fie-

yn 4

p$ afficit res creditas, implicité tamen ad mo-

Ll2

'tivum

352

?

Dz Fipr.

dicüba

tivum 'etiam pertinet ; hoc ipfo enim, quàd

i priv

veliat obje&tum materíale obícurum ; . poftu-

TQtta C

lant etiam aflenfüm procedere ex obfcura co-

ericant

pnitione motivi; cüm evidentia objecti forma-

^

lis fit mediata evidentia objecti materialis, üt

fin, t

pryrat

proximé demonflratum eft.

Quod alteram

partem attinet ; fides quidem juxta phrafin

fetine

tnisi

recam argumentum non viforum appellatur;

É

e

d ficut vifionis notio etiam evidenti inrelle-

ti,isf

i q

étüs copgnitioni; & non experimentali tantüm

fenfationi tribuitur , fic nec fola ocularis perce-

feidür

(s d

prio excluditur. Praterea fidem non dici ob-

Ícuram comparateé duntaxat ad vifionem beati-

15 d

ficam , num. 277. jam dictum eft.

Denique

Wi

excludi rationem humanam à motivo fidei con-

pitum

a

ftiruendo , affertum etiam fuprà fuit à nobis;

inde ramen inferri nequit; hanc unam excludi,

tl

multó minüs motivum fidei evidenter poffe

preir

WWn Q

proponi. 4d Conf. ]. &. D. Non impedit ra-

tionem actüs virtutis perfectior vel imperfe-

| tl

E

&lior motivi proprii propofitio , quz relin-

quit eundem tendendi modum , aliásque actüs

DN

| Vg

l

roprierates, C. qu& illa tollir aut prohibet,

N

. Lux proponit oculis objectum, & nihilo-

| tl

Ciptà

minüs, finimiafir, eosdem perftringit; in-

eptósque ad videndum reddit: motivum fidei

feqUe

"

per opinionem propofitum manet eadem au-

toritas divina revelans; quin tamen affenfus

lg

lt

propter eandem formidolofus dici queat fides

theologica infufà: cognitio proponit objectum

| ii

) Cl'emer

:

ei ac defiderii; poteít tamen effe tam perfe-

4

8

lis

Wi

» qualis eft vilio beatifica, qua: locum il

e*

Dz Finr,

$533

Qim, qi

affe&tibus relinquar nullum. ' Hinc patet D/fj.

) x

de privata vel publica revelatione , quarum

Obftuqo

neutra officit proprietatibus fidei ; cüm tamen.

j

evidentia motivi necliberum , nec obfequio-

eri, 1

fum, nec meritorium actum relinquat , quas

X dur

proprietates fides noftra ex obfcuritatis imper-

fe&tione fortitur.

t j

Porró an ejufmodi actus di-

cendus fit fides alterius ordinis, an veró fcien-

appelïaqr;

n f

tia; lis forían videtur effe de nomine, de qua

d at

tamen pauló póft aliqua addentur.. [dem di-

ar t

cendum de eo actu ,. quo quis alterius hominis

dictis affenfüm preberet ex evidentia locutio-

1 di o'q-

em

nis, autoritatis, & utriufque connexionis cum

Dj

veritate ; nifi quis potiüs negare voluerit füp-

fidut

i

pofitum ,. quód tam completa evidentia in-

4 nox

1

.....

"

ter homines detur; aut pro difparirate affer-

! exc

;

re locutiones Scripturae & Patrum , .quibus

prafertim circa habitus infufos ,. nobis aliunde

p

non cognitos, ftandum eft.

/Ad Conf. IT s

npeäi((ä

inpe

quoad ym.pt. D. M. Adeft libera animi compa-

ratio talis , vi cujus &c. IN. neceffaria compae

? rekf«

"T

ratio, T. Quia, ubi neceffiratur. intelle&tus,

roli

voluntatis actio ac imperium nón intercedit ;

gmhtþ

adeóque non poteft effe obfequiofa intellectüs

captivatio per voluntatem , neque etiam con-

Jl j

"d

j

fequens libera volitio rejiciendi omnes rationes

mi

oppofitas pre illo motivo.

Quoad 2d. p. IN.

[«

4M. £. 1mum quidem, quia affenfus ex evi-

dentia neceffarius nihil praeparationis dicit aut

d

(un

infert ad affenfüum liberum & motivum inevi-

F

g

denter prepofitum : 2dum autem, quia ejus-

f 1s

modi comparatio animi non eft ipfe fidei affen-

Lrs

fus,

ääl

p

4

Dz Fipr.

tifüS

füs , fed affe&us duntaxat ad fidem ; adeóque

meritum fàltem ipfius fidei non habet ; cüm

fundat

Ehdlï j|

aliàs & Beati in ceelo fidem , que tamen ibi-

dem excidit; haberent; & Chriftus veram de

dfve

k if

peccatis propriis contritionem ejüsque pr&-

mium hàbuiffet. 722 Corf. 7I7. *« 7: quoad vm.

d

r

ut. umverfim IN. Couf... Difp. ftat in ipfa natu-

v as

ra habitüs fidei, qua, quatenus ex Scriptura

d

& Patribus nobis innotefcit, hoc diftin&tum ab

aliis & fingulare habet. Quantumvis autem id

jf :

qLilt

[

imperfectionis aliquid praefeferat, hec tamen

per alia praedicata abundé compenfatur.

tntir

Tif nf

278. Nec dicas I]. Evidentia obje&ti forma-

d d

lis non facit evidens obje&um materiale fidei;

WV. i

tum quia evidentia obje&i nequit haberi per

Ámiri

medium extrinfecum ; tum quia evidentia ha-

bita per difcurfüm eft demonftratio vel à prio-

Tum;

affnfa

ri, velà pofteriori; quarum tamen neutra hic

locum habet, cüm revelatio & autoritas neque

i fsl

E

.

fit caufá, neque effectus veritatis creditee. Ergo.

IVec Couf. .. Cum evidentia de revelatione &

m

[

autoritate poteft ftare inevidentia objecti, ac

con(equenter actüs fidei ; üt inprimis patet ex

fs.

doctrina S.'Thome, qui hic q. 5. a.2. in Corp:

E

Si aliquis, inquit, Propbeta preemuntiaret. in fer-

l u)

hic|

mone Domini aliquid futurum ,. &9 adbiberet. fi-

ïi

gnum ; mortuum [ufgttando: ex boc figmo conmvin-

k

imm/e«

ceretur intelle&us videutis, ut cognojteret manife-

Jià boc dici à Deoy qui non mentitur : licit. illud

CUm,

fl d

futurum , quod predicitur, in [e evidens uon effet;

unde per boc vatio fidei zn tolleretur.

Deinde

j HC.lEnþ

etiam ex paritate: Nam licét Mathematicus im-

f )

peti-

Dz Fipr.

335

E

peritus morali evidentià in teftimonio ornnium

&

fundatà fciat aliquam .propofitionem efle Eu-

m d

clidis, & unà omnem Fuclidis propofitionem

VefatiG

effe veram ; non propterea habet evidentiam

qu m

de ipfis propofitionibus ; earámque- veritate

obje&tiva, quia'illas nee intelligit, nec demon-

quit

iplt

ftrare poteft: 'ergo fimiliter qui evidenter no-

vit Deum loqui myfterium Trinitatis, & nihil

b

Tdm?

loqui poffe ; nifi verum;: non ideo myfterium

sanni

ipfum evidenter cognofcit.

IVec Conf. 1. Ex

& UR

vi illius difcursüs, quem pofità evidente co-

gnitione.diving revelationis & autoritatis for-

]r,

qi fort

inat intelle£tus ; ífolàm infertur conclufio evi-

dens de-modo ;; nempe verum efle, quód de-

ale f

peri d

tur v. g. myfterium 'Trinitatis ;; non etiam in-

fertur conclufio de dicto, feu Deum effe tri-

li

num : ergo qui preefente illà evidentià haberet

yip

affenfüm immediaté de dicto , haberet actum

m

d

fidei obícurum. JVec Conf. /17. Myfterium cum

evidentia in atteftante. neceffitat tantüm ad af-

du

UR

fenfüm fidei ; cujus firmitas non excedat certi-

tudinem fcientificam : fed affenfus fidei certi-

!

tudine excedit firmitatem fcientiee , & ad hunc

paretf!

exceffum non neceffitat evidentia in atteftante:

ii

ergo voluntas; ftante etiam illà evidentià, ad-

d7

l

huc libera eft ad imperandum hunc exceffüm.

y. AV. 7d. ad prob. ym. D. Evidentia objecti

u

f

mij?

f,

J

immediata nequit haberi per medium extrinfe-

j

l

i

il

cum, C. mediata N. Res manifefta eft inom-

jl

]

9j

1

j

!

ni demonftratione à priori ; feu per caufam ef-

ficientem , & in demonflratione à pofletiori

p

g

feu per effectum; ubi utrinque medium eft de-

L1 4

mon-

pfïl-

Dzr Fipt.

$56

dttig

monftrato extrinfecum. | d proJ. 2d. & 1. .N.

um. *. /4jt. Quia omnis cognitio rei in medio

ii di

evidente, & evidenter cum ipíà connexo eft

quödjua

evidens ejus cognitio mediata & abftractiva,

( fat

fuüb illa ratione, fub qua medium cum ipfa ap-

Ij), Q

paret evidenter connexum, etiamfi meré con-

d r

comitanter fe habeat, dummodo evidenter co-

TT T.

nofcatur üt neceffarió connexum cum hac vel

inum

ila talis rei ratione; üt patet in cognitione in-

&

fufà de aliqua re.

EK. 2. D. 2d. p. 4nt. Reve-

qm,

latio non eft effectus veritatis creditz in ftricto

prüp

fenfu, C. in fenfülatiori, N. Ut illa divifio

dere

evidentie mediata fit adaequata, ex proximé

Gbiit

dictis ratio caufie & effe&tüs non deber ftri&?

eniden

& proprié, fed laté ac reductivé fümi: fic

qui,

autem veritas revelata eft caufa objectivà mo-

&i |

tiva divinz ícientie , àqua dirigitur revelatio;

lii

& hoc feníu illa veritatis creditze demonfítratio

Qul

ex divina revclatione dici poteft à pofteriori.

(s

4dd Conf. L. . D. ,4. Cum evidentia de reve-

lidii

latione & autoritate poreft flare inevidentia ob-

k N

je&i fecundüm id , fecundüm quod non (ub-

D)

Ítat evidentie , C. fecundüm quod eidem füb-

fitgy

ftat, N. Evidentia motivi poteft effe tantüm

q w

quoad exiflentiam , . non autem eflentiam. vel

D)

proprietates objecti ; item poteft tantüm con-

;

comitanter fe habere, adeóque relinquere ob-

Que

fcuram effentiam . objecti

)

vel actum ex alio.

tf

motivo liberum. |,Z4 prob. 1m. & Cüm ibi-

r

dem S. Doctor hec pramitrat : Quód autem vo-

At

luutas :moveat. iutelletum. ad affentiendum ,. potef

miu

vouringere duobus uiodis: uno nodo , ex ordine vo-

| W

lun-

Dz Fipr.

$37

l]

lutátis ad bouun; &2 fic evedeve efl atlus laudali-

in mi

lis: alio modo , quia intelle&us comvincitur ad boc,

n d

quàd 3udicet effe credendum bis , que dicuntur , li-

ftdi

€& gon comvincatur. per evidentiam vei , fequitur

nig

Imó, quód, dum poftea in verbis obje&tis di-

Dert g

cit: Ex boc figmo comvincevetur mtelle&us viden-

entt

zis , ut cognofceret manifeflé boc dici à Deo; quód;

nl

inquam , non loquatur de evidentia veriratis,

] b

fed.credibilitatis feu credentitatis ; prafertim

"

cüm , üt alibi diétum ab illo & à nobis fuit;

il

per figna ejufmodi intelle&tus non convincatur

f

l d

de revelationis exiftentia, fed de ejusdem cre-

prot

dibilitate: 2dó; etiamfi intelligendus effet de

t (h".

evidentia fevelationis fecundüm íe & dire&ta,

J d

quód , cüm fübjungit, non tolli rationem fi-

j m

r

dei, per hanc non intelligat fidem divinam

ol

laudabilem, & à voluntatis imperio profectam,

vt

qualis in nobis eft ; .fed fidem latiàs fümpram

fenit

& coactam, qualem ibidem ex verbis S. jaco-

er

bi dicit poffe effe in dzemonibus. . 4d prob. 24.

j

P. Mathematicum illum habere evidentiam

j l

moralem circa veritatem propofitionum füb illa

"

ratione ; füb qua eam evidenter inferre poteft

anru'tg

ex autoritate in preemiffis contenta: poteft au-

m

rem illam evidenter inferre quoad quaeftionem

ml

48 ; Íeu quód detur veritas; non. veró quoad

T

quazftionem quomodo , feu per qua mediafcien-

T

tificé demonflretur. Unde pariras pro nobis

1 ]

pupgnat; fiquidem evidenter cognofcens reve-

lationem myfterii, illiüsque connexionem cum

nb !

|

yl

1

/

l

|

hujus exiftentia, habet evidentiam quoad an fit

n

vel exiftat myfterium ;; non autem quoad que-

li

DIs

ftiones

l

l

Dz FipE.

538

ftiones alias, quibus examinarur ratio intrinfe-

noü&;

ca, & cur aut quomodo detur tale myfterium.

Webre

Ad Conf. 1. &« IN. 4. Heec enim duo: verum

fide r

eft, Deum effe Trinum; &, Deus eft'Trinus;

d.

re ipsà idem fignificant; adeóque implicat: vi

i

revelationis unum fieri evidens, & non alte-

tognofc-

rum.

Ratio ulterior eft; quia evidenter co-

| m5

gnofcens, Deum effe, qui dicit fe trinum effe

| d

in Perfonis, & non poffe dicere falfüm; : po-

hn hs

teft aequé immediaré ac facilé inferre conclu-

D

fionem abfolutam, quàm modalem , ita nem-

qim.

R

pe difcurrendo: Deus eft talis, qualem effe fe

dicit: fed dicit fe effe trinum in perfonis: er-

It j

goin perfonis efttrinus,. 244 Conf. 27 W. 1. N.

lia

44. Quia firmitas fidei non commen(uratur

frin:

certitudini propofitionis feu judiciorum pre-

viorum; fed motivo fuo formali; quare fi evi-

babäï

dentia füpponatur neceffitare ad fidem motivo

qued

proprio innixam , ad firmitatem etiam fidei

t

convenientem neceffirat. ^ E. 2. /V. m. quoa

uf

utramque partem; rmam quidem ex dictis de

(tn

fidei certitudine; 2dam ex refponfione priore.

p

279. INec dicas II].. Plures de facto habue-

n

runt fidem ex evidentia objecti formalis: ergo.

h

Pvob. /4ut. 1. In angelis viatoribus, tefte S.

| d

"Thoma hic q. 5. a. 1., erat fides: fed in iis ac

| fil

prafertim in angelo füpremo erat evidentia at-

| d

teftantis; quia hic evidenter cognofcebat ,. fe

| Ó l

non illuminari ab alia creatura, fed à Deo: er-

fubie.

9o.

2. Lumen propheticum juxta S. Th. eft

iij

evidens, ideóque Prophete dicebantur viden-

li

tes: & tamen eorum fides inde orta fimilis erat

w |

no-

Dr Fipr.

539

0i

noftre; tum quia laudata precipué C. r1. ad

D

Hebreos: tum quia illis non videtur meritum

0i W

fidei nepandum, qu

d aliis datur.

B

5. B. Vir-

sü?nnug

go & Apoftoli habe

b

a

nt fidem; &tamen ex

Dj

node

miracülis, que in ipfis & per ipfos fiebant ,

cognofcebant evidenter, illas veritates effe di-

D d

vinas; üt iterüm S. Th. pluribus in locis affir-

nuné

Tmat

4. S. Paulus poft raprum ad tertium coe-

n p

lum habuit probabilitfimé fidem eorum, que

&t

vidit& audivit; hanc autem aliunde non habuit,

r

quàm ex evidentia in atteftanre; quia eviden-

ndé

ter recordabatur eorum, quee viderat & audie-

n t

rat: ergo. - 5. D. Thomas Ap. vifo Chrifto, &

72

hincex evidentia, credidit, dicente ipfo Do-

Yorat

mino: Quia vidifli me Tboma, credidifis.

fn p

B. IV. A. 74d prob. ym. &. 1. N. M. Pro-

[

babile enim eft, ür Durand. Alenf. Bonav. alií-

mmott

que docent; angelos non habuiffe fidem obfcu-

» f

ram & liberam, fed cognitionem fide altiorem,

quazd

vel, fiitàloqui libet, fidem neceffariam &evi-

(5d

dentem; quorum aliqui idem docentde primo

priore.

parente, neceffitatem fidei reducentes ad fta-

n

rumnature lapfe. Sub hac veró ratione intel-

u

ligi poteft-Do&tor Angelicus, & ftareetiam po-

Jeà

teft libertas merendi per a&tum [ab ejusmodi

p

D

fide regulatum; propterea quód coenitio evi-

[

dens prefüppofira ad omnem a&tum volunta-

n

tis non ideó voluntatem necetlitet, quia ipfa eft

,Cf

fubje&tivé neceffaria; fed quia objective non eft

l

indifferens; h. e. obje&tum non reprefentat in-

ii

differenter, fed ub pura ratione boni amabilis,

u

Re 2. V. r. Cüm enim an-

vel mali odibilis.

n

gelus

$40

Dg Fipr.

elus fupremus fit talis duntaxat inter angelos

g'mis qu

bis: D

actu exiftentes, non autem pofífibiles , porerat

.

idem, faltem imprudenter, füfpicari à Deofibi

g, d

ob altiffimos fines occultari aliam .creaturam

pO[CF [l

fe füperiorem; adeóque non habebat eviden-

( neo

tiam illuminationis vel revelationis à Deo fibi

imt

immediaté factae.

"d 2d. &. D. 1. p. Lumen

CU

| m

propheticum eft evidens quantum ad manife-

Ítationem fignorum, qua videntur & audiun-

n $

tur C. quantum ad manifeftationem tum locu-

mlon

tionis divinge tum fensüs prophetie N. Evi-

j poen

dentiam de ipíà exiftentia locutionis divinz non

| qun n

fuifTe neceffariam Prophetis, fed (atis fuiffe evi-

olend

dentiam credibilitatis , conficitur tum ex fide no-

Cf

ftra; tum ex obligationead fidem illis habendam ,

tq5o9

qu& evidentercredibiliafunt: nonenim tam ex

| Ht |

evidentia veritatis, quàm ex cognitione occulto-

| d

rumacfuturorum Prophetz dicebantur videntes

| pümi

juxtaillud Chrifti de..A brahamo Joan. 8: Exulza-

Alg

vityut videvet diem meum; vidit & gavifus eff. Pra-

Ws*

terea veró Prophetas non cognoviffe femper ;

qev

qusa prophetárunt, docer S. Th. hic q. 173.

d.

3. 4., & expertus eft Dan. 12. v. 8. & 9. Pro-

WT

pheta,. qui dixit: Er ego audrvi, €9 gon intellexi ;

NN

ac ad quafítionem. füam refponfüm. accepit:

T

F'ade Daniel,: quia claufi funt

/i

natíque [ermomnes

| Wt

j

fim

ufque ad pyafimitum tempus. — 4l

2. P. We. V. fupp.

quód eorum fides orta fit ex evidentia locutio-

Cj

j

fis divinze ac veritatis revelataee; quiaaliàsüt ne-

ff

L

L d

ceffaria laudari non potuiffet, necfimilisnoftra

tj

foret. . /4d 31. W. C. 1. p. /V. 2.. Ratio eft 1mó;

dvf

quia càm laudetur duntaxat actusliber, B. Vir-

D

gims

Ds FipE.

$41

? u

pinis autem & Petri fides commendetur his ver-

» Bo

bis: Beata, que cvedid/flài: Beatus es Simon Bar-

il

jona, quia cavo €9 [anguis mon vevelavit &c , non

KTGRUIUO

poterat illa fides ex evidentia profluere, adeó-

t edo

que neceffaria effe, quae tantà laude non foret

D«l

digna? " 2dó, quia miracula etiam viíà non fa-

, lm

ciunt evidentiam veritatis, in cujus confirma-

| mos

tionem fiunt, üt d. e. num. 116.

Porró quo-

um

modo & B. Virgo & ipfi etiam patratores mi-

tm x

raculorum Apoftoli dubitare prudenter (altem

V. Ti

potuerint, explicat hic Difp. 2. Card. deLugo:

At

quin nec fidem neceffarió inde ortam fuiffe

aifes

oftendit Tude proditoris fa&tum , qui fidem de

dideto

Chrifti divinitate fceleftiffime abjecit, licét in

endun,

ejus confirmationem ipfe miracula fit operatus.

tm d

Hinc D. Thome affertiones intelligi poffunt

xl

vel de evidentia credibilitatis, vel de alia qua-

Vi

piam minüs propri? ac ftricté fümpta . veritatis,

m

"d 4 &.. T. M.; quia füppofità veritate mi-

)

noris vel concedenda tantüm eft (Ícientia eorum;

104

quee viderat, vel alia propofitio obícura adjun-

|T

",

"

i

C

enda, unde fides de eodem objecto etiam per

)

ientiarri cognito haberetur.

AN. mig. Funda-

27

mentum, negandi ortam ex evidentiamemoriam

ei

rerum vifarum &auditarum & affenfüm, przebet

m

ipfe Apoftolus, dum de alio adjuncto ineviden-

j

tiam fatetur, 2. ad Cor. 12. v. 2, Scio bominemin

üt»

Chriflo aute anmos quatuordecim , five incovpovete-

tf«

fcioyfive extra covpus nefcio, Deus [cit ; vaptum bujut-

j

1nodi ad tevtium celum ; & fimul etiam addit, f& au-

fify

diviffe arcana verba: . ex quibus plures ftatuunr,

Vr

A poftolo necolim accidiffe viionem intuitivam,

ed

giiiii

$42

Dzs Fipt£.

.

firmus ]

fed abftra&ivam & eenigmaticam. — J2 $f. m.

Preterquam quód tefte S. Greg. M. 'Thomas

mi fur

dici poflit aliud. vidiffe, aliud credidiffe, aut

Tisten,

yro fidei objecto formali vel totali vel parriali

frápom

defideráffe vifionem, ex quo plus etiam, quàm

ymád

adverfarii oprant, fequitur; íàtis manifeftum

lumv

eft, hic non interceffiffe evidentiam metaphy-

| al

ficam in atteftante, íed l

n

1

ocum fuiffe formida-

fs

tioni. :

figeh

: QyæREs' II 725 obfcuvitas ais fidei c-om-

tss

, patiatur evidentiam vei atteflate ?

hn

280. IVota. Queeftio heec eadem omninoeft

i

cum illa, quee plerumque tractari folet in Logi-

gt

hs

ca: An.fides & (cientia polfint circa idem ob-

jectum materiale ftare fimul tum in eodem in-

It

telle&tu tum etiam in eodem actu ? Cüm ita-

quidem

que nec mens nec otium nobis fit controver-

&undAn

aj

fias alibi, ac prefertim in Philofophia , jam

exagitatas huc revocare aut renovare ,. ab ulte-

&mya

bl

riore utriusque queftionis examine. hic abfti-

nemus. Netamen, que Theologize propria fünt,

ij

N

eüdem preteritione omittamus, . paucis gemi-

nam illam queeftionem refolvemus; quantüm

fds

| t

ad habitum fidei füpernaturalem fpectat; cone

formiter nempe ad affirmativam fententiam;

E

lu

qua contra Thomiítas communior eft reliquo-

rum. Preeterilla igitur, quz in ordinead pof-

| Mu

h.

l

fibilitatem duplicis a&tüs fimul exiftentis in in-

telle&u,. aut-ejusdem actüs à duplici motivo

dem Y

lgl

dependentis circa idem obje&tum materiale vel

M

füpponuntur vel evincuntur; hic etiam füppo-

þ

"

nimus

Dz Fipr.

543

Aigi

nimus 1722; habitum fidei theologice poffe fi-

L. Ti

mul ftare cum actu fcientize circa eandem ve-

idifr, «

riratem, contra Capreolum, qui docuit Chri-

yvdpri

ftiánum fidelem hoc ipfo, quód demonftratio-

u q

nem acquirat, & affenfüm habeat fcientificum

Danilr

harum v. p. veritatum: .Deus eft, Deus eft u-

n

nus &c., amittere fidem habitualem: 240 poffe

Y

viciffim fimul cum actu fidei ftare habitum ícien-

tie naturalis: 3770 habitum fidei poffe in eodem

fübjecto fimul ftare cum habitu fcientiee. natu-

d.

j

ralis refpectu ejusdem objecti materialis:* in qui-

bus probandis ficut laboris nihil eft, | fic in iis-

mind

dem permittendis nec Adverfarii multüm ter-

tinLp

giverfantur. — Difficultas proinde folüm eft, an

den

habitus fidei füpernaturalis & fcientiee naturalis

(m Y

in eodem intellectu poffint fimul operari, 11nó

m j

quidem in actusdiftin&tos; adóautem inunum

Yi

eundémque influendo ?

j i

281. B.Z.Poffüntin eodemiintelle&tu circa 6an-

jule

dem veritatem v.o. circa unius Dei exiftentiam 6.

j l

mulftareactus fidei füpernaturalis& fcientiee evi-

yii

dentis;five infufce five naturaliter acquifitee, Pro/.

] gï

StatuamusPhilofophum gentilem.qui habens na-

i

turalem Deiunius demonftrationem, velitacce-

;

deread Deum, utjuftificetur. Hicnonobftante

p

Ícientiee naturalishabitu & actu, tenetur eandem

i

Dei unius exiftentiam fide füpernaturali crede-

ij

re: ergo poteft credere, fimülque ftare actus

] j

fupernaturalis fidei cum naturali fcientize de ea-

»*

dém veritate affenfü.

gt

"ut. liquet ex Vulgata

n

illa ad Hebr, t 1. fententia: 7Zccedentem ad Deum

ife-

)

oporzet. cregere ,. quia efl . quibus yerbis man

]Emü'ï

um

—

|

Dz Fipkr.

l

544

ftum eft, proponi verum precceptutn de actuali

| Mt 0p

fide Dei exiftentis: ür collipitur ex Trid. Seff.

lis ao

6. C. 6., quod ex hoc rextu docet fidem de

Ti

exiftentia Dei effe difpofitionem ad juftificatio-

fouíi

nem; itemex Ecclefiain fymbolo omnibus pre-

M

fcribentecommunemillam credendi formulam:

fos

Jen (

Credo in uium Deum; . denique ex damnata ab

Innoc. XI. hac 23. propofitione: Zide: lazé dica

&bo,

[

ex teflimonio cveaturavum fimilfve motivo ad jufli-

ficationem fufficit.

Conf. eft evidens.

Diftraxit

v die

hoe argumentum "Thomiftas in varias refpon-

Àol

fiones; hinc aliqui ydent 1. 6 credere accipi hic

Crdmty

ab Apoftolo pro quocunque affenfü certo: alii

ff

l)

2. ibirequiri fidem de Deo üt authore füper-

| lia

naturali: quidam 3. folüm exigi preeparationem

l& nT

animi ad credendum: alii denique 4. non efle

|Btton

fermonem de habentibus evidentiam, &in fen.

| pl

fu compofito evidentize.

Verüm nihil ex his fa-

tmqi

tisfacir; unde refutando refponfiones finpgulas

A pe

afferrum noftrum Cozf. Nam xfio 17 non te-

tin (n

net; qui: Apoftolus preemiferat : Sigefide im-

lii

fy

polfihile fl placere Deo5 quibus continuó fübjune

git: Credere enim oportet :

certum autem eft

C

fs

in prioribus verbis de fide proprié rali dif-

feri; adeóque & poíteriora verba eandem

Ts

ufürpationem retinere; üt ex damnatione pro-

ll q

pofitionis nuper recitatee manifeftum eft. Pre-

| Gen

äQUm

terea quia Conc. Tridentinum ex iisdem ver-

bis fidem afipnat tanquam difpofitionem ad ju-

Wj (

ftificationem non aliter ac fpem ,' timorem; do-

118

lorem &c.; ficut reliqui difpofitionum actus in

fio,

fenfü fuo proprio fümuntur; fic & fidem acci-

pere

Dz FibE

543

mdedh

pere oportet.

i

2da rejicitur; quia Apofto-

lus duo' requirit, credere nempe,; uj2 2f], eg

t fideni

znquiveutibus fe vemunevator fit : 1mum autem

juftic

fignificat fimpliciter Deum exiflere fecundüm

d

interprerationem Patrum apud Suar. Difp. -

formiz

fe&. 9.5 unde & in Symbolo dicitur: Credo zz

amnat

JDeum Creatovem celi 9 ferve: ergo non folüm

1277

de Deo; üt autore füpernaturali, fed & üt au-

m

tore naturae fides requiritur.

37ia videtur ze-

B

qué aliena à mente Pauli & "Tridentini nam

jistéo

Apoftolusait: Credere oportet, & Concilium:

a

Credentes vera effé &c.: credere autem affenfüm

cetto: i

fignificat , non veró folam animi prepara-

re fü

tionem ad credendum; ficuti fperare, diligere

aratiot

&c. in Tridentinonequeunt de fola ani

mi prae-

d

paratione .ad

fperandum & diligendum 'ex-

1

"

plicari.

4/2 denique multó minüs fübfiftit ;

j

tum quia dicinequit, quàód preceptum Apo-

yinpt

toli pertineat rantüm ad idiotas & indoctos ;

t

cüm fine omni difcrimine inter doctos & in-

[

doctos à Scriptura proponantur credendae per-

plb

u

fectiones divinae plures naturaliter demonftra-

ü

Utefl

biles, & ex pracepto profeffio fidei omnibus

uj

facien

",

tineat

da fit juxta Symbolum: tum. quia fi per-

at

preceptum credendi ad omnes, etiam

u

illi,

qui evidentiam de

Deo exiftente hàbent

b

debent poffe credere,

adeóque conjungere

n

j

a&um fidei füpernatur

alis-cum fcientia na-'

T

turali de codem objecto; aut fi id non pof

am) p

?nt, & imprudenter obliparentur illo pree-'

ii

cepto; & fidei profeffionem edentes vel rten-

ng

AVL ID

' tir.cn-. :

Päfi

E

6

Dz Fipr.

tirentur vel falfüm dicerent, & pre indo&tis

l prop

forent conditionis . deterioris ;

careréntque

nm qii

rimá ad juftificationem ac fummé neceffarià

pefad

difpofitione. 1Nec juvat dicere, doctos debe-

viemy

re mentem avocare à tali evidentia; tum quia

mOV

hoc gratis ac fine fundamento petitur, tum

frreca

quia hoc aliquando non eft liberum.

fitrilfe

282. & L. Etiam idem realiter actus poteft effe

t wt

fides theolopica füpernaturalis&fcientia

evidens,

n nor

Prob. In

five infufa five naturaliter acquifita.

WMrqm

cafü jam pofito poffunt intelle&tui fimul obver-

iitpro

fari ambo motiva, nempe fidei motivum ;

dm (j

quod eft auctoritas divina revelans, & medium

fiüim

demonftrationis : ergo poffunt utraque fimu

t 3

operari, feu potiüs intelle&us elicere affenfum

fin,

de exiftentia Dei ex utroque motivo, tanquam

poden:

- Zdut. vel ipsà expe-

in actu primo adaequato.-

lbt q

rientià certum videtur. Corf. prob. Nam fi id

| Iiæ, i

repugnat, hoc provenit ex eo ,. quód vel 1.

Ym

unus idémque actus nequeat fpecificari à duobus

Ms

motivis: vel 2. quód motivum unum deftruat

tf

mosivum alterum:. vel 3. quód idem actus ex

bícu-

g

duplici motivo pendens foret clarus & o

Itl

rus, neceffarius & liber, quod fieri implicat:

&mim

vel 4. quód habitus fcientiee conpaturaliter ne-

Veyd

queat influere i eundem actum, in quem ha-

E

bitus fidei füpernaturalis influit. Sed heecom-

| lil

nia, quae fünt pracipua Adverfariorum funda-

. | eïdüd(

menta non officiunt.

Nam imum, decujus

Wi

poffibilitate in utramque partem in Philofophia

ffn; l

difputatur, hicfüpponitur; cüm aliis frufirà

Ieïïï&u

no-

& à Philofophis & à TTheologis queítio à

bis

id qUe

Dr Fip&.

* nl

547

bis propofita moveretur.

t

?

"

- 2adum falfum eft ;

"

tum quia inter motiva fidei

& fcientiee utpote

: d

perfuadentia eundem veritari

odord

s aflenfum &íein-

vicem juvantia non datur oppofitio :

tum quia

g

]u t

motivum ícientie nec facir, ut eade

m veritas

fit revel

àta; cüm certum fit, plures veritates

'

naturaliter fcibiles à Deo fuifle affertas 3. nec

spid

-

p

;

acit, ut teftimonium Dei non fit obfcurum;

Plr;v IE

cüm non mutet ejus proponendi modum &

naturam iotivi extrinfeci

mj -

; nec facit ut actus

ifte prout dependens à m

OtlV

;

o fidei fit clarus,

TOf

cüm füb tali refpe&tu nihil p

ml

articipet, nifiquod

fidei motivum obfcurum ha

bet ac tribuere po-

V Áii

te

3!ium quidem verum eft (üb diverfo re-

dfenlt

fpectu

; fcilicet; quatenus a&tus'ejusmodi de-

tinquat

pendet à motivo fidei

lib

; poteft dici obfcurus &

p

er; quatenus autem refpicit motivum- fcien-

uml

;öd ï'Cj !

tie&, evidens ac üeceffarius; in quo tamen ze-

qué implicantia non eft, ac quód a£tus füper-

ii

Tl

naturalis üt refpiciens potentiam dicatur vitalis,

x

Ut refpiciens habitum infufüm non vitalis; vel

Ti

quód amor Dei in Chrifto üt confequens vifio-

u

nem beatificam fuerit neceffarius ; &ütíequens

nj

cienriam abftraGtivam audierit liber. Preeterea

jiet f

veró obfcuritas fidei non eft nepativa, feu ex-

n

cludens omnimodé claritatemtam ex parte intel-

z

f

lectüs quàm ex parte a&tüs, íed pofitiva, &

excludens tantüm claritatem à

motivo fuo pro-

ia

prio: Item a&tus ille fim

liciter liber dici po-

J

teft; quia licét in concurfü

utriusque motiviin-

fnià

telle&tus debeat affentiri aliquo actu fcientifico ,

I

ad quem determinatur à fcientiee evidentia; po-

8

Mm a

teít

p

PzFips.

$48

teft tamen fimpliciter non affentiri tali actu, qui

fides fimul fit & fcientia.. A4£um denique falfum

eft; quia ficut non eft oppofitio motivorum

)u

hujusmodi in ordine ad eundem actum, . nec

Nf

etiam iftorum actuum ad eundem intelle£tum ac

t

obje&tum, üt hactenus declaratum eft; fic nec

sf

eft oppofitio habituum. — Fruftrà veró quidam,

g

dum dant habitus fcientiee & fidei fupernatura-

f f

lis fimul in eundem actum influere poffe, ne-

i

ht e

gant id fieri poffe, fi habitus fcientize fit. natu-

ts

xalis, quia habitus fidei infufze non habeat con-

naturalem vim elevandi nifi id, quod pertinet

ad objectum fuum proprium & in ordine adil-

(

If

i

lud operatur: nam elevari habitum fcientiee na-

turalem per habitum fidei füpernaturalem, nie

hil aliud eft, quàm utrumque habitum confti-

4j

tuereunum complexum, quod poflit producere

h

actum fidei fimul ac. fcientiee füpernaturalem;

flprä,

unde ficut, quód potentia & facilitas acquifita

]n

d

cum habituinfufo conftiruit adeequatam caufam

Wt

a&tüs vitalis, facilis ac füpernaturalis, porentia

Wüm

& facilitas dicuntur elevariab habitu infufo ; fic;

Ts

quia aliunde nihil obftat, quominüs idem actus

u F

producatur à fcientige & fidei habitibus, pri-

$w

mus habitus naturalis debet dici elevatus ab al-

eim,

tero fupernaturali. Roboratur hoc ex paritate

qui]

peccatoris, qui ex habitu naturali obedientiee

Wa

vel mifericordiee & fimul ex habitu fpei füper-

| Qu

naturali poft amiffos charitatis & virtutum mo-

| n

ralium infufos habitus elicit actum füpérnatura-

| Qij;

lem. . Sed hec, nelimites à nobis üxos transe

päicaq

eamus ,. fatis funto.

Q

C. Á-

| Dz FipE!

549

r

quefln

CAPUT III.

rv

lmy g

De quiburdam affectiouibus actár fidai.

J

Nter fidei affe&tiones referimus illius neceffia

b ia

. tatem ac oppofitionem, . quas hic examinans

)quia

das fufcipimus , ne lumen deeffe patiamur

i

dis; que in hanc rem hinc inde füperioribus in-

[ n

Ípería fuerunt.

Brevioribus tamen nobis effe

a

licet , eóquód im '"lheologia morali hec ipíà

Dd

uberiüs jam ad praxin propofita habeantur.

| per:ä;:s

ARTICULUS I.

nea

n

. Qualis fides uece[favia fit ueceffitate medüi ad

"n !'

Quffificationem g [alutem 2

conte

283.NTO?s. .Fidem adultis effe necevfïari'an(x

a

neceffitate medii, demonftratum fuit

j

füprà, ubi num. 135. & feqq. declaravimus ob-

quli

jedtà & articulos, quos credere neceffarió o-

a

porteat, ^ Hoc veró etiam (füppofito, contro-

Qul

verfiam rtihilominüs aliquam relinquit tum fidei

6 j' UC,

ipfius tum actüs fidei varia acceptio & diverfi-

m&gb'

tas. Fides enim juxta Ripaldam poteft intelli-

P

r

gi velftri&e vellaié: ftridi? fümptam ait effe

i

€am,; que nititur revelationi divinse formali ;

g

t

quà Deus liber* loquitur & teftatur- aliquid. ad

extra: lat fümptam dicit poffe vocari quam-

p

cunque illuftrationem füpernaturalem, aut af-

fufa

fenfum, qui nititur revelationi divinze foltim vir-

DIf

tuali;. atque hanc virtualem revelationem ex-

us

plicat per id; quód Deus quafi virtualiter lo-

quatur per creaturas quascunque , quatenus has

j

Mie

T1m.3

um

-

qgo

Dz FipE.

dB

indicant divinas perfectiones juxta illud Pf. 18.

Cali enavrant. gloriam Dei, €9 opera manum ejus

Deo, t

dmm)

annuntidt firmamentum.

Practerea fides fpecta-

ri poreft. prout formaliter & in actu aliquo re

It

ipsà explicité habetur,. vel proür rantüm vir-

dis 9

i

tualiter ac in voro eft, uti duplicem hunc mo-

la

dum ufürpant Theologi, loquentes de Baptif-

f(

mo & aliis.

Porró actus fidei dividitur in in-

d

«6

ternum & externum, in naturalem & füperna-

qirt.

turalem &c. Quaeritur itaque 1mó, an fides,;

quam alibi jam eftendimus effe medium necef-

f

farium ad falutem, fit ftricté aut laté fümenda?

lr dj

2dó, an fides ipía formalis & in actu requira-

oþmff

D

tur, velfufficiat ejus votum feuinelio. Exfüp-

pofito autem, quód formalis requiratur fides;

tini(

tf

queri ulteriüs poffet, an de actu id interno ac

fupernaturali fit intellipendum, vel non? Hoc

tl

eaf

tamen quafitum examinare hic omittimus, cüm

aliunde pateat , tum de actu interno precipué

yom

Ym

affertiones effe intelligendas, quia a&tus exter-

hu

nus fine interno nihil valeataut profir; tum fü-

p

pernaturalem fidem hic requiri

»)

utpote, dif-

(

pofitionem ad falutem, & quidem talem, quam

qu

gratia preeveniat , üt plurima Concilia declarant;

T

tl

& oftenfum eft in Tr. de gratia contra Pelagia-

nos.

Itaque

Is

284. Dico J. Fides «ad fülutem neceffaria

t

|

debet flricté fümi , nec füfficit fides lat? acce-

l

Wt

pta.

t

Patet ex prop. ordine 25. ab Innocentio

XI. damnata: Fides lató di&la, ex teffimorio crea-

l)

fà

zuravum [imilíve imotivo, ad uflificationem fufscit.

Praterea Prob. [ Fides , fine qua Apoftolus

,

a

Dz Fipr.

551

AT

ad Hebreos rr. dicit impoffibile effe placere

Vr

Deo, ab eodem antecedenrer definitur fperaz-

asf

darum fabflautia verum , 69 argumentum non ap-

dqo t

paventium , ac poftea afferitur fuiffe in Patriar-

inm vi

chis; operatámque effe juftitiee opera & prezemia.

Inc t

Sed hec de fola fide ftricté fumpta intelligi po-

3

funt, & ibidem etiam additis revelationibus

Wt

declarata funt: ergo.:. Cozf. Tridentinum feff.

Ápm.

6. C. 6. pro difpofitione ad juítificationem re-

quirit fidem, quà credantur ea; que divinitüs

q fs

d

vevelata €g. promiffa funt ; fimülque addit: De

met!

bac difpofitione [cviptum éfl , accedeutem ad Deum

r

oportet cvedere, quia efh, €g quàód iuquiventibus fe

hf

vemutevator fit. Ergo patet tum ab Apoftolo,

[ Hdö)

tum à Concilio fidem ftricté fümptam medium

neceffarium haberi. Prob.7/. Aflenfus exiften-

amo&

) m

tize Dei preftitus ob teftimonium creaturarum,

j d

eft affenfus fcientie , non veró fidei ; tum quia

pro motivo habet folam connexionem creatu-

zi

.

.

u

rarum cum Deo

tum quia producto etiam

w

hoc univerfío, ex quo relucent divinz perfe-

7

(9 ä*f

&iones ,

potuit per illud fuam autoritatem,

quam in loquendo habet, interponere vel non

u

du

interponere ; cüm etiam virtualiter loqui ipfi

fit liberum; quód autem eam interpofüerit, ex

d

creaturis intellioi nequit: tum quia hec ipfalo-

cutio virtualis per creaturas eft (olüm metapho-

effäriä

q«e

rica, & improprié fümpta, & nequidem ejus-

modi, qualis fit per miracula in confirmatio-

stl

Tiig

nem veri edita; cüm creaturee non producan-

tur à Deo tanquam fignum precedentis loque-

jf

folt

le, íed folüm üt manifefatio materialis fuce

Mm 4

omni-

1

$52

Dz FiprE

omnipotentice. Ergo non eft fides ad falutem nez

qii à

ceffaria, . Corf. Dum IT ridentinum, feff. 6.. C. g.

quim

Concilia.&PP. fecutum, fidem vocat initium (a-

Verboi

lutis, fundamentum

.radicem omnis juftifi-

Dus j

cationis . illam non ftatuir tanquam difpofitio-

præw'o-,A

nem mere paílivam, & previé requifitam, fed

pra

tanquam meritum de congruo ; ür

tet tutn

fpeur

ex timore, fpe, amore , aliísque diípofitioni-

i

bus ibidem C. 6. fidei adjunctis, quibus omnes

fité n

rationem meriti tribuunt; tum quia aliàs auxi-

fs

lium füpernaturale previum ad fidem potiüs

d n

dicendum erat initium ,. radix & fundamen-

T di

tum: tum quia nec commendanda à Concilio

apit;

fidei libertas fuerat ,. àt tamen C. 5. & 6. fa£tum.

T

Sed (ola fides ftrict dicta, utpote obícura, po-

diri:

tefít effe libera, & habere rationem meriti de

lm

con

ruo; non veró fides lata, qusecüm fit

l,

evidens, nee libera, nec meritoria effe poteft:

j

qe f

eroo.

tf

285. JDico ]. Eadet fides debet efTe for-

K

malis. & actus re ipsà elicitus, ita ut non füffi-

&l (

ciat ejufmodi actus folàm in. voto.

Puob. Si

Dd

formalis actus fidei ftricté fümpte non foret

EY

neceffarius ad falutem ,. ergo fides laté talis

Qgiet

1i;

poffet illi sequivalere , ac illus defectum füp-

plere:. fed. fides latà dicta. talis naturee & effica-

16

cie non eft: erpo.

Maj. patet à paritate de

[777

Baptiímo &Sacramento Penitentize , quz ideo

Bim

dicuntur invoto. duntaxat neceffaria, quia illis

D

sequivalent quoad efficaciam, & eorum defectum

magïs

füpplere poflünt amor & contritio perfecta z

Dl

affipaamus. autem. hic fidem lat dictam ; tum

t

quia

Dz Fipg

«5'5'3»

d

quia de hac movetur controverfia: tum quia

D

lequimur de przefenti providentia , que nobis ex

inifünj.

Verbo divino innotefcit : in alia enim (cüm

nis u

Deus poflet tribuere falutem fine omni actu

dipol

previo, aut poffet füfficere alius eeque noþil.iä

ftam l

vel praeftantior actus,. nempe evidens copnitio

p

fupernaturalis vel revelationis divinze vel im-

poliz

mediata ipfarum rerum revelatarum) fides ab-

us m

folut& neceffaria neutiquam foret.

Min.

vof.

TM

b

Si fides lat? diéta poffet fupplere defectum fi-

m piüs

dei firicté talis, illud haberet vel ex ordinatio-

i

ne divina, velex ipía fui natura: fedexneutro

Condi

capite illi heec vis convenit: non enim ex pri-

o

10; quia nullibi Scriptura hane illi efficaciam

J

afferit: neque ex fecundo ;. quia omnis etiam

d

fupernaturalis cognitio ex creaturis hauíla, de

an i

Deo, íolüm eft de eo ür Autorenaturz ; adeó-

: porcf(:

que fundare nequitamorem amicitize perfectum

& juftificativum, üt conftat ex dictis num. 136.

fe ht

& feqq.

Corf. . Apoftolusl.c. fidei, quam

n Mä

antea dixerat ad fàlutem neceffariam , exempla

tij.

proferens non alia recitat, quàm qua. fuerunt

y fort

actus re ipsà cliciti fidei ftricts fümptae; adcó-

"]

que claré innuit, eos effe ad falutem neceffa-

1

rios: ltem Chriftus, poftquem Marc. 16. v.

fuu,Z'

16. dixiffet: Qui crediderit, tg baptizatus fuerit,

"T

Jalvus evit ; mox fübjuppit, nihil jam. de Ba-

U

ptifíno commemorans : qui verà zom evedide-

] lii

Yi, condemnalitur ; wnde colligitur , fidem

foml

magis ad fülutem neceffariam eífe, quàm Da-

^

ptiänum: er

o lict hic fufficiat in voto, fides

ii

tamen in voto non füfficier. — Cozf. //. Si fides

[-4

!d

þvï m

À

in

$54

Drs Finr.

in voto füfficeret , fequeretur , fidem om-

dnter

nium articalorum effe sequaliter neceffa-

aiftent

riam; fides:enim in voto virtualiter & impli-

qus &

cit& extendere fe debet ad omnes omnino arti-

tde r

culos: íed fides de omnibus articulis non eft

gis!arore

,

i

equaliter neceffaria ; quia fecundüm füperiüs

Ti

dicta pauca fünt neceffaria neceffitate medii;

pah

T 100

alia veró primarió; alia fecundarió praecepta:

erpo.

ftd&ää

286. Objic. cont. vin.. Jaxta Apoftolum ad

X

Rom. :o; v. 17. fides vera eft, qua habetur ex

(rm

auditu : íed ex eodem ad fidem ex auditu ha-

dlumi

bendam füfficit teftimonium virtvale per crea-

Tredi

turas; quia, quee David Pf. 18. de ceelis & fir-

iif

;

mamento v.5. dixerat, eadem hic affumit Pau-

TYamt

lus-v. 18. dicens : /Vuzquid mon. audierunt * 'Et

n

]

um

W

quidem im omuem tevvam exivit fomus eor

zn fines: ovbis tevre vevba eorum.. Exgo.

Conf. L.

| b

Idem Apoftolus A&t. 14. v. 16.: Voz füne tefhi-

Mi

morío , inquit de Deo ,. veliquit fe ipfum, Lene-

| lanr

Bul

faciens de celo, dans pluviam $$ tempora fru&ife-

va, impleus cibo ey letiti corda moffra: ergo

al

opera Dei ür Autoris nature fünt füfficiens ad

C

fidem teftimonium; tum quia Chryfoftomusin

t

illum textum fàcrum fcribens , — Deo fiquidems

[ce

ait, tam loquenti , quàm miraliliter operanti equé

tum

eredere &7. obedire oportet : tum quia fecundum

| d.

probabilem T'heologorum fententiam miracula,

| QUi

etfi tantüm fint virtuale teftimonium Dei ; ad

Bur

a&um fidei movendum füfficere poffunt. Conf.

fhor

14 Hocipfo, quód quis ex creaturis copnofcat

*

f! pru-

l)e; exitentiam & perfectiones ; pote

L

denter

Tij P

/

Dz Fipr.

555

fdem us

denter fupponere, quód Deus revelaverit fuam

t ned

exiftentiam & perfeétiones; ficut ex eo, quàd

r

quis agnofcat dictamen íue confcientie feu

Dcno af

recte rationis ; & fciat id nobis à Deo üt Le-

ls n d

gislatore inditum ,. pote(t certó fcire, Deum

n fipri

re ipsà aliquid pracepiffe aut prohibuiffe: er-

le n

go & hoc ipfo poteft quis vi acceptee à crearu-

pracot

ris notitie , quafi reflexé etiam credere fide

*

ftricté dictà.

tom d

. IN m. AHd prob. D. Quee David de ceelis

abetrt

& firmamento litteraliter dixit, eadem Paulus

udin

affumit allegoricé. de Apoftolis & Evangelii

per qu

Pradicatoribus, C. ufürpat litteraliter de cce-

ls t

lis ac firmamento, N. Ufürpationem allego-

i

ricam cum S. Aueuftino aliísque Patribus com-

uit i

muniüs afferunt [nterpretes , & argumentum

QUl g

etiam ipfum hujus capitis exigit; cüm Paulus

,

ibidem loquatur de fide in Chriftum & Evan-

4

peli ; que certé ex teftimonio creaturarum

hii

Il !

hauriri nequit.

Ad Crif. L. 3. IN. Conf. Quia

rlf!ügïf)

ij

Paulus hic non loquitur de teftimonio füfficien-

1:

te ad fidem ftricté talem , ejüsque objectum

fadia

creditu neceffarium per modum medii, fed de

torti

(U] ii

teftimonio duntaxat füfficiente ad notitiam vel

f

1

fcientiam de Deo üt Autore nature exiftente ;

gi(

tum quia operailla, quze teftimonium Dei com-

;undtm

pellat, prorfus naturalia (ünt , neque aliter,

j

quàm effectus füam caufam, h. e. , naturaliter

N) E*,

fienificant & manifefflant: tum quia de tefti-

. (

monio loquitur , quod infideles etiam habent;

ynol

cüm ibidem dicat de Deo hac operante: Qui

J prü-

in'pratevitis geuevationibus dimifit omnes. gentes

dta

iugredi

556

Dr Fipr:

tf

augvedi vias fuas ; quibus certé infidelitas pofitis

(e xl

va univerfaliter dari nequit , aut negativa in

peccatum fufcipi poffet cum Dajo ,. cujus ta-

Autoris

t d

men propofitio 68. hoc de Chrifti fide enun-

tians damnata eft. — 74 prob. 1m. &. D. Deo

(m, n

isdie:

tamloquenti, quàm mirabiliter operanti eequé

credere & obedire oportet, fi mirabilia opera-

f

tur in confirmationem pravie revelationis;

$,

|

atque hinc exintentione fidei eliciende, .C. fi

Q

fic non operetur, IN. ..Deo credere non pof-

[

fumus,. nifi ipfe liberé interponat fuam autori-

tomol

tatem, quam in loquendo habet ; cüm igitur

Ql

per hoc precise, quód aliquid producat, hanc

Qqum

autoritatem non interponat, propter efle&tus

Dic n

denta.

precis? à Deo productos eidem credere. non

ml

poffumus. |./Z4 prob. 2d. .. Qui miraculis tri-

buunt vim intrinfecó & per modum objedii

lste

3

formalis partialis movendiad fidem, fimulfüp-

ponunt preceífiffe revelationem divinam, in

| lm

«ujus confirmarionem ea eduntur; confequen-

| d

1ier quatenus confirmatoria revelationis mora-

(s

liter dici poffunt locutio divina iterata, & te-

Itm

ftimonium Dei virtuale non fimpliciter tantüm,

v'.nag (

fed in ordine ad credendam rem à Deo reve-

Qim

latam: fimile quid, ex defectu illius fugpoüri,

exig'x

minime convenit cuicunque productioni crea-

| Q

turarum à Deo ad manifeftandam . materialiter

Qfnn

gloriam füam fa&ta. . 4d Copf. IJ. &. IN..4. Vel

UI

enim revelatio ejufmodi precis& ex fola crea-

|

üone prudenter füpponi nequit ; cürm revela-

.

tio Dei forma

l

i

is fit nova actio Deo libera, qua-

tyl

Qs

que ex.noyo fine poni poteft: vel exinde non

. potef&

Dz Fipg.

557

i

f

oteft füpponi, nifi probabiliter , & quidem

epati d

f;

g

e exiftentia & perfeétionibus Dei dunraxat üt

CUjUS l

Autoris nature : verüm nec probabilem noti«

|dc a.

tiam de revelationis exiflentia (ufficere ad fi-

797

dem , nec fidem de Deo üt naturz Autore (à-

Intisqi

tis effe ad juftificationem, alibi jam oftenfüm

fuit.

T

"d prob. "Vransmiffo paritatis antece-

'eïatiouï

dente, quod de Deo tantüm üt Legislatore na-

turalia

e 1

preecipiente vel prohibenre intelligi po-

m

teft; x. JV. Conf. Difp. eft ; quia non poteft

Q dtor-

cognoíci diétamen confcientie oblieantis fine

T t

cognitione alicujus Superioris ac Lepislatoris,

2071

qui mandatum dederit, üàt di&tum cft in'Tr.de

eftdts

pecc. num. 7.5 poteft tamen cognofci Dei exi-

[e. 0i

Ítentia & perfectio quecunque naturaliter co-

il t

n

b

ofcibilis ex effe&u creato ; quin intelligatur

d

ei revelatio circa ejufimodi praedicata.

287. Jufl [. Stante folà fide lat? tali vel

i

il t

homo poteft Deum fuper omnia amare amore

perfe&to amicitie , vel amor amicitize flrict&

u

u

di&us non requiritur ad juflificationem; po-

&t

Ílremum enim nec exigitur ex ordinatione di-

Ti

vina; càm haec ad. juftificationem nihil exigat,

f

quàm quod ex natura rei requiritur: nec etiam

LPOM

exigitur ex natura rei; cüm vi hujus füfficiar

h

amor Dei füpernaturalis & appretiativus füper

Jiat

omnia, utpote per quem modo füpernaturali

V

eus preponitur omni creature , ficut per

(

peccatum mortale fuit poftpofitus; talem au-

ia

tem amorem poffe provenire ex fide lat? tali,

colligitur ex S. Auguftino , L. 10. Con£- C. 6.

p

nt

dicente : Celum €' fevra Q9 omuia ; quie in eis

!

H

2j

À

n

um

n

J

558

Dz FivE

Teritort

unt, ecce undique imibi dicust, ut te amemy, uec

Amoretr

ce[fJaut dicere omnibus , ut. [int iuexcu[abiles. Exgo.

Corf. l. Ante actum fidei ítricté talis poteft

i bene

&mmor d

elici pia affe&tio credendi fuper omnia firrniter,

quz divinitüs revelantur: Item ex fola fide laté

TU5 0T

tali poteft quis elicere actum attritionis, & cum

lia

ea füfcipere Sacramentum Bapti(mi, sícque ju-

lt

l

füificari fine omni actu fidei flri&té accepre:

ag

ergo & amor perfectus poreft elici ante fidem

i ben

rigoroseé dictam, & fine ea obtineri juflificatio.

Cozf. 1]. Licét charitas à Ss. Patribus dicatur

ylitc

| TRU

neceffaria ad meritoria opera viteezeternse, hoc

| ia

tamen non intelligi debet de charitate proprié

| ofenfa

ufürpata habente pro motivo bonitatem divi-

3 n

nam, fed de latiüs accepta, & que pro rnoti-

vo habet quamcunque honeftatem virtutis mo-

,| p

quát

ralis ad Deum relatam: ergo fimiliter, licàt ad

falutem dicatur neceffaria fides, hec de ftricté

aocc

p

accepta intelligi neceffarió non debet; fed po-

Drt

teft accipi vel laté ,. vel pro fide praecindente

tilic

ab utraque ratione.

R. IN.utr. p. 4f Cüm enim ex dictisnum;

Qs

bug

139. & 140.liqueat , amorem amicitiee perfe-

um erga Deum haberi non pofle , nifi ex

dnd

li

fide de Deo üàr Remuneratore füpernaturali,

fides autem laté dicta de eo effe nequear; fe-

4li

quitur ftante folà fide latiüs acceptà , homini

trjr

hunc amorem non competere. Amorem veró

Ti

amicitiee ad juflificationem extra Sacramentum

ll

requiri dicimus inprimis ex ordinatione divina;

Bff; |

quia ex hac fecundàüm Apoftolum ad Hebr.

fOFm;

N

impoffibile eft placere Deo fine fide Dei remu-

nera-

m

Dz Fiprz.

459

11 t

neratoris; adeóque cüm illa fides ordinetur ad

/z'ie.-'.Erga

amorem Dei, ficut neceffaria eft fides de Deo,

dis d

üt benevolo Remuneratore & Amico, ficetiam

à i

amor amicitie exipitur: Deinde etiam afferi-

h f

mus ex natura rei neceffiratem talis amoris ad

5 dur

juftificationem: cüm enim ifta formaliter con-

iQqu .

fiftat in jure filiationis Dei adoptivae & amici-

«

tie, hac autem in poffeffione Dei amicabili ;

Dre Á

confequens eft, amorem ferri debere in Deum

u

M

1

üt benevolum tali benevolentià amicabili , uc

y Q

juftificationem de congruo amor ille per f« me-

reatur.

g,

Hinc od vim. prob. IN. 4ff.. & ex. ra-

tione adjecta potiüis infertur contrarium, üt jam

p

m (

oftenfum eft.

"d 2d. prob. fimiliter IV. ff

m

Rationem D. Ex natura rei füfficit amor Dei

Tij

fupernaturalis & appretiativus füper omnia ,

qui fit amicitiee , C. qui fit concupifcentiae dun-

i -

eni

taxat aut fimplicis benevolentie N. Quod de

üp

peccato additur, pugnat pro nobis; ficut enim

mdett

mortale eft per fe violatio amicitiz divine, fic

ad illud abolendum per fe requiritur amor ami-

Ij Tif

Citize. Porró S. Auguftinumloqui dunraxat vel de

| perf::

amore Dei naturali, . vel de füpernaturali qui-

nilid

dem fed imperfectó concupifcentize aut benevo-

J

lentiz;colligere licet ex verbisl.c.mox füb junétis:

lts autem tu mifeveleris

, Cl mz'kwus eris, &9

p

ominl í

v

mifericordiam praflabis ,. cui mifericovs fuevris: a-

qu0

lioquin celum €9 terra [urdis loquuntur laudestuas,

Qcofm

"Ad Conf. [. Y. quoad m. p. C.,A4. IN, Conf. Difp.

eft; quia pia affe&tio credendi pro füo motivo.

Itj

[

formali habet folam honeftatefn , qui in elicien-

.emg.

do actu fidei propter revelationern divinam elu-

"

cet

ia

]

Dr Fipr.

|

$6o

| niere

cet: unde haec füfficienter dirigitur per motivá

credibilitatis, & judicium prudenric füperna-

t

turalis: amor amicitiee divinae perfe&tus autem

wíarpz

pro motivo formali habet Deum üt benevolum

Türgrun

& amicabilem remuneratorem; cüm veró Deus

propriax

üt talis nequeat cognofci ex creaturarum tefti-

Á

monio, fed ex revelatione divina, fidem ftri-

] ls

:

€&te ralem ex ipfà rei natura requiri ad ejusmodi

t

amorem fponte fuà confequitur. Quoad 245

fi-'.»:ïüäb'i

IN. A4ut. & ejus Supp., quód hic cafüs fit poffi-

li .|

bilis ; tum quia homo ejusmodi non potefteli-

(wf. ]

cere attritionem pro juítificatione etiam cum Sa-

diils

cramento requifitam; eóquódattritio juxta Tri-

&

dent. Seff. , 14. C. 4. debet effe conjüncta cum

Qu (

e venie, hec fpes autem regulari à fide flri-

fine n

4

& dicta, quà Deus copgnofcatur certó effe pla-

! lsl

cabilis: tum quia nequit habere füfficientem in-

Ws )

tentionem füfcipiendi baptifmum, ni(i prits fal-

Que

tem implicité crederet hunc. effe remedium fà-

p

lutis, ac confequenter ex fide ftricté rali notitia

|üm;

Dei üàt füpernaturalis Autoris & Salvatoris ha-

UY

bearur. Sunt tamen qui dicant, adultum ejus-

htty

modi folo originali peccato infectum forfan ju-

tün d

ftificari & fàlutem nancifci, fed praecise üt hee-

fs

reditatem ad modum parvulorum ;quod fi etiam

Qu

Cl

ànobis permittatur, nihil conclufioni füprà factze

Obeft. 44 Conf. 1. . Difp. eft ; quiatumipfa Pa-

Jtout

trum verba & ufürpatio charitatis manifefte o-

Ur

[

ftendit aliam quàm flricti fensüs; acceptionem

D

tum ipíà rei veritas ac natura probat rationem

| d

meriri non charirati duntaxat fed &homiais jufti

| el'gg

operibus fupernaturalibus aliis convenire, Ut

dise

vide-

Dr Fipz

56t

r

videre licet in Tr. de Merito: econtra àScrip-

tlipm

tura & Patribus preeter fidem flricté dictam non

lus ane

ufürpatur fides alia ex teftimoniis duntaxat crea-

enevs

iurarum, acexiisdem oftenfüm etiam eft, fidem

vero]s

propriam ex ipfà rei narura requiri.

m t

288. 4nfl. I1. Cornelius centurio, . de quo

den

A&us Ap. c. ro. memnorant, ante fidem erat

us

veligiofus ac timens Deum , - ejiisque - orationes. eg

d )

eleeiofyme afcenderunt àn. memoriam i2 con[peGtu

t

Dei. . Ergo: etiam ante fidem fuir juflificatus.

pott

Copf. I. Pluresgentiles habuerunt. folam fidem

nam

latiüs dictam , quia üt ex ep. ad Rom. z. v. 19.

tTt

& feqq. conftat, cognoverunt Deum ex crea-

Xb an

turis; &tamen quieorum Deum pro illa cogni-

ll

tione nonglorificaverunt, traditi funtin poenam

fuis defideriis, ac inexcufabiles ibid. C.. 2. dicun-

efepi

ysm i

tur: qui veró huic cognitioni funt obfecuti, ea,

priü;.»ä!-

quz legis fünt, fecerunt: ergo ex fola fide lata

d

rum porerant bene & falutariter operari, tum

jngtt

etiam merirori& operati fünt, üt ibid. innuitur

sl

V. Io. & 1 1. .G'loria autemn e9. bonor Q Pax-omni

mj

operanti bouum , . Sfudeo primim, $ Gaco: uom

rnj

enim efl acceptio. per[onavum . apud Deunn: . ergo

u

fides flri&i? di&ta non eft (impliciter , fed íe-

fietin

cundüm quid rantüm:neceffaria, nempe àt fa-

Jide

ciliàs aut perfectiüs obtineatur juftiriee apex ,

pfaPa-

prout infinuari videtur ab Apoftolo ad.Rom. z.

[

V. 17. fcribente: 5'uflitia Dei n eo (Evangelio)

o

vevelatuv ex. fide àp fidem. Conf. . H. Si fidesftri-

n

&6 talis.eft abfoluté neceffariaad juftificationem,

ergo nullee dantur gratiz nifi per fidem,; ac fi-

1isj11(h

( y

'dþs þü prima gratia; & fon

$ omnium aliarum ;

st

*

n

fed

2

862

Dr FipE.

fed hée funt propofitiones ordine 26. & 27.

d ht

natz in Bulla Uigemitus: ergo.

fatoim

Quefnelli damn

vf

E. D. 4. €

ornelius ante fidem in Chriitum

eámque explicitam erat religiofus ac tirnens

lus o

fxcil

Deum C. Ante fidem proprié di£tamin Deum

exiftentem & remuneratorem N. v. f. d. & T

du

f

de Gr. 44 Couf. I .. Quamvis multi negent

ante fidem propriam haberi poffe opera füper-

(romn

paturalia, nifi quae velex fe ipfis vel ab ope-

q; f

zantibus referuntur ad obtinendam fidem, cüm

legcm :

IDeus det gratias a&tuales ex inrentione obtinen-

fimca

lomin

de juftific

ationis adeóque in ordine ad fidem :

«uia tamen

dogma Catholicum eít, gratias fal-

| [ieg

füfficientes. dari etiam infidelibus;

tem remoré

4* [e; At

lie autemgratie probabiliàs conftiruuntur in il-

| tb

Mi

luftratione &affectione füpernaturali, quà adfer-

vandam legem naturalem infideles excitantur &

Gd

im. Cosf. — Exfola fide

Wt

adjuvantur: hinc 2.

lata poterant falutariter ac meritorié operári;

t du

naturalia mediatéac re-

üii

Operati fünt opera füper

C. im-

morté difponentia ad juftificationem ,

huT

mediaté ac p

roxime ad juftificationem difpo-

Ti

In

de veró 24. Conf. falfam effe con-

lm

nentia N.

flat; qua etiam ni

hil juvatur per textum Pauli,

Is

ftiti

a Dei per Evangelium re-

fltq

qui loquens de ju

velata, hoc ipfo per fidem,

ex qua in fidem

&

revelatur, non p

otuit intelligere cognitionem

p

(fed fidem V. T'eftamenti

ex creaturis hauftam,

ty

in ordine ad fidem Novi , vel incipientem &im-

i

perfectam refpe&tivé ad fidem proficientem ;

I

perfe

&arn & charitate formatam ; de quo v.

Hhelhg

0Q

Corn. à Lapide.

Caterüm ordo juftificationis

8

Dz —FmE.

$63

Y d

: w

& falutisà fidelata ceepree à quibusdam hic

apté

ftatuirur: r. ubi gentilis ex pulcherr

ima uni-

VOb

verfi ferie naturaliter co

& t

gnofcit dari aliquem il-

lius porentiffimum & fa

pientiffimum autorem,

ninDi

Deus illum fü

ernaturaliter illuftrat: de oblioa-

d

tione & honeítate indagandi exiftentiam. & ef-

iif

fentiam hujus autoris.. 2.: Si. homo huic illu-

m p

ftrarioni cooperatur, pro illa no

titia capienda

d o

orat, facítque quantum in fe eft

; obfervando

dep, t

legem naturalem nec peccando; vel Deus cur-

egyat

füm caufarum fecundarum ita difponit , ut ab alio

ii

homine faltem polfit inftrui in neceffariis necefz

;rariasiä'

f

firate medii, vel minifterio angelorum media-

t$, aut immediate privatà ac interná revelatio-

r

ne; in iisdem inftruit.

pofità Deus homini dat

3. Háàcinftructione füp-

i«l

gratiam actualem ad eli-

n

ciendum a&um fidei cir

ca Dei amicabilis remu-

1 [

neratoris exiflentiam; & fübinde ad a&tus fpei

at

ac charitatis feu amicitize.

4. Pofito amoris

J

amicitize perfecto a&tu, hom

o juftificatur, & à

C', [

peccato oripinali emundatur per baptifinum fla-

j dïf?o

mipis, in taliamore virtualiter inclufum. Hunc

4fei

itatum reliquaconfequuntur, quz aliis etiamin

m h

hominibus ad

períéverantiam & falutem requi-

d

fita continge

re folent aut debent,

d Conf. II

jj

E. D. feg. M. Erg

O fides inchoata, initialis &

TU

imperfecta effet

prima gratia & fons omnium

aliarum ,

Wnn

tie C.

ac nifi per hanc nullee darentur gra-

u

Fides completa, perfe&ta & explici«

at

ta eriam in Chriftum N. . Prioris fidei nomine

q

iitelligimus quamlibet Dei cognitionem, fi mo-

j

9 coelitüs immilfa fir, & rum gratias tum actio-

ii

Nna

nes

Dzr F:p£

564

nes falütates ad fidem five proximé fivé remo-

rf d

f& difponentes; conformiter ad dicta S.Augufti-

D

&A

ni, qui hec& fimiliaL. r. ad Simpl. q. 2- appellat

juchoatioues quasdam fidei , conceptioribus [ini-

qum g

fs t

les: . De pofteriore autem fidei acceptione in-

ld

telligenda eft damnatio propofitionum allata-

xum

uod enim- Janfenifte docuerant in

li, qu

t

prop. 5. ab Alex. VIII. damnata; nempein Pa-

i

(teogus

ganis, Judeis ac Haereticis voluntatem nudam

efle ac inermem fine gratia füfficiente; quód-

drper

prei

que Quefnellus in prop. 29. afferuerat, extrà

Écclefiam gratiam concedi nullam; hoc ipfum

W r

idem &inflauravit & repetiit in illis propofi-

G]

iionibus allatis, quibus negavit ante fidem in

p

Chriftum, . vel etiam in Deum remuneratorem;

bf

&

dari gratice auxil

ia praevenientia & quodcunque

opus falutare:

de:quo vid. Fonraine in Bulla

qum.

& Tr. de Gr.

tionem

Unig. theologicé propugnata,

289. Objic. cont. 2d. Fidelis cu

m Ííola fide

ttar

t

virtuali poteft elicere actum amoris juftificati-

vüm; quia non femper

requiritur ad actus me-

ld

ritorios eliciendos imme

diaté praevia fides for-

It

malis. ergo & id porerit infiaelis; confequen-

K l

n

ter fides ftricte fumpra re ipsà & actu non re-

quiritür.

Conf. 1. Licét baptifinus & peeniten-

C

tia formalis ac con

feflio dicantur neceffaria ne-

z.

Wece

c necellitas

ceílirate medii , intelligi tamen hee

firda

elinrevelin voto: ergo idem

ii

poteft de iis v

dicendum eft

de neceffitate fidei flricié talis.

Ti

Co;f. IJ. Juxta nos nomine fid

ei in Chriftum,

l'ö Q

vató-

m) [

poteft 'intelliqgi fides implicita, - five in Sal

rem:

m

i

Dr Fipz.

