Gf909_qt

Gf909_qt Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Schediasmata quaedam Irenica Johannis Christiani Klemmii Klemm, Johann Christian | Ó W $ M t t — — —— Wä —— — ———————————————————— t —— —— À N12«509546403 021 WUELALNTHUNAEALHAT UB TÜübingen EE à | ää 3 a i E : lei ;y" ) ? I» Pl X z H (ico.0 WT teo fentie fitet tüt t q ontri at ith Cbl D ( D fitt dnt. - hon 6 CO M « zP C /(r/l /f'f c c*,;»&:? zr/!fä Wï) /, g ( ) y£ 5 -N 5 wmSSSDUS - gä O As - "sece v A d M N RA P s FD E O E A o cfote d orede "ob o rE CR M Prafatio Editovis. 3. - H d E- " W L ï€ &oi N AA j ET M , æl (timus hic Tibi,Benevole v Y s Ahï diasmata quedamlrenica Dn, JOHANNIS CHRI- 7 * U Ü N j TIANI KLEMMII , Profefforis Tubingenfis, (xpe. l o J N ) ATT d LEN z numcro ex quo priora , diftracta funt Exemplaria , I 7 J 21 expetita a'que defiderata. Etfi vero Apologia ge- neralis Principiorum Irénicorum & refponfio ad ea, qua tanto cmu!o, tanta accrbitate & contentione inftituto Heno- tico obje&a fuerunt, avide etiam hucufque fuerit przftolata: plus tamen confequi non licuit, quam breves quasdam obfervationes, tefponfiones& acceffiones, quibus fufficienter fatisfa&tum effe di(- fentientibus, fal.im judicio Pradentum, Dn. Autor confidit, Et tamet(i Apologia quxedam contra primum, quod Dn. Autori inno- tuit , fcriptum Anti- Irenicum in lucem quoque ab eo fuerit emiffa, ex qua abünde conftat, quod facillimum fuiffet , fi libuiffet, & fine omni periculo licuiffet, ad reliqua etiam eadem gravitate & foli- dirate refpondere : áttamen ne hoc quidem potuimus obrinere, ut hec etiam Apologia cum vindiciis, que ad eam fünt datz, huie Colle&ioni infercretur, nón quod exiftimet D. Autor, eam à verita- te deviare , vel principia Itenica deftruda effe , que adcó folida & oómaium coní(cientiis evidentia effe arbitratur, dt de corum veri. fate; qui tantum notunt, quid fit verus Chriftianifmus, non pof- fint ambigere,fed ex rationibus longe aliis, nimirum partim,;quod nonnullis acerbior, quam genius patiatur Irenicus; fuerit vifa , par- tim quod Do&iffimus Antagoniíta, quocum ipfi res fuit, ci faerit $ igno- LE 3. D g OmutaeiplaR o ignotus, alias civilius procul dubio habend us ( nam qu dlïïïüm | od Dh, D. CYPRIANUM, ut opinatur; pro Autote i(tius fcripti unquam fcienub habuerit , falfüm effe, omncs no rünt, quotquot Dn. Autorem rio- mental runt , qní hac de re unquam cu mi pío funt collocuti, quique con- muer trarium eam femper defendiffe , ufq ue teftabüntur, licet id ex ipsá & fraer etriam A pologià fatis pateat P.43 ) partím, quod ignem gladio fo- &tonfo dete, litibus non necefürii s implicari ; & vulnera Ecclefiz , fatis vetont ante füneíta, adaugere mi nime cupiat »cum prafertim. ne ipfi niai Tl quidem Domini: Wittcbergenfes potue rint diffiteri, quod . non Nquet omnis fpes tolerabilis al icujus conteflerationis fit przcifa ; quod- W05 pof quc fi exoptati unionis frudus effent fperandi , quo,de przter tion fit ipfos nemo dubitat , res exauditi mereatur. Quo ipfo 'fapienti- hd i bus fàt di&um eft, uare ex certà. novimus fcientià, quod igun, Dn, Autor firmiter ftet ea fententia, f4 quam communis. quoque in(ültgs Prudentum confenfus adprobat, cum nullo ulterius cffe przlian- tilimug dum, fcd oggannientibus, (i qui porro futuri. fiat , rclinquendam effe, quantum per Magiítratum lice [2 t Ytfo qu » facultatem , folis garriendi, 3piti quidquid voluerint , fore enim, üt, quod aniculis contingit, tan- dem uliró conticeícant, Denta | Ex-quo enim Edido Illuftr: ffimi Corpo- ris Evangelicorum principia Irenica fün f jd t probata atque adeó publi- cam nadaa autoritatem, abfürdum effet p ,€à ulteriori exponere con- tentioni, tantumque o pus eft , ut in poffeffione obtentá permaneant Mn Q Irenici, neque fe ex ea technis diffentientium dim lts Overi patiantur. Sunt equidem, qui fimulant, nondum conftare nobis ( »quid fibi principia s Itenica velint, nec palàm Irenicos »quz intendant, ;eloqui audere, Mcinr Mirum veró eft poft (ententiam la (nd à ram & in tantá luce poffe quen. quam cacutire & aliena fingere, iB pof cum prafertim (i quid fupereffet tenebratum id diffentientibus dc beretur, Qüdem qui impediverunt, quo minus Irenici facent his rebus prafe rre potuerint dilucidius! — Cla. üäCa*h« nihil aliu gviff riffime refpondit Dn, Autor, quod d intendatur, quam quod Theologi Rcformati centies per düo Sec pl ula expctiverunt, ni- mmis ü miraüm ut qu.cmadmpdum noftras Ecclefias, non obítante quodam diffen- d um 1 Dy, Qum diffenfa , habeant pro Chriftianis veris, in fundamentalibus non de- 1 r ficienribus: . ita corum quoque Ecclefi as non pro Fiareticis , funda- " Con mentaliter errantibus & à Corpore Chrifti myftico ab(cindendis i reputemus, diflenfüm p que rcfiduum in ipfis ceu fratribus chriftiané l0 fp & fraterné toleremus, & tonforibus notum eft In hoc quzftionis conftitiffe flatum lippis ] mi! 3 atque hunc affirmarunt Irenici, & praba- verunt Status Evangelici, t pf fique ab eo ulterius non diffentient Do- .non mini Theologi ,' cateto Neque eft, quod dicatu quin omnia in ftaru quo permancbunt. JUod r ftante confenfü fündamentali progredi nos poffe longius s EE id. enim fuperftite , qui nunc eft, diffen(u, ntut lenti. non fundamentali, e x regulis e prudentiz Ecclefiafticz fieri non poffe, quod haud inviti largiuntut Irenici Ergo , inquis, tnagno conatu nihil agunt. Immo nihil periculofi 1oqit ; Dihil quod tot centradidtiones. & 1lan- in(ultus mereatur, fed id agunt , quod Chriftianum 2 tiflimum, quod & » quod fünda- ndam Ecclefiz & Reipubl ice falubertimum eft, At Vero queruntut alii,eodem padto conci jttdi liationem inftitui poffe cum Papatu, prefertim accedente duro nece ] filie flitatis telo, némpe fi funda- o Inenta fidei adeó arctis circumfcribunt ur limitibus. O'! veró uti- nam idem dc Ecclefiáà Romanà ubl ; quad de Ecclefiá R eformará, &eri poffet judicium. Enimvero di (par,immo oppofita plane c(t ratio; 00 iNam. quemadmodum Eccle(ia at Keformata Con(cientias noftras pul- latenus aggravat , fed.confenía ILUT, in neceffàriis contenta, pleniffimamn. nobis conícientiz libertatem Yi hac in re peccatum nos folici relinquit, atque ne ad unum quidem. |dett, tat : ita econitrario Papatus, quz cre- denda & agenda non (ünt, j . nec fiue lefione Con(cientiz credi & agi poflunt , ceu neceffario «redenda & agenda obtrudeus, non. refet quidem culpà tot praftantiffimorum & religiofiffimorum in Eccle- ,quo fià Catho Ch. licà hominum, fedPapa & fequacium; confcientiis noftris graviffim e dominari, & libertatem àChr ifto- nobis partam adimere. m pr&fümit, non fundamenta fidei ar&tand O; (neque enim Irenici ea. [ i nimis eoar&aut , (ed cum. Theologis fe ntiunt danmi orthodoxis) fed ita. dilatando , ut novos fidci articulos , qui nulli funt , condiderit , & (íen. X 3 IXT -?m(niuæ, gt* I 2 fui AURU emnium confcientiis obtrudere nitatur, ut adeó & quoad fidei ) 00 rofeffionem, & quoad cultus imitationem , & quoad regiminis tici p Monarchici Con(cientiis infefti agnitionem mille peccatis contra ao Confcientiam fe reddere deberet obnoxium ; qui fciens & pru- lf dens huic jugo collum fübdere , repugnante & rationc & pids Ex quo ad oculum Chriftianitmo & Confcientia , non renueret. (iunt, ; patet, comparationem hic inftitui poffe nullam, cum prafertim Pa- ag atus non coalitionem confervativam, quà de hic fermo eft, fed « EEE ECC E contel meram fübje&ionem & abolitionem anhelet, atque adeo noftra tiüs er ili ni quaítio de Papatu , ne quidem poffit inftitui. — Queruntur alii, tot efle diffidia in Ecclefià Reformatà, ut adeo non liqueat; ad quos Pratet Mirum áutem eft, hoc adferri principia Irenica fint applicanda, dipia] t, in noftrá etiam Ecclefià d:ffidia fonta argamentum , cüm negari nequea fervere non minora, quz cüm non füfflaminent communionem fifum Ecclefiafticam, &quum non eft, ut illa hic objiciantur, cum prz- fertim omnes Ecclefias Reformatas, fecundum Symbola fua fpedta- t c( À tas , ferri poffe , oftenderint Irenici. Sed.enim veró, inquis; hoc Dhiof eftio enim deciía, fuppofitum adhuc eft in quaftione. — Falleris,qu d & quod fuppofitum vocas, ab [renicis & Dn. Autore ex propriis Dem ( Theologorum aliàs diffentientium principiis ita denionflratum eft, DnoAl ur.fi omnes diffentientes coadunatis viribus ad veritatem hanc fub- hünc a rüendam concurrerent, eam tamen ecvertere non poffent. "Veritas t enim eft inexpugnabilis, nec vel centena timet oppugnantium millia, (irem; Non equidem negandum eft, in hunc maxime lapidem offendere, Ner quotquot hic hallucinantur. Et miramur oppido, effe inter eos fià Er etiam, qui principiis melioribus addi&ti effe & poterant & debebant, Qm t qui cum pauló ante ftudium Irenicum Chriftianum, Dco gratum & Ecclefiz falutare effe, afferuerint , mox mutatà (cenà illud & contra QUi v Yi Vi veritatem & contra Confcientiam effe fcribere non vereantur , qui tlitm ( tamen probationem aggredientes, nihil minus praftiterunt , quàm Profe&ó facile effet Dn. Autori, celebrem QUcrels quod promiferant. quendam Philofophum imitari, atque huie infultui codem modo UET fatis- LUE DEÀ —— dei fatisfacere, nifi Famz Viri Theologi confuleret , nihilque huic caufz ab eo timendum effe noxaz, confideret Nam, quod principia Ire- Ilg Qf nica propterea fint contra Confcientiam, quód exigant, ut omnes jn. acceptent, quod tamen plerique pro erroneo habeant , id, ut mol- e& liffime loquamur, falfum fupponit , neque vel fyllabá poterit exIre. l nicis oftendi. Non funt adeó in dodtrinà Morali hofpites, ut ne- ij fciant, quod nec contra nec fecundum Conícientiam erroneam fit fd agendum, Nemo eft, qui pro libertate Confcientiarum magis ol contendat , quàm Irenici, Fruantur Viri DoGiffimi fuis Confcien- tiis erroneis, fi quidem veré fint erronez, qua ante erant rediz, . fot illis nihil intercedentibus. Tolerent alios; prout ipfi tolerantur, quos lferr Prater enim tolerantiam nihil defiderant Irenici, Quod vero prin. cipia Irenica fint contra veritatem , quia fecundum ea,quz funda- (ídi m mentalià funt, pro non fundamentalibus debeant haberi , zque |pre falfum & ab ]renícorum mente alienum, immó mera principii pe- titio eft ii jX Neque probatur miferà illà & populari, Theologo zque ac Jeift Philofopho indignà, confequentià , non agnitá, à Patribus rejedtà per fc non fluente, quód Decreta abfolnta NDB, feré ad defperatio- Opris nem & fecuritatem adducantr ; ad quod & fufficienter refpondit mel, Dn, Autor, Et miraremur omnino, Conífcientias pofterorum efle K Áib nunc anguftiores; quàm fuerunt Pairum; ni(i res humanas pratex- [crits miilia tibus, & prafertim à Con&ientid atque Religione defumtis, agi, fciremus, . .;Quz quafo hac elt, ex, gr. erga Potentiffimum Boruffiz ndetty Regem mgramudo, eum in gratiam. quorandam homínum cunx et 05 fuà Ecclefià declarare pro fundamentaliter errante five Haretico;. btl «uüm tamen de eo aliter convi&ta fit Confcientia, Czterum, fi, um & qui vel in minimis à doGrina Eccle(iz recedunt , excoecati funr, cond Ve ! Viris celebribus Plura non addimus Denique funt qui J qm etiam (fuper modo, im negotio Itemico obíervato & intentionibus ; quam querelas fuderunt. Scd, praterquàm , quód modus non variet Jcbrert 1em, atque ncgo:ium in fe poffit effe bonum, etiamfi minus proba mo fit fat w mïz(äe)ää N i) fit intentio; commune hominum eft vitium,-utw,aliols ex fuo me- tientes ingenio, cum rem ipíam culpare jüfté nequeant, intenrio- & nem & refpe&tus, quos fingunt, reprehendant, quod vel in ipfa B. / — LUTHERI causá contigiffe, notum eft. Equidem cüm privato- i rum non fit , de actionibus Statuum judicare , etiam nobis vel verbum hic interponere, religio cft. Quz veró Dn, Autori objiciuntut, quód ex refpedribus poli- W ticis hanc fcenam fit ingreffus, quód motus Palatini eum excita- vetint, quód in gratiam Reformatorum fcripferit, ea falía effe; no- u vimus, — Quos enim refpe&us carnis ,qux commoda hzc caula fe- cum ferat, omnibusliquet : nimirum mundi odium, infeQatio- nem ,furorem ,ac;rbiiïima di&eria , calurmnias ; &c. Neque adeó rerum erant ignari Irepici , ut hanc fortem manere filios Pacis, qui commoda magis publica Ecclefiz, quàm privatorum refpiciunt, U ignoraverint,immo fi ignoraffent, fatis id eos docuiffent alii, qui ) : monueruiit , femper fauciis capitibus palzítrá egreffos effe Irenicos, Prafertim illud de motibus Palatinis falfüm cft, cüm primum Dn. Autoris fcriptum biennio prius fuerit exaratum, quàm de iftis mo- 7 A tibus quidquam innotuit. Deniquein gratiam Ecclefix Evangelice If2 & rioftrx potiffimum partis fcripfit ; ^ ctim nemo poffit ambigere; ZA quód, qua ex coníociatione mutuà redundant utilitates, in no- ü fram maxime faciant falutem. Sed obfignanda hec (ünt querelà ftity Chrifti Salvatoris Ori &j £yMOG Ka CU Xdi 6 &v Tz "jASQe TOV A TAU T& wposüpuyyy coU* yoy àc engu(än a oQaA- Tháni ov g. 1 t Diofi | A i eexoxom — Qul ï ! iil hiin ttar * T —N "i X 88 B. l0 m. tCnrio. ',-/ , IN &N S 7 Q 4 ^ 7, j SSS SS N V n N Q/ ipf g, gl W Z SS Y ) j f V Z ? fiyato- A . j * A V A C , E S — ls vel , W 3 m & Z z 7 —— &X . —— E m ämumu MNN E mari , N Mu i — ,/ ) j a SS U 5 poli 7 2 e ATR S Ww A N L D » : / ngv " Bo (() —— ï/ X,*-ï NSSIN [^, 00* tl fe. Chtio. Le&ori Benevolo Salutem. T 15 qui £2 IClunt, D EAC 5 o ie .:? -zlä ZA i j, qui JV 2574 z 2 N K A c iC0S, — « anta contentione hiísce ncflris diebu& 2 (s 22 2 S d m Dn, I r d 92 )2 ePaccEcclefisfticalitigatum fit;jquam- *;;': O 3 que cciampum plurimorum calami in [5 0 Á 22] 222 [ d. D 2 z hanc pugnaam pruriant , ignotum po- gdict teft efle nemini, quirebus in Ecclefia s A Z a, geftis vel leviflime attendit. Etenim qui ifl 00 - 277 o 77 z Pacis confilia adamant , nihiliis exi- ftim nt efft ,c Chr ,ï ftia lucreli nius, nihilfanctius, nihil falutarius , nihil eu ad confervationem Ecclefiz neceífarium magis , contra vero manifeftiffimum effe atbitrantur4 conatus hoftium Concordiz non tantum in ipía prima Chriftiani(mi principia offendere, incrementis Ecclefiz internecinos effe, & per duo fecula inde à reformatione tot Eccleiz damna, toc clades intuliffe , quot nullís lachrymis elui,, nullisconfiliis reftitui queant, fed etiam ipíi honeftati naturali dire&e & evidenteradver(ari, ipía com- munia juris naturz principia evertere , indoli hominum con- trariari, atque adeo ad Ecclefiz & Societatis perpiciem inte- titumque tenderce. Nam cum u S nicum Concordix Ecclcfiaïisqæ in X a -6 XoX Bbb --- lat eride in Ecclefiis Proteftantium impedimentum confiftat in contro- tgnprobt verfiis quibusdam Scholafticis (aper myfteriis rationi imperviis, ex mala it circa quorum tamen fübftantiam plenus fit confenfus & in aa- cefforiis tantum atque modorum determinationibus diffenfus, tl Pnu vte, qu ita tamen, ut fcitu eas ad falutem non effe neceffarias , fit in Crimiti eX confcffo , imo non poffit nonconcedi , cum plurimi Chriftia- norum difcrimina harum controverfiarum vel plane ignorent, ticatibus . rum hum velfaltem re&e non teneant , imo per incapacitatem natura- fere, À lem non poflint tenere , facile apparere , nihil effe à vero Chriftiani(mo alienius , quam ob res non neceíffarias , imo i- nunt , Y dimicand noratas Ecclefiam dilacerare , & in extremum difcrimen ad- ducete. Exadverfum vero nihil effe fan&ius, nihil falutarius, ttoverlian que i o quam confenfüm in neceflariis colere , ad eumque vitz redti- tudinem componete , diffenfum vero in non neceflariis Deo teliquis p Non fatis attendere ad te5 afe da & cujusque confcientiz relinquete. conditionem hominum , regenitorum licet , in Ecclefia hae mi- imo etíam litante ipfisvidentur, qui ultra fobrietatem fapiunt , quive in pitant , ( rebus ctiam difficillimis atque abftrufiffimis fe folos nunquam Cum in pu aberrare , aliosque, qui in iis errare illis videntur, tolerandos Offendunt prorfus non effe, fibi perfuadent, & magna contentione affc- Ga reddin verant; cum tamen nulli infallibilitatis privilegio fit cautum , tr, Quo. finatdis F quicquid etiam , qui Papam aftuto gerunt fub pe&ore, atten- tent, fed in multis labamur omnes. — Et ferriquidem pofle hoc ptatispe orthodoxiz nimiz przjudicium erederent , nifi Ecclefiz adeo timum f pernieiofüm , nifiipfi eciam focietati humanz adeo incommo- ht bile, dum, adeo periculofum effet. Non enim profedto verbis ex- itftefe primi poteft, quam rebus Evangelicis nocuerit , quam pro- TDatitorim reffus reformationis impediverit , quam horrendam anar- Biele i chiam in Ecclefias Proteftantium invexerit , quam przfentem "CI'C, OCC perriciem pluribus Ecclefiis intulerit , & quam totalem interi- Ino i tum Ecclefiis Proteftantibus , nifi Deus extraordinaria pror- t ipf quid vero Tis Th ,,.(us gratia, quod confidimus, ii$ adfit, minetur. Licet hze eolog —N -H YXoX hf COntto, hzo evidentiffima fint atquc ab omni hiftoria & experientia Dpetviis, &inas comprobentur : funt tamen haud pauci zelo forte non femper ex mala intentionc proficifcente , fed inconfulto, perniciofo ilfenfus, atque 3 xaz izyreny perciti ; qui ccclum terramque commo-» 5, fitin vere , quadrata rotundis permifcere & Ecclefiam extremo dif- Chtiftia crimini exponere malunt , quam quicquam in aliis abs fediffen- Porent, tientibus , nifi protinus idem fecum fentiant , quod , qua re- 1 Datura« rum humanarum eft conditio , prorfus eft £ 12v adurdlay , per* [c à vero ferre..— Atque hi concordiz Ecclefiafticz hoftes perpetuo occi- , Imoi nunt, veritatis caufam agi, eam in difcrimen adduci , pro ea: Imen d- dimicandum decertandumque effe. Quare momentum con- latatius, troverfiarum extollunt , confequentias confequentiarum eas- tz tedi« que in oculis fuis periculofiffimas ne&unt & pofthabitis (epius vis Deo rcliquis pietatis , honeftatis atque zquitatis legibus diffentien- dere ad tes aíe damnant, ex Ecclefía, quantum eftin ipfis, excludunt, 1 hao mi- imo etiam przfertim filios Pacis omnibus modis vexant , exa- itant , clam & palam calumniantur, períequuntur. Hxg quivc n lunquam cum in publico orbis theatro peragantur , Ecclefia gemit , pii lerandos offenduntur, infirmis fcandala ponuntur, impiis religio füfpe- ione dlit- &a redditur, & deridenda propinatur , meliores metu detirren- cautum , tur, quo minus animi fui fenfa candide exponant, plurimi de ', AtEeT- fanandis Ecclefix vulneribus prorfus defperant. Rebusita de: yoflt hoc ploratis perquam difficile & arduum eft, ad has vel illas partes jg adeo animum füum adjungere. At dicendum tamen, quod rcs eft, fed (comtmo» fine bile, fedin folius DEIgloriam & Ecclefiz edificationem. Hoc fine fententiam noftrram de Unione Proteftantium,quz tan- etbis Y« to animorum motu laudatur ab his, eulpatur ab illis, candide & um pro f] ahát- modefte prius exponam, quam de inftituto prafenti pauca edif- ferere, occipiam. ld vero ita me fa&urum effe confido, ut xfcnwm nemo pius in mea fententia quicquam jure poffit defiderare & minttti yria p ne ipfi quidem Domini TheologiSaxones, qui alias prz eztc- ris Theologiz Irenicz minus videntur favere , fint caufam ,'lcc[ verü hat *5 habi- - XeX WeR- p P d dinieaan lnl la : ti0tà habituri, eam zgre ferendi. Exponam enim mentem mearm r ad normam Colloquii.illius celebris inter Dn. Theologos Saxo- rl nes, Brandenburgicos & Haffiacos Lipfie MDCXXXL. habi- quam ti, quod urraque Pars aguofícat, fuam do&ctrinam in hoe Col- duse loquio re&eexpofitam atque ad liquidum deductam effe, quod- lucta que nuper demum llluftre Confiftorium Drefdenfe ad hoc fente Colloquium provocaverir , tanquam in negotio henotico fun- . damenti loco penendum. — Cum igitur duoin ifthoc Colloquie Cadat fuerint acta , ad qua etiam duo capita tota res redit , primo uidem ut dodtrina ipía quoad fingulos articulos Auguítanze extta eonía Confeffionis ab utraque patte fuerit propofita & , quod fuper- fliani e(t difcrimen,, indicatum , non opus elle arbitror ulteriore li- Vncan quidatione , fed cum notorium fit , quod utraque pars ifti alia ve fuz do&rinz in hunc diem ufque inhareat , vel faltem in pe- & eyr jus eam non mutaverit, illam Theologorum Saxonum doatri- Ecce nam etiam meam effe profiteor, uti Theologos Brandenburgi- l, eos & Haffiacos fuam expofuifle dodrinam profitetur Kcclefia Eeformata. Alterum, quod in Colloquio Lipfieni fuit pro- adhan Tetüm pofitum, pertinet ad modum reconciliationis, ubi via toleran- Qd tiz fuit inira , quod failicet füperftes differentia chriftiane & fraterne fit roleranda, quem modum Theologi Reformati & dum, propofuerunt & probarunt , Theologi vero Saxones non im- fpedier fare , probarunt, fed de eo in timore Domini difpiciendum efle , ju- dicarent. Atque ís ipfe eft modus , quem Theologi Refor- ln B. mati hodieque probant, & lrenici fuum faciunt. — Inter quos, Qutoen cum & nos in przfenti Hiftoria nomen noftcum fimus profeffi, ff oj hanc Tolerantix Ecelefiaftioz. viam Pace díffentientium nobis UW s. robari, non diffitemur. . Judicet vero Ecclefia & quibuscun. qui aj que aliquid cft xquitatis , an modus Pacis Ecclefiafticz , tan- efntibi topere ex omnium confeffione neceffarixz , ab ipfis Beatis Ma- Qu d joribus Saxonicis non reje&us, fed pro tali habitus , qui in ti- um ta more Domini fit eonfiderandus , pro malo religionis reputari, T AU* £ait4 "; M - XX StR- t 1 meam tanta acerbitate impugnari tantaque contentioneremoveri me* 3 Saxo. ]. habi. reatur ? Optandum quidem effet, uctomnesEcclefiz particulas X Col. res in omüibus dogmatibus vel faltem iis , que cum fide ali quam habent connexionem , convenitent , neque improban» i qlwd- Al hoc dus eft in fe zelus Academicus , qui laudabili intentione ad. ico fün- lucrandos forte diffentientes incommoda , abfurda & pericula fententiz alicujus erronex audacius & moro£us.exponere tene oüoqum tat.. Sed vero ,. cum confummata iuloe in hanc vitam non , pimo cadat , cum in Ecclefia imperfeda ,. rilitante degamus., 'cuar pulng extra erroris periculum: nemo fit conftitutus , eum alioruny dfüper- eonfcientiis, erroneis licet , dominari no& liceat , cum chri- tiore [« us illi ftiani fit officii.