565

QVe t

rem: erpo etiam idem dici poterit de fide in

S A

Deum üt amicabilem remuneratorem.

n

À. IN, Conf. Difp. eft; quia fides virtualis,

nho f

quam apud fidelem füfficere dicimus, non eft

pümeie

fides tantüm in voto fed re ipst* exiftens & in

m d

actu licét duntaxat tenui ac ferm? impercepti-

gerat t

bili; quae eatenus dicitur virtualis, quatenus

mgeiuä

prafupponit formalem expreffam & reflexam;

d

ex cujus virtute procedit atque in aliquo effe-

; qi

&u perfeverat: talem autem apud infidelem re-

tit, d

perire non eft, utpote qui fide ftricté rali fem-

ia

per caruiffe füpponitur.

d Conf. 1. 9. IN.

p

Conf. Difh. efl.*Fidem in voto füfficere, nuf-

hii 1

piam Scriptura docet, üt tamen fignificat de

Tator

baptifino & confeffione; ubi actibus charita-

du

tis & contritionis vim juftificandi tribuit ;

; m BW

quam neque propter Sacramentorum inftitu-

[:05

tionem- & oblieationem inde ortam illis fuiffe

(is

ablatam ullibi declarat.

Preetereaetiam affigna-

flcte

ri non poreft actus alius intellectüs, qui fidei

1&05 T

ftricté (ümptee eequivaleat, aut vim ejus prze-

st

ftet; ür hactenus probatum eft. — 22 Corf. 77.

]ib

N. Conf. Difp.eft; cüm fides in mediárorem

fon $?

hominem Deum cum reliquis proprietatibus ac

)æni!ä?«

circumftantiis redemptoris nec ex natura rei

j

nec ex ordinatione divina oftendatur neceffaria,

"

fundamentum eft fidem in Chriftum explican-

Ü idem

di de fide implicita ac in Salvatorem , ubi illius

T

mentio occurrif & neceffitas afferitur: quiave-

rl

ró contrarium probavimus de fide ftrict? fum-

du

pta, afferra fidei neceffitas mal& refere

i

tur ac?

r

fidem latam,

290.

Nn5

$66

DE Fipg.

290. Olferva. Fidemetiam neceffariam effe

gimy.

morts

ex precepto, manifefté docemur tum ex ejus

neceífitate hactenus afferta, tum ex aliis Scri-

ine d

parel

pture textibus, Eccli. 2.. Qui zimetis Deum;cre-

f d

dite illi. 1. Joau. 3. ZJoc eff maudatum ejuf, ut

evedamus. m uomie filii ejus &c.

Unde ab In-

uT

n

noc. XI. eft profcripta hec propofitio 16. Fi-

des 1102 cen[etur cadere [ub preeceprum [peciale £ [z-

& di

tf

euudim fe. Itemab Alex. VIIE. hzc ordine rma:

Homo nullo uuquam tempove zeuetuv. elicere a&tum

mf

fidei, [peitg charitatis ex vi preceptorum divinorum,

jm|

adeas virtutes pertinentium.

Porró cüm illud

f d

&emO

preceptum fit duplex, aliud fci]icet negativum

íeu prohibens, ne quis fidei myfteriis diffen-

Mani

tiat, aut de iis dubitet; aliud affirmativum feu

pr&cipiens, ut iisdem veritatibus affenfüs actu

detur;.certum eft 1:mum obli

are pro femper;

quia nullum eff tempus, quo

;

dei myfteria fuf-

8

2dum

ficienter propofita repudiari poffint :

etiam aliquando quidem obligare , liquet ex

fl

proximé dictis. — Àd tempus veró precisé de-

Tinen

terminandum facit tum cenfüra ab Innoc. XI.

u

[f

&

infli&ta huic ord. r7. propofitioni : Saris ef? a-

lii

&um fidei . fómel in vita elicere, tum univerfalis

WW

dthe

omnium fententia ftatuens, hoc preceptum fze-

piüs urpere in vita & ratione fui, & per acci-

EU

dens. Nam . per fe quidem videtur urgere r.

pl'Op

cüm fides Catholica fuüfficienter propofita eítin-

ld

ld

fidelibus , heereticis, & iis, qui in infantia ba-

| fn Wü

ptizati rationis ufüm attingunt: 2. cüm gravis

Dnpr

contra fidem pulíat tentatio: 3. cüm quis in

Qs

herefin vel dubitarionem voluntariam circa fi-

W

e€

Dr FIDE.J:

$62

firimé

dei myfteria lapfus eft: 4. cüm adeft probabile

Im r

mortis periculum. |Per accidens autem, ubi

Ls $

fine actu fidei precepta.Dei vel Ecclefiee, üt

Dann

par eít, impleri, aut peccata vitari non poffünt;

nit,

fic feclusà fide magis aut minüs explicità, nec

ndebl

digné quis Deum orare, nec peccatorum in Sa-

od

fic

cramento remiílionem confequi poteft :

tiil

etiam aliquando tam praves carnis contra fpiri-

NT

tum infürgunt motus; ut certó fuccumbat, qui

T ]

non à fideroburquafiverit, repreefentando fibi

j

Deum Judicem, qui corpus & animam gehen-

m ii

1,

ne addicat.

Verüm de hoc uti & de actu fidei

externo feu fidei

um

profeílione plura vide in Th.

(l

Morali.

þä

m v

[

i

lr

ARTICULUS il.

(üs

[

Quorodo opponatur fides ifidelitati ?

f

empäw

feri

zþ*: i

Ota 1. lnter fidem & infidelitatem op-

s

J

pofitionem intercedere, velipía ety»

j q

]i

mologia oftendit. . Eft autem fecundàm com-

A

munem acceptionem triplex infidelitas: 1./Ve-

"

gativa eft ignorantia inculpabilis rerum fidei ; &

lj

"L

eft in eo, cui fides vel fimpliciter vel füfficien-

veti

(

ter non eft fic annuntiata ;' ut credere poffit &

n

debeat. Hac quidem peccati poena eft , non

AL

autem peccatum , üt ex damnatione DBajans

h

propofitionis patet , qua ordine 68. fic dicit :

din

Jufidelitas puràuegativa inbis , quibus Chriftlus non

a

eff praedicatus , peccatum eft.

o. Privativa €

gt

ignorantia culpabilis , habetürque in eo ; qui ;

j5

quos potuit; difcere articulos fidei negligit ;

ü

vel cui fides fufficienter eft annuntiata ; ut cre-

d

Nn4

ere

ss

;DE Fipr.

568

qm ea

dere debeat , omittit tamen credere , quin fi-

mul pofitivé diffentiat , vel ullum errorem fi*

dicarc

dei conrrarium admittat. .Fiec peccatum eft

« pat

quidem contra fidei praceprum , fidei tamen

( velc

objecto formali directé non opponitur. 3. Po-

vled

"THva Áive coutraria antonomaftice quafi defini-

pdd

tur deliberatum ac pertinax judicium contra ali-

i

Vr

quem fidei articulum ; magis autem generic? à

Card. de Lueo defcribitur effe peccatum, quod

qurm

ex objecto fuo ita opponitur fidei aQuali , ut;

Qumv)

1

quamdiu non retractatur , non poífit homo

tionem

habere voluntatem credendi vero & proprio

fiqe,

aétu fidei divinz : atque hoc contingir, quan-

f m

do quis vel diffentitur obje&to fidei füfficienter

Ti iní

propofito , vel affentitur objecto , quod fidei

] etsis t

repugnare ceognofcit, vel de rebus fidei fatis

L

propofiris volunrarié dubitat , vel deliberaté fta-

piouni

tuit aut omnia aut aliqua fidei objecta non cre-

fetto

dere. Inde autem collipirur infidelitarem pro-

D ng

prietalem nec haberi inerrore inculpabili; cüm

20

hic peccatum non fit :: nec. in errore culpabili

hin

ad culpabilem ignorantiam fequente ; cüm in

fetr

hujus confortio ftare poffit tum voluntas tum

at

actus credendi articulos füfficienter propofitos,

T

& quorum ignorantia non adeft: nec in nega-

t

tione fidei externa aut perverfione aliorum ad

Íiim

falfam feCtam ,. i nepatio interna aut diffenfüs

Pmnw

conrra fidem-abfit; càm haec omnia, licét fint

Bd

gravia contra fidem peccata, actui tamen fidei

Q

interno non opponantür.ex parte obje&ti: nec

ïqgicas

in voluntate. peccaminofa, quà quis univerfim

1

mlkia audire dafïlrinam. aut fidem Chriftianamy;

.

Q

eum

PC

us

Dz Fipr.

$69

h quií

cüm ea etiam ftante dari fimul queat voluntas

NTEORDI

cend

efficax credendi illam doctrinam , quantam eft

ex parte objecti; quia fi in hoc ca(ü vel fortui-

Vdei t

tó vel coacté hauriret fidei notitiam , poffet

r 3]

J

velle & etiam credere.. Porró infidelitas pro-

nf d

priédictanonnunquam cum heerefi confanditur;

Sonttid

communiter tamen univerfalis fümpta fübdi-

generic&j

viditur in Paganifmum , Sfudaifinum & Havefin ,

um, ii

quorum explicationem num. 103. dedimus ;

"d j

quamvis aliqui ea praecisó in ordine ad revela-

fit hn

tionem explicantes nonnihil diffentiant.

De-

(pny

nique /Zpof/afia univerfim fümpta eft defe&io à

Pf ) qw

fide priüs füícepta , atque ad unamn ex memo-

ficiet

ratis infidelitatem, .pro ratione fcilicet tum re-

od f

cefsüs tum fidei, reducitur:. in fpecie autem

(l 1

& per antonomafiam eft tranfitus Chriftiani ad

al

paganifmum vel judaifmum ; in quo fenfü de-

nyde

fectio à fide Catholica ad harefin Calvini pro-

timpto

prié non dicitur Apoftafia.

j, i

292. iVota [[. Infidelitas pofitiva , E]u'ani

pl

unicé hic confideramus , conferri poteft .cum

dni

fide tum habituali tum actuali.

Comparatio-

n r

nem rmam hic non minüs , ac num. 57. fece-

of

ramus, omittimus; quód (üfficiat.nobis admit-

T

tiabomnibusoppofitionem demeritoriam; phy-

füm

ficam autem eriam addi vel negari hic nobis

jes

perinde fit : 2dam veró breviter faltem attin«

vl

gendam duximus ; : eóquód hec controverfia

i Hdä

communis fit circa alias etiam virtutes 'Theo-

t

fY

n

lqgicas ; 8c praeterea ad. varias virtualitates ali-

ls'ï!ïiff!

i occurentes. explicandas pertinere potfit.

T

Queritur autem , an infidelitas pofitiva circa

q

Nn ;j

unum

Dz FipE.

370

du

unum articulum poffit componi cum fide : na-

turali vel fupernaturali eirca articulum alium ;

iitis

v. g. utrum Lutheranus negans arbitrii liberta-

21

tem poffit fide divinà , in fenfü corapofito hu-

fdeat

fte di

jus erroris , credere Incarnationem Verbi ;

quam veram & revelatam profitetur? Commu-

Tisd

nis fententia ne

pat, univerfim enuntians, non

g

poífe amorem e

flicacem aut affenfüm abfolutum

MR

unius objecti propter motivum aliis commune

pam

componi cum odio aut diffenfü alterius, quod

t

füb eodem motivo continetur. Altera ex prin-

nl

tuts l

cipiocontrario, &factà interactus virtutis per-

fectos & imperfectos diítinctione, cum Ripal-

grfo

da , Lug. Viva , Ulloa &c. tenet , culpabiliter

d r

in aliquo difcredentem , h.eft infidelitate po-

hntte

fitiva circa unàm articulum laborantem , poffe

Ls

fimul credere alium fide divinà imperfectà ,

;

l000

etiam fupernaturali.

Ubi tamen Ripalda Di

131.advertit;/bifariam hereticum diffentire po

j

t

articulo fidei ; rmó admittendo revelationem

Qünpy

Dei, & negando illam efle infallibilem ; quo

tricil

modo difcredens articulum unum juxta omnes

DA

nequit alium articulum credere: 2dóadmitten-

do omnem Dei revelationem effe infallibilem,

ii

fed negando exiftentiam revelationis aliàs füffi-

f

cienter propofita.Praererea autem obíervandum

i

eft aflen(üm imperfe&tum & minus firmum non

QUs

elle fidem fimpliciter ralem , quee füfficiat ad ju-

tüti

ftificationem hominémque denominet fidelem;

erga

cüm hujus nomine intelligamus ex füpra dictis

V

ff

affenfüm appretiativum füper omnia ; qualis non

€

Eu

z

Dz Fipr.

571

n fien

elt actus imperfectus , qui

potilis dicitur fides

um dim,

initialis vel fidei inchoatio.

Ti lbt

293. Diro . Difcredens culpabiliter unur;x

polmo

fidei articulum non poteft fimul credere alium,

m Va

fide divinà perfe&tà & fimpliciter rali. ^ Pro,

C

Fides divina perfe&ta & fimpliciter talis debet

jan5, t

":

appretiativé ferri füper; omnia divinz autorie

abfübr

-

tati ac revelationi graviter oppofita: ergo ram

CO(U[HUD?

parum poteft componi cum diffenfü culpabili

1 qi

divinze revelationis füfficienter propofitee dealio

Ts

myfterio , quàm parum a£tus perfectee chari-

Ti

ratis ftare poteft cum culpabili & pravi trans-

n

greffione alicujus precepti. Cozf. Affenfus fi-

ii

dei perfectee ac fimpliciter talis prerequirit vo-

fife p*

luntatem efficacem fübjiciendi & captivandi in-

h PbE

telle&tum in omnibus divinz autorirati loquen-

yeid

ti; tum quia hoc requiritur ad credendum ex

u

toto corde; tum quia hocexigit propria & ad-

jep

eequata intellectüs captivatio: fed hecvoluntas

a ondt

componi nequit cum nolitione credendialiquem

i qUO

arriculum füfficienter propofitum ,

üt per fe

manifeftum eft: eroo.

3 0m

jnite

294- DDico IJ. Difcredensculpabiliter unum

| 1j2

fidei articulum poteft fimulcredere alium affene

i

fü fidei obje&ive divinee impefecto, probabili-

m:fum

ter etiam fupernaturali,

Prob. 15.p. Poteft

Tif

quis profequi aliquod obje&um materiale vir-

il

tutis ex motivo univerfali ira , ut non afficiatur

du

erga motivum univerfàle in tota füua latitudine,

d

velítque ex eo rem aliquam materiz ac difficul-

tatis minoris, quam accedente majore diflicultate

j

l]

aut materià non preftaret ; v. g. culpabiliter

nQ«

572

Dr Fipr£.

nolens reftituerecenrum, poteft fimul velle re:

nípon

pGHüïül

flituere decem; ex motivo juftitie: poteftami-

cus eà dilectione diligi, qua « quidem non pa-

l; di

tiatur nepari illi pecunias , quamvis non para-

R* /

ta fit pro eo fübire famee & vite periculum : po-

quatu

nidd

teít cum violatione praecepti difficilioris ftare

0

Dei amor remiffus & imperfectus , vi cujus

voluntas maneat determinata ad obfervanda fa-

T.

gindit

ciliora precepta. Ergo pariter voluntas poteft

iga affici erpa divinam autoritatem loquentem ;

u

T

ut ei prebeat affenfum folüm in iis ,. que per-

fe&ctionem practicam relipionis ac fidei facilem

drdn

reddunt, non veró iniis, que reddunt diffici-

t

ln

lem ; aut circa ea , que fibi proponuntur his

vcl illis argumentis credibilia, non autem quo-

fitis

pw

ad illa; que minoribus argumentis perfuaden-

|

tur. . Conf. /4ut. & declaratur: Potefteffe tanta

p

D

claritas vifionis materialis intuitivee, ut exiften-

tia objecti vifi fit motivum formale , diftinguen-

diciu

di illud ab omni alio , excludens omnem om-

Mi

fittm

nino errorem , quo objectum vifum confun-

dam cum alio; fed & poteft effe tam exiguacla-

tmü

ritas ; ut compatiatur errorem , quo rem non

fit

non difcernam ab omni elia , fed vel cum pau-

'mgv

lat

€ioribus vel cum pluribus confundam : fimili

ratione loqui licet in materia theolopica de na-

die.

tura divina ; qua eft objectum formale conti-

lls

nens & repreefentans Bearo has & non illas cre-

0

aturas; quorum ratio eft , .quód illa vifio utra-

al

Ut

que non. fir adeequata motivo : ergo etiam ef-

ficzcia voluntatis circa aliquod motivum poteft

ergq

ipfi morivo effe adeequaté vel inadeequaté. cor-

E

fe-

Dz Fipre'

$73

lvl

refpondens, ita, ut componatur vel non com-

pl

ponatur.cum nolitione alterius objecti materia-

lis ; cui illud motivum commune eft.. ProP. 24.

d

Donpa

. 'S. Aug. L. de Patientia cüm queefiviffet ,

lom:

quantumSchifmatici patientia pro Chriftoac ves

[orisin

ro fidei articulo valeret; & an donum Dei effet;

vt

cap. 27. fic refpondet:' /Veque emim bocnon efl Lo-

tv

muimn , ut eredat bomo . etermo [upplicio [e elfe pu-

nspot

uieudum ; 'fi uegavevit Chriflum , &9 pvo ifla. fide

qualecunque fuppliciumperfevat , €g' contemaat bu-

Querm,

quye

manmum. . Proinde ficut negandum mon eft , boc etiam

1 f

effe domun Dei, ita iutelligendum efl , alia effe do-

nt dl

na Dei filiorum illius S'erufalem ,. que fuvjum &-

ntur

beva eff mater moftra... Ergo fides hujusmdi ho-

amqu

minis alium articulum negantis, . patientiáque

pro veritate illius eft actus fupernaturalis; quia

vt

sf

phrafi Auguftinianà actum aliquem effe donum

ratftt

Dei idem eft ac effe cumauxilio pratize füpernae

elicitum , üt toto hoc libro aliíísque inlocis ma-

lt

nifefté docet.

m t

Huic adde fententiam S. Chry-

uf

foftomi de fide introductoria num. 77. recita-

qiguedï

tam & expofitam ; item Auguftini L. r. adSim-

am If

plic. q. 2. fidem inchoatam & imperfectam di-

ny

ftinguentisà perfe£ta & aucta, quam utramque

i

tamen L. de Pradeft. Sanét. C. 2. donum Dei

T. a

effe contendit. . Copf.. Deus hareticis ac infide-

COO

libus confert auxilia füpernaturaliaad falutariter

a

operandum ; üt d. in tr. de gratia: ergo etiam

ad fidem tum articuli; quem pofitive. difcre-

u

um

dunt , tum articuli, quem verum exiftimant :

ergocüm aliunde inter fidem iftius imperfectam

jl

?

& alterius. diflenfüm non detur repugnantia

D.

phy-

[

U

Dz Fipr.

$74

ffom ;

phyfica, poffunt concipere ex auxilio füperna«

turali fidem unius articuli imperfectam & alte«

t em

"

rius diflenfüm ; prafertim cum gratis ac fine

fundamento afferatur lex Dei , negans füper-

tat& nf

Tachara

naturalem concurfum ad credendum unum ;

ubi aliud culpabiliter non creditur. Dixi: Pro-

Q pro]

babilitev fupevgaturali; quia ad preefentem qua-

fl p

ftionem pro nobis decidendam etiam fufhcit

f(

inodó detur affenfus naturalis propter revelatio-

fdy: |

nem divinam, fiquidem & hec vera fides ob-

1

wie

je&tivé divina dici poteft, àt ex difp. rmaliquet.

:

b

295. Ob coutra yii.. A&us perfe&tus v. g.

Q8g

temperantia inunamateria componi poteft cum

Mu

actu intemperantig in alia materia ; actus per-

Ti

fe&us fidei humanee , aut fcientiee ftare poreft

piacoi

cum pofitivo diffenfü in alia propofitione ; &

M x

fic de aliis: ergo idem pariter contingere poteft

fez f

circa fidem divinam. Cozf. J. Affeníüs intelle-

MC

&tualis fidei ex fe non eft acceptatio nequidem

lt

virtualis omnium revelationum , quz füfficien-

eipe

ter proponuntur: ergo neque pia affectio eft

m

ejusmodi acceptatio ; preefertim cüm obfequi-

üp, .

um & cultus fidei erga divinam autoritatem fit

Oi

intelle£tualis ; adeóque , quod ad intellectum

itim

non fpe&at, nec ad obíequium & cultum fidei

torts

erga divinam autoritatem pertinere cenfeatur.

impo;

Conf. .11.

Quamvis hereticus faceret contra

itel

cultam divini teftimonii, fi illud admitrens ne-

t

garet veritatem revelatam, tamen contra hunc

hüü [i;

cultum non peccat fi neget exiftere teftimo-

Vtten

nium divinum ; ficut homini loquenti irreve-

Qdj

£ens non eft, qui duntaxat negat eum fuiffe lo-

UT

cutum

ä

m

ADXE FIIDE.

$75

LO'(UPQ('!«

cutum : ergo negatio hujusmodi componi pe.

m d

teft cum affenfu fidei perfecto alterius mytterii.

ii5 l

Conf.. 117. Si a&us fidei perfectus cum infideli-

hts i

tate non foret compoffibilis , fequeretur , quód

I Q

Zacharias difcredens aut faltem haefitans de fn-

J D

tura prole, fibi ab Angelo prenuntiata, ami-

(

fiffet perfectam fidem circa alia myfleria, ad

d

fidem Catholicam & univerfalem pertinentia :

"t

fed hoc minime videtur dicendum: . ergo.

s

R. V. Conf. Preterquam quód dentur di-

malgi

veríe fpecie remperantie , autoritas hümana

us

non equaliter fit vel perfpicax vel verax circa

yellat

rem quamcunque, pro diverfis conclufionibus

du

requirantur divería demonítrationis media ac

t pit

principia ; cüm tamen autoritas divina fit om-

(one d

nino eadem , & revelatio fupponatur zquali-

ii

rE

M

j

ter fatis propofita : Univerfim JD/[p. eft ; quia

p ii

nec temperantia ; nec fides humana, nec alia

p

hujusmodi exigunt!aut connotant. voluntatetrt

fufteh

efficacem univerfalem, amplectendi omnia ob-

& d

je&ta materialia fimilia, qua fübfunt eidem mo-

tivo, cüm appretiationem füi motivi fuper

ia

iten

omnia non dicant : at veró actus fidei perfectee

leit

ac fimpliciter talis eft appretiativus divinae au-

um

toritatis füper omnia , atque hinc voluntatem

Y

importat efficacem ac üniverfalem fübmittendi

Dd

intelle&tum divinz autoritati, quotiescunque

12

Dei teftimonium fufficienter proponitur ; quia

du

hoc fic propofitum contemnere gravis eft irre-

ii

verentia , quae cum illius fümma appretiatione

conciliari nequir. . 44 Corf. £. .N. Conf. Quam-

t

j

vis affenfus fidei intelle&tualis implicit& ac vir-

tua-

citif

ss

l

|

Dz .FIDE..

$76

h.

rualiter faltem affirmet; verum effe, quidquid

Deus revelavit, quatenus datur propter in&ni-

|tim Qy

tam autoritatem , üt in omnibus infallibilem ;

| d np

non tamen affentitur eriam virtualiter rantüm

ponin a

Yerent t

exiftentiee cujuscunque revelationis füfficienter

L:

propofitee ; tum quia interdum aliàs continge-

ret hunc affenfüm implicitum effe falfum, ficut

3

accidit fübinde proponi fufficienter üt revela*

pinpr

tum ; quod reipsà revelatum non eft: tum

p

ts

quia ejusmodi virtualitares in eo fundantur

quod motivum hujus actüs commune fit acti«

dl li

bus vel objectis aliis : jam veró cum motivum

fisine

intrinfecum affentiendi divinzee revelationi ex

fit,&e

dictis difp. pr. firexercita revelatio divina heec

Wt

reipsà exiftens; hec veró non adfit cuicunque

& Go

revelationi füfficienter propofitee ; patet moti-

poyrai

d

vum affentiendi huic revelationi per actum fi-

tielpe

dei non effe commune revelationi cuicunque

ltaran

füfficienter propofite. taque oppofitio a&tüs

& tj

ubUS Q'gd

fidei perfecti cum infidelitate formaliter confi-

ftit in pia affe£tione & voluntatis imperio uni-

m

verfali , efficaci & appretiativo divinge autori-

E

tatis füper omnia; atque hinc illud faitem vir-

ftrgn!

tualiter dicit: volo fübmittere intelle£tum cui-

(tn,

libet revelationi füfficienter propofite ; licét

| ?Mïïfï'a |

actus fidei nequidem equivalenter dicat : am-

Y

plector üt ver? exiftentes omnes revelationes

f

fatis propofitas.

-4d Prob. * Obfequium

Vüre

nihilominüs dici poffe intelle&tuale, licàt inipfo

| tsf

affenfü formaliter non confiftat ; . quia faltem

AUU *

D

circaaffenfum tanquám materiam ipfiusobfequii

|

D

P

f N

& cultüs Veþf:zftlr. «dd Conf. 1. s. ad.

Hf.

Dz Fipbz.

$77

"d. £2 prob. Ad fümmam enim erga teftimo-

Jpteri

nium divinum reverentiam intelle£tualem fpe-

Valb

&ar recipere illud übicunque füfficienter pro-

er t

ponitur credibile: ficut enim non absque irre-

[uf

fent

verentía refpueretur teftimonium Repis, ubiil

ico

lud prudenter & rationabiliter proponeretur efz

fum, x

fe regis; fic idem in noftro cafü locum habet

!ni

JN

It

potiorijure, cüm Deus fidem exigat, quoties-

[i

cunque faüs credibile eft. ejus teftimonium ;

füvtatt

undediflenfum femper pofitivamirreverentiam

] üt'z:ä»

eífe colligitur. — 224 Cozf. 171. 3. IN.M. Zacha-

rot

m

.....

riasin ea héefitatione, quz minüs deliberata

dotigni d

fuit, & ex inconfiderantia proficifcebatur, non

livina

peccavit graviter, üt Corn. à Lap. in C. r. Lu-

tU

c& exponit; adeóque illa non fuit pofitiva &

t m

propria infdelitas, cui duntaxar fides appretia-

«duri

tive füper omnía praviter oppofita tendens con-

trariarur. . Idem refponderi poreft de Sara Ge-

d

i aäïï»'

nef r8., que dubitáffe etiam, fed fine mino-

zibus credibilitatis rmotivis,

ia

de revelatione per

aro Ut

angelum facta videtur,

? auto?

296. Objic. cont. 2d. Apoftolus . ad "Tim. v.

m

jacturam fidei com

parat cum naufragio, dicens:

tum d

Quidam vepellentes bonam confcieutism civca fidera

[2 Jk'äf

vafragaverunty &C.6.deerrantibusinuno ar-

qiu

ticulo ait: Si quis alitev dicit ,

fuperbus &ft 62 mi--

dil f CLens.

ii

No

mine naufrapii autem & illà ne-

J

gatione nihil fcientis videtur fienificari amiffio

zil

PU

omnis fidei & auxiliiad credendum. | Accedunt

" ia

li

$. Aug. L. t. cont. epift. Parmen, C. 7.; affes

o

fens hzrericos non re ipsà; fed folo nomine ef-

M

i

fs Chriftianos; &S. Thorn

.$.in

Q

jl

2

ïls hic q: $. à

€Orpi

N

Dr Fipr.

57*

Unde manifeftum eft;

tordiur

€orp.fic concludens: ;

uód tal

ishzereticus circa unum articulumfidem

portum

gnon habet de aliis articulis, fed opinionem quan-

tholcis

Herenc

dam fecundüm propriam voluntatem.;, Conf.

À. Non poteft intelle&us affirmare, quàd Pe-

T f

hii f

trus fit rifibilis, quia eft rationalis, & cogno-

fcendo fimul Paulum effe rationalem, negare;

Vrf

uód hic fit rifibilis: ergo neque poteft intel-

w

le&tusaffentiri v. g. Incarnationi, quia hec pro-

TIeTCAnt

r füfficienter üt revelata, & diffentiri fi-

ponitu

s

mul E

uchariftie, quam cognofcit fufficienter

Cl

üt revelatam effe propofitam; adeóque ne im-

d m

perfe

&us quidem fidei a&tus cum infdelitate

Ti

ftare poteft.

Couf. 1. Qui deteftatur unum

dfefo0

mortale ex motivo univerfali, ac omnibus com-

Ym

n

muni, implicité ac virtualiter deteflarur omnia

hi

^

v

mortalia, atque hiric nequit fimul habere com-

fi

placentiam in aliquo tnorrali: cujus ratio eft,

tl

quia libertas voluntatis nequit feparare virtua-

j [anqu

lem inclufionem unius in altero; üt patet in ef-

m

ficaci amore finis, circaquem licét libera fit vo-

u h

luntas ad arnandum & non atnandutn, non ta-

&f

men poteft effi

caciter amare finem, & fimul

k

nolle ponere me

dia Ergo pariter id obtinet in

qu L

fide.

,

"PT

E. ad arg. IN. Hunc fenfüm erui ex Scriptu-

! ll

ra. Comparatio enim hereticorum cürn nau-

lt

frapantibus non eft adequata, quandoquidem

tf

aliàs illi deftituerentur ornni gratià & illuftratio-

T

ne etiam ad refipifcendum aur ad eliciendum

: T

quodcunque bonum: confiftit itaque hoc nau-

li

erna-

Witu

fragium in ja&qra omnium habituum fup

tura-

|

|

DE FIDEA

f £,

s ,

tlumán

turalium, .ac. difficulrate appellendi ad filutis

portum;

nemqe

tholícis.

quz in haereticis miajor eft ac in Ca.

Idem refpondetur ad alium textum:

1 U

Hsreticus enim dicitur nihil

quih

fciens, tum quia

licét fübinde habeat a&tus, t

amen fpoliatus eft

& am

habitu fidei & fcientice füper

naturalis: tum quia

» DOf

actus fidei & affenfüs in illo

uf n

adeó infirmi & im-

perfecti fünt, ut fcientie appellationem non

firaa

^

inereantur.

jfent

Quod ad autoritatem S. Augufti-

(f

ni fpectat ,

cum illo etiam nos confentimus;

Chriftianus e

nim re ips is duntaxar eft, acdi-

Qje i

nfiddtz

ci meretur, qui nulla in re à profeffione Chri-

fliana deficit.

S. Thomas veró vel loquiturde

ur ün

xeretico , qui negat veritarem , fatendo effere-

busct

velatam , quia non tenet revelationem metas

r r

phyficé cum veritate connexam,

üt exponirRi-

t d

T0

palda, propterea quàd S.

Do&or pro ratione

affipnat, quàd is non adh

ereat

prima verira-

e Vi

ti anquam regule infallibili; ve

] folàm necat

u

fidem perfectam & fimplicite

r talem, ür indi-

m

cat in refponfione ad 1mum

qni

ex f. d. etiam nos fübícribim

us.

: in quo utroque

"d Couf. £.

&i

E. JV. Conf. Dif). eft

; quia dum intelle&tus di-

j

cit: Petrus eft rifi

eft ac fi dicat:

bilis, quiaeft rationalis; idem

omne rationale eft rifibile; cürm

i

in illa caufali i

mplicité affirmetur neceffaria con-

j il

nexio adeóque omnis rationalis cümn rifibili :

o

unde fequitur, intelle&tum affentiri motivo in

pl

tota füa latitudine, atque hinc dicere non pof-

& Paulum

m

quidern effe rationalem, non tamen

j j

rifibilem.

Simili etiam modo , qui dicit v.

ff

Incarnationem effe'veram, quia revelatae

&

"up:u

!

o2

,nequit

Drz Fipt.

480

fefas t

nequit dicete Euchariftiam effe revelatam, non

dfenfis,

veram; dicere nihilominüs poreft, Euchari-

ftiam nec revelatam nec veram effe, quamvis

foret f

hs

aliunde füfficienter ür revelata proponatur. In-

telle£&us enim in fidei affen(u, Incarnationem

Qtolos:

A

gon affirmat, quia eft fads propofita, fignifi-

eante à quia motivum affensüs, fed fignifi-

Quf

( mda

cante puram conditionem & approximationem

motivi, quà po(ità, sequaliter etiam pro Eu-

tins;

fodes ]

chariftia, voluntasliberé adhuc, licét impruden-

k

ter imperare poteft affenfum Incarnationls pro-

d

pter fidei honeftatem , ita ut hanc velit limita-

te, nec in tota fua latitudine, nec prout com-

t

p

munis eft affenfüi Euchariftie. — 247 Corf. L

D. Aut.. Qui deteftatur unum morrale efüicaci-

1f

Ál j

ter efficacid adeequatà & in rota latitudine mo-

(;

üvi &c. C. efficaciá dunraxat inadaequatà & re-

[v

ftri&dà N. — Ad rationem JV. /Z/- univerfaliter

d

fumprum, cujus exemplum tantüm locum ha-

lt

bet in efficaci amorefinis, dicente efficaciam ad-

V A

r

seequatam: contrarium enim lique

t ex aliis eX-

0l

ii

DO

emplis num. 294. allatis ; & ex illo abfürdo,

quód aliàs actus quiliber honeftus, ob confor-

Q W

mitatem cum ratione elicitus, effer retra&tatio

pl

cujuslibet peccati priüis commifli,

nec conjun-

füen

Sed de

QUam

gi poffet cum aétu rationi difformi,

Doinjs

his in feqq. redibit eriamnum fermo.

r

297. Infl. Qui difcredit aliquid cum pravi

irreverentia in divinam autoritatem ; non cre-

DT

dit aliud myfterium ex folo motivo reverendi

Lf

divinam autoritatem, fed ex totivo v. g. ma-

Dtenr

oris faciliatis; commodi &e. Ergo talls ai-

N

-^

-

Dr Fipz

s

um t

fenfus nequit effe fupernaturalis.

Conf. 1. Si

, bun

affenfüs, quo hareticus credit incarnationem ,

foret füpernaturalis, in eo non deftrueretur ha-

; Qu

onanr.

bitus fidei infuüfüs; cüm in hoc caíü non effet

TP

otiofus: Sed hoc falfum effe con(tat ex 'Trid.

Seff. 6. C. 15. Ergo. Cozf. Z7. Non dantur a-

d ii

&tus fidei füpernaturales , qui fint formidoloft

QDADOTR

& fündari tantàm in notitía probabili revela-

npo D

tionis: ergo nec dantur fidei affenfus fü

perm

z

turales imperfecti & rninüs efficaces.

impnldenv

tion

E. /V. 72. Facilitasilla velcommodum non

Jit li

eft ratio motiva affensüs , fed duntaxat remo-

Ut 0

tio impedimenti, quód aliàs vim motivam ims

pediret; & limitatio etiam affensüs ex remiffio-

li

c efitt

ne efficaciee in piaaffe&tione provenit, ficut dif-

dinem ,

fufio ejusdem fecundüm omnem morivi latitu-

at

dinem ab adequara affe&tüs & voluntatis effi-

cacia ortum habet: ex quo non minüs quàm

vtl

x*

ex allatis füprà exemplis falfitas afferti detepi-

qunt

tur. 74d Conf. . IN. M. Habitus fidei deperdi-

D

tur ab Haretico demeritorié, & ob fpecialem

Bard

indigniratem ; undeadjunéta ratio hic nihil evin-

cit, prefertim quód id etiam oftendant exem-

n

pla aliarum virtutum infufarum: habitus enima

ml

fupernaturalis temperantie, mifericordie &c.

a

[

quamvis in peccatore otiofi non forent, nihilo-

minüs à nullo reflare dicuntur. ^ Ubi veró im

T2

abfentia habituum eliciuntur a&tus fidei, tem-

perantie &c., horum füpernaturalitas habetur

at

vel à gratiee auxilio tranfeunte, vel ab omni-

,f

potentia Dei fpecialiter applicata, prout in Tr.

11

de Gr. explicatum fuit.

Ad Qonf. H. v N.

Qos3

Gonf.

382

Dr Fipx.

enforae

Corf. Difp. eft 5 quia formido vel eft culpabilis

vel inculpabilis: fi ymum; eft pofitiva infideli-

m

tas, quia fecum importat judicium erroneum

ais Wi

de incertitudine motivi; implicat autem actum

articos]

fidei füpernaturalem coexiftere infidelitati pofi-

witionr

eutibrs|

tiv& circa idem myflerium: Si 2dum; adhuc

nequit ftare cum fide füpernaturali circa idem

n

myíterium; quia affenfus formidolofüs eft im-

tn df

perfectio effentialis & intrinfeca ipfius affensüs,

mspmo]

nec captivatio intellectüs circa idem myfterium,

Tiemm.

cui aflentitur ; adeóque nec füpernaturalitas

vebluf

fimpliciter nec fidei füpernaturalitas convenit e-

fpimt

jusmodi affenfüi. Similia non fünt inactu fidei

n n

accidentaliter imperfe&o, de quo nobis fermo

W i

eft; ac preterea patet, poffibilem effe affe&tum

in, d

füpernaturalem in aliqua materia, qui compo-

f fnf

natur cum amore prohibito circa aliam mate-

todim

riam, licét nequeat conjungi cum amore pro«

24is]

hibito circa materiam eandem,

0 |

gm,

Quzmzs. Quis feufus fi Ceufuvarum Theo-

fj

OgtCavum s

298. Nota, Cenfurahic fumitur pro nota

f,fälihfe xel

T q

$nal& doctring, feu pronuntiatione malze qua-

ä?. h

litatis aliquam do&trinam vel propofitionem af-

f& o

ficientis: "Theologica dicitur, cüm mala ejus-

p

modi qualitas eft nociva fidei; quia üt 'Theolo-

Quj

U

gie munus eft tueri fidem, fic etiam ad illam

i Q

Ípectat doctrinas fidem leedentes notare: exof-

il

ficio inuritur à Summo Pontifice,

Epifcopis &

Quaefitoribus fidei.

Md

Pro diverfitate graduum,

n

quibus propofiio fidei opponitur, diverfa etiam

Cen«

ML*) 1

Dr Fipr.

535

Lalpdg

Va ii

eenfura eft, cujus varice fpecies & exempla ex^

tant in Conc. Conflantien. Seff. 9. & r5. arti-

SETOnR

tem dm

culos Wicleffi profcribente, in Bulla Leonis X.

articulos Lutheri abolente, in damnatione pro-

Mp

pofitionum Bajanarum, ac in quibusdam De-

fm; d

cretalibus Pontificum.

r

Atque fecundüm hanc

ipfam graduum diverfitatem . triplicem cenfüra-

fos d.

rum claffem ítatuimus; ubi ad rmam reduci-

Id

mus propofitionem hareticam , erroneam, blaf-

nyltam

Tafitz

phemam, impiam & fchifmaticam; ad 2dam

veró fufpectam & proximam herefi aut errori,

OW

apientem harefin; ad 3tiam denique fcandalo-

adtà

fam, maléfonantem, piarum aurium offenfi-

Jisfm

vam, fimplicium mentium feductivam, fedi-

a

tiofam, & temerariam. In harum explicatione

r

non fenfüm qualemcunque íed fidei duntaxat

m m»

oppofitum attendimus, &unum ab altero, qui

yure f

ab aliis fübinde confunditur, fecernimus, fpe-

ando ubique obje&um magis, quàm füb-

jectum.

T

299. & 7. Propofitio Hereticaeft; quce con«

trarié vel contradictorié oppofita aperté eft ve«

yot

ritati, quam certó conftat effe revelatam feu de

at

e. Erronea eft, que opponitur vetitati cer-

fem

t& certitudine theologicà; fic autem certa dici-

m

tur à

plerisque veritas ea, que eft conclufio

[

!

theol

ogica feu evidenter illata ex propofitioni-

"

li

jl

us, quarum altera de fide altera evidens eft :

,ai

2b aliis explicatur effe ea, quse re ipsà de fide

(

non eft definita, communi tamen confenfà fi-

j

delium habetur tanquam contenta in SacrisLit-

jepum

icris, aut Conciliis, aut traditione Apoftolica.

(

Oo 4

Blafphe-

Dr Fipt.

$84

P

quon t

Bla[phema eft ,. quee injuriam & irreverentiam

immediat$ aut mediaté contra Deum vel San-

ia

éios continet; hzc fi cum fidei arriculis fimul

du pr

pugnat, bla(phema heereticalis dicitur.

Impia

CUP

r ert

eft, qua contra verum ac debitum Deo vel

San&is cultum pugnat, illíque detrahit. — .Schif-

yt ]

a2uatica eft, quee nata eft, quamvis fine hereli,

(ictu,

lia

inducere vel promovere Schifma, h. e. fepara-

iionem Ecclefize à füo capite.

fiitpp

findvi

|.300. R. /7. Propofitio fufpe&a à quibusdam

Afümitur quafi genusrefpectu fubfequentium cen-

m p

fürarum hujus claffis, dicitárque ea, que vi-

lp

xletur innuere aliquam herefin vel errorem :

odf

«quod fi proximé fiat, dicatur proxima vel he-

fs

xefi vel errori; firemoté tanrüm, dicatur fa-

ficm

&i f

;piens herefin vel errorem: ab aliis feorfim &

tanquam fingulariscenfuraaccipitur; inter quos

fihilom

xamen aliqui eam extenuant; 'ac infraillam, qua

profem

fapit herefin; diminuunt, volüntque eam di-

r

m

Xi, de qua tantüm fundamentum adeft fufpican-

di herefin vel errorem: aliqui veró, extollunt &

i

proximam poft erroneam ponunt , dicüntque

fi R

eam, que opponitur doctrine facra non cer-

gl

tó quidem & communi confeníü, fed probabi-

filad

liffimé & juxta plerosque in Scriptura aut trae

n

&litione contenta.

Proxima beve[i vel errorz

Üim,

eft, quam quidem non omnes , plures tamen

Ptaly

& graves Doctores cum gravi fundamento di-

td

cunt effe haereticam vel erroneam; quia ipfum

t

proxümiratis vocabulum maximam indicat pro-

fttà

pinquirarem, qusealiter explicari nequit. $2-

fa

opter

ol

p—z'mls'b;erïeþgz vel errorem eft, quee five pr

veroa

Drz Fipr.

;85

SVerentm

verba aut materiam, five propter locum , teme

m vll

pus aut perfonam , five propter circumflantias

culs fry

alias prebet fundamentum probabiliter judi-

r hi

candi,. aliquam hcre(in vel errorem effe in au-

n Dow

tore, ex qua vel quo talis propofitio procedat.

TR

301. R. ///. Propofitio fcezdalofa univerfim

te nj

dicitur, quz affert occafionem ruinze vel faci-

«fpi

litatem cadendi in herefin, errorem, vel alia

fideioppofira: magísque fpecialiter dicitur, quze

um

in individuo & praxi damnat bonos fidelium

YO

mores piásqueé confüetudines à Preelatis Eccle-

jgs

fie permiffas & communi fidei inftructione in-

RTEK

troduétas.

Male fonans eft, quae duos habens

ivl

fenfüsproprios alterum Catholicum;alterum hae-

(atür

rTeticum vel quàcunque cenfürà damnabilem,

rf

fed in fenfu damnabili frequentiüs fümnitur, &

nier s

nihilominüs absque explicatione vel exceptione

"T.

profertur.

Pierum auriumn offenfiva eft, quee

eano

repugnat communi fidelium exiftímationi, in

lii

quam eX pietate do&trinee facree coriformi in-

t

ductifünt. Simpliciuui mentium fedutliva eft, quee

g

füb fpecie & vclo pieratis ac doétrinze fanee fe-

n d

ducit fimplices animos à fidei doctrina. — .Sedi-

o

ziofa eft, que in Ecclefia vel populo Dei viam

a

fternit ad negandam veldiminuendam obedien-

tiam, maxime Ecclefie, Pontifici; Conciliisac

m

f tzmep

Preclatis circa res fidei ab iis propofitas creden-

qo d-

das debitam.

Ztmeraria eft, qua communi

] ipfum

Patrum fenfüi opponitür, aut fine füffcienti

fundamento fimili Do&torum confeníüi repu-

:.at

PIOA

2

gnat in materia theolooica íeu in rebus, quae

e &illatione ex prin«

;,oprcr

aþ humana ratiocination

«

O05

cipiis

$86

'Dz Spz:

(em, Ài

cipiis naturalibus & fidei factadependenr. Hane

stits a

pofitiv? temerariam dicunt, cüm alia privativé

dve mal

temeraria dicatur, que» quidem Patribus aut

Doctoribus, eó quód hi rem nec in communi

p mb

dTI4

nec in particulari tractárint; non contradicit ;

tilre

temeré tamen ac imprudenter fententiam pro-

MY

nuntiat: fed poftremam plerique confundunt

cum improbabili, quaetamen nota, nifialiquid

&dqu

ms, üc-

ex aliis füprà enarratis participer, inter cenfü-

Bdem.

ras theologicas non refertur.

Quse de habitu fidei addenda in procemio

qim :

| i, O

dixeramus , Difputationi rmae infpería funt ;

|

ubi de Virtutibus Theologicis preecipuas qua-

!

ddn

ftiones refolvimus.

lutn

DISPUTATIO IV. :

y. N

De Spe.

o

W!'!! (t

CAPUT L

?WFJQ&I l

falogi

De Natua d* Objetío Spei.

Nsin

Um ad alteram Virtutum Theologicarutm,

NI

le]iaï

C

Spem nempe, explicandam tranfimus;

ex ipfa materize pertractandee propofitio-

qum;:

ne elucet; nobis nec de Spe latiffimà fumpta;

ig&o l

nec de ea metaphorice accepta fermonem efle.

TV pto

Hinc quadruplicem Spei ufürpationem in pro-

Qd r

fanis aut fàcris Scriptoribus occurrentem hic

Qd jj

wrerimus, quarum prima pro exfpectatione,

Nj

3

pu

tu:mh

e. firma apprehenfione boni acquirendi a

CIH.

"

u

Dr Srr.

ler. H

$87

Clem. Alex. L. 2. ftrom., altera

pro affectu ap-

à priye

petitüs circa id , quod exfpectatu

r, five bonum

rb 4

eid.

COmmttut

five malum apud Virp. L. 4. ZEn

; tertia pro

ipíà re bona ac futura fperanda ad

Rom. 8. &

Yi

ad Tit, 3., poftrema

pro causa efficiente fpei

fim p

noftre five principali,

five inftrumenrali Pf 6o.

Of

& Jerem. 17. refertur. — Ut enim agentes de fi-

ii

de, ad ejus actum duntaxar & habitum attendi-

f canfe

mus, fic & hic Spem tantàm actualem & ha.

bitualem examinabimus.

In quam rem primó

proffmio

quidem ejus naturam datà

definitione expone-

a li

mus, poítea veró ad pleniorem cognitionern

us Q

objectum rum materiale tum formale afferemus,

ARTICUTUSI

- Quenam fft natura £5

302.

notio Spei Theologicee ?

Ora, Spes

| r

oprie talis fed in genere

juxta D.

i

h

omam r, 2. q. 40. a. 2.

in Corp. defícribitur e

ffe mozus appetitive vir-

Tutis , cor,

/fe

polffdilis a.

4

uens apprebenfionem boni futuri , avdui

ipifete

Ex hoc Philofophi jam &

Theologi plerique

pronatura fpei. cognofcenda

varias in obje&toc

litates exigunt.

onditiones , & in actu forma-

(utufi

Conditienes quidem fünt, ut

Yi

obje&tum r. fit 4

onum aliquod ; quia fpes tan-

yítt

quam actus profe

cutivus nonni

:

fi bonumpro ob-

m

jecto habere poreft

; cüm malum fugee, non ve-

pde

tÓ profecutionis o

bje&um fit: a. abfems, íeu

quod necdum habetur; cüm f

ult& fperetur

jl

o

quod jam poffidetur, nifi forte ejus praefentia

Lu'one»

poffidentem lateat per errorem: 3. arduum feu

p

cum aliqua difficultate in obtinendo conjunctumg

J

Áüicut

Dzr Srr.

$88

hr Trde

ficut enim non timetur malum , quod nullo ne-

otio declinare vel depellere licet; ita nec fpe-

mare

rare quis dicitur res minimas, aut facillimas;

tione ho

quas obtinere ftatim, üt voluerit, in poteftate

Cop r

habet: 4. po[fibile obtentu , & probabiliter obti-

r qi

nendum: quia quod quis cognofcit, à

,vel

s onam

dubl

nullatenus obtineri pofle; vel certó non obten-

tufn iri, id quidem defperare poteft, fperare

um

autem nifi imprudenter nequit; cüm a&tusfpel

wünrt

i füpa

prudenter conceptus non poffit ferri in impof-

fibile, vel in aliquidj quod certó cognofcitur

! t

non effe obrinendum: Poffibile autem , üt inquit

|ten &t

l

D. 'Th. 2.2. q. 17. a. 1.; eff ttobis aliquid duplici-

Ua

I

j RU Ol

zev : uno modo per uosmet ip[os , alio modo pev alios.

His veró obje&ti conditionibus quadruplex etiam

l Pmdeme'

Et qui-

G

formsliras in actu fpei correfpondet.

dem ratione rmi aror feu complacentia in bo-

| p

| firea

no fperato requiritur; quia, üt S. Th. 2. 2. q.

17. à. 7. notat, fpes & omnis appetitüs motus

Qdem

examore derivatur: ratione 2di defiderzzm ; tum

Wi d

quia ad eandem virtutem aut facultatem perti-

tj

net amare bonum, & amatum defiderare: tum

* It

quia fpes ex communiflima acceptione morum

X i

voluntatis tendentis ad boni abfentis confecu-

d

tionem fonat: ratione 3tii ere&o animi feu effi-

PU

€acia volitionis & conatüs voluntatis, non ob-

Batüm,

ftante difficultate profequendi bonum & media

(Onojn

ad illud confequendum adhibendi; cüm enim

Qüpr

fpes nec-objecti arduitatem, urpore quee ratio-

Y

nem boni non habet, appetat, neceam etiam fu-

li

T

jat; aüt ejuscauía ab objecti profecutione defi-

Qs

"-

D fn

ltat;deber contra iflamappetirum exigerejüt ver

a

Ds S»z.

$85

dub

ba Tridentini Seff. 6. C. 6. innuunt, & confir-

du

mare , ut ilam contemnat ac füperet: atque ra-

feclins

rione hujus fpes; üt S. T 1.2.9.25. 2 D.

n pocde

Corp. ratiocinatur, quatenus füpra defiderium

lt d

addir quendam conatum. & animi elevationem

ib

ad bonum arduum confequendum, in appetitu

Buf

1

iraícibili refidet ; quiaanimus difficultatibus quo-

l, p

dammodo irritatus , quibus quafi feprum pro-

duf

ponitur bonum, ftimulatur & accenditur adil-

las fuperandas: ratione 4ti //ucia feu alacritas

j inïmpof-

pondt

animi conjuncta cum certitudine aut quiete fal-

D

"

tem & exclufione timoris inordinati, ne diffi-

'/ld(lllhh

culrates reipsà non fuperentur, & bonum defide-

/ fü [

ratum obtineatur; quia absque. fiducia eàque

plexetig

prudenrer concepta fpes in temeritatem velau-

k

T

daciam degeneraret, vel certé languida foret;

i?

ac prorfus excideret, x his porro tres pofte-

^

(

l

TP

riores actui Ipei effentialesfünt, amor autem &

j n5

quidem concupifeentie, feu quo amatur ali-

n

quid üt nobis bonum , vel preefüpponitur vel

empt

includitur in defiderio ranquam genus in fpecie.

je; tU

Preterea veró quoad rem ipfam perinde fe ha-

emot

ber, an illae norae characterifticee fpei dicantur

confc:ï'

f

effe folüm formalitates unius realiter actüs, an

attustres realiter diftincti pem tanquam agore-

T.

o

gatum conítituentes; quarmvis pro definitioné

k medii

concinnanda prior loquendí & cogitandi modus

"T

aptior omnino facilé ex dicendis colligatur.

303. Dico l. A&us Spei Theologice eft de-

g I!

quno

fiderium efficax & fiduciale boni ardui üt à Deo

obrinendi. Pvrob. Quiaper hanc five definitio«

gt*

,e)ü[vcf'

nem five defcriptionem fpei natura & effentia-

es

|

$99

Dz S»r.

| itose

les notze fàtis exponuntur; actus fpei diftinpui"

tur ab omni alio ; ratio theolopica füfficienter in-

| 0rum.

qua

dicatur, àt ex fingularum vocum confideratione

liquet.

Nam z. Defiderium obtiuet hic locum

n

fttpts

generis proximi, quod cüm dicat motum ap-

petitüs rationalis, fpem à paffione neceffaria ae

Torum C

p

fenfitiva diftinguit; cüm dicat actum profecu-

tivum, diftinguit à timore; cüm dicat extenfio-

Qd

LL

nem appetitüs ad objeétum, üt S. Th. loco pri-

iüm num. pr. laudato loquitur, & à fimplici

n

2. Effcas

üvirt

complacentia & à gaudio diftinguit.

botji avdui praedicatum proprium & differentia-

iri, )

T &po

le prius continet; tum quia per hec vocabula

indicatur animierectio: tum quia per ea fpesdi-

(o;

ol

J

Q

)

ftinguitur partim à defiderio inefficaci, partimà

defiderio fimplici feu profecutione boni abfoluté

Ünia

Onrrs E

futuri, aut futuri fineomni difficultate ad libitrum

defiderantis.

3. Fiducial exprimit alterum

Iheologi(

"

predicatum proprium ac differentiale; quia &

QFUC WTO

er hoc poftrema formalitas diferté exprimitur;

im f

lm

& fpes À defperatione non minüs, quàm à te-

ineritáte ; audacia & praefümptione diftinguitur.

As |

s d

4. Dicitur: Zoni àt 4 Dco obtinendi, per quox

ratio actüs theologici defignatur juxta fentene

Wo

ts

tiam D. Th. hic q. 17. a. 1. in Corp. dicentis:

J quantum evgo [peramus aliquid àt poffilile üobis

ln c

per divium auxilium , [pes moftva attigit ad ipfum

Q0n u

JDeum, cujus auxilio inuituv.

Sed de hoé

15 fenr

Iw

plura, ubi obje&tum formale fpei declarabitur.

304. Dico [7. Habitus Spei Theologicee eft

Vind

virtus per fe infufà difponens & elevans poter-

Wt

Biam ad actus fpei füpernaturales proxime de-

g

Ícriptos

Dzs S»r.

591

el diüfngwj'

criptos eliciendos.

Prob. explicatiome terri-

fiietter

morum. Spes enim habitualis c;r.

eft; rum

ndenn

quia facit bonum habentem fe, ju

:

| illud Pf

t lichs

33. V. 9. Beatus vir, qui [perat ia eo: tum quia

mnotn o

facit opus bonum , utpote honeftum, & repulae

vecdini

morum conforme, üt infrà oftenderur. Eft

m ls

per fe iufufa, àt prater dicta num. 39. liquetex

t

ep. ad Rom. 15. v.13. Deus a

Spei vepleat

hg

vo$ onmi gaudio e? pace n crede

ut abunderis

lm

z [pe eg virtute Spivitüs Sauti.

Orro ejustno-

D

di virtutem djfpoyere ac elevave ad a&us fuperua-

]if

Zirales, patet ex natura habirüs & virtutisDifp,

Cvocdd

1m. expofita, ubi & alibi etiam ex 'Trid. Seff. 6,

fs

Can.5.oftendimus füpernaturalitatetn a&tüsSpei.

305. Offrva. Fidem effe virtutem à Spe

; pitt

jb

diftin£tam, faris oftenfum eft num. 44. & 64.

Yl

contra Hieterodoxos, priorem illam virtutém

jr dl

theologicam in fiducia fpeciali reponentes. Ab

hoc errore quantümvis alieni Catholici quidam

s qui

gprimimïi

fpem faciünt effe vel actum folius intelle&tüs,

unit

vel falrem potentie hujus non minüs, quàm vo-

untatis, fed perperam.

Nam licét & hi ftu-

iil

«

deant diftinguere actum hunc intellectüs à fide,

& nos concedatnus pramitti judicia de mero-

du

Qd

ratis nuper objecti condirionibus; ex nullo ta-

WP

/

l

ien capite fpes actus. intellectüs dici poteft:

/

L

( h

md,þ?lm

non quidem ratione defiderii, utpotecujusmo-

i

dus tendendi fcilicet profecutivus, & objectum

Warabi!llf-

formale nempe bonitas, plan& difcrepat àmodo

tendendi expreffivo & motivo intellectionisfeu

gicæ (

Veritate: nec ratione erectionis animi; uütpote

od

m

quie actus eft apperitüs irafcibilis generose af-

für-

fron

d

$95

Dz S»z.

fürgentis contra arduitatemboni, & oppofitus

quidio

tam timori quàm defperationi; qui aétus duo

ld qu

oflremi

m , omnibus fatentibus, ad volunta-

b aven

tem pertineant, fpem quoque illuc referri ne-

fts r

ceíse eft; quandoquidem fecundàm Philofo-

u

Wridof

phum in Categ. contraria fpectent ad idem fubs

je&um: nec dcenique rationé fiduciz aut firrmni-

vit n

tatis; tum guia prior fpei formaliras non eft

à

s frmid

intellectual

ve vivax tantüm perfuafio aut

Hümer

» fides de bo

ffibili , fed affectiva, & alacris

F

lr

volitio boni illam intellectualem praefüpponens:

Dx ob

- zum quia firmitas fpei ac certitudo non eftfor-

hE

fnalis, feu affirmandi aut negandi, fed illativa,

Ti i

aut ür S. Th. hic q. 18. a. 4. inquit, participa-

ra & competens voluntatis actibus , quatenus

ïnnlh.iqterc

fs

his & ad bonum imtmobiliter ferimur & contra

rü, WW

difficultates in eo confequendee erigimur,

NI5 Q

w]j

" ARTICULUS if.

&om

Quodnáth fit materiale objehum fpei tbeolopice?

0ve

Orá. Objectum fpei maretiale princie

W «

30'6—., N

pale effe Deum feu beatitudinern ob-

enegq

je&tivam commuünis omnium ac certa eft fen-

Y

tentia, quam Scriptura manifefte declatat, Gee

m

nef. 15. dicente Deo: £Ego meyces fua magna gi-

bt

mii; & Matth. 6. adhortante Chrifto: Queriré

Dexum

þïii?lït'n'z Aegrit

M.

m Deéi; atque ad Tit. 2. fcribente

lr D

X

Apoftolo: E

-Jpe&antes beatam Jpem ? advéntumi

"m

glorie magni Dei. . Eadem (ne quidde teftimo-

m

nio Patrum à Suarez hie laudatorum dicam) con*

ftat ex multiplici ratione; ex qua haec una fuf«

[Pff&mm

ficiat: Obje&um fpei noftre primarium eft;

ïg() w

quó

Dz S»r.

$93

Ls

Ls

quod eft preecipuum bonum nobís promiiffam,

VOlt

& ad quod opera noftra omnia ordinantür: ra-

le autem fine omni controverfia eft Deus & no:

'arawe

m

]

fira beatitudo: erpo.

Controvertitür nihilo-

minüs ( quamvis forfan lis. fit de nomine ) an

( Xmup

£ dl

beatitüdo formalis fit obje&um primarium, ü£

vult Durandus; an objeétiva connotans dunta-

xat formalem, üt dicunt Thomifte ; an comz

KT

lexum ex utroque, quatnvis objectiva priücipa-

j

;

;

üs refpiciatur, àtSuarez explicar cum pluribus?

p

l01

De objecto autem fecundario queritur: quaz

nam adillud bona pertineant? circa quam quá-

d

ftionem inter Catholicos quidem controverfià

pnf K

inulla intercedit; quamvis nonnullaiisdem cum

qui

fanaticis illis, quos Quieriftas vocant; effe pofz

y n

Yf

fit; utpote qui nequidem beatitudinem-& virz

tutes , quibus ea acquiritur; imó nihil derértí-

nati à Deo defiderandum aur

g

fed omnia voluntati divinz fi

C

'etendum docént;

l

pérmittenda ; ut

Mil

borno velut paffivé fe habeat;

hoc eft; paratus

110

fi deneper.

fit vel accipere;

fi Deus concedat; vel privari;

iM

(

307. IDico £. Ob]e&um inateriale primá-

4f2

rium üt quod f

ei rheologice eft non tántüm

j Id

beatitudo objectiva; fed & formalis; fcü com-

hum

plexum ex utraque.

PProb, Per fpem attiripi-

tur Deus; non folàm

Àit potens rios beare;, fed

etiam üt in actu fécun

do nos beans; quia idertà

j

^

obje&tuni materiale ar

tingimus per actum; rjuo

JVCZm/Cff

Íperamuis; Deum nos

beatutum , ac per a£tuír;

( gt

j

)d

quo creditius Deurn de facto beare, Santtos:

j

r

ergo per fpem non falàri attingitur Deus; fed

qua

P

etiàm

Dr S»s.

$94

etiam id, per quod conílituitur nos beans,

fendo bo

uz eft bearitudo formalis.

Cozf. A&us fpei

janmdoag

uia

eft procurativus & caufarivus fui objecti; q

D sj

finem femper fa&tibilem Philofophi dicunt; &

tur; n

hinc cujus gratia nominant ; quód ejus causá

ETUd

rj

omnia fiant, ficut & ipfe fit; fed non eft cau-

Vnent

fativus Dei fecundüm fe , fed folüm Dei ür pof-

f ail

fidendi: ergo:

b

508. D:co

I]. Obje&um materialefpei theo-

rituten

logicze fecundarium fünt bona füpernaturalia

&m for

omnia beatitudini fübordinata; imó & bonana-

sDeteh

turalia ac temporalia, quantum heec ad confe-

Eoy/

uendamn beatitudinem conducunt.

Prob. Ad

sE

eandem virtutem fpe&tat velle finem & media,

rLOan'JS ]

primarió quidem finem;

media autem fecun-

s ]

darió:,ergo cüm fpes verfetur circa beatitudi-

li um

nem tanquam finem, & hinc illa fit objectum

etiam verfabitut circa bona füper-

'fzifm

primarium;

vlj*fby fit

naturalia , prefertim gratiam divinam &

remif-

fionem peccarorum , quae funt media neceffa-

ria; & circa bona naturalia, fi& quantum hec

Wf

-

fünt media conducentia ad beatitudinem ; adeó-

A]W

Q

que hec.omnia fünt obje&tum fecundarium,

UET

Q

Corrf. Spes theologica attingir Deum üt obje-

:

r

A

&um formale ac materiale: fed quando fpera-

n

tur bonum üt conducens ad beatirudinem ; at-

Jiir

tingitur Deus àt obje&tum formale & materiale;

quando autem fub hoc refpectu non fperatur

Rf

lepfg ür

bonum, neque Deus eriam fic attingitur; quia

li

quando amarur.bontim üàr medium ad beatitue

n

du

dinem, hocipío etiam amarur beatirudo, qu&

ntrario

?Emnem

importat Deum Bt nob;s þonu.m j &eco

Vr

quan.«

Dz S»rz.

$95

0s bur,

Ms i

Quando bonum fic non amatür, neque etia

beatitudo aut Deusillo a&u amatur : ergo. Di

xi:

K

d.

du

Bona waturalia, quatemus ad beatitudizem £0f

ju od

tunt; tum quià naturalià bona fecundim fe fpe«

xdiab

&ata equé. poffunt effe impedimenta falutis aé

Jjitpt

adjumenta; nec illus confequendas evadunt

tnedia; nifi ad eam fuerint à Deo ordinata;

tum quia non poffunt effe obje&tum pertinens

fpidis

eridt

ad virtutem fpei, nifiilli conveniat etiam ob-

X botte

je&tum formale, quod partiale falter eft bonis

tas Dei refpectiva feu Deus t potlidendus.

d)

Pl

309. Dico 1. Utrumque obje&um etiani

X mel

determinaté fperandum eft, — Patet ex propó-

fitionibus Michaelis de Molinos ab Ianoc. Xf

m fect

t

damnatis, inter quas haee ordine 1. fic haber:

d

Qui Juum liberum avbitrium Deo donavit , de vulla

vt debet curam balere , uec de infevzo , uet de Pà-

xonaä!pff'

t

Yadífo, mec debet babev defidevium proprie povfa-

T

Jonis , tnéc irtütumy, nee proprie [autiratis, noe

propria [alutis, cupus [pem expurgare debez. Yeemhiee

m

ordine 1'4.

2 divitie voluntáti yé,

^

; i

j

De

/ïgfidiuf dÀ nog

yarim

Cohoemit, uf

0 Vér aliguadm pe

Z

a petere

t imperfetio ,.

cim fi a&us proprie

voluutan t

i o

ele&ionis, eg

df

pit

e[t velley quod drvinia volugtas

mj

lncm ] ä[

conformetur , €9 non quódu

offra divine &c. Pyob,

3us [ünt petenda & ro.

g

anda à Deo; hac iti-

gidi

dem fperaridà fünt;

f

Til

turn quia fpet eft orare; üt

€x ipfà oratioriis nat

ura &S. Aup. Erchir. C. 7,

Ify qum

conftat: tüm quia jüxta eundem C. 134. Qquae

NIINE

bt

in Oratio

de Dórninica continéntur, ad

f

P

err

o qüæ

perinent. Sed urrumque obje&tum à De

Ó pé-

m

tendum & rogandurm eft; nam ex unáq

uüidém

qum-

Pa

par-

Dz Sr£.

96

digum

arte Chriftus precandi formulam feptem pe-

jentions

titionibus diftin&tam dedir & precepit. illis

Uomon

Matth. 6. verbis: Sic vos orabitis: Pater noffer,

itigt,

qui e.

rincmlis &c. Unde S. Cyprian. Serm. de

dinm x

Or. Dom. ea

m ita neceffariam dicit, m alzer

vixuor

orare, quà

m docuit , non igno

vantia folimn fit , [ed

vdoyrta

£7 culpa ;

& Aug. ep. 9$. fcribit:

Qmibus te-

Vas)en

ce[faria eft O

vatio Domini

Ü

^.

a5 quam et.

iam ipfís arit«

frsulim

id eft, "4poffolis fuis , Dominus dedit:

o (ine

yibus gregis ;

terá vero

*

ex

parte conftar, tam primarium

m fy

quàm fecunda

rium fpei objectum quoad bona

f

dem

gaturalia non minüs, quàám

füpernaturaliadiftin-

( x

&t* ac determinat? po

ftulariin divina illa precan-

find

di formula.Ergo. Cozf.

Nullum eft fpeiobjectum

ttdofon

éctum,;

de quo non habeantur

particulare & diftin

tum V. tum N. T'eftamenti,

&A

exempla fanétorum

Ey]

ui illud àDeo vel poftula

verint, vel poftulare

fradi

f

nt juffi aut mo

niti: Item

Ecclefia in precibus

lt g

fuis publ

icis obje

&a fpei tam univerfim quàm

determinaré petit & orat: ergo.

d iamö;

fingillatim ac

10. Ob

ic. comtra 1m. Vel fola beatitudo

qllü.[üh |

&um primarium &im-

n

formalis debet dici obje

í

Fa

mediatum fpei, vel fimp

liciter non poteft dici

f di

objectum üt quod: ergo.

Prob. ym. p. Ut

aliquid fir obje&tum fpel,

debet effe futurum

kity

f

&c arduurn ; ut firimme

diat

um, nihil inrer illud

& actum fpei mediare

debet: fed ligec foli bea-

titdp|

quia obje&tiva ft-

timen]

£itudini formali conveniunt ;

fttm

ve Deus non habet rationem fururi, inter eam

&utem & actum fpei debet mediare formalis;

Wtl

)

Asr

cüm hác medianre fpes refpiciar objectiv

am tari-

j

quam terminum &ultimum finem; ergo

Qüsü;v

&

Dr $»&.

397

Objeétum gaudii immediatum in patria & de-

f

fperationis in via eft fola vifio; timoris obje-

t

&um nen eftipfe Deus, fed malum, quod Deus

(1 1

ei imme-

n 5mt

infligit ,

ergo etiam objectum

d

t, tj

diatum non eft Deus, (ed ejus po

ffio; quia

D

velactuumfibi füccedenrium idein eft o

b

ectum,

lnl

vel contrariorum eacern ratio.

P

;

.

2da p.

J

Solus Deus fecundüm fe eft fümmum bonum &

amjg

m d

finis ultimus; vifjio autem Dei eft rantàm con-

ditio fine quanon: ergo folus Deus eft obje-

pmsrium

&um fpei adeequatum, & beatirudo formalis

uorc t

d

faltem non poteít eífe objectum fpei àt quod.

Ja pri

Conf. Coprütio rei amatee non eft partiale ob«

jectum actüramoris; ergo nec poffeílio feu bea-

iojs

titudo formalis eft objectum refpectu actüs fpei.

hibeit

R. N. A. ad Prob. vm. p. D. M. Debet effe

dhnt

loyfi

futurum &ardudim fecundum fe & entitatem N

fecundüm fui affecutionem & poffeffionem C.

Ó ptäibü

Licét aurum non fit de novo producendum;

íngi

fed jam exiftat , ramen fperatur üt obtinendum,

p

a

quin;fola ejus poffeflio in abftra&to fit objectum,

um

fed aurum poffidendum in concreto. —Zfem ut

Objectum fit immediarum , inter illud & actum

ydti

Ípei, nihik debet mediare üt quod C. àt quo N.

xm. Pl l

Ktiam oculus immediaté dicirur videre album;

f

uamvis veró bea-

m

licét vifio mediet àt quo.

titudo fic mediet refpectivé ad poffetfionem, nora

T

tamen habitáratione actüs fpei; adeóque retine-

eavtae

re etiam. poteft praedicatum . objecti

ür quod ;

d

nf.quoad

fjb

quemadmodum mox exponetur./24 C^

r

audii e

]

iores partes & /V./7. Namobjectum

Vamm

eus ür pofíeffus,quia ficutnonfola po!

effio, fed

gO

(

:

*

P 3

etiam

h

spn

Dz Srr.

etiam Deus eft bonum, fic nec fola illa deleCtat;

i, nig

fimiliter etiam defperatio verfatur circa Deum

dhm od

poffidendum, quia eft nolitio formalis vel vir-

tualis: Dei poffidendi, quatenus boni ardui &

rb n

m

ampoffibilis.

Quoad ultimam T* 2. N. Conf.

B hr

Dijp. eft; ; quia Deus in fe malus non eft , ad-

iniin

eóque objectum timoris aut triflitiee effs nequit,

nidrin

üt tamen Deus, utpore bonum , fpei objectum

K quea

eít: poteft.tamen Deus üt puniens apparere

]a, w

malus, licét re ipsà malus non fit, atque hinc

r

«tiam effeobje&tum timoris & triftitiee ; ob quam

cauíam .4zr. transmittitur. — 44 prob. 24. p. W.

ii

D. xm. p. 4nt. Solus Deus fecundüm fe eft

,f

m

Summum Bonum abfolurum &füum C. refpe-

j

j

!j

)

X

&ivum & noftrum, & fittale fine vifione feu

fitumq

:

beatitudine formali N: 444 2d. prob. N. 4ff. Vifio

enim; quam hic praetermifsà Philofophorum aut

lmp&mk 1

Theologorum controverfià beatitudinem for-

b:eümdipe

i

4

malem vocamus, eft ipía finis poffeffio, feu finis,

2 [

ultimus üt quo; adeóque per modum conditionis,

n

tantüm. minime fe haber in ordine ad beatirudi-

nem adzquatam feu in complexo fumpram. 742

Wamind

Conf.. & D. Cognitio. non eftobje&tum partiale

U

dT

amoris;in quod amor tendit C. fiipfa cognitio &

ER

obje&tum per aliam cognitionem proponarur ür

t

;onum cognitum amabileN. Simili plané ratione.

qil

beatitudo formalislicét refpectu beatitudinisob-

li diy

jectivae habeat fe üt quo;tamen refpe&tu fpei,quae

tburjo

eft actus quafi reflexus, íe habet àt quod.

DT

W

ia

311. Objic. cont. 2d. Nel nulla bonà tempo-

Mxæ lmm

ralia, vel omnia fünt obje&tum fpei, ergo.

Prob. yi. p, Nihileft obje&um fpeiexd

ictis in

Dlrp e&

t,hcüg

N Vi

:

Dr Srr.

$99

h d

|

thefi, nifi quod vel eft beatitudo noflra' velad

tD

us

illam conducit; fed bona temporalia nec fünt

DI atl

dit

bearitudo noftra, nec ad eam etiam conducuntz

ergo,

"Conf. Spes, utpore virtus theologica;

À NG

debet habere pro objecto materiali immediato

nd,d

lo

aliquid divinum feu Deum: ergo bona tempo-

ralia objectum effe nequeunt.

vob. 2d. p.. Ob-

L Objf.'&liül

jeda quecunque, licér non conducentria ad

um

E UR

Deum, poffunt effe mareria fidei : ergo &

quacunque bona temporalia objectum mareria-

lefpei. Cozf. A&us, quo quis v. g. fperat fa-

T

1

nitatem, fecundüm f& fumpram & à Deo con-

IT

C

ferendam ad interceffionem alicujus Sancti , eft

lione à

fpes theologica; quia pro objecto habet omni-

potentiam divinam auxiliatricem : ergo bonum

4Ni

temporale quodcunque feu non conducens ad

jorumi

joen

beatitudinern poteft effe fpei objectum.

R. JV. d. /4d pvob. ym. p. 9. D. 2d. p. m

iaf

Bona temporalia non conducunt directé , pee

voittà

fe qut per modum meriti ad beatitudinem C. ne-

fa.

Ym A

quidem indirecté , per accidens , aut per modum

occafionis, vel materiz etiam, in qua exercea-

MIVC

tur virtus aut meritum N. 724 Cozf. w. IV. .

)gnitio?

Ex eo enim, quód fpes fit theologica, fequitur

ntyri

!

fb

duntaxat, ejus obje&tum formale debere effe

quid divinum, materialé autem principale GC

Yi

attributionis effe Deum, quia aliàs objectum

f

a

formale requifitum nequit adeffe; non ver

T

quód nihil creatum pofhit obtinere locum ma-

j p

terie immediate. 444 Prob. 24. p.g. IN. Conf.

; u

Di[p. eft; quia quodcunque creditur propter

d

U^

rcvelgtionem divinam, creditur propter moti-

vum

p4

606

l?; É S g*EJ*.

vum fidei proprium; adeóque eft matetia fidels

Apofto

uando autern aliquid fperatur fine relatione il-

if

[

€

us ad bonitatem Dei refpe&tivam feu Deum

at p

offidendum,, non ampliüs adeft motivum

p pif

ib

ecificativum fpei theologice ; cüm hoc ex

od

proxitué dicendis partialiter fitum fir. in boni-

Wi tny

tate Dei refpectiva. Arque hinc etiam colligi po-

m g

teft ,cgr non omnes fidei.objectum primarium &

[5

fecunc;rium, ficut pro, fpe, flatuant, quamvis

us

€oncedant reliqua omnia ad unum Deum referri,

tlino,

etiam in mareria fidei poffe. 442 Goyf. . N. d.

Cs

:

Ad fpem theologicam , que effenrialiter eít de-.

bt

fiderium,! & üt defiderium pro motivo bonita-,

dris

tem divinam respectivam habet, actus ille ex.

Jmin

di&tis non pertinet, fed ad dile&tionem, pro-

Wm !

priam, & fiduciam in Deum, quarum prima

LA

fpecificat actum in ratione virturis rnoralis , cui.

lhi: s

seque ac aliis conyenit poffe efficaciter defidera-

Pt n

re & fperare hunc actum & obje&tum: altera.

k ]

autem quarmvis referar actum ad Deum, fpem,

Ws nc

theologicam non conftituit ; cüm. nonnifi inad.-.

I n

sequatum . fpei motivum, & fe folo, ed illam in-

iïmpm

ufficiens importet.

f

312. Objic.cont. 32, Eides tria docet.:. 1rpum,.

N

neminem falvandum, mifj fit. praedeftinatus:

i

n

lm

!

2dum; non omnes effe predeftinatos: stium ,

Ti j

neminem p

:

j

fle . effe

Y

u

certum, de fua predefti- - !

i,

natione fine fpeciali revelatione: ergo.ut in hoc.

L

dubio, voluntas humana fir divines conformis,.

P ls ;

non deber fuam íilurem abfoluté. petere, fe

n

1

conditionaté duntaxat, fi ita Deus decreverit,.

(l

c.a?r—erüm.. paraa illà pivari. — Gof 7. äm l4

p9

601

Dz Spz.

Mi

Apoftolum ed Rom. 9. Quid ovemus , ficut opor-

teltion]

tet , tie[cimus.. Exgo nihil determinaté perendum

T

aut fperandum eft.— Cozf. 7/. 'T'emporalia bona

m

non poffunt effe materia orationis; tum quia

im ia

oratio eft mentis afcenfüs ad Deum , apperitus

rl

veró temporalium eft defcen(us ad inferiora:

DO

tum quia Orarionis Dominice peritio quarta,

Ril

uam nos circa viétum & veflitum verfari exi-

!; Qu

limamus, ad panem fpiritualem reftibus Ter-

U T

tulliano, Cypr. & Aug. fpectat: tum quia, ubi

1

Chriftus Matth. 6. nos juífit querere regnum

jter d

Dei & juftitiam ejus nec folicitos effe de necef-

vo b

fariis ad vitam, juxta $. Aug. L. 2. de Serm.

hi

Dom. in monte., /Voz.ait utique , qugrize primum

1em D

vegnun, Dei 9 deinde ifla quevite; fed bec omuia,

m i

1n4uit, volis apponentur [cilicet etiam nou queveuti-

Qrus,

hus: tum quia determinaté fültem temporalia

;cfdffdm

peti non poffunt, ficut (üpernaturalia. Ergo.

i

z. A. Conf. Incertitudo enim pradeftina-

L

JJf fpäü

j

tio

ni

5

s non debet extinguere aut füfpendere no-

m

ítree falutis defiderium , càm Deus, quantum

jüni

j

eft ex parte (ua , velit ferió. omnium falutem , re-

gnum ceelorum vim patiatur, & violentiillud ra-

t

;

alu

iant ; culpà non praedeftinatorum accidat , quód

pftnti

*

;

tem non coníequantur ; quia nempe nolue-

g

runt illam adipifci, nec pro viribus & fervore

prier

lebito ad illam contenderunt.

Quin excitari

j t

potiüs inde noftrum, defiderium, diíciraus ex

g

2. Pet. 1. Magis [atagite, ut per bona opeva. cer-

j

ja

TAT

am vefjrqu. vocatiogem. €9 ele&lionem, faciatis,

eaeverlb !

& ad Hebr, 12. Coutemplauzes, uequis. defit; gvatia

us,neícimus

$ Jum

JDei. d Conf. 1. D. A4. Quid orem

r d

fer-

»

602

Drz S»r.

Moreia d

femper & quoad omnia N. nefcimus aliquan-

do & quoad fingula C. — Quz enim füperna-

fnt at

Das p

turalia fünt, petere femper poffumus & debe-

fveims:

mus determinat? & abfoluté, temporalia veró

tim of

femper quidem indeterminaté & conditionate,

&

non veró priori modo petenda funt, nifi fpi-

n

ritus in & pro nobis poftulet gemitibus inenar-

LU

rabilibus. 424 Copf. II w. IN. Aff -4d Prob. 1.

x. D. Appetitus remporalium propter vitam

édigà

mior eí

'

eeternam & tanquam mediorum quomodo-

cunque ad illam conducentium eftdefcenfüs ad

ntptry

tirori

inferiora N. temporalium propter feipfà appe-

titorum , ita ut iniilis plan$ fiftaur C. — 44

qum a

Vif

Prob. 2d. . D. Orationis Dominice petitio

Itütsin

quarta; imó & feptima, pertinet ad panem fpi-

hesd

ritualem & bona füperna , cum exclufione no-

ftreeinterpretationisde vi&tu & veftitu, de ma-

m

lorum item temporalium diminutione aut de-

f «;

ff

pulfione N. ' fine tali exclufione C.

Iidem

enim Patres fenfüm utriusque petitionis etiam

Wt

Kntbo

temporalibus tribuunt, & pro füfficientia ad

vitam prefentem liberationéque à poenalitatibus

Nïittt le

hujus vitz orandum ftatuunt.

UCC

"4d Prob. 3. Y

D. S. Auguítinus monet temporalia non effe

M n

qusrenda, excludendo folicitudinem , quá aver-

Tig

tamur à regni divini profecutione, & defide-

RW Y

rium, quo ferimur in bona temporalia unicé

Tf an

Wter

propter fe ac tanquam in finem ultimum C.

(

excludendo omnem temporalium petitionem ;

Uf

'

üt conducentium ad falutem N, Vid.S. Aug.l. c.

at

f

C.16.& 17.. 4d Prob.4. . Difcrimen inter

Tier

?

füper-

ä

E f

utraque b.?na poftulanda patet ex dictis:

natu-

DP

Dzr Srx

604

naturalia enitn abíolut& petimus, quia non ob-

ts

ml

fünt accepta, & preeterea certi fumus, . quód

u .

Deus paratus fit ea dare, cüm toto corde quas-

ordangd

fiverimus: temporalia veró conditionat& tan-

ndiitg

tüm poftulamus, q

t

eüe. -

uia Prodcfï'e poffunt & ob-

m

Bosinenr

313. Olferva. Controverfüm eft inter Au-

Al hi

tores, num & aliena beatitudo formalis poffit

pet r

effe obje&um materiale fpei theologicae ?. Com-

d

munior eft &probabilior videtur nobis fenten-

fcesd

tia negativa, nifialienabeatitudo intendatur üt

i

ad propriam fperantis beatitudinem conducens,

A

C

W-

quam & ample&titur S. 'T'h. p. 3. q. 7.a. 4.ad 2.,

& infinuat S. Auguftinus in Enchir. C. 8. pre-

? pen'cþ

qem

ter alias inter fidem & fpem diftin&tiones, hanc

[lone 1

quoqueafferens: Spes autem momnifi benarum ve-

j d

vum efH, uec uift futuravum , $ ad eum pertinen-

gid

pium» qui eavum [bem geveve perbibetur. Ratio eft,

quia fpes theolopica eíft actus concupifcentice cir-

ï

[j

yis t

cabonitatem divinam refpectivam, üt ipfi concu-

pifcenti bonam: taliautem actu quisnon coneu-

$t d

Ajatiu

pifceret beatirudinem üt fibi, fed üt alteri bo-

nam ; adeóque defiderium ejusmodi ad amorem

4

D

oenevolentice vel amicitize , non autem ad fpem

theologicam pertineret.

Atque hinc quidem

quäaw'

patetinprimis difcrimen, cur eodem habitu cha-

o

ritatis amemus Deum , nos ipíos , & proximum

jj

propter Deum, utpote ubi femper pro obje-

il

o

&o, formali attingirur bonitas divina abfoluta;

quin tamen eodem fpei habitu propriam &alie-

lgl*

u

nam beatitudinem fperare poffimus, ob diver-

fum fcilicet motivum: Deinde veró conftat,

hp

non

ni

jl

604.

Dz Srx.

non nifi improprie defperari de aliena falute;

3

ut: D

quia ejusmodi defperatio potiüs fiducie in

K

j

p ini

Deum, quàm fpei theologice opponitur: De-

freden,

nique fequitur defiderium fàlutis & erectionem

ii

animi ad fundendas preces non ex concupifcen-.

wram d

ticeamore, fedex benevolentia proficifci etiam

in illocafu; quo Deus promitteret viatori fancto,

fs

TU

intuitu ejus precum à fe alreri peccatori conce-

Sed de hoc fi lu-

um aten

dendam veniam & fàlurem.

Kf IT

ber, plura vide apud Vafquez ; Rigalda ; Viva.

tin alict

(mipora

ARTICULUS H

fem tote

Quodnam fit obyc&um formale : Spei Tbeologi-cæ-f

que a n

let, m

Ota 1. Qui fimplex pro fpe objectum

&a fs

314. N

formale ftatuunt, in diveríàs plané

Itl

abeunt fententias. Eorum enim aliqui motivum

tones f

Ípeiin arduitate objecti fperati reponunt; fed nec

conformiter ad alias materias, nec ad veritaterm.

hpram

US ff

iNam arduitas fe habet ad fpem, ficut obfcuri-

Vi dd

tas ad. fidem: üt ergo hecnon eft ratio moti-

M.

va fidei, fed raodus duntaxat objecto illiusin-

Ü

T

heerens ac proprius; fic & arduitas fpei moti-

AT

vum dici nequit ; praefertim cüm ex fuprà dictis

arduitas non fit id ; propter quod.

es ad actum

ii v

z

d

]

reducitur, fed.à contrario potiüs

Alii bonitatem Dei refpectivant

pe retrahat

r

à fperando.

l d

flatuunt. pro. adquato fpei obje&to formali;

n a

fed etiam malé: cüm nemo interrogatus, cur ali-

cujus rei affecutionem. fperet, dicere pollit, id

" upri

fieri, quia fibi bonum. eft rem illam. affequi;

T

ittend:u

quamvis heec bonitas ratio effe poffit, c

ur rem

hil W

cupiat:

Dz Spx.

6o$

li

i

.i

P'.þ

LU

.:

:

)

cupiat: unde pater; fpei actum ultimató non

fidui s

nyr: D

reíolvi in illam bonitatem, adeóque rationem

formalem, faltem adaquatam non effe. Nec

cerediona

feliciüs affignant Alii mifericordiam & omnipo-

OYapís

tentiam divinam pfo fimili objecto: cüm enim

Ya r

fpes üt a&tus voluntatis profecutivus non fera-.

Taor nf

tur in obje&tum, nifi füb ratione boni; objes

ROT COR

d

"

la

h[

étum autem ürpoffibile, füb quaratione fpera-

ta res omnipotentiam connorat, voluntatem

p T

non alliciat, fed àt bonum; confequens eft,

omnipotentiam ac mifericordiam motivum fàl-

tem totale fpei prebere haud poffe. Cürn ita-

ue ex fimplicibus illis obje&tis, quee affignari

;Zea/ogiazf

íolent , nullum fàtisfacere pateat, ac preeterea

ii

a&us fpei , utpore velformaliter vel equivalen-

us M

ter triplex, poflit ac debear habere diverfàs ra-

W»w

tiones formales; cum communieri jàm Theo-

yi n

logorum fententia pro fingulis fpei formalita-

jv

tibus num. 302. adnotaris fingula objecta for-

j d

malia defignatum imus.

"o mo

:315. Aora JL. Juxta :Philofophos bonitas

ii

abfoluta eft idemac perfectio naturee aut effen-

(p f*

tiz , feu transcendenralis proprietas entis, quae

od

undat negationem ormnis defectüs in ratione

T

effendi feu effentize: refpectiva autem eft entis

,

s

erfectivitas, feu porentia & aptitudo aliud à

wea

n

fe diftinétum perficiendi, vel in ordine ad effe-

;f

&tum explicando eft intrinfeca rei amabilitas;

a

If

(eu aptitudo ingenerandi in aliis amorem fui.

i

ofüïvid

Secundüm 'Theologos autem , cüm ab iis non

) aifequl,'

attendatur ad proprierates entis transcendenta-

) u rgïïl

lis, abfoluta & refpe&tiva boniras defumitur à

diver-

a

606

Dz Srr.

diverfa confideratione perfectionis inordine ad

jmom, (

aov d

fübjecta, unde etiam diverfüs amor nafciturj

dn a.

atque hinc abfoluta dicitur, quà aliquod en$

tr d

in fe bonum eft & in ordine ad fe fpectaturj

i fen

ex quo amor aílimationis, benevolenti& aé

10 r

amicitiee profluit: refpectiva veró vocatur; quà

p p

ens alteribonum eft; & in ordinead aliosfpecta-

tur;ex quo oritur amor concupifcentiz ; profe-

N

qiet d

cutionis acdefiderii. Quia veró res alteri fecufie

düm diverfà poteft effe bona, atque hinc appé-

« dy

ts p

tibilis, inbonitate Deirefpe£tiva diverfz relatio-

&n d

nes attendidebent, inrerquas pro ratione obje&i

ln

liim

pei primarii etiam primaria eft, que in ordi-

"]i

ne ad vifionem &amorem beatificürri habetütj

unde & nomine hujus boniratis Dei refpectivae

W,PIC

IN e&

etiam venit ejus poffeffio eu Deus poffidendus

inconcreto: ubi tamen poffeffio eu vifio ac ámor

d g

faltrim

fruitivus, non fpe&tatur preeciss üt aliquod bo-

numcreatum, fed üt donum Dei; proutnos uni-

4 Gu vo

»m,&w

ens cum Dco; adeóque ütaliquid moraliter divi-

num. Similirer virtus Dei auxiliatrix non dicit

tdine

tantüm omnipotentiam Dei & mifericordiari;

iT

i

&f

fed & auxilia ac media à Deo profecta & neceffa-

(Kettoy

ria five utilia ad confecutionem boni fperati.

DEU

316. Dico I. Obje&tum formale fpei theolo-

lt qia

fic&, prout hgc dicit formalitatem defiderii ;

QRripos

f

ld 0

eftbonitas Dei refpe&tiva. Proj. Prout fpes di-

cit formalitatem defiderii; non tantüm eft actus

UT

W en

virtutis theologicee ad voluntatem fpe&tantis;

ed & amor cóncupifcentig, Arqui dum üt vir-

IURT

q

tus voluntatis pro objecto habet bonitatem, üt

ii

DT

theologica bonitateni divinam feu Deüm quà

Mosw

bo-

"i

Dz S»r.

607

nortr]

bonum, debet üt amor concupifcentie pro

motivo refpicere bonitatem Dei reípe&tivam;

Ot nf

tiquis

cüm amor concupifcentie per hoc diftingua-

tür ab amore zílimationis, benevolentie ac

: m

Vk d

amicitie feu à charitate, quód illeferaturinbo-

ocn d

num, prourt amanri bonum eít, non autem

prout pracisé bonum eft in fe & abfoluté: er-

dispe

tta

0. Conf. Idem eft obje&um formale gaudii,

quod eít defiderii: fed obje&tum formale gau-

J

lixgg

dii eft divina bonitas refpectiva five Deus üt

rfert

nobis per fui poffeffionem bonus: ergo idem

etiam efít ob

n

Jh

d

J

jectum fpei; prout formalitatem

zi

defiderii importat.

| hbe

317. Dico II. Objeétum formale fpeitheo-

«[pecti

logice , prout hec dicit formalitatem erectionis

animi, eft virtus Dei auxiliatrix.

Prob. illud

Yidend

fio ii

eft obje&tum formale fpei fecundüm hanc for-

malitatem , quod eft ratio formalis & immedia-

diquddby

Qs

tà, cur voluntas audeat contra difficultates co-

nari; & earum fibi victoriam promittere; quia

df

o d

erectio ejusmodi eft conatus quidam volunta-

tis ad füperandas difficultates cum exclufione

Cordi

kntCC"

defperationis, ne ille faperentur; fed hecra-

tio eft Deusauxilians , feu virtus Dei auxiliatrix;

fperäfh

tum quia virtus Dei auxiliatrix preeftat ratione

4 Ihwb'

omniporentiz ,. ut victoria difficultatum fit ab-

ii

foluté poffibilis, ratione mifericordiz autern;

J

ut illa etiam fit nobis proxime poffibilis: tum

z

quia interrogatus: cur quis fperer bearirudinem

f g&mUFi

obtentu quantumvis difficilem, feu contra dif-

gt

ficultates animum erigat , refponder, quia Deus

:mfem)m

rs vult

jn g

po:yens valet auxilium ferre, & miferico

)

ferreæ

Dzs S»&.

608

ferre, feu paratus eít ad ferendüt auxilium;

frram: €

m

ficut eeger ad queftionemi; cur fanitatem vehe-

menter afllictam reparandam nihilominis fpe-

IRàr.E v

|

|

ret,reponit: quiaprafto eft Medicus peritus &

dentinom

ad medicinam falubrem dandam paratus: Ergo;

Difmf

Couf. Scriptura feepe proponit jam virtutem

f&moyum

n pro

Dei auxiliatricem ; jàm fingulas liujus virtutis

partes, mifericordiam nempe & omnipoten-

E

tiam rum ad conteftaudam tum ad excitandam

xàtinab

la Ti

Ípei ere£tionem ; üt patet ex Pf 17. v. 3. Deuis

]

zneus adjutor 1neus , 9 [pevabo in eum. Genet t5;

um

j5 (

v. I. JVoli timeve? Ego. ProteGor tuus , 9 mercei

zua magna ninis. P(. 12. v. 6. Ego autem in thife-

p

vicordia 1ua [peravi ; Qu& verba-Bavid Pf 5t:

Iinmc

v. IO. repetit; 1(à 26: v. 4.. Speráffis in Doiti-

lia

70 Deo forti. 3. R

e

i. ]

g. 2'27.4'v'; 3: Deus fortis meus;

fperabo i& eumi &€;

r anqua

318.. Dico .1f.

öbje'&um fofäi,aiö ; Spei

ger?

theologics&, prout ha dicit fiduciatri; eftfidelitas

jisn quer

Deiinpromiffis, velütaliiloquuntur; omnipo-

Ym:

tentiaac mifericordiaDei per promiffionem obli-

Ápdg|

gáta. Prob;Motivum fpei fecundüni lanc formá-

litatem eft illud, quod datur pro ratione fortrià-

t l

li& inimiediata, eur confidarius boria fperatà

lrasy

nos effe obtenturos: fed hec ratio eft Dei pro-

Dite n

mittentis fideliras; quia füppofito; quód Deus

0 oden

t trifl

beatitudinem & miedia ad illam nobis prorhifé-

rit, sítque omnipotens ; & promiffa fervare vá-

T mgle a

leat; ex eo precisé ac formaliter habetur fidü-

"T

cia beatitudinis conífequerida ; quód Deus pro-

T üten

miffa fua preeftare velit; nec voluntatem mutet;

"Detem

quia e hoc capite certó inferimus objectum

Winen

(s

—

Dz Srr.

609

1 i

futurum: ergo.

Conf. /Spes ratione fiduciee

Kitemds

dicit firmitatem & certitudinem, indéque ad

Oninisl

Hebr. 6. vocatur aucbora tuta. $? firina; Tri-

dentinum veró docet, Omes debeve im auxilio

tspertsd

i b

Dei [pem firmiffamam pouere: Sed hujus firmita-

m vitdd

tis motivum 1n Scriptura affienatur fidclitas di-

tj t

vina in promiffis; cüm Apoftolus ibid. ro. v.

Qp

23. enuntiat: Zemeamus Spei uofire confeffionem

leicnin

iudeclinabilem y— fidelis enim eft ,. qui vepromifit.

. V.

Et ad Tit. Zz fpem vitee eterna ,

quam promifir ,

. Gadi

qui uonm mertitur, Deus. . Ergo.

319. . Objic. cout. ym. Nullus actus refolvi

dn

jeat

poteft in bonitatem rei fperate tanquam iu

sd B

motivum; cui innitatur: Ergo bonitas Dei re-

T

fpectiva nequit effe obje&tum formale fpei theo-

r

logice. — Prob. 4ut. vimà. . Licet interroganti :

cur aliquam rem amem vel defiderem vel de

yit

ealeter ? recté refpondeam , quia bona eft ; ta-

m,dmdcüfä

men querenti, cur fperem? ita reponere non

polium: qui enim poftremum qusrit, fcifci-

J; umnipq

fiore

tatur, quà re motus aut fretus in illius rei af-

fanctt*

fequenda fpem veniam? Sicut qui querit , cur

onefot

credam? inrerrogat: quà re motus aut frerus

prebeam affenfüm ? 245. Licét bonitas rei

ya t

d

Íperate non fit indifferens, ut quis eam amet

us

aut oderit, defideret aut fugiat, de illa gaudeat

j

n »

aut triffetur; atque hinc poffit effe objectum

formale amoris, defiderii & gaudii; tamen bo-

2 WVB

labcnlïEl ;

nitas rei fperatee fecundüm íe eít indifferens;

five ut eam fperemus, five ut de ea obtinenda

ij

j

f

deíperemus, ür experientia circa eandem bea-

tirudinem refpe&u diverforum hominum pro-

D

bat:

[

q

igeect

610

D'E- SrPE.

bat: ergo actus fperandi in bonitatem tanquam

5 od

motivum refolvi nequit. 37/0. Motivum defpe-

dm; t

rationis non eft bonitas, velmalitiarei, de qua

dentem nl

£

defperatur, fed vel infirmitas virium vel defectus

ts

tine diet

alieniauxilii: ergo à contrario bonitas rei fperatee

non eft motivum formale fpei, fed vel propria

luoot pd

fperantis induflria vel alienze poreftatis auxi-

tb

lium.

Conf. J. &mor concupiícentiee non per-

ho te

tiner ad conftitutiva fpei, fed ad eam preefüp-

p r

ponitur; ficut ad timorem pre'füpponitur amor

t t

Yei, quam quis amittere timet: ergo bonitas

triverfm |

refpectiva nullo modo poteft effe objectum

mb

ULL

n

formale fpei.

Conf. Ii.. Si bonitas reípectiva

hic o

effet motivum actus fpei, & hic eflet fimul

t

actus concupiícentie; ergo fpes non amittere-

Bs i

tur folo peccato defperationis, ficut fides folo

t

infideliratis peccato juxta 'Trid. Seff. 6. C. 15.

d

deperditur; fed etiam quccunque alio peccato

droim i

mortali commiffo cum advertentia, quód illud

didk? |

bono noftro füpernaturali adverfetur; cujus-

M fda

modi tamen fünt omnia fer& peccata mortalia

t hg

Chriftianorum, quibus peccantibus id notiffi-

r

mum eftacferé femper occurrit memorize : hoc

m «s

enim peccatum directé opponituramori & defi-

eü fummm

derio boni fupernaturalis non minüs ac charitati

od

&amicitiz erga Deum. Sequela eft falfa: Ergo.

tUdoci

E. JV..4. vel D. Nullus actus fperandi

lu

fümptus feoundüm formalitatem defiderii re-

Md

folvi poteft in bonitatem &c. /V. Sumptus fe-

cundüm formalitarem erectionis animi aut fi-

A;TTOIS. !

Vr

ducie 7. Quamvis enim fi formalitatem pree-

L

cis& attendamus; nihil videamur eonfiderare;

A m

nifi

".

N

Dz S»r.

61X

tm ttgr

ivam

nifi modum illum; quo a&us rendit in obje-

&tum; tamen fi actum ipfüm hoc modo ren-

TC

dentem nominamus, concretum quafi intelligi-

ais

1nus, in qua acceptione falfiras afferti ex pro-

arelfet

ximé dicendis emicabit. — 42 pvob. 1:.. D. .Af

p

il

lta non. poffam reponere querenti, cur fpe-

dub a

rem; fi acturn fperandi contidero, prout pro-

Xie Q

fecutivé tendit 1n obje&um JV. ^ Si eundem

um

j

j

precisé fumo,; prouttalimodo C. Etfi enim

DWELI

etiam fermo fit de Spe proprié ac ftricté rali,

Ip0 Wi

univerfim patet, quód queflio illa, cur fpe-

e oDj

rem , habeat duplicem fenfüm: 1mum quidem

; reftl

hunc: cur velir affequi tale bonum? — cui re-

: ditit

Ífpondetur per fpecialem rationem motivam;

on amitg(i

füb qua illad vulr; nempe bonitatera ; aodum

i f

I

n

J

&utem iftum: cur tali modo tendar in obje-

[4 G

&urn, id eft; curerigatur animo concipiátque

dio

fiduciam illud affequendi, quamvis arduum ac

I

difficile? huic refponderur per motiva erectio-

r df

ni & fiducie propria; Arque hoc fpeciatim

TT

etiam loquendo elucet in Spe theolopica; nam

j /d H(Jfüa)s

fi queratur, cur tendamus ad DEI vifionem,

yorie d

eandem appetendo ? apt? refpondetur: quia

eft (ammum bonum noftrum: Si veró cür tali

r &ä

« ch&'*h

modotendamus, per erectionem nempeanimi

if

& fiduciam illius affequendz? ratio re&t da-

, o

tür, quia Deusparatusomnino eft auxilium no-.

bis dare ; quantum füfficit, ut eam affequamur.

1 nl

p

u

"d prob. 2d. IN. conf.. Sequitur enim duntaxat ;

voluntatem poffe diverfimodé habere circá

j

prä

idem objectum formale diverfimod? apprehen-

f

um: nempe circa illud audendo & animum

(

[

eris

D

Qq2

aemm

612

Dr Srr.

erigendo, atque profecutivé tendendo , fi appre-

weritit

hendatur üt potlibile ac probaliter futurum; vel

n dietam

econtrario abjiciendo animum ac diffidendo &

w

tendendo averfativé, fiapprehendatur üt impof-

f4: D

fibile aut nimisdifficile. 7Zdprob. 3. D.74. Moti--

T0 o

vum defperationis, h. e. abjectionis animi ac diffi-

iid m

dentiz noneft bonitas vel malitia objeéti, fed &c.

ho morta

C. motivum defperationis, h. e. averfionis aut

conf:mptur

omiffze tendentiee in objectum, non eft bonitas

Vi

Subd. Secundàm fe fümpra C. apprehenfa ut im-

ts d

poffibilis aut nonobrinendaJV. 744 Conf. /.&. D.

tl p

44. Amor concupifcentie fümprus pro fimplici

irrimre

complacentia aut affeétu amoris cujuscunque vel

p

defiderii inefficacis non pertiner ad conftitutiva

tlf

Spei, quod ipfüm füp. notavimus C. amor con-

htudnis

cupifcentiz profecutivus boni ardui acfuturi &

IN

defiderio efficaci expreffus /V. Amor primo

tim disi

modo acceprus timorem equé acSpem pra-

ütliomd

cedere debet aut poteft; íecundüm alteram

V,

veró accept

ionem ad Spei effentiam ex S. D.

locqm

pertinet.

Ad Conf. 1. Y«. IN. g. quoad ad.

f rur

partem. — Quamvis enim juxta plures probabi-

Pt n

:

liàs dicatur Spem amitti non tantüm per pec-

Ia

catum defperationis nuper explicatum, fed etiam

Curins

per quodcunque aliud. peccatum mortale affe-

W& m

étibus virtutis Spei incompatibiliter repugnans,

itütllsa

illósque proríüs excludens à fübjecto; cujus-

& ratio

1nodi flatuitur voluntas deliberata nunquam

R alic

Íperandi , contemptus aut negleétus abío utus

flüüfa f&

proprii boni füpernaturalis ;

& peccatum

i

mortale admiffum cum advertentiá , quod rali

hs

!

"It

bono graviter adveríetur; aut nos illo privet;

pree-

Dr S»pr.

613

bl

Iüram;

prafertim irrevocabiliter: fal(üm tamen inpri-

mis efteríam in plerisque Chriftianis peccanti-

ifhdenil

bus vigere iliam notitiam & adeffe adverten-

ürütny

tiam : Deinde veró di(crimen oppofitionis in

DA

nimicd

peccato mortali cum charitate ac Spe; ex alibi

didis eft manifeftum ;; quandoquidem pecca-

& dl

vtion

tum mortale eft formalis offenfa Dei ejüsque

contemptum formaliter includit , qui fané cum

d ont

Dei amicitia ftare nequit; càm 6 contrario,

denf

quamvis caufaliter inducat privationem boni

n 1]

noftri füpernaturalis, tamen hecà peccantibus

ol

fiepe ignoretur, aur (altem non attingatur.

Suqi

320. Oljic.contr.2d. Virtus Dei auxiliatrix per-

coditum

m ol

tinerad cauíam efficientem objecti fperati, h.e,

beatitudinis ;imó actüs Spei (üpernaturalis: ergo

acfünii

noneftmotivum feucaufa obje&tiva; prafertim,

m ?

cüm aliàs daretur mutua naturee prioritas, quia

pop

auxilium divinum, quod fperatur, cau(aturà Spe;

n d

&tamen, fiillud motivumSpei foret, Spesabeo

a

auxilio caufaretur. Copf.7. Eadem virtus, quá-

quis

cunque ratione fpe&tetur, nequit effs motivum

;] pfobäï'

Spei, etiam fecundüm formalitatem ere&tionis:

Ti

Sienim fpe&tetur ürbona abfoluté, eft objectum

vt

charitatis: fi àt bona refpectivó, eft objectum

xued

Ípei fümptae fecundüm rationem defiderii: fi

repp

üt utilis ad obtinendam bearirudinem , non ha-

y df

bet rationem objecti formalis, fed medii pro-

pup

pter aliud amati: ergo.

Corf. II.. Si affertio

,diout

noftra teneret, fequeretur & contrario, timo-

l

«

rem gehenns debere pro motivo füo habere

TUl

l

Deum comminantem , adeóque etiam effe vir-

p

V 3

[i* ]

j

;

m

| Dz Spr.

614

turem theologicam : Sicut enim interropanti:

J d

cur fperas, refpondemus:. quia Deus paratus

il &

eft, per füa auxilia fubvenire ; Sic etiam fci-

lgt

fcitanti : cur times gehennam? refpondendum

mimor O

foret : quia Deus illam comminatur; atque hinc

df m

Deus comminans non minüs effet obje&tum

àris; p

formale timoris, ac Deus auxilians objectum

:

wri r

Spei dicitur.

dv

. A. Corf. Patet enim contrarium in me-

pofin

dico, qui motivum fperande fanitatis unáque

m erx

caufà eam efficiens fzepius babetur.

Ad id;

W. hn

quod additur m JV. /4f. : Ad rationem D.

(QUDIDS

Idem numero, quod fperatur, caufatur à Spe,

Winirso

1

AN. aliud numero C.

Auxilium divinum con-

t yredi

currens ad productionem actüs Spei eft diítin-

hrts D

C&um ab auxilio altero, quod in premium

BU

Spei conceditur: , atque hoc licét poflit effe

It v

cauía finalis Spei eliciendae; tamen quia caufa

od n

finalis, nec üt exiftens, nec üàt futura caufat,

R

phyficé profe&tó & in eodem ordine prior non

T terr

eft füo effectu. — 44 Couf. L. & IN.Conf. Virtus

l"üï».'fogaïm

auxiliatrix, prout eft objectum Spei, fpecta-

ffmiO Teddf

tur pracisé fub ratione efficacie fibi proprie,

üm&m am

quà rem fperaram reddit potfibilem & non ob-

u

ftante quàcunque ejus arduitate probabiliter fu-

lm f

turam, eó quód füb hac ratione voluntatem

mj

erigat, firmétque in boni profecutione. Cum

3.

hac refponfione conpruit aliorum enuntiatio ;

L

qui volunt fpem verfari circa virtutem Dei

"n (if

auxiliatricem üt dignam, cui confidatur ; ficut

Q hOC) Y

fides veríatur circa veritatem primam, üt di-

Wi

1

gnam, cui credatur; 'charitas circa boni

tatem

M

Dei

Dr S»r.

615

interrogac«i:

Dei àt dignam, qua ametur propterfe. 44

ts p

Cosf. 1. . Quamvis timor Dei üt vindicis

Yc ettn i

poffit pertinere ad virtutem theologicam fpei;

Dordeds

ficut timor offenfze Dei ex motivo Dei füumm&

; a

dile&ti conceptus habetur pro actu fecundario

t d

charitatis; propterea quàód eadem virtus pri-

ts o

marió profequitur proprium bonum, & fecun-

tlomms

darió averfatur ac fugir malum füo bono dire-

& oppofitum : nihilominüs fpectando pre-

titis i

!

fentem argumenti propofitionem, . V. feg. &5

lii

ij

prob. Inprimis enim falfüm eft, quód Deus

ationen.

comminans neceflarió flatuendus fit pro moti-

fiturt

vo timoris gehenne: deinde difparitatem pro-

rinm r

dunt pradicata divina; cüm omnipotentia &

T

bonitas Dei fit per fe & ante noftra merita ad

. prema

auxilia & vitam eeternam dandam difpofita, ju-

i QOKH :(u

ftitia veró vindicativa & comminatoria non (it

qad

prona ad infligendam poeenam ante demerita ;

fj

pretereáque hanc non intendat , uti bonitas

enmür

vitam gternam: Inde autem fequitur, quód

interrogatus de Spe, debeat pro motivo pri-

)j Vi[g

d

fnario reddere virtutem divinam auxiliatricem ;

DA

timens autem pro eodem affignare malum poe-

& n

ng probabiliter imminens, & pro motivo fo-

xbl

litm fécundario ac ex fü

*

ppofitione confequente

qoluta

comminationem divinam.

s 0n

321. Objic. contr. 31.. Ad fecureé defideran-

ao

dum feu fperandum cum fiducia aliquod obje-

gt !^

&um füfficit, illud effe futurum prafcindendo

j :

ab hoc, velillo medio , quo eft active futu-

( ! j

rum; üt patet in eo, quicüm vel mediis deter-

hu

H

minat? non cogniris, vel etiam illis perfpe&tis ,

q4

pru-

u

616

Dz Srr.

od

prudenter judicat vel fcit fe dignitatem obten-

turum, fecur? defiderare dignitatem poteít,

deerendet

quin moveatur à mediis etiam fibi cognitis:

watapm

prefertim cum aliàs etiam merira noftra forent

totborat

ünenont

motivum Spei theologice , fi;, quod ad rem

&&tivé futuram per modum caufze vel conditio-

Sitrg,

nis ípe&at,

neceffarió tanquam obje&um

j picfreg

formale conítiruendum effer.

Sed beatitudo

B

e[t formaliter futura per feipfam ac prafcin.

71 pumpr

dendo à fidelitate Dei in promiffis vel omnipo-

! ag

tentia Dei per promiffionem obligata: Ergo.

( Ail

Conf. L. Seclusà omni promitfione füfficiens

^trni

morivum fiducia habetur per ipfam potentiamy

Qun f

mifericordiam, liberaliratem, juftitiam remu-

- Miütce

neratoriam aliásque ejusmodi perfectiones di-

. juninh

vinas; prout hoc ipfüm etiam paret à paritate

tütrin

in humanis: ergo.

Conf. 1l Plura, nempe

t&emofr

auxilium efficax, finalem gratiam &c., & peti-

: fpïrer; q

mus & fperamus à Deo, que tamen non funt

gim: t

promi(fa ab eodem, atque hinc pro motivo fi-

UTl2 i

deliratem divinam connotare nequeunt: ergo.

EK. D. À. Ad fecuré defiderandum a&u

L l Ri

| Qs d

Spei quocunque aliquod obje&tum füfficit &c.

* u

C. ad fecuré deliderandum a&u fpei theologi-

RI

N

ce N. Ut Spes etiam fecundüm rationem fi-

Clfen

l,

ducie habeat veram notionemi virtutis tleolo-

Onts d

gice, non füfficit habere pro motivo futuritio-

'ita i

nem formalem beatitudinis przfertim formalis,

4

fed requirirur futuritio cau(ülis, qua quoad

ln 10

poffibile ab omnipotentia, quoad certitudinem

üfmh)

à fidelitate Dei in promiífis haberur. Hinc a

Fgri

1. prob, Maj. patet difparitas, ad 24. prob. ve-

ró

Drz Srr.

619

item ojs

ró conceffo sfferto nepamus abfürdum, quod ta-

lem pti

cité exeo deduci videtur. Communior enim fen-

bi u

tentia pro formali fiduciee motivo fecundario fta-

Vfl ts

tuit omnia illa media,quaz ad obtinendam beatitu-

d a

dinem fünt.ordinata; qualia fünt merita Chrifti

Velconi

Salvatoris, accurata obíervantia mandatorum,

n d

d besit

pius ac frequens ufüs Sacramentorum, exerci-

tium virtutum, mutue juftorum in terris de-

i pl

gentium preces, interceífio Sanctorum in coe-

velonp

lis, pro quibus tam autoritras quàm ratio pu-

: p

nat. /2d Conf. I. . D. M. Seclusà promiffione

ve füfr

diviná fufficiens motivum fiduciee adeó firmz,

| oteta

quam fpes theolopica importat, baberi poteft,

fim t

N. fiduciee qualiscunque C. — Experientia, ad

dlionst

].

[

|

quam in humanis provocatur, poriüs oftendit

ti pur

contrarium , cüm mendicus long? confidentiüs

"f

, odf

j

eleemofynam fibi promiffam à divite ac liberali

; Wüä

Íperet, quàm ab altero equali, qui nihil pro-

0 non t

mifit: atque hinc etiam, quia ille perfectiones

o u

divinge dicunt in Deo inclinationem ad conce-

tn d

denda fperata, non veró neceffitatem , quá

ndum u

omne defiderasum debeat dare ac obligetur,

Gf «

Spes, que in Deo habira non confundit, fi-

theni

delitati etiam inniti debet; id, quod ulteriüs

qtiontd

declarant tot in Scripturis confignatee promif-

yi n

fiones diving, que íané forent fuperflue, fi

) Á

tanta fine illis fiducia elici poffet. — 24 Corf. J7.

&. D..4. Plura petimus & fperamus, que à

u qW

Deo non fünt promiffa promifífione faltem ge-

ii

nerali, quà ille recepit adeffe in nomine Chriíti

fic/

petentibus, rogantibus, & pul(antibus & in-

j o*

Qq $

YO»

*'an*

618 |

Dz Srr.

wlion t

vocantibus fe N. Promiffione femper parti-

culari; fpecialiter ad tale obje&tum rerminatà C.

i i

Inde veró actum Spei unum prze altero & con-

dhcnt gt

.

fidentiorem & contra difficultates audentiorem

f

facilé concedimus.

:

n

Ul

i

32:. Ob[erva J. Ex di&tis patet, quodnam

i qu

1

fit objectum adequatumr fpei formale- confti-

Wt, m

tuendum, Deus nempe üt remunerator feu

t x

nobis bonus, üt auxiliator; & üt promiffor

m (

fidelis: ficut enim pro fidei motivo autoritatem

hoj

Dei & revelationem fimul ftatuimus ,. fic pre-

hdens d

fettes qn

ter fidelitatem etiam promiflionem divinam hie

in complementum motivi fiducize adjungendam

üinin þm

ceníemus.

NNec refragatur nobis D. 'homae

ii v

autoritas.

uamvis enim hic q. 17. a. 4. dicat:

lr oj

Spes duo vefpicit , [cilicet bonum , quod obtinere in-

EUEeY

zendit, €9 auxilhum; perv quod illud bonum obti-

i t

setur ; bonumtamen , quod quis [pevat po[fedendum,

ï'((l'f.'r: N

babet vationem caufe frnalis , auxilium autem , per

&t mf

quod aliquis (pevat ilud bouum obtineve, babet va-

m du

tionem catfce efficientis: tamen hic quaftionem

is f

noftram & füb his terminis non traétat, unicé-

Tiioda

que probat, quód bonum fperatum habeat ra-

$

tionem caufe finalis refpectu virtutis fpei üt

Ut

profequentis & enitentis illud affequi , auxilium

Tüm 2o

veró divinum rationem caufe efficientis refpe-

(fPäT 651'.41'&

€&u affecutionis ejusdem boni; quin neget au-

B

xilium effé id, ex cujus confideratione affurgat

* qri

voluntas in fpem , & fiduciam habeat: Tn Quae-

t fs

flionibus enim difputatis q. un. de fpe. a. r.

d

aperté pro nobis definit fcribens: Sieut objetum.

lPï&'lvam

Jonmale fidei efl veritas prima ,. pev quam ficut per

Wi hie

quod.

.Dr S'PE.,

619

per n

quoddam tiedimn. affentit. (intelle&tus) Bir , Vq*uæq

termiu

dicuntur 5 ita objefhum fovmale [pei efft auxilium

lero us

divine pietatis &2 poteflatis, proptev quod tendit

Audentt

morus [pei ia bona [perata, . que funt obje&um ma-

teviale [pez. — Arque his fimilia ibid. ad 4. & a. 4.

h quita

repetit: quid? quódloco (üprà objecto a, x. fta-

mie- cyl

tuit, Ípem noftram attingere ad ipfüm Deum

JDC4U0E ]

enjus auxilio, nempe üt. objecto formali, in-

t prond

nititur.

Quód veró non adeó diferté divinam

autond

in promiffis fidelitatem adjunpat, nihil, àüt ex

j ln

haétenus difputatis liquet, " obeft noftre fen-

divinam

tenti;; quia vel de fpe minüs adaequat? nec fe-

j

cundàüm perfectionem certe fiduciee fümpra

D. Tonz

loquitur, vel porentiam Dei auxiliatricem pro-

4401

miffione obligatam intellipit; quo poftremo

at

fenfü etiam accipi debet illud Pf 20.. zx fperat

hod

in Domino $. in mifericordia altiffimi. nom commo-

Wlw

velitur: Spem enim formaliter immobilem non

T

facit mifericordia Dei fecundüm fe & inclina-

2 1

tionem duntaxat ad bona concedendam expri-

mens, fed promiffionis obligatione & fidelitatis

yelint

r u

vinculo:determinata.

323. Olfwva [], Spem effe virtutem à

habett

yis t

Charitate diftin&tam fàtis jam oftenfüm eft

j

num. 39. , ubi duplex diftinétionis fignum,

g

feparabilitatem fcilicer & relationis oppofitio-

nem attulimus.

iji

"D

v a

- Liquet id preeterea ex pree-

g n

j

fenti articulo & obje&to formali ntriusque ,

At

cüm 'f'pgs fecundüm formalitatem amoris ac

fj !

defiderii pro-motivo refpiciat bonitatem Dei re-

Veri-

// u

] M

fpectivam, charitas autem abfolutam.

il

rati huic ab omnibus aliàs receptee duplex ad-

J

IM

J

Vere

f

620

'"Dr.a Srr.

-verfariorum quorundam genus repugnat. Alii

1

enim amorem Dei àt nobis boni, vitii & malé

| du

mutari ordinis infimulant, adeóque vel fpem

virtutem negant, vel cum charitate confun-

Ü

dendam jubent; íed contra hos agetur, ubi

1

iw, d

j

9;

de fpei honeftate difleremus : alii é contrario

Pcíorm:

contendunt, nihil poffe à nobis amari . nifi il-

m i,

lud fit nobis bonum , cüm non fufficiat rem

amandam effe fimpliciter & abfolut& bonam;

m d

ia D

fed requiratur, ut amanti fit bona & conve-

niens; adeóque charitatem à fpe diftinétam effe

igüets,

fictitiam: verüm & hoc, ubi de charitate lo-

(tülir

t j

quemur, facilé diluetur; & objectio allata fo-

tutjg,

hismate laborat: Si enim per voces illas; no-

is bonum & conveniens, intelligatur, quód

P»'iim üf

i

xes amata debeat pollere virtute amantem per-

Ms D

ciendi, aut amans debeat effe ordinatus ad

m & a

remillam, vera omnino eft propofitio: Si au-

tem fenfus fir; rem illam, ut ametur, femper

Wi

h conver

referri oportere ad ipífurn amantem tanquam

ad finem , -propofitionis falfiras tum ex obviis

Qu j

exemplis tum ex infrà dicendis perípicua eft.

lmint

GAPET

hn

Qv

Wmer

De Proprietatibur. ( Affettionibur Jþez

NterSpei proprietates certirudo, inter reli-

lT.

I

quas illius affectiones honeftas & necefliras

€.e[, (

videntur nobis precipué, qua examinari

^l DO

& i

tnereantur. De his itaque fingulis agetur bre-

viter, aliáque nonnulla eó fpectantia annexis

M El

ed quaftiones fübjunctas

refponfionibus expo-

A q

mentur.

X

ER

ARTI-

621

DE SPE.

f

i,

ARTICULUS T.

vin d

- Zdn a&us. Spei tbeologice fit fummà. certus?

e df

te Qu

Qz4. Certitudo ex dictis num. 254. alia

324. N

eft infallibilitatis feu indefectibilitatis

at tj

& comm

à vero, alrera firmitatis feu. indubitabilitatis.

i, t

- Prior formaliter nequit haberi in a&tu Spei &

fuficit t

ratione füi, fed denominativé tantüm & parti-

pre hn

cipativé ab actu intelle&tüs , à quo dirigitur,

u

üt docet D. 'Thomas hic q. 18. a 4. Certzrudo,

idund

inquiens, zmvemitur im aliquo dupliciter , [cilicet

Rarítit

effentialiter €g' participative: effentialiter quidem

io latl

imvenituv im vi cogno[citivas pavticipativé autem.

in omii eo, quod d vi cognofcitiva movetur infaliz-

sls ?

tr, qi

biliter ad finem fuum : Atque heec Spei certitu-

do participata vocari etiam poteft infruftrabi-

intem p

n

litas. Pofterior, quantum pracisé dicit firmi-

tatem & adhaefionem actüs ad faum objectum;

j $t

non actibus duntaxar intellectüs fed & volunta-

lts fait

tis convenit, cum hoc uno diícrimine, quàód

7 [jb

p ob

firmitas intellectüs excludat dubium & fluctua-

tionemintelle£tüs, voluntatis firmitas timorem

j v

ac voluntatis flu&tuationem excludat.. Przeterea,

cüm ex recens di&lis appareat, fpei certitudi-

nem ex actu intelle&üs previo dependere, ad

juoi

hujus actüás qualitatem ftatuendam animadverti

"T

debet, circa obje&um materiale fpei duplicema

r

m

Dei promiffionem haberi, alteram abíolutam

de auxiliis füpernaturalibus faltem fufficienti-

p W

bus, alteram conditionatam de beatitudine

"TU

adultis conferenda, fi nempe hi ferió & effica-

s

citer auxiliis ejusmodi cooperentur; atque hinc

illam

MT

6223

Dz Srr.

f d

illam promiffionem effentialiter effe infruftra-

bilem, hanc veró fepiüs fruftrari, non qui-

yrput

dem ex defectu infallibilitatis & virtutis divinze,

ts dl de

fed. ex hominis defectu nec pofiteeab eo con-

m qi

ditionis.

Porró fecundüm hec Catholici om«

anoicini

nes diftinguunt tum inter objectum fpei rum

if t

inter ejus certirudinem, quantum refpicit vel

frins,.

Deum vel nos ; cüm econtra Novatores, qui

(s (l

-]n dbf

exiftimant fidem effe certam animi fiduciam;

quà unusquisque indubitanter fibi applicat pro-

üfiwm j f

imiffiones furürg beatitudinis penerarim factas

qia s

ftatuant unicuique firmiter effe fperandum,

d d

feu in erronea eorum phrafi, credendum, fe

ul

ia w

effe ex numero predeftinatorum ac certó fal-

vandurm.

Contra quos

"du

325. Dico T. A&us fpei theolopgice , quan-

tl ve

tum ex parte Dei, fen Deum refpicit, eftfüm-

f vd

mé certus feu infruftrabilis, & fummó firmus feü

fülfioni:

excludens omnem timorem.

Prob. 11m. p.

i,

juxta Apoftolum ad Rom. 5. v. $. Spes von con-

ttinjf

fundi; juxta Pfülmiftam pf. 24. v. 3. Qui fa-

fin ln

Jliuent te, mom confundeutur; & Eccli 2. v. 11.

ia [

docet fapiens : Swzore, quia mullus [peravit in

- Miünya

Domino , €? confufus efl ; . Paulus denique de fe

Eu

teflatur 2. ad "Tim. z. v. 12.. Stio, cui credidi

TW g

? certus fum , quia potens efl depofitum meum

U

fivvave.

Unde fic arguerelicet: Si fpes ex

tlf

parte Dei non foret fümmé certa, füo quan-

, ]

doque fruflraretur effe&tu, aut fruftrari certé

,J..æm U.m

poffet, quiaaut fi Deus creaturis fuis deeffet;

adeóque fpes confunderet, confunderentur ii;

D'ïmla üm

rtus

n

qui fperant in quino ; nec Apoftolus ce

eue

Dz S»er.

623

[e wrin

effe potuiffet: fed enim hoc repupnat citatis

m

Scriptara textibus: ergo. Cozf. A&tusvolun-

rrüisdi

tatis eft denominativé ac participativé certiffi-

$40

mus, qui dirigitur ab actu intellectüs fummà

Jutolito

certo ac infallibili, üt ex num. pr. conftat: fed

m f

actus fpei theologicee ; in ordine ad Deum

m

A

oj

fpe&Ctatus, diripgitur ab ejusmodi actu inrelle-

Yaf

ctüs, fcilicet à fide divina, quà fperans credit,

ni f

Deum abfoluté quidem collaturum auxilia füf-

pl

ficientia, & conditionaté beatirudinem; . tum

)

i

)

"at

quia fpes füpernaturalis ab eadem fide conna-

turaliter depender, fecundüm illud Apoftoli

(perandv::

Jendun)

ad Hebr. 11. v. 1. Eff autem fides [pevandavum

j o

Julflantia. verum :

tum quia; hoc ipfo, quód

Deus aliquid promifit, poteft homo ac tenetur

credere rem promiffam effe futuram, vel ab-

;icæ J qtl'

i, dl

folut& vel conditionaté prout fenfus eít pro-

lum

miflhonis: ergo. Prob. 24. p. 'l'efte Apottolo

P ii

ad Hebr. 6. v. 18.. Per duas ves immobiles , qui-

um

bus impoffibile ef mentivi Deum , fortiffimum [ola-

4b

zium babemug , qui confugimus ad tenendam pro-

"

pofitam [pem , quam ficut ancboram babemus aui-

1moe turam ac firmam.

Cui precinuit Pfalmifta

r

qque^

pf 124. V. 1. Qui coufidumt ia Domino, ficut

7non$ Sion:

7,02 commovelitur in ctermum . &c,

quiaP

In divino

Ji [

Unde "Trid. Seff. 6. C. 13. inquit :

auxilio fjrmiffimam [pemeollocare £g veponeve omnes

Sifpï q

!

jb

debeut, Firmitas autem ejusmodi deliberatum

^

faltem timorem non compatirur, ergo.

Couf.

Í

i

jj i

lle actus eft affe&tivé/ & appretiarivà. fuper

ommnia firmus , qui habet motivum formale

srentit

j at

füper omnia i nfallibile &firmum; defumir enim

i

tni-

—

624

Dr Srz.

'fïrmitatem-ä motivo, cui innititur: fed a&ctus

(

Ípei theologie, fecundüm pr. art. habet tale

vt d

inotivum formale: ergo. 7444e hic partis 1mae

TT

confirmationem & paritatem cum fide, de qua

IT E

audiri méretur S. T'homas hic q. 17. a. 6. ita

LT.

diflerens: Spes autem e9 fides faciunt. bominem

CL

ánbeveve Deos ficut cuidam principio , ex quo ali-

u

qua nobis proveniunt.

De Deo autem nobis pro-

dm p ca

vetit $9 coguitio veritatis ? adeptio pevfetlae boni-

tnidino

tatis.

Fides evgo facit. bominem Deo adbeveve ;

li, o

iuquantum. efl mobis principium cogno[cendi verita-

ETOYVY,

fem: credimus enim ea veva effe, que nobis à Deo

ts

dicuptuy. — Spes autem facit Deo adbeveve, pvout

[ib dj

eft d uobis priucipium pevfetee bonitatis, in quau-

tUtofibe

zum [cilicet. per [pem divitio auxilio inuitimur ad

"

beatitudinem obtineudam.

ipt: h

326. Dico 1. A&usfpeitheologice, quan-

od

tum ad nosfeu ex parte noftrà, & prout invol-

* IUDDOt

vit abfolutam exfpectationem beatitudinis, fe-

feflrion

clusá fpeciali revelatione divinà, nec eft füumm&

Wf

certus vel participarivé infruftrabilis, nec fum-

Ms f

me firmus vel excludens timorem. Pro/. 1.p.

:

At

Eccle 9. v. 1. docemur: — JVefcit bomo, utrim

Tititre

amove an odio diggus fit : féd omnia àp futurum

Qüt m

Paulus veró 1. ad Cor. 10.

Jfevvantur. incevta.

dei üe'

v. I2. monet: Qui fe exiflimat flave , videat , ue

DOtditi

cadat.

Ergo càm abfolutus noftre falutis e-

WE [pen

ventus dependeat ex fidei & gratiae perfeveran-

Af p

tia, aliísque noftris meritis per modum condi-

il g

tionis ad coronam plorie requifitis ; ficut de

t li

his certi & infallibiles non füumus ,. fic nec fpes

tvelr

noftra eft infruftrabilis..

Unde Trid. Sefl. 6.

Wüalura

112*

Dz S»rz.

625

t d

t hi

C. 12. Nermo, inquit, quamdiu ip bae stevtalitatg

vivitur, de arcato divine predeflinarionis mnyfles

C patiu

vio ufgue adeó prefumere. delet, ur. cevto flatuat ,

f g

f omniuo

Jl

effe 2n mumero predeflinatorum . . . .

AVam, nifi ex [peciali vevelatione

» fciri uon potefd,

TU

quos Deus fibi elegevit.

Et Can. 16. fic ftatuit:

» al

ZT

I

j

JJ

Siquis magnum illud ufque àn finem per[evevantiee

donuim [e cevtà babiturum , abfolutá & infallibili

pouie

/

o idt

cevtitudite dixevit, vifi boc ex [beciali vevelatione

didicerit , anatbema fit. — Copf. Promiffio divina

i

nhiril

de danda nobis bearitudine , feclusá fpeciali re-

velatione; eft folüm conditionara, & quidem

u p

füb conditione fallibili; quia facta duntaxat eft

1149

a Deo füb conditione preefertim per(everantiae

j :

finalis, üt. ex innumeris Scripturee teftimoniis

liquet: hec autem non eft certó, fed folüm

)gkæ, qta*"

[

probabiliter fütura; üt iterum patet, & aliun-

roum&'gï'

e füpponitur: ergo fpes, prout includit ex-

ij ^

fpectationem beatitudinis abfoluté futurz, ne-

T

quit effe fümmé certa & infruftrabilis ; tum

, K fi

uiafpes feeundüm preefens obje&tum diripirur

Prohar)

r

untaxat per judicium probabile de abíolura fa-

1 g

turitione beatitudinis, à quo denominari ne-

T.

Quit certa : tum quia, licét praefüpponatur actus

at

fidei de futuritione conditionara beatitudinis ,

T

conditio tamen eft incerta & fruftrabilis; adeo-

uint

Á

que fpem de abfoluté futura beatitudine fr-

d

4l

!u

ftrari poffe, ac effe fallibilem fequitur. Prof.

dum « l

àd. p. Spes theolopica obrinendas beatitudinis

, fore

)

non folüm poreft, fed & debet , (eclusá fpecia-

[

,

li revelatione, fitnul componi cum timore fü«

pernaturali de ea non obrinenda.

Sie enim

j

f

(

K

Oftáe

626

Dz Srz.

hortatur Paulus ad Philip. 2. v. 12.: Curm muetu lm

*es fremore veffjvam falutem. operamini; & ad um

Rom. 11. v. 20.: Zu autem fide flas:. moli altum (s

* fapere, fed time.. Ytem 1. ad Cor. 4. v. 4. de fe

fprineun

ait: JVibil mibi con[cius fum ; fed nen im boc juffi-

qu; r

t TI

ficatus: [um: qui autem judicat me , Dominus «ff.

"Unde Tridentinum Seff. 6. Cap. 9. inquit: Sicur

f msc pf

memo pius de Dei mi[evicordia , de. Chrifli merito,

kelt: t

vmne f

déque Sacramentorum virtute €g. efficacia dubitare

- debet: . f

,

ác quilibet , dum [eip[um propriámque in-

t quid

EAC

, fürmitatem 9 indifpofitionem ve[picit , de fua gra-

" dia formidare&g timeve potef]. Cap.13. autem pro-

übuent,

ferens teftimonia nuper laudata fic profequi-

&t d

-tur: Zormidare enim debent , [cientes , quàd i

nnítad

- Jpeimn glovie , £. nondum in ploriam venati funt de

Mp

pugna , qua [uperefà] cum cavue , cum mundo,

d

eum diabolo. 'Tandem Cap. 16. füb finem hec

d ag

addit: Quia in mulüis offendimus ommes; unut-

QVets no

quisque [icut mt[ericordiam 5 bouitatem, ita fe-

j n Tr,

Ttrg ]

veritatem €9 judicium. ante oculos babere debet ,

neque [eipfum aliquis , etiamfi nibil fibi con[ciusfue-

m or

vity judicare, quoniam ommis hominum . vita uon

Go

bumano. judicio examinanda &9 judicauda eft , [ed

,mt O

Dei &c. Ergo hoc ipfo fpes ifta; quantum

Mp

e&d nos & ex parte noílrri, & prourt involvit

t D

" exfpectationem abfolutam beatitudinis, nequit

m r

L

efTe fümmé firma, fpeciali revelatione abfente.

Wg.

— Conf. Obje&tum formale fecundarium feu ne-

ls d

ceffaria conditio fpei, quatenus nos refpicit &

Pïffü'er;

" beatitudinem abfoluté fpe&ctar, fünt propría

l ttlire

auxiliis divinis cooperatio , & pleraque illa

Eïgo (

:

,omnia, qua num. 321.in tefp. ad arg. ad. prob.

d

recen-

Drz SP:—:. :

» 627

: Cmg

recenfüimus : fed fpes his motivis innixa non

Imiy; LU

excludit timorem; tum quia haec media noti

1* tdR

inferunr infallibilirer falutem, propterea quód

Y

perfeverantie donum , licét impetrari orando

n

queat, juxta D. Th. 1. 2. q. 114.a. 9. & corn-

Dj

munem Theologorum confenfum, füb meri-

inqut

tum nec proprium & condignum nec infallibi-

Infi m

le cadat: tum quia viator adultus, feclusà re-

t d

velatione fpeciali, nequit efTe infallibiliter cer^

apria'mguei

tus, quód aut hzc media, cum effectu graríee

T

fanctificantis in praefenti & glorie in futuro,

At

adhibuerit, aut ob potentiam refiftendi pratiis

c p

divinis & voluntatis defectibilitatem impofte-

u, m

rum fit adhibiturus: ergo. — ccedit, quód , f

77 'nl:

fpes ex parte nof(tri foret abíoluté certa, poffet

1 W

8c proin reneretur quilibet certó credere, f&

finen?

efle ex predeftinatorum numero: fed confe.

m i

quens non eft duntaxat contra dicta num 64.

jl il

& in Tr. tum de Deo tum de Jufti£, fed.&

" /'»'"

contra ipfa Novatorum placita, quibus per-

fuafüm omnino eft; nec omnes etiam ex i

uf

pfis

j a?

effe electos: ergo.

TM

327. Oljic. coyt. 11n. J. Spes, quantum etiam

quiiá

refpicit Deum, pro motivo formali debet ha-

y n

bere Deum auxiliatorem in ordine ad beatitu-

13 HCqW

dinem reipfa obtinendam:. fed fpes nixa tali

j

g

mortivo nequit effe (ümmé certa & infruftrabi-

futi

lis; càm certum non fit, an Deus fit daturus

[ K

perfeverantíe donum, & hinc nos adjuturus

in ordine ad beatitudinem reipía obtinendam s

duUA

raque ul

ergo.

Corf. Qui fperat bearnrudinem,

ebet

habere fiduciam de ipía beatitudine, abfolutà

at p

-

r

Rr 2

Dbti-'

bE Sper.

|

l

$28

obtinenda: fed qui fpe fuà refpicit Deum, fpe-

dein]

«üm no

rat beatitudinem; nec tamen poteft habere fi-

duciam illam cum fümma certitudine: ergo

(inemre

f

I

11. Ad hoc, ut fpes fit fümmé firma affective,

debet excludere omnem timorem deliberatum

E

de oppofito , feu de non obtinenda beatitudine;

ïæur.iump

quia in tantum datur firmitas affectiva volun-

niltrm.

tatis, in quantum excluditur formnido deoppo-

je1t fü

fito; oppofitum aurem fpei eft non coníecutio

axnfor

m (

beatitudinis : fed fpes hunc timorem non ex-

cludit, üt patet ex conclufione 2da: ergo.

andm

tmirie |

Corf. Licét timor fervilis & füpernaturalis ad-

hareat Deo, & fit appretiativé füper omnia

Tdoder

firmus, fecundüm illud Matth. 10: Z7mefe eutm,

türr tin

qui petefl & animam &9 corpus perdere in geben-

Ed

sam; non tamen debet effe affectivé fuper om-

1 n

niafirmus:ergoà pari idem dicendum eft de fpe.

tüly

&. ad 1mum D. :m. Spes talis nequit effe

jj CMf |

fümmeé certa, quantum reípicit Deum abfolute

1 limor

daturum auxilia füfficientia ; & etiam beatitudi-

A r

nem ex hypothefi pofitarum per hominem con-

n

ditionum, N. quantum refpicit nos & no(tram

u D

cum auxiliis cooperationem , aut abfolutam

*Hendm«

beatitudinis collationem, C. 744 Cosf. . D. M.

lsany

U3I

Qui abfoluté atque fine omni conditione fperat

lm

beatitudinem , debet habere fiduciam &c.; C.

ä

V agl

25

qui conditionaté tantüm ac füb hyporhefi fuee

j*

b

fimul cooperationis facte vel faciendee fperat

NI D

beatitudinem , N. vel f4/d. , debet habere fidu-

IN

Vper

ciam ex omni parte fummé certam , N. fecun-

M

'

tlims:

düm quid, nempe prirnarium füumn motivurn,

Umma

tceram , C. Similiter exponenda eft affumptio;

(s

d

qu

: Dr S»r.

629

m qui enim Deum fpe füá refpicit, conditionaté

Ll tantüm non autem abíofut& obtinendam beati-

l: «j tudinem refpicir: & fiduciam habet probabilem

dH duntaxat fecundüm motivum fecundarium,

Wi quod eft propria cooperatio ; certam tamen

«s fecundum primarium , feu Dei auxilium & pro-

inm miffionem. 42 2dum &. D. M. Ad hoc, ut

i& fpes fir fammé firma fimpliciter & fecundàüm

que omnem formalitatem , debet excludere omnem

)5 timorem deliberatum de oppofito, C. ut fit

d $ fecundüm quid & formalitatem folüm fiduciae

i& primarie ad Dei auxilium terminatae, debet

em excludere &c., N. Spes nempe Theologica

ii* excludit timorem , fecundüm quam partem eft

jj fummé firma, habérque fibi przlucentem fi-

w dem; non veró fecundüm quam nec firma eft,

iij nec nili probabile judicium pravium agnofcit.

g & 44d Conf. w. IV. Conf. Difp.eft; quia voluntas

5il per timorem fervilem fugiendo eternam pc-

fon nam, per illam praecisé ac proprié loquendo

n

eo non adheret affectivé, fed tantüm effecti-

wb V& , quatenus per timorem à peccatis com-

sfoit fnittendis retrahitur, & ad peenitentiam de com-

^

m

[J miffis agendam impellitur; adeóque nec affe-

rl

; &ivà fümmus eft: econtr:

a fpes proprié & affe-

t

( &ivé ad heeret Deo,

J t

328. Obyic. cont. 2d. l. A&us fpei, prout

jj [ dicit expe&tarionem beatitudinis, fundatur in

ii fide füpernaturali de Deo Remuneratore: ergo

i ficut fides hec eft infallibilis , fic etiam fpes illa

jj €ft fümmé certa; cüm ob fimilem fidei condi-

'

tionem de Deo Auxiliatore fpes; üt dicit fidu-

jig

:

J

;

r3

dgm

630

Dz S»r.

Wdinuto e

ciam in auxili» divina, fit ífummé certa.

Conf.

v & fü

Jn homine pradeftinato non folàm actus fidei

itfeco,

remoteé precedens, fed etiam judicium de fua

bentrine

cooperatione & futuritione falutis eft certum

m C

& infruítrabile: ergo & fpes in iis fundata 7/.

r t

Fides Theologica füpernaturalis eft fimpliciter

tised i

fümmeé firma, licét folüm fit moraliter certum;

W 4

revelationem -divinam exiftere: ergo & ípes

theologica poteft effe fimpliciter firma , etfi

ttn um

Af i

quis tantüm moralem aliquam certitadinem

de füa cooperatione ac falutis füturitione ha-

ET

d ung

beat. Cozf. Etiam fide certum eft, quód Deus

omnibus adultis det auxilia fufficientia ad finali-

d

*tt ob

ter perfeverandum aut poenitendüm, perfeve-

rantibus autem aut peenitenribus fit collaturus

Ms m

vitam eternam: ergo in hac fide fundari poteít

à [elüm:

firmitudo fpei de beatitudine.

&. ad ymum D. .4.. A&us fpei, prout dicit

3D rj

1 eXerci

expectationem beatitudinis, fandarur proxime

& immediaté in fide de Deo Remuneratore; N.

*Nanrie:

EM

remoté folüm & mediat?, C. — Quia promiffio

beatitudinis divina eft (olüm conditionata, ipfa-

Umfccum e

* lterh

que beatitudo üt corona exigit merirorum per-

feverantiam , fpes beatitudinis abfoluté confe-

RUsl

Yebre

quende immediaté ac proximé dirigi debet à ju-

dicio de futuritione cooperationis & perfeve-

A Certüm

RUT

rantie finalis; quod cüm absque fpeciali re-

velatione divina fit folàm probabile, probabi-

&N eí

T

* hi

lem duntaxat fpem etiam infert. Unde & dt-

fcrimen inrer fiduciam expectationis beatitudi-

35 (]

nis & expeétationis auxiliorum füfficientium de-

&

fümitur. .4d Conf. &. D. -4. In homine pr&-

defti-

u

t

DE S»ps.