& charitatis infirmos in ide , fi quidem ejus teneant eflentialia , rolerare , alia. quidem Academie licent; ) in pe- alia vero-Ecclefix expediunt. Etíane, cumfuneftum Schifma dodti« & ejus effe&us, immania illa damna, qua omnibus fatentibus nburgi- Ecclefix intulic , atque in: dies magis minatur, majus fint ma- (cclefa lum ,. quam.errores quidam theoretici hominibus Scholafticis: lt pro» adhzrentes ,. quos- plene exterminare non-finit humanarum olerane rerum imperfectio;. ipfaadhuc humana docet ratio, inter duo: tiane & mala, quorum utrumque eft inevitabile, minus cffs toleran- 'mati & dum.. Neque hzc fententia quicquam haberet dubii;, etfi in. yon if« fpeciem. tot.contra eam rationes prztexentur , nifi-lioc ei obs SHC »ju' ftaret ,, quod-inter noftros non fit communis. Cum enitn- o- Refor- lim B. Theologi femper adhuc fperaffent , fe diffencientes ar- quOS, gumentis füis convicturos ,. aliam viam ingredinoluerunt. Sed;. rolelli, cum omnes hodie (ciant , qui rebus humanis paululum atten- nobis dunt ,. fpem hano decollare ,. mirum equidem: non eft, quod- Qgcun qui alíam viam ineunt , difficilem. inveniant aditam , cum. ; a emhibus conftet , quam , qui à fententiis communibus- vel: j Ma- quafi deledunt , acerbe ut plurimum vapulent , re&a tamen. j int cum ratione & in utilitatem Ecclefiz cos agere , intelligenti- ;Puzari. bus & à przjudiciis liberatis apparet; — Accedit, quod licet. taià fententia. -Hü XoX B- fententia de diffenfu fandamentali quoad "Theologos noftros five recentiores five antiquiores communior videri queat : do- | cebit tameti, quam hic exhibemus Hiftoria Concordiz funda- mentális, quod hzc potius fententia de confenfu fundamentali A ww X fit publica , atque , fi univeríam fpectemus Ecclefiam Evan- gelicam , etiam communior, potior & vetior. uare cum nemo hactenus hanc Hiftoriam tradiderit , & hoe prafertim tempore non jucunda tantum le&u , fed etiam apprime urilis effe videatur , operz me pretium fadurum efífe , exiítimavi, fi primas ejus lineas ducerem, Non equidem me latet, pra- termiíIa à me effe fcripta plura , prafertim anonyma & pfeu- donyma, quorum multa mihi quidem erant nota, íed quod nec femper conftabat, ad quamnam regionem effent rcferen- da, nec abíolutam fcriptorum Irenicorum exhibere Hiftoriam erat animus , fponte abs me fuerunt omifía. Facile autem e- v tianiadducor , ut credam , plura eíle fcripta Itenica , mihi niondum cognita , quz forte his adjunget aliorum in Hifto- : ria Literaria magis verfatorum fcrupulofior induftria. Czterum, ut Benevolus Le&or hacopella optime fruatur, uteximio prz- clariffimorum Virorum, quem hic fiftimus, choro faveat, ut Irenicos eum optimis quibusque Virisfentire , atque ex eorum i V elfe numero , qui falute Ecclefiz nihil habent prius , - nihil Ü antiquius cogitet, & , quod caput rei eft, ipíe gloriam Dei & Ecclefix pacem fe&etur , enixiffime Itst tj contndo, ,// ! A m bur M -^ lt X [—23 GL G!« p / j LT Asj (itn " CA NU Bd Concordia N r — -HyDrI B hofttos U u DN a SXNIDE U: do. E— BÀ — — $. 7 Z :X SS x SSRNN [ N C rier , funda. R X À Y : N 1 — - SSS /,Qj " //, iliï 3 I" u- ZA — Z N Dentali 77 , a N I N Evan- ZNSS ,Wä — N € Cum — ( mix —— E — -11 1. '/ , EXLL- —— —— a y E ) A t(ertim ! þ/! 7 P Z 27 TL t XW-: I———A— 77 N SNSSS 7 ZNNNN £ atili Limayi, ) pfæ' Y pfet- Concordia fidei fundamentalis | quod feren- Ecclefiatum Evangelicarum. Toriam I. Jem 6« , tihi ,e'/ ( L » ,,-. ae Hifto. 27 6 Onfenfum fidei fundamentalem Ecclefia- Cs o s 0// * rum Proteftantium in. am plilïimis Angl LLCLUIT, ) 7 " Angliz & Hyberniz regnis , ut ab his & jo prz« exordiamur , inde à facrorum Refor- ni eat, üt L22 3f d * 7 matione femper agnitum & in hunc c eorüm ï 2 diemufque fervatum fuiffe , eríi dubita- , tibi n m riam v u m T P. äæj 74 y d tionem habeat nullam , neque à quo- quamrerum gnaro queat negari, majo- ristamenevid CI—ltæ gratia & in majorem DEI gloriam nonnulla ejus tum Regia tum Theologica proferemus teftimonia,ex qui- bus is indubitato poffitconftare. Et moderpum quidem Magnz Britanniz Regem Potentiffimum & Sapientifüimum GEOR- GIUM , quem DEUS diutiffime jubeat effe fuperftitem & de inimicis fuis agere triumphos , uemque ex vero vere nunc dierum PACATOREM ORBIS & HERCULEM PACIFE. RUM appellat celeberr. TURRETTINUS,concordiam Evan- gelicorum fovere, promovere & perficere , Womm'a cjus dicta cord fcn'pca E aE du Ícripta & fada loquuntur. Argumento eífe poflunt literae quali j nuper & ad Cantones Evangelicos Helvetios * & ad Magiftra- ?mnti[ tum Hamburgenfem fcriptz , in quibus hancfuam voluntatem qui Flä & (ententiam publice dedit declaratam. Ec quis nefcit, huna Corcia. päf u maxime Regem cum Geneto fuo negotium Henoticum Ratis- bonz nuper pertractatum , urfiffe , approbaffe & dilexifle. gorum Qua in re laudatiffimis infiftit veftigiis Majorum fuorum non diam ) tantum Brunsvicenfium , de uibus rectiffime ait : infigais licaeo Philofophus LEIBNITIUS : les couts de BRUNSWIC ont optri toujouts été des plus moderees de ce cofte-ci , & auffi leurs cuma nicoE "T heologiens, fedetiam Anglorum ex.gr. in totoorbe celebra- RUE tiffimz illius Reginz ELISABETH ZE,qux animum fuum lIreni- cum non femel & in literisad conventum Francofurtanum & ad Dabim Sereniffimum W irtembergizDucem LUDOVICUM f(ignifica- etipla vit. Ut nunc de Litteratiffino Rege JACOBO, cujus mens nulli d Irenica ex actis infynodo Dordracena & judicio fuper Decreto &imh & cm Ordinum Hollandix pro pace Ecclefiarum fatis patuit, aliisque nihil dicamus. Neque mirum eft Regios hos animos ita fem- Autem | er fuiffeanimatos , cum communis hzc & perpetua Anglia fit FABN & fueritdoctrina , confenfum inter Evangcllcos'eiïc fundamen- Apolt talem. uantum in eo dilatando & promovendo elaboraverit Briora hactenus Illuftriffimus atque Reverendiffimus Archiepifcopus tcmpcr Cantuarienfis GUILIELMUS , qui ut totius Anglix Primas & public Metropolitanus nomine fuorum huc usque agit, ignotum poteft dulria effe nemini, nifi quiin rebus Ecclefix hofpes eft, atque elegan- litione tillimas & vere Apoftolicas hujus Archiepifcopi in hac cau(a lit- pims; terasad Ecclefias extcras,ad Geneveufes & Helvetios ** ad Bran- ttoverf denburgicos, ad Palatinos , ad W'irtembergicos &c. ignorat. Hanc piam mentem (ucecífione perpetua & nunquam interrup- ta àreliquis Archiepifcopis & Epilcopis fuz Eccletiz hzreditario quafz Ama(( "i T * Exhibet eas Revcrendiff PFAFFIUS in Append. Form. Conf. p. zz. 45* ** V,d, TURREITINI Nubem Teft. p. i 5 . feqq. "*yd wenr r "K ( 576 Ictz (lts. quafi jurcaccepit Vir fümmus. ienim, utexipforum judiciisfa- aten pientiffimis füper laboribusHenoticis JOHANNIS DURZEIt , qui piiffimo inftituto ultra triginta annos in concilianda Con- lhiüq Matife cordia, quamquam ob duritiem iftorum temporum non eo, quo par erat, fuccellu in Germania füdavit, & approbatione Theolo- xifle Don gorum Anglorum conftat , io & unanimi confeníu concor- diam , quantumin fe, ftabiliverunt. Ápris Quod ipfum, cum pub- ; Ont licaeorum dodirina, quam pluribus fcriptis profeffa, quodajunt opera, tradiderunt Viri dodiffimi, apprimeconvenit. Et(ane let cumà MARTINO BUCERO magno illo & judiciofiffimo lre- ebri« nico Ecclefias Anglicanas maxime firmataseffe, fciamus , non Teni- miramur , cum ladte quafi principia Irenica iis effe inftillata, X ad xiüca- Dabimus nonnullos , qui ad noftram pervenerunt Ícientiam , etfi plurescfle , qui Ecclefiz fuz hac in re fententiam enarrarunt, [TiCDS CEeto nulli dubitemus.. Prodeant do&tiffimi FORBESIL, à Johanne enim habemus lrenicum,* quod ediditábendonz MDCX XIX. isque & cum annotationibus Lugd. MDCXXXI. ** à Guilielmo Lfcm- autem FORBESIO , Epifcopo Edenburgenfi , qui, fi Johanni lieft FABRICIO noftro ejus editori fidem habemus , Vir fuit vere OC Apoftolicus , antiquitatis Catholicz callentiflimus , qui. nulli Vetit priorum ab zuo Apoftolico do&tina, fanctitate, humilitate , (opus temperantia , modeftia , gravitate , orationis & jejunii tam n5 & publici quam privati frequentia, bonorum operum praxi, in- duftria pauperum cura, clinicorum crebra vifitatione & confo- potc[t egit latione , omnique virtute Chriftiana erat fecundus, *** acce. Y lit pimus: Friedfertiges Bedencken, Pacificum Judicium de Con- Drate troverfiis S. Coenz , extractum ex ejus confiderationibus Con- Az. [FOVC['-— Hü" * Amatoribus Veritatis & fuis in Ecclefia (coticana, jitario qua ** Edf illad magisad ritusfpe&et , quam ad dogmata conf. AQ. Erud. Lips. — MDCCY. p. 229. n A *** Vid. Hifl. Biblioth. Fabr, p.IV. p. 448. -Mà [4] 8&kf- "-^ M troverfiaram & fuafu ANTONII ULRICI , cui admodum fagit lacuere hz Confiderationes , in germanicum Idioma transla- COPUU tum, Jungamus huic JOSEPHUM HALLUM Epifcopum qdigin Exonienfem , quem non minore , quam lFORBESIUM jure tieal do&trina & à pietate celebratiffimum Virum Apoftolicum & à fiifi appellaveris. Ejus enim & Columba Noz olivam adferens buri jactatiffimz Chrifti arcze pra(ertim adverfus machi nationes Pon- fum uficiorum , quam Reverendiffimo Domino GEORGIO Archi- Àttic epifcopo Cantuarienfi totius Angliz Primati ac Metropolitz, Re- CaI verendis Dominis Epifcopis cotique florentisfimoCleroAnglica- MU noin fynodo Londinenfi congregato obtulit, & Pax terris con- iTU tinens varia ad concordiam inter Chriftíanos hoc tempore fua- fation dendam confilia& argumenta * & Epiftolz ex. gr.ad Johannem Dune DUR/EUM (uper deredtoOr dinum in conventuFrancofurtano, nee & . in fententia faper Colloquio Lipfiaco, ad LU DOVICUM CROCIUM Theologum Bremeníem ** &c. nil nifi pietatem, quidt t charitatem & judicium fapiunt. Tacemusegregiam ejus ora- rb tionem habitam in fynedo Dordracena , in qua diftinguebat in- ter Theologiam Sholafticam & popularem. Sholafticam par- Jutá vi faciebat , illam Scholis effe reliquendam , non opus eHe Catui ta , ut de predeftinatione, nue tienf tam fübtiliter inquirere in mul díni) mero & ordine decretorum , op eratione Dei morali & phyfica, de habitibus infu(is &c. Popularem valde commendabat , & Catfis ad fimplicitatem dirigenda m effeTheologiam noftram aflerebat MIX burienfis DAVENANTIUS, quiin Chrif *** AccedarEpifcopusSaris Epiftola ad Johannem DURAZEUM c onfenfum fundamenta- lem qeT [ "TU * Vid. Joh. DURAEI Prodr. Tra&. iren. p. 262. feq. 296 feq. i ** conf. TURRETINI Nubem Teft. p. 12 1. ha ln *** verba funt JZ£GERI Cancellarii nsper Tubingenfis Do&iff. in Hift. k «l Eccl. Decenn, 1I. L. IX. cap. VI. LUR u -H3à [5] 8&E atj dum lem * prorfus eximie docuit , & quod Saxones quoque pro- a« fratribus agnofcant Angli. Proferamus etiam ex Hybernia Epif- pum copum Kilmorzum GUILIELMUM, cujus confilium concot- jute diz interEvangelicos quxrendz in refponfione ad caíus confcien- Df tiz a DURAZEO problematice propofitosfapientiffimum eft & fo- 005 lidiffimum. **Erecentioribusalium excitamus Epi(copumSarise POH- M.hi' burienfem GILBERTUM BURNETUM , virum fapientiffi- mum & doctiffimum , qui non tantum in Expofitione XVIIti 2 Articulorum Ecclefiz Aunglicanz *** Tolerantiam Ecclefiafti- Dl cam fuafit , fed etiam in litteris ad Joh. Rudolph. ZUINGE- COl RUM f(criptis & ob pictatem & fapientiam , qua in iis elucet ; (ud Eadem àTURRETINO editis , **** cam eravif(ume urfit. 1Dem ratione Thomas MORTONUS Dodiffimus ille Epifeopus Tano, Dunelmenfis fententiam fuam de pacc. Ecclefiaftica folidií- AUM me expofüit & fpem jufti tractatus de hac materia fecit, quem a, quidemnon fumus confecuti.Habemus etiam Thomx HAYNE $ 0f« tractatum de Pace Ecclefiaftica Londini MDCX XXIX. editum. at Habemus Herb. THORNDIKE integrumV olumen de ratione & Jure finiendi controverfias Ecclefiz Londini MDCLXX. publi- " par- catum. Habemus Edwardi STILLINGFLEEDI Epifcopi Vigor- y d e, D nienfis Irenicum a W'eapen falve for the Churches Wounds Lon- [icty dini MDCLXII. Habemus Abrahami. GULICHII érolai, de þy & caufis & remediis diffidiorum . Chriftiani orbis Oxoniz ) MDCLXIV.editum. Necnon Andrex SALL Votum pro Pace i'crcbac Chriftiana MDCCXXIX, . Londinicufum.Subnectamus deni- )quiin nent que Theologos Anglosadhucalios , Samuelis W AR DIDo&oris j A 3 Canta- od * TURRETTINUS l. c. p. 117. feq. ** [n Prodr. DURAEI p. 5 5. feq. *** In the expofition of che XXXIX. articles of the church of. England à il celeberr. D. JABLONSKI Latine edita. *"** Vid. Rel. Innoc. MDCCXVIL. p. 741. feq. ** ] c p I51. - -Mj [6] fb- ; i D Cantabrigfcnäs eruditiffimi Dcrcrminationcm' Theologicam i jit XXII. quod Ecclefiz Reforma:z, (itcllexit autem Britannicam ( P Germanicam, Gallicam,Danicam, Rhaticam, Helveticam &c.) If non diffentiant in fundamento fidei , in operibus fuis, qux Lon- W nl dini MDCLVIII. prodierunt. 'Thomz PIERCE Pacificatorium orthodoxz Theologiz Corpufculum * & D. Thomxz SMITH tl u Henoticum novum , quod collectaneis de Cyrillo Lucari eft adfperfum atque MDCCVII. prodiit , à CALIXTO juniore Eu in Via ad Pacem quoque MDCC. datum.. andit lr Haudabsre erit quasdam litera]JOHANNIS DU- f p RAEI nondum editas ad Wirtembergicos ante hos centum Futn fere annos fcriptas, his adjupgere. f Gratiam €9 Pacem. digui Es facra ad. Ecclefarum Coucordiam atque ugionem fpectan- q0 ii zes Clariffimi atque Excellentiffimi Viri fymmyfla in Chriffo n hi | R Domino Diletfi atque Reverendi tratfare caperunt. plures þ.'li I Ecclefiarum p[urimamm Antillites in canfpeö?u Dei conjunido firin comatm. Neque aliter [ane comvenit in Luce Evangelià hac ambu- Prapedi lae , quam apegte C? per communionem unctorum y quos enim w ft Evangelium Paém Qb gratie im unum Corpus Myflicum & unum 1 fu. j?iritum þer fpem voecationis eandem -vaca'uz't,quibw unum Dominum hi h eandemque in 8. Scripturis fdem revelavit : quibus idem Bapti[ma lr i/!ä.* in Ecclefía conce[fit & qubins eundem Deum é Patrem omnium , htc Go qui eff fuper vmnes é per omnes & in omnibus. zobis veconcilia- Pifar zum per Chriflum fibi commanffravit : illos babere inter fefe [piri- ttudle aliquod commercium in. Ecclefta Chrifliana confentaneum ef, dieryj Jutiy aon vationi folum , fed divino pracepto , quo jubemur alii Alio- yum onera portare , mon moffra [alum , [ed etiam , que aliorum f?ï Ml t fitna fut curare atque illa e&dari,que [petiant ad mutuam adificationem. ltaque non verecundati fnnt in. Ecclefiis Magne Britanuia Pienti[- dim c fimi &iii» D LT : de A&. Erud.LiPGen;. SlIPP.IL T. p. 348. "$ [7] 0b- Càm m fimi Doct iffimique Theologi con[cio Magiffratu [uo, DEO pracipienti obedientiam praflare & jubenti Apoflola , mos bartari atque provo- &c) care 905 invicem i mugeturpiy dydmrüs 49) xaAvioyar, Heb. 0. obfe- LOD- quentes [e prabere s. éd alacri animo hoc fanttum Chriffiana cha- tlum ITH ritatiá offcium omnibus ex equo injuntium pro fua parte fufceperunt atque jnflrumento. Chiragraphés f[uis frgnato mibique conceffo , à ieft zeflatum e[fe "valuerunt , quo ip[orum nomine alios ad [anitam in tiote Evangelio communtouem invitare po[Jem , atque omnibus E'uangelii cordatis. Profefforibus uotum facere , febi cordi effe , atque in pae flerum fore , fludia Evangelica concordia mutua, adifrcationis con- J fflia pro virili pracurare . ut quicumque nan aliegum putabunt ab Evangelii fincera profe(froue tale fludium publico & communi con- fenfu ef conatu fecum fufcipere , d id [efe etiam obligare non de- dignentur , fed ehrifliana fponfone mutuaque compromiffroue , que j aon tam bumauo quam divina uexu con[tientias obffringat ,. fnam rifh lures in boc genere promptitudinem patefaciant. — Hae a plerisque omm- bus tam intra quam extra Germauiam Ecclefiarum Ti healogz'& €? Pa- T floribus jam fattum eff caufcio ipforum Magiffratu atque a r:fliq'uü n eiit propediem futurum efl..— Id ego evidentibus litterarum bunc in ff- nem fcriptarum ef publico nomine conce[Jarum documentis teffars t po[fum. — Ergo quia res omnes tangit Eecleffas, reliquos quibus ad- 171 buc boc inflitutum non ita inmotuit , praterire non volui atque in- tifm zer illos Vos ,. Ecclefre Evangelice atque Inclyte ( qua im fuperiari Til bac Germania eximta efl inter. alias omnues) Academia T! ubingenfis Vil Paffores Doctores f Prafe[fores Theologicos falutare , confultum ju- [j dicavis utmom [alum vabis innote[ceret, hunc optimis diver[arum [j €p) Nationum Theologis ffudiorum facrorum Scopum e[fe propofitum , al fé4 ut occaffanem uma cum aliis baberetis im ve tam [antfa ,. Eccle- TT fíis neceffaria , Evangelio ntili, e& DEO ipff gloriofa veffrum [Ha- ontn. dium & Pietatem ftnceram teffandi j vem ipfam Precibus, Suffra- jati giis, Prudentia , Authoritate $: docfrina, quibus pre aliiseminetis, fuo tempare i. loco promovendi , quod fieri per DEI gratiam po- (fïm' ferit , » st - $] fM 00 ferit , communicato vobiscum inve poflbac procuranda confilio , f N id non refpuitis , &* fi tam Chrifliane provacationi multorum no- Tl snine volis propoftte pro infigni. Pietate f erga afflizas Ecclefías charitate ve[lra non gravate conceditis , quod fatfuros vos in facie ' t ( Jef« Chrifli , quo teffe frdeli hec peraguntur , ad liberandas coram pcllan ipfo (ffcut. munc. facimus fime re[pectu perfonarum ) con[cientias ve- dilS; f( büs vas confído. ' Ita DEUS laboribus in Evangelio veffris ex alta be- uedicat. — Valete..— Dabam Francofurtà ad Manum tempore Comi- paratï tiorum d. 27. Aug. 4, 1623. Antil ai fum. tur(ü Reverendar. Dignic. Veftrarum Stu- eisac diofiffimus in Chrifto JESU JO- DL d HANNES DURZEUS , Eccle- matit fiaftes Britannus. nehci ; Dolon Enixe rogo Rev. bign. veftrasut hancin Chrifto ami- ia Gt cam ad tentandas ceconciliationis vias invitationein in optimam partem accipiatiss atque illam ex fcopi Cat hic adjundi natura metiri velitis. fm | Cui fi refpon- fum concedere non dedignabimini, quo appareat , cività quid de hoc inftituto fentiatis: erit, quod Ecclefiis dente DEI gratulemur. Illud autem non gravate mit- tere poteritis ad Guilielmum Fitrerum Anglum Bib- (f Qüont liopolam Francofurtenfem , per quem curabitur , ut tomm mihi reddatur. 1! Clarz]ïmis; Dotfi[fimis , Viris Reverenz Vete | dis in Chriffa fratribus e& [ynylis quoqu in Ecclefía atque, Academia Tubin- lt geuft Evangelii Profe[foribus , Paffo- pad. vibus atque Dodforibus eximiis , DEI Vetear ipptg ervis &* Dominis fuis omni bonore colendilfimis. Tubingam, —— Eitenicorum E ] "$d9 [9] 9t h UTR Eirenicorum fcopus. N Pacis Ecclefiaftice ne L gotio promovendo pacificorum Theologorum hoc confi fiti lium hic fcopus eft , ut fcil. omnes Ut pie do&i in Ecclefiis Evangelicis omnibus provocentur & im- j ut. pellantur ad privatas fuper hoc ftudio cogitationcs fuícipien. 71 das, fovendas & inter feíe familiariter communicandas: utre- aj* bus omnibus ad Ecclefiarum unionem fp ectantibus rite pra- paratis, falubti confilio digeítis & ad matutitatem commuai Antiftitum confenfu perductis, media aliquando talia offeran. t« tur fupremo Ma giftratui , quibus ejus authoritate atque aufp 0. ciis accedentibus & opus diri gentibus ad effe&um optatum de- duci & publice ftabiliri ccle. poffit Ecclefiarum unio atque Schif- matis abolitio. Hoc quia in Polonia jam fa&um eft DEI be- neficio , inreliquis Ecclefiis ut idem fiat, non folum Theologi Poloni, Boruffici & Anglici (aam operam offerunt, fed etiam in Germania plurimi praíertim Saxonici, Brande nburgici , f Caffellani , Palatini , Bipontini , Herbornen( €s & vicina- rum in W'etteravia Ecclefiarum atque aliarum partium .