63.t

qy (j Geftinato etiam judicium de cooperatione pro-

idgi pria & fururitione falutis eft infruftrabile ab

uml

intrinfeco , feu fpectata fuà entitate, N. folüm

y d em

ab extrinfeco, íeu ratione praedeftinationis di-

d

vine, C. Licet igitur fpes etiam hujusmodi

. poffit extrinfecé certa dici, non tamen infalli-

[Limpie

Jiercatt

bilis eft intrinfec& aut ratione judicii à quo di-

RI

rigitur. 244 odum w. 1. NV. fupp. Conf. Vel

m &

j

f

enim folum probabiliter futura eft cooperatio

propria ac perfeverantia finalis,' vel'fi qualis-

certitu

aritiora

cunque etiam admittatur circa illam certirudo,

l

/

talis tamen non eft, qualem figna credibilitatis

quài

VEU

de fidei noftree myfteriis generant, qua pru-

dens dubium de oppofito excludunt. 5.2./V.

m; r

(igendut

Conf. Difp. eft; quia figna credibilitatis de re-

velationis exiftentia ex dictis fünt motivum fi-

n p

dei folàm mediatum & extrinfecum , & fides

"

DL

fuam certirudinem trahit ab ipía infallibilitate

Dei exercité fuam authoritatem & loquelam

iur p

nf

revelantis: cooperatio autem . & perfeverantia

finalis füàt motivum tum proximum tum in-

i

r

trinfecum exfpeétationis abfolutee beatitudinis;

[(Ij d er

o licet hec moraliter utcunque certa foret,

joruf

A tl

du

tamen fümmam cértitudinem fpei non poffent

preftare. — 74d Conf. y. D .4. Et fimul etiam

J'tdfbfïälE

D&f

n

;

e(t certum, adultos bené ufüros gratiis fufficien-

tibus , ac illis collatum iri donum perfeveran-

L

"

1

ti$, N. eft hoc omnino incertum, C. Vide

7 prob& j

plura de his in Trra&tatibus num. 326. laudatis.

j*

j

;

]

329. Olferva. Quamvis ex dictis fpes re-

i

j

Ípe&u noftri fümmé certa dici nequear, eam

:ien'nllm

, tamen fimpliciter &abfolut? certam effe dicen-

"

)

]

r4

am,

ypi ;

1

"

s

632 .

Dz Srr.

dam, conítat tum ex authoritate D. Thome

n C

lic q. 18. a. 4. ad 2. & 3.; tum quia res que-

hi de l

libet eftimari & denominari debet ex iis, quae

ture pl

funt ei propria, non veró ex his; que ipfi per

cre Lit

accidens adveniunt: certam autem eífe fpem

[

ex iis, que ipfi propria fünt, oftendit affertio

tdiri,

prior, quà fpem in ordine ad füum motivum

| pitrn

formale, & fic fecundüm fuam fübftantiam con

|Dprit:

fideravimus; cui pofterior afTertio minimé re-

fiem f

pugnat; cim timor, incertitudo ac flu&uatio,

fttm nor

diionqa

ug noftram fpem comitatur, non ex ipfà fpe;

r

e

d ex pravitate cordis & defectu liberi arbitrii

hum

humani, vel ex anxietate naícatur fimili illi;

Wi fl

quam aut artifex mareriam pretiofam tractans;

LT.

aut vir prudens de re magni momenti conful-

if inl

zus fentire folet, quantumvis urerque certas

Q «di

füee diíciplinee regulas teneat. Quin timor ifte

NU

adeà non remittit fpem nofltram, quafi fit in-

& pol

certa, ut illam potiüs acuat ; & ad Deum con-

- tüquem

fugere impellat; quia dum timemus, ne is nos

Woen,

deferat, aut propter peccata à fe rejiciat, pro-

| tüede

mum eíl recurrere ad eundem, cujus natura

]ril) IQH.

eft bonitas omnipotens , & opus mifericordia;

It ha'

ment Dominum,

juxta illud P 115. v 11.: Qui

tin di

Áberaverust in Domino: A4dj

ut

:

v eorum $7 Pro-

UNIR;

ze&lor eorum eft.

o

a,

] ts

Quanss: 24n fpes beatitudinis po[ft componi

TT

eum certitudige futurg damnatiouis ?

1 Pler reVl

330. JVota. Coincidit quaftio propofita

n

cum illa fátis vulgata: utrüm quis beatitudinem

| Ui

Iperare queat ; cui revelata eft fua damnatio fu-

E

tura?

Dz Srr.

633

D. T

tura? Circa hanc fupponendum eft 1:5:2, ha-

j n

beri de facto revelationem conditionatam fu-

eisg

ture plurimorum damnationis; cüm ficut Sa«

qe j

cre Littere plenge íünt promitfionibus vite

ndefa

eterne pro juítis, fi in amicitia cum Deo de-

vt d

cefferint, fic etiam abundant comminationibus

[ ol

fempiterni interitüs pro peccatoribus, nifi re-

luntamah

fipuerint: 242, in moderna providentia revela-

Trd

tionem futurae damnationis fimpliciter propo-

cfiturt

fitam non effe habendam pro abfoluta fed con-

ditionata duntaxat denuntiatione , qualis illa fuit

ex ii

beri i

Jons revelatio ; /4dbuc quadraginta dies , €? INin-

dimiii

uive fubvertetur ; quia, àt cum S, Th, q. 23. de

n tradt

verit. a. 8. ad 2, confentiunt communiüs Theo.

at n

logi, in hac providentia datur preceptum fpei,

qu «

quo adulti omnes ratione utentes tenentur füam

; tv

beatitudinern noa rantüm non defperare; fed

qui [

& pofitivé fperare , neque ab hoc precepto

Deun t

aliquem de facto effe exemptum conttat ; quod

)slnefflü

tamen , pofitá revelatione damnationis abífolutà,

((cat; f

concedendum foret, üt in feqq. oftendetur:

ujus [

3:30, long? probabilius effe; quód homini ad-

jerictd

huc in hac mortali vita degenti poffit fieri reve-

[win

latio abfoluta füe damnationis poft mortem

ni!

future; tum quia id rurfüs D. Thomas l. c.

docet, atque prater paucos habet plerosque

omnes "Theologos füffragatores ; tum quia nul-

j n

la in eo eft repugnantia, quód Deus homini

Ti

per revelationem commmunicet, quod ipíe cer-

: ;gpoün

tiffimé novit, in quorum numero reponenda

omnino eft futura hominis damnatio; preefer-

ais

tim cüm Deus damnationem non decernat nifi

p

U

Rr 5

pre-

634

Ds Srsr.

prefüppofità hominis culpà; cujus poena ali-

teficins

qua potelt effe rriftitia ex illa revelatione oritu-

. 302

ra; adeóque hujusmodi revelatio ,non rnagis

d af

repugnet bonirati ac mi(ericordiee divinz , quàm

d Qu

ipíà damnarionispeena: 47ó, certum effe , quód

emfiftc

cum revelarione futurz damnarionis folàm con-

fioe, f

ditionata poffit flare non rantàm proxima fpe-

l

j

N

115,4

randi potentia, fed etiam aétualis fpes beatitu-

«f

!

pet

dinis confequende ; tum quia ficut ad fpem

sétloto:

theologicam non requiritur abfoluta futuritio

qurum.

beatitudinis, fic nec requiritur certitudo abío-

ttodinis

luta, cui falfüm fübefle nequedt, fed fuffcit

ipdri

certitudo condi:ionara & polfibilitas abfoluta;

fdtnea

üt ex num. 302. accedente omnium coníen-

toe? d

fu liquet ; nec ifta autem conditionata certitudo

füre dur

nec abíoluta poffibilitas, nec aliud fpei praere-

fitei

quifitum exclud:tur à revelatione folüm condi-

Qini (

tionara damnationis: tum quia de facto nullus

Tendam

eft adultus ratione utens, qui füam bearitudi-

; prtine

nem Íperare non poffit ac teneatur ; etiamfi

| li

illam plures confecuturi non fint, atque dehoc

lt

habeatur revelatio conditionata: 570, praíen-

B.

tem controverfiam etiam non effe derevelatio-

m

ne abíoluta quomodocunque facta; fed de ea,

Vil

quae vel a&tu fidei certa creditur; vel tanquam

tem )

evidenter credibilis proponitur: neque effe de

firium

homine pro eo inflanti, quo revelationis an-

m

tea fibi factee memoria non occurrit; fed quo

X pro

is vel actu eam credit, vel ad credendum ha-

5

, bet fibi füfficienter applicatam: neque effe de

, Ddj

" quolibet

fpei a&u, qui qualicunque modo ad

habitum

f

f

ei reduci poteít; uti eít defiderium

Dun

inef-

Dx S»r.

.635 -

penu

inefficax ; fed de a&tu fpei proprio & fpecifico

Jr o

num. 303. expofito... Unde feníus quaftionis

O0 p

eft: an fieri poffit , ut homo in eodem inftanti

Ti QUi

reali; quo ipfi füa damnario abfoluté revelatur

f ii

cum füfficiente ad certum fidei affenfüm propo-

Qlümqe

fitione, fimul habeat fpem actualem (ua beati-

yim f

tudinis , aut faltem antecedentem & proximam

3 bet

ejus fperande' potentiam? Erotemaris hujus

dpen

refolutio ab aliis duabus quaeftionibus dependet,

fto

quarum altera eft: an ad habendam fpermn bea-

ydo die

titudinis neceffarium fit pro eodem inítanti rea-

d füfi

li judicium probabile de illius futuritione, vel

iblolnt

faltem carentia certitudinis de ejus non futuri-

conie.

tione? eltera: an cum revelatione abfoluta fu-

ettitüd

tura damnationis

Tit in codem inftanti reali

ile de futuritione beatitu-

|prare

ftare judicium pro

a

dinis? que quidem quaeftiones càm ad expo-

lo tl

nendam apertiüs omtfem ípei oceconomiam

*mrimdi:

pertineant , abunde docent , cur principalem

T

quaftionem, quantumvis circa meram polfi-

s dl

biliratem verfari videatur, breviter faltem attin-

yrat

gendam putaverimus. Qui enim partem affir-

ojtlite

mantem tenent, vel negant prius quafirutn,

ide [

vel etiam affirmant pofterius: qui veró negan-

enqülm

4

tem partem tuentur, ficut primum effe necef-

dl

[2

farium, fic fecundum impoffibile effe conten-

yj 4

of

dunt , quorum fententia üt eft communior , fic

f

I!

& probabilior videtur. Unde

m

331. &. . Ad fpém actualem eternze beati-

d

tudinis in quovisinftanti eliciendam effentialiter

wodO ?d

requiritur pro eodem inftanri vel formale vel

-

erun

tione.

virtuale judicium Probabile de éjus futuri

Dici-

la

p

636

DEWSPE.

Dicitur autem hic fovmale judieium probalile

qunir;

actüs intelle&üs, quo homo ex fignis quibus-

dein,

| widide

dam aur conjecturis, abíoluré quidem fallibili-

ter; fed tamen prudenter judicat, fe beatitu-

bdivel

oD

dinem obtenturum; five hoc judicium fit fu.

pernaturale quoad (übftantiam, five quoad mo-

Qu n

dum tantüm , quod probabiliüs füfficit: virzua-

t

I

le judicium probabile vocatur apprehenfio beati-

tudinis üt futurx , conjuncta cum carentiacer-

t füru

ttetne

titudinis de eo, quód non fit futura beatitudo,

& cum apparentia aliqua prudentis probabili-

Yermerar

tatis de ejus futuritione. His pofitis Pro/. Vo-

Wil e

litio efficax agendi & patiendi quevis ardua,

pit: e

ut bonum amatum obtineatur, meritó cenfa-

bl

A

rur imprudens & temer

a

P

nifi illius boni

frtiie

confecutio refpectu volen

isp

robabiliter futura

jictr

sppareat; tum quia ficut amor rendit in obje-

$b

étum üt bonum, ita volftio efficax bonum ama-

Qin;

tum obtinendi tendit in ipfum üt füturum;

Utimis

qua prudens effe nequit, nifi boni confecutio

qmä fpe;

appareat probabilirer futura, ficut amor pru-

Ti

dens effe non poteft, nifi objectum appareat

i.

certó aur probabiliter. bonum: tum quianemo

r

fapiens opus aliquod arduum , multísque peri-

&i

culis ac difficultatibus expofitum aggreditur;

3

nifi priüs exploraturn habeat, non tantüm me-

Tnaj

dia fibi (üppetere , quibus abfoluté perfici opus

fempg

queat, fed & nihil certó obftare, quominus

ton f

reipía perficiatur. . Sed inprimis fpes actualis

Qs p

obtinenda beatitudinis, de qua loquimur, eft

li Ts

volitio efficax agendi & patiendi ardua, ut eam

"mFili

tanquam bonum fummé amatum reipíaà confe-

Bs

qua-

DT

Dr S»z.

l

63?

! pridi

quamur; üt ex füppofito 4to pr. nurm. liquet:

5 quiy.

deinde, fi in eo inítanri; quo actus fpei elicitur

p

vel eliciendus eft, non datur illud judicium pro-

o Duiit

babile vel formaliter vel virtualiter ,' illius boni

m tl

$ confecutio non apparet probabiliter futura;

yogd

quia nonnifi per tale judicium probabiliter fu-

7)

tura apparere poreft : ergo nifi adfit velforma-

Yio o

le vel virtuale judicium probabile de beatitudi-

'eDfach

nis futuritione feu confecutione, fpes a&tualis

eatitid

eeternee beatitudinis cenfenda eft imprudens &

Y bt

temeraria.

Subf. Sed fpes vera & theologica

nj. Vi

nequit effe imprudens & temeraria, üt per fe

B at

patet: ergo ad hoc, ut fpes aéctualis eternae

Q a

beatitudinis fit vera & theologica;, ad eam ef-

ius i

fentialiter requiritur vel formale vel virtuale

r fütut

judicium probabile de ejus futuritione.

Conf.

ia

Spes beatitudinis ex effentia füa eft illius exfpe-

um

€tatio; rum quia id fignificatur per particulas

t

ultimas definitionis fpei num. 303. allatas: tum

yectà

quia fpes hoc nomine in ep.ad Rom. 8. v. 23. &

jor pre

ad T'it. 2. v. 13. exprimitur: fed nemo pru-

denter exfpectat, quod non formaliter aut vir-

ppareat

anetmo

tualiter judicat faltem probabiliter futurum , üt

ex obviis exernplis patet: erpo.

É peri-

rediti

332. l. 1/. Cum abíoluta reve

latione da-

um

mnationis fature non poteft in eodem inftanri

AT

temporis reali ftare judicium probabile de illius

t

tion futuritione, aut de futuritione beatitudi-

il

nis. Prob. Cum notitia certa futuree damnatio-

nis nequit flare judicium probabile de ejus noa

n*

y d

futuritione; tumquia certitudo de verirate uniug

«

partis excludit prudenrem formidine

m de ejus

Ü

a!li-.

658

Der Srx.

( g fequi

falfitate; & hinc à fortiori probabile de illa ju-

dicium: tum quia aliàs in eodem intellectu &

gefotore

fiom

inftanti ftarent fimul judicia conrradictoria de

eodem omnino objecto, quod eft impoffibile:

z d

Tire fe

fed revelatio abfolura future damnationis affert,

certam de illius futuritione notitiam; quia ex

r b

&) COR

fupp. 4to num. 330. loquimur de revelatione

damnartionis facta cum fufficienre ad credendum

fnrz d

m 1

applicatione: tali autem. revelatione füppofità;

vel homo fide divinà credit fe effe damnandum,

poum,

x D

vel fidei affenfüm (üfpendit? fi 1:1num; habet

ofitivam de füa damnatione certitudinem, üt

n

ex dictis de fideconftat: f1 2dum ; habet faltem

d

evidentem füze damnationis credibilitatem , ob

dtepri

quam non potefít prudenter dubirare, quin füa

m

damnatio fibi fit à Deo abíoluté revelata, &

ts

confequenter certó futura; ideóque licét in

Qodm

hac hypothefi non habeat certitudinem pofiti-

T hon

vam fidei, habet tamen certitudinem quandam

dqueh

negativam, cum qua ftare quidem poreft judi-

t eg

cium aliquod de non futuritione damna'tionis ,

3

fed imprudens folüm ac temerarium: unde fi

Áipter

quis hoc judicio dirigente füam beatitudinem

füfäciun

fperare conetur, ípes rurfüs im

prudens ac-—te-

R hr

meraria evadet: erpo.

&f

fidtm

333. B. /77. Cumrevelatione abíoluta &cer-

titudine futurze damnationis nequit in eodem

Vitte

inflanti reali ftare feu componi five fpesactua-

füfffcie

lis beatitudinis eeternze, five proxima bearitudi-

9d

Pyob.. Ad

nem szternam fperandi potentia.

"i

fpem actualem beatitudinis eeternae , imó & ad

Atj;

proximam illius fperandz porentiam effenriali-

' mf P[q

te

Dz Srs.

639

cdelhs

ter requiritur judicium probabile de beatitudi-

ntelid

ne futura; üt oftenfum eft in refponfione 1ma:

d

fed cum revelatione abíoluta & certitudine fu-

ture damnationis nequit in eodem inftanti rea-

impoli

kionsds

li ftare feu componi judicium probabile de fu-

tura beatitudine; üt liquet ex re(ponfione 2da

m; qu

Tevelt

ergo cum revelatione abfoluta & certirudine

eredtnd

future damnationis nequit componi & ftare in

elipplà

eodem inítanti reali fpes actualis aut potentia

TT

proxima fperandibeatitudinem eerernam.. Corf.

um; t

Juxta D. 'Th. hic q. 18. a. 3. in Corp. nec in

Jinem ?

damnaris nec in beátis poteit effe (pes be&tiru-

abet lz

dinis, quia beatitudinem nequeünt apprehen-

j t

dere priores üt bonum poflibile, pofteriores üt

bonum futurum,;cüm illi de perpetuitate damna-

Z QW

velatà

tionis, hi de poffetfione pra-fenti fint cerri: er-

go cüm füppofità future damnationis revelatio-

; lictt

p p

ne homo etiam certus fit de non futuritione;

atque binc impoffibilitate refpectiva beatitudinis,

T d

od g

in eoetiam fpes beatitudinis locum non obtinet.

334- IVec dicas cont. ym.. Ad (pem actualem

muyiti

5; uit

& porentiam proximam fperandi beatirudinem

fufficiunt hec & fimilia judicia in revelatione

gt

jeng 4*

Dei fundata: Salvabor, quantum eff ex parte

Dei fua dona promittentis; habebo auxilia fuf-

u

l

ficientia obtinendz falutis; poffüm Deo adju-

A

Tra

vante falvari &c. ; quia aliàs fides non foret

u)

füfficiens fundamentum fpei theologice contra

fp

1

3

ep. ad Hebr. 11. v. 1.: Eff autem fides fperauda-

vum [ubflantia verum , avgumentum mon appaven-

h)

m

tium: ergo ad fpem beatitudinis non requiri-

i

Jj

uS,

d

tuþ probabile judicium de fururitione illi

[i4

640

Dr Srr.

DEU

ANec. Conf. I. Judicium conditionatum póteft

regulare fpem beatitudinis , quale eft illud: fl-

frcli n

babliter o

varer vel falvabor, fi vellem gratiis fufficienti-

bus cooperari, vel fi non intervenerit impedi-

MT

mentum faluris; tum quia ad actum voluntatis

tine d

t r f

abfolutum fufficit judicium regulans conditio-

natum, üt in aliis actibus voluntatis patet; tum

Af i

fadenria

quia: voluntas feipíam ad actum fpei determi-

nat, non autem à judicio determinatur: ergo.

prandun

INec Conf. Il. Poteft dari propofitum ferium,

f of

abfolutum & efficax ad poenitentiam requifitum,

J aütem

M u

licét quis prevideat , fe ex fragilitate effe lapfu-

rum: ergo & dari poteft fpes beatitudinis, etfi

liosbni [

quis vi revelationis preefciat ; fe finaliter pecca-

E

turum & damnandum.

i de

&. . 4. Loquimur enim de fpe, que non

liltstm

ttri Ts

folüm involvit fiduciam primariam in auxilio

divino fundatam, & per actum fidei regulatam,

Dofiis

À

fed quz , quia eft ex(pe&tatio beatitudinis abíó-

"reJudio

luta, includit etiam fiduciam fecundariam in coó-

U: er

eratione propria&perfeverantia finali probabi-

T g

j

ter futura fündatam , & ab actu prudentie

M af ]

fpecialis dirigitur. 744 Rar. C.72[. fed N. Supp.

tholutä fn

quia Apoftolus folüm vult , fidem eífe fünda-

N

Tnentum fpei theologicee fecundüm motivum

Qd

l i]ife[ ]

primarium, non autem fecundarium exfpeéta-

tionis; de quibus vide Art. pr. 44 Conf. J

ts f

rurfüs JV. 72. vel D. Si faltem habeatur judi-

Xc d.

ü

cium probabile de purificanda conditione;

T ctm

fic judiciurn virtuale abfolutum, C. fecus; N.

Fitenri

7d4d Rat. ym. refpondeo fuüb fimili diftinctione:

W?.fequm

&c praeterea etiam difcrimen effe poteft, quód

n

Eu

—

Dz Srr.

641

tum p

TEITIA

alii actus voluntatis non fint ex füa effentia &

fpecifica ratione actualis exípectatio boni pro-

nf

babiliter futuri ,. ficut eft actus fpei. 224 24.

wrtimé

lV. Conf. Licét enim voluntas feipfam deter-

D voltii

minet ad actum fpei , nequit tamen id pruden-

s od

ter facere fine probabili judicio futürz falutis.

p

"4d Couf. 11. &.. Difp. eft; quia propofitum e&

yxidttn

fua effentia eft folàm obfirmatio animi ad non

attd

peccandum, qua. poreft dari pro nunc, etíi

um ia

pro poftea pravideatur voluntras defectura :

regults

Ípes autem effentialiter eft ex(pectatio boni fpe-

T

rati, qu& fine probabili judicio de fururitione

dinit

illius boni faltem prudens haberi nequit.

335- ANec dicas cout. 2d. Stante revelatione

jier ia

abíoluta damnationis faturz datur adhuc pofz

, ue?

fibilitas tam a&tiva quàm paffiva falutis, feu po-

y n d

tentia libera confequendi beatitudinem : fed

| regufzräm

l

poffibilitas activa & pafliva falutis poteft fun-

J

dare judicium probabile deabfoluta futuritione

riumitd

falutis: ergo ftante illa revelatione poteft habe-

jj

ri judicium probabile de fururitione falutis.

fdeti

AVec Conf. .. Cum notitia certa non. obtinendi

1.

abfoluté finem poteft adhuc ftare intentio pru-

(fe f

dens & efficax ponendi media ad talem finem

| mOW

conducentia, üt patet in Deo, qui licét infal-

libiliter preefciat,, non omnes homines falvau-

)d

Jnt

dos effe, vult ramen omnes falvos fieri, &

binc dat auxilia ad falutem íüfficientia: ergo

t j

diit

etiam cum notitia certa damnationis poreft fta-

re intentio prudens ponendi media ad falutem

f

ii

confequendam; confequenter etiam debet poff&

)

eomponi judicium probabile de futuritione fa-

u r

L

j

Ss

*

! luus,

642

Dz S»z.

lutis, 4 quo intentio habet, quód fit prudens.

dluts exi

ANec. Couf. 1. Cum certitudine de obtinenda

p

beatitudine poteft ftare judicium probabile de

firagrem

fütura damnatione, quod evenit S. Paulo, qui

du frip

licét certus fuerit de fua falute, üt ex ep. ad

g Wj 6 :

Rom. 8. v. 18. intelligitur, nihilominus juxta

fidhos f

8p. 1. adCor. 9. v. 27. concepit metum repro-

putir,

bationis, utique prudentem: ergo & cum cer-

fs o

titudine de damnatione incurrenda ftare poreft

| 005 &X

probabile judicium de futura beatitudine , iftá-

ttet,

que fperari; quia juxta Philofophum L. 2. Rhet.

Jatcan

C. 5. Zimor mali €g. [pes boui equaliter compa-

imydoir e

Vyasmnuv.

l

diuni

& D. m. Poffibilitas activa & paffiva falutis

5 )

fündare poteft judicium probabile de abfoluta

r

ejus futuritione , nifi adfit certitudo de oppofi-

? Iendere

to, T. fi certitudo de oppofito five pofitiva

lum bt'l

five negariva fidei adfit, àt fieri ex hypothefi

jectp

noftra nuper oftenfüm eft, N. — 42 Conf. ]. &

Ifltze i

JD. .4. Cum notitia certa non obtinendi abío-

| 'ttia ne&

luté aliquem finem poteft ftare intentio prudens

Utnifitn

& efficax ponendi media ad eum finem condu-

[ O,);f

*

centia ; quà talia & ex intentione finis, qui cer-

N

tó fcitur non effe obrtinendus, N. ponendi

media qua talia & ex alio fine extrinfeco; C.

mm] :

Exemplum de Deo allatum confirmat hanc re-

iüm !

fponfionem ; tum quia voluntas falvandi omnes

trgo, !

eft folàm conditionata: tum quia reprobis non

n

dat auxilia füfficientia ex efficaci & abfoluta in-

M

wa Q

tentione falutis, üt ex Tr. de Deo patet. — /7.

"Ofen

Conf. II. W. IN. 4., quod non probat eventus

li hbgm]

in S. Paulo; qui vel nullam certitudinem füe

[j

-

falu-

m

-

. Dz S»&

643 !

fitpis

falutis ex revelatione habuit, üt S. Greg.

L. 6'

: Oa

ob

€p. 22. docet: vel illam nondum habuit, dum

timorem reprobationis fignificavit, ut ex epo-

Palb

cha fcriptarum ab eo epiítolarum colligere li-

raqi

cet: vel fi eam habuit tum etiam, cüm ad Co-

Tinis j

rinthios fcriberet, pofterioris epiftole verba

uf

protulit , non ad fignificandum timorem , quem

& ame

fpectatis omnibus ipfe actu habebat ; fcd quem

[hrepot

omnes extra cafüm fpecialis revelationis habere

udi, i

oportet, quantumcunque mundam 3 peccatis

ia

confcientiam habere fibi videantur; quo etiam

EL

modo in ead. ep. dicendus eft fcripfiffe: /Vibil

mibi con[zius fum , féd mom in boc juflificatus fum.

iiv d

336. ANec dicas cont. 3t. In facta hypotheti

dedii

homo adhuc foret viator : fed viator debet per

de op

fe rendere ad gloriam tanquam finem ac termi-

N pOüUï-

-

num,; bene operari & facere opera omnibus

xhüï

precepta, agere de'peccatis peenirentiam , &

jig

í

evitare imponnitentiam finalem: ergo. Sed hec

u

omnia nequeunt fieri fine intentione falutis;

joprtt

ufürpatione mediorum üt talium, ac fpe: ergo.

m

ANec Conf. 1. Juxta noftram fententiam in ca(ü

mww

pofiro homo non tantüm non teneretur fperare

p

o

falutem, fed & licit& poffet eam defperare; fed

jn

fet !

utrumque eft abí(ürdum; quia rmüm eftoppo-

at

ht

firum precepto, 2dum eft intrinfecé malum :

o

erpo.

IVec Conf. 1. Cum certitudine non ob-

tinendi petitionem poreft orari, üt in Chrifto

j

ul

patet, qui licét certus erat fe moriturum , ta-

H

18 i

!

men orando, ut tranfiretcalix, intendit à mor-

^ a

t$ liberari: ergo & cum certitudine non obti-

nendi

j

$s 2

j

x

Drz Srr.

644

"

l

)

nendi fperatum poteft fperari ; preefertim quia

ï

li

dpenref

oratio fbem involvir.

vl i

&.*ad "rg. "Tranfmniffo interim toto fyllo-

vd ao

ifmo, JV. m. tubfamptam ; tum quia pleraque ex

perfufont

i

allatis debitis non dependent à fpe beatitudinis:

tum quia licér hec omnia. per fe & ordinarie

nimm,

qui qus

fieri non foleant fine fpe ac intentione efficaci

falutis, per accidens tamen & in cafü extraor-

frex ec

dinario , qualis ett noítra hypothefis, nec fieri

gmfc'u d

[«m itp

debenr,; nec poffunt. Ceeterüm tarn major quàm

& difide

smiror explicatione eget. . Nam r. licár ejusmo-

Qtr p

di homo fecundüm quid dici queat adhuc via-

tor, quatenus necdum executive eft in termi-

f

etiree

no; fimpliciter tamen & adaequare aut reliquis

omnino zquiparandus viator dici nequit: 2

V

tim ff

tendere tenerür ad beatitudinem tanquam ad

terminum folüm negativé, & illam non con-

qied

temnendo, non autem pbfitivé eandem inten-

QUi at

ltque (

dendo per mediaquà talia falutis: 3. debet im-

plere precepta omnia, excepto tamen pracee

Wlerel

"

;

f

W

A

ia

.

l, |

pto fpei; & dolere de peccatis; fed ultimo pec-

cato, ad quod fcilicet poenitentie fpatium non

dammm,

dari fupponitur, excepto : 4. denique renetur

UM

quidem impropri evirare impeenitentiam fina-

f f

lem & peccatum ultimum , illa fcilicet tanquam

Dotsnt

malum morale averfando & nolendo; non

& Ti

autem propri$, feu efficaciter intendendo.

: (

l teve

fperando evitationem; .qua& omnia ex dictis

fequuntur.

d Conf. £ &. Omifiá M. N. vn.

Wt defp,

p.mis.; quia pro hoc cafa & hypothefi non

"Qüens

latur vel non obligat preceptum fpei, o

[9.]

fe&um neceffariee conditionis ad eam requifite:

Rs

'zd.p.

—

Dz S»r.

645

ii

2d. p. D. Abfürdum & intrinfec& malum eft

defperare negarivé, IN. pofitivé defperare , C.

Loro f

vel fubd. fi ea oriatur ex perfüafione remeraria

|ple

TU

vel morivo fpei theologica contrario, C. fi ex

D

h

perfuafione abfolutee de damnatione revelatio-

& ordnd

niinnixa; N. . Defperatio negativa flat in eo;

jore df

quód quis actum fpei omittat vel elicere nolit:

afo n

five id faciat pro (uà libertate, five quia co-

js, n*

gnofcit objectum nullo modo effe futurum &

x.luul

r.ng"

pem impoflibilem: pofitiva, eftdejectio anirni

mj

drgue

& diffidentia cónfequende falutis, ex qua fe-

adhücté

quitur negle&tus mediorum, ür talia fünt, ad

n m

falutem confequendam. Hxc diffidentia fi ha-

beatur ex eo , quod homo fibi perfuadeat, Deum

al teïgqu

- feqi:

vel non effe omnipotenrem , qui media ad fasa-

u

tem füfficientia dare poffit , vel non effebonum;

m n d

qui ea dare promiferit, vel non effe fidelem ,

yen i

qui daturus reipía fit; eft intrinfecé mala, ha-

bérque fibi conjunctum peccatum infidelitatis

] ibtt

n p

vel herefis: fi oriatur eo , quód homo fibi per-

fuadeat, Deum media efficacia ad falutem non

Jrimo f

stiot ?

daturum, quamvis credat daturum media füf-

j us

ficientia , diftinguendum efl. Si enim hec per-

fuafio fundetur in finiflra zflimatione de Dei

um

g at

potentia , bonitate aut fidelitate , rurfus intrin-

fecà mala eft, & cum priori peccato conjun-

xnd(). U

&a: fi fundatur in abfoluta futurze damnatio«

tid

af

nis revelatione, diffidentia hec, & confequen-

"' IC j

l

I

ter defperatio quantumvis pofitiva inde con-

fequens peccatum noneft; cüm enim revela-

u

p

tio abfoluta futuree damnationis fit. virtualis vel

sf Ob T

ationis

" potiüs formalis implicita revelatio neg

"i

88 3

medii

9

Nousf

646

'DE 133

znedii efficacis ad obtinendam íalutem, juftà

tompoti

ac prudenter homo fibi perfüadet,. Deum me-

dmostion

dia efficacia ad falutem non daturum; & cüm

dem hat :

licit& omittatur medium, quod omnino fru-

panure en

ftraneum certó noícitur, homo in praefenti ca-

gt t

fuü licité etiam negligir media ad beatitudinem

tue pl

w df ra

coníequendam, ubi certus eít per illa finem

non eíle obtinendum : fi veró illa períuafio

; pl

aliunde concipiatur, eft imprudens & temera-

«ll ,

xia; cüm feclusà revelatione ficut homo nequit

btenr fin

hiüne fg

prudenter ferre judicium abíolutum, quód fit

damnandus, íic nec quód medium efficax ad

qudaq

falutem à Deo fit negandum: unde diffidentia

fispt

& defperatio in hac per(üafione fundata pecca-

QOnttanon

tum pgrave eft contra virtutem fpei, quamvis

put bj

careat errore alibi adjuncto contra fidem. — 44

la (pe

Conf. 11. 9. IN. Conf. Di[p. eft; quia oratio

jiicobe

poteft f& habere per modum fimplicis defide-

t eipi

liüs inm

rii atque hinc folàüm conditionati; & ralis erat

oratio Chrifti,, qui non intendebat nec fpera-

|

bat liberetionem à morte, fed füum duntaxat

naturale defiderium , feu voluntatem ineffica-

AM:?M!

cem & conditionatam naturaliter à morte ab-

horrentem Patri exponebat: fpes veró effentia-

liter involvit defiderium efficax confidentiale

33&-&(

dd

& abíoluté exfpectativum boni fperati.

animi E

pvob. D. Oretio involvit fpem formaliter &ne-

Ubium

ceffarió, IN. concomitanrer & ordinarie, C.

Nü0rem

:337. Obferva. Qui inter negantem, quam

MitQd

haétenus defendimus, & aliorum ajentem fen-

Ntr ]

tentiam ingrefli funt viam mediam, permittunt

H

quidem nobis, in eodem inftanti temporis

mio A;

com-

r

&

. Dr S»r.

647

lten, i

componi non poffe (pem cum abfoluta futurae

y URUT Q

damnationis certitudine & revelatione, fiqui-

um; ia

dem hec revelatio habeatur pro priori figno

omn f

nature feu rationis ad potentiam & actum ípei,

preaa

negant veró, Ííi illa fe habeat pro figno na-

Dedtidna

ture pofleriori: fed quamvis hec una videa-

et ia t

tur effe ratio , fententiam noflrae contrariam

]l pril

probabiliter fuftinendi; tamen nec admodum

s &t

folida eft, quia vel in eodem inítanti reali de-

pmonequ:ï

berent fimul flare judicium probabile de beati-

», qiid

tudine futura, & certum de ea non futura;

? efcit

quod zqué imó magis impoflibile eft; acin phy-

e difndet

ficis pro eodem inftanti reali fimulranea pofitio

Qatapett

contrariorum fe mutuó excludentium in eadem

" quamï

parte fübje&ti; vel perfeveraret fpes fine pro-

dem, 4

xima fperandi potentia & fuüo fundamento feu

ia r

judicio beatitudinis futurge probabili: nec utili-

s d

tas exigit, ut in ea ulteriüs examinanda diu-

tils immoremur. -

| &

113

s

A

RTICULUS /n. |

m d

m n

n AGus Spei T heologicee fit. boneftus €9 licitus ?

morte?

od

338. NTOze. Nemo füit, qui de honeftate

fpei, quatenus hec aut erectionem

nfidet

n 7

animi aut fiduciam dicit, dubitaverit; ideóque

dubium prafens in primam fpei formalitatem,

J

nanä; j

amorem fcilicet concupifcentie ac defiderium

beatitudinis direct? cadit.

Moverunt. illud.,

y, 07

"d

prater Bugaurium quendam, tefte Bernardo

de Luzenburg in Catal. Haer., in Caralonia à

m

arum,

j

Sancio Archiep. Tarraconenfi, olim damn

&cu-

q

$Ss 4

À.

648

Dr Spr.

moris co

faculorum pofteriorum haretici, qui nullum

amorem honettum & moraliter etiam bonum

[ lico

'Iorum ,

admiferunt; nifi qui ex charitate feu amore be-

nevolentie & penitus gratiofo in Deum profr-

ipicipium

cifcirur: unde omnem affectum mercenarium,

9

qui 'ex retributione etiam «terne beatitudinis

f jotbi

E

i

"

h

movetur, & amorem concupifcentiz, qui ad

.

—

1

TM

Deum & bonum etiam fummum prout nobis.

f5

d tinq

conveniens fertur, turpem effe ac vitiofum fta-

(résmdr

ruérunt. Calvinus L. 3. Inft. C.16. $. 3. & C.

f;'-nliw?üif!

X 8. $. 2. negat effe operandum intuitu merce-

Is C

4

(

dis, aut faltem ab eo intuitu ducendum exor-

dium adhortationis ad opus: in Antid. ad Trid.

M

Ll

Self. 6. C. 25. autem ftatuit hoc principium:

! Yl

d u

[

JDei judicio nibil eft fincerum. mec- probum , mifi.—

quod ex pevfe&lo ejus amove smagat; ibidémque |

LITT

Can. 31. ita fcribit: Cum ingemuam à fuis fs.

W. 'lf'(', 0;

obedienriam vequirat Deus fervile bujusmodi obf- -

a DOT

quium. ( opus nempe intuitu mercedis fadtum) -

Dmia ,

zi vepudiabit modo, [éd pwocul efüum vejiciet. -

Lutherus in Affert. Art. affertione 6tà ait:: Con-

OBEIEF l&

(& in

7rio, que pavatur per ami[fronem atevue leatitu»

kj

d

dinit, facit bypocrytam , 1mà magis. peccatovem.

l

Dl [

A

aji propofitio 38va damnata fic habet: Ois

yma']wz& "

"

amor creatuve vationalis aut. vitiofa efl cupidias, -

fifip)'gpf1»11

quá mundus diligitur, que à Sfoamne probibetur ;

fl

aut leudabilis illa chavitas , quáà per. Spiritum Sane

lia

hum i corde diffufa Deus amatur; qua&e propo-

Va

fitio cum prolato Calvini principio refpondet,

m

& à Janfenianis tanquam axioma füfcipitur; ex

i;aizf. i

quo plané & turpitudo operis propter merce-

h i Q

ei feu

dem &ternam fuüfcepti, &, inhoneftas fpa

mn

CH«leg

m

I

Dz S»r.

649

Wüh. amoris concupifcentiee dimanat. Safficiet ta-

am um

men hic oftendere errorem ac falfiratem corol-

Eu

^

v

leriorum , cüm in difputatione féquenti ipfüum

a principium evertendi locus fit futurus.

? cemr.rj;r,

339. Dico 1. Licitum eft operari opus bo-

j

D

num intuitu mercedis aternz,

Prob. 4.-ex

lt qi

Striptura: que 1mó mercedem eterbam pro-

P[QGFGO?Sï ponit tanquam motivum & inciramentum ad

opérandum, üt Eccli 12. v. 2.:. Benefac juffo,

j

^

:; jl

€9 imvenies vetributiouem magnam , 67 ff nou ab

TOR

j

dpfo, cevià d Dominog & 1. ad Cor. 9. v. 24-:

dum d

Omnis qui i agone couteudit , ab ommibus [e abfli-

L;

neb,ty i quidem, ut corruptibilem covogam ac-

dy. aT

rif

l

cipiant , nos autein incorruptam; 9d Gal. 6. v.9.:

/,

"P

Domun . auteim facientes mon dyitiamus , tempore

bidem

enim fuo qmetemus mon deficieptes ;; ad Coloff. 3.

L]

N- 24 : Quodcunque facitis , éx. animo opevamini

Iftt

/

[

ficut Domino, e$ non bominibus : füentes , quàd à

1 gagmf - Domiuo accipietis vetvibutiouemr beveditaiis. adà

li

commendat Sanétos intuitu rmmercedis aeserna

i

j

p

I

[?)

operantes : üt de Moyfe ad Hebr, 11. v. 25.

77l

& feq. dicitur: Magis eligens ajligs cum populo

ii

"

& , quàm temporalis peccatà babeve jucumditaten,

t OI

l

majores divitias effimans tbejuuro: ZEpyptiorum,

!1)'(

i

(l

inpvoperium Chrifli : a[piciebat enim in vemuneva-

Ti

Hogem; &David de feipfo Pf r 18. v. r12.canit:

W**(»rä*"

luclimavi cor meum ad faciendas juffificationes tuas

g D

3n eetevnum pvopter vetvibutionem , (eu üt Hieron.

reddit, propter cterpam mercedem.. 1. ex TYadi-

mpgnüïïl

jynrs 1

Jione. y1nó quidem praeterPatres plures, praefer-

tim in commentariis adPf. r18. & ep. ad Heb,

m

* 11. legendos; Cypr. L. de exhort. M

artyr

j [Pez H

. ult.

y

s j

Dz Ser.

650

qamg

C. ult. pofiquam expof(uiffet magnitudinem

m

premii coeleftis, ait : Z/ec oportet memte contem-

hotitudts

plavi &2 copitatione , bac die ac iotle meditavi: f

zalem . pev[ecutiogis dies militem Corifli invenenit ,

Vita eterm

iterr

vinci tton potefl virtus ad pramium prompta; &

g dl

in epi(t. ad Seagrium & Rogatian. fcribit: Su-

- dmadfne

pec veuture. chavitatis gloriam cogitantes , preffu-

ex, 2

vas oimues €g pev[ecutiones calcare 20$ convenit.

Hieron. l. 2. contra Jovinian, differens contra

. doperar

ipdum:

4tam propofitionem ait: 4deo. Paulus boc facit;

ut plus laborans, plus etiam anercedis. accipiat.

NT

Aug. in Pf 14. inquit: /Vog faciamus aliquid ,

du j

endi

nifi [pe celeftium praemiorum :: ia euim efd altitu-

do , o bic quevere inercedem , fed. favfum ; & in

lt r

£ev vitam cternam;-

ls roVQ

P£ 120.: /Voli facere nifi prop

ideo fac, t9. fecurus facies.

2dó Trid. Seff. 5.

lum

( Qiing

decernit opus bonbim intuitu mercedis aeterne

effé iieitum; five adjunctum habeat motivum

tit bona

itudin

nobilius; five non.

Prius patet ex Cap. 1r.

LT

ubi diciar: /Ztque etiam eos con(tat Ortbodoxe

Religionis do&hvine advev[avi; qui flatuunt

uflos.

wl

LVA

geecare , fi fuam ipfovum [ocordiam excitando , &9

&f ad cuvvendum $2 fladio exbortando, cum boc ;

Ut g

li,

ut inpvimnis glovificetur. Deus , mercedem. quoqae

dutuentuy eteruam: pofterius veró ex Can. 31

Qp qm

plends

qui talis eft:.Siquis dixerit , quflificatum peccave,

dum igtuitu étevice mevcedis ben? opevatur ; ana-

& dfüde

zbema fit. 360 jnter damnatas ab Alex. VIII.

1).],

4 dtüde;

propofitiones habetur heec numero 11ma: In-

Zentio, quá. quis deteflatur malum & profequitur

m. in 1

bonum , meré , ut celeffem obtineat gloriam , non eft

f g

etiam

! ifieï

veGla, uec Deo placetis ; &ifta rx3tia: Quisquis

&ev-

t

Dz Sprz.

'läs:

titnm

eterue mercedis intuitu Deo faumulatur , chavitate

THtre (f

7 cavuevit, vilio Hot cavet, quotieg imfuitu licdt

beatitudinis operatuv.

IH.ex Ratiom. 1mó,

mdin; |

m

Vira &terna eft finis fidei & bonorum operum,

üt ex r. Petri 1. v. 9. & ad Rom. 6. v.22. li-

p t

fctibic )

quet: fed licirum erit operari intuitu hujus finis;

i, n

cüm ad finem dirigenda fint & referenda omnia:

DO

ergo.

2dó, In negotiis temporalibus licitum

CUT

eft operari propter coronam aut fruéctum perci-

h nf

piendurm: üt patet ex 1. ad Cor. 9. tum v. 10:

T

lii

[ ",[;

Debet in [pe, qui avat , avave : €9 qui tvituvat, iu [pe

Tif

Jruclus percipiendi ; um v. 24. nuper laudato:

ergo & id licitum eft in negotio ípirituali &

7 eü d;fiïü

jim; &

falutis; preefertim quia Scriptura ad has pari-

1 gj

tates provocat,

3ti0, INon vitiatur poenitentia

i $d

& Sacramentorüm perceptio, fi fiant obtinen-

da diving gratiee causà: ergo nec eadem aut

st

j mtit

alia bona opera vitiabuntur, íi fi2nt obtinendee

: n

beatitudinis causà; cüm heec fit gratia confum-

mata & perfecta.

p

tum ff

340. Dico /7. Defi

derium be?titüdinïs, fed

amor concupifcentie , quo Deum üt (üummum

gt

j, um

noftri bonum profequimur, eft honeítus &^

licitus.

Sequitur ex priori affertione ; cüm

g

dm f

ornis operatio intuiru mercedis zeterne fu(ci-

X Quj

w

pienda prafüpponat amorem concupifcentiee

& defiderium beatitudinis.

Ulteriüs. tamen

TL

!

j M

Prob. 1. "Authovitate. Nam 1mó amoris hujus

ac defiderii urilitatem honeftiffimam oftendit

I

Af HPW

Joan. in 1. ep.3. v. 2. & feq. : IVondum apparuit,

quid erimus : [cimus , quoniam cüm apparuevit,

,

!

/

j

j, "

*

*

fimniles ei evimus ; quoiam videbimus eum fkcuri e

;

;

;quirf/»"

-

14

i

652

Dr Srr.

Et omuir, qui babet banc [pem in eo , fon&hificat fe,

& pergt:

ficut & ille faxtlus sf Paulus veró illorum co-^

hm C 1

g, &

gniionem Ephefiis etiam orando impetrare

ftudet non alio fan& ex fine, quàm ur illis ipfi

^

Em

u x ia

utanrur; fic enim 'ad Ephef. t. v. 16. & 198.:

INom ceffo gratias ageus pro vobis, memoriam

us d

vefivt faciens in ovatiomibus smeis , ut Deus det vo-

quips;

bis illuminatos oculos covdis veflvi, ut [ciatis , que

poats vd

fit. [pts vocationis egus , && que divitie glorie ba-

ais h

veditatis ejus in Santlis; Chriftus tandem ad ea

fonem, ]

nos adhortatur , dum Matth. 6 v. 33. ait: Que-

nonpmá

vite evgo primum vegnum. Dei &2 juflitiam ejus,

l

5 Dd

|

€7 lec omnia adjicientuy vobis ; & Luc. 16. v.9.

l qntnpil

Facite vobis, amicos. de snammonia. iniquitatis ,

i mmin

ut , cüm defecevitis , vecipiant vos in ceterua. taber-

sls

zacula.. 2dó amoris hujus ac defiderii honefta-

QUi ib

tem preeter alios Aug. in Pf 102. aperté expo-

iüdO; ip

nit: Ubicumque peccas , bouum queris, vefectio-

fris lc i

nem defideras. . Bona funt ifla que quevis, fed ma-

&'molivo

la tibi evunt defevto illo, à quo lhene fa&a. [ut.

tlonum

Bonun tuum queve Ó anima ! efl enim aliud alte-

Utva Qu

vi, C ommes cveatuvcee babeut quoddam bonum

& t«

fuum , integvitatis [ue : interefl quid cuique vei im-

tj Qu

períectee necefJavium eff , ut pevficiatur.

Quare

Wordiee

Louum tuuin.. INemo bonus , mfi uuus Deus.. Sum-

quitet

anuim bouuin boc eff tuum . bouum : quid evgo detfP,,

téntem d

eui Summum . Bomum bouum eff ?. [feviova bona

| quia per

aliis €g aliis boua [uut : evige [pem tuam ad Bonum

n

bonorum omszium: ipfé evit bomun tuum, d quo

RU

onmmia n [uo geueve fa&a [umt lona. — 3tio "Tvid.

Seff. 6. Cap. 16. poftquam retuliffet Scripturae

ämandi W

teftimonia pramium meritorum confirmantia;

H

"m

Dr S»s.

633

0

fic pergit:' /ditque ideo . lene opevamibus ufque in

Hs fWmem egy in Deo fpevantibus proponenda. efl vita

Pal

01

ererma , e$ tauquam gratia filiüs pev Chriftum

( U

S Efum mifevicorditer promifJa , €g tanquam mer-

Ib

&

ces ex ipfus Dei promiffoue fideliter veddenda.

[

Quibus addi' poteft ex Tr. de fuftificatione;

quód fpes ; amorem concupifcentize illum fup-

ponens vel includens ram à Patribus quàm à

^

Conciliis habeatur pro difpofitione ad juftifica-

i

tionem. . /4. Aatione, 1mó ,. Ubi objectum,

j

motivpm &«modus amandi eft bonus ac hone-

i

D

1

ftus, 1 ;i&anïoi'bonus eftachone(tus: fed amo-

AC

ris cohicupifcentiee , quo beatitudinem feu Deum

[//

üt fümmum noftri bonum profequitpur, in-

278

primis obje&tum eftbonum ac honeftum; tumi

rihoré

quia in beatitudine nulla apparet aurt eft turpi-

pmä D

tudo, ür per fe patet: tum quia juxia Adver-

üF

farios hoc objecturm honefté diligere poffumus

ex motivo charitatis: deinde eriam motivum

eít bonum ac honeflum; quia ratio formalis

motiva qua eft Divina Bonitas, fub qua au-

Jl bg

tem eít convenientia beatitudinis aut fummi

tf

[

boni cum homine: hac autem convenientia

T.

moraliter bona omnino eft ac honefla ; tum

r. j

r

a.

quia ex fe refpicit horninem,;. non quà appe-

tentem & fenfitivum , fed quà rationalem : tum

Íl

L

if

quia per fe & proprià vi perficit intelle&tum &

p

voluntatem, eíficiendo, urille vero; hec bono

[

7

Ifly

f

fümmo adhzreat , omnémque rationis & legis

A[i

i

divinge regulam fequatur : tandem modus

o

amandi eft ordinatus ac honeftus; quia amog

" anlü

hujusmodi tendit in Deüm eo modo, quo bo-

j

nus

»

654

Dz Srz.

nus eft & amabilis, nec ullam habet circum-

u

ftaütiam malam affignabilem : ergo.

2dó, Si

dinoeri

qm d) be

amor concupifcentiae, quo Deum ür füummum

bonum profequimur , vitiofus foret ac illicitus,

Mocka

d effet , vel quia amor concupifcentie non

& (

yuS

pertinet ad virtutem theologicam , - vel quia

amor ; quo Deum etiam üt fümmum noftri bo-

D Thoma

num profequimur, non efít concupifcentie

(s e

amor íed benevolentie: fed neutrum dici po-

(ti open

teft; non rmum ; tum quia amor concupifcen-

Iore pro

tige proobjecto materiali habet Deum pofliden-

tde: (di

tum, dj

dum, pro formali bonitatem divihiam refpe&i-

vam, fertürque füper omnia, & hinc habet

ifcim

[:

zL

t Q0n

emnia ad actum virtutis theologice requifita:

tum quia vel fumitur hic pro eodem cum de-

tl

fiderio efficaci beatitudinis, velin eo contine-

.

tur táanquam genus in fpecie, üt num. 302. eft

&*Dll

dictum, adeóque ad fpem pertinet, quam in.

Trcedem

ifp. rma virtutem effe theologicam oftendi-

Tércedem

mus: nec 2dum; tum quia charitas feu emor

SN. [

benevolentie tendit in Deum propter bonita-

parah'bus (

tem ejus abíolutam, & per eam non nobis,

C-C.I;

fed Deo bonum volumus: tum quia juxta S.

Aug. L. 21. deCiv. C. 15., S. 'Thom.2.2. q. 17. .

VY 'thm

a. 8., Scotum in 4. difl. 27. num. 3. aliósque

Ditit à

omnium fcholarum Theologos amor charitatis

d

Deum tum propter fe tum ira dili

it, ut is ad-

Xecetgn

huc diligeretur , etíi futurusnon effer füummum -

i

m

h

hominis bonum ; quorum neutrum amor pro-

l

i.&ä füm

fecutionis Dei üt fummi noftri boni dicit aut

Tf

includit: ergo,

Ub n

341--

Db inte

DE SPr.

333* y

i

bet m

341. Oljic. cont. ym.. Servile ac fordidum

v dj

eft intueri mercedem: ergo non viderur lici-

i füna

tum ob beatitndinem bene operari.

Conf. L.

t &il

Agens & amor ob mercedem eft mercenarius:

(centi t

fed juxta Chriftum Joan. 10. v. 12 agens, &

l Wg

juxta S. Bernardum L. de dilig. Deo C. 12., ac

moyiri

D. Thomam 2. 2. q. 19. a. 4, ad 3. amor mer-

nopieti

cenarius eft viruperandus: ergo.

Cosf. T.

n

Qui operatur mercedis intuitu, operatur ex

Oncpite

amore proprio , necoperaretur deficiente mer-

*

cede: fed inprimis agere ex amore proprio eft

m m

malum, cüm is amor fit malus; deinde actus;

-

h] hu.

nc

qui fic in mercedemafficirur, ut deficiente mer-

» u

cede non poneretur , in prafenti materia eft

m um

inordinatus ; cüm hominem praferret Deo

erpo.

,:

e9 Cor?

W p

CF52 D. ..$

/ervile & fordidum eft intueri

d i

mercedem , opere ipfo ac labore viliorem ; C.

h

mercedem erminentiffimam ; & qus Deus ipfe

d

t5 [EU m

fit; N. De priore, prafertim in bonis tem-

ptt u

poralibus confiftente loquuntur Ambr. L. 7. iti

non n

Luc. C. 15., Hier. L. 6. in Ifa. prope finem,

gt

AugeTr. 46. in Joan., Greg. hom. 14.in Evang.,

dum intentionem mercedis & amorem merce-

4

df

narium, dereftantur.

Ad Couf. L. 9. D. M.

0

r o

Agens & amor ob mercedem temporalem eft

mercenarius, C. ob mercedem eternam ac di-

,l[) u[ W&'

j in

vinam , /u4d. eft rmercenarius lat fumptus, C.

flri&té fümprus, N. . Qui pro mercede tempo-

um p

TL

ralia exfpeétar, aut pofitivé non vult operari;

nifi pro mercede, aut commodum füum pre-

S

l

& tum

cipuä intendit; Hri&ö mercenarius eft

à Chri-

656

Dz Ser.

à Chrifto tum à laudatis Do&oribus fandtis vi-

811

tuperatur. |. 24 Conf. 77. . quoad 1m. A. mis,

ftum (em

quoad 2d. JV. Maj. univerfàaliter fümptas, Nam

ia

beridini

inprimis.amor proprius üt fic eft praecisé amoe

proprie perfe&tionis & commodi, qui poteft

Tiiom,

Sernardi

effe bonus; cum ordinat? ac honefté poffimus

amare propriam perfectionem ac commodum:

li p

j dalbi

deinde operans intuitu mercedis nec debet po-

fitivé velle nec pofitive nolle operari mercede

[am A

forían deficiente, fed poteft ab utroque pre-

ts obrn

Ícindere. vel, fufpendendo liber& a&tum - circa

àdiutr,

hunc caíüm, vel de eo cafu nihil copitando.

ub pf

342. Objic. l. cout. 2d. Amor concupifcen-

fjj nl

ti& eft amor cupiditatis: fed amor cupiditatis

It COBCUF

eft malus; quia juxta S. Bern. ]. c., ubi quis

1tym ; 6']3

non gratis facit, propriá cupiditate trabi convin-

805 meq

eitur : povvó ubi pvoprietas, ibi fiagulavitas ; ul

timm c

& 05 d

autem fitigulavitas , ibà angulus ; ulbz verà augulus,

ibi fige dubio [ordes feu vubigo: ergo. — Conf. l.

Uts; ij [j

Etiam amor concupiícentie , Deum üt füm-

Morà a

mum noftri bonum profequens, eít malus;

ttti, .

tum quia hoc amore Deum referimus ad nos

r &ncu

ranquam finem: tum quia eo amore utimur

"T pre

e0; in quo utroque ordo pervertitur; &

Vs

füumma eft perverfitas: tum quia armnor concu-

cprüqum

piícentiee contradicit amori benevolentiee: ergo.

"It [

Couf. 14. Saltem amor ejusmodi eft meré na-

Tuitm

turalis; partim quia ex proprio, quo nos ama-

Snem

fus, amore oritur: partim quia omnis atnor

Tl

ad proprium commodum relarus eft nacurahls:

€r9Oo.

Üv

& D.

ao

l

N

E

: DE»SPE;D.

657

Isf

E. D.M. Amor concupif'cägtiæ male feu

t g

rerum temporalium aut obícceenarum eft amor

D

cupiditatis, C. amór concupifcenrie bonz feu

m«

beatirudinis , gratize aliorumque bonorum fpi-

Q

[

ritualium , N. de priori concupifcentía loquitur

li m

S. Bernardus , non auter de poíteriori, quam

QR

fcriptura potius commendat Sap. 6. v. 12. 14.

«t

21. & alibi fepius ; quamvis id concedendum

r

fit cam Auguttino L. r4. de civ. C. 7. , quód

TQi d

"ufüs obrinuerit ; uz ; ff cupiditas vel concupifcen-

Com d

tia dicatur , uec addatur,cujus vei fit , zounifi in

ogitau l

malo pofft iutelligi,

7dd Couf. l. 3. N..4. 9*

D

i

d

tripl. prob. 11Óam quidem; quia per hunc amo-

aipidi

rem concupi(cimus Deum üt finem noftrum ul-

, Ui d

timum , ejusque no5ifcum unionem ac fruitio-

/'lï*l (

"m

nem ; nequein nobis fed in Deo finem noftrum

li

ultimum conftituimus , neque Deum ad nos;

fed nos ad Deum virtualiter & exercité referi-

0,

il

L

mus, üt mox dicetur: 2dam veró ; quia ufus

7 üt il

proprié verfatur circa media, & oriturex amo-

2

( mil

re finis ,. ad quem media ordinantur : Sed

us «

amor dncupifcentie Deum ut fummum noftri

bonum profequens, non ver(íatur circa Deum

ye It

t

etit;"

ut medium aliquod ordinatum ad finem, cujus

ao u

confequendi grarià intendatur;; íed ver(íatur

g d

circa Deum , üt ipfum finem ultimum rerum

l m

omnium, eumque quà talem finem ac ejus pof-

feffionem concupifcendo amanti , non àt fini

TE

mm's «tüf

fimplicirer aut fini qui fea cujus gratia, fed üt

fübje&o aut tantüm ür fini cui ; unde hic amor

g

non veríatur circa Deum üt medium, nec ten-

dit in amantem üt finemultimum Dei; fed ver*

M

Tt

fatur

d

ii

Dre SPE.

658

farür circa Deum ut finem ulrimum amantis, &

gt

tendit in amdntem ut fubjectum à conjundio-.

H IP[E tW, i

ne cum ulrimo fuo fine perficiendum ; in quo

inale rel

nihil eft inordinatum , fed cotum referibile ad.

popegre

loriam Dei, & habitualiter faltem eó etiam

ROncOpuce

hn &

relatum ab amante Deum. 3727 denique; tum

At m

quia uterque aétus in eadem voluntate poteft

"fimul cornmorari , üt ex Trid. feff. 6. cap. 11.

2 d. t

Mdrini,

fuprà laudato conítat: tum quia cBaritas poteít

imperare amorem concupiícentize . utpote in

42 rþfädx

t£h ag

finem charitatis aliquid conferentem. 744 Corf.

IHl. &. IN. A. cum probb.. Falía enim eft 112 ; i

nàir, g

feiom d

propri&fümatur ; cüm amor quidem. naturalis

proprius fupponatur ad amorem füpernatura-

il A

lem beatitudinis , üt natura fupponitur ad pra-

Wt

tiam; ille ramen hunc non moveat; utpote qui

tÁtem u

lhuitgem

ex parte principii à gratia interiore voluntatem

excitante, & ex parre obje&i à bonitate re-

kD;

fpe&tiva boni concupiti exoritur : Falía etiam

tüm m

2da; quia amor, quo proprium noftrum com-

Q m

—

modum füpernaturale amamus, füpernaturalis

Am ütp

eít ; unde & Trid. Seff. 6. cap. 6. fpei inter

!Qb g

,

difpofitiones juftificationis enumerat.

Vieri

343. Objic. 1. A&us charitatis poteft re-

At

fpicere mercedem, ac premium, & proprer re-

s g

tributionem operari ; üt patet ex Aug, in Pfal.

F;J).ASF

71., ad illa verba: *Pars mea Deus;, fic com-

1 quaf

mentante: Pa&um ef] cor caffum, gratis jam ama-

fu. p

f

tur Deus : 205 ab illo petituv.aliud premium. Qui

l

l

evgo ?. INullum. praemium Dei ?. INullum pretev

i

—

Md Q

ipfum : premium Dei ipfe efl Deus : &g in Plal.

l d

ofíta ac»

134. .Hoc eff gratis amare , uon guaþ prop

Ws

cepriont

*

*

$

]

l)E SpE,

|É59

D af

P

N

c'eptiohe mercedis ; quia ipfa mevces tua fam

0a De-

à n

us ipfe evit, quem gratis diligis : ergo ex eo quód

TET

honeflé refpici 'poífit merces & operatio fieri

referid

propt

etributionem, non arguitur amorem

em at

Es

concupifcentig ;: à charitate diítin&um, effe

leniqu,t

bonum & honeftum. — Cosf. . Spes ipía eft

ünrá j

charitatis motus ; àt liquet ex Aug., qui in ep.

L 6l

ad Gial.ait : Zileros opera boua facere decet fine

aris t

charitatis , que aterua [pevat biuc premia, 9 ex

N

Jide exfpeat ; & L. de perf. Juft. C. 10.. Charitas

m, At

in celo augebitur , &g implebituv contemplata, quod

yelit

credidit ,. €g. quod [perabat , adepta : ergo amor

em nau

fpei non eft concupifcentig& fed benevolentiae,

(pertié

Couf. 14. Xmor, quo Deum üt nobis bonum

Yuur af

proíequimur, eftamor,quo tendimus in Deum

uQor

ut finem ultimum : fed hic amor pertinet ad

TO

charitatem : ergo.

ho

& D..4. Charitas refpi

AO udediae pra-

J

i

"

MT

mium materialiter , h. e. Deum , qui eft prae-

mium & merces juftorum, C. formaliter, h. e.

TT

mertitul

Deum üt premium refpicit ; aut in eum ut bo-

x [

num nobis concupiícendo tendir , N. "T'extus

l.

uterque nihil aliud probat,quàm charitatem non

(t

j p

cariruram premio ; minim? verà , eam refpi-

r

cere, aut concupifcere praemium.. ,22 Coof. £.

lp ^

K.D.. A. Spesipfa e(t motus charitatis imperantis;

j

U5

T. quia fpem nonfemper etiam imperari à cha-

jj

í W'

ritate, paretin peccatoribus ad juítificationem

fe difponentibus: eft motus charitaris clicientis,

n ï

n

N. vel cum aliis fu/d. fpeslat? fumpta pro quo-

j

FLI

R"

[

cunque def(iderio boni ab(entis & farnriex qua-

'L)

cunque ratione elicito, T. fpes ftricté. accepta

(

m

al

It2

il

pro

s

Ds Srpr.

660

pro quocunque defiderio boni ob noftrum com-

fpt m

modum vel ejus nobiscum convenientiam elici-

aol

dridi pot

to; N. S. Aug. velde fpelatius di&avelde motu

ücharitate duntaxat imperato eít accipididus,ne

lim; em

timet m

charitatem cum fpe tantüm fed & cum fide, de

qua eequaliter in poftremo textuloquitur; con-

tedum,

fundere videatur; quod quàm alienum à mente

dn: mj

tanti Doctoris fit abundé liquet ex prioribus,

s?malum

tum in difp. 1ma rum alibi diétis. . Ad Cozf. /7.

ii comp

E. N m. Namin Deumütfuum finem ultimum;

inditar]

fibdividin

tendir in eum , ut ab illo fibi bene fir, in illo-

que obrento füaviter conquiefcat ; fed qui fic

feviem

in Deum tendit, hoc aétu non diligit Deum

um ín |

Qustimer

gratis & propter fe (olum , qui eft ;hara&ef

charitatis: ergo.

ttoum ]

!

fervilis fit boneflus (Izc«lici;us.?

qum

QuanEs: 727 ?imor

344. JVota [. Cüm ex art. 1mo alibique di-

f hdpe

ftt obten

€tis pateat, conjunctumeffe cum fpe timorem;

foleátque ab aliis timor amittendze beatitudinis

Woquis

vel incurrende pcene eeternae ad ip(am fpei vir-

i cup

tutem non fine ratione reduci; de timoris ho-

Ttpen,

neflate non miniss aliquid hic addendum cenfai-

Kündi,

znus, ac neceflarió queedam circa honeítatem

RORU

Eft autem timor (fi

fpei ftatuenda putavimus.

O

eam nec üt paífionem , nec üt affcctum men-

Volunts

tis, nec meronyrice ac füo tantum in effectu,

Imor jf

fed proprié ac in fe ipfo fpe&ctemus) a&tus vo-

A eul

luntatis liber fugiens malum , quod imminet

Vitenu

,

vel imminens apprehenditur.

Univerfim divi-

&i folet in timorem mundanum-& divinum ;

lg

Anfe «

dMundazus efl , qui fugit malum aliquod tempo-

DOtfim

tale ab hominibus inferendum : Djvigus, qui

Umet n

upit

Dz Srr.

661

m

fugit malum , quod vel Deus inferre pote&;

enmei

vel quod Deo .malum eft. 'T'imor Mundanus

velde m

dividi poteft in fimpliciter & comparativé ta-

ipiis

lem ; comparativó mundauus eft, quo quis mapis

um f

Y

w

timet malum temporale vel ab homine infe-

qutur a

rendum , quàm eternum vel à Deo inferen-

m i

dum: /Pnpliciter mundanus eft, quo quis praeci-

x priria

se malum ab homine inferendum timet, fine

'Timor divinus immediateé*

Atl

illa comparatione.

£m uiton

dividitur infervilem & filialem ; fervilis porro

fubdividitur in fervilirer fervilem & fimpliciter

d gi

fervilem; filialis veró in perfe£tum & imperfe-

gt

&um feu initialem. — Timor fervilis eft, quo

: chati

quis timet malum poene five remporale five ae-

ternum à Deo inferendum , aut. peccatum rani-

yuclis

quam cauí(am hujus pene ; quam appellatio-

ab

nem habet ex eo , quód fervi ob timorem pae«

[

na obtemperare (oleant : Serviliter fevvilis e(t,

barit

quo quis malum poenze magis timer quàm ma-

nf

lum culpe ; íeu quo tímetur peccatum pra-

imori !

pter penam , cum virtuali faltem propofito

jl n

peccandi, fiabeffet paena : Szmpliciter. [evvilis

odl

eft, quo quis precisé timet malum poena ; feu

g t

quo timetur peccatum propter peenam, & nulla

&um nt

voluntas peccandi includitur, fi poeta abefiet.

j &

T'imor /7lialis feu caflus eft,. quo quis timet ma-

lum culpa feu peccatum , ur Dei malum eft,

Tl

jmminü

quatenus fcilicet eft Dei offenfa , contemptus,

injuria; cujus nominis ratio eft,quia filiorum, &

ii

poníe eft timere ; ne offendant parentes t

Íponfum : /mpevfe&lus feu initialis et, quo quis

Od IBW

T p

timer malum pone firiul & malum culpa, üt

j

Wt

ec

[

*

662

Dr Srr.

hec eft Dei offenfä & malum; ita dictus, quód

ym t

ift bontst

incipienrium mos fit ita timere peccatum quate-

nus malum Dei, ut etiam timeant quatenus cau-

Jomifioni

à Novit

fam poene fecuture : perfzZur eít, quo quis

timer malum culpa üt offenfàm Dei fine adjuro-

«qiilnl

rio timoris fervilis.

- nb t

d

345. JVota ]]. Ut ne iis hic detineamur;

.

que vel áperta funt & ab omnibus concedun-

tequel

gaisid

tur, vel alibi ex profeffo probantur , füppo-

nimus 1770, timorem compafative mundanum

fm , u

& lendib

effe inordinatum & noxium ; quia contra Dei

& rationis ordinem humana divinis, tempora-

f eords

lia eternis praefert , & ad.peecandum inducit:

qnnfgpe

TITO p

fimpliciter mundanum autem de fe quidem effe

indifferentem, atque fi re&a cum ratione habea-

&5 p

Ti n

tur , etiam fieri honeftum , qualis eft ille; quo

quis fzecularern poteflatem timet,quatenusáDeo

trber

lider.

eít conflituta vindex in iram ei, qui malum

d

apit, üt ad Rom, 13. v. 4.. Apoftolus (cribit,

! Boritur

240, ferviliter fervilem effe perverfum' & ma-

m, [

Wt &

lum; quia & hic re&um ordinem pervertit ;

ac preterea affectum peccandi & voluntatem

inq

1nalam includit,

| his«

340 , Timorem Dei filialem

tam perfectum quàm imperfectum effe hone-

| ty

fidie

ftum ac licitum ; quia prior ex charitate, pofte-

rior cum charitate elicitur. Heffat itaque dubi-

tl

um de folo timore divino fimpliciter fervili; in

lm ,

quo aliqui duas diftingnunt queftiones , qua-

W

rum 1mafit:an timor fimpliciter fervilis v.g. ge-

| rf

lr

henna generatim ac fecandüm fe confideratus

fit bonus ac licitus ? 2da, an idem timor hic &

lhl

De-

x;mnc , ubi ex charitate non fit,aut ab ea ad

b

um

Dsg Srpr.

663

ts

um tanquam finemi- nltimum non . refertur ;

fit bonus & licitus ; aC non fit faltem peccatum

UR Qu

Jotentso

omiffionis ? pretereà vero addunt , priorem

à Novatoribus afleri, prafertim à Janfenio,

i qg

ifnedige-

qui illam L. $. degr. chr. C. 21. fibi propofitam

E]

E

,

ajendo reíolvit

poíteriorem veró negari.

deünum

Quamvis veró concedam, difcindi in has par-

ns u

tes quaftionem noftram poffe; nego tamen in-

primis id in Novatorum principiis effe neceffa-

ur, r

od

rium , utpoté qui inter vitiofam cupiditatem

; conta)

& laudabilem charitatem per fpiritum (anétum

»; [f

in corde diffafám nullum amorem medium , ac

i

lom init

confequenter nec alium voluntatis affectum ex

neuiro profluentem admittunr: deinde etiam

quidum:

johe hii

nego , priorem quaftionem à Novatoribus fe-

rió ac fincere affirmari ; aut , fiquidem hoc illis

dl

rened)

k

tribui exigant, illosfibi non contradicere. INam

Luther. in Art. 4to ait : « Imperfe&ta charitas

um

j.':

(s

di

morituri fecum fert neceffarió magnum timo-

m &t

rem , qui fe folo fatis eft facere paenam purga-

2

t

torii; & impedit introitum regni

.

» quod in

!]

yo

affert. confirmat.

anfenius veró ibid. C. 27.

fcribit : * Impoffibile eft , ut ille; qui in pec-

Jel

Cfff i

candi propofito conftitutuseft, (olà poenae for-

L

midine ita muter voluntatem peccatümque de-

((al

j FUI

u U

teftetur , ut non peccet : ; praterea proban-

dum füfcipit in eod. Lib. C. 25. & 26. timorem

[:

"l

li

1

hunc, etiam füppofità fide, non effe ex gratia

nns 1 lm'

lsv

n

Chrifti , fed naturze viribus ; C. 28. non ex-

cludere animum peccandi ; C.29. effe invitum

nf

Uür J

& violentum ; C. 31. nafci ex amore fui ipfiusy

quod tanquam eertum s cog[picuum etiam C. 24.

4 il

affe-

y

H

t4

P

"

Dz Srr.

afferuerat. Item Janfenianorum erat propofitio

p

'

illa 14ta ab Alex. VIII. damnata : Zimor geben-

——

ii , M

n& non eft fupernaturalis.

Quesuelli denique

|

n il

propofitio prater feptem alias de timore pre-

h:

cedenres 67ma à Clem. XI. damnata fic hábet:

——

1

/

/r, lt

Timor fervilis non [ibi veprafentat Deumn ,. mfi i

LL

Dominum . durum , impeviofum ,. injuflum & in-

(l Ap

zraclalilem.. Unde vel omifsàillà diftinctione du-

Mitompo,

biiin duas quaf(tiones

/ àd

u

.

, vel Npo[ïremä ad difp.

fequentem remifsà

qua

fimen, i

/

u

-.346. Re[pondeo. "limor (impliciter fervilis

eft honeftus & licitus. Prob. . Scriptura 1mo

Ti d

[

f'ïtï.-( ,

kx l

Malach. 1. v. 6. ait : S? ego Pater , ubi eff bonor

sneus : €g fi Domiuus ego fum , ubi eff timor meus,

[ & r

dicit Dominus exercituum /. Lucee 13.v.5. Offen-

Gatur.

dam autein vobis , quem timeatis : timete eum, qui

tiür & co

pofiquam occiderit , babet poteflatem mittere in ge-

ls a

bennam : ita dico volis , bunc timete ;; Apocal,

Puj,

I4. V. 7. dimete Dominum, 9 date ei bonovem,

i, didm

quia veiit bora 3udicii ejus? 2dó "TridentinumSeff.

ittmrj]

Can. 8. fic definit: S;quis dixerit , gebenna me-

juid;

zum , per quem ad müericordiam Dei de peccatis

TW f

dolendo confugimus , vel à peccando abflinemus,

lt X»m 1

peccatum effe ,. aut peceatoves pejow: fncere , a.

LT

zbema [i. 3t0 Auguflin. Serm. 13. de verb.

quemly

Apoft. ait : Zimor fervus efh , cbaritas libeva eff;

üm ell

£2 ut ic dicam , timor efl fervus. charitatis... Ne

" f I

polfideat diabolus cor tuum , pracedat fevvus incor-

ioris:

de tuo , 2 [ervet domime venture locum : fac vel

Vnite

zünove pene » fi nondum pores amore . juflitie. Et

: Ul[, E

in Pfàl. 127. ad illud : « Beati omnes, qui ti-

IT

[ d

ment Deum ;, fic (cribit : Il'le fimor suondumn

rf

3

|

*

as

L

Diz Spz.

665

t proy

flus pre[entiam Domini '€$ pamas. timet , tümrþ

Ti ib

)

facit , quidquid boni facit , om timove amittendi

eli d

Es

"

"

n

l

A

L

|

|:

L

bomum — illud, [ed timore patiendi ilud ma-

tinrem

| um : mon timet , ue perdat amplexus pulcbervimi

t f hs&f:jg

- [ponfi , fed timet , -ue nittatur im gebennam: bo-

vun, ij

nus eff o ifle timor , utilis efl. Rarsus Serm. 18.

1

um [ 9

de verb. Apoft. C. g. Modà cim dicis mibi, geben-

tindmmed

naimn timeo , avdere timeo, inctermum puuimi timeo:

emi dii

:

quid di&lurus fum ?. malà times £. vanà times ? non

audeo : quandoquidem ipfe Dominus dixit : fed eum

diter ld-

timete , qui babet. pote[latem Q7c. .. . planà tàme ,

rpturat

uibil weliug times ;; mibil efl,quód magis timeve de-

DT

beas. Ex his arguitur: Actus qui à Deo exigi-

Hjtor n

tur & precipitur, à Concilio expers peccati

vj 0i

declaratur , à S. Auguítino velüt bonus admit-

nejc at

tirür & commendatur ; eft honeítus ac licitus:

iil

fed talis eft timor fimpliciter fervilis: ergo.

Prob. H. In Scriptura rurfus Exod, 20. v.

it; Mp

T d

ào. dicitur : Ut probavet vos , .veuit Dominus, 62

ut tevvov illius effet ia vobis : P(al. 118. v. 120. pe-

entitui

um

tit David : Confíge zimore 1uo carues 1eas y à judi-

£s enim tuis timui; & ad Rom.g8. v. 15. Paulus

T.

"

afum

ait : JVomaccepiftis [pivitum fevvitutis Gterum in ti-

T

qore , fed accepifüis [Divitum adoptionis flliorum; in

quemlocum D. Thomas inquit : ** Confideran-

) d

y ln

durm eft ? quód fpiritus fan&tus duos effectus

l

!

facit in nobis ; Unum quidem timoris ; alium

(—j

nimzi-:; ï

L

E:

amoris: timor autemfacit fervos, non amor . ..

l

:

u

INon iterum in nova lege, ficut in veteri lege

fuit , accepiftis fpiritum fervitutis in timore,

j

!

$, "

fcilicer poenarum , quem fpiritus fanctus facie-

bat ; fed accepifti$ fpiritum charitatis, qui eft

E

qGdo-

Tt s

666

DESpE'

adoptionis filiorum &c . ;, Quae expofitio hau- |Triderio

|

fta videtur ex S. Aug. Serm. 13. deverb. Apoft, : fsl

'Tridentinum etiam

1 df

& q. 55 füper Exodum.

Seff. 14. Cap.4. fic loquirur : Z/jem verà con-

ln & eti

tritionem inpevíe&om que attvitio dicitur , quo-

1N 4

niam vel ex turpituduus peccata confidevatione , vel

ujji, t

ex geheume &g. penarum ietu comauniter co icipi-

Atf 001 f

i. A

zur , fi voluntatem peccaudi excludat , cum [pe vé-

nie; declwart nou [olinm nonfacere bominem bypo-

fsinjió

evitam €g anagis peccatovem , vevimr etiam . donam

tet quit

Dei effe $. Spiritus. San&i impulfum ;; Unde &

Unis d

Alex. VIIL in damnatione' prop. z4te num. pr.

paetum .

relata & fequentis 15r& tam timorem inferni

fmrait,

quàm attritionem ex eo concepram & à chari-

DT

tate Dei benevola fejunctam , decernit. effe /o-

Tr

[

N

gum morum ac fupernaturalem.. Simlicer Aug.L.

Mi

de gr. &lib. arb. C. 18. air: Cavere debemus , ne

tj

105 avbitvemuy non accepi[fe [pivitum 19morts Dei,

NRMT

quod füie dubio magium eff donum. Dei . . . Hllüis

Wf g

timoris [piritum accepimus ,. de quo dicit ipfe Do-

ï]'i*&i'i/va; ,

minus Chriflus : Eum tümnete , qui. babet. potefla-

EXUET)

fem, animam Q9 coípus perdeve im gebhesmam.

li

)

ä" D

f

Ex quibus ita arguere licer: 'Timor, qui fecua-

D

4

dum f&ripturam , Concilia & Patres eft opus;

o

n *rïleï

effe&tus & donum Dei, impulfus Spiritüs San-

VU B j

li, & actus füpernaturalis ; eft honeftus & lici-

Ti

tus : ejusmodi autem eft timor fimpliciter fetï-

(g ]

vilis : erpo.

g,

Prob. IHI. 'Timor Servilis ymó. efficaciter

Üitem d

óppofitus eft peccato; ür patectum ex Prov. g.

&i

V. 13.

Tünor Domiui odit mmalum ;. Eccli y. v.

t ï'fhüjo

m ex

27. ldimor Domigi expellit jaecmfum :odu

W öäz.

Tii-

Dz;: "SPg.

| '657

Ypofti

Tridentino, quod dum loco nuper laudato di-

verb.And

cit : Si voluutatem . peecandi excludat ; fignificat:

Ytinum

hunc effectum timori non rantüm efle poffibi-

m odj

lem fed eiiam frequentem : tum ex Aug. in

Píal.127.. dlius timet , unde tevruiteg Dominus:

D

audiflis ,. cim 'Ewngelz'um legevetuv , ubi vermis

eovum uon morituv , €9 ignis eovum mon extingue-

sur.-— 2dudiunt bec bomines , $7 quiaver? futura

funt impis , timent &$ continent [e d peccato : ti-

ment quidem , fed nondum amant 3uflitiam. — 2dà.

) L'ïiuïw

Utilis eft ad varias virtutes acquirendas ; üt

j noni

patet tum. ex Prov. 14.v. 27. — Timor Domini

Ym init

fons vitae , ut declinet d vuina mortis ; & Eccli 1.

j& d

v. 16. initium [apientie timor Domimi : tum.ex

rit d j

Trid. Seff. 6. Cap. 6. 4 divine yuflitio timore, 9

lier u

quo utilitev concutiuntur , ad confiderandam .Dei

N

T.

smifevicordiam (& comvertendo , in [pem,eriguntur, .

d

f

& Seff. 14. Cap. 4 Hoc enim timove utiliter con-

]i

cuffr INinivite , ad, Jone pradicationan plenam

WUP

tervovibus , peuitemtuam egerust : um ex Aug. i

Serm. 214. de temp. . Gim zimetur pena, quam

Deus minatuy , difcitur amari. pramin ,. quod

] gr/ lu

u

pollicetur : ac fic pev timovem*pene bona vita vett«

$ l

t0

detur : per bonam vitam eon[cientia. compavatuv ,

)

ut pev bonam con[cientiam mulla pena timeatur.

Lt

Quapropter di[cat simeve , qui uon vult. timeve :

difeaz ad tempus e[fé follicitus, qui femper vult effe

*U'MW N

ecuru$. 310 Deducitjad charitatem, juftifica-

xeg

qu

tionem & gratiam fan&ificantem ; àt patet tum

Deid -

ex Eccli 1. v. 17. & 18.. Timor Domini ,. [cien-

1a

f X

tie veligiofitas : Religiofitas cuftodiet 9 jufHficabit

ava-

h

j

€ 5 &2. v.20, Qui timent Dominum , pvæjz

utz

f

P

668

DE'SPE;

nes

bunt corda fua , 9 in con[pe&tu illius [antlificabunt

animas [uas ;

um ex Tridentino quod

sr chrit

Qn: d |

feff. 6. Cap. 6. timorem numerat inter actus

'

qu

w e

i V

11 J

difpofitiozis & prapavationis ad iplam juffitiam;,

& Seff. 14. Cap. 4.. Loquensde timore Ninivita-

u

rum proximé relatis fübjungit : 67 mifevicordi-

q

am à Domino impetrarunt ; ac tandem ibid. Can,

kimr (

$. definit : i quis dixerit, eam contritionem,

( df

at ; t

que paratur per di[cuffonem ,. colle&ionem &g. de-

zeflationem peccatorum ,. quá quis vecogitat aniuos

w priim

dis, m

fuos. im amavitudine anime [ug , pondevando .. .

amiffonem eterue beatitudimig €9 cterue. damna-

. Hg.zidx

, lr

:

:ion incuv[um ,. w0n. effe vevum 9^ utilem . dolo-

J

vem , nec preparare ad gvatiam. . . anatbema fit:

W

;

ä

diQu

titn t

6 tum ex Aug. , qui L. de catech. Rud. C. 5. ait:

tT

Jp[a etiam [everitate , quá covda movtalium [sluber-

vuno tevrove Qquatiuntur ,. chavitas edificanda efls

fneat , (

m

all;

& Tr. g. in ep. Joan. inquit: . Zzmor quafi pre-

wlgun]

pavat locum. chavitati ; comgaratque ibidem £i-

Qs ha

H' (æ äfh

snovem medicamento vulgevanti Q$. putvedinem tol-

leuti , quam fequatur charitas tanquam fauitat ,

tis lr

& timorem fete , que ficut. introducit. linum,

& of

quando aliquid fuitiv , ita timor zgtrat , ut jitvo-

Ntent

ducat chavitatem &c. Subf. Sed actus efficaciter

RE

m

oppofitus peccato ; utilis ad varias virtutes ac-

uirendas , ac perducens ad charitatem, jufti-

lt Domm

d

c

-

ationem & gratiam fanctificantem , efthone-

i admj

ftus ac licitus : ergo.

Qriofi

347. Nec dicas J.. Pfal. 18. v. 1o. dicitur :

[Uh'f. l ]

Timor Domini [anfus. pevmanens im feculum

^i Qj

Jeculi ; h. e.in patria: fed.timor fervilis non

Mie |

permanet in patria : ergo non eft fanctus, íeu

Titum

D

honé-

i Dl—: Spr.

669

Ámüikin

honeftus & licitus. Vec Corf, Z Quod oppo-

n g

nitur charitati ; hequit effe honeftum ac lici-

f

t i

:

tum : fed timor fervilis opponirur charitati;

m wj

quia ex 1. Joan. 4. v. 18. . Zimor mon eff ij cba-

AU

vitate , [ed pevfe&la cbaritas fovas smittit tinorem :

1h

j i

ergo. Aec Coif. I]. Juxta. S. Aug. L. cont.

st

bl

Adimanr. C. 17. ait : Z4ec efl breviffmma&s aper-

h

(

ziffana differentia duorum teflamentorum , zimor

lj

l:

£? amor ; illud ad vetevem, boc ad novum bomi-

! (Jg.','»li "k

tem pertinet : ergo nunc faltem timor eft inu-

i.

tilis ; fi non illicitus.

viie du

ye. /4d Avg. IN. Con[. Quia proceditur à non

ditributo ad diftributum; nec fequitur ex eo;

um

tütl

quód aliquis timor fan&tus'permanear in patriay

161

alium timorem non effe fanctum , quia in pa-

Il

tria non manet. — Qualis veró timor in patria

h14

maneat, differunt inter fe autores : — alii enim

j

intelligunt filialzm feclufis. imperfectionibus;

r

a]*"

quas habet in via , & quatenus hic fuga eft of-

j

V

fenfz divinze , non quidem fecundüm beariru-

dinis ftatum, fed fecundüm fe & naturam crea-

narm J«ï«]xï.ii

at i

tam poflibilis: alii improprium timorem feu

reverentialem aílignant, quatenus Beati ex con-

TL

efiad

fideratione diving excellentie profunditfimé

demittunt fe in Dei preefentia, & quendam ve-

(mute!

tem, J

j

lut horrorem de illo concipiunt; vel quatenus

ex admiratione de divina excellentia refugiunt

, CM(!U?A

curiofiüs invefligare opera & confilia Dei. 742

0U

i

I

(

Conf. L. &. IN. m. ad prob. D. Charitas perfecta

j

foras mittit timorem ferviliter fervilem, C. fim-

/

; m

rj I

pliciter fervilem , fubd. ilum tanquam con-

im-

X !

trarium expellendo ; . N. illgm tanquam

ho

)

per-

P

E*

w*f

D'.u SPE.

670

uV

perfectum vel excludendo vel ab imperf&&iode

anxietaris liberando , C. Timorem fimpliciter

wuds &

fervilem.abfoluté àcharitate excludi eatenus ad-

w dltp

mitti poteft; quatenus , qui charitatem perfe-

fjnis fin

€tam habet ; non operatur ampliüs ex timore

vxpolor

fervili , aut certé non ex eo ranquam motivo

hi m

precipuo, ür aliàs folebat ; quod timorem effe

ipan

quid imperfectius charitate oftendit, non au-

dorordi:

»

tem malum & inutilem ; ficut nec ex eo, quód

1.

i

vifio beatifica excludat fidem, hac mala & inu-

Wm h

tilis dici poteft. — Ne8 minüs admitti. poteft;

Tbus cony

manente timoris fervilis fübítantià, quoe in fu-

qua ortun

ga inferni vel privationis beatitudinis confiftit

timrpeo

anxietatem & folicitudinem à timore fervili pro-

S. À.

fectam fenfim minui crefcente charirate ; quia

Quripqt

creícente charitate crefcit ípes & fiducia in De-

[

.

um : his autem cre(centibusanxietatem decref-

gt

cere & pacem confcientize generari neceffe eft.

1ME'S

d Conf. L. . IN. Conf. Ex antecedente enim

qo&i

cuntaxat fequitur , in veteri lege timorem , in

Qu d

novaamorem prevalere; non veró timorem

Mqum |

jam penitus excludi , ficut nec achior antea ex-

frtrio

clufüs erat.: Atque hoc ipfürn teftatur S. Do-

Tem l

€tor L. de mor. Eccles., ubiC. 28. ait :

Haec

DN

difciplina, que animi medicina efl, in duo diffribui-

Ils

tur , Coevcitionem g in[ivu&lionem. | Coevcitio titmo-

qimy

ve , dnffivuclio amore pevficitur ejus ,. cui per difci-

d(lner

plinam fuboenitur. — [ bis duobus Deus ipfe, cujus

lm, q

bonizafe atque clementiá fit omniuo , ut. aliquid fi-

&A

—À

wiu$ , duobus teflaumentis veterets novo nobis di[ci-

—

)

d

iE

TE

As t

pline vegulam dedit, Quanquam enim utrumque in

h

utvoque fit , prevalet taimen in

Em

&läüld

45 20v0,

vetere zinmnor, amor

348.

ul

DE-Sff.

671

m

f

a^

Wi

"

E

»M:

348. Nec dicas 14.. "Timor fervilis eft pur&

i

m fimy

MM

naturalis & íolis naturae viribus partus: ergo

]i at

non eft fupernaturalis, donum Dei & impulfus

Trem p

fpiritüs fan&ti ; adeóque probatio altera thet-

Qs eY ts

eos pro honeftate timoris nihil evincit. — ProZ,

qum m

"Aut. 1. "Timor naícitur ex amore . creatu-

timoré

rz fe ipfam diligentis :- fed hic amor omnino

]t, od

eít naturalis , atque hinc & timor inde ortus:

er i

erpo.

2d0, juxia Aug. L. de gr. Chr. C. 15.

:mah ia

Suuflitia legis dicitur juflatia ttofira & naturee vi-

Titi gt

ribus comparata ,. non autem ZJei €g ex Deos

quia ortum habet ex formidine peue: ergo G

| queià

j conlit

timor peenz eft ex nobis & non ex Deo. . 3770

rvil p

S. Aug. negat dari gratiam ijs, qui ex timore

dute; d

operantur , üt patet ex L. de fp. & lit. C. g.

lia

Quicumque faciebaut , quod lex jubebat , non ad-

quvaute [pivitu gratie , [ed timore peree faciebant s

jem d

i at

& C. 29. Zimentibus penam ab[conditur gratia:

db ol

ergo & ipfe timor non eft gratia.. Vec. Corf. 7.

imoran; !

Qui culpam fugit propter poenam ,. refpicit fe.

1) o

tanquam finem ultimum 5 cum unicé confulat

proprio commodo : fed fe refpicere tanquam

p d

finem ultimum eft inordinatum & malum: er-

hr L

go. Aec Conf. 1], Ut timor fit honeftus & or-

al :

dinatus ; neceffe eft, ut culpa timeatur magis

j dif?ri

quàm pana: fed qui ex folo paenarum metu

(l //]

jf

abítinet à peccaro, ? contrario plus timer pcee-

ful "EU

!u/

&

Jf

I'

[l

nam , quam culpam: ergo.

É

R. ") Ad Avg. IN. 74. Falfüm enim e

H' 1mó;

",

))WU""

fi fpe&terur quoad fe; quia timor fervilis eft

]

T

fpecies timoris divini, refpicítque paenas à Deo

n

ü-

ul

4ti

1

inHig;ndas per fidem propofitas : adeóque p

re

672

. Drs S»z.

ré naturalis k'nc;m eft & folis naturee viribus par- »nft

tus ; cüm copuitio proponens obje&tum fir fa. ; m //

w Dore

pernaturalis : 2dó etiam falfüm eít, íi fpeQta-

turquoad mentem objicientium ; quia licét con-

ertimrt í

cedamus dari poffetimorem fervilem.naruralem,

Nor dri

ficut id oftendimus num. 19. dealiisactibus rum

um lt

intelle£tüs tum voluntatis; non tamen eo fenfü

mgri d

Áipilno;

eft naturalis, quafinon poffet aut foleret etiam

infpirari à Deo & ex gratize principio elici , eó

hiO q

lt

quód vitiofus fir aut nature duntaxat debitus;

prout adver(arii intendunt. 724 prob. vm. D.

iginur, a

tmoremfi

4M. "Timor nafcitur ex amorecreaturz fe ipfam

LO

diligentis , h. e. bonum aliquod füpernaturale

d p

fibi appetentis, vel malum aliquod füpernatu-

Ficpoo

tl t

rali felicitati oppofitum fugientis ; C. h. e, bo-

num aliquod meré naturale appetentis & aliud

Inyicier:

excludentis, vel malum huic felicitati duntaxat

AOT« QU

oppofitum fugientis , N. fimiliter . z amor

limm,

ï

prior eft omnino naturalis, IN. amor pofterior;

dm non

lt abf

C. m. fed. IN. [uppofl, "Valem neceffarió effe ra-

dicem timoris fervilis. 774 24. D. Juftitia legis

11 tanrii

dicitur noftra & naturee viribuscomparata, non

ts

autem Deí & ex Deo, quia oritur ex formidine

M

pene ferviliter fervili, C. fimpliciter fervili, N.

jM- N.l

Sieut S. Doctor contra Pelagianos per juftitiam

legis intelligit opus juflitize ex fola externa le-

u fuge

V none

gis propofitione, adeóque à cogitatione & af-

fectione interna mere natürali profe&tum ; ac

m (

preterea fepius accipit juftitiam folüm exter-

m CU]p;

nam cum affectu interno peccandi feclusà poená

:düm] ll

conjunctam : fic & timorem ferviliter fervilem

"p

natu-

Vr

inrelligcredebuir? quem non tantüm mere

ralem

L

Drz S/P E

673

P virby

ralem fed & inhoneftum 'ac perverfum füp

po«

um

füimus. 744 5*. D. iNegat dari pratiam iis;

qui

MIn

ex timore fervilirer fervili operantur, C, qui

yu lr

ex timore fimpliciter fervili operanmr, füád.

UT

Negar dari gratiam propriam Evanpelio, C.

IsamDbtr

gratiam Legi propriam, licét veré divinam &

m a

proprié theclogicam, N. Audivimus füprà ex

folee

Auguítino, prevalere amorem in novo Tefta-

pio dijt

mento,- quod ideo lex amoris & fimpliciter

at O

Lex Gratie appellatur: ex quo tamen ficut non

fequitur , aur à S. Do&toreafferium fuit, nullum

pmb. n

wefeit

amorem fuifle in Teftan ento veteri, fic nec de-

duci poteít, timorem omnern fervilem carere

)pernis

| (üpert

principio gratie.. 722 Coz . . . IV M. Neque

enim ejusmodi homo refpicit fe tanquam finem

Che

qis d

fimpliciter talem, fed tantüm tanquam fubje-

twi du

&um, cui bonum vult:. neque ranquam finem

n

uliiimum, quia ipfum bonum & commodum

gr d

füum non eít finis pofirfé ultimus, à quo fci-

licet abftrahit, fed ad (ammum finis proximus;

ia

udta

non tantüm ulteriüs referibilis, fed & virtuali-

m

ter relatus, fi ex amore concupifcentiae ac fpe

Kfotai

beatitudinis eterne oriatur. 244 Conf. J W«

r(eni

T. M. N. m. ymum quidem, quia Suarez cum

aliis docet, neminem teneri femper & in omni

yr j

y ejtor

ftatu fugere colpam magls quàm paenam, mo«

dó non excludat ré&tum ordinem ad finem ulti-

ia

mum feu Deum, nec fuga penee impediat fu-

r

yini

gam culpe fimpliciter & propter alias rationes:

2dum, tum quia non eft neceífarió inftirnenda

cis

" (

comparatio peenz cum celpa: tum quia ad hoc,

fatis

g

ub timor fugiat culpam propter poenam ,.

u

"

| eít,

674

Dzs Srpz.

eít, (i naturà prius & independenter à fuga cul-

1toque t

p fugiatur poena, & non viciffim: tum deni-

intati d

que quia ficut fervus, dum diligit dominum

k quU

propter cibum, non diligit cibum magis quàm

m cope

dominum ; & ficut fidelis, qui diligit Deum

t Comm:

propter retributionem, non diligit retributio-

frigm

nem mapis quàm Deum: fic nec qui fugit aut

Y 0. i

deteftatur culpam propter poenam , magis dete-

frt, u

flatur aut fugit paenam quàm culpam; cüm in-

ii o

tentio finis proximi & utilitatis non excludat

V d.

finem ultimum & excellentiz.

fento p

349. IVec dicas I11. 'Timor, qui non exclu-

ipetton

dit voluntatem peecandi, fed eam potiüs fup-

(f mdon

ponit, bonus non eft, nec honeítus: íed timor

Wi e

[

pone eft ralis, üt conftat plurimis Auguftini

tqulic

textibus, quos Janf. L. $. de gr. Chr. C. 27.

Vüdere

& duobus fequentibus congerit: ergo.

ANec

àt t

Conf. 1. Voluntas peccandi , quà quis derinetur,

tquit: f

deponi nequit, niíi e$ contrariá voluntate be-

Waf

nefaciendi, üt docet Aug. L. 2. cont. adverfa.

tïugere [

"

^

Leg. & Proph. C. 7.: Defiderium peccandi non

l

w

uj

extinguitur , sifi contravio defiderio v2 faciendis

Rittir:e

ubi fides per dile&ionem opevatur : (ed valis volun-

tn fs

tas nullo pacto haberi poteít ex timore poene;

RD

fed tantüm habetur ex dile&tione juftitiee ; .üt

m eü7

ruríüs docet Aug. ep. 144. ad Anaftaf. fcribens.

^ ptal

Tüntüm quisque peccatum odit', quantian juffitiam

m d

diligit ; quod non poterit lege tevrente per littevamy

EU

- Jed fpivitu fanante pev gratiam: ergo. — :Nec Conf.

nj

I1. Qus aguntur puré ex metu, fecundüm fe

ts (

fpectata fünt involuntaria, prout veró hic &

Qm) t

nunc aguntur; funt voluntaria, atque adeó ex

Q bgm

utroque

"r r

. Drs Sex.

675

t .

i mnïcf:,»:

utroque mixta: ergo agens puré ex metu

vOs

j

1 dni

luntatis actum conjunétum & praíentem ha-

bet, quo nollet facere, nifi impendentis mali

Qp

metu cogeretur. Utrumque oftenditur exAug.

lipt U

in Comment. ad epiftolam ad Galet: Qui per

t rerdu

chavitatem [evvit , libevà fervit obtemperans Domi-

qu p

no cum amore facieudo , quod docetur ,. on cum

st

tümore, quod co

m; oni

imiplere copebantur.

gifuv; & (üpe?iüs: Zinove, ifla

on a

W. ad 4rg. 1mó IV. M.5 quia fimili argu-

nond

mento probaretur , actum fidei informem, feu

à peccatore adhuc charitate deftituto elicirum ,

potis [

effe malum; quia nec is ex fefe voluntatem

: fed li

peccandi excludit: 2dó V. miz.; quia timor,

A

de quo hic loquimur, id omne poteft ac debeg

r r

excludere, (irre quo ad finem, quem inten-

efgo. .'h

dit, nempe fugam atrerne poenz, pervenire

st

nequit: fed fi actualem peccandi voluntatem

T

velaffectum non excludat , paenam quam timet,

y. d

effugere nequit; quia maxime actualis interior

vt t

peccandi voluntas vel affectus zterno füpplicio

: W

punitur:ergo. Ad autoritatem Auguftini, ne

Jis ol

eum fibi ipfi in textibus füprà laudatis timorem

[e Pæ['?)

commendanri contradicere afferamus, dicen-

yiz;

dum eft, illum loqui de timore ferviliter fervi-

( (

li; prefertim quia in locis à Janfenio allatis ex-

] j'!jgmæ!'

prefSé defignatur voluntas mala & effe&tus pec-

! jj

li

i Cg],h

candi, üt Ripal. Tom. 3. L, 2. Difp. 22. Sect. g.

li

oftendit. 722 Covf. L. &. 1. IN. M.; quia vo-

gt

)!

luntas poteft immediat? excitari ad odium pec-

2

cati; nullo precedente amore abfoluto & effi-

od

"

eaci boni oppofiti ; cüm fola peccati malitia im-

p

mediaté

yuz

eem

Dz Srr.

676

mediat& motiva fit odii, actüsque: odii in fe

BH

jimmediate liber adeó, ut à voluntare fieri &

- Miranm.

uun & d

cohiberi poffit feorfim ab alio actu voluntatis

libero pracedenre.

"Ad textum Auguflini .

m C

Í

AC

tofn

in í

Expl. Defiderium peccandi non extinguitur

contrari&, nifi contrario defiderio recte facien-

gfä

IUd)

n

qu

di , ubi fides per dile£tionem operatur, T. non

mN $

rf

extinguitur contradictori& aut fimpliciter; N.

Praterea S. Doctoris fcopus, quem hic per to-

ljmum

tum Cap. fpectabat ; fuit duntaxat. oftendere;

f tang.

Legem veterem, quamvis bona & íancta fue-

t Ij

rit, quia tamen ex fe gratiam adjuvantem non

n j

habebat, fed duntaxat mandatum &legem pro-

impuj

libentem, non fuiffe medium fufficiens ad im-

puríene a

1

t q

pediendum peccatum, fed potiüs occafionem

;peccandi; contrarium autem ob rationem op-

lm a

pofitam effe in Lege nova: unde mox fubjun-

. Mhe t

it: Zoc autem mon preflat litteva. 3ubens, [e

dihme

Jpivitus adjuvaus; non lex evgo [ed gvatia ; nom ve-

UL

zus Teflamentum. in. fevvitutem genevaus , quod eft

NU

[

gav, fed movum; in quo mon funt ancille filit;

&U Imne

U

l

'y

fed. libere ,. qud libertate Chriftlus mos liberavit.

LU

Quibus verbis ficut non excluditur univerfim

!tf

omnis pratia & amor falutaris à veteri Lege;

T

ficnec per verbaobjecta excludituralius modus

DAR hr

extinguendi defiderium peccati,

EK. 2. . m.5

Qünjund

quia timor non minüs ad juftitie amorem quàm

& QUi n

ad injuftitie feu peccati deteftationem inducit.

Tiferiin

Cüm enim timore gehenna intentatze percul-

4 4

fus videat, non poffe poenam illam evitare ; nift

amorem injuflitie exuat, & induat amorem.

Qp d

juftitie; proxime & efficaciter movetur ad de-

teftan-

i Wi

Dzr S»r.

À

677

t od

teftandam injuflitiam & juftitiem amandam.

yntate b

"d txtum Jdug. Expl. Non poterit odiffe pec- .

eatum & dilipere juftitiam ex timore ferviliter -

Á

d voïgcm

[*

fervili; C. ex timore fimpliciter fervili, fu4d.

u

fi tantüm fit à lege terrente, T. fi fimul fit à

J

gratià, qua ipía etiam fiepius ad tímorem da-

stur, T.

tur,N. Sermonem hic fieri de timore fervili-

ml

ter fervili, conftat ex premiffis, ubi dicitur:

m D

Erfi uon impletur. foris uegotium male cupiditatis ,

x

t ol

ipja tamen mala cupiditas intus el! boflis. .Et po-

t antut

Ítea: /n ipfa voluntate veus eft , qui vult faceve ,

Vantendt

quod mon licet fieri, fed ideo mton facit , quia impat-

ldegent

7 101 potef fievi &c.

Caterüm in utraque re«

dens d

fponíione aliquid transmifimus; quia alibi exa-

occlt

minatur, an peccatum vitari poffit fine gratia

anontat

divina aut charitate ?

"d Conf. IT. w. D. .4.

morióg

Que fiunt ex metu, fünt involuntaría quoad

J,

affectum efficacem, N. . quoad affe&um ineffi-

il w"

cacem, /uld. fi effe&tus etiam tantüm inefficax

*

obílar fini per a&tionem vel omiflionem. ex

[//)

metu imperatam obtinendo, N. finon obftet; C.

Porró patet ex dictis ad arg., affe&tum pecca-

y li

ii

ti inefficacem etiam obflare fini intento à me-

jeri lt

tuente gehennam.

Textus Auguítini agit de

Jinsimt

fpecie trmoris cum voluntate peccandi interna

conjun&ti, licét exteriüs à peccato abftinentis;

"

Md

oremi

de qua nobis fermo non eft; neque ad noftram

Id

materiam efttransferendus, cüm Trid.Seff. 14.

m p

il r

u

Cap. 4. contra Novatores fimili argumento

utens dixerit: Zal:ó doceut, contvitionem , quae

viti"

TM

attritio dicitur, & ex gehenna ac poenarum me-

Af ii

tu concipitur, effe extortam &$ coa&dam , 10 li-

€Yan

[l

Uu 3

l

g,

ag

678

[]

Dr Sprz.

beram &2 voluntariam ;; & Can. $. definierit:

d

[5

Siquis dixevit . . . illaim, nempe artritionem ex

U

&

mnetu peenarum concepram, effe dolorem coattum

ns: Jl

€92 non liberum ac voluntavium, anatbema fit.. Plu-

|

pu

Ti

ravide in Tr. de Ponir. Difp. 6. C. 3. Art, 2

f

ä(t*þlürll/

t

i Qu

ARTICULUS IIL

dmuyit

n detur i bac vita perfe&lionis flatus , da quo

2

du p

actus [pei tbeologicie smon fit. nece[farius ;

gubp

eim doc

aut locum non babeat 2

mienae

Ota I. Supponere hic nobis licet täd—

o mory

DN

quam certa, qua Theologia Mora-

pit, n

GH

lis uberiüs explanat, & pluribus confirmat.

Y

M

Ts

uorum i/um eít, fpem effe neceffariam ne-

(

]J

i

ii

ceffitate medii; tum quia hoc fequirur ex ne-

qea d

ceílitate fidei , utpore qua foret inanis fine fpe;

T

unde ad Hebr, r :. definitur in ordine ad fpem,

dcas,

& frequenrer in Scriptura cum fpe conjungitur:

| y.

tum quia partim adultus peccator fine fpe jufti-

|Unteyo

ficationem obtinere nequit; cüm illa inter. ne-

d iq

ceffarias ad hanc difpofitiones à Tridentino

i q

Self. 6. Cap. 6. fuerit numerata: partim quia ja-

Qfv

ftus feclusà (pe gratias ad perfeverandum inbo-

ld

no neceffarias nec poftulare, üt par eft ; nec pro-

Qu erm

inde affsqui valet,

2dum , Eandem efle necet-

dE MO]]

fariam neceflirate precepti tam naturalis quàm

divini.

titzzo

Precepttm naturale enim fequitur ex

hn if

1mo füppofito; cüm lex natura praecipiat, ut

media ad falutem ac finem ultimum neceflaria

LT

adhibeamus: divinum aurem demonfítrant tum

Ts

t d()gr,

expreffa in Scripturis mandata, quae Pfàl. 61.

V. 943

Rn

m

DE SPE.

679

N

ia

y. 9., Eccli 2. v. 26., Ofe. 12. v. 6., 1. Petr. r.

v. 13. & alibi referuntur: tuim propofitio fe-

r d

uens: ZJomo uullo unquam vite [ue tempore te-

mi f

setur eliceve. a&uim fidei, fpei eg cbavitatis , ex vi

« Mi

1

T

-

preceptorum. divinovum ad eas virtutes pevtinen-

?ium ; quam inter alias ordine 115nam Alex. VII.

[

damnavit. 37/um , Spei preceptum negativum

I

obligare pro femper, affirmativum autem ali-

LT

quando per fe, aliquando per accidens. Prius

'enim docet ipía negativi praecepti conditio ; &

materia etíam praecepti exigit ; quae eft defpera-

ys lt j

tio motivo fpei oppofita & temeraria praefüme

( ]i

Confit

ptio, nunquam licita ; tanquam intrinfecé mala:z

pofterius declarat tum fpeciale praeceptum fpei

(arimt

obligationem eliciendi hujus actüs per fe, tum

i d

ejus ad alia virtutum neceffariarum exercitia ne»

nis ltl -

ce(fitas obligationem illam per accidens ine

T

ducens.

g

,

351. /Vota 1]. Neceflitatem ejusmodi nega-

nl

runt exorti proxime füperiore fzeculo novi My-

l

ftici, à quiete ac indifferentia animee dicti Que»

Trica

tifle, qui certum perfeCtionis & amoris ftatum

m qqiaä

confinxére, ubi fpes locum habere nec poffit

qom i

necdebeat. Autor hujus doctrine , fpurciffi-

[ref

mis erroribus ampliüs depravatze, fuit Michael

la

Qv

de Molinos, Presbyter Hifpanus, in pago Ma-

j

niozzo Diccefis Ceefarauguftane in Aragonia

(equimïï*;

An. 1640. natus, & Romam an. 1665. profe-

p

&us; ubi fermone, litteris & libro, Dux fpi-

us

[

ritualis , infcripto perniciofa myfticee fuee fcho-

(tmodum non in reli-

f

Ae dogmata fparfit, po

Tcd & in Hifpaniam &

f]

quam duntaxat Italiam ,

Gallias

"

J

"

Mi

680

1

. bDrs SPE.P

diam eiot

Gallias perlata. Eorum quafi principium erat;

internam viam íeu vitam ípirirualem flare in — ii

annihilatione potentiarum anima , qu& in nul- «ànl

qiüs doà

lo fe debeat activé gerere; in perfecta cum

Deo unione, quam anima illà annihilatione ad

pFäXI Tenoi

principium füucn &originem redeundo confe-

Tts (etg

quatür; in totali fui derelictione & wraditione, — ii

quà Deum folum omnia agere finat, & qu&e- nj

cunque circa fe fieri non curer.. Inde per mo- -

[ipdonu

dum corollariorum inferebatur 1750 , ftuden- .

TARO (&00)

dum unicé orationi quietis tanquam perfe&tiffi- |

OU

f2 , in qua per fixum fidei inruitum, qui fitco-.— lob

gnitioà Deo folocreatura tradita; habeaturcone — &

lf

xemplatio Dei füb conceptu univer(àaliffimo; & :

Ü

1.de ;

"

excludatur rum omnis reflexio, difcurfus & ope-

lr j

;

iO

D

fario mentis, tum voluntatis etiam quicunque

ftttt, (

affectus pius; abitque rum memoria attributo- —

t caren

rum Dei, Trinitatis & humaniiatis Chrifti , tum |

mnarus

phautafia imaginum, fipurarum & (pecierum

fentie !

2dà , nihil à

quarumcunque etiam fanctarum.

ff

Deo petendum, & hinc etiam pro nullo gratias

Vener

apendas; nullam ullius rei eriam virtutis, per-

Qum (oy.

fectionis , fan£tiratis & falutis propriae curam

Mi

habendam, & hinc ab actibus virtutum &ope-

D

ribus bonis ex propria ele£one & activitate — qed,

factis abftinendum; non reflectendum ad du- — fojy

bia; qua de overe occurrunt, aut ad proprios

Lï Iibus Or

etiam defectus, & hinc confeffionem ac pae-

(s Qp

nitentiam omittendam.

31i0, In tentatiopibus

d n

tam folarum cogitationum quàm operationumy

Düferi

five demonis inftin&tu à proprio corpore, five

Qlb nf

follicitatione alienà fattarum;, nec extern? nec

etiam

t

Dr SPE.

681

Cipune,

n

etiam eliciendo a&us virtutum oppofirarum in-

'Ism l

Wt

terné refiftendum pofitivé, fed tantüm negan-

que i

vé & in íua annihilatione permanendo.

Ne

RTG Q

citiüs doctringe hujus perverfiras , & ex.ejus

WhmHUW

praxi renoyata antiquorum Ginofticorum impu-

xundo

ritas detegeretur ; fecit tum amblguus Mapiftri

Y d

n

»

in docendo fenfus; & hypocritis in agendo fa-

1at, &

Jj

mam pietatis & authox-ra em adepta, tüm di-

nae

fcipulorum nequiffima arcani obfervatio. De-

m l

mum tamen indiciis captis, An. 1685. Molinos

p

cum. duobus fratribus geamams cognmmnc

l

Leonibus Romz inopinaté derentus, ejus do-

1; quui

bï*(Uh 7

&rina 68. propofirionibus comprehenfa anao

Timo;

1687. die 28. Augufii, Bullà , que incipit: Ce-

xrfus&»

lefis Paffor, tanquam haretica, fuüfpeéta, er-

l qUI»J"

i

ronea, fcandalofa, bafphema &

ipfe verà

ria tUP

ad carceres perpetuos 3. Sepr. ab Innoc, XI.

^

J

1111, Ü

damnarus fuit; ubi editis pæmtennæ àc refipi-

pe»]lh

fcentie fipnis, cüm jap anté errores füos ab-

juráffet . tandem 1695. obiit.

Venenum Molinofifmi quoad. partem ali-

Itl

hr

quam füxerat in Gallia nobilis quaedam Domi-

nade Guyon nuncupara, corruptámque de vita

rg o

l]

um d

fpirituali ideam variis manufcriptis prodiderat;

i MW j

qu& cüm ad manus Benieni du Boffüet, Epi-

U

fÍcopi Meldentis perveniffent, is edito de Sra-

lun ^

um

p

tibus Orationis libro illufionum hujusmodi fal-

]

L&'

lacias aperire; & mala inde oritura prevertere

m a

j

eít conatus.-

At ex adverío, five in preefatae

nhm*"

,ara[,CHW

mulieris defenfionem, five in doctrine , quam

nullo infe&tam veneno exiftimabat ; ampliorem

o

apologiam, Archiepifcopus Cameracenüs elu-

t

"UMU s

cubra-

g

DE Srr.

682

iUreftl

cubravit opus , cuiritulus: Explication des Ma-

miói

ximes des Saints für la vie interieure.

Autor

D Pont

erat plietate non minüs quàm doétrinà celeber-

rimus Franci(cus dela Motte - Fenelon ex nobi-

[

pirt, bt

liffima Feneloniorum ftirpe in Galliis an, 165 r.

qu lr

ortus, poft fufceptum Sacerdotium ad Huge-

Áncerm (

m

[

nottos convertendos primüm , tum ad conver-

Àp

Ws d

fos regendos adhibitus, Praceptor poftea Du-

ci Burgundie datus, ac tandem ad Archiepifco-

mata edi

findus,

patum Cameracenfem evectus: doéctrina veró

jam damnatis in Michaele de Molinos errori-

bt

Írendm

bus admodum affinis; cüm admiffus ibidem

H

ftatus quidam habitualis divini amoris & cha-

Citum d

ritatis pure excludat omnem actum & morti-

lo

vum proprii intereffe feu commodi etiam fu-

Y fonr

pernaturalis; exigat ftatam (ancte indifferen-

ia ctg

$

DN

ti&, in quo etiam partem inferiorem anime

percellere poffit defperatio j| regnante apud (ü-

( [nm

periorem charitate; faeiárque animam in vir-

m d

tutum exercitatione non minüs ac contempla-

du

tione feré paffivam. Quare & prarfatus liber

iriciom

1

damnatus, . & 23. propofitiones inde excerpte

*

An. 1659. die r2. Martii ab Innoc. XII. Bullà,

fiit. Sin

Qs v

qua iacipit: C ad "4poflolatüs INoffri notitiam,

edità fuerunt profcripta tanquam temerariz,

QU

Ícandalofae, malé fonantes, piarum aurium of-

D7 i

t df

fenfivae , in praxi perniciofz;, ac refpectivé er-

1.

ronez. Hoc Ecclefie judicium quemadmo-

* pirta

dum humanz fragilitatis in fümmo Viro do-

UT

cumentum exhibuit, fic & protulit pulcherri-

fl

mum debite erga Ecclefiam humilitatis & obe-

1 f

dientig exemplum. — Adeó enim Illuftriffimus

L

a

re-

üa Srr.

685

itiond

Preful damnationem füam fincera cum poeni-

J

lte,

4

!

n

rentia & fübmillione fufcipere non erubuit, ut

lrind o

d

)

t

1

ipfe Pontificium Diploma fuo Gregi promul-

vlon ent

!

)

pàárit, & edicto edito fuerit obteftatus, nequis-

Miisan

!

quam librum ínum legeret aut fervaret, fed -

um 41

finceram obedientiam & intimam docilitatem

f ane

fecum Apoftolice Sedi-exhiberer. Cujus etiam

"

jr il

t

1

virtutis deinceps dum viveret, plura docu-

menta edidit , tandem an. 1715. pientiffimeé de-

Ardigla

lodriiie

functus.. Feminam veró memoratam, vanis

M

"n

linos

decepram illufionibus, vel ad radicem mali de-

ilfus i

ftruendam, vel ad occafionem eripiendam ju-

Voris d

dicatum eft recludere. .

m &t

Porro propofitiones huc fpectantes praci-

di etiam:

pué funt, Molinofi quidem 7ma: JVon delet

» df

amina cogitave aut pramium , aut penam , aut pa-

vadifum , aut iuferuum , aut etevuttatem ; & 132ma::

m

Qui fuum. liberum. avbitrium. Deo. donavit, de

TU

uulla ve. debet cuvam babeve , mec de iuferno, uec

g n

Q

de pavadifos mec defidevium debet. babeve pvoprie

al

(j

J

perfe&liouis , nec. viviutis , uec proprie fandlitatis ,

fe eyc

".

nec proprie [alutis , d. cujus etiam [pe purgare fe

x

delet. Similes fer& füunt 13. & 14ta.

Camera-

i i

cenfis veró funt, 1ma: JDatur babitualis flatus

amoris Dei , qui efl cbaritas puva fine ulla admix-

tl

tione proprii itere[[e : meque timov penavum , ut-

amgt

D

(

que defiderium wvemunevationum. baleuz. amplias i2

o pavtem: son amarur ampliàs Deus propter ime-

s

"d

vitum , ueque propter perfe&lionem , ueque proptev

felicitatemm in/ eo/ emando. inveniendam; & 2da:

"

n flatu vite contemplative [eu unitive amittituy

ia

emue hotiowm iuteve[fatum timovis &g [pei;

rufï[ifiiïlfï

qui-

I

Dzs Srr.

6844

quibus correfpondent 4ta & octo contintá (e-

h: A

rie fubjunctes.

?

UT

352. Dico, Non datur perfectionis fta

iug,

um n

L mmiada

in quo sé&tus fpei theologicee locum non habeat,

aut non fit neceffarius.

Prob. rm. p. Scriptu-

f gur

Jf

"

[

if

i.

fr n

ra deícribens perfe&tionis ftatum, & requifita

ad hominem perfectum proponens, defiderium

T UI U

ac fpem falutis huic defcriptioni ac requifitis in-

Ilf

—

1

i

I

1 000 (

ferit, üt patet ex ep. ad Rom. r2. v. 9. &íeqq.

Odientes snalum , adbeventes bono:. chavitate fva-

itq &

ternitatis invicem diligentes: . bonove invicem pre-

MU

(amorei

venientes : follicitudime non pigri , [piritu fevventes:

[

Domino [Aoientes: [pe gaudentes &c.. 1. ad Cor.

!

pii

hmog

T Tln

12. V. I3.: JVunc autem tmanet. fides, fpes eg cha-

vitas , tria bac; ad Philip. 3. v. 14. & (eq.: 44d

110 f

deffinatum pev[equor , ad braviwm fupevne vocatio-

lt avjiat

25 in Chriflo À Efu./ Quicunque ergo perfe&i [u-

Myís,

n

mus , boc fentiamus; ad. Coloff. 1. v, 22.: IVunc

frtmuroy

autem veconctliavit in corpove carnis ejus per mor-

V.H

Yem, exbibere vos fantios €g immaculatos & ivve-

Bftati

)

prebenfibiles coram. ipfo: fi tamem pevmanuetis iu

; [n

fide fuudati, &2 [labiles eg immobiles d [pe Evange-

Vafibi

li; 1.ad Thelff. 5. v. 8.: JVos autem, qui dié

&i uj

fumus, fobrü fimus , induti loricam fidei $g. chari-

m;:;: DT

fatis, C? galeam [pem [alutis 5 ad "Fit. 2. v. 1.

- nf

& leqq.: "Zpparuit grazia Dei Salcatovis atoffri,

j

Inqui

evudiens 1os, ut abnegantes fceculavia defideria , [o-

f0

)C

lm ]i

bri? 3 ju[]à 9. pià vivamus im boc fieculo, ex[pe-

&antes beatam [pem &c.; ad Hebr. 3. v. 6. Chri-

Wjr: lt

füus fidelis evat- tanquam filius im. domo fua: qua

Iep. 3' Y

domus [umus 105 , & fiduciam €9 . gloviam [pei u[que

'É'imdg

in fisem firmam vetineamus : & ibid. 1o. v. 22.

LT

xfeqq.

—

»

DE SPE-

685

) t

"n

LT

feqq: "docedamus. cum-vero- corde in phnitudine

?

fidei, afpevfi covda d. con[cieutia mala, ?. abluti

!

i

fhtns

L

W

corpus aquá inuudá ,. teueamus [pei no[tve qpnfe/)

m

fionem indeclinabileim. ( fidelis emumn efl , qui promt-

f(t) €9 confidevemus invicem in provocationem cha-

, Ug

vitatis g lonorum operum , non defeventes collcéio-

nein noffram , [ed coufolantes g tautó snagis , quan-

CT

70 videritis appropiuquantem diem. . Exgo in hac

vita non datur chiiftiange perfectionis ftatus;

(

in quo a&us fpei theologicee locum non ha-

bear.

2

Conf. L. Viri in Scriptura à perfectione

Til

& amore in Deum celebratiffimi foverunt actus

ju

m

fpei theologice proprié talis, quales fuerunt in

t

Vet. Teftam. Abrabam, de quo ad Hebr. r1.

!

v. IO. fcribitur: Ex/pe&alat fundamenta baben-

! & &q',:.

zem civitatem, cujus avtifex 9^ couditor Deuss

Moyfes, de quo ibid. v. 26. legitur: /4fpiciebat

$

;

in vemunevatiogem; Vavid, qui de fe ipío Pfal.

j"

118. v. 112.2it; Zzclinavi cor meum ad faciendas

guflificationes tuas in eetevuum propter vetvibutio-

zen; In Nov. Teftam. Petrus, qui 1. ep. r.

[H//W//L')ï

l

V. 3. (cribit: Zeredi&us Deuseg Patev D. N. 3. C.,

ui fecundüm snifericordiam [uam magnam vegene-

vavit nos in peu vivam , per ve[urveGionem 5 Efu

Chrifiiex mortuis; Paulus, qui ad Rom. 8. v.

Lt

25. inquit: . Sed e9' mos ipfi primitias [pivitás ba-

[

entes, €g ipfi intra . uos gemimus , adoptionam fi-

liorum Dei ex[pe&lantes, vedemptiogem corporis

L

uoflvi: fpe enim [alvi fatli [umus; joannes, qui

UW

!

1. ep. 3. v. 2. & 3. dicit: Augc filii Dei fumnus;

€7 nondum appavuit, quid evimus:. [cimus , quo-

4l l

n

tiiam cim apparuerit , Jüuiles. ei evimus ,. quoiaz'am

fo. V

:;(

M

L

686

Dr Ser.

r f

t? videbimus. eum, ficuti. efl.. Et omnis qui la-

Y

bet banc [bem in eo, fantlificat [e , ficut eg ille fau-

p jfa;

x did

&us efl. Ergo ratio ftatüs perfecti non impe-

TT

dit actum fpei theologicae : nec datur perfectio-

D R;

nis ftatus in hac vita , ubi fpes theologica lo-

cum non habeat

atl

Conf. 11. Siquis perfe&tionis

ftatus foret, qui fpei non permitteret locum,

mpfms

ttn Scr

ergo id oriretur vel ex fpei imperfectione, vel

ex charitatis puritate, vel ex indifferentiz circa

f& & cun

tj f

propriam falutem neceffitate: fed nihil ex his

Ts qu

affignatis diei poteft: non 1rmum; quia licet

actus fpei theologice fit minüs perfectus a&tu

1ut, i

£ Drücpi

,charitatis ; eft tamen honeftus , fupernatu-

ralis & veré theologicus; üt ex füprà dictis li-

üm ringuïal

tdidm

quet; non 2Zum; tum quia a&us fpei cum

actu charitatis poteft ineodem fübje&to conjun-

tbl

gi, & homo, cui tanquam fübjeéto beatitudo

tiotfog

"um Chri

defideratur, feipfüm poteft referre ad Deum

tanquam finem (üum ultinum: tum quia, tam-

^&racenfi

2 7'0/). ;

etfi actus charitatis rendat in Deum propter bo-

nitatem ejus abfolutam ; non veró refpectivam

x

Mari

& noítri perfectivam; tamen neque in ítatu

t receni

perfectionis omnis voluntatis actus deber effe

"t

ex charitate elicitus: neque pravfentis vitee fta-

Ws ()lg'm

&U5 m

tus, in quo amor concupifcentiz licitus par-

tem nullam habear, S. Bernardo viderur poffi-

f 1

bilis; qui L. de dilig. Deo C. 15. fic fcribit:

-Dim) jü

ANefcio, fi d qu/quam boimine quartus gradus. in

L

bac vita pevfe&là appvebenditur , ut. [ [eilicet bomo

Weetei

diligat tantüm propter Deum, Afferant boc, fiqui

15 Dto.

expevti funt : mibi, fateov , impoffilile videtar.

l; Àl

Erit autem procul dubio, cim. intvodutius. fuerit

LR

Jer-

'ä&:((

Dz Srr.

687

fervus. fidelis in gaudium Domini. fui : däniqu

e

Wi ul

(TT I

non 3/24Ó; rum quia hujusmodi indifferentia

nec eft ad perfectionem neceffaria; cüm nul-

D

ürperi

lum de ea preceptum aut naturale aut pofiti-

eopi)

vum extet, & farente Cameracenfi in propof.

22da nihil de ea 2 Pafforibus autiquis fit propoft-

perkeln

teret z

tum paffrm multitudini fidelium ; àmó haec doétri-

tedim

"n

na tum Scripture trum T'raditioni, preceprum

R

rettz d

Ípei & curam falutis omnibus univerfim incul-

canti, fit contraria: tum quia eft perniciofa;

nihl «

utpote quz omne laboris falutaris ftudium ex-

; qui

felts t

üinguit, inertiam fovet, & ad prefümptionem

&c precipitium ducit: tum quia eft fanatica;

fipat

yi did

cüm fingularis deceptio fit, animam puro amo-

re affeCtam etiam defperando ac fe reprobatam

s fpd

invincibili perfuafione credendo , fuperiori par-

(loc

o bt

te fponfo adherere , inferiore autem exfpirare

cum Chrifto; üt prop. 9. & romà exponit Cá-

« ad i

meracenfis.

iqii

Prob. 2dap. Ex di&is num. 350. fpes eft

E

r

j

^

(f

neceflaria tum neceffitate medii, tum neceffita-

r

'

te precepti tam naturalis quàm divini, quod

U 1

n

üt affirmativum aliquando. & per fe & per ac-

,dCb.et d

Is Vi

lz

cidens obligar: ergo nequit dari perfectionis

ftztus, ubi fpes fimplicirer neceffaria non fit.

fict

wJ Fd

lenr

Corf. 1. Jubentur omnes ad bearitudinem afz

pirare , juxta illud Matth. 6. v. 9.: Sic ergo vos

fici

j

(l

j

orabitis.. . . ;A4doeniat vegnum 1uutm; eandem

1

[

querere, ibid.v.33.: Qwerizeergo primim vegnuim

11 »

Dei; pro eadem operari ; juxta illud 2. Petr. r.

l

lf

,

J

1j

V. Io.: JMagii fatagite, ut per bona opera certam

fed

j

fïld"

velram vocatio?enz €9^ elecfionem faciatis :

a«c

m

688

Ds SFE.V

hec fine fpe ac defiderio non fiunt: erpo.

Anfhyr

Conf. I]. Mandatum «haritaris divine precipir,

ts m

ut quisque diligat proximum ficut feipíum; de

fu.

quo Avoguftinus ferm. 43. de verb. dom. C. 5.

kada

ait;' Prüts vide, fi jam nofli diligere teipfum; eg

(ttn Qu

committo tibi proximum , quem diligas ficus teipfumz

geri, f

Jf autem mondum nofhi. diligeve te , 2imeo, ne deci-

lt p

pias proximum ficut te:-. ergo ficut ex mandaro

Qnetgr;

charitatis nobis preceptum eft defiderare filu.

tqe d

tem proximi , pro eodem orare ac laborare; fic

At

& idem preceptum eft refpeétu noftri, no-

Ttt datur

ftráàmque nobis falurtem defiderare & curare

ttdes.

debemus: ergo fpei theologice actus nobis ne-

Wriatend

/ceffarius eft. 'Unde Aug. in P(al. 122. (üb ini-

Bf

rium fcribir: ZVog prarer. [pem effé debemus; &

Ms N,

ferm. 16. de verb. Apoft. C. g. Zpfa fpes. pere-

&i m Q

grinatióni neceffavia eff ,. . Et fp

es que bic e/l ,

fs ve.

ad juffitiam pevtiuet peregvinationis noftva.

n gj

353. Objic. Juxta Apoft. 1. ad Cor. 13. v. 5.:

Fflle,&(

Chbavitas nou quevit ; que [ua funt : fed & quere-

- Woofiti

ret proprium intereffe, quarerer quae foa fünt:

-ltt am

ergo,

Corf. I. S. Bern. loc. nup. cit. ait, pec-

UT

catorem, cujus voluntatem gratia preevenit,

FW Wm

à timore incipere, tum in fpem erigi; ac tan-

2 ldem d ü

dem fübdit: Zzde trazfit ad tevtium gradum , ut

Ms

diligat Deum, non jam propter. [é , fed propter

MLTT

apfum: [an? i boc gradu diu flatur : ergo datur

n d

in hac vira ffatus habitualis amoris puri.. Cozf.-

*flas füon

II. Moyfes Exod. 52. v. 31. precatur: Olfécro,

ET

aut dimitte eig bauc moxam , aut fi non facis , dele

A. M

eme de libro tuo, quem (cripfifli. . Paulus veró ad

Rom. 9. v. 3. ait: Optabam ego ipfe anatbema ejje

"n i

a Qhri-

f

As

Drz SPE;

689 .

: "

Ye Drey

d Cbriffo pro fratvibus wueis : erpo perfe&a chari-

tas etiam

:

propriam reprobationem amori poft-

fj

Donit. -

.dpm(;

^

il

R. ad avg.

D. M. Chariras modo inordina-

fufi

to non quzrit , quz füa fünt, C.. nullo tnodo

/'L"

J

quzrit, fubd. Charitas ip(à, feu qui ex cha-

ritate agit, folo Dei intuitu in hoc fuo actu

a manc";

dl

movetur, C. Qui habet chariratem, quando-

eunque & quodcunque agit, ex hoc motivo

L0

t

J

1

nofl.r

j

A

ïM,

operatur, N. — 744 Corf. 1. Y. D. Conf. In hae

vita datur ftatus habitualis amoris puri, h. e,

& an

excludens ab amore Dei aliquo motivum pro--

s nabisj,a

prii intereffe, C. excludens ab ipfo amante &

2 :

i

ab actibus ejus omnibus motivum proprie uti«

litatis IN..— 110um . non folàm cum Bernardo,

7 ;

fed cum omnibus Catholicis afferimus: pofte-

ue l

rius veró cum eodem Doctore fententiam pr.

TA

num. recitatam verbis obje&tis flarim fübjun-

rP

gente, & cum Carholica Ecclefia damnationem

i fore

propofitionum Molinofi & Cameracenfis reves

g [piit

renter amplexa reprobamus. 744 Cojf. I]. W.

'.3/[; Pä;

IV. Corf.. Ex neutro- enim textu Quieriftarum

d

error patrocinium capit.

Nam fenfüus 1mi vel

;i', st

vodum!

idem eft cüm altera Moyfis locutione Num. 11

V. 15.: Sin alitev tibi videtur , obfecvo , ut ántevfi-

um

€ias me y «ie tantis afficiar malis; & hinc Moyfes

r

folàm deleri f& ex libro viventium in prerfenti

)u[,i. [*1/

vita, mortéque immaturá abftrahicupir; quem

fenfum ufürpant Hier, in ep.ad Algaf., S. Greg.

hij

. 10. Mor, C. s. & alii: vel, fi cum quibus-

j L'Cfö-:j»

|

dam intelligatur liber vite eterna , de quo lo«

zt/zszzfuj

rit fuam reprobatio-

[

l

|

quatur Moyfes; & poüu!ä

X

mem;

690

Dr Spsr.

nem ; aut hoc votum prolatum fuit ex paffionis : ipria

impetu, non veró ex deliberatione rationis; üt i&iz

cen(íet Hugo Viéctorinus: aut erat hyperholica

UT

quadam maximi affectüs expreffio ei fimilis,

qeil m

quà marer ad placandum maritum filio iratum

lts

diceret : occide me; fi huic proli ignofcere no-

lt d di

lis, quamvis certa fit, (e non occidendam ; quem

t partin

fen(um Aug. L. 7. QQ. q. 147. füpra Exod. vi-

Ttoogt

derur adoptáffe, dum ait: Securus boc dixit; ut

von[equentibus vatiocinatio coucludatur : id efl , ut

J

quia Deus Moyfen non delevet de libvo [uo , pecca-

zum: ilud p

opulo vemitteret. Utraque refpontio

aptari pore

j

verbis Pauli; juxta Origenem qui-

dem ac Hieronymum l. c. vulz "4poflolus perire

zn cavne , ut alià falventur in [piritu ; fuum faugui-

b 1

*em fundeve, ut multorum anime con[erventur :

juxta S. Chryfoftomum autem . & alios Patres

H

tum Interpretes voturm iftud refpicit feparatio-

p

nem, non quidem à charitate Chrifti, fed ab

j

ejus fruitione & gloria eterna; iidem tamen ob-

d

Üipe n

fervant, ingraco nón exrare opzabam, fed optá-

vim vel optarem , uoxóuxv, nec votum iatelligi

L. N«

poffe abfoluté, fed hypotheticé, fi nempe fieri

Aonem v

poffet & liceret; unde fenfüs eft: optarem pro

"t

Chrifti gloria ab eo feparari, fiquidem id per

tictdg.

egem Dei & juftitiam liceret: quibus in verbis

d f

non invenitur defiderium reprobationis aut

Tf

actualis acceptatio ejusdem, fed amanrium dun-

?

W Àt

taxat emphafis atque hyperbolica affectüs ex-

JWIM fl

preffio , adeóque Quietiftis minimé prodeft , qui

Mi

votum ejusmodi abíolutum ad probandam amo-

Dd

0

[

ri$

Mty r

—

aEg

Dz CHARITAT!.-

691

expái

ris puritatem , & habituale ad flatum perfectio-

Tatio

nis & vi& internz exigunt.

iypetà

Que de fübjecto & effe&tibus fpei, vitita.

) &i [ti

que illi five perexceffum five per defe&tum op-

flio z

pofitis & variis contra eadem remediis hie fo«

ss

lent ab aliis addità commentatione tractari; ea

(; qu

niiy

nos partim in füperioribus attipimus, partirn

"Theologi& M orali perfequenda relinquimus.

hd

" ibl

DISPUTATIO V.

fs *

: fe[i

De Charitate.

'eteio

fohr t

CAPUT.L

un f

- De Natua Qv Oljetto. Charitatir.

t

ais t

Haritatis nomen vari& ufürpari, & tam

| /epäfäUD

pro amantis five perfona five dono,;

C

N

/ quàm pro amantis affe&tu accipi, in'Tr,

u

de Gratia obíervavimus: ubi de diftin-

&ione pratige fanCtificantis à charitate a&hdm

d

i

uit... Neque ipfam chariratis pro amore acce-

ptionem magis propriam ita effe finpularem ac

mpC Ef*

yen

determinatam , ut variam fignificandi virtutem

i

excludat, conftat rurfüs ex multiplici ejusdemm

jj

apud facros etiam Scriptores ufu.

Sumitur

jni d

enim 1. pro qualicunque amore etiam illiciro

apud Aug. ferm. 52. de temp. C. 1.:. Licita eff

jyn P

d

bumana charitas , quá uxor diligitur ; ilicita , qud

d

mevetvix vel uxor aliena: 2. pro amore naturali &

m

meré politico, üt Prov. rs. v. 17.: Melris eft

n

vocari ad olera cumn cbavitate, quàm ad virulum

Xxa

fagi-

o

Drz CnHaARITATZE.

*

692

nor at

Jaginatum cum odio: 3. pro amore boni ac vir

tutis; üt Aug. L. g. de Trin. C. 40. explicat:

i d p

Quid eff autem dile&io vel chavitas , quatn tauto-

mj«

nift

pere Seriptura. divina laudat. & predicat

L3tont.

amcr bori? — 4. pro amore illo Dei preeftantiffi-

(À

t defrni

[177)

mo , de quo [oan. r. ep. 2. v. 5. ait: Qui autem

fervat vevbum ejus, verà in boc chavitas Dei per-

d apla

-fella of ; & Paul. r. ad Cor. 13. v. 13.. ANunc

itrfa p

autem manent fides , [pes &9. cbavitas, tria bect

tnís,

54 murüs

shajor autem borum eff cbavitas, Atque dehujus

poftremi amoris tum actu tum habitu unicà no-

"tmunio

bis propofitum eft agere. Quoniam veró deillius

i

à fide ac fpe diflin&ta entitate in fuperioribus

Mpho t

Difputationibus, de divería etiam à gratia ha-

PUETES

bituali ejusdem effentia in Tr. de Grar. fàtis eft

T mj

di&um: hic tantüm refidua de ejus natura

"

derils

obje&to breviter enarrabimus.

gnam', n

Ws d

"

ARTICULUS L

ttta def

1 dimin

Quaenam f iotio 6f natura. Chavitatis

tbeologice £

ftlimiy

Wt Y

2

Óta L. Amor; nifi pro mera compla-

fe ts

centia fümatur, eít affectus , quó

"At d

quis alicui ben& feu bonum vult.

Juxta S.

11 tde

"Th: 2.2. q. 23. a. r. in Corp., communémque

etiam Philofophorum divilionem rriplex eft;

t i

D

amor fcilicet concupifcentize , benevolentiee &

351

l

amicitie; Amor conzcupifcentie eít, quo quis

)

m int

alicui bene vult füi gratià , feu in gratiam aman-

tis: amor Zegevoleztie eft, quo quis alicui be-

i

mati $

ne 'vult ipfius gratià; | feu in gratiam a

armor

Miuþ

Dzs CnuantiTATE,

693

With amor amicitie eft idem cum amore benevolen-

0. &t

tie , fed preterea reípicit etiam amicum feu

quniy.

amati erga(e benevolentiam. Amicitia àS. Aug.

Vi

L. 3. cont. Acad. C. 6. & in ep. 155. ad Mar-

"d

cian. definitur, rerum bumanarum €9 divinavum

at

eum benevolentia eg cbavitate con[enfio ; juxta alios

n D

vel explicatur hec definitio , vel defcribitur

.Aj A

amicitia per conditiones ab Ariftotele L. 9. Eth.

; n

requifiras. Earum rma eft mutua benevolentia;

gt

2da mutue hujus benevolentie notitia; 3tia

tU u

communio feu mutua bonorum communicatio.

ero d

Requiruntur quidem preterea [ab eodem Phi«

Jperiowïzä

lofopho tum familiaritas & confüetudo, tum

fingularitas & plurium exclufio, tum equalitas

r

v l

& fimilitudo; fed prior videtur tantüm exigi

TU

ad certiüs habendam benevolentie mutue no-

tiiam; unde illà non impedità etiam inter ab-

fentes & diffitos à fe invicem amicitia coliturz

altera defideratur ob bonorum communionem

"l

non diminuendam; ideóque fübje&tum utrin-

a

Ll

que limitatum füpponit, 'nec univerfalis eft:

poftrema vel tantàm poftulatur ad amicitiam ;

4 Cofi

qua fit inter omnino pares, velexipit eequa-

dus;

[]

litatem duntaxat imperfectam & proportiona-

in

lem; unde & ipfe Ariftoteles diftinguit amici-

h

mutd

tiam duplicem, alteram fcilicet eequaliratis , al-

a

p'cï ,

teram excellentie feu proportionis,

li

ij Ifn læ

.355. IVota II Dari amicitiam proportionis

Deum inter & hominem juftum, facilé often-

d

ditur tum ex Sap. 7. v. 14., ubi de fàpientia

ii

dicitur: Zrfmitus emm . thefauvus. eff bmiribus y,

!

j i

es faéti funt amicz'tz;æ Dii; '

j

quo z(ui ufi fuut , pavticip

X 3

tum

ümm

694

Dz CnuaniTATE.

anm

tum ex iis areumentis, quibus in Tr. de Grat,

probatur , effectum formalem gratiz habitualis

g N

effe, ur homni»em fàciat amicum & gratum

i, dl

Deo.

Praterea dari amorem amicitiae in Deo

dnptepon

adhominem juítum, & hominis jufti ad Deum,

g d

conítat etiam ex conditionibus ad amicitiam re-.. iT 6

ttfido

quifitis.

Nam 1720 Deus quidem vult homini

juíto bonum non propter fuam, fed propier

Vte Q2

(rltvs di

ilius bonitatem; quia, rametfi hoc bonum &

ipfum etiam hominem effentialiter ad fe ipfüm

lyi a,

"

tanquam ad finem rerum omnium ulümum,

l tunja

feu ad gloriam fuam extrinfecam referat, ta-

QO

men bonum, quod homini vult , ad hanc glo-

Dus at

hd. |

riam referendo non agit ex affectu proprii com-

modi, aut utilitatem propriam non intendit j

Ti

cüm talis affectus locum non habeat in Deo;

. tpremi

utpote cui proprié loquendo utilis non eft, nec

ID n«

PFOCO, f

quem beatiorem facit illa gloria extrinfeca; fe

folam utilitatem hominis intendere dicenduseft:

Totos ef

?-rum &m

juftus veró, quiex charitate Deum diligit , vult

onum Dei, quia ejus bonum eft, absque ullo — i,

reípe&u ad propriam utilitatem. 240, Hec

W.

mnutua benevolentia Deo quidem conftat certó

V m

& infallibiliter; homini veró benevolentia Dei

dlïigymus.

erga fe reciproca conf(tat rantüm probabiliter;

nf [

^

quod fufficit ; gratuira autem etiam certó &in-

r p jm

fallibiliter. 370 Deus homini communicatbo-

Wliïlïüïtl m

nà tum naturalia tum füpernaturalia: juftus ve-

n (li

ró tum refundir. in Deum omnia , que ab illo

1 ip(um ^

acceperat, juxta illud 1. Paral. 29. v. 14.:. Zua

M

funt omhia , 9 que de manu tua accepimus , dedi-

NY 2

fus tibi; tum pro bonis illis reddit Deo gra«

L tün

tiarum

AEZS

Dtr CHARITA&:. :

6;

t d

tiarum actionem, laudem, honorem & obfe-

? hij

l

quia, Neque, fiquis caeteras conditiones exi-

[

gat, deeft huic amicitie equalitas geometrica

ii n

feu proportionis; cüm juftus fit filius Dei ad-

li«

optivus & naturee divine particeps, ex dictis

Tictm

in Tr. de Grar. habituali; neque familiaritas &

vült han

con(üetudo; cüm juftorum ex ep. ad Philip. 3.

k g

v. 20» corver[atio fit ia celis, & Joan. 14. v.23.

- bowm.