& civitarum quarundam Imperialium Theologi Supetinten- dentes & Paftores id expetunt , atque ceo fiae confiliorum ag fuffragiorum communisationem , piorum ftudiorum conjun- Qionem ac pacificarum meditationum atque deliberationum commercium inter fe & cum aliis inire ; conflituere atque fo- vere parati erunt : modo id ficut in Anglia jam fad&um , ita Ts quoque hic & alibi a pio Magiftratu permittatur & ulterius, jl! ficut res poftulat ,« commendetur viris do&rina & l 1j« pietate przclaris. Atque ut hooc fiat , primo Deum D. M. devote re- if vereamur , deinde etiam Honorandi Magiftratus confenfum , DE t approbation em, authoritatem ac pietatem fubmiffe imploramus. Quod teftor multorum nomine Johannes Durzus ? Ecclefiaftes Britannus. gm, B Quando ( -H$ [10] ge- um qut aando Dominum ncftrum Jefum Chriftum , Illuftriffime tU Princeps, Pacis Principem nominat SpiritusSanctus, quia non tatt folum Pacem Ecclefiz fux erga Deum procutavit , fed. & E- vangclium Pacis annunciari voluit omnibus hominibus, uteri- qUO eret in hoc Mundo inter nos Dei Regnum , quod eft juftitia T & Pax ; videtur eo ipfo titulo omnes Principes , quos Chrifti dur in terris vicarios effe fcimus , & qui Characterem expreffum " pncc&atäs Chriftt in officio füo obtinent, invitaread illiusimi- gxü tationem in. hoc ipfo, ut ei in quzrenda tam fpirituali quam «l temporalitranquillitate & pacePopuliDei quam fimiles cvadant, li (an Atque hzc ipfa cogitatio fola, D'omini infuper exprefío man- dato, quo jubemur pacem quzrere & fedari cum omnibus u hominibus, quantum in nobis eft , innixa, mihi audaciam prz- ful fat buit offcrendi przfentes hafce Cel(itudini T uz ficut & aliis Prin» (ic cipibus hoe in loco congregatis : nam mihi perfuafiffimum ha- beo non ingratum forelllaftriffimz Celfitudini Tuz intelligere DI in negotio Ecclefiaftice Concordiz rem eo perducdtam effe, C ut omnes Ecclefiz Reformatz harum atque aliarum in Ger- i mania partium non folum propcnfioncm füam ín hoc ftudio id declaraverint, fed pratterea folemni promiffione , qux fignata f eft manu przcipuorum Paftorum permittente idipfis Magiftratu a fuo fefe obftrinxerint ad hujus caufz conftantem profecutio- nem in prameditandis , przparandis atque ufurpandis mediis omnibus huic operi tam fan&o & laudabili neceffariisatque uti« libus, ita ut jam nihil reftare videatur in hoc ftudio rebus,que praparationi ferviunt, aptandis dicato , quam ut fimili aliqua ratione corda atque affedtus illorum , qui dignitate Doctorali n &: Paftorali eminent in Ecclefüs Lutheranis difponantur, prz- lz entur atque obligentur ad viam Pacis Evaugelicz fternen- ( qua (uo tempore ad fraternam aliquam conjunctionem PN D Dcei gratiam & immediantibus Ecclefiis exteris utrique pro- Ícffi oni incere faventibus, firmandam , infervire poflit. Hoe k u autem d. *f*!ää [11] f&j [ime hon autem ut in effcd'um alz:quando deducatur optatum , quo- KE yundam ex primariis Lutheranorum Antiftitum animos perten- tare Volui : illos huic ftudio impenfe addictos inveni. Sed tetl liti uoniam non decuit aliquid ulterius conari in hoc genere, il ^ meque illos ad obligationem firmiorem aut promiffum przftan- dum , quo obítingerentur commercio cum noftratibus fuper It Wt« hac re fovendo follicitare fine approbatione & confeníau Ma- giftratus fupremi , quo ille fcopum pro legitimo hunc agnof- Junt Qdl ceret & a me id , quod propono, fieri permitteret ; requifiviab jf Tidfle llluftriffipo Domino Evangelici feederis Dire&ore , utaffen- fum huic rei füum tribueret ac mihi teftimonium aliquod daret, Albüs quod pofletillos, quibus cum ego tra&tationem inftituere con- PIZ fultum judicarem , certiores reddere , me non profequi hanc Jrfs tanti rnomenti rem , ni&i confcio atque approbante ipfius ju- o dicio graviffimo atque excellentiffimo. Exem plar petitionis gt non ita pridem Francofurti oblatz, hic adjun&tum eft, ex quo effe, Celfitudo Veftra perfpiciet plenius defiderium meum. Cujus Get. ut hic effe&um obtinere poflem, huc me contuli ; fieri autem üd 0 id poterit magna cum facilitate & forma ampliori,fi veftra: Cel- ;nata fitudini pro prudentia fua religiofa & pio quo fcrtur in Eccle- iratü fiam ftudio, cam promovere placuerit &c. utiQ« tdii II. ^ lt inclyta Angliz infula cransfretemus ad regnum Boruf- p»ra qUZ fiz & terras Brandenburgicas, favonium Pacis non mi. &B: iqua AB nusin his, imo magis in his, quam in aliisfpirantem ex- bur orali erturi.Nemo eft, qui nefciat, quanto ftudio Potentiffimus Boruf- fiz Rex FRIDERICUS GUILIELMUS , quem Pacis Ducem, PI'Z' net à qua & nomen habet , DEUS vita longzva & omnigena nem profperitate Regía cumulatiffime beet, pro Concordia Évan- 0. gelicorum laboret , quamque eam provehat, in fundamen- Hot talibus agnofcat , & adveríus fycophantas defendac atque tuea- & tute o -Mé [:1:] &&f - tur, Indicant id litterz ad Hamburgenfes fcriptz f , in quibus autof movt non tantum hftium hujus concordiz male fani conatus gra» viter reprehenduntur , fed etiam hzc ipfa Unio & concordia tatitl nv (ummopere commendatur. — Argumento etiarm funt litterz ad Helvetios tf exaratz , in quibus hujus quoque negotii mentio Anto dim inijcitur facis emphatica fatisque luculenta. Et quid ambagi- bus opus cít, cum fciamus, hunc potifümum Regem incom- Dxce dem arabilem , ut fupra jam innuimus , Ratisboneníis Conclufi Henotiei Áuctorem , promotorem & tutorem efle, qui illud PO[CI Quid in omnibus fuis rcgienibus ftri&e obfetvandum, publico Edido propofuit, inculcavit. Et fane hunc fanguinem Irenicum una hus cum Corona à gloriofiffimz memorix Patre FRIDERICO affa- irtitz t t tim accepit,quem per omnem fere vitam fuam & imperium,qua erat pietate & in rcligionem Evangelicam propenfione pacis m t [(itd confilia (erio agitaffe, invulgus notum eft, Isenim fub initium hujusfeculi MDCCIIL.CollegiumT heologorum,;qui Pacem pro- lyor cutarent , Berolini inftituit , atque omniStudio & fervore Chri- fempm fliano Rege digno hoc negotium urfit , uti ex ejus Refcripto detati ad Epifcopum füum Primum Reverendiffimum . Dominum tum [ Accedat Ávus BINJAMIN URSINUM * fatis apparct. Tioft | rzíentis Borufforum Monarchz cogaominis FRIDERIC us tes,í GUILIELMUS Eled&or, ut adeo tres hic habeamus FRIDERI- Ditrám COS , qui exaffe & nomen & omenhabent. — Hic enim potiffi- tiores mus Autor & íuafor Colloquii illius charitativi Lipfiz: habiti, tis (x! de quo infra dicemus, fuit De eo memorabilia admodum lt ] funt verba celeberr. STRIMESII : ** Gloriofisfimus , inquit, TIN Marchicorum Achilles incredibili Pacis Evangelicz (íc fuafore autore« ita cg[ uruame o iil * quem ob plane ingenitam animi moderationem & confenfum Eccle- fiafticum unice adamatum conífiliisque omnibus enixis(ime quafitum ad- d modum evexit$TR IMESIUS in Dedicatione Confen(us Sendomirienfis, — ** [ngen, in Contr. Evangel. Inquifit p. 94« 93. * l; -H$ [15] 8&&- ibus autorc;,quc Lipfix olim quafitz) in dies magis magisque pro- g rdi movendz zelo accenfus (eft), quem vel lacrymis nobis differ- tal tatiunculam noftram de Pace Ecclefiaftica ( fpeciali ejus juffu Itig in vernaculam paulo poft transferendam , Sereniffimzque ejus, aagi. tanto Heroe dignisüimz Conjugi DOROTHEAZE infcriben- :Om- dam) humillime offerentibus, teftatus eft , varia etiam de hac du Pace meditata füatum temporis , uti alias pluries , aperturus illid clementiffime , pacisque ftudium perpetuum nobis , quanta poterat vi virtuteque , qua pollebat maxima , inculcaturus. dido | Uf Quid de Chriftiano Principe dici poteft dignius , quid augu- fbus , quid fan&tius ? Hz profedo lacrymz non poterunt cffe af irritz ; fed effe&um aliquaudo confequendz erant , imo forti- yquà tz nunc funt , gratia DEO , longefaluberrimum. — Tantisau- ggcis tem ramque Pacificis Principibus cum gaudeat Boruffia atque IU p terrz Brandenburgicz , quid mirum eft , corum quoque Theo- logos effe Irenicos ? imo cum hx regiones foverint totidem hti« femper Theologos praftantisfimos , fapientisfimos atque mo- :ipto num detatisfimos , nil mirum eft, tam bene etiam animatos effe co- rum Principes. Quantum enim referat , Theologos habere Àvus AUS non morofos, fed zquos, íed eruditos & rerum intelligen- tes , facile capiunt , quotquot rem zqua lance ponderant.. Ve- : N neramur fane Theologos Berolinenfes & autiquiores & recen- tif tiores longe dodiisfimos eosque Irenicos , quod publicis Ícrip- bitiy tis fxpisime dederunt declaratum. Quis fine approbatione ]um legat HUNDIORUM Patris & Filii JCOHANNIS & MAR- TINI confilia Irenica DURJZEO* data , ubi ftatim ab initio [ott ita cgregie proteftantur : non eft, cur ftudium bonorum in ot& procuranda pace religionis multis commendemus , curn res ipfa loquatur abunde ; & nemo non , nifi qui plane expers cde cít Chriftianifmi, de disfidiis Chriftianorum conqueratur ; ne- T Ino :n[is. AGLUM F B5 * Vid. Joh. DURAEI Iren. Tract, Pgod;. P. 201. feqq. "H3 [14] 8kf- - atf mo non remedium optet, cique aurem, animum & 0s accomo- qUO( Hxc enim fumma Chriftiana religio- g det & merito quidem, lung nis Regula, hic certisfimus cerminus, hoc (upremum cacumen , und ut mutua dilectione unum fimus in Chrifto corpus, quortquot eum recepimus & infilios Dei recepti fumus.Secuti funt Viros op- at li timos e noftris quoque Fridericus GESENIUS , qui non tan- mu: tum Berolini de Uniene Ecclefiaftica MDCLXXVIIL. fcripfic, fed cujus etiam lIrenzus Philaletes five diíquifitio fuper coma 0r )d i muniori argumento unionis Ecclefiafticz Scendelix wpcrxxix. tl & Lapis LydiusCol. wpcrxvr. prodierunt. Matthzus BU.G ZEUS emifit Explicationem fuper unione Religionis : Explication 0j w'egen des Rcligions-Vetglichs zwifchen den Rcformirten pnn &t und Lutheranern ejusque Apologias Mpcxxvr. & Lxvar. Johan- nes BoTTICHERUS Confilium dedit de fuübícriptione Edi- do ( &torum Electoralium ad Miniftros Stendalenfes MDCLXVI. Kut li s eamque probavit & cum crabrones excitaffet, fe fuaque de- fendit. Et Philippus Jacobus SPENERUS Przpofitus Bero- eti linenfis longe celcberrimus , «quem, fi quis Irenicumfuiffe, in (5 dubium vellet vocate , is oftenderet , quod fcripta Viri non Int lo legerit, * nec confiliorum ejus fit gnarus, cum rultoties men- tem hic fuam expofüuerit & ob hanc quoque cauíam ab adver- Tlos fariis fuis vapulet. Adjungamus fummo huic Viro duumviros G] adhuc alios Berolinenfes in hunc ufque diem viventes floren- li tesque , quos DEUS diu diuque falvos & incolumes in falu- u) tem Ecclefiz velit confervare. Alter eft Erneftus Daniel JA- ttür BLONSKI, Vir celeberrimus atque Dodtisfimus , Potentisfi- lan £o Regi a Concionibus & confiliis facris , de re Itenica pra- : Qu clariffime immortaliterque meritus: Isnon tantum Colloquiiil- lius Charitativi MDCCIII. habiti, de quo fupra , przcipuum quoddam hn j * Conf. ejus Confilia Germanica & Latina paffim & loca ex iis citata in ü ä.ched. Iren. de Conf. Fund. Ecclef. Proxeft. (ub finem, -HS [:5] f NU pio- quoddam fuit membrum , fed etiam animum füum lrenicum egregiis fcriptis expromfit , uti in tractatu Germanico Abhand- , lung etlicher Fragen von der Mógligkeit , Nothwendigkeit yt und dem Nutzen der Vereinigung. — Et in prafatione Latina POPI tan- ad tradtatum BURNETI de przdeftinatione ,. ut de aliis Viri pi, laboribus, quibas negotium hoc promotum ivit, nihil dica- mus. Alter eft D. Joh. Arn. NOLTENIUS pariter Conci- Oflls XIX, onator Regis Aulicus admodum illuftris atque inclytus;, qui nupetrime breviter, fed fapientiffime de confenfu fundamen- 2 tioR tali & tolerantia perquam neceflaría. fententiam fux Ecclefiz expofuit, Prezvium habuerunt Jeremiam STERKIUM (io primarium Paftorem zdis Reformatorum parochialis Berolini ldl* & Profeflorem in Academia Viadriana honorarium , Virum a Fdi doctrina & moderatione celeberrímum, quiion folum in dem: I kurtzen Entwurff Brevi delineatione doctrinx de divinisdecree de- tiscirca falutem hominum Francofurti ad Viadrum.MDCCXIV. QO« €dita , fed etiam in pluribus aliis nondum impreffis viam Pa- T cis iniit , nomenque inter Irenicos eft confecutus. Imo vero Doü integra Veneranda Facultas Theologica Francofurtana indc a n longo tempore pacificis confiliisinclaruit. . Quis ignorat mag- litte nos BERGIOS eorumque ftudia. Irenica * Johannem BER- Qitof GIUM- Theologum Francofurtanum & Concionatorem Au- [eI licum , qui & Colloquio Lipfientt MDCXXXI. & T horunien- filue ii MDCXLV. ipterfuit atque ad egregiam moderationem u« ) trumque direxit. Uti etiam fere omnia hujus viri fcripta ad jsli« hanc metam collineant. — Ejus enim generisfunr,, tradtatus de ptæ- quaflione:: an Evangelicz per Germaniam Ec.clcüæ.diffäniat;t ji l- 1n uurm ÀÓ dam * [n przfatiene ad libtum Germanicum Eihl;*itung zu des H. R.R. Kitchen- Sraat ejusque kurrzen Abriís. des Evangelifch - Reformisten Glaubens , cujus Autor Irenicus plurima adfert huc pertinentia;, & in Córolotiis 1 j Difp, de Miraculis A. MDCCXIX. Francofurti ad Vjadrum habiiz, D ds eMe [:5] $et- ïi fatt n fandamento fidei ? tradatus de conciliatione Religionum tum von Vergleichung der Religionen Germanice MDCXLI. Bre- mz editus, Analyfis Controveríiz de períona Chrifti, Regula | 1pfo G Apoftolica de formandis in religione judiciis , difcrimen & ( Comparatio Evangel(corum in dodttina & carimoniis. Libec nila de Voluntate DEI omnes homines falvandi , dafs die Worte Chrifti noch feft ftehen , uod verba Chrifti adhuc ftent TI firma Vefalie MDCXLVI. Concordia fraterna f. III. concio- ftt tüfi nes ex P. GXX XHI. habitz in conventu Lipfienfi, Francofurti ::1 Dilà MDCXXXV. editz. Fratri fuccesfit Szin officio & in principiis Irenicis Conradus BERGIUS Theologus itidemFrancofurtanus Qt & Bremenfis clariff, Ab eo habemus Fundamentum & fummam Col [ veti Chriftianifmi expofitam II. concionibus in Ecclef. XII. rr. dX 14. 1. Tim. 1. 5. 7. Francofurti ad Viadrum MDCXXX. Epi- ftolam de concordia & difcordia Proteftantium Bremz (0! MDCXXXV. cui adjungitur I. Collatio Marpurgenfis A. 1529. 5 CUL £j 2. Lipfienfis À. 1631. 3. Teftimonium Jo. Sleidani ex cjus libro VI. de Evangelicorum Concordia. 4. Teftimonium Petri $ub Suavis de Proteftantium difcordia & concordia. Nec reticen- fs dus eft Georgius Conradus BERGIUS , Johannis Filius itidem M "'Theologus Francofurtanus & Concionator Aulicus Berolinen- tl fis atque Gonfiftorialis , qui ab egregiis Patris principiis Ire- fur nicis ne hilum receffit, fed ea beatiffimz memoriz Regi FRI- * ln DERICO I. quem fupra celebravimus , largiter inftillavit. Gn Eodem fuit animo Thcologus Francofurtanus Elias GREBE- d NITZ , qui profeffa etiam opera de confeníu fundamenrali DI Proteftantium fcripfit , & Irenonaum Francofurti MDCLXI. — Ti ad promovendam coneordiam Ecclcüa&icam edidit, Acc edat r Bar- hr E * Neque ab his difceffit Georgius FRANCUS Theologus Viadrinus in uo de gradibus neceffitatis dogmatum Chriftianorum tra&atu ibidem MDCXXVHI. edito, * -M$ [027 B&f« CUBSENUA ] — Bartholomzus HOLZFUSIUS , qui eximium fuu'm' Tra&a- t tum de przdeftinauone , electione & reprobatione vel hoc ul ipfo titulo ad promovendam concordiam Ecclefisfticam publi- Det ci juris fecit , & poftea*monito MDCCXIY. auctius edito de- fendit. ua in te non tantum confentientem , fed & majori tte nifü contendentem babuit collegam celeberr. Samuelem &rt !u STRIMESIUM , quem hujus negotii Ergodiocten fuiffe per- Jl ftrenuum , nemo nefcit. Ipfemet hiftoriam conatuum fíüo- rum lIrenicorum alicubirecenfet , quorum nos tantum teftimo- plls nia publica fcripta cedro digna recenfebimus. Primo ediditTra- i &atulum de Pace Ecclefiaftica MDCLXXXVIII. Thematibus Afl II Conradi BERGII Antecefloris fui przfaminis loco przfixum , mox vero in vernaculam transfufüum , & cum przloquio Viri p do&ctiffimi in Batavia recufum. Perrexit deinceps in Critica con- la cienatoria cüm appendice de gratia Dei univerfali & parti- i Ju) culari, fub ipfum feculi hujus initium edita, qux & Epiftolam * ejus ad Daniclem Severinum SCULTETUM pepcerit. tf lLA Ug Subíecuta eft MDCCIII. (quo anno conventus ille Berolinen- fis fupra laudatus fuit habitus, cujus Affeffor cum JABLONS- dn g KIO STRIMELIUS quoque à Rege eft conftitutus) delinea- tio confeníus inter Evangelicos Lutheranos & Reformatos in It fundamento fidei, Germanice fcripta: Kurtzer Entwurff der J! Einigkeit der Evangelifch- Lutheríchen und Reformirten im Grund des Glaubens aus hertzlicher Begierde zu beyder Kir- chen Chriftlichen Vereinigung abgefaflet. Atque ut hujus ili confenfus extaret exemplum eodem anno Confenfum Sendo- ü mirienfem Latine & Germanice recudi curavit, Paulo poft ht brevem Delineationem ipfius unionis inter Lutheranos & Re- ? formatos dedititidem Germanice: Kurtzer Entwürff der ve« gen Einigkeit im Grund des Glaubens einzugchenden Chrift. 3 C lichen em u 1 , La-tinc: MDCCI. editam. -Mé D5] fM- [ d lichen Vereinigung der Evangcli(ch:HLuthcr(chcn und Refor- giofi mirten das iftvon diefer Vereinigung eigentlicherNatur und Be- üc fchaffenheit. MDCCV. — Acceffit A. MDCCVIIIL. folidiffima diej d & do&iflima vereque di&a ingenua in Controverfias Evange- licorum i. e.Lutheranorum &Reformatorum Inquifitio,cujus pars rerui rior diffenfum minusfundamentalem exponit,Pofterior confen- nati (um eorundem fundamentalem afferit & vindicat. Denique e- imp fiitm gregi o & victuro opereCharitologiz S. five Syftematis gratia di- yvinz, quod Francofurti ad Viadrum MDCCXII. prodiit, labo- Dar ribus (uis Irenicis Coronam impofuit. Docere in hoc libro aggref- fenf M fus eft conciliationem gratiz univerfalis & particularis, fed ut- rinqueid operam dedit, utextrema & przoipitia, in qua facilis pan( hic eft prolapfus, evitatet tectaque viaincederct. INecfaneun- at quam benedi&tione caritura funt profundi hujus Do&oris Cona- qu mina Pacifica.. Non etiam filentio prztereundinobisfunt Regio- fünd montani, qui haud ra ro moderationis fuz egregia dederunt fpe- tur ] cimina. Nominaffe enim licebit Chriftianaum DREIERUM atil Profefforem Theologixz & Do&orem primarium , Conciona- bt torem Aulicum & Confiftorii Sambienfis Affefforem Virum Cus. faecundi ingenii nec minus judicii accurati & preprimis pacis Con concordizque Ecclefiafticx ftudioffimum , qui Judicium de. tàm Colloquio Caffellano caéjuoer fcripfit , quanquam id typis. ptof dare non fuerit aufüs , fuam tamen mentem in oratione de It ( fynctetifmo fatis pandens. — Confentientem habuit CoHegam. Ecd M«lchiorem ZEIDLERUM Virum itidem do&iffimum & G 5 concordiz Écclefiafticz amantiffimum, . Jutgamus his Profef- lplra forem Regiomonranum recentiorem * Johannem BFREN- Wt TIUM , cujus Regius Evangelicorum Philadelphianifinus Re- r giomentt MDCCXL. prodiir. Eft autem hie tradatus, au- fpiciis & juffu Auguftiffimi Borufforum Regis primi fcriptus. Sym ineundum rceli- ld regiisque i'mpenfis editus , amica invitatio ad giofr; [ 'N & DREIERI, ZEIDLERI & Bermhardi a SANDEN, difcipulum P lot. *j&ü*i*[ 155]. feje- ET f giofz pacis & concordia Evangelicorum fcedus &:A confc;lucn-' da communia mutuüz . dilectionis fraternz. & ar&tioris concor- ii 1ge diz jura & emolumenta. In dedicatione idem argumentum Ja$. traQtat , concordiam aut faltem Tolerantiam commendans , n rerum facrarum curam Principibus afferens , Regem a loco t nativitatis Regiomonto atque a fludio concordix laudans, di impollibilitatemque pie concordiz negans pernegansque. *Mi- bo. nime vere tacendus bic nobis eft Excellentiffimus Samuel Lib. t Barode PUFENDORE , cujus Jus Feciale divinum five de con- fenfu & diflenfu Proteftantium differtatio pofthuma , Lubecx Ulv ilis MDCXCY. primum edita & fpe recufa , viam Pacis egregie n pandit, & inter przcipua fc ripta Irenica merito eft referen- dum. d lQ Nec denique filere poflumus Arcanum Regium , quod quidem plurimorum motuum fuit occafio. Nam cum in eo Eio- fundamentum unionis & concordiz Ecclefiafticz conftituerc- pt M tur Pictas & Principum Jus Epifcopale, neutrum quibusdam Id arrifit , in alia omnia abeuntibus. uare admodum vapula- bat Jo. Jofeph VINCKLERUS Diaconus tum Magdeburgi- Wm Q cus, nunc vero Paftor ibidem Primarius Superintendens & de Confiliarius Confiftorialis, qui ejus autor efle credebatur, quod tamen is negebat , nomen fuum nihilomínus inter Irenicos Ypis t tofeffus: in der aufrichtigen Entdeckung, Ingenuarevelatio» ne cordis fü1 erga omnes fideles Chriftianos & inprimis crga Qu Ecclefiam zdis cathedralis Magdeburgenfis poft exortas ex Ar- cano Regio magnas tutbas Wemigerode MDCCiV. Con- fef Íípirantem habet Balthafarum VINKLERUM Cantorem Can- N nerenfem , qui primam partem Harmoniz Proteftantium dic M Harmonie der Proteftanten A. MDCCVIII. & MDCCIX. Al Symphoniam die Symphonie zum eríten Stuck, MDCCX. uf Echo, das Echozum erften Stuck, MDCCXVII, alteram pat- cii C'r teum olt * Receníente Jo. Fabr. in Bibl, P. V. p. 141. -H3 [:0] 688- N tem Harmoniz Proteftaptium das II. Stack der Harmonie der ] Proteftanten edidit , aliisque fcriptis ha&denus caufam hanc l romovit Denique his fubae&amus Samuelem DIESTIUM u Profefforem Theologiz Duisburgenfem , qui Differtationem lt r het fatis luculentam delite & pace religiofa Evangelicorum edi- tuetd dit, & obfervarionibus fuis Irenico-Hiftoricis five dillertatione Hiftorico-lrenica de Evangelicorum litis Sacramentalis origine « & progreffu deque diflentientium Reconciliatione & Mediis in eam promovendi & ineundi MDCLXIL editis bonam cau- a t ll fam juvit , atque confilia fua ad concordiam facientia fuppe- ditavit,ut de fcriptisnuperisperquam egregiisASMAN NLNER- fj RETERI aliorumque Anonymorum taceamus. Atque cx his l nunc publicam Ecclefiarum Brandenburgicarum & qua Boruffi- [ co Monarchz fubfünt , de confenfu fuadamentali fententiam Ti fatis conftare arbitramur. tidi u l e SRieberich 28ilbelm 2Gor .Dtte8 Onaben Sionig ( i 9Dreuffert ; SRargaraff su Sranbenburg / be$ U ) JOetl. 