Chriftus dixerit: S? quis diligit me, Pater meus

ad (3 Iügw

diliget eum, €9 ad eum veniemuüs , Q9 manfionem

? ülit

apud eum faciemus : neque amicitia Dei pluribus

rfera

'communicara aliquid fingularitati derrahit; cüm

] haoj

Deus ficut mare , dum tribuit, non deficit, fed

oprict

abundat.

Porró charitatem hominis necdum

yinte

juftificati effe poffe amorem amicitiz ad Deum;

ii

l

ex premiffis inferre licer; quia licét ejusmodi

amans necdum redametur à Deo amore reci-

ondt

r

proco, nec jam fit Dei amicus, tamen pre-

jv

ventus eít amore Dei gratuito, & per bunc

ipfurn amorem meretur gratiam fanctificantem

ij

j

quà formaliter conftituitur amicus Dei.

356. Dico ]. Charitas actualis eft amor;

Zülä) j

t ef

quo Deum propter fe & cetera propter Deum:

diligimus, Dicitur 1. emor , quo diligimus; quia

Jenti

obabl'ff[ä

charitas íecundum D. Thom. hic q. 27. a. 2. in

Corp. ** importat unionem affectüs, in quanrum

«ll

punid

fcilicet amans zeftimatamatum quodammodo üt

unum fibi vel ad fe pertinens, & fic movetur

j

pH

j

inipfum,,. 2. Deumts cetera; quia Deus eft

[Uæ

objectum mareriale charitatis primarium , &

!

77 ]

fümmo amore dipgnum: prater illum tamen

n

D6

fünt etiam alia, que diligere poffumus & de-

t

*4

bemus;

* Mf-*ï:

L

696

Dr CHAR!TATE.

]

bemus; üàt infrà dicetur. 3. propzer fe, propter — iil

ipfum, h. e. propter bonitatem Dei abfolutam,

uj t

nullà proríüs habirá ratione proprii noftri com-

drumpr

modi; quia per hoc tum attingit immediat& — ii5

Deum tanquam objectum formale quod , &ac-

^ tf

quirit rationem actüs theologici; tum difcer.

Dicir 1.

nit fs ab amore fpei, que à bonitete Dei re-

1 chari

fpectiva movetur, & rationem proprii .com-

dliper

modi haber , de quibus rur(us infrà.

dprie

357. Dico l. Charitas actualis perfe&ta non

1 pt

eft amor. fimplicis benevolentie, íed amicitise,

himiri

Ita D. Thom. q. 23. cit. a. 1. in Corp. « Unde

iT

snanifeftum e(t, quàd charitas amicitia quaeedam

ffimonir

eft ad Deum,;,. Prob. Non eft perfectior vi-

Mifatia

tz hujus charitas , quàm quà jufti diligunt Deum:

f if

fed charitas juftorum eít amor amicitie, üt

tüinn

conítat ex num. 355.: ergo.

Conf. Charitas

Wtbidp

perfecta eft, que nititur fide ad filutem necef-

fint. D

farià, & eít ju(tificativa: fed hujusmodi chari-

Qatits

tas eítamoramicitie, àt ex dictis num. 139. &

x

tndim

feq. ac num. 287. conflat: ergo.

ürigr,

)

358. Dico /II. Charitas habitualis eft virtus

& vol

per fe infu(à, difponens & elevans voluntatem

ilifi d

ad actus charitatis proxim? defcriptos eliciene

N

dos. Prob. expofitione terminorum. Dicitur 1.

filamy

virtut; tum quia non eft ipfe Spiritus San&us,

j ice Q

qui fuit error Magi(tri fententiarum, fed do-

ldem Pn

num aliquod creatum; üt oftenfüm eft in Tr.

Tt fe,

e Grat.: ture quia habentem f& facit fimplici-

1fy.

ter bonum, cüm alie virtutes faciant bonum

f& vin

duntaxat ex parte juxta illud Auguflini Tr. 7.

Ty

in . Joan.: JJabere gomen Chrifti , &j malus effe

&31

pordi:

—

g

DE»CHARITATE;

697

hm

otef?: babeve autem chavitatein. g malus effe uon

il

potefl : tum quia charitas eft virtutum theologi-

toltriqs

carum praftantiffima , fecundüm illud 1. ad Cor,

ii

13. V. 13.: AVunc autein snanent fides , [pes 62 cba-

jl

vitas , tvia bec: 1major autem borum efl. Charitat.

um dl

Dicitur 2. per fe injufa ; tum quia ex diétis Difp.

qelen

ima charitas eft virtus theologica;. theolopica

Opridt

eft füpernaturalis; fupernaturalis autem virtus

eft per fe infufa: tum quia Paulus ad Rom. 5.

;rfe&azm

v. $. aperté ait:. Charitas Dei difjufa e[l in covdi-

d an

bus uoffvis pev Spivitum [auttum , qui datus ef? no-

P' ( th

bis; & Trid. Seff. 6, Cap. 7. cüm Apoftoli te-

aqui

ftimonium recitáffer, fübjungit: Uvoe im ipfa

edliori

guflificatione cum vemiffrone peccatorum bec omnia

n D

(mul iefu[a accipit bomo pev SEfum Chriflum,

(xc'uiæxj

cui itfevitur , fidem, fpem g cbavitatem: quibus

- u

verba Apoftoli 1. ad Cor. 15. laudata addi pof-

n

fünt.. Dicitur 3. elevans voluntatem; quia , cüm

yidr

charitas nos maximé conjungat cum Deo fe-

ul

cundüm illud r. Joan. 4. v. 16.: Qui manuet in

chbaritate , ia Deo imaauet , €? Deus in eo, pér ean-

dtutt

dem voluntas elevatur.- Dicitur 4. difponens

Juntdt

ad a&lus chavitatis eliciendos; tum quiaex r. Joan.

y did

$. V. 3.:. Heec efl chavitas , ut mandata. ejus. cu-

flodiamus ; tum quia (icut relique virrutes theo-

Dictti

j Sä[]i?äl

logica di(ponunt.ad actus fuos,. fic & charitas

,

!

idem praítat refpectu amoris, quo Deum pro-

f

|.

jil

I

—

prer fe; & cetera propter ipfüm diligimus.

|

359. Olferva, Cüm num. 37. ad perfectio-

| ümphf]'

|

|

nem virtutis theologicee univer(im poftulave-

rim

u

ut quzlibet fit appretiative perfecta,

iil

J/

j

j

reat Deo füper omnia; multoó id

mapis

&ad

hs

Xx $

inrel-

MJ

p

u

. D& CnuaRITATE.

89:'8

intellilgendum eft de charitate ranquam inter

äünnefi,c

reliquas pra'ftantiffima, & que nos no(tráque

gopar

omnuia ad Deum refert.

Eft autem triplex in

hac perfectione gradus. . 175 , cüm Deus pro-

[whu

prer fe diligitar füper omnia alia bona, que

obüneri aut retineri nequeunt fine pravi Dei

offen(à; ita ut homo diligens Deum malit bo-

nis illis carere, quàm contra voluntatem aut

h N(

Qdtt; n

legem, Dei graviter obligantem obtinere vel

retinere: hic gradus, cüm excludat omnemaf-

tmictian

modo f

fectum ad peccatum mortale, füfficit & necef-

farius e(t ad (alutem.. 2245, cüm Deus propter

Bof

fe diligitur fuper omnia, non folüm eravi-

Diteride

rer fed & leviter difplicentia, ita ut homo

wünrs

paratus fit potiüs carere quolibet bono, vel

od

páti quodlibet malum, quàm Deum vellevi-

Qu volun

ter offendere: hicgradus, quamvis neceffa-

qii f

rius fit ad. perfectionem chriítianam, neceffa-

N

rius tamen non eftad falutem; cüm non cadat

dnas x e

füb preceptum füb mortali nos obligans fuo

w d.

tempore, & venialia peccata etiam vitare pof-

& loc

fimus: ex motivo aliarum virturum.

31iuf ,

ttyled

cüm Deus propter fe diligitur (üper omnia,;

kv n

non (olüm illi vel graviter vel leviter difplicen-

reterh

tia, fed etiam Deo minüs grata & accepta; ita

Qtm

ut homo fic Deum diligens femper eligat id;

36i,

quod judicat effe gratius & acceptius Deo:

lo

hic charitatis pradus eft etiam gradus perfectio-

Drtmarj

nis fümmus; non tamen cadit fub precepium,

l. (|

fed duritaxat fub confilium.

Primum etiam &

li

infimum charitatis appretiativé perfecte habere

55 [ lu

aliquos intenfionis gradus, plerisque perfua-

fmm'

um

(

EE

Dr CHARITATE.

699

qum t

fümeft , cüm is finealiquo volunratis conatu fibi

J nofba]ue

proportionato effe non poffe meritó videatur.

Ts

.ARTICULUS II

Duio

- Quoduam fit O

b

j

n^, Q

je&um snateriale Clmrifqti:

: pra

theologice ?

n il

360.

Qta. JoxtaS.Th. hicq. 25. a. 2. inCorp.

Lal d

* Per amicitiam aliquid amatur dupli-

bt v

citer; uno modo ficur ipfe amicus, ad quem

Orma

amicitiam habemus , & cui bona volumus: alio

T

modo ficut bonum , quod amico volumus;;.

Is prot

Ex hoc fequitur , dupiex etiam ftatui objectum

m m

materiale charitatis; 1mum eft id, cni bonum

u ho

volumus; quod etiam vocatur dire&um: quia

0no, ;

fecundüm fe diligirur: 2dum e(t id, quod ali-

y vll

cui volumus; quod etiam vocatur-iudiredum ,

is n

quia fecundum effe relativum, quod ad aliud

habet, diligitur,

Prius continet duntaxat per-

y d

y d

fonas & entia inrelle&tu feu ratione predira, ut-

pore ad qua íola poteft rerminari amicitia; &

jps h

ii

de hoc unicé in praíens agimus: pofterius

E

complectitur res quascunque five füpernatura-

[ 0il

les five naturales, excepto folo peccato; quia

prater hoc reliqua omnia poffunt pertinere ad

dii

c.

"ll

1

bonum amici, & in gloriam divimam referri,

du

W

361:. Dico l. Objeétum materiale charitatis

j

l

theologicee eft Deus & proximus: ille quidem

"l

primarium ; ifte veró fecundarium. — Pro£, 17n.

pars.. Chriftus Matth. 22. v. 37. & feqq. ait:

fggp[llmu

u

Diliges Dominum Deum tuum ex toto. corde tuo,

Ü

€9 in fota anjma tua s &g. in tota mente tua : boc

Ü

cundum

fF

efl. maximum &9 prz'mum mandatum : — fe

li

aguren

Drz CnaniTATE.

700

autem fimile eft buics: diliges proximum tumm fic-

Irisgr

ut reipjum: ergo üterque non tantüm eft obje-

lw ia

$

étum materiale, fed & ille primarium, ifte fe-

t m n

cundarium..Copf. Obje&tum materiale chari.

dbl

f Daus,

taiis theologicee eft id, quod diligi poteft acde-

"

bet amore amicitie; quia ex dictis actus chari-

pm pr

tatis primarius eft amor amicitie: fed Deus &

kondait

proximus inprimis poteft diligiamore amicitia ;

p d

üt de primo ex num. 35 ;., de fecundo per fe

lily in

pàátet: deinde etiam debef diligi, üt liquet tum

k: puni

Vetudn

ex memorato pracepto Chrifti, tum ex aliis

in Scriptura fzepius promulgatis: ergo. — Prol.

d quin

2d. p. Charitas theolopica in Scriptura fimpli-

v pee

citer dicitur charitas Dei, ütliquet ex ep. ad

pit pari

Rom. 5. v; 5.: Chavitas Dei diffufa efl in covdi-

ltinn

bus noffris pev Spiritum San&lum , qui datus efl uo-

& Dom

Lis; (ed talis dicitur non tam à Deo velut prin-

fl

cipio, quàm ab eo üt obje&to charitatis, juxta

Bltromm

illud Aug. L. de fp. & li. C. 32.: Charitas Dei

G qu

dicla eft diffundi. in cordibus noffris; nou quá mos

U (ee

ipfe, diligit , ed quá nos facit dileGloves [ios: ergo.

lVf ad |

Corf. Ut quis fimpliciter diligatur ex charitate

inyjc

theologica tanquam amicus, neceffe eft, ur in

V wrime

€o reluceat divina bonitas, utpote obje&tum

DN

charitatis formale, & ut fit capax beatitudinis,

DuNTE

in cujus fcilicet communicatione precipué fün-

ll fri

darur amor charitatis; adeóque objectum ma-

Deter (

teriale principalius eft, in quo pracflantiore

dngg]

modo divina bonitas elucet & habetur beatitu-

36 qu

dinis participatio; fed utrumque preftantiffi-

Qs p

mo modo convenit Deo, qui per effentiam eft

Wenp

L]

þon

L

:

ifas divina, & per fe beatiffimus :

crgo-

NT

- Prob.

T

Dzg CuaniTATE

701

m i

Prob, 51. p, Juxra 1. Joan. 4. v. 12.: $i diliga-

neii

"us invicein, Deus in uobis snanet , Q9 cbarita$

m, ib

ejus im. uobis perfcla ef j adeóque & proximus

tide d

eft obje&tum materiale chariratis theologicze:

otel d

fed Deus, non veró proximus ex dictis e(t ob-

s du

jectum primarium: ergo proximus erit falrem

ed D

fecundarium obje&um charitatis.

Copf. Ob-

Featita

je&tum charitatis fecundarium partim dicitur

nj

L]

ilud, in quo tantüm minüs principaliter &

lu

er participationem divina bonitas relucet, &

im u

b

eatitudinis ratio habétur; partim illud , quod

J k

eít quid pertinens ad illum, quocum primarió

]

1

yn g

& per fe amicitia contrabitur: fed proximus

i

per participationem eít coníors boniratis ac

TT

beatitudinis diving, & fpectat multiplici titulo

m

P

ad Deum: ergo.

ieutp

362. Dico 17.

Nomine proximi hic inreili—;

pitür omnis creatura rationalis re aut fpe beara.

i,

jarit

. e. qua sternam beatitudinem vel actu eft

confecuta, vel falrem confequi poreft, ac eft

] 1]153*?;

i^ d)

in via ad ipfam. — Pro£. 7. univevfin. Quia hu-

chanti

jusmodi creatura rationalis pertinet ad Deum;

EH) u

qui primarió diligitur üt amicus; & in come

oj

municatione beatitudinis precipué fundatur

amicitia Deum inter & hominem intercedens.

yini

cirl]'ä.']iï'

d. fpeciatiim. Quia inrer proximos diligendos

preter Chriftum àt hominem connumerantua

(unf*

j

1.Angeli boni, qui juxtaS. Aug.L, r. dedoét.Chz.

p

C. 30. quia nobis mulra & magnabeneficia prae-

ftant) proximi noflri, fecundàm Chrifti expofi-

du

n

tionem Luc. 10. datam, habendifont. 2. Animae

'

a

beatorum in ccelo: 3. Animae defunctorum in

[

[

lu

pure

i d

702

DE CHARITATE.

imor die

purgatorio detente: 4. quilibet homo viator;

etiam peccator & reprobus; econtra Veró exclu-

tnicite

f& il

duntur angeli mali & homines damnati ; utpote

quorum priores vel reipfa beatitudinem obti-

( e

dl

nent, quam illis favere, &(ecundüm externam

gloriam etiam augere po(Tümus ; vel fpem bea-

fibniman

tirudinis certam habent, aut eam necdum om-

t qeí

nem amiferunt ; aut faltem abfoluté capaces

& pr

1

dirat,

Íunt: cüm econtra pofteriores prorfus incapa-

ces fint beatitudinis, & quorumvis bonorum

* (

m conf

fupernaturalium

:353. Dico 1II. Homo quilibet etiam relatà

lm « A

Ym ejh

ad feipfum pertiaet ad objectum fecundarium

charitatis. — Pro/. Verbis Chri(ti füperiüs rela-

l: ]b

tis: Diliges proximum | ficut. zeipfum , jubemut

IT

nosmetipíos propter Deum amare, üt Aug.

tl

L. 1. de do&t. Chr. C. 26. ait: Cim di&um efl,

lm

diliges proximum ?uum tanquam teipfum, fumnul

üt mpla

£? zul d te diletlio non pvetermi[Ja efl:. & men-

UT

füra amandi proximum flatuitur charitas fui

hn ij

ipfius: ergo quilibet relaté etiam ad feipfum

m j

eft obje&tum materiale charitatis ; non prima-

T

rium: ergo fecundarium; unde $. Aug. L. 5.

6 Qub

de doct, Chri(t. C. 10. ait: Charitatem voco

Ts TQWQ

anini motum ad fruendum. Deo propter. ipfum,

Ws ln u

1

& [e atque proximo propter Deum. | Ydem cum

" d

S. Thoma q. 25. a. 4. Theologi omnes docent.

MeDU

Coyf. Etiam in nobis relucet bonitas divina; &

Aptent

bearitudinisdivinae capaces fümus: preterea qui-

U i

libet fibi ipfi proximus dici poteft, juxta illud:

Wül[lplex (

Proximus egomet mihi: denique quamvis cha-

ii

titas non fit amor amicitie , nifi quando eít

amor

m

AR

Dg CuaRniTATE..

793

r

amor alterius; tamen nec homini deeft amor

tVl

amicitie quidam erga fe, quantum ad bomi-

Y

nem interiorem üt S. Th. 2. 2. q. 25. a. 5. in

Vinen d

Corp. explicat: nec ftricta ejus fignificatio de-

n exitg

eft ex defectu, fed ex exceffu; cüm loco unio-

d xn

?

nisanimarum ad amicitiam requifiti fit ip(a uni-

nectumte

tas, que ficut in numeris ita in amore eft ra-

lo p

dix & principium, üt ibid. a. 4. Angelicus

declarat..

rÁ n

[s Dottt

364. Obferva. Ordinem

Vin charitate fervan-

/

dum conflat tum. ex premiffis affertionibus,

m H

tum ex Auguftino,. qui & eundem nobis.uni-

veríim exhibens L. 1. de Chrift. doét. C. 27.

ecundit

1periüs [

fcribit: Jlle juff? e9^ fantle vivit ,. qui verum inte-

, p

ger eflimatov eff ; ipfe efl autem ,. qui ordinatam

j i

dile&ionem babet ; me aut diligat , quod uon eft di-

T

ligendum: aut ton diligat , quod eff diligendum :

| Wl; ;'/W

aut amplihs diligat, quod minüs efl. diligendum :

aut equé diligat , quod vel mimis vel ampliàs dili-

j

curio:

geudum efl: aut minis vel ampliüs , quod equé di-

Itgendum &fl.. Porró duplex confiderandus eft

uB

j prim

charitatis ordo ; alter fübjectivus refpiciens per-

fonas, quibus bonum volumus:. alter objecti-

Àv

T

4l

vus refpiciens bona, que perfonis illis volu-

fl

mus: ln priore ordine primum locum obtinet

j J

Jind

Deus, . alterum ceteris paribus nos ipfi, po-

flremum proximus: in pofteriore bona fpiritua-

y i

T

j

lia preeponenda fünt corporalibus. Quoniam

veró & inter proximos & inter utraque bona

LAl

d qm

l

"

mulriplex darur varietas, & non una compara-

n

tio inftitui poteft, rmultiplicari etiam ordines

4

. neceffe

P

y

704

'DE ChRARITATE.

ip i

neceffe eft; quos tamen defig

nare non tam ad.- |

noftrum, quàm ad Moraliftarum inftitutum

tttm po :

yiconl

pertinet.

fs d

ARTICULUS III.

Dopetie

bjeium formale. Claritatis

"TE

, ngdnme [f 0

t&fe non

zbeologice :

96 D

Ota. Sicut bonitas eft, quá quid 'red;

rfïfoäegicæ

äsþq

ditur amabile, fic & eadem eft moti-

mm&W

vum amoris: bonitatis veró nomine intelligie

Oistom

tur perfectio; quia quo res eft perfecta, eo.

f d

etiam eft bona, & quo eft perfectior aut per»

tl

fe&iffima, eo etiam melior & optima eft

t ompia:

Porró bonitas maximeé Dei, confiderari poteft

It pro

dupliciter. rmó quidem abfoluté & refpective; -

tl

abfoluté fpectata feu abíoluta dicitur , quatenus

i qu,

confideratur perficere ipfüm fübje&tum illam.

1l theol

poffidens, v. g. Deum: refpe&tivé fpe&tata feu

refpectiva vocatur ; quatenus confideratur pof-

Wem; (

fe perficere alium, v. g. hominem amantemj

hr ümr

2dà colle&im & fingillaiim; collectim fümpta

[ [ümm& :

dicirur bonitas divina, quando accipirur pro

i

colle&tione vel cumulo omnium perfectionum

ts

divinarum, qua quia diftin&tione rationis rae

Vürtatem

tiocinara diftinpuuntur, in colle&ctionem accipi

fecam,ü;&

poffünt: fingillaim fumpra dicitur, quando

itps; 8

finguláris perfectio divina, v. p. mifericordia;

juftitia &c. eriam feorfim per rationem ab alii$

d tita

accipitur,

Addunt alii alias acceptiones, cofi

Wir '

fiderando fcilicet bonitatem tanquam fümmart

i

'ibu-

perfectionem in operando; fchuæ fit attr

tunt

*

"A

Dr VACHARITATE.

70$

: nomte)

tum à reliquis diftin£tum; vel fümendo boni-

n il

tatem pro amabilitate nature divine ; etiam à

perfectionibus reliquis ac divinis attributis di-

ftin&tz: fed quoniam earum examen ad Tr. de

l

Deo pertinet, praterea veró hujusmodi acce-

(nidi

ptio ad alterutram ex pofterioribus refertur,

neceffe non eft, plura de iis adjicere.

366. Dico ]. Obje&tum formale charitatis

iin

"

theologice efl bonitas Dei abfoluta, quà fcili-

em &t

cet in fe ipfo ac fibi bonus & perfectus. ProP,

ne i

Objectum formale charitatis. theologicee qua-

lt

tuor conditiones prafertim exigit; quarum

EU

1ma efít , ut (it ratio formalis amandi Deum fü-

oin i

per omnia: 2da, ut etiam fit ratio formalis

jentint

amandi proximum ficut nosipífos: 3tia, ut

repe

conítituat charitatem in fpecie virtutis theolo-

t qui

Bice: 4ta, ut diftinguat charitatem ab alia vir-

tute theologica.

at

Jam veró conditiones hae

fpdit j

omnes. qgt,veniunt

bonitati Dei abíolutae ; 1722

Qenmt !

quidem; quia cüm Deus per eam fit fümmeé&

T»

uper omnia bonus, propter eandem quoque

tim t

eft (üummé & füper omnia amabilis: etiam 2235

;jpimr?i

tum quia, licét bonitas Dei abfoluta fit nobis &

r

proximo extrinfeca, tamen ficut credimus ob au-

gt

toritatem Deiloquentis objecto materiali extrin-

Dnem ï(ïäl

fecam;fic&ob extrinfecam bonitatem amare pof-

fumus; & ficut ob excellentiam archetypi co-

y,

s

untur imagines illud referentes, ira proximus

ob bonitatem Dei, quam in fe relucentem portat;

jl

Q

« (

M)

j

amatur: tum quia dum in civilibus ob patrem-

familias propter preeclaras fias dotes dilectum

j ['Umïfïf:

A;

uüicé amamus ejus liberos & domefticos, ratio

mm

l

forma-

us

L d

H

*

706 |

Drs CHARI';.'ATE.

ipfeDat:

formalis hujus amoris eft praftantia patrisfami-

lias; ita fimileevenit in amore, quo proximum

ti, qUe!

yefedin d

üt filium, amicum; domefticum Dei, aut ran-

yinita nj

quam aliquid ad illum pertinens diligimus ob

fomditer

Deum propter füam bonitatem dile&um: tan-

Dus i

dem 37425 quiafi bonitas abfoluta aliunde fufficit

f ams

ad motivum amoris erga Deum , nos & proxi-

tienegrs

mum, uti proxime often(um eft, etiam confti-

flamor «

tuit amorem in ratione virtutis theologice,

0s m

cüm fit aliquid intrinfecé divinum ac ipfe Deus:

]s amz

denique 474;

partim quia boniras fpecificat

hinc emorem à fide

Q6 p

actum voluntatis, atque

tim pone

wutpote a&u intellectüs diftinguit:' partim quia.

dad

bonitas abfoluta generat amorem benevolentie

cüm bonitas refpeétiva terminet amorem con-

t (

SQJifoq. L

cupifcentie , qui fpei e

ft proprius.

367. Dico 1. Etiam

bonitas abfoluta fingil-

ii tuny

ijo divina

laim fümpra, feu quelibet perf

14 in(

feorfim accepta eft füffi

ciens obje

m formale

üinamj

charitatis theologicee.

Prob. Qualibet perfe-

9 dr

'&tio divina, quantum

libet feorfim ab aliis acce-

livam

ditiones ad ob-

lt [j

ta; habet memoratas nuper con

*

t de tribus pofte-

Á d

Jectum formale requifitas;

rioribus facilé conceditur:

e omnium priore

Wib

autem oftenditur. Nam perfectio divina; pro-

&

prer quam Deus eft a

mabilis & propter 1e

unicuixu

fünt Deus, eft ratiofor-

Onitas |

fuper omnia, quz non

snalis amandi Deum füper omnia: fed propter

ton pof

Wt pro

quamlibet perfe&ionem divinam etiam feorfim

ífumptam Deus inprimis éft amabilis propter

ftibus

W q

íe; quia quzlibet perfectio ejusmodi füppo-

nitur Deo intrinfeca & realiter identificata; aC

[]

iple

; Ds CnuaniTATE.

707

i pti

m

Afl

ápfe Deus: deinde etiam eft amabilis füper om-

0 prarnt

nia, que non fünt Deüs; quia, cüm quelibeg

)u ttt

perfectio divina rurfus fupponatur effentialiter

dipins:

infinita in füuo genere; & Deum fümmé bonum

;J:l

M

m

formaliter conítituens,. etiam proprer eandem

liavl

Deus eft infinité & füper omniaamabilis, Conf.

Poteft amari homo jam quà fapiens, jam quà

sl

"

etiu

li

mifericors, jam quà virtute alià infignis; &

& amor ad hujusmodi motivum terminatus eft

dieli?

icipi

. verus amor benevolentice & amicitiee: ergo &

J

Deus amari poteft propter quaslibet perfectio-

orem £

nes, prafertim cüm tanquam infinitee majorem

paru'mg

vim movendi habeant; & amor e

jusmodi erit

yeevolt

" "perfecta charitas theologica.

T

358. Objc. cont, 1sm. Juxta

S. Aug.'L. Is

!

Soliloq. C. 6.: JVos per chavitatem defideramus

;(oiu:z.g

Dii confpetlum; & juxta. D. 'Thom. 2.2. q. 23.

a. 4. in Corp. * Charitas verfatur circa bonum

(

divinum,in quantum eft beatitudinis obje&£tum :

ergo charitas pro motivo habet bonitatem re-

gb

i

j ab EJV*D

——

"

M

l

Ípectivam.

Couf. l.. Amor charitatis contine-

A

1

u

!

li

tur füb genere amoris üt fic latiffimé acceptis

t

TÍUDS

]

fed de ratione amoris üt fic eft, ferri in pro-

/

i

prium bonum amanris ; quia juxta Ariftotelem

qiom

—

diviti

L. 9. Ethic. C. ?à. bonum amabile eft bonum

' unicuique proprium: ergo.

Conf. I[. Si fola

n

. bonitas Dei abfoluta foret obje&tum formale;

d

:

non poffemus charitate theolopicà Deum dili-

fi

gere propter beneficia nobis collata, & fe dili«

efialï»w

gentibus promiffa: fed confequens viderur fal-

fum; cüm Deus ipíe nos ad charitatem per

"T

)ene-

*

GEX 2

gminïf';'

qenEm

208

Dsg CHARBITATRE.

*

T uj

beneficia fiepius exciter; & nos eorum memq.

rià moveamur: ergo.

dem 4net)

w. ad Jvg. IN. Couf. S. Auguftinus enim

4l

chariratem ibi vel latiüs fümnit pro quoliber amo-

Ts fheol

re theologico five benevolentie five concupi-

frày m

ícentie; vel fi charitatem ftricte ac propri? ac-

Vatfen

cipiat, folüm vult per charitatem defiderari à no-

?ïï]ïff æ(

bis Dei confpectum , tanquam medium ad

( moti

ardorem & conftantiam in amore Dei propter

W e

fe dile&ti, praefertim quia ibidem virturem in

sverb ]

conftantia íeu permanentia fidei; fpei & chari-

n& um

tatis collocat. D. "Thomas autem per illud i2

às indog

quantum , non intendit fignificare rationem for-

inja

tnalem amandi , fed conditionem ; fine qua Deus

idm

non poffet amari amore aricitig ; & fic amore

i drin

iyinitur

perfecte charitatis. Ceeterüm alibi jam dictum

fuit, beatitudinem etiam noftram amari poíle

s. ]

Tutimur

üt aliquid Deo bonum & redundans in gloriam

Dei, ad quam tanquam

ad finem cui ultimum

dens .

nos ipfos referimus.

Ad Conf. l. &. D. 1.

Lilipn

De ratione amoris üt fic eft ferri in bonum

Xiplos

amantis proprium proprietate quàdam domi-

ttlhsolo

nii, feu ira; ut ipfüm amantem faciat formali-

Spris

ter bonum, N. proprietate quàdam propor-

dl h

tionis & habitudinis, feuita; ut amans ipfum

?3'58&0 f

honeft? amare & velle poffit vel fibi vel alteri, C.

SENEN

Atque in huncfenfüm accipiendum eft Philofo-

ii

phi axioma; nam fi bonum apprehendatur üt

W&l

commodum vel perfectivum perfonz propriee;

fs

habet proportionem, ut illud fibi quis amet

hm

amore concupifcentiae: fi autem apprehendatue

r

üt perfectivum perfonee alienee nobis aliquá ra-

Rüptr

tione

m

E

Dzr CuaniraTR.

709

UT )

tione conjuncte, haber proportionem, ut ei-

dem ametur amore benevolentiz vel amicitize,

tllinsaz

"4d Conf. 1T. Y« D. feg. M. Non poffümus cha-

uolbea

ritate theologicà Deum diligere propter bene-

Ive d

ficia, tanquam propter motivum immediatum

:tp'w

& intrinfecum charitatis quà ralis, C. ranquam

J

j

i

proprer motivum mediatum & extrinfecum, N.

f f

Sicur motiva credibilitatis funt tantüm ratio re-

Degmt

mota & extrinfeca actüs fidei divine, autori-

virtiso!

tas veró Dei revelantis eft ratio motiva proxi-

x

ma & intrinfeca; fic & berieficia divina, qui-'

pt [

bus inducimur ad bonitátem Dei cognofcen-

j0nen a

dam & amandam, fünt remota & extrinfeca -

« qui)

duntaxat motiva ratio actüs charitatis , qui pro-

vic um

ximé & intrinfecé ad bonitatem Dei abfolutam.

terminatur,

jam d

m

369. I[nfl. Bonitas Dei non facit nos aut

sintd

proximum bonum; ergo non poteft effe ratio

i r

füfficiens nos aut proximum amandi; cüm ni-

"

hil diligatur nifi bonum.

Conf. . Yn tantum

j t

nos ipfos & proximum directé amamus chari-

Am d

tate theologicà, in quantum divinz beatitudi-

l fotr*

nis participes fumus vel capaces; quia ex defe-

Q p

&u talis habitudinis fup. rejecimus quaedam ab

"

/)

a

r

objecto materiali charitatis: ergo ratio forma-

at

lis amandi nos & proximum charitate theolo-

p

gicà non eft boniras Dei increata, fed creatum

"

quid & beatitudinis divinz: participatio vel ca-

pacitas..

Couf. Il, Amor rei pertinentis ad

n

T m

amatum & amor perfona tanquam amici inhoc :

differunt, quód in priori res folüm ametur

d

propter bonitatem rei extrinfecam & amato in-

f

Yy 3

trin-

l

|

910

Dzr CuHARITATE.

dri t

trinfecam, in pofteriori autem perfona & ami-

d a

cus ametur proprer feipfüm & fuam boniratem:

IU

ergo licét boniras Dei poffit effe motivum aman-

m 4

di proximum üt rem ad Deum pertinenrem,

um &t

nequit tamen effe morivum amandi proximum

i f

üt períonam & amicum, (üb qua tamen ratio-

ippolt

ne proximus etiam afferitur obje&tum materia-

le charitatis theologica.

n5 )

igam

&. ad /4rg. N. Conf. Licet enim bonitas Dei

n

TO

1

non faciat proximum formaliter ac intrinfece

Lüt zati

bonum, dicir tamen quandam ad illum habitu-

b qui.

dinem , üt ipíe actu vel potentià confors eft na-

£urze divinae ac bearirudinis; atque fecundüm

m

filim «

fanc habitudinem chariras theologica invenit

ins.

in bonirate Dei rationem füfficientem amandi

QUE d

proximum, quamvis ille nullam in fe bonita-

]Ggicä:

]

tem, fed maximam potiüs malitiam habeat, üt

Trátion

in peccatoribus accidit. 24 Aar. D. Nihil di-

m, nifi bo-

Tiatis (

ligitur üt finis vel medium ad fine

* habe

num, C. 'nihil diligitur àr atnicus; /u/d. fi di-

nitoi

ligitur üt arnicus primarius, C. àt amicus fe-

ltgjs,

cundarius, N. Qui ür amicus primarius dili-

Ál

gitur, uti per charitatem diligitur Deus, non

tticm

poreít propter alienam boniratem diligi; cüm

Thoti)

ficut bonitas propriurm fübjeétum facit prima-

fonæ l

rio bonum, ira & primarió amabile: qui veró

Tüntà

ür amicus fecundarius diligitur, uri per chari-

Qie f

tatem diligitur proximus, non habet neceffe;

ut fit bonus in fe, fed fufficir, quód ita termi-

tl

r

net habitudinem bonitatis alienze, quae propria

aïiqua )

'eft amico primario, ut eam vel atu participeb

vel participare poffir; quia ratio amici fecun-

; !

darii

mX

as

Dr CHARITATE.

L

7-

darii ftlat in eo,. quód ametur àt conjunctus

"TT

boniut.

vel conjungibilis cum amico primario per par-

VUm d

ticipationembonorum primario atnico proprio-

rum.

"d Conf. L. &. Pardücule illees. 2g zan-

vt

zum & in quantum, fi defignant rationem for-

proximr

malem fub qua, feu conditionem effentialiter

qT6n

m

füppofitam ex- parte noftri & proximi, ut fi-

mus obje&um mareriale per charitatem theo--

yb

logicam dire&t? amabile, Conc. 44. IN. Conf.;

bo

CInl

quia ex ratione formali füb qua malé infer-

tur ratio formalis que feu objectum. forma-

lum

Yors

gl

le quod motivum. Si autem ille particulec de-

fignent rationem formalem que , JV. 72. 65 rob.

fecir

Falfum e(ít Antecedens; quia ex num. 366.

(ca n

bonitas Dei abfoluta eft etiam formalis ratio

m d

fs hn

qua amandi nos & proximum charitate theo-

lv u

li

n

iUv

logicà: Probatio eft ineflicax; quia creaturas

irrátionales rejecimus ab objecto mareriali cha-

N

li

"

ritatis theologicae dire&to; non quafi defectus

? 0i

!

fe haberet ex parte obje£ti formalis feu divinze

'uM

1

bonitatis, fed quia fe tenet ex parte objecti ma-

| ,qmitüïr

terialis, üt .num. 360. & 361. declaravimus.

mriusf

"A4d Conf. 1. &. D. .4.. Amor rei pertinentis ad

Jets;

Jl

amicum , quz fe habet.ür medium pracise ad

motivum vel efficaciam amoris, & amor per-

at

fonse tanquam amici primarii in hoc diffe-

: Qi

runt &c., C. amor rei pertinentis ad amicum;

[

pCf

que fe habet üt perfona conjunéta vel conjun-

C[nh

gibilis participatione bonorum cum amico ; &

[l

4

amor períonz üt amici fecundarii; IN. . Res

n

p:UV

aliqua potefttripliciter amari ob boniratem alie-

at

fi

nam; i1mó quatenus eftinductivum illius boni-

]

fatis,

W

Yy 4

712

, Dr CHARI'I—'XATE.

duriats

fatis, propter quam aliquis amatur, uti medi-

cina amatur propter fanitatem ; aut Magifter

iquvs

amatur ab eo; qui amat alterum propter ícien-

tir$, D

£s i

tiam: & hec res pertinet ad amatum, üt me-

dium ad motivum amoris: 2dó quatenus eft

&t p

utile & conveniens perfone propter fe amatae;

4 Borrm

uü divitia , honores, fervusaut canis fidelis &c.

"ii fn

[

amantur amico; &hec res pertinet ad amicum

k d

üt medium ad efficaciam amoris, quam faven-

Af due (

|

do vel oprando illi liec bona teftamur: 3tió

C

'im,

i

quatenus eft particeps vel actu vel potentiàbo-

M

"

^

norum períone proprer íe amatae, uti uxor

:äin

1

t

& proles amici amantur; & hec res pertinet

ii & [

ad amatum ür quid proximé conjunctum vel

Quope

conjungibile cum amico & üt amicus fecunda-

d

di

rius.

Poftremo modo fi confideratur proxi-

-Ant

ä

mus, efít obje£tum materiale directum charita-

m peï'

tis theologicie: fi 2do modo confideretur , eft

! ME:

objectum duntaxar indire£tum: primo modo

äd

E

&ermi

|

[:

coníiderari proprié non poteft; quia Deus bo-

|

N

D

wdo f

nitatem füam habet ex fe, nec ea aliunde indu-

in«t on

ci potefít: poteít tamen confiderari proximus

ïfü& Que

üt inducens nos ad cognitionem & amorem

]tttn

bonitatis Dei ; atque fic amatus eít quidem ob-

lg

je&um materiale, fed tantüm indirectum ; quia

itis b

üt utilis ad eloriam Dei extrinfecam amatur.

|

diones

E

j

370. Oljic. cont. 2d. Obje&tum formale cha-

Crity

ritatis eft ipfe Deus àcfümmum ac perfe&iffi-

QWid q

mum bonum, & juxta D. l'homam füprà lau-

3

datum üt. objectum vifionis beatificae dicit cu-

Tuigr

mulum omnium perfectionum: ergo.

Corf. T.

l(

Obje&um chariratis debet effe unum, & actus

Q

chari-

Dz CuanrTaTE.

P

hr

charitatis nequeunt inter fe differre fpecie: fed

Mrik

fi quevis perfectio fit objectum formale fuffi-

Jer r

Cien$, neutrum habetur: ergo. Corf. //. Omnis

N

a&us charitatis eft actus perfectiffimus: ergo

yeniy d

H

debet procedere ex motivo perfeétiffimo: íed

feanir

motivum perfectiffimum fünt perfe&iones Dei

frells

|

!

fimul fümpte: ergo.

EU

R. ad Jirg. quoad 1m

. D..M. Objefium

m f

r

1

formale charitatis quoad habitum eft ipfe Deus

ur: X

I

&c., C. obje&tum formale charitatis quoad

tenti

actum , fu)d. eft ipfe Deus àt fummum ac per-

uti Ut

fe&titlimum bonum formaliter in-omni genere

perit

boni & perfectionis, N. faltem formaliter in

um

aliquo.perfectionis & bonitatis genere; C. Ha-

feund

bitus charitatis infüfus habet fe per modum

1 pmu

potentiae, adeóque debet fe extendere ad om-

du

nem perfectionem , propter quam Deus poreít

If M

diligi: actus autem charitatis dependet a libera

9 n

determinatione voluntatis in eligendo ac praefi-

usl

gendo fibi motivo ad amorem Dei propter fe

dl

fuper omnia füfficiente, quod ex dictis poteft

Q

effe qualibet perfe&tio divina formaliter inuno

mod

tantüm genere infinita.

Quosd 2dum D. 4M.

"

Objectum charitatis eft Deus àt obje&tum vi-

Tuh qld

fionis beatificee hoc fenfu, quód omnes perfe-

nit

&iones , quz funt objectum vifionis, per actum

"m

charitatis quemvis attingantur, N. hoc fenfü ,

quód omnis illa perfectio , que videtur, polfit

1

efe obje&um formale, & fingulz füfficienter

movere poffint ad amandum Deum füper om-

iici:cr !

nia, C.

Difparitas inrer vifionem intuitivam

(di

T.

& Qng*i

onem abftra&tivam cbaritati prelu-

centem

d

Yy 5

h——

i

Dr CnAmi'An:.

s

714

"

centem aliun

de nora oftendit fieri non poffe

df p

adaequatam compar

ationem inter utriusque ob-

purs [

diero ex

iectum, 74d Conf. 1. quoad 1. &. D. M. Ob-

iectum charitatis adeequarum vel etiam quoad

g

habitum, C. obje&um inadaequatum vel quo-

riuem la

ad actum, N. vel fubd. Debet effe unum reali-

um de

ter ac identicé, C.. formaliter & explicité , N.

ficlhcun

Qnoad 2dum eti

am D. M. Actus charitatis ne-

lievole

queunt inter fe

differre fpecie in fenfu mora-

ftm ed

Ji, C..,.in fenfu phyfico, N. Quamvis pbyfic

lod

loquendo aétus charitatis, quo . Deus diligi-

fifloneo

tur quà infinite juftus, fitalterius fpeciei, quam

tione 0

actas, quo Deus diligitur quà infinité miferi-

TU fmüt

cors, quantumlibet has perfectiones per folam

W ht

noftram rationem fint diftin&tze; tamen mora.

f

liter loquendo pertinent ad unam fpeciem , quia

lonitat

conveniunt in eo, quód pro objecto formali

i n

habeant-perfe&tionem Deo intrinfecam, & üt

qua;

Deo bonam, quà Deus redditur infinité ac fü-

fit, t

er omnia amabilis; unde & pertiaent ad eun-

Ws

dem habitum, prafertim quia is per fe eft in-

r

fuíus, & habet fe inftar potentie.. 244 Corf.I/.

T amic

&. D. M. Eft a&us perfecliffimus ex fuo gene-

p

re & modo tendendi generico, C. in fuo ge-

ftlie

nere & fua (pecie, N. Quatenus quiliber aétus

&i

charitatis diligit Deum propter fe feu bonitatem

adeöql

abfoluram fine refpe&tu ad propriam atmantis

Qitur,

cupiditatem, & fuper omnia ac referendo ipfum

üVe l

etiam amantem ad Deum, habet genus ac mo-

Temus

dum tendendi perfe&tiffimum: inter actus ta-

n

men fic ex füo genere perfectiffimos

:ur alius

*

alio intenfivé eüperfe&ior y irmebi

.pote

eiie

P

Dr CnuaRITATE.

7Ó$

[ W

effe perfe&tior intenfivé, quatenus fcilicet ad

Tisqu

)N

plures vel pauciores

perfe&iopes Dei unuspra

altero extenditur.

um qui

371. Obfivva. Quamvis ad perfectam cha-

nwg

ritatem füprà requifiverimus amorem amicitig,

Jnum K

TR

tamen de objecto formali charitatis non aliter

2

hic locuti fümus, ac de objecto formali amoris

benevolentiee.

Id veró ex duplici capite fa-

nf m

&um eít; 1mó quidem , quia amor benevolen-

j p*.';ifü

ti& & amicitia non differunt à fe invicem in

As ?

ratione objecti formalis quod , fed tantüm in ra-.

"lCi; U'h

tione objeéti formalis fub quo; cüm amico-

j m

rum muruus amor fit amor benevolentie, qui

pit [

pro motivo non habeat notitiam de mutuo af-

Ilþü ]u

fe&u & participatione bonorum, fed amantis

CIelts

ii

bonitatem abfolutam,, quamvis illam notitiam

o l0

iU

üt neceffariam conditionem exigat: 2dó quia,

1m, d

P

quamvis etiam bonitas Dei amicabilis ita requi-

(v

ratur, ut amicabilitas & voluntas Dei homines

i

ul

juítos amandi & communicandi per bona vitee

"

a

eeternze fcipfum dicatur partiale motivum amo-

[

ris amiciti2 ; tamen illa non reduplicativé fum-

(10

pra fecundüm rationem ad, & àt nobis bona,

f

M n

fed fpecificativé (ümpta fecundüm rationem in,

T

1

& üt Deo bona poteít dici motivum charitatis ;

lprti

adeóque füb bonitate Dei abfoluta comprehen-

j amïïï

ditur.

Ceterüm cur hanc five conditionem

)f

five rationem formalem ad charitatem defide-

J

Bo

ff

remus, dictum eít num. 357 & aliis numeris

1 äuw'

N]

ü

(

ibidem af'flgnatis?

CAPUT

hr

Ü

: Dzs CnantiTATE.

?iä

d fj

CAPUT M.

N

nb d

:

preti h

De Neceffüate. Charitatis.

)

SItatü

Nam bic charitatis neceffitatem in examen

yitoin

) lll

U

vocamus, propterea quód de efficacia

hujus virtutis in T'r. de Peenitentia , .de

vtf

reliquis-veró ejusdem affectionibus in "Theolo-

lgir

d doti

gia Morali agi con(üeverit. Poteft autem cha-

titas ad duplicem finem afferi neceffaría, ni-

iui D

[ Grlc

mirum vel ut evitetur peccatum, vel ut obti-

Tmeatur meritum. Prexerea utraque neceflitas

w pring

m v

vel oritur ex ipfa rei natura, vel ex precepto.

Graves circa geminam acceptionem orta funt

i, d

five in Ecclefia (ive in fchola controverfi,

tuef

nga

quibus egOda/tis prafentem Tra&. abfolvemus.

v queti

.

ARTICULUS L

lit 4

n

1

1

;,l]

utayt

du omiis a&us bumamus, we peccatum frt ,

!

m con

deleat elfe ex chbavitate elicitus ?

TE

$72.

| Ota. I. Affirmant hanc propofitionem

Qug [

*Dmd

omnes, qui inter charitatem & vi-.

tiofam cupiditatem medium non admittunt,

Á t

US) cu.

adeóque actum à charitrate non elicitum oriri

ftatuunt ex prava cupiditate. Prater Calvinum

L

num. 338. citatum, & Lutherum, qui preter

Wf dip

ea ibidem recitata addit: /Vemo zegabit, contri-

UT

tionem quantumlibet magnam , vifi fíat «move jufti-

hr Deh

W m

ftie,t9, ür ipfimet dicunt, in chavitate Dei, nou

eft vera, fed fimulata: omnia enim, que extra

A

-

ln

tbaritatfmjunt, tibil , vana €9 falfa fuut ; &P:

a

1

'ïDE CHARITATE.

712

flea fübjungit: Quod/i dixevimt fe loqui de con-

tritione tncbaritatefatla , jam articulus uibil ad me;

if

preter hos, inquam , affertionem illam aper-

tiüs flatuuüt inprimis Bajus, cujus hec eft pro-

inttre

pofitio inter iilas à Pio V. , Greg. XIII. & Urba-

de d

no VIII. damnatas 38va: Ormuis amor creature

nifeti

vationalis aut vitiofa efl cupiditas, quá mundus di-

n T

ligitur , que d Sloaume pevbibetuv ,. aut. laudabilis

aütendi

illa chavitas, quá per Spivitum Sanclum in. corde

lr

diffusá Deus amatuy ; deinde Janfenius, qui L. .

duti

de Gr. Chr. C. 6., ubi rationem univeríalem

necelt

ex principiis S. Aupuftini reddere conatur, cur

pracol

omnes virtutes quidam fint affectus dilectionis

rf

Dei, ita inquit: /Voz agnofcit. fancliffimus Dc&or

i

án uiverfis operibus fais mifi duos amoves Creato-

folyets

vis €9 creatuve , ex quórum alterutro ueceffe eff,

ut quecurque atlio voluntatis oviatur : ille cbari-

ts eft , ifle cupiditass quavum illa de celo eff Deo

plantante ,. ifla ex inundo diabolo [eminante ; quo-

nj

]

cum confíonat Janfenianorum propofitio inter

31. ab Alex. VIII. damnatas 7ma: Ommis bu-

fitont

sana a&io deliberata efl Dei diletlio vel mundi:

ff Dei , chavitas Patris ofl ; fi mundi , concupifcen-

TO

qiui

tia cavuis , boc efl , mala efl;, poftremó Quefnel-

lus, cujuspropofitio 44ta inter centum & unam

n

à Clemente Xl, damnatas ita enuntiat: /Vog fug£

n

j Præ('i"

sifi duo aimores , unde volitiones €9 a&ioges ommnes

nofire na[cuntur: amor Dei, qui ommia. agit pvo-

P

li

u

H

piev Deum, quémque Deus vemuseratur , 69 amor

quo mos ipfos ac mmundum diligimu

5, qui quod a

0[[ j

/ ff!:

j

Deum veferendum eff, t09 vefert ;

x

$

ipfum fit. malus.

proptev-bot/:

AP

l

373-

718

Dr CnanRiTATE

: 373. IVota 1. Circa principium hoc à Nova-

ul p

toribus ftatutum movetur non ranrüm quseftio

itoqe

prima juris, an nempe verum fit; fed & altera

werti;t

fa&i, in quonam fcilicet fenfü illud fuerit ab

as

'1pfti:i:am

iftis afferrum. - Ratione priorisobfervandum eft,

( OU

& p

charitatem non tantüm accipi ftricté & pro-

prié ac pro amore Dei benevolo & mer? gra-

r

(HiUS a

tuito hactenus à nobis expofito, fed maximé

à S. Auguftino etiam frequenter ufurpari mi-

äï

ff

[

D

!

& Tdll

"

nüs firicté ac minüs proprié, pro amore fcili-

piedi

cet quocunque recto, bona voluntate vel amo-

re bono; üt patet ex comment. in pfal. . ad illa

)

iife

l

ï

(idg

verba « comprehen(us eft pes eorum;,: Pef

'

l

ll

auime vetlà intelligitur amor , qui cim pravus efhy

1

|

i

li

vocatur cupiditas aut libido càm autem ve&us ,

p

dile&lio vel cbavitas : ex L. degr. Chr., ubi; poft-

D.

quam C. 21.dixifIet: Quaff vero aliud fit bonavo-

"ütnd

EU

luntas quàm chavitas , quam Scviptura nobis [f cla-

mat ex Deodatam ; deinde C. 24. declarat Affueri

tisad

Düroo

converfionem ab indignatione inlenitatem fuiffe

bonam voluztaternà Deo profectam , nullo tamen

34

imodo charitatem proprié dictam, feu animi alie-

Qftüm

&ionem, quá quis fe à Deo vegi cupiat , volunta-

bon]

zem [uam ex ejus voluntate fufpendat , ei jugiter a*

m h

bevendo upus cum eo [piritus fiat; ex L. 8. de

di&a) 1

"Trinit. C. 1o. fuprà jam laudato: Quid eff au-

1fed

tem dile&lio vel chavitas, quam zantopere Scriptu-

hm

va divina laudat Q9 predicat, mifi amoy Lorni

Tinani

Ratione poflerioris advertendum eft, charita-

lj

tem proprié dictam & theologicam aliam elie

lin,

imperfectam, aliam perfectam; quarum illa

fE d1

IN

d

Deum quidem propter fe & fic benevolé ac

1msr

lt

E

Dr CaHARITATE.

719

EY

meré pratuito, non tamen fuper omnia diligit;

mqii

»ideóque voluntatem non penitus à peccato

a

avertit, neque per fe füfficiens eft difpofitio ad

( n

juftificationem, üt num. 292. fimile quid de fi-

iatdimt

de notavimus: ifta veró Deum & propter fe

ts

& füper omnia diligit, adeóque & oppofité

p

ad priorem imperfectam , & ob rationem fuffi-

d n

cientis ad juítificationem extra Sacramentum

ii

difpofitionis fatis perfecta eft ; quamvis in

Imorio

alia ratione; num. 359. indicata, crefcere

ievidd

perfe&tio poffit. Praterea veró notandum eft,

ij

charitatem ftri&té dié£tam non minüs à Scriptu-

Qf £

ra & Patribus ufürpari propri& pro aétu five

| pl'di*!l.'. ;

juftificationem praveniente five confequente ,

fan v

quàm pro habitu , qui vel ipfagratiafanctificans

u

l

juxra plures dicitur, vel faltem infeparabiliter

f

W»l

conjunéta eft cum hujusmodi dono , üt jam ali-

li

quoties ex Tr.de Gr.adnoravimus. Hisfüppo-

gl

fitis ad duplicem queftionem refolvendam , im.

iil

mutato tamenob facilitatem ordine , accedimus.

[

1

OUC

374. Dico I. Amor Dei, ex quo neceffarió

ortum volunt Novatores omnem actum hu-

animie

manum , ne peccaminofus fit, fecundüm Janfe-

h UP

J

li

nium videtur quidem intelligi charitas propri&

dicta, non tamen perfecta; fecundàüm Dsjum

L

"[

perfe&ta fed nori habitualis; fecundüm Quefnel-

p

lum autem perfe&ta fimul & habitualis vel do-

yu M

g

minans & plené juftificans.

j

L

Prob. . p. quoad rmum. . Janfenius chari-

Jj

f

tatem, que pro objecto habet Deum propter

E

jf

fe dile&um, L. . de gr. Chr. C.3:4.5.6. &9.

ftatuit effe radicem virtuturn cardinalium , re-

o

L

ligio-

RE

D£ CnuaniTATE.

720

ligionis & theölogicarum , imó harum virtu- | Prdz.'

tum actus formaliter. effe actus charitatis, & — wb

virtutem nihil aliud quàm Dei amorem effe de-

Mi

cernit, Quoad 2dum. ldem ibid. C. 7. & 8.

I25

Quimsc

probandum affumit, dile&tionem illam, ex qua

fides & fpes nafcitnr, effe imperfectam fenfuü

(tr: QU

ss od

nuper expofito; nam prius Caput ita orditur:

Sed ne quis ia bac dotlrina fallatuv , [ciendum efl,

trónicur

son [empev ita [umi ab Juguflimo chavitatem,

t Bj

uemadmodum boc tempore pajf/un 9. fzrà femper

Witio 4

3 [cbolis ufuvpavi [olet..— INunc enimn . pev chavita-

(lert r

zem nibil aliud iatelligimus , quàm virtutem illam

DT

dileBionis im tam períecto gradu, ut fuper ommia

Quriats

diligatur Deus;. quo [an fenfu cevtum efl , ex men-

Ài i

ze Auguflini fidem &2 f[pem non fupponere cbarita-

ij at

zem, ex. qua na[cantuv ; fed. à contvario fidem Q9

otefa

fpem chavitati ifli pervfe&iee , ficut & vemiff[joni pec-

hd

catorum y viam flerneve .. . .. "dugu[linus igitur

Yopofi

chavitatem accipere plevumque [olet. pro dilecione,

11 qui

uá verà , fincevées gvatis ex animo propter feipfum

V fj

zullius cveatuve , fed ipfius folius imtuitu, diligitur

TE

JDeus ; ive ad illam pevtingat pevfe&lionem , ut [u-

Mu

pra omnia creata diligatur , five in. fimpliciori 69

RUL

anfeviovi affe&lu bec. beveat.

Tulis igitur. amor

t dfn

Dei , uifi voluntatem bominis ad credendum fle&at,

QT

zon evit fides chvifliana . . . De tali. iiper[etto

'Jffi ii(l )

charitatis feu diletlionis a&u , qui son [ufficiat , ut

M fogn

juflificetur bomo , quia nondum füper omnia . diligi-

LU

7uv Deus , loquitur Auguflinus diverfis in locis &c.

D ïlf(!

j (

Sinmilia jam preemiferat L. 3. de ftatu naturelap.

ftdiy

C. 19. ruríus füb initium Capitis , quo ftatuit

D

Á

LE

non dari medium inter charitatem & culpabilem

ümy,

cupiditatem.

Prov.

Dz CnaaniTATE

" 7?-:

füm vt

ad. p. quoad 1:um tum ex perfpicuis

r

verbis propofitionis 31. & 70. 71., ubj cbarita-

emelei

?is pevfe&e mentio fit: tum ex datis charitati at-

NT

tributis, qualia habentur prop. 16: & 32., ubi

m d

charitas vera Jeois oledieutia & plemitudo legis vo-

m f

catur: tum ex effectu; quia operibus ex cha-

t ordir

ritate factis prop. 42. 43. 44. & 69. formaliter

andni

tribuitur juffificatio.

Quoad 2dum patet 1.

d

quia Bajus in opufculo de charitate, und& pro-

nf

pofitio 38va &alize de charitate excerptee funt,

"u

difert rejicir habitum charitatis & /abirualen

iftm i

atque accidentalem qualitatem , teftatürque à fe

j m

charitatis nomine intellioi dunraxat cum Augu-

hum

ftino apimi motum ad fruendum . Deo propter fz-

*

m m

ipfum ac proximo propter Deum: 2. quia idem

j fini

proteftatur in füa Apologia ad Pium V. datà fe

2

de /olo cbavátatis a&u effe locutum: 3. quia ipfa

ii J

propofitionis 38vee verba amorem potiüs actua-

p dnt

lem quàm habitualem fignificant; cüm babea-

ij

tur; quá mundus diligitur ; vel quà Deus amaturz

J li!/»s"n

4. quia in propof. 31. fermo eft de charitate;

2h n

que eff ex corde puro;. propof. 33. per quam ca-

yli

Zechumenus juffó , vetlà e7 fantlà vivit . mandata

j 7

"l

Dei obfervat , ac legem implet ; quee rurfüs actum

fl

1IIme

defignant; przferrim cüm juxra prop. 42dam

fi E(Tw(*

quflitia, qud. Juflificatur per fidem impius, confi-

j

Jfat formalitev in obedientia mandatorum, que &

j

il

J/

opevum juffitia s 10n autem én gratia aliqua anime

j*

imfuja, quá adoptatur bomo in filium Dei, &9 fe-

n

i

cundam inteviorem bominem venovatur, ac divine

7 ) mlml

confors natuve efficitur, ur fic per Spiritum Saa-

j

J

ii

&um renovatus dejnceps bene vivere , e9 Dei man-

»

Zz

ldaiiä—'

1

223

e

Dzr CnaniTATE.

datis obedive p

feccatort

of ; cui prop. 62. 63. & '69..ad-*þ

dere licet.

uD

Prob. 3. p. quoad 17:m; tum quia propo-

fif; 00

fitio loquitur de amore , quiomzia ; nullo exce-

prodden

pto, apit propter Deum, five àt prop. 47. ha-

idem,

bet , propter Dei gloviam , exclufo omni amore;

0

quo zosipfos ac muudum diligimus ; adeóque de

t pre

amore benevolo füper omnia, feu qui Deum

durit

omnibus prefert: tum quia Quefnellus ad pre-

(à àm

ceprum charitatis Matth. 22.. v. 27. hanc ob-

dampr.

fervationem fübjungit : JVuPe cogitaiiones aut

Dmpf 4j

confilia in intelle&tu; mulla defideria aut motus 1u

Utj nj

voluutate; nulle a&liones aut negotia in vita, que

«'mza/)kcap

z0n debeant babeve pro principio amorem Dei $9

t tme

pro fine ejus gloviam; cui fimilem ad 1. Cor. 16.

a

V. 14. explicationem adnetit : tum quia ad ep.

t (

ad Coloff. . v. 14. fic obfervat: Sola charitas

Mitry n

facit. a&liones | cbvifliano modo per velationem a

Trhy i

JDium g 3 Efum Cbriflum , uniendo &5 conforman-

t lj

do s0$ capiti noftro t vera membra . . Charitas

"tf

folum .vinculum pevfe&um eff , quod cor quietat ;

! pec

JDeóque. affigit.

Qua & alia fimilia, unde &

ï.ni

a &

propofitiones de charitate ejüsque effectu fcili-

r

cet juftificatione defümptee fünt, oftendunt fer-

ïl!a[i Á

monem effe de charitate perfecta. Quoad 2dum

l j

rob, 1. de charitate Pabituali. Omnis actio, ut

nj

At Y

bona fit, debet procedere ex amore Dei, juxta

1

lia p

prop. 44. Quefnelli recitatam: omnis amor

ïaf'd;

ei bonus prerequirit gratiam juxta prop. 40

T

ivale

Sine gvatia nibil amave poffümus , uifi ad noftram

Ütpe

c'

condemuationem: omnis gratia praerequifita ve

um

formaliter praftat vel fupponit remiífionem

K d

: pse-

Dr CHARITATE.

7

«6

"

peccatorum juxra prop. 28.: Prima gratia,

4uain Deus. concedit. peccatori , efl vemiffro peccato-

m

TUm: omnis peccatorum remiílio in prefenti

DT

providentia fit per juftitiam & charitatem ha-

u

bitualem, ür ex Trid. Seff. 6. Cap. 7. conftatz

MAT

ergo juxta Quefnellum omnis a&tio , utbona fit,

n

debet procedere ex charitate habituali.. ProJ, 2.

qil

de charitate domizante tum ex fenfu prop. 44.5

li

quia amor Dei, 4ui ommia agit pvopter Deum,

, hu

eft amor formaliter dominans: tum ex verbis

qiitd

prop. 45., ubi dicitur: 2more Dei in corde pec-

j m

eatovi$ gom vegnaute, uece[f efh, ut im eo veguet

T

cavnalis cupiditas, omuésque ejus a&liones. corrum-

m

par: tum ex ejusobfervationibus ad Matth. 12.

" Cvr., 1

V. 30. & ad Luc. 16. v. 27.; ubi in priori no--

Qd

tat: Oportet, ut nobis dominetur charitas vel eu-

j d

piditas, in pofteriori autem: JVii amor Dei do-

lum

mineruv t principium eg motivum in u[u egc. , dg-

fumus buic precepto. — Denique prob. 3. de cha-

)

n

titate 5Jez? Juflificante.. Plen? juftificat, quod ex--

m

cludit peccatum mortale , habet rationem jufti- -

! um

ficandi, & vim merendi decondigno: fed haec

P

omnia juxta Quefnellum conveniunt omhi cha-

xdut

ritati fimplicirer dictze; quia r. in obfervatione

i

»

ad r..Joan. 3. v. 9. dopmaticé fic pronuntiat:

s

Ghavitas trullum patitur. fecum peccatum movtalez

DC[V

)9

j

2. quia prop. 51.: Zides juflificat , quaudo opera-

J

j p

Tur; fed ipja mom operatur mifi pev chavitatem

Gqc'

d

&quivalet huic: fides juftificat, quandocunque

/i m»þ

[

Operatur per charitatem ; ubi & ratio juflifican-

rethm

di tribuitur charirati , & queclibet charitas fim-

([)

j

pliciter di&ta intelligitur, cüm certum fit fidem

j

Z2

ope-

d

724

Dsg CaARITATE.

operari per charirarem fimpliciter dictam:

fi pett

monlite

$. quia in prop. 44. exigitur amor Dei, quem

fheritten

JDeus vemuneratur ; in fequentibus autem foli

*

charitati corona & remuneratio tribuitur , qua-

Vi

les funt prop. 55. Deus t0u coronat tifi charita-

1j

wf p

z prop. 56. Deus mon vemunevat mifi cbari-

zatém &c.

Couf. Propofitionem Quefnelli de

t qu

a

charitate habituali aut dominante aut juftifican-

te intelligendam effe, tradunt 1mó Epifcopi

m

Gellicanitum in Inftructione Paftorali an.1714.;

tinofus

tum in Explicationibus fnpra Conftitutionem

t propri

itmminis

Unigenitus, an. 1720. communi nomine editis;

ubi docent; Quefnello non effe veram charita-

h// ]

tem z//i babitualem aut dominautem. | Sdà Auto-

ttbons,

res Anonymi Opufculorum, quorum primum

F'f G h

"Dertst

anno 1714. füb titulo: Venenum eentum &

unius propofitionum , alterum an. 1718. Bru-

MU

xglis cum epigraphe: Centum & una propofi-

J liqu

tiones. fin

illatim qualificate , tertium 1724.

Nüofüs,

Gandavi

j

c infcriprum : Veritas & eequitas

eccam

Conftitutionis Unigenitus theologicà demon-

f non.

ftrata prodierunt: hi, inquami, intelligunt No-

'hv*rman

vatoris axioma de aore pevfetlo €9. dominante.

5tió P.Paulus de Lugduno Capucinus in Anti-

Y SQ M

It

hexaplis feu analyfi centum & unius propofitio-

fis ad prop. 44.oftendit, eandem loqui dec/e-

Tnperfsq

vitateveva €y proprie di&a , quamSHan[enius amovem

& omp

Dei dominantem. appellat : 4tó demum idem

üperfcd

uüberrimé ,probavit P. Jacobus la Fontaine S. J.

j x(e[

in Conftitutione Unigenitus theologicé propu-

Mpri

gnata an. 1719. Romse impreffa, ubi;non tan-

Y

tüm fipius in difcurfü operis; fed tum in fyno-

i

Pl

—*

Dz CuanirTaATE.

725

r n

pfï per tres queeftiones fpeciatim propofitas de-

moníftravit affertam hic loci à

uefnello fuiffe

Dé, m

a

charitatem jufZificantem | [eu cum qu[lficatioue 1u-

ür,a

fallibiliter conmexam, domiuantem 9 babitualem

yidu

tum in appendice propofitionibus de charitate

",

7!

j

D

l

[

poft prop. $9. adjecta confutevit Proteftatio-

nem, quà Quefnellus admiffam à fe charitatem

dieh

x li

imperfectam & non juftificantem contendebat.

n;ï'*

jj«

!

0L

1

375- Dico 1. Ne actus humanus fit pecca-

T

mino(us, non requiritur ; ut procedat ex charita-

ii

te proprie dicta quamvisimperfecta, multó au-

jne d

tem minüs ex perfecta five a&tuali five habituali.

m at

Prob. 118. p. Datur actus humanus motali-

ter bonus, qui non oriatur ex gratia, uti in Tr.

qi M

!) pfifïï

de Gr. num. 203. eft oftenfüm; & datur actus

(ent F;

füpernaturaliter bonus; qui fir tantüm fpei aut

timoris, ür ex nuper diétis num. 339. 340.

m

n p

346. liquet: ergo non omnis actus eft pecca-

minofüus, qui ex charitate non oritur: ergo ne

du 1

T

fit peccaminofus, ex charitate neceffarió proce-

dere non deber. Covf. Z- Damnata eft ab Alex.

ii

VIIL. prop. 7ma ex ]oan. Sinnichii, Macarii

[igum)ï'

du

Havérmans & nonnullorum Lovanienfium Jan-

fenii Se&tatorum thefibus excerpta & num.372.

i?

yop?

recitata: ergo inter cupiditatem & charitatem

imperfectam in fenfü Janfenii datur medium,

uie

nec omnis actio, quz nequidem eft charitas

yi

imperfeéta aut exinde orta, eft peccatum. Corff.

Ti "

1I. Ex fententia Janfenii fequitur 1. in magnis

mmaeS»J

1G t

peccatoribus, ubi deficit omnis amor, etiam

deficere fidem füpernaturalem, cüm defit bo-

1]

j

nitatis & fopernaturalitatis principium, nempe

gil

23

cha-

db

9726

Dr CnuaRnITATE.

|

charitas falrem imperfecta: 2. peccatum effe,

frincipi

quidquid nori eft ex fide chriftiana fuüpernatu-

Calvinia

rali & per charitatem operante: 3. neceffe effe — ü(ui

;

fidelem in omni opere peccare: fed ha feque- ia

m 1

le non tantüm damnate fuerunt in propp. 8.

1r. & r2. ab Alex. VIIL , fed &repugnant Scris — hl

tf

!

puure, Patribus & Rationi, üt in Tr: de Gr.

;)üm;

E

nüm. 202. declaravimus: ergo.

Prob. 2d. p. Datur amor Dei naturalis: üt

Pul.

in Tr. de Gr. num. 224. oftendimus; datur uml

amor concupifcentiz füpernaturalis, üt nuper — «fiiu

s

num. 3

40. probavimus; datur denique chari- j

tss inchoata & imperfecta, ür num. 373. indi- 1&]]]

cavimus; & hi omnes actus funt honefti acli- — :5 n

citi, üt tum ex ibidem dictis tum ipfis termi- — um

nis clarum eft: ergo non omnem actionem hu- . xíat

rnanam, ne peccaminofà fit, ex charitate perfe» — ümy:

€a a&oali procedere eft neceffe.

Couf. L. tsiwj

Damneta eft à tribus Pontificibus non tantüm — ind.

propofitio :38va noflre Affertioni oppofita, jj

fed & plura ejus confe&taria; qualia funt 1mà; — iif

vanam effe: diftinétionem amoris Dei in natu- — i,

ralem & füpernaturalem, üt ex propof. 35. lls

item operis boni in meritorinm &non merito- — jjy,

rium, àt ex propp. 62. & 63. conílat: 2dó, lb

nullum efIe opus'moralirer bonum etiam natu- — ayijy

rale folis natutee viribus poffibile; üt in propp. — vt

28.29. 30. 31.37. & 66. afferitur: 3tió, omn!a — qo.

opera infidelium effe peccata, & virtütes Phi- — ;

lofophorum vitia, üt prop. 28. enuntiatuP: i

4tó, Deum poffe füis praceptis ad impoffibilia i.

obligare, üt in prop. 55. docetur.

Conf. l.. &i

Prin-

Dz CuaniTATE.

727

N

Principium Bajanum eft fürculus Lutherani &

p

Calviniani erroris à ''ridentino damnati, & ra-

L M

dix Quietifmi ab Innoc. XII. profcripti, cujus

d helt

1

hanc etiam propofitionem ex Cameracenfi ex-

i p

"

)

tractam recenfet in füo Quietifmo redivivo

m

[

Boffuetius : Quidquid son proveuit ex priucipio

Tf: d» d

charitatis, àt. $. "duguflinus docet, ex: cupiditate

proveuit: ergo.

aaturiig: |

Prob. 3t. p. Datur amor bene ordinatus

TUS;

tum Dei üt autoris natura , tum füi & proximi

; t

ex folius naturae viribus poffibilis, üt ex ferm.

j2. de temp. S. Aug. f . & ex 2. 2. q. 19.

i d

"

j

(

jh

8. 6. D. Thom:ee conítat: dantur virtütes mo-

of

rales, maximé cardinales, fupernaturales; üt

ipi'é

tanquam Scriprure , Patribus & Rationi magis

confentaneum in Tr. de Juftif. num. 367. oftens

Ttone

tj

dimus: dantur plures preter charitatem virtu-

m

tes theologicee, ür füprà num. 39. demonítra-

n

tum eft: fed hzc omnia mediant inter charita-

T

tem habitualem & concupiícentiam, üt ex ibi-

;

dem di&tisliquet: ergo. Cozf. . Ab ipfo Jan«

j n

fenio L. 4. de ftat. nat. lap. C. 27. falfum &

Auguflino contrarium declaratur affertum de

QUE

p o

nullo medio actu inter charitatem perfectam

j ?

habitualem & juftificantem, ac inter vitiofam

u

cupiditatem ? damnatum eft à Clemente XI. op-

pofitum tam quoad fe in prop. 44. , tam quoac

T

;tiöl om:)*

confectaria in propofitionibus quindecim prio-

rem imrmediat$ confequentibus : damnarum

j5

g

denique eft à T'rid. Seff. $. Cap. 6. & Can. 7.

definiente , opera bona, ante juftificationem

)

& hinc absque charitate habituali dominante

Ca»)üf

* vel

Zz 4,

Dr CnuaniTATE.

7528

;jms: E

vel juftificante facta, non effe peccata.. Corf. I7.

'Tum ex iis omnibus momentis, quibus in Tr.

! ul

de Gr. num. 201. & 381. probatum fuit, gra-

d

tiam fanctificantem nec requiri ad opera mora-

! Ojbrr Ef

liter bona; nec ad meritoria de congruo: tum

tir p

ex przcedentibus affertis, ex quibus tanquam

WUr; €

ftr te

à minori ad majus valet argumentatio pro pre-

fenti pofitione: tum ex eo, quód ex Quefnel.

Wi d

liano dogmate confequatur univerfz Religionis

Iyitur

interitus.

Nam fi omnis actio & volitio ali

r

ft

l;g-

de exorta, quàm à charitate habituali & ju

p i

cante, efít peccaminofüs ; ergo primus actus

l: f

fidei , utpote qui in adultis preecedere charitatis

& d

actum debet, adeóque ex ea nafci nequit, erit

f o

rnalus; irem malus erit credulitatis. affeétus;

des m

malum erit volunratis imperium , que& fidei

f la

preeunt: ergo fides charitati previa nequit

fonatisi

Titüm :

effe theologica : ergo nec humanee falutis ini-

tium, fundamentum & radix omnis juftificatio-

phrib

nis effe poteft , üt tamen Tridentinum definit:

ttorib

ergo hoc fundamento ruente, non tantüm ruit

àm, (

charitas, fed etiam (ücciditur fpes chriftiana,

iltdia

interit timor falutaris, abolentur Sacramenta,

fisef

Ecclefi& compago laxatur, &totum , quantum

WT

eft virrutum ac religionis edificium diffipatur.

. t

7

1

|

|.876. Objic. cont. vm. 1. Janfenii liber, cui

1

l

( d

titulus e(t, /Zuguflinus, ab Urban. VIIT. Bullà;

,

4n Eminenti , profcriptus eft ranquam conti-

L

nens ac renovans Bajanas propofitiones: Que-

im 4

fnellus veró utpote fanfenio penitus devotus;

frtio ,

eadem cum illo principia ficut in reliquis omni-

has

bus, ita in praefenti materia certó videtur fecu-

ii

tus:

Dz CnuantTATE.

729

h [

tus: 'Ergodi Bajus & Quefnellus dicuntur re-

bur i?

quifiviffe pro actionum principio charitarem

f

perfectam ; idem dicendum eft de Janfenio.

perion

Corf. Etiam Janfenius exigit, ut omnia agan-

OTip:

tur prepter Deum, & charitas in nobis domi-

du

netur: ergo fi ex iisdern caufis Quefnellus cen-

H

M

0 py

fetur requirere charitatem perfectam ; loc

r

j

ipfüm de Janfenio flatuere oportér. — 77. Bajus

)d

VAMA

.Svln

loquitur de charitare, prout illa tum temporis

lii

ulürpabatur in Ícholis, & ab Apoftolo dicitue

ia

per Spiritum (anétum diffuía in cordibus no-

(s &

Ítris: fed charitas fic u(ürpatà eft habitualis:

duriti

ergo.

Couf. Charitas , qua juftificat & fancti-

ficat hominem , facítque opus ex illa proce-

äquïz ü

| anec"gg'»

dens meritorium vitze eeterne , eft habitualis:

ífed Dajus loquitur in fuis propofitionibus da-

qet

jà wf

mnatis de charitate juftificante & praflante me-

finss

t

ritum vitze eetermde : ergo.

114 Queínellus

u xmm'

pluribus in notis ad Nov. T'eft. admittir in pec-

nié

catoribus charitatem inchoatam & imperfe-

primt

&am, & que preeparer animum ad charitatem

hrift

inhabiiantem: erpgo juxta eum non omnis cha-

T

ritas eft habitualis.. Cozf. Idem in libello poft

quamü

damnationem edito proteftatur, minimé à fe

ii

requifitam charitatem juítificantem, fibíque in

|

i^

hoc dogmate affiéto injuriam factam queritur:

;

j

ergo.

Btll

d ymum N. . it.e9 Conf. ,QLJOH& prio-

rem Antecedentis partem vera quidem eft af-

ies-'(l'-"'i.

ieti

fertio, fal(a autem Confequentia ; cüm nec Ur-

banus edixerit ; quasnam Daji propofitiones

i

"L

j

Janfenius renovárit, nec Innoc. X. quinque fa-

l

2j

mofas

h d

730

Dz CnuanrTATE.

flficuns

mofas propofitiones poftea damnahs deé re-

novatione propofitionis 38vae Dajanee intel-

axat C0

ligi queat. De pofteriore autem parte falfitas

generis c

patet tum ex manifefto Tanfenii dogmate fupe-

et n

yiüs allato, tum ex te(timonio Authorum; in-

um

ter quos P. la Fontaine fuprà laudatus queft.

jitim

manifel

(*

2dà oftendit difcrimen inter Quefnellum ac

Janfenium ; & hujus fententiam de charitate

de o

probat effe mitiorem.

"d Conf. D. A4. Etiam

od

Janfenius exigit charitatem imperfectam domi-

p jl

nantem &ornium radicem, C, perfectam, N.

Cratment

Praterea non ex his duntaxat pradicatis fed &

qu;d

alis in probatione prolatis & additis oftendi-

filltot

Tnere

mus à Quefnello chariratem perfe&tam fuiffe

edmiffam.

"d adum . IV. m. Obfervavimus

für pro

jam füprà num. 373., charitatem non minüs

tj

proprié proactu aopro habitu ufürpari. Quam-

cipf

n df:

vis veró Apoftolus, dum charitatem in cordi-

bus diffufam appellat, intellexerit habitualem ;

fht &y|

Bajustamen hoc predicatum in Opufc. de Char.

filem,

C. 2. & feqq. attribuit a&ui charitatis; unde &

quri

exceptio ejusdem , quód in C. 5. illius attributi

lg r

mentionem nullam fecerit, refutata fuit, pro-

k u]

pterea quód in pp&eriore capite de eadem cha-

tiis f

ritate; de qua in prioribus loquebatur, fer-

quid|

monem continuárit, & hinc illud predicatum

Qj

damnato articulo juft& infertum fuerit, tametfi

Bs «

eó loci, unde excerptus erat, aperi& additum

Y Qp

non reperiatur. 224 Cosf. w. D. M. Charitas

ntay

effective feu proprié juftificans & preeftans me-

Ut

ritum vitze aeternee abíolutum e(t habitualis , C.

abiKU1

fcïilce[

charitas denominativé tantüm ac impropriäjuï

Dz CuaáhirATZ,

, 731

hs s

ftificans & preftans merirum vitee eternee dun-

ime ln

taxat conditionarum , N. Pofterioris autem

arte l

generis charitatem à Bajo folam admitti , liquet

ei

Thate u

ex univerfo ejus fyftemate & propofitionibus

ejus$ damnatis. Non enim aliam quàm operum

m

itts Q

juttitiam ab eo ftatui prop. 42da nuper recitata

fnelin

manifefté loquitur : ab hac juftitia feparatam

e du

efle peccatorum remiflionem , propp. 31. 32.

D

& 33.'claré edocent;. neque remiffionem illam

tím d

per juítitiam operum, fed à folo Deo per Sa-

m

cramenta tribui propp. 57.& 58. delignant; ex

as R

quo;'cüm vira eeterna obtineri non poftlit nifi

T

fublato teatu & obligatione ad, peenam, in quo

hm fj

manere peccatum próp. 56.enuntiat, fequi-

m

tur profectó, meritum vire aeterne in fenten-

0 n

tia Baji effe tantummodo conditionarom. : Quin

l

L

nec ipfàm charitatem quamcunque à Deo infa-

T

fam effe veram & proprié diéctam pratiam con-

ftat ex Dajano circa ftatum nature innocentis

xab;fuzi;ma

[. Ut

fyítemate: ad meritorium autem opus nonre--

j; U

quiri gratie donum ex eodetn circa ftatum na-

st

[

ture reparate fíyflemate liquet.

"d. 3tium

i

[) r

EK. 1. V. Cozf. Necenim, quod aliis hare-

at

rticis folenne fuit, alienum eft à Quefnello,

iluf, "

quód fibi contradixerit: nec nobis officium in-

j

ædW

cumbit, fiqua in fpeciem tantüm (ünt, antilo-

[ lt

gias ejusdem benigniore quadam inrerpretatio-

:

ne conciliare ; cüm id beneficium Catholicis

x ädcn

Cmnl j

duntaxat Autoribus debeatur.

g. 2. D. Conf.

fs

Juxta eum non omnis charitas determinaté eft

]

IS[

habitualis , C.. indererminat? ac disjunctive,

jj

qn

lel

;

Ícilicet vel habitua)is vel dominans & ple

ne ju-

l

ificans

732

Ds CuaRITATE.

ftificans, N. Pofterius duntaxat à nobis afferi

| Ym

patet ex thefi & Confirmadone: idem etiam

yri d

verificari de quacunque charitate, ex proba-

(s

tionibus liquet.

"d Conf. & IN. Conf. Falfitas

i

diriat

& impudenria Proteftationis hujus fufficienter

f ia

demonflratur ex di&tis. — Qui plura exigit, ad-

u

eat P. la Fontaine, fübjunélà ad prop. 59. ap-

r&jn pu)

pendice querimonias illas accuraté excutientem.

uigoit,

377. Oljic. cont. 2d. Ss. Patres non.agno-

& reg

fcunt medium inter charitatem theolopicam &

li Q/.

EE

cupiditatem : ergo ne actio humana fit pecca?

minofà, debet ex charitate theologica fiveper-

MT

Prob. ,4. vmó

fe&a five imperfecta prodire.

dlcitg

S. Aupg. L. r4. de Civ. C. 28. (cribit: Fecerumt

iA g

eivitates duas amoves duos terrenom [cilicet amor

tiinf

1

fut ufgue ad comtemptum, Deis. celeffem veró amor

jm i

Dei ufque ad contemptum fu: Idem afferiternam

Deiqu

S. Profper. L. fenrenr. num.221., primámque

Turity

civitatem notnine Zabylonis , alteram Hiüevofoly-

fitidinn

"t2 nomine infignit.

2dà S, Auguftinus L. de

w dj

gr. Chr. C. 2o. ait:: Zdliud eff charitas vadix bo-

&

zovum, aliud cupiditas vadix malorum; tautám-

tdim n

que intev "fe differunt , quantum vivtus €. vitium.

Ittün,

Huic concinit S. Leo. hom. $. de jejun. fept.

Wi

menf(is: Duo amoves funt , ex. quibus prodeunt vo-

(ister

luntates , ita divevfie qualitatibus , ficut dividuntur

We $,

"Autovibus. — Rationalis enüm auimus , qui fiue di-

l (l

lefioue e[fe mom potefl , aut Dei amator eff aut

Mij

vmundi u dilthose Dei nulla nimia ; in diletione

Wody

autem mundi cun&a [uut uoxia &c.

In eandem

I f

fententiam S. Fulgent. L. ad Mon. C. t8. lo-

btt fmg

quitur. 370 S. Aug. L. 9. de Trin. C. 7. inquit:

i N

ANeino

X

Dz CnaniTATE.

233

ol

il

ANemo volens aliquid facit , quod ston in covde fuo

pris dixerit: quod. verbum amove concipitur [ive

qp

eveatuyee /z've cveatovis : €vgo aut rztþz'difafe aut

cbaritates mou quód mom fit aimanda creatura ; fed,

A

7 ad cveatovem vefertur ille amor; non jam cupi-

m

ditas fed cbavitas eviti tunc emim efl cupiditas ,

0. 00

cünm voprev /ä qinatuv cyeatuvras Tunc non utentem

CU

M

adjuvat , fed corrumpit fruentem.

Simile quid

0048

S. Greg. L. 18. Mor. C. 8. enuntiat, dum fcri-

Q21cit

i

bit: Qui ferrenavum verum amore vincitur , in

n

m

j p

Deo nullatemus deledatur. Effe quidem. fine, dele-

Ts

&atione amüuna munquam potefl; mam aut iufmis

Á

dele&katuv aut. [ummis...Ez quantó altiori fludio ex-

ercerur. ad fismna , tanto majove faflidio tovpe[cit

ad infima : quantóque acviori cuva inarde[cit. ad in-

fíma, tanto tepore: damutlili frigefcit à fummis.

PTIh "]

Denique 470 Conc. Arauf. IL. Can. 17. ftatuit:

Fovtitudinem Gentilium smundaua cupiditas . for-

zitudinem autem Cbriflianorum, Dei cbavitas facit,

nis l

LU

que diffufa ef in covdibus noflvis &c. Exgo.'

E. AV, A., circa quod univerfim notandum;

r*

T

teftimonia fübjuncta nec accipi de

nore be-

A nf

ili

[

nevóolo, nec excludere medium füpernaturale,

l

mulró minüs naturale inter charitatem & cupi-

ïun |:

Í

diratem. . Unde fpeciatim ad 1muxmn v. , utruimt-

que S. Do&orem loqui non de aéctionibus, fed

j

de ftatu animorum, quorum alter fir gratize feu

juftitie & falutis , alter peccati & damnationis;

I

quod patet, rum quia civitatis nomen nonapté

| ear('ï

rem fluxam & tranfeuntem; qualis eft queeli-

n j

bet fingularis actio, fed ftabilem durantémque

ccati ,

j

J

üt per fe intellipitur ftatus grariæ vel pe

1(!

igni-

4

Dz C

HARITATE.

734

fignificat: tum quia aliàs non tantüm actus fü-

WDei !d

AOT

pernaturales fidei , fpei, timoris &c. contra ali-

df

bi afferta horum Patrum pertinerent ad Baby-

lonem; fed etiam peccatum veniale, quod non

tetrens

api

eft amor füi ufque ad contemptum Dei , velad

nullam civitatem, vel ad caleítem ac Hiero(o-

pliaion

tl

lymam foret referendum.

Itaque ad ftatum

quidem gratie vel peccati univeríum hominum

&t

tünodi

enus revocatur; quin tamen illa diícretio eo-

rundem in alterutram civitatem vel ftatum ob-

hts fin

ftet; quominüs tam Babylonii quàm Hierofo-

Bo

lymite ex neutro amore, quo in fua civitate

hag

funt translati; ícaturientes volitiones eliciant;

M du

&t actiones exerceant.

"d 2dum w., charita-

lt i,

tem ab Auguflino hic non fümi flric ac pro-

fttmino.

prié; fed laté ac minüs proprié pro quacunque

B40: pe

voluntate bona, oftendunt finis Cap. 18. & ini-

[ lr

tium C. 19. immediaté precedentis: $j due

früenten

avbores bona $g mala. duo fuut bomines bouus &

Wt pr

ino ,

maluss quid eff bonus bomo, uifi voluutatis bone,

b. e. avbor vadicis bone ?. eg quid eff bomo malus

li qj;

f ]?m;

vifi volunfütis male , b. e. avbor vadicis male?

Jru&us. autem barum vadicum atque avborum fa-

fédi]y

tid

&a [unt, di&ha [unt, cogitata funt, que bona de

n

bona voluntate procedunt , €$ mala de tnala, . Facit

( f

autem bomo avbovem bogam, quaudo Dei. accipit

Ál t

gratiam &c. ldem refponfüm etiam applicant

od

Gallige Epifcopi in doc. paftorali Card. de Ro-

hjpe,

han textui S. Leonis, cüm hic ferm. 7. dequa-

Wi d

drag. C. 9. opus moraliter honeftum, & ferm.

&i d

1o. etiam füpernaturalem actum fine charitate

Qd

p

admitta, Preterca veró in allato textu amor

i

Emp

el

]

Dg ChHARtTATE,

735

nl

Dei ac mundi poteft rit& intelligi- habitualis,

CO

quorum ille juftis, hic peccatoribus proprius

tad

eft , & facir habitnaliter quie(cere in zeternis aut

h

quiu

terrenis tanquam fine ultimo; voluntas autem

d v

accipi, non pro actu, fed potentià: in qua ex-

: Heni

/

plicatione nullum quidem inter utrumque amo-

alm

rem , ficut nec inter ftatum juftitie aut peccati,

honi

admittitur mediurn ; non tamen omnis aétio ex

Cred

habituali amore Dei vel mundi procedere de-

n

bet, ficut nec juíti actio omnis bona eft, nec

peccatoris mala.

Hied

Atque hec ultima explicatio

à Q

maxime convenit textui S. Fulgentii. 727 3zium

&i

B.; charitatem ruríüs improprié ab Auguftino

hic fümi , patet ex emore creatoris tanquam

T

bap

termino cum eadem equipollente ibidem ufür-

pato: nec omnem amorem creaturae propter

p

180 &J'

ífe culpari, fed tantüm eum , qui corrumpit

d

fruentem, ex ipfis verbis liquet. « Quidnam

rdti

veró proprié fit frui, intelligitur ex S. Augu-

ftino L. r. de doc&t, Chr. C. 33. fic loquente:

7) hu

z

f

Cuin. adefl qucd diligitur ; etiam. deleationem [e-

"

l

cum fevat tieco[fe efl : per quam ff tranfievis, eám-

j*

JL

Lj

que ad illud, ubi peymanendum efl , vetulevis , ute-

vis ed, n proprie diceris fruis. ft verà inbaferis,

J

!

T

arque perman[evis fimem in ea pouens letitie tue ,

Porró

1 P

junc vevó 9 pvopvié frui dicendus es.

|

"]

l

quomodo non folàüm actu, fed & babitu & ap-

aPP!

ütudine aliquid ad Deum referatur , dicetur fe-

f

k

J

l

quenti Articulo. . S, Gregorius fi fümatur de

L.

&i

actuali dele&tatione , intelligendus eft de eo;

"h

quod paífim ac plerumque , non autem abío-

j

j

luté femper contingit: fi autem , quod contex-

"

tüi

-

D-E CHARITATE.

736

tui fequenti conformius eft, loquatur de habi

ij

pun lo

tuali delectatione feu affectione duplici; pro

! odtm r

duplici etiam juftorum & peccatorum claffe,

tefempe

ex füperioribus dictis conftat, inde aCtionem

humanam mediam non excludi.

Ceterüm

. Mi Cü,(

pi n

ab eodem S. Pontifice non condernnari omnes

actus, qui ex amore benevolo non procedunt,

veedmp

kiner Q

ex ejus Comment. in L. z. Reg. C. 12., L. 5.

Mor. C. 2., & hom. 27. in Evang. liquet.. 744

UT Y

tt quibi

4tum &., teftimonium hoc effe plané imperti-

nens; tum quia ex particulari virtute non. valet

quim

ib prin

arpgumentum ad omnes: tum quia Concilium

definitionem hanc ex Aup. L. 1. op. imperf.

Qu nj

Pa

mutuatum eft; ubi.refutatur Julianus fortitudi-

nem patientie tam in Chriftianis quàm Genti-

Is

- Wi

libus virtuti nature tribuens; cüm ramen for-

Vs

titudo Chriftianorum, nempe Martyrum, ex

Jrexn

charitate Dei excellenti(fima proficifcatur ; gen-

lls ey

tilium veró fortitudo in adverfis plerumque ex

- frini

vane glorie cupiditate ortum duxerit: quam-

Rm ch

vis id de aliis virtutibus populari auree minüs

'

expofitis non adeó univerfim evenifle dicen-

*tiunis hu

dum fit.

qá p

ARTICULUS IT.

U

du omnis a&us. bumanus , . fit malus , debeat

enfly

faltem e[fe à chavitate imperatus *

Qpno(s

O:a 1. Ex alibi dictis vel ex Theolo-

Utj

378.*N

Ia & fiQ

gia Morali füpponimus hic 1770 da«

ri preceptum divinum charitatis erga Deum;

E flfga[ivä :

Titigm

quod Scriptura pluribus in loci$ proponit, &

Chriftus Matth. 22, v. 38. tanquam emaximum

W tuf

9

d

Dr CuaniTATE. -

737

m

ez primum mandatum commendat. 245, Pre e-

plid, m

ptum hoc, prout negativum eít, ac prater

m d

odium omnem Dei offenfam prohibet , obliga-

:

T

re femper pro femper: prout affirmativum au-

C

tem efít, & actum amoris erga Deum praci-

ari Ort

pit; non quidem pro femper, fed tamen plus

vice fimplici per fe obligare; üt ex propofitio-

od

Al

ne inter duas rma ab Alex. VIIT. , & ex propp.

$. 6. & 7ma ab Innoc, XI. damnatis conftat ;

i a

vl

ex quibus &laliis principiis Moraliftee tempora

quzdam dererminata pro aétu amoris elicien-

nont

XOncit

do partim certó, partim probabiliter definiunt,

quos vide.

34/0, Praceptum charitatis. affir-

) if

'

TU

mativum obligare etiam hominem, ut feipfum

omnésque vitz Íuee actiones referat ad Deum;

m G

amalt

quod D. Thom. 1. 3. q. 100. a. 10. docer ad

2dum ita refpondens: * Dicendum ; quód füb

yrum: 1

precepto chariratis continetur , ut dilipatur

n

Deus ex toto corde; ad quod pertinet, ut

n

omnia referanrur in Deum : & ideo prace-

i: of

prum charitatis implere homo non poteft, nifi

$

etiam omnia referantur in Deum .

4!6, Reä

[; d

lationis hujus fpecies communiüs quatuor affi-

gnari.. Earum rma dicitur fovmalis vel actualis,

que confiílit in a&tu voluntatis tam expreffo

u

y

& fenfibili, üt homo ipfe percipiar feu reflexé

li

cognofcat, fe referre füa opera ad Deum:. 2da

babitualis, quze (tat in relatione formali prete-

jl

p

h

rita & non revocara, ideóque moralirer faltem

j :

nepativé perfeverante, eoquod nihil iili con- ,

1 pan

trarium fiat: 3tia e(L virzualis ex pavte operantis

) Qrits

qua rur(us prefüpponit relationem formalemy

n

j

CO.

Aaa

"m

st

.

738

Dr C/.HARIT,ATE.

confiflir autem vel in actibus hujus relat

ïtlmfs

Deum t

tenuibus ac reruiffis, vel in quopiam actu alio

tunc fblo

inde relicto opera relationem formalem fe-

ul

quentia comitante & ita afficienre, ut verum fit

ts m

dicere, hzc opera in virtute actüs formalis

pirehuna

precedentis fieri, quantumvis ad illim non

t dictm.

refle&tamus ; ubi eodem quemqüe modo loqui

m

oportet, quo in Tr. de Sacram. inrentionem

frin (ch

1

Vocum

virtualem exponit: 4ta, virtualis ex parte ope-

vi; que in intrinfeco ordine a&tüs honefti &.

f& huny

virtutis ad Deum confiftit ; quatenus omnis

Bd n

a&us hoc ipío, quód fit honeftus, ex natura

f t f

füa non minüs ordinatur ad Deum ; quàn

«00

Deus eít omnis honeftatis fons & origo.

$10,-

ln m

Concedi à nobis hominem teneri , ut omnia&

E

. fingula opera in Deuin referat relatione tum

Qm&os, n

habituali tum virtuali ex parte operis: 1:um

m

quidem ; quia homo ex diéctis tenetur aliquo-

fiüm hi

tles in vita omnia referre fortnaliter in Deums

funs inte

nunquam veró licet aliquid illi contrarium fa-.

tperium

cere , eámque fic retractare:

2dum autem;

& i

quia quoties homo deliberaté operatur, tene-

,f*ffe Ti

tur operari hone(lé & debitis cum circumftan-

äi&[ n

[.

tiis.

6:0, Malé à nonnullis confundi noftram

N

ï

quaflionem in fronte propofitam cum hac:

i d

Utrüm actus humanus, ut fit ex omni parte

m ümpïu

bonus, debeat referri ad Deum? quia tametit

H ralem :

id, de quo in Tr. de A&. hum. agitur, conce-

JNtüsliter

d&eretur, non inde fequitur, debere id fieri ex

UT

imperio aut motivo charitatis; cüm prater cha-

i'mnrms

ritatem etiam a&tus ípei ex proprio motivo

Ige

lp (

e ad

Deum attingat, & virtutes morales referr

Mi

Q

eum

—

!

.VVDE fCHA-RïTATE.,"

29

sH Deum íüa opera queant. Quare ut fecundüm

Am «

! hunc fénfum propofitio habeatur equipollens,

mi quaftionem ita inftitui oportet : An omnis

(* aftus humanus, ur ne malus fit, fed ornni ex

Lüs f

parte bonus, debeat referri ad Deum propter

fe dile£tum, feu ex motivo amoris benevoli?

iin:

m

379. IVota 1]. Catholici non pauci, pra-

Jntentt

fertim fchole Auguftiniang addi&ti , tamerfi

a

nobiscum in prec. Art. negent, omnem actio-

; hod

nem humanam ex charitate five habituali five

ents t

actuali neceffarió effe eliciendam ; exigunt ta-

L0

men, ut falrem imperetur à chatitate, five ut

n; f

ex motivo amoris benevoli fiat, & referatur ad

o f

Deum propter fe dile&um. — Ilidem veró, ut

Q m

fe à Novatoribus nuper reje&tis oftendant di-

at d

flinctos, monent 1520, non exipi à fe impe-

r 1

rium aut motivum charitatis perfectee, feu de-

a

mum habitualis feu actualis dominans & jufti-

Ta

ficans intelligatur ; fed volunt (ufficere etiam

quiip

,

imperium aut motivum chariratis propria qui-

m

dem, fed imperfe&tee aut initialis ; adeóque füf-

jir, P

ficere relationem ad Deum propter f& pracise,

Ym

licét non füper omnia, dile&um: 240, hanc

"

d m

relationem (epius quidem elfe oportere forma-

cun

lem & actualem; fatis tamen etiam effe virtua-

muld

lem fimpliciter di&tam, h. e. ex parte operan-

jÜ

tis talem: 37/0, actionem , nec a&ualirer nec

" u

j

u

virtualiter ad Deum propter (e dile&tum rela-

:]

ii

tam, non femper procedere ex cupiditate, nec

n

intrinfecus in fe & officio effe malam; cüm

yat

; 1f

fpectato..fine proximo & principio. elicitivo,

0

ol

fla & laudabilis: fpe&tatà

j

Pomc fæpiusteffe hone

Aaa 23

tamen

À

740

Ds CHARITATE.

tamen finis ultimi ratione, quà caret, volunt

D y

gnrqu

aliquid ei deeffe, cujus cáusà nequeat fimplici-

ter & ex omni parte dici bona; atque hinc ho-

q':ur. Iu

g p

minem fine hujusmodi relatione deliberaté ope- -

rantem venialiter (altem delinquere, & peccati

nigi mf

wefi:

omiflionis fieri reum — Sed enim liceét. rmum

eos forfitan difcernere queat à Baji & Quefnel-

fut, ind

Qqrits

li partibus, minim& tamen eosinter & Janfe-

ompes

nium diftinguit , cujus fententiam eequé mitiga--

ttoneí

tam num. 374.expofüimus. NNeque verà 2dum -

ro di(criminis ratione hlc afferri poteft; cüm

im etuny

:

(ueenm .

:

doeumento nullo probari queat, à Novatori-

dum dfer

bus illis a&tualem relationem neceffarió effe po-

t u

ftulatam. Quin Janfenius L. 2. de Stat. nat. lap.

Prj,

C.20. in eandem materiam fcribens plané con-

V inguls

trarium ita enuntiat: * Hoc autem cerritlimum -

fum o

eft in Auguflini fententia,. .. vel a&tuali ve

V0 ag

virtuali intentione id effe praeftandum; virtua-

XX mayj

lis enim intentio in a&ibus humanis idem facit;

ld ha,

quod actualis. ;;

]taque circa 37/um duntaxat

Yeftat controverfia: ubi examinare j

uvat, 1à

Eïf&: fe

Nm per

quidem : an detur preeceptum & obligatio sgen»

di femper ex imperio vel motivo charitatis

F t fi

ml

proprie, & hinc referendi omnes omnino

aCiones humanas ad Deum propter fe dile-

TU ts

étum ? adà autem: an Autores id afferentes

H"J ftu

fais diftinpuantur à Novetoribus damnatis,

us ao

per difcerimen ab iisdem adductum. In utro-

UT

que puncto refolvendo intra ftatutos limites

Vteni

nos continebimus; quandoquidemi vicinze ali&

R

quzfliones partim in'Tr. de A&. hum,; pat*

IN

T

tim in proximo Artigulo tractantur.

310.

-

&

Dz CnuaRiTATE,

74-l

It v

380. Dico . INe actus humanus fit malus;

non requiritur, ut à charitate faltem impere-

&t li

tur.

te hi

Prob. Si hoc requireretur , ergo vel da-

rerur preceprum, quo homo faltem füb ve-

bt

T1

niali omiffionis peccato teneatur fingulas totius

lt u

vitee füge actiones deliberatas in fingulis, queis

aQ

fiunt, inftantibus fàltem virtualiter ex parte

operantis referre in Deum propter fe dilectum;

t t

x

vel omnes &finpule actiones , ut ex omni par-

T.L

te bonz fint , deberent refpicere motivum fal-

poteli;iï

tem extrinfecum charitatis proprie; urrume

j N

que enim Adverfarii vel intelligunt per oppo-

fitum affertum, vel ex eo deducunt; fed neu-

ii ii

j.,

, t

tra fequela eft vera; ergo.

:

l MBU

- Prob. ym. p.. Preceptum referendi omnes

[

j

d

& fingulas actiones ad Deum propter fe dile-

£4.

&um continetur dunraxat in preecepto affhirma-

ïl -a&u'

um

!

f

,

tivo amandi Deum füper omnia; quia preter

hoc maximum & primum mandatum nullum

I

aliud hanc relationem magis urgens affignari

n

poreít: fed pr&ceprum amandi Deum affirma-

eu

tivum per fe non obligat femper & pro fem-

Jl

per aut fingulis inftantibus, üt num. 378. €

W

0

dicum, & per fe liquet: erpo. . Cozf. INon da-

ts

tur preceptum referendi formaliter vel actua-

p

liter, feu a&u charitaris theologicee formali;

i

fuas a&tiones ad Deum propter fe dile&um vel

" T.4

fingulis diebus femel, vel quovis die fzpius;

m J

vel alternis fer& ejusdem diei inftantibus; quia

tts"

(

univeríim talis precepti mentio nulla habetur

"d

five in Scriptura (ive in Traditione; fecundüm

hii

poftrema aurem divifionis membra preeceprum

h

Aaa 3

hujus-

h d

N

742

Dr CHARITATE -

hujusmodi in tanta varietate ac multitudine ne-

G re

otiorum vire humaneg videtur effe moraliter

qri, bor

impoffibile obfervatu, nec ab ullo Adverfario

tis, ne

facilé afferitur: ergo nec datur preeceprum de

firem

virtuali fingularum a&tionum in fingulis inftan-

( $i

polilfimy

tibus relatione ad Deum proptersfe dilectum;

partim quia ex Adverfariorum etiam principiis

tr&fpa

certum eft, quód relatio virtualis ex parte ope-

em ficit

rantis effentialiter praefüpponat relationemfor-

i t

malem in aliquo inftante precedente factam,

ts d

hec autem per formalem dile&tionem Dei fü-

17 i

per omnia fieri debeat: partim quia üàt plurí-

fnplitr

müm contingit, quód vel difparata fibi opera

tünenun

in actionibus humanis füccedant, vel opus

tt oifery

unum diverfo fine interpofito aut priore per

lts gt

diftra&tionem omi(To interrumpatür: unde al-

lep Y

terutrum confequi neceffum eft, üt vel quo-

DOf

vis die faepius vel alternis feré ejusdem diei in-

frádus

ftantibus formalis relatio eliciatur, quod inan-

DFT

tecedente falfum effe oftendebatur; autfi pro

*riuy

formali relatione non admittatur preceprum;

L2 [17/7

neque virtualis ex praece

[

^ f

n

cornfequente eft illatum. -

pto afferatur , qugd in

lu

Prob. 2d. p. A&us, qui ex motivo füo fo-

'ftï'fl'fl'f.

l

lo, & fejunctus ab alio motivo vel imperio eft

VU ) um

licitus , bonus & füpernaturalis, non deber re-

Wi

Ípicere motivum faltemn extrin(ecum charitatis,

m f

ne fit aliqua ex parte malus;- quia nullus actus

D)

]

! t

in individuo licitus ac bonus , multó autem

Vi

minüs actus fupernaturalis ex parte malus effe

Ihij; (

poreft: fed ex difp. priore dantur actus, nem-

ivo &

(idis TFPUJFL

pe fpei & timoris, qui ex folo füo moti

Ti m

fejun-

F

Á

, 'DE CHARITATE.

743

hts

fs/ejun&i à motivo vel imperio chatitatis funt li«

o m

citi, boni & fupernaturales: ergo non omnes

o d

actus, ne ex aliqua parte mali finr, debent re-

EC

fpicere motivum faltem extrinfecum charitatis.

ii

Conf. Sicut a&tus charitatis eft perfe&tiffimus,

vie dl

nobiliffimus & preeftantiffimus, fic actus timo-

i

ris & fpei eft perfeé£tus, prefltans & nobilis:

Q p

ergo ficur aétus charitatis fuam precellenciam

litiett

habet ex motivo fibi proprio, íic & actus ti-

ente at

moris & fpei ex motivis fuis fuam perfectio-

nem

nem pofitivam obtinent, adeóque ut fint boni

j if

fimplicirer & perfecti, non exigunt morivum

extrinfecum charitatis. . Confequentia liquet

n (nig

j VU

ex obíervata paritatis proportone: Antecee

t piti

dens autem preter Scripture teflimonia in

r u

Difp. yma & 3tia prolata patet ex infinitis Pa-

üret

trum teftimoniis, quorum quadam brevitatis

gratíà duntaxat. hicerecitamus.

S. Greg. Naz.

n

í

or. 40. inquit : Zyes emim eovum, qui falutem

. quu?

I

p uU

confequumtur , claffes. effe [cio, [evvorum videlicet ;

rj

mevcebaviorum 9 filiorum : fi fevvus es, plagas

pri

j qu

metue:. i mercenavius , mevcedem duntaxat [petlas

fit autem fupra bos ;?Uïtvggs ac filius es,. üt patvem

p

veverere.. S. Greg. Nyfi. hom. 10. in Cant. ait.

j

]

Qui vult omues effe [alvos €9 venire ad agnitionem

Iff

,

p

w

Leä

veritatis , oftendis bic perfe&liffmum&g beatum sno«

j

2 di

dum falstis, eum dico , qui fit pev. chavitatem:

DI

]

T

uan nonnulls frt etiam falus pev timovem , quau-

i

ylof

do intuentes ad minas fupplicii gebeuue [epavamuy

j

u

àmalo: funt etiam aliqui, quà propter [pemn mer-

TU

ZLW ! r

cedis vepofitam eis , qui. pià vixevunt , fe ve& €g ex

virtute gerunt , son cbaritare bouum po[fidentes y

n

[4

[

Aaa 4

744

Dz CHARITATB..

fcd ex/þeäïktione vemunerationis. S. Bafilius or. s.

j quup

(itit;|

de peccaro ita loquitur: Z'demtuv autem mübi

res be affeduum e[fe difevemie , quibus ad obe-

uf

diendum Cbriflo bomines neceffitate compelluntur ,

futfym

fevvorum, mercenaviorum , filiorum.

ut enmun

U d

ultionis metu . à vitüs abflinemus ; atque tum [ervi-

fu f

lem inducimus affe&tum : aut lucva, que ex mercede

Inj

proveniunt, confectantes , utilitatis noflre gratiá per-

für CorO

& En

ficimus ea, que imperata [unt ; atque in eo merce-

Sarüs. affünlamuv: aut quia boneflum efl & bo-

praiel

gum, quicunque cbaritate comple&timur eum , qui

lts qu

zobis legem dedit ; atque fic àn filiorum fovte fumus.

t0n ld

, Et poítea: JVeque igitur qui metu pracepta olfer-

fr: )

vat , veritus penam ex. bis, que prajeripta.funt ,

u&ioäp

bec quidem faciet , ila megliget : fed vindi-

foung: |

;

&am, que ob quamlibet inobedientiam | [umitur ,

ET

f(Pà ex cquo metuendam e[fe ducet: . ideóque beatus

iil

qudicatur , quod mibil eovum , que facere oportebat,

DLT

contemuere voluevit; . :Sed neque mercenavius quid-

| Udte

quam eorum , que pre[cvipta [unt , prarevire volet.

IE&, «

. Quomodo enim fui laboris. atque opeve amevcedem

tdini) !

veportabit , i ea , de quibus pa&lo convenit , rton con-

TUl da

fecerit?. Etenim ff velunum ex nece[fJavüs omiferit,

g,

anteactorum labovrem irvitum veddidit.

S. Maxi-

| üt lg

-mus L. de Myftag. C. 24. hec de Dionyfio

Cs

Areopagita enuntiat: Pideles virtuti deditot ac

prop, :

feientiam . falutis colemtes vocabat fervos , mercena-

MC

vio$ , filios, tves nempe ovdiues eovum , qui [alute

CACOTe

donantur. — Servi enim funt. fideles, qui minarum

tj t

metu Doinini mandata implent : mevcenavii autemy

Tefpe&

qui bonorum promilJorum cupiditate alle&li cum pa-

Eotim

"ientia onus diei ac. aflum portagt z. il deuique

Vr

qu

Dr CuaniTATÉ

"nb

(lisqn.

qui neque minavum metu neque pvomi[fovum cupis

üim aj

ditate , [ed modo illo ac babitu, quo in bonum bo-

ht di

ueflianque propensd animi voluntate tendunt , à Deo

nydr

nunquam [opavantur , velut filius ille, ad quem di-

A a

&um efl : Fili ! tu

fémper meeum e$ , [æä amm'q mea

T

tua fuut.

T.

Prob. utv. p.

Ex contraria affertione fequun-

j gm)ifr.'-

tur corollaria oppidó fal(a & aliàs jam damna-

ia

ta.

Eorum um eft: Liberum arbitrium (áine

T

gratiz Dei adjutorio nonnifi ad peccandum va-

r amj

let; quia fine gratize adjurorio juxta adverfarios

hnj

non haberur imperium vel motivum charitatis;

uf [

fine imperio vel motivo charitatis autem nulla

a&tio à peccato faltem veniali & omiffione im-

n

[gj n

munis: fed illud corollarium in prop. 27ma

m n

2dum , Necefle ett,

Baji eft damnatum: ergo.

(O(P

infidelem in omni opere peccare; quia infide-

M

lis ficut Deum verum non cognofcit, fic nec

—

ii

amare eum aut fua opera ad illum referre po-

at

teft, adeóque ex defe&tu hujus relationis. ne-

jl

ceffarió peecat: fed heec eft prop. 8va ab Alex,

T;

/, [

VIII. damnata: ergo.

3tium , Eum non care-

j; 0

re vitio, quisquis & quoties «terna mercedis

$M

aut beatitudinis intuitu operatur, fi charirate

caruerit: fed hoc ruríus ab eodem Pontifice in

A DIO(P

i

prop. 15tia eft damnatum: ergo. — 4£um, pec-

;AJB

yj,"'*

I

care eum , & fi peccator fuerit, fieri magis pece

catorem , qui odio habet peccatum meré o

l (

"Ld

ejus curpitudinem fine ullo ad Deurn offenfum

"u

refpectu; quandoquidem jam ex folo defectu

r

legitimi finis per charitatem intenri timor eít

Á

venialiter peccarninofus ;. íed prius in prop. 9.

j M

)

Aaa $

CX

-

1

746

Dz CuHARITATE,

j

;

Alex. VIII., pofterius Trid. Sef. 14. Cap. 4.

&po m

Coif. Non

rejcind

Seff. 6. Can. 8. damnavit: ergo.

i

minüs ex oppofito dogmate fequuntur contra-

taxadi

dictoria. Nam juxta Adver(íarios 1750 fufficit

imperium charitatis dunraxat imperfectae, üt

mum d

num. 379. adnotatum fuit; & tamen juxta eos-

tum; (

dem requiritur etiam charitas perfecta. Requi-

m e

'"vitur enim charitas talis, quae ómnes omnino

yminte

dv

actiones femper referat in Deum propter fe di-

lectum: fed chariras hujusmodi eft amor Dei

Qp

ficomm

füper omnia, hic autem eft charitas perfedta:

ergo 2dó, Defe&us relationis ad Deum pro-

fono r

prer f& dile&um eft peccatum duntaxat veniale

QUi a

omiffionis, àt Adverfarii afferunt; & etiam eft

ii

*

eft peccatum mortale,*ür probatur. Namomif-

f

fio amoris Dei, ubi preceprum obligat, v. g. in

T

articulo mortis, . juxta omnes eft morrale cri-

Áta g

men: fed omiffio relationis eft omifTio amoris

Q jl

Dei; ubi praceprum obligat; quia fub amoris

Á rj

recepto continetur preceptum relarionis; &

Büraty

[

Oc femper oblipat: ergo.

37i0, Sequitur füf-

rf

ficere relationem virtualem , àt fupponitur; &

tifem

non füfficere, quia a&tualis requiritur; .cüm

fittm

partim , üt fuprà oftendimus; alternis feré in-

v

ftantibus actualem relationem de die innovari

témr

oporteat: partim preceprum, in quo actualis

Tüttün

relatio ab Adverfariis fundatur, actualem rela-

Ym qej

tionem éxi

Qu f

git ficut aftum charitat;s formalem

N

imperat.

dsufT

381.

DicoII. Autores Catholici , imperiäxm

UVQS ü(

charitatis ad. quemliber actum deliberatum à

es, non fatis àNo-

T

peccato immunem po?culanc

.

vato-

e

: "DB CHARVI—TATE;

747

2

M

vatoribus fe diftinguere videatur. . Probatur ,

:Wf NL'

rejiciendo di(crimina, ab illis reddi folita.

JF COW

mum difcrimen eft, quód Novatores fta-

1 UR

A nf

tuantactionem à charitate nec ortam nec impe-

fede,i

ratam effe reipía peccatum & nominari pecca-

jutaes

tum; Catholici autem concedant quidem , ho.

u

minem eà actione peccare, ipíam tamen aétio-

[

(mm

nem in fe peccatum non effe: fedhoc inprimis

Mv

"

i

vp!

eft vanum; tumquia parüm refert, utrüm aliqua

m

actio per fe dicatur, aut non dicatur peccatum,

perf:i;;:

fi conveniatur in eo, quód actione hujusmodi

homo reddatur culpabilis & poená dipnus: rum

um

it verk;

quia non minüs damnati fünt ab Alex. ViIT ,.

(umt

qui dixerunt , zufidelem in omrmi opeve peccare , vel

VU

vevera peccave eum , qui odio babet peccatum merà

ob ejus tuvpitudimem & difcomvenientiam cum na-

n W

ortet

zura vatiouali fige ulle ad Deum ojfenfum vefpettus

ipuntí

quàm illi qui dixerunt, Omze, quod son efl ex

fide chrifliana. [upernatuvali, que per dileliouem

um

j

opevatur , e[fé peccatum , velizteationem , quá quis

deteflatur analum , 9 pvofequitur bomum , 1nevà ut

yit

qiurj

caleflem gloriam obtincat , non e[fe vetlam uec Deo

placentem.

Deinde etiam falífum eft; tüm ex

p

;feth

Adverfariorum principiis, qui nullam-actio-

nemdeliberatam in individuo indifferentem ad-

n

mittunt, ejusmodi tamen aétionem ad Deum

oi

j

non rélatam nolunt faterí bonam: tum ex eo,

uod ficut viriofà eft a&tio , que in turpem

i

finem refertur, quia repugnat praecepto nega-

tivo; fic etiam peccaminofa fit aétio, quae non

mpemlü'

refertur ad Deum ; fiquidem detur preceptum

uf

endi;

ii

'affxr/mativum ilac omnes actioges refer

r

pro-

d

£

Dzr CuaRITATE.

748

duinC

proptei'eä quod opus tam vitietur ex. defe&tu

finis praecepti , quem habere deber, quàm ex

hvf

sajii

fine prohibito; quem debet non habere, ,cüm

utrobique divinum vicletur preeceprum.

dc,

2dum eít, quód Novatores dicant opera

d

honefta defectu relationis intrinfece vitiari ; Ca-

allra

Sed enim 1mó, (i

la

tholici autem id negent:

per opera honefta intrinfecé vitiata intelligarur,

m

1

ttan n

actionem quoad fpeciem feu officium efle ma-

lam; affingitur Novatoribus falfum, cüm hi

Ea

Lutherus enim

Q

contrarium aperté doceant.

in refol. contr. Concluf. Eckianas fic ait: Quis

derrini

il

enin dubitat , quin mevetvix tam bonum aurum ge-

ffet , quàm pudica matvena , &2 tam fovimofa etiam

&q

sembra. babeat ?. fed won tam . beue. geflat 63 uti-

fre füo

zuv. Eodem imodo bona illa opera [apientie , vir-

r

zutumy douorum , cinn fint gratuita dona Dei , bo-

lm

na [unt valde; fed quia non in finem debitum refe-

Jiis (

vuutur , boua faciunt , fed mon bene.. Calvin. L. 3.

m prop1

ia

Inft. C. 14.6.2. & 3.: Iou inficiov effe doa Deis

quecunque in iicredulis appavent egregie dotes .. ..

t nj

Jéd quia. [copum mon ve[piciunt , quein. Dei [apien-

TE

tia prefcvibit : tametfi officio bonum videtur ; quod

Qub

Rl

agunt , fine tamen pervevo peccatum cft. . Dajus

L. 2. de virt. impior. poftquam Cap. 2dum (ic

Iu

infcripferat: Quod aliud fit diffeveve de virtutibus;

(im &

um de virtutum officiis, in ipfo autem Cap.

te diji

afferuerat: /Von itaque de officiis mibi queflia efl,

lum f

que aliqua ex parte poft lapfum im matura bumana

rationi,

veman[erunt integva , [ed de virtutibus, que etiam

Üns

Jinibus difliuguuntur d vitiis ; tandem , cur omnia

impiorum Opera fint vera peccata, rationera

* quo

m&hm :

dat

Dg CuHaRITATE.

l

749

. d

dat in Cap. 4to; cujus ifta eft epigraphe: Quód

qun

boneflatis ojficia, cim in Deum mon veferumum ,

t d

n10n fint virtutes fed vitia. Janfenius tandem L. 4.

'nï

de Stat, nat. lapf. C . 5. 1ta (cribit: Zoza evgo

bon

jfuit ifla continenria, ficut 9 mon occidere , non

i Ü

adulterari, mi[everi paupevis, amutuum daves g

1mji

bujusmodi fine fine officia bona. [unt «etiam tunc ,

dett

quando non bene fiuut ab bominibus 2nalis: vetta

den

enin finis abfeutia non facit , ut ip[um officium in

il

fe [pe&tatum mom fit bonum. |.2do. fi per opera

is«

honefta intrinfecé non vitiara intelligarur ; actio-

it: (

nem in individuo non effe malam, Autoresipfi

a

affümunt fibi aliquod falfum. | Quamvis enim

j t

actio quoad fpeciem fit bona, fi tamen careat

nyïü

|

fine füo debito , hoc ipfo eft mala in individuo,

it V

|

ut preter dicta in füperiore difcrimine patet;

Dc'i)";ï"

tum ex autoritate S. Augu(tini, qui L. 4. cont.

n

Juliaa. C. 3. ait: Quidquid boui fit ab bomine , £9

D

ton propier boc fit ,. proptev quod fieri debeve vera

(,JMJ B!:l

fapientia pyacipit , etfi officio videatur bomum , ipfo

[l

ton véllo fige peccatum efl ; &-S. Thomse, qui

)

1. 2. q. 18. a. 9. in Corp. ait: *« Oportet ; quód

i

nf

quilibet individualis a&tus habeat aliquam cir-

T

cumftantiam , per quam trahatur ad bonum vel

y

,ïir

malum, ad minus ex parte intentionis finis,

Cüm enim rationis fit ordinare, actus à ratio-

j

Ü

ne deliberativa procedens; fi non fit ad debi-

tum finem ordinatus ; ex hoc ipfo repugnat

üämä»

j

rationi, & habet rationem rnali:;, tum . ex ra-

j d

tione, quz inftar axiomatis recepta eft in fcho-

romm

lis, quod ficut bonum eft ex integra caufa , it

P

lu'oan

malum ex quolibet defectu.

L

3iium

| Ds CHARITA'TE.

759

tium eft, quód Novatoresafferant, a&io. — w

nemin Deum non relatam oriri ex vitiofa cu-

nisdá

!ad D

piditate; Catholici autem id negent: fed Ca-

tholici vel neganr hoc fine furndamenro, vel

tite, Q

ficimi

illad negando nihil amplius aut minus docent;

quàm. lNovatores.

Prius oftenditur 1mó;

allom

- s fttinea

Actus in individno malus non oritur nifi ex

!

principio malo; cüm effe&tus caufam & actus

üd t

principium ex fua qualitate prodat: fed aétio

qpris?

in Deum non relata eft actus in individuo ma-

hrefat

lus, üt nuper probaturm eft: erpo oritur à prin-

Va (i

cipio malo feu ex vititiofa cupiditate.

Zdö)

m

Omnis actus deliberatus in individuo habet fi-

- tf

nem individualiter vel bonum vel malum ; quia

^ml

fine fine aliquo determinato a&tio determinata

D7 [

non fit; & ficut non datur juxta A dverfarios

Wt C

a&us individualis indifferens, fic nec finis in-

if

dividualis: fed a£tus ad Deum non relatus non

jüm g

habet finem individualem bonum ; quia ab Ad-

-Isven

verfariis incufatur defectus & abfentia finis de-

Qits jn|

biti: ergo habet finem individualem malum.

todjg,

Atqui aétus refpiciens finem malum non à vir-

V pr

tute fed à cupiditate viriofa tantüm oriri po-

Rltintur

Rn

teft , cüm virtutes à vitiis non femper officiis,

fed finibus difcernantur : ergo.

ütnes :

Adverfíariorum fententia actus à charitate nec

Qta in

elicitus nec imperatus inhsret creature üt

no(ct

fini ultimo ; càüm homo fiftendo aur in ho-

tin f

neítate creata aut in amore proprio nec à

U

Deum pofitivà pergendo dicatur peccare:

D

fed a&tus inherens crearure üt fini ultimo

*

Pmbafis |

]

aliunde ortum non habet quàm

a

cupiditate

Gd

vitio-

C

. Dz CnaniTATE.

7I

1 d

vitiofa : ergo.

Pofterius fequitur ex hacte-

Vi

nus dictis, . Vel enim Catholici negant actum

k

ad Deum non relotum oriri ex vitiofa cupidis

EH[O, jl

tate, quia quoad fubftantiam feu fpeciem &of-

dv

ficium manet adhuc honeftus? fed hocipíum

tür m

afferunt INovatores, üt patet ex dictis ad di-

ür n

fcrimen 2dum: vel quia abíentia finis extrinfe-

n lt

€i eft tantüm defectus operantis, non autem

fidi

operis? fed praterquam quód hec exceprio

viduntt

in refutatione utriusque difcriminis prioris con-

victa (it falfiratis, ipíi etiam INovatores hác

uripe

Lutherus enim 1. c. ait :

uia

( A

phrafi ufi (unr.

o lii

207 in finem debitum vefevuntuv , bona faciunt ,. [ed

lum

7102 bene ; Calvinus autem $. 3. cit. addit: Coz-

m

flituit. igitur Augullinus omnes. Fabricios , Scipia-

At

nes €g. Catones. in illis [uis preclavis facinoribu boc

peccáffe , quàd , cium fidei luce caveveut , uom ad eum

"

fiuem vetulevunt , ad quem veferre debuerumt ; Ba-

duyti.

T

jus veró in Libris de virtur. impior., & Janfe-

uini

nius in Libb. 4. de ftatu nat. lap(, tametfi con-

f n

tendanr , opera impiorum &infidelium effe ve-

ra & propria peccara,- tamen id non aliunde

g"

conantur evincere ; quàm quód homines illi

a

peccent omittendo finem debitum , ad quem

x

omnes actiones referre oportet.

Vel denique

quia inter. cupiditatem malam & charitatem

a

agnofcunt principium actionum medium ? fed-

n

"T0

enim (i hoc intelligatur tum de charitare five

eliciente five imperante tum deactionibus indi-

p r

vidualibus, falfum effe apparer ex hactenus

pecü?ïtï

probatis: fi aurem accipiatur de charitate prae»

"T

J

:

(l

cise eliciente; & de a&tjone fecundüm fpeciem

qy

j

pe*

n

4

!

752

Dz 'CHAR;TATE.

fpe&tata, verum quidem eft, non autem à No-

ia (

vatorum fententia alienum; fiquidem & juxra

virtudit

Dern f

hos ex antea relatis füfficiat, ac£tionem ex offi-

cio honeftam fieri ex motivo vel imperio cha-

feimi ,

ritatis, aut referriin Deum propter fe dilectum,

meas

bi: (

quin ubique aut actualis charitas aut relatio for-

j

li

A

, "n

1taalis exipatur.

æ

82. Oljic. cout. ym. Preceptum cbaritatis

l1.

Deur. 6. & Matth. 22. propofitum eft genera-

noburei

le; tum quia id S. Aug. L. de perfe&. juft. hom.

um

id exprefsé enuntiat his verbis: G'egeralis juffo

B& t

eft : Diliges; €9 genevalis probibitio: INon concupi-

m dj

—

ftes:: tum quia juxta S.'l'homam 2. 2. q. 23. &

gro f

4. ad 2. Charitas fe ad a&us. zotius bumane vite

dul

Vitudsc

per modum impevii extendit: tum quia ex di&is

)

continet preceprum , omnes omnino vite

P

94

actiones referendi ad Deum dilectum propter

tütem: (

fé: ergo reliqua omnia preecepra implenda funt

Quin

ex mortivo charitatis,

Couf. 1. Eccli 13. v. 18.

o

dicitur: Omgi vitá tud dilige Deun;. & 1. 8

pivum

Cor. 16. v. 14.:: Omnia vefiva in cbavitate fiant :

r

ergo omnia vel ex ipfo amore vel ex ejus mo-

ii

tivo profluere debent; preefertim quia S. Au-

A tnem

uftinus L. r. de do&. Chr. C. 22. docet, Aul-

W

am vite noffre partem relinqui, que vacare de-

Bitivm

beat , &$ quafé locum dave, ut alid ve velit fvttiy

Claritas

preterquam -Deo.

Cof. If.. Apoftolus 1. a

[fä[]?grg

Cor. 10. v. 31. inquit : Sive manducatis , five

Chafitar

bilitis , five aliquid facitis , omuia in Dei gloriam

ümnem

facite; & ad Coloff. 3. v. 17.:. Omue, quodcun-

* u

que facitis àm vevbo aut opere, ommia im nomine

( as

Domiui 3 Efu Chrifli: ergo datur preceptum;

n Q

omuià

d

Drg CHARITATE..

233

" emnia & fingula etiam omni tempore falrem.

nim

virtualiter referendi ad Dei gloriam ; quia S.

m

Bern. ferm. 3. de diverf. ad prius ait: Quidquid,

p

Jacimus , jubemur . facere i. gloriam Dei , & D.

ecit

Thomas exponens te(timonium pofterius fcri-

teiibdt

bit: Quidam dicunt,

quód ll:oc ff confilium; fed

oc nom efl verum.

T

E. 1. /2d /rg.; id etiam contra Ad

ver(ürios

o

probare nimium. Nam certum eft ; quód prze-

j

ceptum charitatis in fcriptura propofitum exi-

zib

d

mdit t

gat amorem formalem Dei & quidem fuper

m

omnia dilé&ti: fi veró effet generale & obliga-

19

ret pro femper , non füfficeret initialis amor &

nit

charitasDei preecisé propter fe dilecti, necrelatio

"Dos

virtualis Quntaxat. y. 2. /V.,2. S.'Thomas enima.

nim v

2. q. 23.a.4. Charitatem flatuit effe fpecialem vir-

tutem : fed charitas nequit effe virtus fpecialis

np

J

quin ejus preceptum etiam fit fpeciale & parti-

culare.

EK. 3. D. /4. Preceptum charitatis ne-

T

&v

gativum eít generale, C. preceprum charitatis

u

affirmativum N. vel /uj2. eft generale quoad

T

obligationem pro femper urgentem, N. quo-

i5

ad finem & perfe&ionem omnium precepto-

al ?

rum, C. Preceptum charitatis, quatenus ne-

u

gativum , non tantüm Dei odium fed omnae.

i

charitati divinge contrarium prohiber; & quia

(

transgreffio cujuscunque precepti contraria eft

chatitati ,. utpote quam deftruit vel imminuit ;

ualliï; d

w

omnem quoque prohibet transgre(fionem: un-

- qiif

de fequitur preceptum charitatis negativum

;',7 [

effe penerale , & ad obíervationem precepto-

re, Quatenus affirmari-

j

rum omnium pe;'rine

Bbb

vutm

4

Ds CnaniTATÉ.

734

vum eft , dici etiam poteft generale inprimis

fafiy 1

ratione finis; quia, cüm teíte Apoftolo 1. ad

qu i

cTim. 1. v. 5. finis precepti fit. cbavitas , reliqua

Vittit (

omnia preceptaex fe referuntur ad charitatem,

0 al

& diverfi virtutum actus ab illis imperati to-

Dami

tidem fünt difpofitiones & media, qua ad cha-

DI

ritatem nos conducunt : deinde etiam ratione

Egt li

perfe&tionis tum ipfius charitatis, qua haberi

kl

nequit fine impletione omnium preeceptorum;

W.

tum praceptorum, quorum aéctus formantur

lüme

& quoad vim meritoriam perficiunryr à chari-

it, C,p

tatis.. Hoc veró feníu charitatis praeceprum

Tf

affirmativum non eífe generale, quód omni

(urig,

tempore fit eliciendus actus charitatis aut refe-

Ó u

renda fit actio ad Deum propter fe dilectum;

QUer

liquet ex füperioribus.

"Ad prob. ym. D. Ge-

Di5ibid

neralis juffio eft: diliges, fümendo dilectionem

fendm,

minus proprié & pro quocunque actu bono; C.

TE fj

fümendo dile&tionem proprié , //4. eít juffio

i ad

generalis ratione finis vel perfectionis , C. ra-

t milit

uone obligationis N. In duplici duntaxar fenfü

W d

conceffo affertam à S. Augu(tino fententiam pa-

'd!Iimum 1

tet ex contextu.

1mus enitn apparet in verbis

ttum )

proximé fubje&is: Ude breviter Paulus. quo-

lts

dam loco utrumque complexus eft. : Probibitio emim

[atis Q

ef: iNolite couformari. buic [eeculos 3uffo autem:

0mnim

Jed venovamini in wovitate mentis vefIre : illud per-

Wer (e.

zinet ad won concupifcere , boc ad diligeves illud ad

Cemls te

contigentiam, boc ad juflitiam; illud ad declinan-

"titr

dum à talo, boc ad faciendum bonum, adus au-

R'0my

tem in verbis immediaré preemiffis : Dominus ;

i

qui verbum con[umans &9. bveviaus feeit: [uper ter-

YATÀS

F

-

Dr CHARITATE.

733

"ii

vamy in duobus preceptis dixit legem prophetás-

o i

que pendeves. ut intelligeremus , quidquid aliud di-

.

T

vinitus preceptum efl , in bis duobus babere fuieim,

hurtit

&2 ad bec duo e[Je veferendum :. Diliges Dominum

ytit

Deum tuum ex toto corde tuo &c. £ diliges proxi-

d

mum tuum tauquain te ipfum. -

u

( f

idquid evgo Dei

h

lege probibemur , eg

&

uidquid jubemur faceve, ad

E

u

( ov

boc probibemur eg' jubemur , ut duo ifla complea-

:epwrurc;

7u5$.

"d 2d. D.. Charitas ad actus totius vitze

Ormdt

humaneg extenditfe permodum imperii habitua-

rió

lis , C. per modum imperii aétualis , fu/4. ex

v

neceffitate finis proprii, & quando apit. ipfa

j of

charitas, C. ex neceflitate finis alieni, & quan-

s

do agunt virtutes alie , N. — Patet folutio ex

d

univerfali principio & exemplo , quod D. 'T'ho-

"A

mas ibidem fue fententice ita preeftruit: j Di-

uftt

cendum, quod virtus vel ars, ad quam perti-

don

net finis ultimus ; imperar virtutibus vel arti-

ef; ;'ui:;

bus, ad quas pertinent alii fines fecundarii ; fic-

is Ut

ut militaris imperat equeftri ; üt 1. Eth, dici--

u

tur: & ideo , quia charitas habet pro objecto

nj

ultimum finem humane vite , fc. beatitudinem

jn d

&ternam, ideo exrendit fe ad actus totius vitee

ulit f

humang &c., 744 5:. D. Preceptum chari-

hii

tatis continet preceptum referendi f(emper &

"T d

omni momento actiones omnes ad Deur pro-

] le

/

prer fe dilectum ; N. referendi aliquando &

T.

certis remporibus, quando fcilicet preeceprum

1

charitatis affirmativum urget amorem Dei fü-

Qdusiu-

per omnia elicere, C.

DWM!I

A4d Conf. I.&. IN. Conf. Hancenim non evin-

Á

W Ll

cit imprirnis textus prior; tum quia in eodexp

L

bba

le

Dzr CHAnRITATE.

456

additur : & izvoca illum in [alute tua ; quin ta-

m a

ficitisd

men ex hoc monito erui poffit , nihil agendum

nifi orandum, & omnem actionem preeter ora-

j neli

quDr

tionem eífe peccatum: tum quia hic amot Dei

& invocatio prefcribuntur tanquam media

coligta

um á

contra folicitationem à Principibus factam; quae

t

ficut non femper & quemliber infeftat, fic nec

jf

medium illi oppofitum femper in ufu effe ne-

ceffe eft. Deinde nec textus pofterior ; rum

nfen

uia fenfuseft: Non in contentione, non cum

Ünie$,

Dutir

ambitione & fchifmare , quod aliàs Apoftolus

j

in eadem ep. monuerat, fed cum charitate Chri-

ftiana. vel manfüetudine facite : tum quia , fi

la f

L :m;quay

charitas etiam proprié accipiatur, monet in

t.2]

charitate habituali feu ftatu gratiee effe facien-

g

dum, cüm fimiliter habitum virtutis intellexe-

tD

rit, ubi veríü preecedenti dixerat: ffafe 29 fidu:

Ttori

tum quia , fi de charitate actuali etiam accipia-

tur , confilium hoc monito continetur; non

D] ifg

Mpoftum

autem preceptum. Denique nec teítimonium

UA

Auguflini; quia ,. cüm hoc agat de fruitione

creaturae, prohiber duntaxat finem ultimum in

Ümnis f

creaturis ponendum, non autem earum ufüm;

lr v

de quo vide dicta num. 377.

mgmms

:

A

Ad Couf. L. Y« IN. Con[.. Quamvis enim in

utroque textu admittatur praceptum fecundüm

Ws

FUi

teftimonia D. Bernardi & Thomee; illud tamen

l

intelligi non debet de relatione operum

&

Deum ex amore benevolentie, nec de relatio-

ne actuali aut virtuali ex parte operantis. Con-

fllhffe[ l

LE

ftat id ex fenfü utriusque textüs duplici; nega-

tivo nempe & affirmativo. iNegativus quidem

imi

Dzr CnanrrATE.

757

1tpk fenfüs hic eft: Cavete omnino , ne quid

;qi

(

faciatis divine plorie' adverfüm, aut fcandalum

s

comeftione -idolorhytorum vel alia re detis;

al

quo Deus vituperetur; qui fenfüs ex contextut

g

colligitur, cüm Paulus v. 28. praemittat: $72uis

auiem dixevit : boc immmolatum efl idols : molite

um

t i

manducave pvoptev illum, qui indicavit , &9 pvo-

pier con[cientiam ; & v.32. (übjungat : Szge of-

ude

jor t

fenfione eflote Sfudeis e? Gentibuses Ecclefie Det.

Unde S. Chryf. hom. 2. in 1. ad Cor. 10. ait : U?

muà

Apolku

Deus per omnia glovificetur ,. fine offenfione eflote

Sludetis g. Gemtibuss boc efl , uon detis alicui an-

a(

qui;

fam: frater enim offeuditur , eg Grecus (amilitev

m

7e tauquam belluonem ivridelit &gc., S. Auguft.

1([: [

enarr. 2.in Pfal. 34. inquit: Zo£4 die Deum lau-

indle

dave quis durat ?. [uggevo vemedium , unide totá die

laudes Deum, fivis . .. Difcedis, ut veficiavis ?. tt0l£

"T

ii

inebviari 9 laudafli Deum : difcedis, ut dormias?

t0li fuvgere ad male faciendum , & laudaflà Deum:

n d

W

negotium agis ?. noli fraudem facere , &2 laudafts

!

Deum.

Affirmativus autem fenfüs eft ifle:

fnii

timir

Omnia fiant ordinaté & fint talia , unde Deus

laudari valeat & ejus gloria promoveri; quem

ynu

infinuat S. Aug. in enarr. Pfal. 146. ita fcribens:

Cümmanducaseg bibisyp[alleyson intermi[cendo [ono-

T

vum [uavitates ad aures aptas, fed modeffé g frugali-

(gcuuczï

f

[

tereg tempevanter manducando acbilendos quia boc

j

dicit AApoflolus : frve manducatis five bibitisezc. Uni-

Jeruw?

j

e S.'Thomas, cüm priora Auguftini verbare-

tuliffet Lect. 7. in . ad Cor. ro. , fibi objicit:

j; U

Contra: evgo nullus a&us of indiffevens.. Re[pon-

ntelli-

w; Illfg'

dto , inquit ; Relatio bec in gloriam Dei $

Bbb s

gitur"

zsqu'ï

Dr CuaniTATE.

|

758

itur vel ia a&u vel in aptitudiue vefevendi s ,que

|dm ]

z0n [olàm efl in bonis , fed etiam in indiffeventilus.

Deun;

Simili modo fen(íus textüs 2di negativus eft:

!

j

INon propter Simonem , non propter Moyfen,

Áitae r

non propter Angelos Novantium , de quibus

foliop

ibid. C. 2. locutus erat Apoftolus, fed propter

Titem

Chriftum ejusque ploriam facite , üt "T'heod.

uj

& 'Theophy!. apud Corn. à Lapide exponunt.

Aicipn

Hinc S. 'Thom. Le&. 5. in hunc locum ait: Di-

Ániti

cendum e[t, quüd non efl nece[Javium; quod ommiavefe-

tut

vautur i2 Deum a&u, fed babitu. — Qui enim fa-

zdöneg

cit coutra gloriam Dei ?. pracepta ejus , facit con-

dis i

zYa boc preceptum: venialiter autem peccans ton

ij

Jjacit coutva. boc preceptum . fimpliciter. .. Ytem af-

fitm

firmativus fenfus eft : omnia veftra opera ralia

Puidos

fint , que cedere poffint in gloriam Chrifti;

Cf

Chriftüsque fit vite veftre & actionum finis

T n

ultimus, licet is fingulisactionibus non attinga-

DI

tur, üt D. Francifc. Salefius allatam nuper D.

Jl p

Thomee fententiam exponens L. 12. de Amore

üntia

Dei C. 8. oftendit hàc declaratione. ZZec verba

1«?(' Tto

"dpofloli, ut dicit Do&or "4ngelicus ea explicaus,

hr D

funt. in [ufficienti ufu &$ praxi , quando nos po[fi-

LE

demus. babitum [an&iffüne chbavitatis ; per quem

QUj

licet non babeamus expve[Jam $9. a&ivam intentio-

&lcd

zem faciendi , quidquid facimus , propter Deum;

fidi,

babemus tamen implicitó couteutam m umione 9.

lr

Communione , quam cum Deo babemus , per quam

Qj Q

onmne botum, quod facere po[fumus, unà nobiscum

dedicatum efl diviti bonitati, (eterum a&tua-

em vel virtualem relationem fuaderi hic dun-

ufy

"Ut

taXat, patet luculentius ex textu pofteriori,

cum

m

E

Dz CHaARITATE.

759

'endi:,jrz

cum juxta omnes füfficiat, opera referri ad

j

j

.....

]

Deum, fine refpectu ad Chriftum.

us d

.383. Jufl. Ss. Patres efficaciter pro. necef-

t Mors

fitate relationis rejectee pugnant.

Nam 1imó

dl

folis operibus ex charitate factis concedunt bo-

"

d

!

' niratem ; fic Aug. enarr. a.in Pf 77.ait: Ea

Q T

quippe fola opeva boua dicenda [unt , que fiuut pev

expocu:'

diletionem Dei ; & Bern. ferm. 1. inOétav. Paích.

i

"Ambitionem vanitatis virtus chavitatis excludet ,

011172'1&!:'.:"

que [ola caffificat ammum, [ola puvgat antentionem.

T

2dó negantbonitatem operibus íine charitate fa-

q.

€tis; ür Aug. L.de gr. & lib arb. C. 18. QuiZ-

UF

quid fe putavevit bomo faceve beue , [i fiat fine cha-

[tnt

vitate, nullo qmodo fit leue; &L.degr.Chr.C. 26.

1

0

Quidautem bori faceremus, nifi diligeremus ? Item

)(

l

Chryf. hom. 19.in ep.ad Hebr. Charztatem opti-.

num ?

emum amovis gemus intev mos [anciamus , quando

n d

uibil eft boni £. bonefli , quin ovtum ex ea ducat.

D*

5tió preeceptum de relatione operum ad Deum

duin

jnf

enuntiant; ita Aug. L. r. de doct. Chr. C. 22.

D

"

j

LHec vegula dile&lioms divinitus conflituta efl : .Di-

| !Ilm

^M

liges Deum ex toto cordeggc., ut ommnes cogitatzo-

T

ne$ tuas C9" omuem vitam ac intelledum 12 illum

p

L

coyferas , à quo babes ea ipfa , que confevs; &

JJ

n

Caleftin. in ep. ad Gall. Epifcop. C. 8. Ornnia

u

Jludia , omnia opera ac merita [antlorum ad Det

1

gloriam vefevenda funt. at opera relatione hujus-

modi carentia declarant virtutes falfas & pecca-

v

jl er P

ta; fic enim Aug.L. 5. deCiv. C. 12.. /Veque ve-

n

j

va efl virtus , vift que ad eum finem teudit , uli eft

l

i

bouum bominis , quo melius non efl ; & L. 4. cont.

Jul.C. 3. füp.cit. Qui

d

quid Loni fit ab bomitie. 9

$2012

Bbb 4

ii

760

j

Dzr CnhanitfATE.

aon propter boc fit , propter quod fievi delere vera

pi

fapientia precipit , etfi officio videatur effe bonum,

p!a' qui

ipfo non ve&fo fine peccatum efl ; hunc autem fi-

"m

qutta

nem effe Zozum ctermun , creatorem vel gloriam

Dei tum ibidem tum alibi exponitur.