9tórr. 9teicb8 rg- Gámmerer unb. ( Dur: Suts fürft 2c, Mnferr Guf sucor! u «eb.orfame / 2eife unb Tiebe 2Sefonbere. 9Bir Dabetn t oN ex g nicbt entbrecben Éónmen/eud) Lnfere aufferfte 25e: ff ftir$ uig unb aroffeó SWtifoeranigen su oerfteben $u geber/ li fo 1oir emp funben / al8 1u8 $u SDbren gefommen/ baf e8 Qu íitt eurer. C tabt folebe unvubige Coangelifd) - £utberifcbe if Soriefter gàbe / tvelcbe fid) baran nicbt beanügen laffet / T baf fie oon ibren (CangeIn bie G'oriftlicbe Jieformirte 2te- li n lígtor terunglimpffeten / fonberi auc) folbe gebrudte füt ! C drifften i. benr ganfen: Stóm. 9Xteid) ausbreiteten / . Die T mit entfe&licben G rtesláfterungen angefüllet finb / unb benen Steformirten folcbe GIaubens-gebren unb 9Oepnii- ( i geit anticbten /. bafi man billige 1rfacbe su. smeiffelti Dat / Q$ b ii ber Gbrififidben Z&elt jemals ettoas árgerlicbere von e- N BpPODu] ME- ]er j Dergïeid)eitï)ingen gevböret toorber. JBir erffaunen aber ool- M lenb$ oon -DerGen, bafi eittes von biefen 2nd)ern/ toeld)es 9 ll burd) ben beruffenen Grbman t Sceumeifter ii COrud gegez di ben tvorben / toie e8 be r &itul 5eiget / mit Gutbeiffen unb lg S5etvilligung be8 G^eiftl. Confittori: (ft edver Ctabt publiciet Ifie tvorbeit/ aljo/ baf Die 2Gerftattung / Deraleid)en Cdriff- lis tett obne Ccdeu s. brudfen unb u oerfauffen /. toie aud) insorebigtettallerbaub Cidymábungen unb G Ottesláfterum- Al gen mit angufóren / oor nicbt8 anDer8 /. al8 eítt gefliffentes Citilifcbtoetgen unb ftillfc:otveigenbe Gutbeiffuntg u acbteits SDierburd) aber nebmiet ir an einer Pfufrübrumng & P beil / bie Der 25illigfeit / wb befonber8 Denen 9teid)8: Fundamental- f GefeGen / fo Dergleicben Sánderepen ausbrücic) cerbante men/ gàánflid) sutoiber iff 5 lmb ebemn Daber fónnen 98ir : nicbt unterlafen / eud) su erfennen gu geben ; Daf ibr Dierz $ Durd) ettoas uitberanttoortlid)es beaelet. Satisfaction , Sbr Fóniet felbft gar leicbt bearciffen; bafi bie aerittafte bie ibr Mu unb anbern 9teformirten 9potenz 4 tiet Deefoegeu geben fónnet/ im nidbt8 anber8 befteben fónne/ al8 einer cyemplarifc)en 95eftraffung berer er faffer folcber &dmáb:Gdrifften unb folcer £eute / toelce t bie 9SXegulr ber. £iebe itr ibren Sorebiaten fo febr oeraeffen / aud) ibnen sugleid) bie ( Driftlid)e Soleran& 3tt recomman- K dien / unb bie unrubiger Geifter forofáltig $tt bánbigen / bamit fie fid) ins Fünfftige nicbt toeiter unter(teDen bórffen / bie 9teformirtett Dttrd)) beraleic)en mit allerbanb Gottlofig- ( Feitert tb oerbammfic)en dmábungen angefüllte &driff- K tem unb offentlicbe 99rebigten angufcbroárgert. Ü Sbr tverbet baber/ toie?9Bir ; in 9nfebumng Diefes Mnz fre8 getbanen 2tnfuc)ens , Doffen ; euver 9oflicbt / fomobl ij au$ ber eitien al8 anbertt 9(bficbt/ toorsu obnebem jebtoebe J &briftlid)e 9iegierumg verbunben ift/. ein Genigen tbutt / l 3 100 -M$ [5 85b —— i toorini ibr aud)/ im Sall ermas 2Ribriges babet) s beforgert j toáre/ ttady aller Seoalicb£eit follet umter(tüBet toerbett. ] T Gleichtoie aber. euve Geiftlic)em ben ibrem bofbafftert f u tinb altoátevifcben 9BDerfabreit eine Doppelte 9(bficbt su. Daz i ben fdoeüten / -nemtid) eine8 Seil8 ben Svircbem: Sriben/ b ub bie 2Giber:2Bereinigung Der bepben Gbangel. 9ieligio: ( nen/ nad) ber alle toafrbaffte Soroteftauten $o iuftánbig Ü eerlatgen / ub Die / ben fo gefabrlicber 2Oetvanbnif. Der u €adjen fo nótbig ift/ $u ftóDren 5 9tmbern &beilé abet ibz Itl re Qubórer / utib oornebmlid) eud) felbft / ibren 9Xagiftrat ht baburd) auffgubeGen / Dei Goarngeltícb : 9teformirten Gotz óbel al te&bienft gànglid) ausgurotten / ja Dem vafenben Y foiber fie auffsutoieglem ; alfo/ baf bie Glieber Der reforz [ mürten Svircbe i eurer. &tabt in groffer Gefabr fitb / tbr €ebei unb Guüter gu oerliebrett. t 9(Ifo eben beftvegen Daber 998ir eud) Dierburd) freumbz licbft ermabien tvollen ; biffall8 auf auter Jout gu fepmt/ Wi li unb euret Geiftlicoen ben 3eiten ernftlicen Gübalt 3u tbun / íbr bifiberiges wterbórte8 ?Derfabver nicbt toeiter ! ortgufegen 5 Denn toeum GDtt ba$ ?Borbaber / bie beyz ij bei Goangelifcoen Sirden miteinanber st vereittigert/ feegz t pen toollte / fo rodrbe mamn obmnebem foenig reflexion au ff ibreSSemiüpumngen madben/ bie fie fid) geben/ biefe ZEiber: H tereinigung st Dinberi G8 fónnte aud) bielnterbrudumg t berer i eurer ( tabt befinblicben Steformirten folebe aez fü fábrlidye Solgen Daber bie man je&o fid) nicbt eimbilbenmag. V S9fufjer Dent Fa ntan Die Urfacben nicbt beareiffen/ bie ibr Daben miüffet/ ba8 Excrcitium Der Gbargelifd): Jiefor- mitten 9Religion itt eurer Gitabt su Dinberr / ober Diefelbe auff einige eife &t beunrubiger $. Cerm bie Steformirte Svircb Dat feittert eititaert Gaubens:?(rtidful, aud) ntemabls einer folcyen £ebve bepgerflicbtet/ toeld)esu Ctóbrumng bee aemeine ;Häfza]w- u gemeinen 9iiDe/ unb ber Glüdfeeligfeit be8 Ctaat& abz u iblet, 28ir olatiben aud / bafi ibr um fo viel befto mebr arju oerbunDen fenb / ba eucb bie Steformirten 9poten- t tien bet allen Gelegenbciten Sytercfmable Sybrer guten 2057 )n/ ficbten oor eure unb eurer Ctabt rbaltung gegeben 5 Ssa i baf fic) atid) über Diefe8 Teicbtlich foldbe & acben unb £auffte Nj eráugen fónnten / ben weldjen ibr Soerfelben Joulffe benó- I tbiat fepn bórffet. 2fir baben baber bag 2Bertratiett su ett l rer Slugbeit / ibr tverbet e8 an GrtánntlicbFeit nicbt exc t manglen laffer/. auc) ber jeigen 8obltbaten nidbt vergef- (s fe/ bie ibr oon gebadhten Steformirten 9potentiemn aenoffeit nj babt; unb baf tbr nicbt bulten foerbet / bie SArüber i n &briffo in eurer C tabt su nnterbrücfen ^. unb mit Darten br (Cdmabungen su eerungltinpffen. &t biefer Tinfrer -JDoffug / baf 98v Lt i ber guz ten S9Repnung / bie SGir oon eud) baben / nicbt betrogetf 1/ befinber toerben / empfeblen 98ir euc) bie Stefovmirte &ez meinbe üt eurer C'tabt red)t inffánbig / nnb ibr toerbet u M lin$ eine ber groften Gefálligfeiten ertoeifer/ toenim ibr Mif re 25rüber ín (SDrifto ber 2iSurdiimng VMnfrer 2Gorbitte/ unb ! i beg frepen 3eligiongcExerciui auff ebet ben Guf /. foie fte pitilg folcbes bi&bero acDabt / nod) ferner genic(fen loffet. : foerber atd) / bep eráugeter Gelegenbeit enc) ófftere 9Droz !j ben infrer gnábiger unD. Soniglidben Affe&ion geben st ( fónnem / alle 2XSelt feben laffen ,. Daf foldhe unerfchopfflich " Wt fe. 5ir berbletben - Guer. freunbtoilliget r i Srieberic 2Oiffelm. t lo S5etlitt bett 20« Secemb. I ( 17210 S53€26G -à [:4] 8bi- o i 9Qy€ocoae. 9SS3e56€e9 von GCOttes TE Giaben/ Svonig ín $Spreuffem/ 2c.2€. « 9891 sveifflen nidot / e8 foerben bie -Derren mit i 9Bergnügett bie jeníge 9veigumg bertiommen Daben / tvelcbe (Cont bepbe & panaelt (cbe S&beile feitber eittiger geit fptbren lafz Q fen / eim n áberes. 9Gerftánbnuf unter fic) su erric)ten / DaS gt 95anb Der 9Svüberlicben GitiqFeit mebr unb mefbr u befez [ ftta ett / umb alle8 aug Dem 2Seege u ráumer /. f0a8 eirert . o 0 bet lfamen 9erd. auff. einige 9lrt binberlic) fepn fonnte- t Goiefe 9(bficbt st evveicben / ift matn nic)t aefonter / Denett qui Getoiffert auff einige 2Seife Getoalt angutbum , ober je- tuti manb angubalten / bafi er óas9 jenige alatibe ober 5u glatz D ben befenne / toooor r nicbt felbften ubergeuget iff/ fottz beri mar Dat. fid). alleitt oorgefe&t / bepbe &beile /. aI8 u toeld)e obneben fchon irt beit Joaupt-2frtidfuli übercinforz ä li men/ gu bermógen /. Dafi fie ficb (o vief móglid) if / burd) f eiterIen Gottesbienft/ brüberlid) oereinigem / unb toegert ( ber Steben-2fvticful fid) oott bepben Gieitert tragen /. obie n bafi eirter Dem anberrt übel mitfabre / bófeit feumtunb. mas lN €1 pber Durdy oerbafite Stamen verfleinere, j , d * ber feffen Jooffaung/ ba8 O Dtt cin fo aute8 20otz É i It faben feegien/ umb / inbem e8 Da8 230bl utib bie Grbat i tuitg feiner Seircberr betvifft /. Demfelbert eitem glücflicbet lt 9fusgang befdbebren tverbe / oevficbern 2GirMns / Die Ders ven toerDett ibrer Geitebagu / alle8 / toas moglicd) it/ ben: ed M tragei / unb nicbt sugeber / bafi üt z3bren. Sanbert ettbas tf $ u efcbebe, tooburco fet)anen?Gorbaben 9fbbrud) gefd)eben/ ha b bemfelben ; too nidjt dirc&c bod) indire&e tiacbtbeilig ei feon foune. K J tinterbeffett Daben 9Gir oermonimer / baB mart Dertett fl rebigeri umb Profefforem itt eimtaert £bblicbert Reformirtett .?W?*WW" €pb:Genoffenfcbafften / tb infonberbeiiä ( -MEL 5 ] - - ^. (tj itt Der Sürd):unb 25 ernifcper / au(ff8 neue eitie gemin'e.äor:' tj ul aufforingen toolle / twoeld)e Confen(us genamat /. unb !d)e berfcbtebene fcbtoere 2frtieul fo Die Grnaben: 9iBabl angez ; bDet/ unb nicbt nur 0en Proteftanten ber 9(ugfpurgifdben If Confeffion anftófilid) finb / fonbern aud) felbft ntcbt etnmabl X$ $oit aller Reformirten in8gemein angerommern unb. gebilliz f g9et toerben /. in ficb beareiffet. lnb toie man niemamnb / er i fepe toer er toolle/ perbtnben fan / baf er cir aSefanntnifi It ober Sormul/ von Deffet ZRarbeit er feite intterlicbe Lberz M $euguing Dat/ too mai nicbt einer allsuaroffet gmana be j: geben / unb ber Getoiffen8- Grepbeit einen 9(nftoB. gebert M Toollte / obre 9(usnabm usb fdolec)t Dirr annebme ober ! unterfdreibe ; fo baben 9fir nicjt umbiit aefonnt /. benert l? Detren biefertegen Durd) gegentoártíge8 ocreiben freunb- m', licbe 2Gorftellung gu tDum / unb 3u erfuc)en/ ibrtvollet bifiz ber bertibrtes veifflid) überlegen , bamit ibr nicbt mit eirer Mi alfsugroffen trenge / burd) gebadote Sormul bie fo notbic I 9€ ?Geretttiguig Der Proteftanten Dinbern/ unb bingegen bie W Mbelgefinnten: nid)t Gelegenbeit nebmer mógen /. neuet -af unb ZEibermillet unter Denenfelben auguricbtert, ! SannenDero boffen 2&ir / ibr toerbet niemanb mebr unz j ter eud) anbalten /. bergleid)ern Gormul ansunebmen. ober $t utterfcbreiben / fonberm einem jeben Diefertvegen ein vb[» u lige Srepbeit geftatten / unb etd einig unb alleit an. oie i ! € d)tveierifd)e Confeffion , fo toie Diefelbe bon Seit ber lnb b Reformation eítigefüibret tvorber / binfübro Dalter. I/ biefe8 u fo mebr / teilen bíe febre von Der. ollgemet- l net urb befonbern Guabe nicbt fo beutlich in Der Deiliget C dorifft ausgebrudet iff/ baf man allein folcherbalben bie i jenige beunrubigem unb perbinben fónne / einiae Den ibri t qctt entaegert Iauffenbe SYtepnimget su unterfcbreibem; toel Cbe biermnter stoar bon us unterfcbieben/ in Den fenigett i J atuptz n -H [56)] SbE- SSauptz9frticuln De8. (Sbriftfid)et GIanbeus aber mit ting l tibereinfommert ,. irt roeld)er eigentlic) bie Reformirte 9Reliz ' 1 gioit befteDet, ä Ü Gie Joerren toerber obne DiB ton felbftem urtbeilem / f | baf ein. folcbe8 2OGerfabren mit Dert Gruinb : C&ágen Tnfrer ä; W Reformirtett 9teligiort gar nid)t tübereinfomme / fonbermn/ bitl bafi e8 itti Oegentbell Der Getoiffens-renbeit augenfdyeim li T lic) sutoiber fepe/. eitiet foleen SrepDeit/. Deren Grbaltung/ ba$ ábftlicbe SYod) abgutoerfferr / lin8 betmogen bat. u feiner fit lber Da8 fdhidet fid) bergleid)er Anternebmen i ber G5e; bl Qeit toeniger af8 ebert anjetio/ toeil e gemif/ Da gentbeil nicbt unterlaffeti oerbe, bieProceftanten/ toonicbt euff einmabl/ Docb nad) tmb nad) sut tertilgert / tb enbz lid) al8 eitten Staub su berfd)lingen /. e8 fepe banm ; Daf TF biefelbe / unb stoar fotoobl bie auffer ale inner beB Steid)8/ D unter fid) einig fepem/ itt befranbiger Cintradht leben/. t eit Corpus formirerr/ unb mit (SleiB alíe8 Das jenige mei: ftot qu ben / tva8 su Tineitigfeiten utiter ibnem 2lnlag geber Forte. elob 9eir stoeifrlen ntcbt / bie JDerren toerben Diefes / toie La e8 Die Z&icbtigFeit Der &ad)e erforbert / toobl beberpigen : fatio lnb toeilert obgebachte / nur ettoar 4o. Syabr Daurenbe SSormul/ Confenfus , iufotiberDeit toegen be8 folcberbalben tonf gebraucbten 3teanas / ort citter fo aefábrlicben Golae ift ; Ecd fo boffen 2€&ir/ ibr roerbet nicbt mebr barauff befteben/foz Aff bern bie Guriaem Defitoegen iit ibrer oolligen (Srepbeit laffert, tofle Ciefe Grenbeit Éan fo toenig rtacbtbeilig fepm , - al8 fie oiel- N5 itebr ibrer Republic febr nüflid) fepi tvirD/ mantt man fid) li nur an bie fo befamte CdymeiBerifd)e Confeffion , toeld)e u1 $on 2fnfang Der Reformation ber befteDet/ Dinfüro Dalten/ N unib Diefelbe aebubrlid) uiterfdyreiben móate, ben £f ir Doffei biefes um fo mebr / al8 Die JSerrent ebebefz AT fet/ ba eben Dicielbe Gacde gereget tourbe / fid) acrn ent- feleffav 'ü M 7] 88 lg J fcloffen / auff 2tifinnen unö*ävmct)en Mifere -Derrn Sro&z ?Datter$ / burfürft Srieberid) 2ilbelms Dodbftmilbefteit ( Gebácbtiüjes Dergleic)en Grepbeit ít ibren fanbem $z 1 fnt uffeben 5 tooburd) fie Daum ben 9tubm Der Siu beit unb efcheibenbeit ertoorber. — fisir oerfprecpeniing j eminady/ at bie JDerremn toerben bierinmen u fo mebr gleiche €iebe. füt f It IN lin$ Daben/ je mebr ficb Linfer 9tnfid)en auff bie SSilliafeit hat utib eitte für Die ganfse Proreítantifd)e Stirdbe aetoiffer maf2 if fett gar vortbeilbaffte &acdbe grüinbet. GQegeben. Serlin bent 21, Gebruar. 1722. ( jun III. a buf Ranfeamus nunc in Saxoniam & terras , quibus hodie jl T auguftiffimus Rex FRIDERICUS AUGUSTUS imperar, Conf Erfi vero hic negare nequeamus, (fatendum cft enim) pleros- axo lp & P 10 que Theologos Saxones confenfum fundamentalem hadenus cu It non agnoviü"c nuper tamen , quz DEI eft nunquam fatis m celebrandabonitas , Concordiz rationem Ratisbonzinter ftatus TE no Evangelicosinitam, ipfamet etiam Ele&oralisSaxonia, quantum rationes Ecclefiafticz & Politicx videbantur ferre, didtavit & T 1 lt confirmavit, quod egregium fa&um & cxemplum fibi gratulatur i Ecclefia Evangelica , celebrabit pofteritas , ! remunerabitur lt fümmus in ccelis DEUS. am vero cum ipfe Meg:lander i nofter LUTHERUS Witteberge cum BUCERO, CAPITO- if NE & reliquis MDXXXVI. Concordiam inierit , imo ctiam 5 j Helvetios aliquantifper toleraverit , * nihil profedto obftat , f quo minus cjus affeclz , quod & Philippum MELANCHTHO- V NEM at quantum Virum : Cafp. CRUCIGERUM aliosque ex antiquis feciffe novimus & pofíteri eandem pacis viam in- ecdant atque profequantur. ld quod laudabiliter qucque fa- í PA dum ! pE j * Conf Epift. Lutheri ad Bucer.apud CRENIUM Animad. T, VILI. p. 144* "Bo [:29] fhl- [ Jiche &um eft Lipfii MDCXXXI. in Colloquio inter Theologos Brandenburgicos, Haffiacos & Saxonicos D. Matthiam HOE Kirci fiarut Concionatorem Aulicum, D.Polycarpum LEYSERUM & D. diüs , Henricum HOPFNERUM Theologos Lipfienfes Celeberri- mos , approbante & inftituente Serenitfimo Ele&tore Saxoniz: Polor OHANNE GEORGIOLIL. decujus mente Irenica fatis exinde ]rent oteft conftare. Non vero Electoralis cantum Saxonia , fed fpicia & n lures etiam Sereniffimi Duces Saxonix ahi laudatilfimum Ecd conclufum Ratisbonenfe , fupra memoratum , non fper- nendum efíle ceníuerunt. Neque nobis dubium eft, eos con Chti ctiam , qui divería adhuc fentiunt , perfpecta rei utilitate , niz t neceífitate & innocentia , reliquis acccffuros atque a confenfía vinci Catholico non deflexuros effe. Czxterum ne ipía quidem prin« cipia Thcologorum Saxonicorum , quz de Articulis fidei for- fjno marunt eorum przftaniiffimi v. gr. Nicolaus HUNNIUS, Jo« P«tri vien hannes HULSEMANNUS, Johannes GERHARDUS , fo- hannes MEISNERUS, Hieronymus KROMAYERUS, An- MD dreas SENNERTUS, Michael FOERTSCHIUS, LOESCHE- gibu: RUS & reliqui magno agmine, adeo abeunt a confen(u funda- fetv tv mentali,ut is reconciliarr nequeat, — Imo vero funt inter ipíos , qui ad partes Irenicas jam jam acceílerunt, ut de anriquis nihil fa dicamus,inter recentiores Philippus Jacobus SPENERUS fupra Iner jim laudatus , nec (atis unquamlaudandus, Adam RECHEN- tum Tigl BERGIUS ejusGener & quotquot SPENER UM in oculisferunt, eumque ceudifcipuli non degeneres fequantur,quod pluresalios ncq facere,conftat. Neque deJohanne MUSJEO & quieum fequun- (2 tur; quísquam dubitaret, fiquidem fuo emmporeineandem cum hu fratre fententiam defcendere, ipfilicuiff-x, —Denique reticen- XctU dum prorfüs non eft fcriptum longe przítantiffimum vereque Pa Irenicam , quod à Theologo Saxone , qui Chriftiani lrenici pou nomen affum(íit , confedum Lipfiz MDCCXXII. Germanice Vnt prodiit & fatis laudati nequit : titulus libri eft : Unvorgreiff- Jiche Ó E [:5] Beb- ugo; liche Gedancken von der Vereinigung derer Proteftantifchen OE Kirchen, Cogitationes haud przjudicantes de Unione Eccle- Tl fiarum Proteftantium , nihil de hac mareria dici poteft foli- dius, nihil moderatius, nihil planius. Accedamus nunc ad D hde Polonos, qui tam przclarum & immortale exemplar ftudii Íd lrenici przbuerunt , ut omnes reliqux Ecclefiz eos merito fu- fpiciant & imirentut, Non ícmel tantum vel bis (ed fzpius WT. & nuperrime icerum confenfum fundamentalem ftabiliverunt p tos Ecclefix in Polonia Evangelicz. Quis neícit illuftrem illum confenfum Sendomirienfem MDLXX. in fide & Religione It , Chriftiana inter Ecclefias Evangelicas majoris & minoris Polo- nía [Ifls nix magnique ducatus Lithuaniz & caterarum ejus regni Pro- vinciárum initum & poftea frpe Poínanix eodem anno , iri LOf fynodo Generali Cracovien(üi MDLXXLII. in fynodo Generali Jw Petricovient& MDLXXVIIL in fyrodo Generali Wodisla- r An vieni MDLXXXIH. & in fynodo Generali Torunienfi MDLXXXXV.folenniter confirmatum & Serenit.PolonizRe- 1E gibus AUGGUSTO , HENRICO ac STEPHANO oblatum. Kdà f.ervatumquc ? uis nefcit celebre illud Coiloquium Charita- s; tivum. Loronienfe MDCXLVI. abíolutum , in quo mentem. ylil fuam ita expofuerunt Reformati , vt ad Concordiam. funda- Upfä N mentalem id omnino fufficiat ? Ed tum eíft porro nuperrime Tiguri fcriptum do&iffimum de Pace Ecclefiaftica ante.cen- Uflty tum jam annos a viro quodam dodo Poloniz confedtum. — Et lio$ ne quis opinctur , Polonos hodie ab hac mente defeciffe ,paue |utd cis abhinc annis Concordiam dudum initam renovarunt, re« ff flaurarunt & ad cam conftantiffime fervandam animos , indue n xerunt, Accedant deníque Hungari & "Tranflylvani, quos a Pacc Ecclefiaftica adeo nonabhorrere conftat, uteam ambabus qUG nicl potius jam olim (int amplexi. Hungarorum mentem & íen- nice tendam expofuit Francifcus Foris OTROCKOCSI in : Pacís eif es MDCXCII. cdito, — Transíy- Conálio 34 fratres Proreftant lvani jche D 35 -a [:01 85b hUR lvani vero fynodo habita ad quzítiones Paraícevafticas de f unione Evangelicorum ita refponderupnt Jo. DUR EO , ut fi lt j vel folam hanc haberemus expofitionem Concordiz Ecclefias T ftice , ca tamen abunde nobis poflet fatisfacere , adeo folida LU adco praftans eft & omni laude digniffima. * Denique ipfz etiam Ecclefiz Bohemicz egregium Polonícarum Ecclefiarum exemplum funt imitatz atque MDLXXV. in earum confen- u j fum pedibus ivere; quarum quidem fidei formula Maximilíano TT Imperatori oblata , ab eo rata habita & fecuritate donatae(t. ** ) Quanquam hodie proh ! dolor ad eam paucitatem dicantur t redactz, ut vix amplius numerum faciant. b 1 Conclufum in Conferentía Evangelicorum d.28. 9 Febr. 1722. 90rt Der náferm. 2Gereínigung ber oattge gi ql liftben, « Di&at. Ratisb. d. 26. Marc. 1722« per il bur:Gadfett. $ ttatt (ttt Corpore Evangelicorum itt rtoegtittd aez f J $0gen / Paf ba8 bód)ft-nuglid)e 2Bercf Der 2Ger: eit z un " l b náberm Sufammenfegung o etlicbett U GriebDáfigen £euten attà allerlen irrigett Prefuppofitis auf& Ü drgffe craduciret / ub oon bem i biefer Cadbe ben gegett: oártigem Corpore je ub allegeit tote rod) aefübrtem toabz G fei rett 8toed abgegangen /. uttb üt unterfebieblichem sum 2Gorz ft febein gefommenen offentlic)emn Scripris fold)e barte tb urtz lt2 teranttoortlid)e Expreffiones gebraudt toorben / toelcbe ii & Republica eine8 (infefen8 umb Remedur bebürffen 5 C€» M bat marn 5u 2Gerbiütung alle8 9tiftrauens /- wb gu Sort: ffen/ lt feung bep fo nótbig guten Gernebmens Diemit gefd)(g teje lbt jl ))g * Habeturin ]o.v DUR/EI Tra&. Iren. prodr. p. 5 . feq. ** Recens. I, A. TURRETTINO in Orat. de Compon. Proteít. Diffid, » f( Ed. Lips. p. 2 . FUENSIE N de 1 Si?feä aute ZercEburd) Deraleicben feitbfeeliges Ginftreuer ü&w Feittes 228eeg8 ftóbren gu Tafjer/ bielmebr fid) barinnemn u d befeftigen/ unb obne an benen Theclogiftbett Controvertiis unb Diffenfionibus 2fntfeil su neDmer ,. foloes auff unbe: f toealicben Grunb su feBert. ld litio toie bemnacd) alle Coaraelifcóe Ctánbe Durd): gebenbs ittt 9eid) eítt Corpus conftituiren / unb alle Coart 10 aelifcbe eie Glaubens: ub febengzStegul /. ttemlid) ba8 W aeoffenbabrte 28ort G.Otte8 Dabet / ja aud) su Der int f Sionifcben ?teid) unb unter Defjen Gub z Gefátie recipir- ten. 2lugfpttrgife)en Confeifion fid) befennen ; unb baber bepbe &Deile itt Denett Legibus & A&is publicis ntitef eineunt i Sjcabmen Der 2(uofpurgifebe Confeffions - SDertanbten bez eriffen finD / einerlen Jurain Ecclefiafticis & Politicis , titb einerlen Cdbu& unb Giderbeit ber 9teic)esOrunbz Qefefe $u genieffen Dabetr. 9ilfo foellen fíe aucb. it Diefer gemeinfamen SQerfafz f futtg beftánbig bleibert / unb einanber Syveu meinen / mitz i bin fid) alle$ ttt benen Steid)8: GOefaten obne bi&i fo Dod) u fj berbottenen Gidmabens unb £áfferg auff benen (Cangelu/ il ober it Denen 9prebigten / aud) auff benen Catbebern umb j fonftett gánflid) entbalten /. allenfall8 aber ba 9or Denert U Controverfien $t rebert /. Die unumgánglic)e Stotbburfft erz f forberte/ Theáin & Antithefin mit gebiirenber Moderation n tradirer Iaffer / unb Den bi&berigen 1interfcbeib Der Sebrz 1 &á&e in briftlid)er €iebe aneitianber oertragem / alle f raco 3frleitung ber Steicb8 zGrunb: Gefáge / infonberDeit bes SXieicbe- 2[bfcieb8 su (ipeper d. A. 1542. $. 41 al& ítt J 1] toelcbeim Flórlid) oerfeben /. ,. nid)t8 Sándifd)es nod) Dod) » Difpucrlice8 / fo su3Gibertoillen unb Geinbfd)afft Lirfad) » Qgebert módbte / $u lebrem ober $t prebigen / unb. beoorab adyteit/ 1j » fgtner be8 anbern OieligiortoDer Ceremonien $t oer » lte E i .[ 32] ASb!-'- n « ll ,Q nod) 5u láfferr / fonbern bem Gottlicben 28ort gemää i » $ticbttalid) alle8 Dae u d lebreit / tb 50 ermabnen / 1028 » 3u. Sorberutg Diefes $ briftficoen 2Berdé / aud) 9oflan- u »fung unb l1iuterbaltung brüberlicber £iebe unb GinigFeit &crip » tatbfam fepn móge 2c. 9fffertaffett gegert Diefe auff eine Wi Qidt áufferlicbe G'inigfeit angefebene Difpotinon ib (nbz 3teed jl einee auffricbtiaen 2Gernefmens ub Sufammenfe&ung feiz mitt ie etíoart geleiftete &pbes-Spflicbt / nod) fonften ettoas et: Qb nige Birdung Dabem. foll, 9Riel toeniaer toollem bepbe betn &beile fid) untereinanber Se&irifcber Stabmen aebraudbett/ fei fonbern fid) Goangelifd) ober. Der 2(ugfpurgifeber Confes- at fions- 2BertoanbDte / neraen/ foeni fie aber fícb untercittasz ber $u diftinguren nótbig Daben ^. toill mam fid) ber 25e fdi tiennung oon Goarnaelifd) unb &pangelift)-Reformirt bebiez r tien / eimanber alle8 gute8 góntien / aucb fo oiel jeben £anz "m be8 unb jeber Citabt ?Oerfaffung tb Die Conttitutiones u ! Ecclefiaftice e8 lepben/ (tveleben mait Feies 28eeaes Diez t Durd) $t przjudiciten / otel toeniger foag Diefertoegert toobl u bergebracbt / unb eittgefübret / bemi Inftrumenro Pacis sttz foiber / auffDeben , fonbDerit eines jebenr Sbeil8 fotoobl al felbft Der Privatotum SXecbte / Svivcben ub Svird)enzG efálle/ SJ C ebulen umb Univertitzten , Ceremonien , 1lbung / Ge recbtíame / 2SefíB nb Sorberungen gegert einanber / obet g (onft tiad) toie oor frep unb ungebinbert bep: ub oorbebal «ll tett baben totlL) totiecflic tbuin ub Teiften / $u folcbem Gribe — —— —— d treulic) bepeitianber Dalter / Feirte Privat- 2bficbten Degen/ uíQ ub ficb auff feine ZiGeife uD 2Beege / trenmen ober treit- ly nen laffe / fonbertt ibre Confervacion aefammter Joanb auf NU 9fieicbS.Conttitutions- máfitge GWeifie beobacdbtert, ftn Vrb toeil biefes cine.Coacbe üt/ bie alleim bie dufferz lt lic)e gemeitie ZGoblfartb betvifft/ mitbit aucb oor niemartz tot $ toerbeit uí pen qlä*bie bobe £anbes: Obrigfeiten geboret/ al allerfeit& E. -did3à [::] Bbb allzrfcit8 ber 9(uofpurgifeben Confeflions-SRerfvanbte gbu& ä : fürffen / Sürften unb (C^tànbe ( bie auff &vennung unb e3erunglümpffung ber. oangelifz)er unter. fid) gericbtete ( Scripta , al& it Denen 3teic8-Girunb: GefáGer verbottemne unb auffribrige Cdymáb: unb £áfterz Cebrifften anfeben/ ä Dicfemmad) ín Dero £anben bie gemefiene 2Derorbmung evge ben laffet /. baf folce aller Sortem Confiscirt tiib. Suppti- i mitet /. fenberlid) aber toenm. bergleicben unter. falfdbeit/ N ober obue 9tabmen um 23orftbein Éommer follten/ befüt: iII/ benben CDingen nad) burd) óffertlid)e Gerbrennumtg/ aud) toiber bie Autores 25ydbbruder/ unb bie fon(t auff eitt: ober j | anbere 9lrt bagu bebülfflic) getmoefen. / mit Gruft umb es (cbárffter &traffe anberi gum 9fbfcbeu terfabren/ unb ge- i gen Die bifiberige unb Diemit beffáttigte Sufammenfefung $u rebent ober 5u febreiben ; niemanben / toer Der aud) fep/ t'CS eerftattet / aucd) in Der 2Sefórberung ub fonft Die Modera- 4 ten/ gelebrten / fittfamen unb. befcbeibene Subjeda Denett i aandfidtigen / biGigen umb unrubiger eorgesogett foerbert, d IV. lj li d revertamur iterum in. Germaniam atque ad Brunsvi- Con^ / SE ceníes & Lüneburgicos accedamus , quos a moderatione Dru u jam dudum efle celebres , füpra fuit indigitatum. Ex quo cem l enim controveríia de confeníü vcl diffenfu fundamentali Evan- N gelicorum & Reformatorum in Ecclefia fuit agitata, inde fere J ufque ab integro feculo in affirmativam confcenderunt T heo- logi Brunsvicenfes , eamque contra aliorum infukus vehe- if mentiffimos multis cum calamitatibus in hunc diem ufque de- fenderunt , (uftinuerunt. uam ipfam fententiam polt Serenif- fimum Principem JULIUM Academiz Helmftadienfs.funda- i It torem omnces hactenus llluftrifimi Duces Brunsvicenfes, licet " àd fuaíu quorundam.Theelogorlylm magno niíu ab ipfi S €rat ex- lo ; pctitum , - -a [54] S8f- dain cia petitum , non improbävurnt ; fed foverunt & hodie przíertim fuam faciunt conftantiflime. Etfi vero hac de re nemo poffit (ad dubitare , cum fit notiffima, publica tamen documenta eaque nof vel Regia Tquibus confenfüm fundamentalem maxime interPro- Col teftantes nontantum docuerunt Brunsvicenfes,fed etiam ftrenue «l fortiterque defenderunt, dabimus. Procedat primo in medium i ipfía celeberrima Julia. uem latet Pietas Academiz Jul z,quá PCI G. CALIXTI , Cont HORNEII, & F.U. CALIX'TI ortho- G doxia. viadicatue Helmftadii MDCL X VI1II. edita ? Atque hi £ & ipü faerüntqui confenfum fundamentalem maxime urferunt, €0 tomoverunt. Primus eft Georgius CALIX T US Theologorum G nonCimbrix tantum fuz & Academiz Julizx fedGermanix etiam r [ uhiverfie fua ztáce , L:IMOELERO credimus, facile eruditis- d fimus, & judiciofiffimus; quoet Vir hic priftantiffimus pro Con« ( cótdia libros fcripferir quot & quanta etiam fupcr ea paffus fit , fei nemo nefcit, Scripta Viri przcipua, qux huc pertinent, fünt feauentia, De Concordia Evangelicorum Goslariz MbCxxxvHit & C Judicium de Conttoverfiis Theologiz inter Lutherum & Cal- k vinum & de mutua partium fraternirate & tolerantia propter J confenfüm in fundamentis , Francofurti MDCL. Tolerantia inter Réformatos & Lutheranos MDCLViIII. evulgata , five lr de Tolerantia Reformatorum cisca quzítiones inter ipfos & Auguftanam Confeffionem profeffos Confultatio, Helmítadii f k MDCXCVIIL edita.Przmitritur Frid. Ullrici CALIX T Imutu ConcordizChriftianorum inS.RomanoImperio publico & libeto d f religionis exercitio gaudentium citra omnem religionum mif- cellam preffior declaratio & Catalogus operum G. CALIXII Defiderium & ftudium Concordix Ecclefiafticz Helmftadii MDCLXI. promulgatum. Annotationes &^ Animadverfio- f [ .nes in Confeffionem Reformatorüm 'Thorunii in. Colloquio :MDCXLYV.exhibitam, Wolferbyti MDCLX. Scripta facien» 4 dictum, .a ad Colloquium 'lhorqnicnfc' A. MD€XLIV. in deinde -MaoD5] fhfe E N U ) deinde autem ufque in annum fequentem diemque 28. Augufti of que dilatum cum Georgii Calixti confideratione & Epicrifi Helm- PLO ftadii MDCXLV. Nceque tacendum hie eft,' quod Georgius nofter CALIX IUS membrum fuerit illius fzpius jam laudati f Colloquii Charitativi Torunienfis , in quo ita fegeffit , ut lm ad eum fcripferit Voffius: Valde multis dolet , non plus effe- X &um efle Torunienfi Colloquio, cujaslicet culpa inprimis fit tlio penesadveríarios, plus ramen fperare licuiffet , (i ex noftris K bt Czteri ctiam eam animi moderationem attuliffent , quam tu Unt, cum clariffimo Bergio. Caterum Judicium Calixtinum de Con- Tütn cotdia fzpe etiam Germanice prodiit , utFrancofurti MDGL. TAITI Gutachten über die Strittigkeiten zwi(chen den Evangelifchen, t iem Magdeburgi MDCLXXVIII. Gründliche und eigentli- 0n che Vorítellung desjenigen Bedenckens , welches vor Jahren df, Georgius Calixtus wegen Srifft-und Herwiderbringung wah- ünt rer Einigkeit und Vertrauligkeitin der Kirchen GOttes heraus- VT gegeben , ut dc aliis nunc taceamus. Non autem folus fuit e Calixtus, qui id habuit animi, fed confentientes naus eft Col- T u legas & fucceffores. Inter quos eminet Conradus HORNE- Dd US Theologus Helmftadientis Vir ammus haud abs re G. J. Voffio di&us. (yt ls enim przfertim quod hanc cauíam cttinet o in Theologorurá Helmftadienfium Gründlichen W'iderlegung (ladi hii folida refütatione Statii Büfcheri Cry pto-papifmi nova 1 heo- jit4 logiz Helmftadienfis, Luneburgi MDCXLL inter cxtera caput de ftudio Concordiz. feü tolerantiz inter diffidentes in Eccle- ibeto m fia in fe dcfendendum fufcepit: & Gerhardus TIT1US üiveele- Xll ganti anagrammate Gratus Eruditis , ejus enim eft' Calixtini Confilii de Concordia Ecclefiaftica reducenda preffior repra- lQadlï ero fentatio , quz inftitutum illud laudat & vindicat; habetur ea tam in Calixti Junioris officio Pietatis , quam in ejusdem Via oqulO ad Pacem , & Germanice Helmftadii MDCLXX VII. verfa à ciem nfiliario Saxovinarienfi, Maxi- um Zach, PRUSCHENCKIO Co [ yindé Ez. -M3 [36] B- me vero Parentis Vcíliyia preffe legit modo laudatus Friederi- cus Ulricus CALIX 1 U5 filius "Theologus paríter Helmfta- dienfis celeberrimus. Is non cantum Magni Parentis fcripta lrenica edi & recudi curavit , (ed etiam ipfemet aliqua adje- ci. Przter jamall:gatahuc pertinent: Demonftratio liquidis- fima cortra Confeníüum repeticum fidei verz Lutheranz Hclm- ftidii MDCLXVII. in qua przfatio maxime eft conferenda. Pietatis cfficium erga optime meritum parentem fuum cum Viri cujusdam in (criptis Calixtinis probe verfati (quem TI- TIUM efle diximus) pleniore reprz(entatione Confilii Calix- tini de ftudio concordiz Ecclefiafticz Helmftadii MDCLXXV. L Omnium autem maxime confenfum fundamentalem adflruxit in Via ad Pacem inter Proteftantes przliminariter reftauranda, cum Epicrifi editoris. Comple&itur autem hzc via Syllogen N Scriprorum Irenicorum , Colloquium Marpurgenfe . anni MOUXXIX. deícriptum à Phil. Melanchthone. 2. Formulam Concordiz Wittcbergenfis A. MDXXXVI. 3. Colloquium Lipüeníe A. MDCXXXI. Germanice & Latine 4. Decrctum Ordinum Evangelicorum in Conventu Imperii Francofurtano $. Johannis Matthiz. Epifcopi Stregnenfis ad Regem Sueciz Epiftola 6. Judicium fynodi Gallo belgicz de Jo. Durzi ireni- co. 7. l iman. Geffelii Catalogum Ircnicorum fcriptoram. — $. D Collationem G. Calixti cum Jo. Durzo. 9. Calixtini Con- ii filii de concordia Ecclefiaftica reducenda preffiorem reprafen- tationem autore Ger. Tiitio. 10. Thomz Smith Henoticon. 3 1. Benedidi Pi&eti Differtationem lrenicam. Inepicrifi vero maxime id agit , ut confenfum oftendat in fundamento cum- N que adverfüs obje&tiones defendat. —^ Confentientes ea in re ha- Ü buerunt & adhuc habent Calixti Collegas fuos "Theologos C Helmftadienfes per Dei gratiam magnam partem hodiequo u fuperftites. Venerabilis Abbas Jo. Andr. SCHMIDT 'Fheo- K logus longe dodiffimus cleganter ita Calixto aecinit : Tumare f -2 [57] Dóg- lri d- / "Tu mare pacificum forti 'Calix;;: fecafti -&a Ipta Remigio , fuerat Nautica Numen acus, (je Sacra necIrene blandam firena tegebat (iy Prxlaxic candor fax velut illa phari. Latrantes inter fcyllas mediamque Charybdim In , Invidiz portus fac Tibi tutus erat. CUT Scilicet in proprio geftabas pe&ore coelum, Tl Audit enim íancta pacisutrumque domus. Si taceant omnes faxum elamaverit iftud, s llie Vir ante obitum rite beatus erat. LV UX Eadem mens fuit Chriftoph. Tobiz WIDEBURGII , ui ita cecinit : Idày Hic mitis pietas hic fan&tz femita pacis u Hic purz legitur Relligionis amor. t Neque abludebat Fridericas V EISIUS ita canens: P Laudibus ornantur quibcs eft concordia curz ( Namque gregi coti commoda magna ferunt. um Ilio quis melior, qui genabus otiagignit? Pt u ' . Qui medius partes toedera fan&tà docet. Num minor ille cluat, qui (an&o incenfus amore ( Cogitat ut poffit gens p'a pacefrui? lg' Denique Philippus Ludov. BOEHMERUS Theologus tunc Jon itidem Helmftadienfis elegantiflime perorat: : (fen Pofteritas fapiet meliora Patrique Tibique, (C00. Ob tantum ponet cOnüligm ftatuas. ycto Ut Adiunga mus verohis Virismaxime Hermannum CONRINGI. UM Polyhiftorem füummum & ad miraculum dodiífimum, cha opo Calixtini nominis Vindicem , qui non tantum Pietatem illam qulw Juliz, uam fupra commendavimus, Germanice áChriftoph. ho SCHRADERO verfam , conícripfit & Calixtina vindiczvit, ata atque à Jo. fcd ctiam in Epiftola quadam M DCLXX., exar . FABRICIO gut j -143 [,31 8 Dod IPEABRICIO mox memorando edita , * mentem fuam Ireni- T cam egregie declaravit. » Succedant itaque FABRICII Pater & dotu Filius. Étá enim Pater Johannes FABRICIUS "Pheologus CAL fuerit Altorfinus , adeoque hujus proprieloci non fit , attamen cum Filius Profeffor Helmftadienfisibidem Irenica ejus cogita- titet Gen ta maxime detexerit, hia ejus mentionem inijcerelicebit. U enifi enim de fyftemare ejus nihil dicamus, fane in Epiftola ad Ger- inte hardum TITIUM MDCLXXII. ícripta & à Filio edita, ** quo« zque ac CONRINGIUS przcipuam illam difficultatem, quz t utatur , diffolvit:: Reformatisque fundamenta folida affl:ctos folandi & convertendos adducendi, haud deeffe, oftendit. .Ma- i €ndt xime vero hujus loci eft Johannis EABRICII filii Abbartis Re- etial gix Lutherz Theologi Helmftadienis & Polyhi(teris famige- ratiffimi Controverfiarum cum Reformatis doctilima Conti- [pot tdi deratio & conjunétim in. Confideratione Variarum Controver- ne fiarum cutà Atheis , Gentilibus ; Judxis, Mahomedanis, Sa- ä cinianis, Anabaptiftis, Pontificiis & Reformatis MDCCIV. & hyi In hoc eruditiffimo leparatim quoque poftea cuía & recufa. p opere plurimorum dodtiffimorum Virorum judicia moderata tint de Reformatis recenfentur , approbantur & confirmantur ; qu Vet cumque , ut fit, hxc Confideratio à nonnullis impeteretur , cjus defénfionem , Helmítadii MDCCVII. editam , alacriter Ino in fe fu(cepit Celeberrimus Au&tor. Ejusetiam eft ,nifi fallimur, pan Judicium füpperJudicioT heologi cujusdam ( Dn. Heinfons Dif- ii cipuli quidem Calixtini fed , ut videri v ult, degeneris) in Civitate Ei0| quadamlaperiali h.e.Hamburgo;quod quidem femi plagula tan- lu tum conftat. * Nec diffitendum hic eft, in eo longius progredi þcm Helmftadienfes ,. quod uaionem ad Romanenfes eriam infticu- Wa ( üc alii Viri to minus confulto extendant. Scd ffqg;rfunc adh Do&itfimi pra PuF: nuBesme Ui * Vid, Confid. Controv. p. 5 5 5. feq. | Lor ** Ibid, p. 56. feq. -R [35] £5f Do&,fïïmiBrunsvicen[cs , ut magnurm difcipulorum Calixtino- rum. non ineamus numerum , qui confenfum fundamentalem s docuerunt & etiamnum docent folidiffime Prodeat Cafpat CALYOER, Vir longe doctiffimus, Paftor Clausthalienfis pa- riterque Ecclefiarum Ducatus Grubenhagenfis Superintendens ï [ Genctalis & Confiliatius Confiftorialis Hanoveranus. Ejus enim eft, Ramusolivz five Confültatio de Pace Ecclefiaftica * inter Proteftrantes ineunda. Opus luculentum & doGtiffimum, quod hanc materiam ex profeffo pertractat & plurima egrepia !y tam ad hiftoriam , quam ad rem ipíam pertinentía , comple- &itur. Cumque impetum etiam nonnullorum füftineret, enata eft Depulfio aliquot duriorum imputationum. Atque ipfe etiam afcitoIRENOPHILInominededicANT WORT fiveRec fponfüm ad D. Sam. Stritnefii quiftiones Concordiam Evan- gelicotum:& Reformatorum (pectantes MDCCV. .. Quzftio- l- nes bz erant r.an difcrimen fit facietidum"idtet* mere Theo- logicas fcu in Ícriptura fundatag veritates Gz'eas veritates , quae peculare fecum pondus vehunt , cujus intnitu omnino fint re- 4 tinendz & num hoc difcrimen faciendum refpe&u Chriftianz, d) qu£ nunc agitatur , concordiz ? s. in quónam pondus harum h veritatum errorumque coníiftat , & quis fit charatter , quà d momentofz do&rinz à non momentofis diftinguendz ? Jun- " gamus huic venerando Seni , itidem Seniorem Ecclefixz Evan- [ gelicz fed nuperrime ,; ut fama fert, fere nonagenarium de- fj morrtnum, Gerardum Wolterum MOLANUM Abbatenm ] Luccenfém , magnum & venétabile inter eruditos eosque di beatos & felices nomen. Is uti é Schola G. Calixti prodiit, ita etiam moderata principia per omnem vitam fervavit , -& przfertim eorum erga Reformatos fignificationem dedir in dif- lfl Ti putatione de Communicatione & przdicatione Idiomatum , & in methodo expofitoria in controverfiis cum Reformatis , ABRI- nondum publici juris facta ; ubi ftatuiffe eum réCenfet F CIUS, -'14-3,,["403 fsf CIUS , non tantum tolerari Reformatos , íed adualem cum C hi iis pacem & concordiam inizi poffe. * Agmen claudar Phoc- D nix Eruditorum Godofridus Gu:lielmus LEIBNITIUS magnus, (igi dum viverct, Philofophus , Mathemacticus , Philologus , Hi- j: ucd floricus & Theologus, uti eum ex merito vocat Doctitf. 1 UR- RETINUS , is ad bunc ipfum Theologum Gencvenfem ani- bet M mum fuum Irenicum ira przclari(lime expofuit : j'ay toujours but été d'opinion & je l'ay méme marque des ma jeunefie , que Ja Réünion des deux Partis Proteítans paroi[Toic tres - faifable bt & qu'il ne tenoit, qu' à des Grands Princes d'en venir à bout. (i Et la chofe patoift encor plus faifable par rapportà ceux , qui t fl admettent la Grace Univeríelle , comme font les Theolo- iens de Brandebourg & qui ont les f(entimens de Calvin fur la 900 rception réelle. — Il eft vray , quea Controverfe furla Grace qid u niverfelle me paroift revenir à une queftion de nom , fi o ( u l'epluche , commeil faut , & par confequent ne devroit point arrefter. ** In quam fententiam alibi etiam przfertim in T heo- e dicza exertiffime loquitur Vir Celeberrimus. 1mo Aula Bruns- df vicenfis, cujus przcipuum fuit membrum, "Theologorumque, ( $t ut fupra vidimus , perpetuum hunc charadterem efle affirma- vit, ut czteris fint moderatiores. Quo ipfo hodie przfer- li tim de confenfu Brunsvicenfium nullum amplius fupcrcf'c bt dubium. &i T€dteiben be$ 9tiber z &adofifdoen Srevf z 3iu$e T fdoteib-2imt$ an bie &tabt Damburg. D p.p. 1lb ift sut. Geriige beannt/ va8 vor anstalic)e umb a in eurer drgerlid)e GCdrifften bie &utDerifcbe SDrebtger GE Gtabt;l * Hift. Bibl. P. V. . 19I. ** 1n Jiteris 12. O&. MDCCYII. «it. in przfat. Nub, Teft. p. XV,.- -a D] b i M Ctabt/ tb ia rpeci;ber €6 gendtmte æeumeiäef, 9Drez biger bep Der Ssacobi.Svirdbe allbort; oecatione eirter i 230vz u l fcblag aefonmenen 2Gereinigung bepber Goattgelifden 9tes ligione-2Bertoatibtert pabliciret/ ub mit teas Defftiaett im- ll putationett Díe Goattaelifdo-Steformíirte Darimm beleget. toorz ü bett. Coietpeil t Deraleichen gottlofe8 Cid)ánbemn ub fáfferi titer Denen Dvepen im 9teid) aebulteten Steligionert il burcd) Deffett Fundamental- Gefá e allerbíttas oerbotten/unb lt benem (Crep&- audfdreibenben ; ürfter oblieget / babitt su H ul febet / unb Darüber $u Dalten / baf i ibrem anbertrautert &repfen foldyerle) (candaleufe titib friebz brüdbige Scripta, h fooraus nimumer etiva8 Gutes / to0bl aber eiel 1nDepl / ?Rertoirriuma /. unb tinaelegenteit entftebemn Famn / Dafelbff tiíct publiciret toerben/ fo Daben 2Vir i Svrafft trageribert Grepfz Directorii ttd) Dierburd) su evinmern unb $u bebett It tem feitiett 1maamng nebntem toollert / DaB Ssbr bep Diefer Xa(dje ba8 jenige/ toa8 eíitter jebern GDrifrlicoen Sbrigfeit 9(imt tb Getiffert erforbert/ nidbt cerabfatumet / fonberit " pbgemelbte Jteumeifterifce umb anbere Dabüt st referirenbe Sceripra 00tt gleid)er Gattung uttoersalid) eitt$iebet /: aud) ins Fünfftige Dabin feet / bamit nicbt& Dergleicber / fortz ïfï Derlid) mít Approbation De$ geiftlic)er: Minifterii i Gure. (itabt tveiter gebritcfet ober debiciret foerbe, 5! ?'Gir stoetfflen wicbt/ Ssbr toerbet. Diefer lnfer. toobL- mepienben Grínnerung la& geben / ub ii fol)er Suberz ficbt oerbleiben 998v Guc) 2c. Datum bDett 3. Januarii 1722. Copia Literarum Regis Angliae ad Cantones ( Evaneelicos, | GEORGIUS DEI Gratia Magnz Britanniz , Franciz & Hi- bernim REX , Fidei Defenfor , Dux Brunfuici & Lune- burgi, Sacri Romani Imperii Archi Thefaurarius & Prin- ceps -$38 [42] B&R- in «t Ceps Ele&tor &c. liluftribus atque Amplitlimis Dominis f5 Confulibus , Scultetis , Landammannis & Senatoribus mul K Cantonum H«lvetiz Evangelicorum , Tiguri , Bernz, formal Glaronz , Bafilez , Schaffufii , Abbatiscelle , St. Galli Yelia & Biennz amicis noftris Chariffimis Salutem. mend Lluftres atque Ampliffimi Domini , Amici noftri Chariffimi. cimo uum nihil nobis exoptatius contigerit , quàm. ut firma 0A I ftabilisque inter omnes , veram fidem profitentes , Unio , uantum fieri poterit, promoveatur , non fine zgra animi fo- licitudine fa&i (ümus certiores, quód fcriptum quoddam For- mula confenfus nuncupatum , & in nonnullis Locis Pagorum Iub Helveticorum , multis abhinc atinis receptum, jam plurimum ( difficultatis & moleftiz apud Germaniz Proteftantes excitet , [ gravemque eorum mentibus fcrupulum injiciat , qui maximo fit impedimento, quo minus animi fratrum in purá ac fincerá arctiffimis , Religionis Profeffone czteroquin confentientes , uti par eff , concordiz vinculis aftringantur. Nos itaque f ro zquabili , quo ferimur , in Vos & Rcs veftras promovene das ftudio , ncquivimus , quin Vos amice ac univerfim hot- taremur, potiffiimumque Pagos Tigurinum & Bernenfem , ut velicis paci Ecclefiz Reformatz id concedere, ne aliquis ad fignandam Formulam Confenfus fupra di&am , eontra ufita- tam Veflram in rebus hujusmodi Indulgentiam adigatur : Ve« rüm é contrario ut à vobis interdictum fit potiüis , ne quis fub verz fidei Confeffionis propaganda pratextu Tranquillitatem 'Ecclefix conturbet , & controverfiis intempeftivis fuper re ni« pnd iK mis arduá & obícurá, & (ut nonnulli xftimant)ad verum ater- 11 ( nz falutis icopum minuüs fpedante, Rcligioni & Reipublica Con multum afferatincommodum. uam utile fit hoc coofilium, lt quàm falutare , & hac przcipué tempeftate , quàm necefla- Coll rium , fumma Veftra Pictas & Prudentia Vos facilé monebunt, 5 Prin cum & veftris propriis Rebus & communi Proteftantum Cauflz 1n - [4:] 8&&- ,ïinis in eo exequendo zqué profpiciatur ; neque eft , quod dubite- lbu mus, quin idem lubentiffimé ample&tamini ,,cum & nobis fi- Id il mul pergratum feceritis , & quieti falutique Ecolefiarum Re- formatarum optimé confíulatis, Quod reliquum eft , Vos Veftraque omnia Supremi Nominis tutelz ex animo come i, mendamus. Dabantur in Palatio noftro Divi Jacobi, de- iil cimo die Menfis Aprilis, Anno Domini 1722. Regnique noftri lo Odavo. 