Conf. L.

f vit)

S. Thomas tum num. 378. & 382. laudatustum

phrin,

aliis in locis apert& docer dari preceprum re-

-

R;

ferendi omnia opera ad Deum ex motivo vel

RC C

imperio charitatis: fed hoc malé exponitur five

k

de relatione habituali, five de praccepto affir-

tperio

mativo fpeciali & à charitatis obligatione indi-

excelan

fliacto: rmum quidem ; quia D. Thom. q.1.

Ve nztr

de charit. a. 1 1. ad 2. ait: Omzia a&hu. veferre in

c ff

Deumnon eft po[fibilein bac vita ; fed quüdomuia vir-

prend

zute Yefevantur in Deum, boc pertinet ad pevfetlionem

t

ebavitatis , ad quam ommues tenentur ; &ibid. ad 3.

hm g

refpondet: Unde bebitualitev veferte. in Deun

fihm»y

uon cadit [ub precepto, [ed vivtualitey vefevre ommnia

etplix

3n Deum cadit fub precepto ehavitatis; cum boe

ld

zibil aliud fi , quàm babere Deum ultimum fiuemn :

um oj

2dum veró; tum quia S. Do&or loquitur de

tifi: (

precepto charitatis & precepto referendi

wl

omnia ad Deum tanquam de preeceptis duobus:

T

tum quia licet preecepta cbaritatis & relationis

Bl

dicantur ab eodem affirmativa, pofterius ta-

Ri

men obuniverf(aliratemactionum eequivalet ne-

! QHUm

gativo & fic pro femper obligat : tum quia;

C

cüm 1. 2.9. 100. a. 0. in Corp. dixiffet: 7s boc

m D

fracepto; bonora patvem , uou includitur , quó

| t

bonovetur patev ex charitate ; fübjangit: Qui bo-

Ti

worat patvem , licet son babeat cbavitates, non ef-

u

L

"

Jicitug tvansgve[for- äujus precepti , etfi fit t

gït -

Dr CnuaniTATE.

761

lh

preffor pracepti, quod efl de a&iu. chavitatis ; pro-

d

|

|

pter quam transgveffionem mevetur peuam, . Evgo.

at

|

Conf. 1. Homini nunquam licet in bono ali-

du

^

j [

quo creato conftituere finem ultimum: fed ni-

(

íi virtualiter faltem referat actionem ad Dei

nj

gloriam, in bono creato conftituit finem ulti-

-I

i

Aünt

mum: cüm juxta Aug.L. 4. cont. Jul. C. 3. fize

Xv

amove creatovis nullus bene utatur cveaturis : ergo.

Yi

&.ad /4rg. IN. Aff. Ad prob. 1mari D. Solis

operibus ex charitate factis tribuunt bonitatem

epzoai:»

o t

excellentem & fümmata, C. qualemcunque fi-

ve naturalem five fupernaturalem, N. — Ratio

"

cur fancti Patres fola charitatis opera appellent

hi

per excellentiam bona , petitur ex Apoftolo 1.

i

ad Cor. 15. v. 3. dicente: $; charizatem uon ba-

i

buero, vibil mibi prodefl . fcilicet quautum ad me-

n

ritum vite eterue, üt in hunclocumS. Thom.

ml

nl

explicat ; & v. 13. addente: Major autem borum

um

&ft cbavitas. Hunc veró fenfüm effe teftimonio-

rum allatorum , oftendunt de 1mo verba prie-

L

miffa: Credenti i2 eum ; q

ui juflificat impium , de-

'äü»l

putatur fides ad juflitiam , ut deiude fides pey dile-

h

s di

&ionem incipiat operavi: ea quippe [ola opera bo-

D

MM

14 &c. ; de 2do autem ratio, cüm caítificari vel

['

j

lct

purgari non modo dicatur, quod ex malo fit

j

bonum; fed etiam, quod ex bono melius effi-

o

citur. . ,4d adam D. Operibus fine charirate

"u

tam proprié quàm improprié accepta factis né-

gant &c., C. operibus fine charitate proprià

, V

j

tantüm accepta factis, fubd. negant bonitatera

j

j

perfe&lam, fecundüm quam athus efl mevitorius, tD

J

j

Th. ina. Di&. 4t q.

1. 2.2. ad 2, ait, T. fimpli-

j: [

Bbb 5

od

"

762

Dr CHARITATE.

ter omnem, N. Priorem fenfüm convenire

fim r

Quemy

textui 1o Augutftini fatis declarant verba ibid,

C. 17. premiffa: ;44 Covimtbios autem dicit:

umen.

(i: d&

emtia ve[tra cum chavitate fraut ; [atis offendit etiam

ipfas covveptiones , quas a[pevas €g amavas [entiunt

eti,

Qiong

qui covvipiuntur, cum cbavitate e[[e faciendas: po-

fteriorem autem 2do textui prodit fübjecta fen-

imoreí

tentia: FErfi enim Dei mandatum videtur. aliquan-

figue n

do 11on à diligentibus [ed à timentibus fievi ; tamen

lpl

ubi uon eft dile&io, nullum opus bouun imputatur.

Optim

It i

Utrumque fenfum applicari poffe verbis Chry-

foflomi tum ratio tum alia ejusteftimonia hom.,

tilm,.

4famy,

67. ad pop. Antioch. & ferm. in illud ad Phil. 5.

JNon babens meam juflitiamm probant. — Preeterea

Cirenna

Ts

illud //ze cbavitate à Patribus non nunquam ufur-

patur contrarió, aut emphaticé , quo etiam

Gd

modo Greg. hom. 15. in Evang. dixit : /Vec

Mllq

opus bonum eff aliquod fine caflitate , aut alii de

:heologi

tàm fe|

humilitate locuti funt. /24 372a:] D. Enuntiant

bona omnia opera effe referenda ad Deum, h.e.

-Quat

lm «c

Deo tanquam autori tribuenda & ad(cribenda ;

C. h. e. ad Deum tanquam finem dirigenda;

mn&io

tadr

Jfitd. formaliter vel virtualiter ex parte operan-

tis & quideém ex charitatis motivo, IN. habitua-

Ri

liter vel virtualiter ex parte operis, C. Priori

Qu

fenfu accipienda Cele(tini verba docent tum

Ávf

qua ftatim fübjiciuntur : quia memo ci aliund

Vs

placet , nifi ex eo, quod ipfe donaverit ; tum ufür-

d p

patib aliorum etiam Patrum, qualis eft illa;

Qüds

l

Profperi in Refp. ad Capit. Gall. ad obj. 15tam:

lt inf

Lona ad largitorem cooperatorémque bonorum, ma-

DA

la autem ad voluntaviam vationalis creature uequi-

W &

dium

Dr CuaniraTE.

763

COv

tiom vefevenda funt. — Pofteriori autem fenfu

verbai

quamvis Auguftinum accipiendum dicamus,

,

ramen inprimis nihil decernit de modo referen-

UBUII

ldïf,

ii tà

di: deinde nec motivum chariratis proprium

Jl

M

exigit ; cüm toto illo cap. commendans dile-

!l

lj

h

&tionem loquatur de dilectione concupifcentiae,

e

i

amore fpei & eo, quo frui Deo, cupimus: de-

b

ii

nique nec illam praícribit vegulam , quà homo

i, i

j

fiumpliciter bonus aut non malus fjat, ífed quà

optimus; undeait: Zunc quippe efl optumus bo-

inuti

dist

so, cum totá [uá vitd pergit i incommutalilem

vitam , €7 toto affetu inbevet ill. — Poftremó ad

TA

alb

4tamy1.D.Opera relarione hujusmodi contrarié

carentia declarat peccata & virtutes falfas,C.ope-

Dretet

ra relatione hujusmodi meré nepative« carentia

)uamufc»

J eii

declarat peccata , NN. declarat falías virtutes,

fu£d. quaténus non funt verez virtutes in fenfü

yi: A

quit

theologico & more Chriftiano nec utiles ad v&-

ram felicitatem confequendam feu meritorie,

F

T. quatenus nequidem intra latírudinem virtu-

)ul bj:

tum acquifirarum fünt virtutes vere ; N. Di-

f

ftinctio prior infinuatur à D. 'Thoma 2.2.q.23.

üngo

d d

a. 7.ad 1. dicente: ** ACtus alicujus charitate ca-

rentis , cüm facir aliquid in ordineadid ; per

abmä

7

ï.h

Pr*

quod charitate caret, femper eft malus , ficut

Auguftinus dicit in 4to contra Julianum , quód

g

actus infidelis, in quantum eft infidelis femper

j n

eft peccatum; etiamfi nudum operiat vel quid-

gnP

quid aliud hujusmodi faciat, ordinans ad finem

; di

fus infidelitatis.,, Oftenditur veró etiam ex

u

ipfo Auguftino ; tum quia ibid. fübjungit: * Bo-

m

num eít , ut fübveniatur homini periclitanti;

pra-

)

Ed

Dx—: CHARI TATE.

764

prefertím innocenti; fed ille; qui hoc facit, fi

Ái

& Thot

amando gloriam hominum meois quàm Dei

facit; non bene bonum facit, quia non bonus

propri

facir, quod non bona voluntate facit: abfit enim,

Qui

ut fit vel dicatur voluntas bona, qua in aliis

& in

vel[in feipfa, non in Domino gloriatur. ;;Pofte-

þjflhllä'ü

rior rurfus infinuatur à D. Th. 1.2. q.65. a.2.

pl

ubi diftinguir inter virtutes morales acquifitas

qeíüb

& infüfas, & has vocat perfetlas €g fimpliciter

s

& ve

dicendas , quia bene ordinant bominem ad finem ul-

dm j

zimum fanpliciter; las veró fecundum quid vir-

preter

zutes, mon autetn fimplicitev , cinn ordinemt. bomi-

T0

dii, n

gem bene ve[pettu finis ultimi in aliquo geneve; um

autem ve[pettu frns ultimi fimpliciter , h. e. ütibi-

E

tüdem

dem explicat, i2 ordine ad fiuem [upernaturalem.

ÍItem declaratur à $. Auguftino L. 4. cont. Ju-

hia

n. C. 3., ubi dicit: i ad confequendam veram

3-

bj

j

(

titudimem , quam nobis fides per Chriftum pro-

«unl

snittit , mibil pvofunt. bomini vavtutes 5 mon. [unt

MT

vere virtutes; qui poftea referensex Ciceronis

&) (ui

L. 2». de Invent. definitionem virtutis, virzus

&Chrit

efl babitus natuve , snodo £ vatioui con[entaneus ,

&t pr

fübjungit: fed quid fir con[emtameum liberande ac

VA f

beatificande natuve movtalium, ne[cierunt.. Cee-

m n

terüm obje&tio heec minüs opportuna videtur

p

ad noftram affertionem oppugnandam ; qu

i Qp

praecipu? negamus peccatum effe actionem vir-

Vftre

tutis infufze five moralis five theologicee à cha-

trtrim

ritate non imperatám ; tum quia Aupuftinus

lo

loquitur de ac&tionibus infidelium naturalitet

ttrei

tantüm honeftis: tum quia mentionem non fa-

Qànq

eit charitatis in fenfü proprie acceptse.

F'lm'&: n

4dà

Dg CuaRITATE.

765

i

(l

7dd Corf. 1. . IN. qm. A d prob. ymep. 9. 1. D.

m

]i

3

(

n

S. Thormasl,c. rejicit relationem habitualem im-

proprié acceptam, C. acceptam proprie, iN.

itern

Quid hic loci per habitualem relationem S. Do-

u

&tor intelligat, exponit ibid. his verbis: /7a-

Ti

litualiter enim vefert n Deum , $9 qui mibil , uec

of

aliquid a&ualiter intendit, àz dormiens; quze uti-

[

U

i

que füb pracepto non cadir, fed impropria eft

nyit

j

ac divería ab ea, quam num. 378. deícripfimus,

n

cüm iíla, quatenus relationem formalem

Jj

W

preteritam connotat, afficiatur precepto affir-

t

u

mativo, quatenus períeverantiam nepativam

n

dicit, negativo charitatis precepto fuübjacere

hod

poffi. . & 2. D. Idem exigit relationem vir-

!

n

tualem pro femper eamque fübjicit precepto

[

charitatis negativo, . exigit aliquando, &

hn at

fubjicit precepto chariratis affirmativo ; C

dj

Quandoquidem D. Thomas in Refp. ad 3tium

)j

D

dicit, referre virtualiter omuia in Deumn nibil aliud

C

effe , quam babere Deum ultimum finern, alibi fatis

J

yS, ln

declarat preceptum hujus relarionis non obli-

Á

1j

gare pro femper, cüm in 2. dift, 41. q. 1.a.2.

ntii

ad 4. fcribat: ** Non oportet , ur actus infide-

It

lium, quiin finem illum non eft ordinatus, (em-

per fit peccatum; fed folüm pro tempore illo,

if

in quo tenentur actum fuum in finem-ultimum

at

referre.;, 74d 2de p. prob. vm. N. 4fJ. Con-

q Ü

trarium D. Th. in ». Dift. 40. a 5. ad 6.apertà

docet: * Siqueratur, quando oporteat actum

yi

T

referre in finem ultimum, hoc nihil aliud eft;

quàm quzrere, quando oporteat habitum cha-

a

e ha-

ritatis exire in actum; quia quaadocunqu

")

bitug

E

ii

766'

Dg CnaniTATE

dm j

bitus cháritatis in actum exit, fit ordinatio to-

tius hominis in finem ultimum,; & per confe-

p

quens omnium eorum, que in ipfum ordinan-

porus

turüt bona fibi., Unde fimiliterad 247 V. 4/ ;

diqisi

quia cüm ex proximée dictis fit idem chariratis

fenun,

preceptum, quo Deum tenemur diligere (ü

Onflor

Ál

per omnia, & quo tenemur omnia in ipfüm

tanquam in ultimum finem referre; ficut pra-

Mdstin

cepturm chariratis obligat rantüm certis tempo-

ftop

ilimir

ribus & non femper ad diligendum füper om-

nia Deum, fic & cerris duntaxat temporibus

pri t

lm

nec femper ad referendum omniain Deum ob-

ligat.

"d 3t. Y "Texrum laudatum nobis mi-

hf

Üptt r

nimeé repugnare; tum quia particula e//7non fit

affirmantis, eum, qui patrem honorat, femper,

D Dar

& in omni cafü, dum id fine relatione in Deum

rma;ion

facir, effe tranfgrefforem pracepti de actu cha-

BU

ritatis; fed folüm eft concedentis, eum aliquan-

l"El' pei

do hujus preecepti effe transpgreffiorem, fi nem-

ftio «

i

te (

petempore eodem obligat praeceprum de aman-

do Deo, quo obligat aliud de honorando paren-

Ui«

4

te: tum quiaS. Thomas feipfum diferre explicat,

Ui

dum ibid.ad »dum fic reípondet: , Dicendum;

5rgl'uionis

quód íüb precepto charitatis conrinetur, ut

n u

diligatur Deus ex roto corde , ad quod per-

Gteins

tinet, ut omnia referantur in Deum;: & ideo

D

praceptum charitatis im plere homo noa poteft;

ferg,

nifi etiam omnia referantur in Deum.

Sic er-

tine

20, qui honórat parentes, renetur ex charitate

tdüm

onorare, non ex vi hujus pracepti, quod eft

ER

m f

bonora pavenutes ; fed ex vi hujus pracepti dil-

ges Dominum Deum tuuimn ex £oto corde zu0:

DT

cum

*

Dz CaHaniTATE.

767;

lii

cüm iffa (int duo pracepta affirmativa no

n Ob-,-

t t

ligantia ad femper, poffunt pro diver(is tem-

ortis

l

poribus obligare ; & ita poteft continpere, quód

d.l

M

Ü

| hr

aliquis inplens preceptum de honoratione pa-

rentum, non tunc transgreditur praceptum

omilTione modi char:tatis. ,

iliger:*v;ï

n

"d Conf. II g. N. m. Hujus falfiras 1móà

N

fcira

patet in actibus füpernaturalibus fpei & amo-

ts

ris propriee falutis, qui Deum tanquam finem

fipr

ultimum attingunt, quamvis ex charitate pro-

3mpcf;:'

ri talinon imperentur; àt num. 342. eft oiten-

[autt

um: 2dó in aétibus etiam moraliter tantüm

nobit

honeftis, utpote qui virtualiter faltem ex parte

zrþm:i

operis referuntur ad Deum; quod expofitio-

t

nes Patrum & Angelici num. priori ad con-

i Dd

firmationis poftreme refpon(ionem allatze fatis

i

convincunt: quin 3tió vel inipfisactibus venia-

n

liter peccaminofis pater, urpote qui nequidem

m

fruitio creaturae aut creaturam pro fine ultimo

habere dicendi fünt.

d

Sic enim S. Bonavent. in

2. Dift. 42. a. 2. q. 1. loquitur: « Adillud, quod

"] d

objicitur; quód amor venialis peccati eft amoc

fruitionis, Jicendum.quód falfüm eft, fecun-

j

g

düm quod frui accipitur proprié, videlicet quie(-

n:(

cere in aliquo tanquam in fine ultirho. ;, S. T h.

yi

TO

autem, ubi in 4. Dift. 3 r. q. 2. a. 3. ad 3. affe-

ruerat, quód utens matrimonio propter dele-

g

|»

&ationem peccet venialiter, fübjungit:,, Di-.

"]

cendum, quod quamvis delectationem non re-

Qd

ferat actu in Deum, tamen non ponit in eaul-

qu

timum finem: & ideo non oportet, quàd crea-

ü

L

turà fruatur; fed utitur creaturà propter fe, fe

1

an.

Ü

768

Ds CnaniTATE.

autem habitualiter propter Deum. ;, Unde pa-

A

tet, utrumque cónvenire in eo , quód negent

ne n

peccatum veniale effe fruitionem creaturae aut

optris.

ejus pro fine ultimo ufurpationem; quamvis

demqi

differant in hoc, quód prior peccatum iítud

dub

nolit dici fruitionem nec ufum, fed abufíum;

ris: f

pofterior autem ufüm dici poffe tum loco nu-

Cinist

per citato rum q. 7. de malo a. 10. ad 4. con-

tiiqu

rendat. - 74d prob. y. S. Auguítinum, üt pauló

Oti

fuprà oftendimus, loqui hic. de bonitate me-

finihih

ritoria & urili ad falutem; unde continuo fub-

IT

jungit: Zoc ergo amove opus ef , ut. bomum beati-

bii,

ficum fit; & pauló anté pramiferat: Qoniam

prá

[altem concedis opera iufidelium, que tibi eorum

li, q

videntur effe boua, non 1amen eos ad. [aluteim [empi-

tfeln

zernam regnumque perducere:: [citonos illud bomum

lts

ominum dicere, illam. bonam. voluntatem , illud

Teleram

opus bogum , fie Dei gratia, que datur per unum

&tripfe

enediatorem. Dei &$. bominum . uemini po[f con-

Datiter

fervri, per quod [olum bomo potefl ad eteruum Dei

tD

E

douum vegnumque perduci,

Am r

384. Olforva. Exceptiones pracipuae, qua

contra aíIertionem 2dam fieri ab adverfariisfo-

W gk

pf

lent, refutatze jam (unt in ipía thefeos proba-

qum j

tione, quam in diffolvendis eorum difcrimini-

liS. 1

büs pofüimus. Cüm tamen illorum nonnulli

Ti*5 Q

maxime difcrimini primo inhereant,& hinc con-

tra probationem poftremam ex parirate actüs in

il

finemturpem,v.p.eleemofynze ad vanamgloriam

Dung

relatae cum eodemactu ad Deum non relatee de-

fità s

fumpram varias difparitates & rationes profe-

ramus.

t i

rant ; reftat ut iis;demjbrevirer adhucoccur.

ii

Dicunt

/

Dr CHARITATE.

263

U

n']x

E

Dicunt ifaque imó,

relationem eleemofy-

o

nze in gloriam Dei, no

n

E URTI

| efTe preeceptum ipfius

operis , fed tantüm operantis ; relarionem ejus-

; Qu

m i

dem autem in gloriam vanam, effe finem. pro-

hibitum non folius operantis, fed ipfius ope-

] d

n

ris: fed contra eft; quód eleemofyna per fe

du

minüs tendit in vanam, quàm divinam ploriam;

adeóque vana gloria mulió minüs eft &inis hujus

u

Qiti

operis ex fe boni, quàm fit gloria Dei: ergo

fi nihilominus in uno cafü non folüm operans

(inyo d

uml

fed & opus vitiatur per exceffum finis prohi-

biti; etiam in altero cafü ipfumopus vitiabitur

d

per defectum finis precepti, 245, Eleemofy-

)

L

diant

nam , quando refertur in finem honeflum, ha-

m p

Lere totum id, quod requiritur ad actum in-

1

trinfecà moraliter bonum, licàt ulteriüs non

TO

referatur in gloriam Dei, quze rantüm eft finis

n

extrinfecus eleemofyng: fed contra eft; quód

!T

pariter eleemofyna ad finem honeftum relata

Ifil/!

i

n

habeat omne, quod ad attum intrinfec? hone-

ftum requiritur , licét fimul referatur ad finem

a

u

vane glorim , qui finis magis extrinfecus eft

«tl

eleemofynze, quàm ploria divina, utpote ad

0s o

quam illa ex intrinfeca füa honeftate eft referi-

d

bilis...3/30, quód vana ploria-fit caufa eleemofy-

; 00f

ng; omiílfio autem relationis in Deum non fit

;xhlüc'

ilius caufa: fed contraeft; quàd juxta Adver-

jo

ld

farios relatio in Deum fub obligatione peccati

n

venialis debeat effe caufa eleemo(yne, ficur

"

vana gloria füb obligatione peccati. debet non

ii

effe illius cah(a; cur ergo vitiatur eleemofyna

gt

«X fine prolibito, in quem refertur per ex-

[

Cecc

cglï'umi

778 .

DBVV CHARiTArz.

:

ceffum, & non vitietu

r ex privatione finispra-

cir;um

mi, d

cepti, in quem per defe&um non refertur?

fi fort& dicas, non effe eleemofynze . prece-

ptum, ut feipfam referat in Deum, fed ope-

ranti: Edeo, neque eleemofynz effe prohibi-

i

tum , ut feipíam referat ad finem vanz glorig,

D

fed tantüm operanti, utpote qui folus fubje-

étum legis effe poteft; ac proinde maner pari-

tas. Preterea cüm juxta Adverfarios non re«

2g,,h

ferens actionem ad Deum fiftat in creatura tan-

- ! p

quam fine proximo, amor creaturee erit etiam

ff

caufa corrumpens ip(am actionem , ficut amor

n

Dei eft cauía dignificans actionem ad Deum

* hr

relatam. 470 fiquod mancipium pingat imagi-

rtterc

nem elegantem ; eámque domino infcio & in-

"T

vito vendat , peccat quidem: fed pictura ipfa

lj

non vitiatur: ergo fimiliter fiquis eleemofynam

näbus $

$

faciat, eámque non referat in Deum, eleemo-

107 (oy

fyna in fe manebit bona, quamvis homo illam

do ita

in Deum non referendo peccet, fed contraeft;

ühum,

quia fi mancipio pracipiatur füb peccato, ut

w COnE

a&um pingendi in utilitatem domini referat;

OSque

a&tus pingendi eft peccaminofüs, non per fe

ip(üm , fed quatenus non refertur in finem füb.

hac Wt

peccato preceprum: fi veró id mancipio non

Pottda

pracipiatur , exemplum ad rem non fpeciat;

Wrtm,

cüm mancipium etíam tunc non peccet pingen-

e

E

do aut pi£juram vendendo infcio domino.

QUi r

porro allatà paritas vim probandi habeat ; facit

apertum difcrimen, quod inter bonitarem pi*

d

éture & actionis honeftatem int&rcedit; qua-

m

rum llaab arte naturam imirante;hac ab objecto»

Qüim 1

circutm-

w

L

Dz CnARiTATE.

771

g

H

9

circumftantiis ac fine

1f

u

" regulis'morum confgr-

[l

It

mi , defümenda exft.

hA

ARTICULUS II

)

jc

ng n

n alus Dumanus, ur. fit mevitorius, debeat e[fé

vel elicitus vel amperatus à chavitateg: -

(l

u

u r

385-

Ors. Ex haétenus diíputatis liquet,

j t

non folam charitatem efle meriti ca-

(

pacem ex eo capite, quód relique actiones hu-

; Cfi[ V

tnane fineprincipio vel imperio charitatis fatae

(ctti

fint vitiofie ; nullique dentur actus (üpernatura-

T

les virtutum (ive moralium five theologicarum,

'ngäï :C

pr&ter charitatem ; ficut enim ifta principia fal-

iciid

ía & rejecta oftendimus, ífic & corollarium

iun!

hajusmodi damnatum novimus in propofitio-

m

nibus 55.& 56ra Quefnelli enuntiantis, Deum

m

907 covomave gec vemuneravà mifi chavitatem. lu

hot?

alio itaquefenfu accipimus quaflionem propo-

j cii

fitam, quee etiamnum inter Catholicos (àlvà fi-

pe&Cm

de controvertitur. Convenit enim inter ple-

Til

rosque eorum 1mÓ,' quóàd actus etiam infide-

non p

lium maruraliter. tantüm -honefli fxpius im

nf

hac vita obtineant à Deo retributionem teme-

!

Jl

Yif

poralem: 2dó, quód actus quicun

que pecca-

g

torum füpernaturales etiam ante juftificationem

£t

plf

eliciti de congruo mereantur pratiam : 3tió,

d j

p

quód actus juftorum ex virtutibus five infufis,

d

five acquifitis, & gratize auxilio profecti, licàt

nl

À chàritate nec eliciti nec imperati, de condi-

gt

£no mereantur gloriam faltem accidentalem ac

)

euam ;lxur;olwas,

i

Diffentiunt veró precipuà

J

(Ccc 2

I;circn

CH

272

Dg CHARITATE.

fiidm

circa meritum condigaum glorie effentialis ac

r

raemii fübftantialis; quia alii hoc tribuunt aut

folís actibus à charitate elicitis, aut actibus qui-

jrtufi

dem aliarum virtutum , fed faltem à charitate

fitrp

tieint

imperatis: alii veró ad ejusmodi merirum nec

tlb

phyficum chariraris influxum nec imperium

Inpm

aut motivum exigunt , fed illas conditiones

unas füfficere contendunt, quas in Tr. de Me-

N d

rito num. 375. & feq. expofuimus.

if f

lis homi-

.586. Dico 4. Ut a&us fupernatura

1eguum

ttc

nis jufti fir condigné merirorius praemii fub-

ftantialis & effentialis gloriee, non requiritur;

[ p

ut fit à charitate elicitus.

d

Prob. L ex Scriptura. In. hac non folàm

f

.a&tibus à charitate elicitis fed aliarum virturum

E

a&tibus proponitur, promittitur & defignatur

p

pramium, quo fübftantia & effentia glorice intel-

IïvMi

ligitur. Nam

1mó ad Hebr. 15. v. 16. dicitur:

Af $,

Beneficentie 69 commurionis tolite oblivifci;

talibus

;

M

ho ]

emim boflüs promeretur. Deus.. 2dó Matth. 25.

v.34. &feqq.: Zeuite beneditli Patvis mei , po[f-

ndjs:

Intigf

dete pavatum vobis vegnum d conflitutioue mundi:

Efuvivi euim , $9. dediflis mibi manducave: fitivi

Y

NT

€7 dediflis imibi biberez. bo[pes eram , g collegiflis

7 &c.

3tió Matth. 19. v. 16. interroganti:

fientr

l5 cor

uid boui faciam , ut babeam vitam etermam*

Chriftus v. 17: refpondet: Si vis ad vitam iti-

n

gredi , ferva mandata; & mox fubjungendo

im. 6.

lp]

enumerat mandata moralia. 4tà r.ad

0 d

v. 17 & feqq. Paulus ait:. Diviribus bujus faculi

Titil

vecipe . .. bene ageve: divites füevi in bonis operi:

mütum

QO

£ui , facile tribuere, corumunicare , tbe[aurizare Jb

utidde

an CuamiTATE.

75

n

fundamentum bonum in futuvum , ut apprebeudaut

m

veram vitam. Sed hic referuntur actus 9liar'um

Gs

8irtutum ; &defignatur, proponiturac promit«

i du

tirur premium, quo fübftantia & effentia glo-

r t

rie intellipitur; üt patet ex fimilibus Scriptu-

(One

re locis: de 1mo Genef. r;. ubi v. 1. dicit Deus:

Vr

Ego protetor tuus um €9 mevces tua magna mi-

rl

mi; de a2do Joan. 3. v. 3. ubi Chriftus ait:

JVifi quis veuatus fuevit demuo . non poteft videve

vegnum Dei; & v. s.: IVifi quis venatus fuevit ex

aj

i?

aqua €9 Spiritu Sautlo, t101 potefl imome in ve-

gnum Dei; de 3tio & 4to autem ex innumeris

u

Ver. & Novi Teftam

ti textibus vel vzm

go

fimpliciter vel cum addito ezergam pro gloria

MU

effentiali ufurpantibus. — Cozf. Deus pluries in

ddif

Scriptura, nempe Pf 61. v. 13., Eccli 16. v.

13., Matth. 16. v. 27.; ad Rom. 2. v. 6., 1. ad

lorz?

!

60

[

Cor. 3. v. 8. dicitur judicaturus , vedditurus , €5*

daturus anevcedem pvopriaimn fecundüm laborem $3

jj

Mi

!

opera bominum, nempe bonam bonis, malam

[

malis: (ed merces que redditur malis ; eft fub-

!

" '7

w

5

ftantialis: ergo & que reddenda dicitur operi-

bus bonis quibuscunque ; erit fübftantialis.

T u

Prob. 11. ex "Traditione. Ss. Patres in com-

f [l

iA

(

mentariis ad fermonem Chrifti de Beatitudini-

J

II

bus communiüs virtutum illarum exercitio tri-

l æ[[ [

buunt fübítantiale meritum : lidem, maxime&

j uf

D

Aug. Tr. 51.in Joan., & Bern. L. de gr. &lib.

pytr

atb. circa finem extollunt fingulariter meritum

"

miniflerii, quod exhibetur Chrifto in proxi-

h

morutm obíequiis: Hieronymus aliíque Patres

4l

[

J

contra jovinianum docent, pro meritorum

"Cce 3

multi-

ld

"

774

Dz CHAR!»TATF,;.

multitudine majus preemium effentiale retribui:

len, ]

ergo. QConf. lridentinumSeff. 6. Cap. 16. ait,

Tonit

Bene opevantibus propouendam e[ft vitam eternam

fem&;:

€g tanquam gratiam filiis per Chviflum 9 Efum wi-

DUUAE

quiur,

fevicovditer. promiffam , &2 tauquam mevcedem ex

zpfius Dei promiffone bonis ipforum operibus cg me-

fifum

f di

vitis fideliter veddendam, atque banc effe illam co-

vonam juflitie , quam fibi Apoflolus ajebat veddene

pis d

Dande

dam. Quod, rationem reddendo, fic explicat:

Càm enim ille ipfe Chrflus 3 Efus , tanquam Caput

termn)

àg membra , $ tanquam vitis in palmites , in ip[os

jf

Suflificatos jugiter viftutem iufluat ; que virtus

[

h

bona €orum operva [ampeBrantecedit 69 comitatug €?

Jubfequitur , & fine, qua uullo patto. Deo grata &8

st

snevitovia effe po[fumt : uibil apfís juffificatis amplius

nl

dee[fe. credendum efl ,. quominus. plenà. illis quidem

proga

operibus, que in Deo (unt fatia, divine legi pro

Teperig

bujus vite flatu [atisfeciffe , «g vitam eternam [uo

hg

etiam tempoe, [i tamen in gvatia dece[[evint , con-

Tümvin

Feiqua

Jequendam verà promevuiffe cenfeantur. Can. 32.

aurem ita definit: Siguis dixevit .. . ipfum jufli-

Des: p

ficatum boris operibus , qua ab eo per Dei gratiam

fs in

£2 7 Efu Chrifli mevitum , cujus vivum membruim

so&o

m

6fl , frunt , won verà merevi augmentum gratia , vi-

dam erergam , 9 ipfius vite cetevue, . [i tamen n

I6 my

4 (

gratia dece[fevit , coufécutiogem , atque etiatn gloria

augmentum , auatbemna fit. Sed inprimis hic non

Bo

de folis charitatis a&tibus, fed & de aliarum vir-

Cient 1

tutum operationibus fermo eft; tum quia ge-

dlinrtm

neratim ac indefinité de bonis operibus ubique

fore

lóquitur, ac preeterea €od. Cap. laudat rextum

]

Apoftoli 1. ad Cor. 15.: ä&u;zdaze án Qu o

pen

T

[0/]

:

m

*

s-—

.;Dr CHARI'I;ATE.

773

r

bono , [ciettes, quàd. labor veflev. mon eff inauis in

Il

Jomino, & illum 2. ad 'T'im. 4., ubi o2 frdem

n

[

fervafhm €g cuvfum con[ummatum veddenda dicitue

J

coroga juflitie: tum quia deoperibus bonis lo-

quitur; quibus divime legi pro bujus vitee flatu [a-

zisfacimus , quos inter non folus charitatis actus

hi

fed alii etiam virtutum aliarum actus à prece-

l

J

113

ptis divinis imperati neceffarió venire debent.

Deinde veró agi de praemio effentiali conftat ex

11

terminis gratie filiis promiffe, mercedis ex Dei

(

i

qomiffrone snevitis veddende , covoua juflitie , vi-

fi

&& cterte , eg glorie augmenti: ergo.

nj

Prob. ILI. ex Ratione. Hsec conditio, quód

i;ogfm

actus neceffarió fit eliciendus à charitate ; ut fit

,

;wir!gïfj;

condigné meritofius beatitudinis effentialis, nec

ffs

,

»

probatur ex aliqua lege Dei; cüm talis nullibi

h

4

reperiatur, imó contraria in Scripturis allegatis

j

1

di

habeatur: nec ex natura rei; cüm omnes alia-

n

rum virtutum operationes fupponantur habere

reliquas ad meritum hoc neceffarias conditio-

(n:

Iu

nes: pr&terea veró earum alique, üt fides &

Id

J

1 (f

fpes, immediat? attingunt Deum; alize, üt reli-

T.

"

gio & obedientia, habenr Deum (altem pro ob-

/,

7l

je&o cui; reliquee veró, quamvis Deum neu-

tro modo attingant, cedunt tamen in gloriam

p i

i -

Dei, & (ünt media ultimo fini confequendo

proportionata.

Couf. Si foli charitatis actus

L

jrit

effent meritorii glorie fübftantialis, ergo actus

u

aliarum virtutum, etiam perfeétiores aut inten-

nqu'

fiores, per fe/óquendo nihil conferrent ad ma-

(5 05

erfectis

il

[CK[J

jus meritun( vitae eeternee pre minüs p

& intenfis ; &m hi omnes fieri poffint ex

eequali

jl

1

amo»e

l]

| Ccc 4

E

H

]

776

Dr CVH.ARIT:AT L

fehtu

amore Dei: item conducentius ad falutem

foret contemplando diligere Deum , quàm mu-

Dec r

nus füuum implere evangelizando & pro filute

; lsgk

proximorum laborando: fed hoc nimium aver-

Tetür

terer voluntates fidelium ab ufü & exercitio bo-

lo: n

norum operum, repugnátque fenfüi Patrum

petni

ac Ecclefie: erpo.

TAtUTs

387. Dico/I. Neque requiritur, ut ejus-

Q

modi actus fit à charitate imperatus , feu actua-

e[t ne

theok

li aut virtuali relatione ad Deum, propter fe di-

le&urm | directus.

Prob. iisdem argumentis;

füper

quibus prior affertio füitroborata, Nam inpri-

in lo

mis ficut exScriptura oftenditur non requiri ad

üem

meritum condignum ploriz effentialis actum

mm

Tür.

à charitate elicitum, eoquód hoc meritum ab

ea afferatur actibus aliarum virtutum ; fic &

qui

evincitur, nec actum à charirate imperatum re-

prem

quiri; cüm imperium charitatis non inrelliga-

D;

tur in actibus virtutum fimpliciter appellatis;

fquia

neque ad illorum fübftantiam vel effentiale com-

Nn

plementum exigatur. Deinde Tridentinum lo-

&is d

cis citatis.nec minimam imperii aut motivi cha-

fdti

ritatis mentionem facit; & aperté declarat , ope-

(s

vibus bouis zibil amplius deeffe ad verum mevitum

fümr

vite cterue , fi fiant d membro vivo 1 Efu Chri-

a

f£i, h. e. ab homine jufto & in gratia (an&ifi-

cong:

i

tüm

cante conftituto, & per virtutem & gratiam Dei

antecedentem. ac. comitantem. h. e. ex gratiae

türg)

actualis auxilio & influxu. Demum quia neque

ï türgl

ex natura rei neque ex aliqua Dei lege ad meri-

j tinj

tum requiritur etiam charitatis duntaxat impe-

ao

i

rium; & ruríüs ex hoc priora abíurda feque-

1 f

rerne

Dr CuaRiTATE.

'7//

(l

rentur, Conf. ]. Charitatis imperium vel relatio

ümm.

nec requiritur ad meritum condignum ef(fentia-

QY

lis glorice, quia eít peceffaria, ut homo ope-

m

retur bene; quia id reje&tum eft priori Articu-

cinoi

lo: nec quia eft neceffaria, ut homo agat (u-

Pan

pernaturaliter ; cüm ex num 16. & feqq. fuper-

naturalitas habeatur ex principio, aut juxta alios

as

ex objecto formali füpernaturali: nec quia eít

odl

eít neceffaria , ut homo mereatur fimpliciter

a

theologicé; cüm ex dictis in TE de Merir. &

Yrti

füperioribus detur« merirum congruum etiam

ij inpri:

in homine ne£& habitualem nec actualem chari-

tatem habente: nec quia eft neceffaria, ut ho-

qund

T

mo mereatür de condigno; ür nunc oftendi-

m à

l

—

tur. Vel enim illa neceffitas fundatur in eo;

)

T

[

quód tale meritum debeat effe proportionatum

a

premio; velin eo, quóddebeat effc fa&ctumin

ine

Deo; vel in eo , quód debeat effe factum inob-

pl

RU

It

fequium Dei? fed nullum ex his afferi poteft.

j

n

Non rmum; tum quia proportio hac ex di-

fmurnt

&is de Merito potiflimum repetitur ex pratia

i

!t

t

"

fanctificante, quà informari virrutum aliarum

rl

actus hic fupponitur: tum quia ficut ad meri-

mf

tum non requiritur fumma actüs perfectio, fic

nec maxima proportio; aliqua autem & fàtis

fu (Z*V.

ï(äüö'

congrua proportio inter füpernaturales virtu-

jl

j

tum moralium actus & beatitudinem fuperna-

x pn

turalem eít admittenda, ficut fimifes actus na-

j

qLC

turales dicendiforent fatis proportionati ad bea-

titudinem naturalem, fi homo conderetur in

j

um

ftatu nature purz: rum quia faltem in actibus

fidéi & fpei habetur illa proportio; cüm fidei

* vifio

]

)

ce y

mepem C)

( r

Ds«, CHARITATE.

rut0 f

vilio , fpei fruitio beatifica correfpohdear.

Non 2dum; quia faris in Deo fieri dicendum

d; ü

eitt, quod in gratia & ex, oraria fit, ad quod

n

Deus fpecialiter movet & adjuvat; quod natu-

ja fb

xà ífuà in Deum ordinatur ac tendir.

Non

ivzg Z

3tium; tum quia rationem obfequii füfficien-

qdlipia

tem generatim omnia bona opera fortiuntur

LT

à conformirare intelle&tüs & voluntatis agentís

quit d

cum prima veritate & lege eterna; & operum

3 vi

aptitudineac ufü ad laudem &gloriam Dei: tum

i pitt

» quia captivatio intelle&tüs in obfequium Chri-

30 001j

. " fti & obedientia fpeciatim etiam tationem for-

[

hr

tinalem obfequii contineant. — Cozf. //. -Modus

operandi per imperiüm & relationem charitatis -

1777

etiam rantüm virtualem eft valde perfectus;

p

nec communis juftorum fed fatis rarus, faltem

l$)

inexercitio virtutum frequenti: ergo cüm Deus-

C

non folüm perfectis & perfecté operantibus;

gz/oi í

fed omnibus mandata fervantibus. promiferit

[ t

vitam eternam , hic modus non videtur ad me-

Ia

ritum requifitus ; prafertim quia etiam ex praxi

ppell

. fidelium fua bonaoperaex aliis motivis referen-

premj

^

tium eft minüs co

gnirus, nec füfficienter pro-

&

mulgatus.

;

toyfi

388. Objic, cogt. 1m. In Scriptura 1m

ó (oli

L flj

cbarirati promittitur & proponitur merces, üt

pj

pàátet ex t. ad Cor. 2. v. 9.: Oculus tton vidity

puro )

uec auvig audivit, wec in cev bomünis defcendit ;

Titàtt

l

que prapavavit. Deus iis, qui di

unt ilum; &

üm

Jac. . v. 12.: Zeatus vir, qui

Á

Z.U

ff

ert. tentatio-

Oþ.'lw (

gemz quomiam cim probatus fuerit , accipiez covo-

At

f:a:n, n promifat Deus diligentibus fi.

2dó

Opnri

&atio.

E

Drz CI&ARITATE.

779

ratio meriti

in.virtutibus tribuitur -charita-

us

dictün

ti; üt, patet ad Gal. s. v. 6.: 7a Chriflo H Efu

m

"

W

R

neque circuincifio aliquid valet , neque preputium;

gt

TR

féd fides, que per. chavitatem operatur; übi vox

erc"ysusm commodiüs paflivé accipitar, & in.

ifüfrgs

telligitur fides per chavitatem faGla , vel faltem im-

foritir

peratay & ad Rom. $. v. 5.: Spes non coufundit;

ris ii

quia chavitas Dei diffufa efl in covdibus moftris &c.

X p

3tió virtutibus fine charitate meritum negatur;

| Detn

n

üt patet ex r. ad Cor. 13. v. 2. & 3.: Si babue-

ün (

ll

vo omnem fidem , ita ut montes tvansferam , cba-

yentt

vitatei,

zem non babuevo ; nibil fum : e9 fi diftvi-

[ M

buero i2 cibos pauperum omtues facultates meas , &2

hjl

dqs

n

l

u

Jl

f tradidevo corpus meum , ita ut avdeam , cbaita-

I

À

,

lpelrf

zein 7on babuevo , siibil anibi prodeft. Exgo. | Couf.

ij ) U'"

4. S. Auguftinus 1mó dicit L. 15. de Trinit.

aini

C. 18., Charitatem folam effe illad donum,

ii

quod dividit intev filos vegmi cterni , $9 f.

(

lios. pevditionis eterme ; evgo & folam agnofcit

in ea meriti rationem: 2dó folam charitatem

j

n

appellat juftitiam ; adeóque & folam meritoriam

srdtt

premii juítitie refpondentis, àt ex L. de nat.

& gr. C. 42. conítat: Charitas incboata , iachoa-

niit iE;"v" |

1a ju[litia efl ; cbavitas prove&la , proveta juflitia

efl 5 charitas «nagna , magna 3uflitia eft , cbavitas

! lmöiïþl

sl

perfella , pevfe&ia quflitia ofl ; fed charitas de covde

guro , con[cientia bouq, eg fideuon fida: 3tio cha-

d

i

j

/

/

M

[

!

riratem ad meritum condignum aperté exigit ;

n

dum L. 4. cont. Jul. C. 3. ait: o ergo amore

u

opus eff , ut bonun beatificum fit. Ergo. - Couf. LT.

"L

Ex ratione 1mó, quia in omnibus hujus vitae

j

0 &

operibus ;tiam' bonis invenitur imperfecti

ing-

]

780

. Dr:.CnuaRniITATE.

D

ingequalitas ad praemium beatitudinis: ergo heec

p

buita

videtur ftatuenda proportio, ur perfectiffimo

vitze actui, fcilicet charitati refpondeat pre-

ipig

mium oprimum, fcilicet effentiale; inferioribus

& 1

actibus pramium accidentale. 2dó quia amor

prior

dema

in via eft quafi fubftantialis vita animae & regina;

reliquie virtutes funt quali accidentia & familia:

fonfis

ergo & amori in patria refpondebit fuübftan-

( nor

tia praemii feu fruitio, in. qua amor includirur;

Totiva

virtutibus autem reliquis gloria accidentalis:

potte

ddic

praertim cüm idem pramium dare regina &

ancillis non videatur equum.

3tió 1

ia au-

d

3

gmentum preemii effentialis correfpondet gra-

COntta

ti? augmento , feu charitatis: fed charitas non

fte d

augetur , nifi actibus propriis: ergo etiam pra-

lm T

miur effentiale non refpondet nifi a&tibus cha-

vitto

ritátis.

'qup

R ad /dvg. quoad vm. IN. Aff , cujus falfita-

$Q

tem oftendimus in prob. rma. Uterque textus

thios

afferit quidem diligentibus promiffam beatitu-

fs

dinem , neuter veró excludit promiífionem

de 'hal

aljis etiam effe fa£&am; quin & pofterior impli-

t Q

cité hoc negat, cüm idem pramium patien-

munta

ti& defignet ; quod eft charitati promiffüm. Ra-

fie

tio veró, cur promiffio beatitudinis fzepiüs &

tàs h

eommwuniüs charitati fit factaj habetur tnm ex eo;

utho

quód fine charitate faltem habituali non habetur

N«

meritum condignum: tum quia virtutum actus

LE p

fünt materia imperantis & exercentis fe chari-

dicat

tatis: tum quia charitas eft perfectior aliis vire

titg.

tütibus; & hinc ad eam primarió, ad alias vir-

tutes fecundarió pertinet fübftantiale meritum.

$404

Dr CnuaARm!'TATE.

78T

"t o

:

"

I

Quoad »d. D. Aff. Ratio meritiin virtutibus tri-

l

" buitur charitau habituali; prout (cilicet hzc eft

ft

at p

ipía gratia feu cum hac infeparabiliter conjun-

|

J

éta, C. charitati adiuali, N. — Oppofitio in

eyiori

J df

priori textu facta plus non requirit, quàm fi.

I9

Jl

dem charitatis habitu feu eratià formaram ; quo

4 |

L

fen(us graci verbi patfivus meliàs exprimitur;

fi

li*

M

& non otiofam ac inanem , fed activam & ope-

dudt

rativam virtutum bonorümque operum: in

jennd

poíteriori indicari babirum charitatis alibi jam

ii

indicatum eft. — Quoad 37. D. Virtutibus fine

j d

charitate neogatur meritum ; 70 /ize füumendo

&LIte

contrarié, C. fümendo meré negativé ; fu/4.

(

fine charitate habituali, C. actuali, N. Pau-

m

lum hic agere de Charitate fraterna, nullámque

ys d

virtutis meritum condignum illis concedere;

-qui proximum odio habeant, probabile fit ex

; fii

eo, quód Apoftolus ibidem redarguat Corin-

e p

thios factionibus & difTenfionibus inter fe divi-

Íos.

bl

Si veró accipiatur textus de charitate,

fi

Qndt

de habitu.charitatis & (tatu pratiee eum intelli-

r

j

gere oportet; tum,quia eadem eft acceptio

[

charitatis in verfu ultimo: . /Vzzc autem snanent

pane

"

fídes s [pes &9 cbavitas , tria bac: tum quia chari-

tas habitualis feu potius pratia fanétificans facit,

1

ut homo aliquid fit &ei profit ad vitam eternam.

Nec obflat, quód ftatim fübjungatur: Chari-

ybet

pl |

tas patiens eft, benigna eft &c.; quia heec prse-

dicata radicaliter & principiative obtinet cha-

TU

9

jj

ritas habituglis.

ld

d

45

rity

Qtw

E

/

782

DE CHARITATE.

"4d Conf. L. $. quoad 1m. Rurfüs explico * itii

de charirare habituali ; quia. hie Aucuftinus

Omn:

ia

de dono permanenter diílin&ivo inter filios

regni &terni & perditionis loquitur, ubi &-

eft

chari

'pleraque hactenus à Scripturis deprompra &

expofitaadducit. — Quoad 2dum N. Aff

uam-

dimi

ein.

vis enim vera fit predicatio Auguftini & ordi-

nata, converti tamen fimpliciter nequit; cüm . 3

omnis quidem cháritas fir juftitia, non veró vi-

| titate

pratà

ciffim. Quoad 3t. iV. /4[J; INec id probat tex-

rus allatus, qui.non loquitur de charitate ftri-

tügic

- füras

& fumpta, fed de amore quocunque füperna-

rurali à Dei gratia profecto, vel de amore ad — fim

:

Deum tanquam finem boneftetis quacunque

ratione directo; hoc enim füfficiebat ad con-

cnii

femc

troverfiam cum Juliano hic agitatam; unde &

preemiferat: Svizo mos dicere illud bonum opus [ine:

merit

Dei gratia memini pojff conferri, pev. quod bomo

paet.

poteft ad eternum Dei donum vegnínnque perduci

(f 7y,

& fubjecerat: ZJoc amore opus efl, ut pudicitia

Cfilf!(þ/

fft conjugalis, ut. fit ejus intentio, quando utitur

&l

jum ;

conjugis cavme, uon im voluptate libidinis, fed in

voluutate propagimis. Vid.fup. 444 Couf. 14 W.

ft i

Gim

quoad vm. 7. A. , quod valet tantüm de imper-

fectione negativa vel comparativa, non autem

BY N

de privativa vel pofitiva: V. Corf. Quiapro ifta

Chri

sequalitare perfectionis inrer meritum & pre&-

Matt

mium ftatuendae fundamentum ex dictis eft

n

nullum.

Quoad 2d. fimiliter. 7: ,2, IN. Conf.

1

j

i

,

Inprimis enim proprit loquendo omnes virtü-

(Ilerm

LU

tes operativze, etiam charitas in via; comparan-

"fur ad gratiam fanétificantem tanquam accidentía

fitg

intrine

—

r

Dg CuanRiTATE.

733

SDVA?

intrinfeca & proprietates ad effentiam; adeóque

bOLlUN

omnes babent cum gratia proportionem, ut

]L. f

illee ad canüqt,endam gloriam deferviant : dein-

a

de frditio ex di&tis potius re(pondet fpei , quàm

Qmpti

charitai: denique quamvis in poliricis forma

[

dignificansad praemiurm non fit in ancillis, quae

ii

eft in Regina; tamen eadem; OeHpe Qranafdn-

[UI[ w

|

c'nfïcans, in aliis virtutibus eque eft ac in cha-

ritate.

Quoad 5t. IN. fupp.

" M. €9 m. Nec enim

| ID

obtt

gratia fanétificans realiter. eft identificata habi-

tuali charitati, nec gratia aut virtures foperna-

fdei

turales augentur per actus cau(ahtate phyüca ;

fipt

fed morali & meritoria.

fmor

389. Objic. cont. 2d. Scrlptura ad meritum

T

Ti

condignum beatitudinis fubftancialis equirit fal-

n

tem chariratis imperium.

Nam 1720 exigit ad

TUU

"

meritum , ut fiat in nomine Dei aut Chrifti; üt

11j

W/IV

patet ex Marth. 19. v 29.: Qui reliquerit domum,

aut fvatres. aut forores tg'c. propter momen meum

1 ;m li

centuplum accipiet , €g' vitam «tevuam poffidebit ;

/ l,( I

& ex Luc.g. v. 48.: Quicunque [ufcepevit pueruum,

y

!j

Á

j

/

z/imn p nomine 1eo , 12e vecipit: (ed opus non

fit in nomine Dei vel Chrifti nifi per charitatem;

r H

1

cüm per hanc folam tendamus in Deum: ergo.

ln

245 diftinguit inter meritum factum in nomine

n 4l

Chrifti

vel Prophete aut juíti ; üt liquet ex

;

p li

Matth.

1

IO. V. 40. & feqq:: Qui recipit vos, me

9 reci

C

[2

eg quz me vecipit, vecipit eum, qui me

ii

A'. C(*J

smifit: qui vecipit propbetam n momine propbete ,

r

amercedem propberee accipiet : &5 qui vecipit jufhun

zi

!

án nomine quli , mercedem ju/lz acczþzet £2 quicun-

,mp n

n

quepofum dedevit umi ex minimis iflis calicem aquee

)

jr ici-

u

7

784

DE CHARITATE.

frigide tantim in nomine difcipula , amen dico vo-

bis , uon perdet mevcedem [uam: / atqui heec di-

"

Don

Ítin&tio ftat in eo, quód opus factum in nomi-

ne Chrifti (eu ex charitate fit meritorium pree-

pny

mii effentialis, fa&um in nomine alio fit praemii

Chr

p

tantüm accidentalis: ergo. ^ Cozf. . Trid.Setl;

4. Cap. 16. requirit ad meritum condignum,

Ya

temd

ut opus fzat i? Deo; veritas autem aliunde con-

ftans exipit, ut hoc meritum fundertur in ami-

jdo

citia fupernaturali Deum inter & hominem:

pop

fed ne dicantur verba illa Tridentinieffe füper-

qui.

flua, debent fignificare chariratis imperium vel

ADOnUI

relationem ad Deum; cüm Concilium jam an-

h

sea exprefferir, meritum effe faciendum in gra-

fiti l

tia & ex gratia: & opera moralia non poflunt

fit; n

dici actus iliius amicitize , nifi ab ipfo amore

tritf

fupernaturali aliquo modo procedanr: ergo.

Qj

Conf. I1. S. Aàg. L. de mor. Ecclef. C. 15. af-

QU

firmat omnem virtutem, quá vitam eternam

Crif

meremur, effe charitatem, ita (cribens: Quodf — tum

virtus ad beatam vitam q0$. ducit , nibil omnino

Ti a

e[fe virtutem affirinaverim , suifi fummum amorem

fürglen

Qp ft

Dei Namque illud, quod quadripartita dicitur

virtu$, ex ipfius amovis vario quodam affe&hu ,

us

quantum intelligo, dicitur &c. Sed hoc S. Do&or

elt, f

non afferit; quafi unicum virtutum objectum

fir

eflet, nempeobjectum formale charitatis exifti-

Ome

maret; cümCap.fequente proprium cuiliber mo-$

Tütor

tivum affignet : fed quia cenfuit actus aliarum

tii D!

virrutum, motivum proprium & intrinfecum

majo

habentium, non effe zeternz glorise meritorios,

Wi g

fine motivo extrinfeco feu imperio charitatis:

ergo.

3«

Y

D;:a CnuanrtATE,

?5

ts

y. ad avg. IN. Aff Md prob. ym. W. T. M.

d

Quia textus allati funt fimplicirer affirmativi,

hn

nonautemexclu

V

i; cüm relinquentibes omnia

C

mps

proprer nomen

hrifti & opera mifericordise in

ts

Chrifti nomine exercentibus vitam seternam -

ljx

j

I

h

promittant, non tamen negent aliis ex alio fine

j

ifta facientibus. /V.7. ; tum quia preeter charita-

n t

tem dantur virtutes, que Deum habeant pro ob-

n

jecto quod vel cui; àt diétum (uprà; ac proinde

Of

propter Deum , & Dei nomen agunt: tum

quia ad agendum nomine Chrifti füfficit apere

fee

nion

&bonum ex fine bono, üt indicat Auguftinus

jin?

r. 51. in Joan. fcribens: Deler , fi porrigit efit-

i

vienti panem , ex mifevicordia faceve , tion ex jactan-

zia; uon aliud ibi queveve , quàm bomumz qui fie —

ag

mniniftvat , Chriflo mümiftrat , ve&éque. illi dicezur z

lo W

[

Quod uni ex minimis feciflis, mibi feciffis: rum.

!

Cj

quia ficut operatio miraculorum in nomine

g

Chrifti defignat virtutem operandi naturà fupe-

s.

riorem, fic operatio virrutum in eodem nomi-

jj u

ne pracise fignificat finem actionum füperna-

j (WW

turalem. |/4d prob. d. IN. i. Vel enim diftin-

élio fit inter ordinem meriti & premii, ita ut

"1

(

;N ,

opus-mifericordie factum homini, quia homo

] ujï

3

eft, fir meriri duntaxat. & preemii naturalis, &

i

fa&tum homini; quia juftus, civisfan&torum, &

gb "&

]».

j

M

domefticus Dei eft, fit meriti & premii fuper-

naturalis: vel inter gradus & quantitatem sme-

jb

j EIW]

riti ac preemii; ita ut majus preemium merito

majori, minus merito minori refpondeat, fer«.

[mte

atf

joti

vatà utrinque fübftantià & ordinc.

d

d

n

h!

786

IDz CuanrTATE.

"d Conf. l. 9. IN. i. Quoad 1gum enim

foli

préter di&a füperiora , hec duo; eri i2 Deo

pi

& fieri in ac ex gratia, equivalere patet ex eo,

&m

quód Canone 26to nulla gratie mentione fa-

d

étà dicarur: Siguis dixerit , juflos non deleve pro

dur

bonis opevibus , que in. Deo fuevint fa&a , ex[pe-

&ave €9 [Devave eternam vetributionem ..5 ana«

fen

f

zbema fi?t: qui canon cum refípondeat capiti

"9

16to, horum verborum compendio exprimit,

bus

quod phraíi magis diductà illo in capite pro-

c

pofirum fuerat. Quominus veró fuperflua di-

tüt

-

ci poffit repetitio effe facta, (i quidem hecg.

f

(f

duo aquivaleant, defümitur ex ratione fàtis

inter

manifefta & neceffarió repetitionem illam exi-

du

gente,

Cum enim Theologorum non pauci

&i

tenerent ; omnem proríus actionem etiam na-

f

turalem jufti effe meritoriam hoc ipfo, quod à

Q

li

juíto eliciatur; ne Concilium aut hanc fenten-

hi

tiam videretur approbare, aut huic controver-

dl(lg:

fiee (e immifceret , declarat tantüm, quod cer-

nf

tum erat, reflringitque fuam afífertionem ad

Qu

opera ex gratía facta dicendo, juftificatis nihil

f

amplius deeffe, quominus zllis quidem operibus ,

&

que in Deo fünt fa&ta, divinae legi plen& fa»

r

tisfeciffe & aerernam vitam vere promeruiffe

ab

cenfeantur, Quoad 2dum , quamvis illa opera

"i

à proprio & elicito amoris actu non imperen«

h

tur, ratione motivi tamen füpernaturalis & vi

Qu

modi , quo fiunt illa, nempe in & ex gratia,

d

fünt opera amicitiz in actu exercito; ficut qui

inter homines confert beneficium amici filio

tior|

U

folüm ;

—

ex

ii

X

D

V

Ds CuARITATE.

7?7/ ï'

Ubun]

nl

folüm, quia ejus filius eft; verum atuicitie -

opus exercet ; licét tunc non eliciat internum

a

b

Qf

T

a

amoris actum circa amicum , nec ralis amoris

,

^

i.

s&tus precefferit aut ad beneficium conferen-.

h

dum moverit.

J

/4d Conf. IH. & 1. Si verba Auguflini in

I,Ju'

fenfü obvio &rigorofo accipere oporteat, inde

profluent fequelze intolerabiles Catholicis, qui-

ïpr.ïi.i:.

]

buscum nobis controverfiam hic unicé inter- .

p

cedere conteftabamur. Sequitur enim1mó vir-

d

tutemomnem meritoriam non tàntüm imperari

n

i

fed neceffarió elici à charitate etiam perfecta &

n fäqi

intenfà, ut ipfà verbatextüs allati oftendunt: 2dó.

1N] 5&'!:

virtutem omnem non folàm in ratione meriti.

N

n

fed & in ratione virtutis exigere charitatis ef-

TT

fectionem; cüm etiam ep. 29. dicat: Uf gene-

valiter breviterque comple&lar ,. quam de virtute

153

babeam notionem , virtus efl cbaritas , quá id , quód.

u

diligeudum eff , diligitur ; quibus verbis poftre- -

yid

ris fimilia cüm retuliffer, ep. 52. ira fubjungit:

yn!

[

Quid autem eligamus , quod pvecipue diligamus ;

152

zifi quo nibil snelius imzenimus, boc eft Deus : 3tià

oper»*'*ïïv

eüam prudentiam effe amorem & voluntatis

j

,8&um, cüm tamen S. Doctor eam L. 1. de lib.

yad

ä«:

arb. C. 15. fcieutiam , L. de mor. Eccl.C. 24. -

t

gnofceutiam , L. 6. Mufic. szelligentiam appel-

lmpcrfn-

. let, & practicam notitiam actionum profe-

j

quendarum & fügiendarum effe certó conftet.

Ts

Quare, fi etiam ab Adverfariis mitiori & la-

frd

(

tiori fenfu teftimonium fit accipiendum , .&& 2.

il

jf

D. M. Augufílinus affirmar. omnem virtütem .

Of«

[

Ddda

seme

l

"

Dzr CuanRITATE.

]

|

formaliter acceptam effe charitatem, N. mate«

r

rialier accepram , fu/d. effe charitatem, h.

e.

:Co

n

| adt

offe tam elici quàm imperari à charitate ; C.

E

reipsà & actu femper elici aut imperari à cha-

ritate, IN. Virtus materialiter accepta eft ipfum

j

virtutis officium & actus externus : formaliter

| vun

accepta eft officium virtutis ad füuum finem

g àp

qun

proprium & peculiarem honeftatem relatum;

fde

& eaténus etiam actus internus: 1mo modo

2do mo-

afo,

accepta poteft etiam elici à charitate,

tur à

do accepta imperari tantüm poteft. . Quamvis

itir

autem inde fequatur ,. virtutem formaliter ac-

ff

ceptam etiam cadere füb imperium charitatis;

'

a$

negavimus tamen eam effe charitatem; tum

quia charitas fimplicirer pronuntiata actum

inpe

adui

elicirum, non veró tantüm imperatum, defignat:

tum quia Auguftinus hic loci de virtute 1mo

Qum

pim

modo accepta aperté loquitur, quando etiam

prudentiam dicit emorem Dei, id eff , fummi lo«

diri)

Obe

«ui, fumme fapienttia , [umnneque concordia.

39o. Olferva. Quamvis nonnulli fint, qui,

t

quód D. T'homam aperté nobis contrarium pu-

impel

tent, eundem facilé omitti poffe cenfeant; pro-

& fl

D

pterea quod nec ejus autoritas contra Triden-,

tinum quid valeat, nec ejus venerationi quid-

G

fadi

piam decedat , quód illeante hujus Concilii de-

finitionem aliter fenferit: nihilominus aliorum

ti;f

fiti

agendi ratio, tanquam honeftior, videtur pr&s

habenda, qui benigna explicatione conciliare

D

D. Thomam cum Concilio laborant.

D

n

Duui

M-»N

*

J

Dz CHARJITATE.

789 X/

V

Dum itaque rmàS. Do&or 1.2.q.114.8.4. in.—

nl

Corp. dicit, meritum eterue viteprumó pertineve

(f

u

ad chavitatem , ad alias autem virtutes fecundario,

u

ecundum quod earum a&us à chavitate imperantur;

(s

juxta illos non facit fenfüm abfolut?. exclufi-

fIfi

in

"

vum , quafíi meritum nunquam aut nullo mo-

TIH

do pertineat ad a&tus virtutum aliarum ; nifi

emm]

quando & in quantüm à charitete imperatur;

( m

fed exclafivum fecundüni quid & pro aliquo

n

caíu, ita ut, quando actus virrutum imperan-

tur à charitate, vitee eeterng meritum ad eos

'zuamväs

Jist

üt imperatos non pertineat primó & per f& ;

fed folum fecundarió. Arque hujus dicti ratio

gri

MU

ex S. Thome principiis illa eft; quàd a&tus üt

T

imperatus non habeat meritum diftin&um ab

actu imperante , fed unum idemque meritum

t

cum illo conftiruat , ita tamen ur ratio meritk

u

primarió & intrinfecé atui imperanti, fecun-

p

j

1]

darió autem & denominativé actui imperato

obveniat: cum quo nihilominus coheret, quod

)

À

!

um

actus virtutum non imperati à charitate, aut

riunp'

imperati quidem fed fpecificativà fumpti , per fe

n

ac ratione füi contineant meritum vitce aeter-

f

na.

jii

j

2d), Dum de verit. q. 26. a. 6. ad g. do-

cet, quantitatem meriti penfandatn partim ex

g

mCW

vadice operis [eu chavitate , partim ex genere ope-

vis [eu a&u. virtutis , ac praeterea quantitati 1mt-

[

viti ex vadice vefpondere premiüm e[féntiale, quan-

y

zitati aneriti ex genere ve[pondere accidentale pra-

Ongüäw

smium ; inprimis per meritum ex vadice operis

non intelligit a&tum charitatis vel à charirate

impe-

li

Ddd;

P

T

730

Dz CHARITA-TE.

imperatum, fed quodlibet opus bonum homi-

cheri

vlir

nis jufti , àt e(t gratià & charitate habituali in-

formatum íeu dignificatum ; neque per meri-

priet

effen

tum ex genere operis intelligit quodcunque opus

bonum in pratia factum & à charitatis actu di-

fatig?

À

ftinctum, íed opus ejusmodi, quod propter

toni:

fpecialem arduitatem meretur fingularem ho-

tüum

noris prerooativam feuaureolam,

Unde de-

inceps, dum dicit, quantitati meriti ex radice

eypli

cellen

refpondere quantitatem preemii effentialis, fen-

fuüs non eft , quód folus charitatis a&tus effen-

fhend

tiale praemium mereatur; fed quàd quantitati

potià

(

gratiz fanclificantis velur radicis prime per

modum nature, & quanritari habitualis chari-

tatis tanquam radicis proximse per modum

proprietatis preecipaae commenfüretur quanti«

tas preemii effentialis : fimiliter ubi dicit quan-

titati meriti ex genere operis refpondere quan-

titatem pramii accidentalis, feníus non eft,

quód, opus bonum à charitatis actu diflin&tum

v

mereatur folum premium accidentale ; íed

D46

quód quantitas praemii accidentalis, certis qui-

(

ln

busdam operibus ob fpecialem arduitatem vel

Qm,.

nobilitatem debiti,commenfürerur eorum ope-

Q k

rum quantitati ;

ürin Doctoribus, Virginibus

fymy

& Martyribus pater.. 370 Dum q. 6. de Porent.

Dum

8. 9. dicit omzes virtutes babere inevendi efficaciam

Pag

3

à charitate, quod idem aliis verbis q.2. de ve-

rit. a.2.ad 9., & in 3. dift. 30. a. $. ad 1. alibíque

feru

ib

repetit, ant dum r, 2.q,65. a. 2,in Corp..omnes

virtures iufu(as conjuntlas cum chavitate ftatuit;

166 |

chari-

Drz CuaRniTATE.

79t

d EBaritatem duntaxat habitualem intelliit ,

qua

j ]

vel ipfa gratia fanétificans vel ejus primaria pro-

X

prietas eft, unde dienitas operis ad praemium

d

eflentiale habetur : minim? veró actum chari-

d.

tatis aut imperium defignar.

p

Alia, que à nonnullis coacervantur, tefti-

t

monia vel ad unam ex tribus memoratis tex:

J

tuum claffem pertinent , atque hinc eandem

T R

explicationem patiuntur : vel fpectant ad ex-

ii

1l

cellentiam charitatis ex pratnii ubertate com-

t d

fnendandam, quam adeó non negamus, ut

potiüs illam D. Pauli 1. ad Cor. 12. v.ult. ad-

]mmu

ortationem coronidis loco addamus;

"E

",

Ine

j

"Emulamini charismata tneliora..

D]

r u

$0000000000000000000

AN

[e 0

ERRATA NOTABILIORA.

i d

l

j

!

Pag. 5. lin.8. Philophis lege: Philofophis.

j

P. 36. l.2. viderefur leg. rideretur. p.73. l. 19.

21

1]

diftin&am leg. diffinétum. p. 99. l. 18. 2. ad

tin)

Rom. - 2.ad Cor. p. 132. 1.4.ed - fed p. 153.1.7.

um

j

ad eum - ad eam. p.166. l. 6. fymbolum unà -

j

9

Ífymbolum, quodunà. p. 171. 1. 8. Anaftafia-

] Pcfdl

num- Athanalianum, p. 196.1.24.q. 22.- q. 32.

! ;M

P- 198. l. 31. foreti pfis - foret ipfis.

p.212.

ad'

l. 3. fübdivitur - fübdividitur. p.225.1. 13. re-

il

hy

ferunt - referuntur,

p. 229. l. 1. tis - nitatis,

ibid. l. 29. fe veritatem - fe & veritatem. p.

) of

quenis «

m]L'i[«

260, .l. 13. V. 28. - V. 18.. p.284. l.22.lo

u

loquen«

loquentis. p.;S;. l. 28. illa - illud. pþzgg.

] 3. & ad Theff. - & r. ad Theff. p. 335.1.5.

nececeffarió - neceffarió. p. 349. l. G. /mgitur -

Junititur. . p. 395.1. 9. Theologicum - Theo-

logi cum. p. 591.1. 1. cripros- fcriptos. p.611.

l. 30. habere - fe habere. p.622.1. 30. quia aut

emittatur. . p. 624. l. 2. theologiee - theologicee

p. 650. l. 29.

p. 628.1.32. tceram - certam.

i1ma-10ma. p. 684.] 13. Cor. 12. - Cor. 15.

p. 750. l. 12. vititiofa - vitiofa. p. 754. l. 11.

à charitatis « à charitate.

N

ANSS

n C/

u

L

€

J

)

.

7Z

N

/l

D A

/

/A

E

C

—

Ya

7 o

3

T

!

]

li

17

»-Te|

3 pf

!

0 quit

ho

1

|

658

n

|

]

i Miwï;'

— —

( — —— M

. sdi

*

rR

A NMMMARdS

d n rie

STEA- IUO

3

VN MIqUS

der i

bt

SEN

— —— —

t deretis

s GE ER

W

]

s.

-

]

P

r4

Y

X

W

19

INSTITUTIONES

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

THEOLOGIC/E!

7

QUIBUS

16

PR/ETER FI DEI DOGMATA |

PROPUGNANTUR

Focus O Balnce Q

QU/ESTIONES

J EHN

N

SCHOLASTICAJE

U/E AD NOTITIAM

SACRARUM SCRIPTURARUM

TRADITIONUM, CONCILIORUM,

I 10

& H/ERESUM CONFUTATIONEM

CONDUCUNT

lm

Ap UsuMx

J

lTugEoLOGIE CANDIDATORUM

9

ACCOMMODAT E

[

OPERA AC STUDIO

[

P.HENRICI KILBER SJ.

Il EE

$s. Theol. Do&oris , ejusdémque

in Univerfitate Wirceburgenfi Profefloris

Publici & Otrdinarii.

TRAGTATUS

VIRTUTIBUS THEOLOGICIS. |-

Cum Permzjþ S upewomm

Wu:cx:BURGi,

Impenfi: LOCHNERI & MAYERI, Bibliopol. INórimh

E-

"T ypis Jo. Jac. Chriteph. Kleyer, Univ. T yp. 1751

:ï

d) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com