1 Vefter bonus Amicus Of« Infcriptio. Utf Ld] illujlrt]ïmi: atque Ampliffimis Dominis h Cen[ulibus , Sultetis , Landamman- 00 nis €* Senatoribus Cautonum Helv. [à Evangel. Tiguri, Berma , Glarona , I$ 1 Baftlea , Schaffufí , Abbatiscella , St. üc Galli &* Bienna , Amicis noffris Cha- []e riffimis. of W GEORGIUS REX, m [ V. [2 Confe Edem jam proferamus ad Haffiacos , quorum przfertim [b Haffia ett Principes, fi quiunquam, ad concordiz ftudium femper pro- enderunt. Domus Hasfiacz, ex veto aitdoctiffimus HORN- l (2 BECKIUS , gentilitium ho ftudium & pietas eft , qua flagrat [4 in confociandis tum füz ditionis Ecclefiis , quamvis variarum Confeffionum , tum aliis, Jamque ultra feculum eft, quod I) J illa cura tenuit PHILIPPUM Comitem , inftituto Marburgi * Colloquio Irenico, ubi vere concordatum , quod hodiernus [ Princeps WILHELMUS majorum veftigiis infiftens, poftremo Fa Catlellano d]? n -idà [44] Bbf den? Caffellano perficiendum cenfüit. Laudabili exemplo;ad quod nomir fc alii componant & quo quantam aliis Celfitudo fua. pacem ,. dis jt tantam fibi gloriam peperit. uod fperamus in omne zvum Nam ut àPHILIPPO dequ perennatutum, certe admodum illuflre. fdc Magnanimo Principe Incomparabili , qui inter primos & prx- matis cipuos fuit, quibus jugum Pontificis fuitintolerabile, incipia- fibus mus , notum eft, quantoftudio, quantacontentione , quanta conftantia concordiam inter Ecclefias quafiverit, de quo non f & tantum ab HORNBECKIO modo laudatum Colloquium Mar. qUCH qUC burgenfe mpxxix. habitum, fed etiam plura alia preftantitfima Thotl roftant indicia. Notz funt Optimi Prinicipis hac de re ad ME- Seret LANCHTHONEM &BRENTIUM (cripta literz , fed habe- DEL mus id genus epiftolas plures alias, ex quibus Pripcipis hujusani« um musItenicus difpaleícit, maxime veto coinendari meretur, quo in ipfo adhuc mortis articuloFilio fuo fuccetfori caufam hancem- intt ha phati ce propofuerit & memorando exemplo confe(fionem qua» fi fuam coram ipfo ediderit, Er fane tantum: abeft, ut hic Il- ftim exte luftriffimus PHILIPPI Succeffor & filius WILHELMUS à fimu veftigiis Divi Parentis recefferit , ut etiam, cum Patrem quoad u fervorem in hac re & ftudium füperare nequiverit, eum tamen do&rina & eruditione devicerit. Adeo enim in conttoverfiis latir fui temporis verfatus erat fapientiffimus hic Princeps, utinter N Ti ipfos T'heologos vix milleimusfit , quiad eam , quam pofie- dit, cognitionis T heologicz perfe&dtionem enitatur, cujus rei la Türm vel folum Colloquium cum Jacobo ANDREAE habitum fuf- ficiens poffet effe (pecimen. T Stadium autem Irenicum, quod füm tum occafione Electoris Palatini FRIDERICI fT tum modoci- p tati Jac. ANDREAE in Concione Memmingz habita: paulo d acrias in Reformatos invchentis , tum Formulz Concordix füb| demonftavit, tam eft luculentum , tam prolixum, tamque exi- Vcte inium , ut vel de eo folo integrum Volumen effet fcribendum, O Eun- fi omniaà cjus acta in mcdiunl producere, animus eflet. dem p« -Ho [45] fs m qud dem Sanguinem lrenicum per Partem in Nepotem fuum Cog- , UO nominem derivavit, WILiHELMUM puta , cujus fub aufpi- U ciis juffu & provifu Celebre illud Colloquium Charitativum ; de quo mox plura , Caffellis fuit habitum , in quo confenfus pta. fidei fundamentalis, ceu femper in Ecclefiis Haffiacis àRefor- ] m lAQta matis creditus, extra dubium ftatim fuit pofitus, & àRintelin- fon fibus nunc ctiam agnitus. uod vero hodierni Principes Haf- fix & Haffo- Caffellanus & Haffo-Darmftatinus ne latum un- Mat, quem à priftino Hafforum ftudio Irenico defle&ant , utrius- m ME que ftudia , quibus Concordiam Ratisbonz confedam , pro- ibt- motum iverunt, fatis commonftrant. Novimus enim, quod Sereniffimus Princeps Haffo-Caffellanus CAROLUS; quem dl« DEUS fíofpitet.nec , niíifero terris fubducat , modo lauda- ii lll« tam Concordiz rationem, Ratisbonz initam , publico Edicto in regionibus fuis publicaverit, atque ad eam fervandam fuos ]u haud fane invitos, fed promtos & jam ante ita animatos , ad- l ftrinxerit. Et quod gaudiorum noftrorum eft complementum, g eadem veüigialaudatimma non tantum legit hodiernus Serenif- pad fimus Princeps Haffo- Darmftadinnus ERNESTUS LUDOVI- (et CUS , quem DEUS itidem omni benedidionis genere cumu- rf latim perfundat ; qui cum fuis , ut diximus, Concordiam jntet Ratusbonenfem probavit , fervatque ; íed etiam hzredita- of rio quafi jure Sanguinem lrenicum poflidet , Potentiffimus Rex Sueciz FRIDERICUS I. quem omen & nomen habita- | [j j Fci rum & feptentrioni non minus pacem Ecclefiafticam . illatu- quod rum effe , quam eidem Politricam fceliciffime intulit, ferosque lod nepotes produ&turum efle, fperamus. Neque vero alia mens yulo eft Theologorum Haffiacorum przfertim Caffellanorum. ]ta rdit fub initium prioris feculi lapidem Irenicum magno ftudio vol- T2 vere contendit Joh.. LAMPADIUS tum in prodrome con- dum cordiz Evangelicz de certitudine fidelium in Deo fundata ad Juw pacis Ecclefiaftica adverfarios Marpurgi MDCX. edito tum. 3 3 dem 1 -Rj [46] fb- in Prodromo Concordiz Evangelice de folido Pradeftinatio- Chri nis (an&orum fandamento Marpurgi MDCL publicato, rum in men tanti tractatione de Conciliis ad. oblatam à Palatinis concordiam rat ftabiliendam Bremz MDCXVY in lucem prolata. Nequequen- q uam etuditorum latere poffuat conatusIreniciCROCIORUM, dum ohannis CROCII, qui quidem primum Ele&toris Branden- Qu J Evan burgici po ftea vero Haffix Landgravii Ecclefiaftes Aulicus & d f Profeffor Theologix Primarius Marpurgcn(is fuit & Ludovici CROCII Theologi Bremenfis, cujus huc maxime pertinent it a Apologeticus pro Auguftana Confeffione MDCXXI. Bremx Grui editus , & Aflertio Auguftanz Confeffionis ibidem anno fe- tem libet quenti publici juris facta. Johannis autem celebris potiffimum eft Converfatio Prutenica, ex duabus conítans partibus, queis YO Prutenica fidei Catholicz Inquifitio pie confideratur & Refor- EM matarum Ecclefiarum cum Auguftana Confeffione & ejus Apo- ili N iC logia confeníüs clate oftendizur, Francofurti MDCXX, edita, quam poft triennium ibidem infecuta eff Pacis & Concordiz hict Évangelicorum facra defenfio fécundz partis Converfationis [ Prutenicz. Ejusdem tenoris eft ejus confideratio de diffeníu Stb: Calviniftarum Caffellis MDCX XXV. in luminis auras emiffa, qui uti & Commentarius de Auguftanz Confeffionis Societate, fiíc quo demonftratur, Reformatos ea nunquam exclufos, cauía dei rite cognita, confentientibus Proteftantium Suffragiis Caffellis ML MDCXLYVII evulgatus ; ut plura alia huc tendentia doüiffi- G Id morum CROCIORUM. fcripta ficco pede prztereamus. lio vero tacere hic neutiquam poffumus Jo. CROCIUM & Theo- pen hilum NEUBERGERUM inColloquioLipücnüMDCXXXI. NI habito & füpra jam laudato negotium Irenicum publice &zgna- Eu viter urfille. Jungamus his Paulum STEINIUM Virum opti- tcle mum, qui nontantum Concíonem Irenicam ex Syrac. XXV. (üb 12. Caflellis in. Capella Serenis(imi Landgravii Hasfiz habuit, &OR atque in ea oftendit, Evangelicos utriusque partis de períona i Chrifti , d - [47] B- itl) N Chri(ti , S. Ceena , & przdeftinatione filiorum Dei in funda- Il mento falutis coenfentire , nec czteras paucas controverfias den tanti effe ponderis, ut earum caufa vinculum chriftianz & IM, fraternz charitatis inter ipfos folvendum (it atque difrumpen- (en dum MDXVIII. fíed etiam poftea integro eoque egregio tra- u &atu idem argumentum demonítravit , edita Ecclefiarum CL Evangelicarum fraternitate five uti titulus libri, ui Germanice n eft (criptus, habet: Evangelifcher Kirchen Brüderfchafft das D£ ift auffführlicher Beweifi das beyderíeits Evangelifche im )f Grunde der Seeligkeit einig und ceinander gar wohl mit gu- IU tem Gew (len für Brüder in Chrifto erkennen kónnen , qui Vs liber. Francofurti MDCXXII. prodiit. Ut de Gregorio Of SCOENFELDIO, Daniele ANGELOCRATORE , Cafparo EMBDENO, Hermanno FABRONIO, Erafmo SABINO po Producamus nunc Collocutores illos 1[2, aliisque nihil dicamus. liz in Colloquio Caffellanao MDCLXI. habito , qui non tantutn hic confenfüm fundamentalem egregie ftabiliverunt, fedetiam iij eundem contra infultus varios maífcule defenderunt. Nam N Sebaftianus CURTIUS , Theologiz Profeflor Marpurgenfis, m It qui huic Colloquio interfuit, folidam ejus in fe defenfionem fufcepit , edito eximio tractatulo feu diflertatione Theologica i n de fundamento falutis & articulis fundamentalibus Marpurgi ]is MDCLXIV. & diflertatione de Coena ad Epicrifin Theologi- T l ca Facultatis W 'ittebergenfis de Cclloquio Caffellano- Rinte- lio- Marpurgenfium, nec fegniorem fe przbuit aleer Marput- ( enfium Collocutor & Theclogiz. Profeflor Johannes HEI- a NIUS in (ua hanc in rem edita Philadelphia. Coníentientes fids autem fecum magno füo gaudio experti funt 'Fheologos Rin- Xl telenfes , inter quos eminuic Petrus MUS/EUS Theologus t fubtilisfimus, cujus non tantum in conftituto hoc in Colloquio Ilf confenfu fundamentali $z confe&ta pro eo Apologia, ftatim lau- Jic) danda, magnz fuerunt partes, fed cui etiam hac fententia ftetic W per d $43 [48] $kf« d us Mi per omnem vitam conftanter. Efi enim librum fctipferit de mani Fugiend O (yncrcüfmo», juffu Principis íui , cum in Academia Tinte Kilonienfi doceret, confe&um , tant umtamen abeft, ut ad ri- Tleo gida relap(us fit principia, ut etiam Antonius REISERUS lib- rum de incruftando fyncretifmo infcribi debuifle , utut ini- logis verit. Redius autem de hoc libro judicavit MUI quius, pronuncia T heologus itidem Kilonienfis Gel. Albertus ZUM FELDE , qui logis eum laudat, ut do&um nitideque fcriptum , in quo tamen fi- Dl mulautor moderationem fuam abunde teftetur, prudentia duce ticü: ac comite, ut nihil in quenquam amari, nihul in fratres duri, Qu dedi nihil acerbi pronunciaverit, fed pacis ftudio rem ipfam duxeric illuftrandam. * Collega & hyperafpiftes MUSAEI in Collo- duxi quio Caflellano fuit Johannes HEINICHIUS , 'Theologus fünd patiter Rintelenfis & genuinus G. CALIXTI difcipulus , qui tetm pro confeníu fundameutali fortiter ftetit, atque principia Ire- PHOI nica & inInftitutionibus fuis Theologicis Brunsvici MDCLXT. nad rimum editis & in tractatu de Gratia & Pracdeftinatione Rin- N telii MDCLXIII. publicato defendit. Accesfit rcliquis fuig pror fsl Collegis Henricus Martinus ECCARDUS Theologus Rinte- lenfis, qui Judicium de Colloquio Caffellano MDCLXI. edi- elle dit Germanice , in quo oftendit , quod boc Colloquio nec Auguítanz Confesfioni , nec unanimi Theologorum Augufta- D norum Confenfui & dodtrinz fiz przjudicarum , cumque hoe judicium impeteretur, ftrenue illud defendit, edita defenfione fui judicii de Caffellano Collquio MDCLXIII. Rintelii;/ Imo vero integra Facultas Tbeologica Rintelenfis communem hic cauíam fecit eamque egregie coram tota Eeclefia perotavit , edita Epiftola Apologitica ad Auguftanz Confesfionis Acade- mias & Minifteria Rintelii MDCLXIL & anno fequente Vin- L N diciarum Rintelinfium fuper Colloquio Caffellano Epitome t Rintelii puumenu lvi * * yid. ejus Anale&. p. gl 9. Conf, Fabricii Hift. Bibl. p. IV. p. 3 ;2.75 tdr at *'-38 [49] B&f- hia Rinteli MDCLXIII. Atque hxc Apologia po&ca etiam Gers dti manice prodiit fub Titulo : Der "T heologifchen Facultzt zu 11 RinteIn Sendíchreiben an die der Augfpurgifchen Confeffion It hb Theologos, worinnen jene ihres mit den Marpurgifchen Theo- At logis gehaltenen Gefpráches wegen fich erkláren , Rinteln Xqui MDCLXVI. Enim vero eadem fententia hodieque fedet Theo- nf logis Haffiacis, quam ipforum nomine Do&tiffimus Theologiae duce ProfeflorMarpurgenfis nuper,nuncHerbornenfisJohannesHen- lii, ricusSCHRAMMIUS in elegantiffima atque cordatiffima tra- cerit &atio ne deUnione Ecclefiarum Proteftantium wpccxxrr. edita, jlo dedit declaratam , ubi duo hzc capita pertra&re , animum in- duxit l. LInionem inter Proteftantes inconcuffis veritatibus ]gUS qui fundamentalibus ftabiliri poffe i1. eam , i unquam, certe his [rc- temporibus, effefamme neceffariam ; hactenus vero non nifi M priorem partem videre nobis contigit, cujus particula in ver- naculam quoque noftram tranfivit fub titulo Judicii de Unio- hr ne: Bedencken von der Vereinigung. Quo ipfo dubium (ui ii rorfus eft nullum , Haffiam in procuranda Concordia Eccle- «di fiaftica & fervando coníenfu fundamentali antiquum . femper AH eíle obtenturam. ( i9fus bem Gefprádo & Sür(t, G. Deren2Bifbelm 100 i mit D. Sacob 9fnbred. [[lg Syacob /. Syd) toill euc) mit FurGeit 2Gortett attsei þic D qen/ toas mein Glaub unb SSefanntnu& oon Diez l € fem (treitt fepe, Sd) bab niemabI8 geglaubt ij iod) gebaltet / Daf eitterfe Gffert Defi £eibS unb lut$ ifl briftt fepe Toh. e. 1nb im Jo. 9lbenbmabI / fonibernglaub tutb Dalt/ bafi eittanbers fep Joh. e. a c8 anberft nicbte li beift/ bann an Gbriftum glauben/ unb ein anber8 im D. bent äbenbmabvl / ba e$ Deift / gm $8cí6 unb 93Iut mit u -B$ [59] Sh- Ri S5rob unb 2Seit effen unb frítcen, — ? ü 3ie aber folcbes u- a t efcbebe/ Difen modum prafent lzbp5pa b id) niemablé nf gebeober g aberi einmabl folcber ber 21 mácbttafeit (&brtz erforfcbt/ fo : SRimmet effet/ r ol à fti befoblen/ ber folcbe 9'Bort. gevebt bat ber toetft obl , toie e8 gefcoebe/ bas iff meitt £eib / 2€. ff ein fleifcblicbe Gapernaut: Bd od alaub id) tricbt/ baf & at d ticbe 9Beifie sugee, — 26a8 gc buridt euc) oon fold)er Cou- efi feffion. ]hto Gyavauff D. Syacob atittoortet/ D iefe 2Sefanntmuf toar gt Gbriftlich mb vecbt / utio Da man Dabet) gebliebert / obet bet nody baben bfiebe/ fo wáre niemablg Éeit C'treitt Dterbott m entítanben / ober mócbt [eicbtlic) foiberum. bingelegt tver- inved Pen, Cann alfo bab D. £utber je unb alltoegen gelebrt/ ( iM iib teiber bie Qtoingltaner aeft rittett / itvann eitter afaube/ V j Paf nicbt nur 2Brob unD. 2ein / fonbern aud) ber toabrz bafftig €eib unb SBlut. &briftt teabrbafftig geaentparttg fj T ftcb ni (bt sioapen /:er. rebe IfonfE ii fepe / fo toolle er mit ibm at über bie Stebe toólf er nicbt 5anz T i leicbtoie er fooll, S&iffeng Dabe fein £utDerifcber Sprabicant Tüent den, unb feines aefdyrieben, agt €. * jf anberft jemabl aeleDrt / ober áttem etlice sunlic) avob o fely iveiter, iti £anb Cacbfen b Ofntfoort D. Ssacob/ Vfta ber &adben aerebt / uD aefcbriebett, am ficberfteit fbf er bátte e8 toeber gebórt rioc) aelefen / aber p fepe matt / ba mamn ben 2Xortern et nfáftig alaube/ Dett mo- Qu dum tidbt difputire / fonbern ber 2ilfmác)tigfeit & Drifti bez $7 eble/ ber mit feinem Gleifc) sut gerecbten Det alimtádptiaert Grafft &Dtteé erboben/ un b bemnacb bie QGeifi feiner Gez UR genimártigfeit toobl toiffe/ u b uns nicbt connotoen fepe / Qu biefelbe su erforfde tt ober gu ergrünbett, fflt r £anbgraf 28l lum T P unfer gnábiaffer Sürff unb Der , um ncuen (dlog bepnt lt ;'. D $ belm $n -Deffeit io 2 Ml Ghburfürftenspfalbara [* feitgemoefen b(at. f einegfägr P Q R edd3 [;:] Bb firftl. Göhab. feitier $anb qraf »Siää!bg!m 8. G. torgeront: j ä: men unb berfelben gan& bereglid) corgebalten, . $. G5. ! :8 Totifteu fícb su erinmneri/ toelecbermaffen G. G. G.. 9(nipo 67. NEI auf &. $. (5^. fleiffige& 2(nbalten bep feiner g burfürftl, , u toie auc) JDer&oa (briftopben su Zisirtemberg feeliaer Gez u bád)ytnuf erbalten / unb e8 mit trener Grmabnung enolíc 0R tben babiti gebracbt/ baf bepbe (burzunb Gürften &. . G. erftlid) / Darnad) einanber felbft itt Die Joanb sufagt/ ibve AAf Theologos bafjitt $ baltett / bafi fíe àt 2(febung DeB 9ferz (f 01 gerrif fo jebiger Seit/ unb ber biefen £Oerfoloumngen au8 NI bem fceblic)en Gotreitt de modo praíentix in ceena. tb fva$ bem anfjangt/ erfolae/ mit fernerem G idyreiben umb it/ invediren gegert eiatiber follten einDaltert. SXSelebem audy b feite C burf. G. ibre8 Sbeil8 gute treue Golge. getfan/ J unerac)tet bag je biftoeilen etlic)e Sractátlein bie simlidy. If 4 fcbarff todren / ausgangem / bie & (burf. O. bod) mí w (briftlicber Gebult bátte laffet binfebleicben /. bif fo [ang/ ) W baf enblicben bie 2&irtembergifcbe Theologen ba8 Tefta- CQ mentum Brentii , toeldhes Dod) st viel verbitterlich / Dáttett laffett aut8geben/ barbet) e8 nicbt bliebemt / fonberit e8 bàátt i felaenbe D. Syacob 2lnbred 3t0o gar. Contumeliofiftbe ub vtl laftertiche 9Drebigten toiber & ( burf, G. Steliaiong: 9Der- toatnbten/ Darunter atucdb (peciatim Der JOeibelberaer gebacbt/ Wa f0 $u SRtemmingen nicbt alleit offentlic) aetban / fonberm Die aud) i Crud ausaeben laffen / ub bavinnen €, G purf. d Q3. Theologos tittb alle beren GaubengzGenoffen nicdht alleitt ( [Ur 9or $veBer / (onbertt atic) oor S9tabumetifd) (alfebfieb unb Q gait& unevtoeiflich unb unerfinblid) diffamirt ub aufigetra- $eit. 9tun Dett & (burf. G. ficb folebes Tàfterlichen Ca- T lumniren nicbt alleitt termog ooriger mit , Jergog €ub- ul $vigs . O. J:Dermm $3atter auffaericbtet Coniad8 /.fort- i tremmenert berti aud) oermóg Def st &g&ïeäberg ?Inmo 7o, ge O9bfcbiebo/ il -ddà [5:] Se&f- yti 9[b(cbieb8 ; ben ber -DerGog su ?Birtemberg felbft unterz s fchrieben/ gan& ub gar nicbt oerfeber / fonber fid) oieE ü T mebr ber CGertoanbtnu& nad) $t Sbr G. G. vertróftet G. G. (5, torirben foldyen 9bfcbieb unb Contracten gemág Das € ernfte sufebem oerfügt Daber / Darmit fold) Calumairet i unb afferm eingeftellt/ unb G. (Cpurf. G. fambt Sybrett X "Theologen tiít (olcber unerfinblicben 2fufflagen toáre betz "i tbont toorber, SPtitfernerer beroeglicber 2(mfübrung / toas M au8 Diefem láftevlicber: Convitiiren ub condemniren uttiver g tvabren G'briftlicbe Steligion itgemeir Dartecbff. aucb utz ber ter ben Citánben ber 2fuafpurgifdett Confestion felbft oor d Sjtadbtbeil / Cidjaben unb allerbanb 2i&eiterumg. erfolaeit j fónnte. Cemnad bat €. burf. G. . fanbgraf 2IE tit belm8 $. G*. al bepberfeit8 Gurftlicber Dáufer ntabem 2Ger- [ fvatbten Sreunb freunblid) erfucbt umb gebettetr/ Dafi . qud G. G. fold)e Gittge at 9I Birtemberg bringen/ unb G. s. G. Ü $origer mit iDvem -Derren 2Gatter mit JDaube unb Smbe ii bet) gutem Sreuen unb GIauben oerfprochener / unb Danit f aud) Der st D eibelberg 9(ntto 70. auffgericbten 2Geraleicbuttg 0V eritmeri unb G. G. G. babin freunblid) tuiterricbten fooll & ten/ barmit & G. G. in mfebung aller Ytmftánbe unb Ge: Id legenbeit unb ii Crioegung tva8 bófe8 aus . Diefem JDarnbel li in bie €ánge erfolgeit fónute /. fold) £áfterm / Gbelten/ t Calumnirett tb Condemniren bet) ibrem Theologisabfcbafz f fen unb fie s rbriftficber Ginigfeit umb Concordi amtoeifert/ yi unb babin Dalten toollte/ banit fíe &. ( Durf. G. unb Dero tj "Theologen tingetabelt wb urtaefcbánbet lieffer, — Q'Gie Dant fD[« (&. Gburf. G. bintoiber bem -Oer&oaen u 9Birtemberg D tocber Gibl nod) SXafi geben tvollten / foie €. $. G. c8 i W ibrem £arbe mit9(nftellung ibrer $irdyer: Ceremonien £ebre unb anbers Dielter, S9BietooDI e8 t an Dem / Daf . (f Q Y £anbaraf äïsflt)elmä $- . fid) nicbt gem stoifdien ægää -H o[5) 88f eEQE . Qt ub 2fnaell menaen/ unb fíd) &atben unternebmen mollten/ titl bíe &.($. &. nicbt angiengen / fo baben fid) Dod) &. S. G. , erinnert/. nicbt allein ber ntaben 2SIutoertoanbtnufg barmit m G. $. G. benben &Dbeilen sugetban/ fonbermaud) bornebm: Ut licb/ Paf €&. G. G. al ein(Surft DeBOteicb8 oorn O tt bent fttt SJrrm babin beruffe / neben bero tSürftl. 29(mt babüt at Ls tracbten / barmit (Srieb unb GinigEeit i Der G briftlicbert f0 Sircben / unb fonberlid) unter berr Ctánben ber 9fugfpurz ( gifcber Confesfion erbaltett / bie £ebr be8 Goangelit gefore Jut o bert ib Durd) fold)e unseitige Privat- Condemnationes etlíz «ber ebraei&iger Theologen nicbt gebámpfft/ tunb im nod) Nb it gróffcre SGerad)tung ub £áfferung be ben 9papifterr geraz x tben mócbte. CDarmeben aud) su. Gemitb gegogen / foas v G. -Der&og fubtoigs G. G. al eine8 jungen Sürffen $SDerfort ivn aud) Dero f'anbert unb £euten aus gBGerftattung Des8 argerliz $, d)et Condemoirené ub 2tusfcbrepens oor eitt invidia a& ttüt unb1tntvillen nict alleitt ber 9pfalts unb ben Joeibelberaermn/ a (fouberm aud) aller Denen /. fo ber Caloinifchen Steligtort/ Aj 1oie man fie nenmnet /. sugetbait / al8 ba finb Grgellamtb/ ul Cdottlanb , C dtoeit aud) ber mebre &beil/ in Sramde retcb/ Stiberlanben/ SDolen/ unb an anbern SOrten mebr/ ]i : bie fid) alle bargu befennen / sutvachfert mócbte / fo eritz ii nerten fid) aud) &. $. G. nicbtalleitt ber Gyenpel bie ficb itt i Fur&en Syabren im SXteid) teutfd)er Station bátten sugetraz fMl gen / toclcbe gentgfam begeugen/ toa8 tinbeil8 unb 9uad)z t tbeil au8 folcbem Privac- €áftertt ub Condemniren $i erz at felaeit pfleat/ ba banm &. G. G. bodhgebacbten Jer&oaett Mj al8 ibrem naben C divager unb SSlutsfreunb je nicbt gótts fil nen toollten / baf fieíitt Deraleicben £aft ub SSefcbtoebrua Á geratben folften, tiber ba8 (o bemegte G.. O. autd)/ fvas Vj au8 bem lIáfterlicbertt Condemniren / utib Dafi mar Die Dei fii n oor folc)e/ fo bes 9fieligtortz TO belberger bermaffen nicbt auGei j riebeits. *-—Hä[m] Sgt- ^i Svtäbenä nicbt fábig / fozzbert?-c;ucb füv 9Xtabumetift) un: (d terffunbD eussufibrepen/ leicbtlich für eim Seur im Sieid) K E r £eutfcber Station / . fouberlicben i bepberfeite Sbrer G. O. G.j Sftacbbaríd)afft/ al nemlidy üt ber SDfal& fónnte amngestit dl bet toerben / Darüber Danit ibre bepberfeitó £anbeunb Sur- C É ftentDume leicbtlid) mit ber Spfal& i 1ntergang unb erolt- d j cben Derberb Éónnter geratber, — Ditetoeil e$ bantrambem/ ul ba& t»o mait bíe -JDaupt:Gad) Daraus biefer. Cotreitt ent- f forungen im Gub ub citra affe&us examinirt/ nb Die ne beit: movitte curiofas & imperícrucabiles quaftiones ait einett ii fi Sxt ftellen tbut/ benberfeit8 Theologi ítt ermelbter Daupt: 2( Gacde fo teitooneinanber nicbt fittD /: ober aud) ber Gitveit 9) a ficb felbft- bev 29Gicbtigkeit nicbt ift/ DaB man beBbalben feu eitt fold) arofi Gesámcf unb Condemniren in Der. ebriften: beit anvicbten follte unb fonberlid) be) biefenr £aufften/ Da qlé ficb bie SQerfolger Der tvabren9teligiorn biefeé leibigen Bands LU st ibren 23ortbeil uttb ad 1ocecitum unfer ber toabren 9rte: i lígion 9Germarbten fo eortbeilbafftia mibraucben/ unb Darz qi burd) bie Gemütber ibrer Sónige Je lánger je mebr toiber BU bie SÓteligions-Gertoanbten verbittert/ tb $uv Extirpation $t Der 9teltgion unb Dero 2Sefenner. fie adhorcren umb arnteiz Qo ett,.— :Oaraus Dann useblig oiel (Cbriftid)en SBlutbergiefz t em erfolge, — 1inb bann bifi alfe8 C^. S. O. angelegen/ umb bennad) aud) alfem iinrat) gern oorfommer feben tooll- ten « fo bátte &. . G. nicbt unterlaffert tooller /. foleheg S$pfal&grafen burfürften Ciudyen unb SSegebren auff fid) u nebmen/ unb ber Jer&og su OGirtemberg gan& freumbz licb unb treulic) su erfücben/ $t admoniren/ sit moartten ub di'a bettett/ baf &. G. G. folcbes alle8 oernünfrtialicb molle a LU o emütb sieben / aud) Pif& ütfonberDeit ertvegett/ baf all t bereit oott Dett T heologis bepberfeit8 oot langett Ssabrett biez Pr fen gand nb Mareri betreffenb/ fo iel aegen einanber aez toí riebett -M3 [ 557 B- Uf Vf febrieben uniD ooraebracbt tvorbemn ift/ a& nutmebroon Dets N $, igen oorgebrac)t toerben mag. nb Derotvegen su folg *ä Al - G. loblicber Joerren?BGatter$ Cyempel audbero JDeiz t belberaifcben 3eraleid)ung fo 2fmo 7o. getroffet / unb T €. . ^. felbft vuterfcbvieben, folcbe ernfte 2Gerfüguta bet X ibrem L heologis tbumn/ bafi fie fid) folcbes àrgerlicben Dodyz terbaften / unb unfepblid)en Condempren8 ; unb unerz Q 1 tbltcben Calumnireng. entbalte / bareort abfteben , unb l i ficb t ibret. Cearifftet/ bie , (S. . bod) nidcit müften/ IN toorsu fte fo Dbocbuotbiatodren / Daf fie ausgienger/ mebrer " f SSefcbeibenDeit unb (briftlid)er £iebe (Dieunter Den Drepett &briftlid)en -JDauptz S&ugenber Die avófte ift) befleiffigert t toolitett. Wt W as rietben C. G. G. bem J:erfogen su QGirtemberg ' al$ ibrem lieben 2Getter/ C dymager unb Z5vruber treulid) / ( mepnten e8 aucd) freunblid) unb brüberlid) / unb verfeber ficb; €&. $. G. morirben Diefe Grinnerung auc) anberft nicbt W als moblmeittenb aufftebmen / unb ficb i Denm allem betz t maffeit erseíaer/. Dafi beforglicber 1Mnvatf) oortommen/ unb loft f GSrieb unD Cinigfeit unter Den Gitànben ber 9(ugfpurgifd)ett Confesüion erbalten /. propagitt tb geforbert toerDeSigna- if tum Gituttgarbt ant 19 C ept, 744 [ li Á VI. [ j Rogtediendum autem nobis eft ad alios Romani Imperii c, P Principes eorumque terras Germanicas, quas fpiritumle- w j niorem his przíertim temporibus afflare. conftat. Or- ber j diamur à WVirtembergia , cujus Duces Sereniffimos à rcligio- T nis, concordix & clementiz ftudio femper fuiffe celeberrimos, l nemo rerum gnarus poterit diffiteri. ULRICUM fortiffimum ( í F/ Principem, qui primus facra feliciffimo & temporibus-calami- tofiffimis incredibili aufu in Wirtembergia reftituit , una cum l LUTHE. -dd$ [56] Bbf t Prince| LUTHERO etiam ZWINGLIUM , OECOLAMPADIUM modo aliosque , cum his facientes, habuiffe in amoribus; 6 teftimo- ptopüü niis Jo. Baptifte PISCATORI 1 * & Rud. HOSPINIANI ** Cardin conítat , qui de hoc duceait: Princeps hic Zwinglium amavit Gallic lum d. & in pretio magno habuit: & fi opus fit, hujus rei teftes pro- Conft ferre poffemus ipfius Principis manu (ctiptas literas haud pau- cas, quas gratiz & favoris plenas Caflellis & Marpurgi ad il- ticulo. lum dedit. At licet Auguftanam Confesfionem receperit, qi ipfumque foverit Brentium, nontamen ideo fordebant illi Hel- verbi LUD veticx Ecclefiz. Imo veroipíum Ambrofium BLAURERUM Conftantienfem in Reformatorem Ífuz ditionis affumfit ,. de cp | cujus mente , quicquid etiam in Colloquio cum Snepffio fue- quum rit a&um, fatis conftat , ut Martinum FRECHTUM , qui tür, ( QU Tubingz docuit, aliosque taceamus. Maxime vero inter Ite- nicos numerare debemus fapientiffimum Principem CHRI- DHO STOPHORUM , ULRICI filium & fuccefforera. Quanto Qu enim ftudio incomparabilis hic Princeps Concordiam Ecele- yerit, fiafticam & in utroque conventu Naumburgico , ubi in pofte- facie riore przfens cum Confesfione Auguítana invariata etiam vae ment rlatam admifit & in condemnationem Ele&oris Palatini Re- fotes formati non confenfit , fed eam prohibuit atque fadum hoc Com fuum conftanter camBREN T 1O defendit, & in Colloquio W ot- matienfi MpLvir. & in Comitiis Francofurtanis MDLvim. & in Col« |reni " loquio Maulbronnenfi wprxiv. & cumprimis in ConventuErfur- Subf tano MDLxv1. atque alibi (zpius promoverit, hiftoriarum monu- Cum menta teftantur. Neque quicquam dubii relinquit pa&tum, quod cum FRIDERICO Ele&ore Palatino wpr.xx. Heidelbergz iniit, DO tttis| de non concedenda Reformatz Religionis condemnatione & fi- Cre lentio T heologis imponendo , quod etiam NVILHELMUS Àcee FRIDEs od leni * Vid. Oecolamp. & Zwinglii Epift. L. . fol. ao. b. ** Hiftor. Sacram. D. 2.f. 2 24. conf. Celeberr. Pfaffi de A&is & Script. Eccl. Wrtemb, p z0, 2 5. UE [57] fet- TUM Princeps Hffiacus, fapra laudatus, LU DOVICO (mo modo nominabimus , qUCU—] "L ; in memoriam revocavit & fervandam Cardinali propofuit, Dcniquc notifflima eft Divi CHRISTOPHORI TOV(E Lotharingio quzrenti de differentia Eccletiarum 5 pto. Gallicarum & Germanicarum data refponfio : nimirum fe nul- pat Confeffionis Miniftros intercedat lum doctrinz difcrimen no(le , quod inter Gallicos & noftra 4 j ; €Xcepto unico de ccena ar- tti ticulo , q aod tamen diícrimen ita fit comparatum , uüt primo [Hc quoque tem pore concordia in eo fit Íperanda UM verbis , uam re ipía confiftat. , cum magis in Sed vero Sereniffimus Dux ;« LUDOVICUS CHRISTOPHORI filius & Succeffor Prin- füt ceps Religiofisfimus , paternis veftigiis lubentisfime inftitit, quumque à VILHEL MO, ut paulo ante diximus , monere- qui lte tur, ut pactum inter trigam Optimorum Principum FRIDERI- IN CUM Ele&orem Palatinum , WILHELMUM & CHRISTO. nto PHORUM contra&um (ervaret, ítatim refpondit declaravit- cdle que, quod padionem hanc paternam , quam evolvi cura- ofle vetit, 1pfe etiam tenere velit inconcuffam : quodque ad id | Vàe faciendum fe obligatum effe, fibi petfuadeat. Neque ab hac M mente uti nec à (uo nomine diíceflerant FRIDERICI Succef- fores & cumprimis memorabile eft FRIDERICI tum adhüc ho Vat Comitis Colloquium Mompelgardenfe, quod & ex intentione | COI' Irenica fuit fufceptum & hunc habuit effedum , ut Reformati t ad Communionem S. Coenz Mompelgardi dicantur admiffi. Subíecutus et EBERHARDUS IIL aui animum fuum lreni- onti cum , cum Serenitlimus Elector Palatinus CAROLUS LU- quod nilfy DOVICUS opus Henoticum urgeret , Ícriptis eam in rem lit- teris memoratu longedignisimis, infra producendis, tam pra- J clare expromfíit, ut in eo nemo quicquam queat de(idcrate., IU Db Accedat FRIDERICUS CAROLUS Adminiftrator , quem lrenicum fuiff; alibi jam oftendic Celeberr. PFAFFIUS. * Om- H nibus a f Vid. de A&t. & fcript. Eccl. W/irtemb. p« 88. (eqq. -$3 [5s5] S&f- i hadten nibus tamen i n ftudio Concordiz Ecclefiafticz. palmam prz- & iv ripit hodiernus Sapientisfimus Pri nceps EBERHARDUS LU- tium I m beec DEUS Pacis. Is eninx tandet DOVICUS , quem fempiternu Goncordiam cum aliis Staribus Evangelicis Ratisbonz ftabi- " litam nuperius per 'Theolo gos fuos promotum it feliciffime. : temp. heologi s defunc Wirtembergicis, quiprin- tionis Neque etiam vel € T proferrc nulli cipia moderati ora , faluti Ecclefiz infervitura , tec E dubitarunt , quod de modernis max ime extra dubitationem lníeci eft pofitum. Namque ut taceamus antiquiores v. gr. Joh. matis BRENTIUM, Jac. ANDREJE , qui, tametíi ut plurimum infx rigidiores füerint , aliquando tam en mitiorem etiam viam fidei: Joh. Valentin. ANDREJE Jacobi fünt ingreffi , cumprimis fiarum reftitutionem omnium maxi- praxil Nepotem, que m ad Eccle etai me idoneum ju dicavit SPENERUS , utque fileamus anti- MDOC, N'irtembergicos fec. XVI. de przdeftina- quiores 1 heologos Retormatis hodiernis fenfiffe , publiceque fuum: tione paria fere cum titulo docuiffe, ob eamque rem in hune ufque diem nullam Cenfu- denti tam Ecclefiz ibcurtiffeonedum condemnationem , inter recen- hannes Wolffgangus DRf tiores potiffimum merito l audanduseft Jo dCh ]JEGERUS Cancellarius nupet 'Tubingenfis , Vir fummus at- Concordiam Ecclefiarum imr fcriptis fiig que judiciofiffimus , qui ffus eft, fe nemi- den. fuis praftantiffimis ubique urfit & clare profe fetz nem Reformatorum damnare, quicquid alii fac iant. * Ejus vefti- Mat- dit ia hodieque premitSucceffor meritiffimus Chriftophorus da- der thzus PFAFFIUS Vir omnigenz eruditionis ; virrutum Erf (tat norumque incomparabilium fama ubique celeberrimus. vero Vir hie eruditiffimus in omnibus ícriptis fuis principia Ire- gtol ilta nica fpargat , ex profeffo ramen, quod ajunt, exaravit fequen- tia: Alloquium lrenicum ad Proteftantes , ubi qui in divería Cla hactenus den p d la * Conf. ejus Hiftor. Eccles. paffim. Prafat. ad Theol. Myftic. & Theol. d : Moralem, S;(i«ma Dogmatico-Potem. p. 22. & alibi, "*ä-ä [fo] 8sf- j Lj Ba&cnus facra abiere, ut veritate & amore daucibus Deoque & Evangelio & communi Chriftianifmi Lege fumma przfen- &tim tium rerum neceffirate ita poftulantibus dextras fidemque vel bj tandem jungant , pacemque Ecclefiafticam pangant, monen- [ine, tut. Ratisbonnz A. C MDCCXX. — Quod fcriptum eodem r tempore ibidem Germanice ettam prodiit fub titulo delinea- ul tionis propioris Proteftantium Ecclefiarum unionis : Náhe- Ontm rer Entwurff von der Vercinigung der Proteftirenden Kirchen. ol Infecutz funt di(putationes plures Irenica. De influxu dog- IfDun matis de Przdeftinatione in Praxin &dci quanto & quali. De Vim infuxu dogmatis de Communicatione Idiomatum in praxin hcoli fidei quanto & quali. De influxu dogmatis de $. C«eaa in (DdXÍ« praxin fidei quanto & quali. De eo quod juftum & zquam Afiti- €f cirea imputationem confequentiarum , quz diflerrationes [inae MDocxx. Tubingz prodierunt ; cz vero Mpccxxim. Halz Saxo- AQue num in vernaculam cum nonaullis aliis convetfz proftant fub enlt- ticulo Colle&ionis fcriptorum ad unionem Proteftantium ten- t« dentium : Des hoehberühmten Herrn Chriftoph Matthzi Anpus Pfaffens, der Heil. Schriffc D. und Prof. Primarii , Cantzlers JUS dl der Academie zu Tübingen und der Kirchen dafelbft Przpo- fiti gefammlete Schrifften fo zur Vereinigung der Proteftiren- drpts nemi« den Kirchen abzielen, aus dem Lateinifchen ins T'eutíche über- vl fetzet , und denjenigen zu gut zufammen getragen , welche die wahre und eigentliche Meynung des Herrn Cantzlers von sMat 1 d- der Vereinigung der Proteftirenden Kirchen wiffen wollen , b ftatc einer Antwort aber auff das jenige , was man bisher in groffer Menge wider obgedachte Schrifften herausgegeben, ile ift als eine Vorrede voran gefetzet des hochberühmten Joh. :qUCH.' Jiverk Clerici Moralilche Unter(uchung der Frage: ob man jederzeit denen Schmáhungen der Gottesgelehrten antworten . folle. lenus In altero faíciculo Colle&tionis hujus Germanicz prater quas- vitam Tl dam differtationes Ircnfcas jam memoratas & Autoris 2 atque - [ 5o] 9ef- " udun -—7 [ T atque fcripta etiam continetur ejusdem Cancellarii oratio Aca- Kche demica de cautelis circa Confilia Irenica , Unionem Proteítaa- tium Ecclefiafticam fpe&antia, & Epiftola Refponforiade unio- gcbc [ ne Ecclefiarum Proteftantium ad Erneftum Salomonem Cypria- qel num. Jungamus Celcberrimo huic Viro Theologum Wir- X tembergicum Do&itlimum Ebcrhardum Fridericum HIEME- RUM Iheologiz Dodorem. & Sereniflimi Principis Wir- gO[l lo e tembergici Concionatorem Aulicum atque Confiftorialem per- Th uam illuftrem;qui in fua diflertatione Inaugurali de Moderatio- t ne Theologica mpccxx. Tubingz habita & paulo poft AGtisHie- MK merianis inferta , animi (ui Irenici radios praclaritfime fparfit, à Dodiiffimo HOTTINGERO haud abs re celebratus. Poffe- DIC bet mus adjungere plures;fed fubfiftemus fere in Johanne Chriftiano at KLEMMIO Linguarum Orientalium Profeffore Tubingenfi, cujus Confilium Irenicum propterea venit memorandum , quia occafio fuit füfcepti illius ab 1pfis Statibus Evaugelicis negotii lrenici, quod inde ab aliquo tempore in omnium ore &mente Prodiit autem libellus in lucem Mpccxrx. Tubin- pcrcrcbuit. gz fub titulo : Confenfüs fidei Ecclefiarum Proteftantium qua- tenus €ft neccílarius Die nóthige Glaubens- Einigkeit det lj 0 Proteftirenden Kirchen mit einem einigen Beweis-Grund dar- ethan five, uti verfio Latina, quz MDccxx. prodiit , haber: qU Mi Schediatma lrenicum h.e. neceífaria Ecclefiarum Proreftan- tium in fide Confenfio ex propriis Principiis Doctorum Luthera- N d norum corumqüe Orthodoxorum unica demoaftratione evicta, nunc autem ex mandato llluftriffuiorum Virorum ab ipfomet Cu Autore e vernaculo in Latiaum convería fermonem. . Quum autem fcriptum hoc oppugnareturt , ftatim in lucem iterum emiíla e(t defenfio Confentionis fidei Proteftantium in necet- Q fariis ive, die vercheidigte Glaubens-Einigkeit der Protcftiren- TK M den Kirche , das ift abgenóthigte Antwort auff cine ohn- usdem lángft ausgegangene Schrifft. Adjungamus nunc etiam ej Tefti. M EE [é] g6s- at 5 Aq T eftimonium lr&mcum five ut titulus habet Germanicus, Ireni- tlln nio. Íches Zeugnis , bcftehend aus einigen feiner vorhin ausge- gcbenen , nünmehr aber vermehtten und beftáttigten Schriff. "pri. tén MDCCXXIV. Continet hzc colledio r. Neceflatium in fi- Vir. dei fundamento Confenfum eumque defer(um. 2.Henoticon EM,E' Wllï ex Anti- henotico , 3. Litteras Amici ad Amicum de ftatu ne- gotii Irenici apud Tubingenfes itidem adauctas & appendice j Pe[. locupetatas fatis luculenta. Accedit. Danpiel MAICHEL itio. Hie. Theologiz & Philofophiz Prcfeflor atque Ecclefiaftes Tubin- gerfis Digniffimus, qui in D.ffertatione perquam egregia de at Moderaticne Theologica A. MDCCXXII. edita & recuía, Ire- offt pnicum cgit. Et quis dubitet l'heolog. s Virtembergicos, qua [200 bene coeperunt, perrecturos , nequePrincipum füorum femi. "nf tam Irenicam unquam derel:&uros efle ? quia e V. 'Otii t Áciamus autem rcliquarum regionum & Principum Evan- me- gelicorum lmperii Romani. Compendium , ne in ni- Con d uis non alior : u- miam prolixitatem excreícat noftra tractatio. dt lcgit Edi&um Irenicum T optimi Principis BYRUTHINI GE- du ORGII WILHELMLquemDEUS tervet ut oculum, wpccxxir. bet quod prodiit,nosqueetiam deStudioHenoticoSereniffimi pariter V Principis ONOLSBACICI WILFELMI FRIDERICI , fuper ia quo pax fit, quemque przmatura morte terris huper ereptum It effe, ex animo lugemus, condocet. Eundem animum Ireni- cum declaraffe Sereniffimum Principem Imperii BADENUM m du CARO.UM GUILIELMUM,, cui literatiffimo & Politiffi- 'rum mo Principi DEUS ex alto benedieat , fatis eft pervulgatum , "i qua in re exemplum habet przeuntem FRIDERICUM glo riofiffimum Principem , qui decreto Irenico Francofurtano Cl MDcxxxiv. fubfcripfit. ha Neque quisquam de Principibus AN. je HALTINIS , de NASSOVICIS aliisque five Principibus , five c&l H 3 Comiti- -B [62] 9- Comitlbus , live Nobilibus , five Civitatibus Imperii Con- f l1 feffionem , quam vocant , Reformatam pfoficcnnbus cum ra» Ticl tione dubitabit. Eos enim communi Ecclefiz fux do&rinz etiam quoad hanc parcem de con(enfu Evangelicorum funda- pIC[ MI mentali fübícribere , eo minus habet dubii, quo certius eft, uod ab eadem minime deflectant. Sufficiat ad eam ret com- AK niC robandam teftimonium diflentientium, qui de zelo fuo per Re- $C formatos emolliendo ita queruntur : W'elchen Eyfer fich za füb erweichen bemühet auf Reformirten Seiten die Pfáltzer, Màr- cker, Anhilter , und unter den Auslándifchen , Preuffen , d ]te Hollànder, Prantzofen , Engeilànder mit Ditte, (üffen Wor- Tl ten , Henotifchen oder Vereinigungs- Schrifíten. Item mit pi Conventen, Difputationen, Colloquiis und Gefandfchafften. Accedant ALSATI, ínter quos proceffit in medium Johannes pl MELLETUS. Is enim Concordix inter Evangelicos curan- QilC dz & procurandz medium novum Mpcrxr. Francofurti pro. poíuit & anno fequente Propempticum Irtenicum ad omnes Proteftantes publicavit , denique Syndromum lItenicum ad Pa- cem inter Proteftantes Reformatos & Lutheranos fanciendam cdidit, in quo continentur fequentes cractatus I. fententia lII. Epp. Anglorum de Theologorum fundamentali coníeníu in Colloquio Lipfienfi inito II. Samuelis M ARESII obfervationes Itenicz ad Colloquium Caffellanum III. Irenicum Mofis AMY- RALDI, IV. Petri MOLINAEI Confeffio fundamentalis, V. ä ! Ant. CREGUTI fyncretifmus (; pius Hienotifmus , VI. Joh. Rud. WIRZIL Aidexejig de communione fan&orum VL ipfius MELLETI Cbriftianus Syncrctifmus. Neque de mente lre- I niga FRISIORUM dubitare nos finit Judicium Theologicum, Bedencken über den nàáhern t quod fuper hac re formarunt : t Entwurff, quod cum approbation eloclytz Facultatis T heologi- li cz Jenenfis Mpccxxrr. prodiit. Et de DANIS, quodFormule Consordie & prafertim ejus Damnaius dare manusta m con- ftancet -Hà3 [55] 8&8f- 0n ftanter renuerunt, & de HOLSATIS fpem nobis facit concef- Wey a ipfis fentiendi libertas & eximii atque do&tiffimi Viri Hen- ting d rici MUHLII popcnfus in SPENERUM imo vero in veritatem ietatem & charitatem animus. Optamus ctiam ne defint di, MEGAPOLITANI, cum jam olim & Sereniflimus Dux UL- on RICUS incelebri conventu Naumburgico egregium egerit Ire- k nicum &. MEGAPOLITANI ram GUSROVENSES quam 1 SCHWERINENSES Decreto füpra laudato Franccfurtano [in fübícripferint. — Denique celebrandi quoque nobis fant NORI- n CI , qui in celebri fua Academia ALTORFÍNA tot foverunt [ Itenicos, quot reliquarum À. C. fere nulla: nominatim PICAR- QGl TUM, SIGELIUM, EDONEM, VOLCARUM, JOR- [v DANUM , BEUELIUM , SAUBERTOS , REINHAR- 16 DUM , HACKSPANIUM, DURRIUM, FABRICIOS n aliosque. * ut de BREMENSIDBUS aliisque nihil dicamus. QU T9jon G OttesOnaben?BirGcorg2Bilfelm/SWatge I U atafau SSranbenDurg / inpreuffen/ c.2c. A li *ebe Qetreue /, £8ir aeben eud) anfd)lüffig $t oerz nebmen / foas$ jüngftDin (ub 28. Febr. a. e. bet) Dett n 3 Corpore Evangelicorum $9t eitt Conclufum foegeti nd ber ber) gegentoártig-an fid) bod)ftmiflid)unb aefábrlid)ert T $àufftett uumgánglid) nótbigen aufferlicben 2Gerein z. utt j nàbern QufammenfeButig berer 9(ugfpurgifeben Confeffions- ?Gertvanóten oon beeberlen 9seltatonem entric)tet toorbert. IUj 98ann 2ir bann gleid) anberm Goangelifdben JDer: [ ren 9Qeidj8:9tit(tánben Dte Incencion fübren / Daf atgereg: 1 te8 Conclufum oon allen (FanfeIrt abgelefett/ umb su jebers [ manns S9?ad)ricbt verfünbiget toerbe ; al8 befeblen 2ie 7l des5u- lt biemit gnabigft / Ssbr foollet biermjter anbie fámbtlt pcrin- li ii * Conf. Dodi(l. ZELTNERI vitas Theol, Altorfin. -R [64] G&b- damtt erintendentett íttt Sanbc bie unvei-iisei!te ePerorbnung mít o ber atngebendten nadjbrüciiben 3Sebentung ergeben laffet/ motti baf eit jeber Derfelbem ítr feiner anoertrauter Dioeces bie LM Publicatio : Deffelben fofort betoercfftelligen / utib. ber 2Ger- u C LE meibung empfinblicyen GinfeDens fic) fotoobI bor fíd) allev: big8 Darnad) acbtet , al8 aucb ibve utitergebene Capicuia- (ieco res $ut' gleic) máffig exa &en 25eobad)tung antocifert / au NI bet) verfptbrter Contravenienz urgefáumtemn 2Bericbt erftat: qe n Garait 9o tett follert. [Ibringet Sybr lnfere gábigfte 23iL- &]o lenszStepnung/ unb oerbfeibe eud) anbep mit Graben ge deq fooden, Datum $Bapreutb/ Den 6. 3tap. 1722. gligcr mani VIII. Ro níus Eragrantibus Imperium Romano Germanicum, non pra- Vef ticus tereundi nobis funt HELVETII, & BATAVI, qui, ta- VT p metfialias rigere dicantur, pacis tamen & concordix ftudio nullis unquam fecundi , nullis poftponendi fuerunt & n Vi etiamnum funt. Notum enim eít, 'quod Ordíines Helvetii, qui fbi. jugum Pontificis eodem quo Saxoncs aliique tempore excuf- hij ferunt , füos ad Colloquium Marpurgeníe concordix inter Evangelicos conftituendz gratia miferint. Notum eft com- ubi pl mercium literarium, quod in hac caufa cum ipfo D. LUTHE- RO habuerunt & eoluerunt. Neque alias unquam quoties agi vel Palatini, vel Angli, velBraudenburgici, velalii negorium d Henoticum urferunt, fuis fuffragiis, fuis confaliis & adhorta- Th Cot tionibus defuerunt, & nuperrime etiam füum calculum ftudiis tnol Principam Evangelicorum luculentiffime adjecerunt f. Verbo ut complec?car, in Helvetia ctiam femper extra dubium fuit po- Th fitum , quod diflenfus Evangelicorum non fit fundamentalis. p Prater documenta publica proftanc plürima fcripta cum anti- quiora tum recentiora longe przftanuffima, quibus docti(fimi Helvetix Theologi fententiam Ecclefiz fuz de coníeníu fun- " datmentali Mi digni -Mé [65] B- acndis At damentali vdederunt teftatam. Ex aätiquioribus nota eft To. Wt JEZLERI tradatio de diuturnitate Belli Evchariftici & fru&u Dit mortis Chrifti wpxxvr. edita , ut ZWINGLII , üt OECO- VU LAMPADII, ut BUCERI, fupra jam inter Anglos celebrati, Vi ut CALVINI, ut MARTYRIS , uc BULLINGERI, ut BE- tu ZJE & FARELLI aliorumque cogitata lrenica partícularia aujj ficco pede pretercamus. * Sed reticendinobis non fant STUC- f KII, habemusenim Johannis Wilhelmi STUCKII Orationes T de nuncio Ecclefiaftico & de Concordia Tiguri Mpxct. editas hi & Johannis Rudolphi STUCKII Confiderationem quzftionum de quibus in Colloquio Lipfiaco non convenerat. Nequene- g gligenda eft adhortatio fraterna Samuclis GRYNAEI, quz Ger- manice prodiit fub titulo : Brüderliche Vermahnung an alle J Reformirte Kirchen zum Confens im Evangelifchen Religions- H W'efen Bafilez wpcxrr. Idem inftirutum tenuit Johannes diz WIRZIUS Theologus Tigurinus in fua difputationé de fan- 24 &orum communione , & eft ex ejus pofteris hodienum Tiguri qu Vir Doctiffimus , qui Patrum legere veftigia , cum fuis gloriac a :[ fibi ducit. Egregia prz(ertim funt Meletemata Irenica Johan- ntc nis Henrici HOTTINGERI Theologi Tigurini Dodtiffimi , Off) ubi primum de paceis Écclefiafticz: inter Reformatos caufis im- " pulfivis, fecundum de Impedimentis Pacis Ecclefiafticee &c. o agit , uti ea confpicimus in Primitiis Heidelbergenfibus. Eun- IU dem lapidem volvit Jobannes Henricus HEIDEGGERUS [ Theologus itidem Tigurinus Doctiffimus in folidiffimis. de dis Concordia Proreítantium Ecclef(iaftica differtationibus. ** Me« morandus etiam hic nobis eft Franci(cus TURRETTINUS 1 PO Theologus Genevenfis Celeberrimus , qui quam propenfo fem- il per fueric ad Pacem Proteftantium animo, verba funt Do&if- n I fimi — 1itl * Conf, Nub. Teft. Celeberr. TURRETTINI, ii 4& ** Vid, in viam Conco«d. Proteft, Eccles. Manuductio Amft. mpcrxxxyu. iil -H [661 8ti- przü mox fümmopere dilaudandi , nulla non occa- cotit fimi cjusFilii , dit ; velut in Inftitutione Theologiz Elench- fione teftatum de mf ticxz Tom.1II. Loc. XVIII Qa. XV. nec non & in Difputatio- luB nibus de neceffaría feceffione ab Ecclefia Romana Difp. VIII. TIN 'Th.33. 34« 35« plenius vero in Tra&tatu G allico de hac ipía Conl o, quique publicam materia paucis ante obitum annis exarat uxdam extantiora de ioni lucem nondum adfpexit , ex quo loca um primariis contro verfiis cxcerpüt ide m TURRETIINUS ju- & nior , ad quem & alios Academiíarum Helveticarum Do- €tIal rítites longe famigeratiffimos noftra nunc &ores hodieque fupe Profecto moderni Theologi Helvetii in logu Íe vertit tractatio. quat omnibus Academiis fuis reliquarum provinciarum Theologis, qUC licet & ipfisin promovendam concordiam Ecclefiafticam inten- tis, in urgendo ftudio Henotico palmam facile przripiunt. qrip In Academia Genevenfi bone DEUS! quanta folertia , quan- The cu ta pietate, quant a foliditate opus hoc gnaviter urgent T heo- STE logi Do&iffimi Johannes Alphonfus TUR RETTINUS & Be- Q nedi&tus PICTETUS magna iftius. Academix ornamenta , MiX neque fuos abs fe diffentientes habent fymmyftas. * TURRET- fum TINI labores non publici tantum fed & privati , quibus in Aulis Regum Angliz , Boruffiz & alibi orando, monendo , gan eonfulendo inftat , omnium ore celebrantur. Cedro digniffi- a ma funt Eruditiffimi hujus Viri fcripta Irenica. ' Oratio de MiX Is compo nendis Proteftantium diffidiis longe præ&antiüïma COf olim Genevz habita & typis focietatis edita atque MDCCXXII. Lipfiz recufa , Nubes Teftium pro moderato « & pacifico de rebus Theologicis judicio & inftituenda inter füe Vet Proteftantes Concordia, przmiífa cft brevis & pacifica de At- ih ticulis fundamenralibus difquifitio, qua ad Proteftantium Pa» cem mutuamquc Tolerantiam Via fternitur , q uz ob fuam At praítan- ** Conf.Literaseorum ad Potent. Regem Beruffia (criptas MDCCVII, : " 98 [67] Bb CQ —— przftantiam in Germanicam quoquce fufa eft linguam & Fran- ehci cofürti Mbccxxl, prodiit , ut reliqua hujus Viri fcripta , qua If itlo Vl omnia fingularem moderationem & profundum judicium fa- piunt, taceamus. BenedidusPICTET US Collega TURRET- Cl TINI Praftantiffimus & Celeberrimus , cujus differtatio de licim R Confenfu & diffenfu inter Reformatos & Augufítanz Confef- fionis Fratres jam Mpcxcvi. Amflelodami cufa & Mpcxcix. N cum Animadverfionibus MOEBII repetita eft , eadem pietate Do TUnC & dexteritate pro Confenfu fundameutali decertavit, prefertim etiam Mpcc.in Amica Refponfione ad SCULTEIUM Theo- t M logum Hamburgenfem, qui etiam habitum T heologilrenici ali- Qpl quatenus induic ,* & in Vindiciis adverfus animadverfiones deni- 1LCR que etiam in Confenfu Lutheri & Calvini aliisque doctiffimis unt, Ícriptis. In Academia Baáfileenfi Samuel WERENFELSIUS jarl Theologus moderati(fimus atque eruditiffimus Confiderationes heo generales fuper unione Proteítantium edidic à DoGiffimo O- hr SIERWALDO Gallice in lucem emiffas fub citulo : Confi- 1 , derations generales fur la reunion des Proteítans. Genevz iT MDCCiIX. quz omnino emni confideratione funt digniffimz & ls 1 fummo eruditorum applauíu exceptz. Eodem tendunt ele- , gantiffima hujus Viri fcripta alia & difputationes , praefertim nif etiam Oratio de vero & falío "Theologorum zelo Bafilez )d Mpccxxir. habita & Tubingz paulo poft edita. Imo vero om- m nes Theologi & Miniftri Bafileenfes nuper demum fuam de confeníu fundamentali & unione Proteftantium fententiam tU TA egregie in Confilio fuper Formula Confenfus Helvetiea expo- It füerunt & confirmarunt. ** At reliquz etiam Academiz Hel- t veticz , quz alias Formulam Confenfus fartam tectam voluerunt, ]u nihilominus , quod confenfum Proteftantium fundamentalem Uaf attihet, à fratribus ne hilum difcedunt , fed eundem fortiffime Ia éc I * Vid.[Iter. Invitat. Eccl. Ref. MDCXLVII. l ** Habctur in Celeberr. PFAFFII Sched. de Form. Cons. p. i7eqq.. -Mj [6] fi-- P d mut & erudiriffime urgent. Teftes fiftimus Theologos Tigurinos Jeber Celeberrimos. Vir Dodctiffimus & judiciofiffimus Tohannes f acobus: HOTTINGERUS Theologix Profeffor "ligurinus &b meritiffimus , avitis infiftens vefligiis , mentem fuam fatis prae- Cü) amiciffimo in Ecclefia Proteftantium connubio Tiguri mpcexxr. clare expofuit in Differtatiote lrenica de veritatis & charitatis d. PU(C habita & typis exfcripta atque aliquoties jam defenfa. Ad- ftipulantem expertus eft Collegam itidem judiciofiffimum, Jo- hannem Jacobum LAVATERUM, Theologum Tigurinum digniffimum , qui Protcftantium in fundamento fidei con- fenfum paucis quidem, fed eximiis affcrtionibus demonftra- ä tum dedit Tiguri Mbccxxrr. Jam Mpccxx. celeberrimus UL. RICUS ediderat do&ttinam Proteftantium fundamentalem doit con(entientem & folatifluam : Einhelligeund tróftliche Grund- lm fty Lehre der Proteftirenden Kirchen, Zürich ibidemque Mpccxxrz. recufam atque etiam defenfam , ut alios Viri hujus do&tiffimi Qu laboresIrenicostaeeamus. Neque quicquam diffentiunt reliqui [j Wi przfertim HEIDEGGERUS Theologus Tigurinus dodtifhimus gu & optime meritus, quimentem fuamIrenicam , in finum no- ftrum egregie effudit.Poftremo compareant Theologi Bernates , ba quos quidem inter primos debuiffemus ponere , qui publice fuum eonfenfüm & approbationem Confiliorum lrenicorum In- lUi Df terprete tum Rectore Academixz Bernents SCHEURERO Celeb. nobis funt teftati. Nequeid mirum , cum Johannes ALT- iif MANNUS Gymnafiarcha nuperBernenfis fapientiffimus eadem li Confilía jam Mpccv. propofüerit atque apud ingenuos & pru- )u dentiores rem extra ulteriorem dubitationem collocaverit , tf füo merito fummopere celebrandus atque commendandus. Ti Przeuntem habuit Georgium THORMANNUM n dem $j neuen ünpartheyifchen Reunions- oder Verciniguns- Vertrag Pt MDCLXXXVIH. Recentius vero füz Ecclefiz de fundamentali t Protcftantinm Confeníu fententiam explanavit Vir doctifl- mus W — —Kj (69] 8k- Uffngs Bs m;m ]ohannes Henricus RINGIERUS Theologus Bernas Ce- ütinty leberrinius in. Differtacione Theologica de confenfu Prote- j p ftantium in do&rina de Przdeftinatione Bernz Mpccxxa. edita, Eitaiy & bonorum applaufa fufcepta. Quibus ita fe habentibus neme cft, qui publicam & perpetuam Ecclefiz Helvetiez hanc effe CL dcctrinam , quod Evangelici ia fundamento fidei con(entiant, li potetit dub;tare. 4 , ]0. 1nUm T €drteiben ber &tábte Qürd unb SBern. (0t tf Sf8geftalten st Der fcbon Iang ertotinfebten 9Beretz UL niatttg Der Proceftirenben Svircbert i bem SXteid) eiz oD ne siemlid)e Suneigung oerfpibret toorbem / unb tlem tvie Gtv. Svóniglicbe 9Oajeftat aus gottfeeligen Gifer biefes Itd. bodymicbtige umb Deilige 2ercf aufferftens Gid) attaelegett XIT, feon Iaffen / sumablen aud) su (Cbrift: pflicbtiger 2Septraz (imi guig alle8 Deffett / 10a8 3ut 2Seforberung Defielben iinfer iqi (Zeiteé erforberfid) fep mocdbte/ 18 Dod)aeneiat atimabz Is iten toolle/ Daben aus Serofelbert anábigftem amn us abz qu - e gegebenien Cebreibern / 2&ir Dbe8 mebreren su. erfeben. ge 4 babt. blice Gleic)tvie t Cto. Sóniglid)en Smtajeftát SOero prepfiz nIn totirbigften Gifer für Die SGefórbernng umb 2fusbreitung De8 M Steid)8 brifti / gleid) Sero Glortürbigften 2Gerfabren LT. itt biefem oorbabenben groffen/ GYDtt moblaefálligen/ unb ( bie ganfe Proceftirenbe ( briftenbeit su unfferblic)en Soand: terbinbenben 9Berd. auff Da8 alleroortrefflicbfte bartbun/ PFU utib toir für Deffert gutmitbiaft beliebte Communication bez ellt, VdUs miütbigen Sand abftatte / mit COienftzbefliffenftem. Grfuz du (ben / Gto, Sónial. 9majeffát geruben toollet / ítt Dero a yubmtotirbigften Gifer unb 2(rbeit an biefem Deiligen SSBerd unter G Ottes mittotirdenbem Geegen/ bifi su Deffett balz ij nFali unermübet fortgufabren 3. 9II8 j beft alücilicben æoumf)mngg j ónitetg -5 [7o] 8&f- m Formen Sf8ir midytumbin, Cro. Stónigl. 9tajeffát rerpedefeft fdoni V su oerficbert / Daf / tveil toir baS oorbabenbe / 3 quet gebe gu evtotinfd)tent Gibe aelangeibe Reunions-ZIBerc/mit lgt [eic) auffricbtiger Beaierbe / al& Giv. Svonialicber 9Xtaje: bt át an 1ina erlaffere8 Gidbreibert auSbrider/ anfeben alfo QU ( lins nícbt$ angelegentlicberes umb ertonfcbtere fepn toerbe/ Oi al8 st 2Sefórberung Deffelben i gebtiprenber Siebe su. Der Form 9Barbeit Gottlid)en 9Sorts unb Daraufr beavünbeten Svivz Conit (en-iSriebens/ alle8 Dasjenige / tvas oon 1ins Dtergu erz foartet toerben mag /. getteiatipilliaft bepsutrager /. aletd) (b fitdt folcbes su allen Seiten oon 1ins unblinferri Theologis etferig gefuc)et toorbern/ ub Darum Zir aud) táalid) ben .Stt $i Der 2Barbeit ub be8 (Sriebens in lnfern. offentlid)en Svivz ( cenz Gebetterti Derfzgrünblid) erbitten unb ferners erflez gt h ben foerben / $u Dem aud) bep 1in8 bas Cdmáben umb 9 M $áftern ber Goargelifc)en 9(uafpurgiftber Confetlion feittes J ?!Beeg8. jemablen toebDer tiblid) nod). stgelaffert getoefen ift / n fonberi Cotefelbe oielmebr jeberseit 0on 158 für Q3rüber etz [f Z fannt unb.befannt toorben/ unb 2Gir von Soenfelben aud) bdfi fi j al8 folcbe aebaltem u toerber/ auffrichtia begebren/ Derumz (dt gestveifelter Jooffnung beneben(t lebenbe / e8 toerben lutz ld y fere. Libri Symbolici , uttb Davunter aud) bie Annor675.nacd) 0l oielen unb forgfáltigett Refexionen / aus erbeblicbert unb KT tiabimbafften Mrfad)ea oor aefamter Goangelifd)en Gi)bgee noffeníd)afft auff z unb angenommere Formula Confeníus , UT Dacon (Sto, Siónigl. 9WRajeftát Díc anábige 9nregumg . su C tbutt beliebet / auff 2Beif unb (orm / toie fie oon lnfererm in G Ott rubenben 9([t:2Gátterm accepriret toorbemn / Derz mablen antocd) obue einigeS teuerumg oDerGoetoiffens-2ivang fubüftirer / unb toeber dire&t? mod) indireáe eitt toibriges ub ber Svirc)en 9Gereinigung verbinberlic)e8 9yeittel fep ; utnb Geftalten felbige nad) bey Conftitution 1tnferer Sircbe Regtz EtuRes. -Mà [71] Sä«- Qu u Q bebaltung DeB (Sriebeng uno Der Ouibe erfelber unb ber Qïegimentäböd)ü erforberlid) wb nülid) , aud) su 95ep: T ) auS O Otteé 2Bort ven Tufern Hiebeu 9(ftz 2Gáttern toobl UP ii Dergebracbter unb einititbig gefübrter Ginigfeit ber gefüttz Qttt ber Goangelifcben: £ebre eitííg unb alleiit angefefen finb. uN cDabero Gto, Svónigl, SUpajeftát eDrerbietbiaft. erfucbemn / 1 j cDiefelbe alle toibrige Impreffiones., al8 tváre vorgebadbte Formula Confentus befonber& toiber bie Der 9(ugfpurgifd)en "T Confesfion $ugetbane Glaubens : 2Gertoanbte abgefeben / O ficfen 5u laffer/ gnábigft belieben toolltens SSesieben l8 (ftiy aber DiB SOrtb$ be8 mebreren auff bag. Dierüber at (tv, ) Svonigl, 9Xtajeftát in G ODtt rubenben Grofiz Jerrm 9Oat fi tern/ Glortoürbiaften 9ftaebend'ens/ von óblid)er Gbartz "fl gelifcher &pbaenoffenfebafft unterim. 6. Maji Anno 1686. abz I gegattgeies 9Inttvort: d)reiben / Deffeit to, Svónigl 99taz l 1 jeftát 1u$ felbft su erinnerm qttábigft gerubet, — Symmittelft $u nebeni attgelegentlicbfter Recommendation 1tnfer$ oangez t ü lifcbett €pbz Svircber-umnb GitatbszIntereffc ( 5tt bittenbe/ qui bafi &r 3 Diefem Deiligen 2Berd feinenr Góttlid)en Geegen hf fürbas bin mittbeilen / sumablen felbiaeg su eirem ertodirt: lt fcbten unb Der gani&en Goangelifchen vird)en Dócbft erfpriefiz tj licen &nbe bringen / mitbtr aud) G. $ónial. 9Rtajeftát u) al8 eitt oortrefflid)e8 bargu aebeiliate8 2iBerdseug/ ii aller Svónitglid)en Profperitát fürtodbrenb gnábigft erDalten toólle, N Gegeben unb in aemeinem Linferm 9vabmen mit Linfermber ll , H Ctabt Sürcb/ Ciegel verfcloffen ben 28, Maji 1722. l l f£w, ZXonialicben Yrfojeftác N J Syienfttoillig(fe : iï eouraermei(ter/ Cdultbeifi ub 9uátbe lj er &tábte Sürd) unb S5err, ii j IX. -H$3 [7:1] 8b- n tha ( IX. hugif bus if fus X HELVETIA de(cenda'mus in. BATAVIAM , qux u s non eandem tantum Regiminis fere formam, fed etiam pto&tc E eandem de Conífeníu Proteftantium fundamentali fen- (timor aliz di nus, tentiam fovet. Nec heri demum velnudiustertius hanc mentem dei di induerunt , fed cam femper habueruntBATAVI, AudiamusVi- rum vel etiam Facultatem Theologicam à Studio Irenico alie- (bi d eontt niorem *:. Non, ínquit, in Germania tantumSyncretiftica or- inentt bitateritur , à Caffellanis in Hasfia, ab Heidelbergenfibus in Palatinatu , à Francofurtanis & Berolinenfibus in Marchia , à Gisbe Melleto in Alfatia , ut & à Bremenfibus aliisque. In Anglia NT dem quoque poft trigam Epifcoporum Sarisburienfis , Dunelmen- fis, Exonienfis, Johannes Durzus idem adhue faxum volvit, johan in Hibernia iisdem ftudiis occupatus fuit Guilhelmus Kilmu« fioran abitur rienfis Epifcopus , in Gallia Mofes inprimis Amyraldus apud Salmurienfes, Antonius Cregutus in Delphinatu, in-Tanfyl- tionis vania Superintendens vel Epifcopus eum tota fynodo Ecclefia- Clivo tum Refortnatarum, in Clivia iisdem uc9o3&u;4 operam navat : The« Hf aovella Duysburgen(íis Academia , cum Ecclefiaftico Ducatus minifterio Calviniano, etiam in Belgio ( quod non immerito berg quis miretur, illienim cum Helvetiis fubinde duriores fuerunt ) velle ino eum Facultate Theologica Ultrajedina , Samuel Marefius in Gróningenfi , Johannes Hornbeckius in Leydenti Academia fbie alii alibi, tum in ipfa etiam Helvetia nonnulli evwepsiiros. occi- Getn piunt, utpote poft Johannem Rudolphum W'ürzium, Johan- (ilia , nes Rudolphus Stuckius & alii ( ut Hottingerum , Paul. Fer- nedti rium , Del'Angle, Bochardos, Stoíchium & plures patlim to ig inter Reformatos illi curz incumbentes, taceamus. ) uorum lteni emnium teftimonium faris concors nobis fane gratum eíle de- often bet tum al —— * Vid. Abr, CALOVII. Hift. Syncr, L. IIl. p. 735.736, ais cMES 1751 593- öc:, quum eos vis Veritatis adegeti; , ut Ecclefias noüräs ) Qur Auguft. Confef. invatiata addictas ab erroribus fundamentali- lctiam bus immunes effe fidemque integram Catholicam cuftodire profiteantur & prolixe etiam id probent. Sed & illud hoc te- lifn, ftimonium, facta inductione, probat , quod Ecclefiz Evangelicae thttm us . aliz dudum exiftimaverint, nec fe, nec alias in fundamento fi- dei diffidere , adeoque fraternitatis fpiritualis communionem 0 dit fibi deberi. uod de Batavis, ut ad has revertamur, fatis COP coníftat. J5 f Integra Facultas Theologica Ultrajedina Mwpcrxr. mentem füam lrenicam per Theologos longe celeberrimos "M Gisbertum VOETIUM , Andream ESSENIUM & Matthiam hgla meuscmusisemexuu a iuiqguueesiósquesti NETHENUM ad DUR/ZEUM .ita declaravit quandoqui- HUR dem Reverendus & Dacis Evangelicx ftudiofiffümus Vir D. lrit, Johannes Durzus , Frater nofter in Chrifto dile&us & ho- hm norandus, priftini negotii fui promovendi etgo in Germaniam pd abiturus nobis non folum oftendit , quid in negotio pacifica- nfyl. tionis Evangelicz à (e tum Londini apud Regem Anglix , tum £s Clivopoli apud Eledtorem Brandenburgicum , tum etiam à at Theologis Marpurgenfibus & Rintelenfibus Caflellis apud CAU Haffiz Landgravium a&um effet, quidque Genevz , Heidcel- etit) bergz & Mctis in eodem adhuc agatur , íed etiam rogavit, ut unt) vellemus hac occafionc ulteriorem noftram in hoc ftudio pro- movendo propeníionem teftatam facere documento aliquo [ fn m fibi exhibito , quo uti poffet noftro nomine apud eos, quos in X Germania conventurus eft & cui etiam inferre poffemus con- hin (ilia, paci promovenda idonea , quz nobis occurrerent , ho- neftiffimo illius ftudio ac defiderio deeffe noluimus &c. Imo ve- RI Jhra to ipüi Status & Ordines Hollandici cum ín decreto quodam r | Irenico T tum nuperrime in litteris ad Hamburgenfes fcriptis d oftenderunt, quod à Pacis Confiliis fefe non fejungant. — Cet- bt tum eft , perpetuam hanc Theologorum etiam Batavorum &l[c do&rinam , quod diffenfus apud Evangelicos non fit fun- damentalis, cde$ [74] Gst- p sst method damentalis. Profecto jam Mbxeri. Francifcas JUNIU : Pro- ria Dei feflor T heologiz Leydenfis Celeberrimus lingua Galiica ireni- (antes / cum de Pace Ecclefix Cat holicz inter C hriftianos Leydz ede- terodan bat. Seculo autem fequente plures iníecuti fant alii. Godofre- dus HOI TON Ecclefiaftes Amftelodamenfis ibi Mpcxrix. de eft ejus Ultraje ChriftianaConcordia feu Tolerantia Evangelicorum ftabilienda ]iem f librum & in vernaculam verfum fcripfit. SamuelisMARESIIin Academia GróringenfiT heologiz Profc floris famigeratiffimi de Lugdu Religione diffiden- ne de í Syncrétifmo & reconciliatione partium in Fander tíum tracatus Genevz Mpcrxir. editus, fatis eft celebris. Nec Cationt negligendz fuut ejusdem obíer vationes Irenicz ad Collóquium MDCCV. Caflellaaum à MELLETO editz. Ejusdem argumenti e Petri MOLINAEI, magni illius intet eruditos Batavo s nomi- fiz del MGI nis , Conféffio fundamentalis ab eodem promulgata. — Magno dextre etiam ftudio lanc. tem egic Johannes HOORNBECKIUS Theologus Ultraje&inus & Lugdunenfis longe celeberrimus; Don m cum in Differcatione de Confociatione Evangelica Reformato- Hidoi eiaim rum & Auguftanz Confeffionis five de Colloquio Caflellano MDcLxr. habito , qua difputatio Amfítelodami MpcrLxim. pro- Ui diit , tum ih Irenico five de ftudio Pacis & Concordiz Ultra- gion, | jé&ti Mbcrxvi. publici juris facto. Neaue caufz Dei & Eccle- Pout haitté fix defuit Abrahamus HEIDANUS T heologiz: Profeffor Ley- denfis Do&tiffimus , cujus de Componenda inter Chriftianos Hiflo pace & concordia elegans eft Oratio, qua Lugduni Mpcrxxiv. Eaden in lucem eft emiffa. Negligendum etiam non eft Johannis de in Ícri MEY Judicium , quod Belgice (cripfit : Oordeel der Refor- niging meerden rakende der Vereeniging met de Lutheranen Mittel- MDCC) burgi MDCLXIX. Et quis ne(cit hanc quoque caufam ftrenue TM egiffe Petrum JURTUM celeberrimum & ingeniofiflimum Pro- do&hä fefforem Iheologum Roterodameníem , qui & MDbcLxxxvr. Tünt, librum edidit gallicum : Jugement fur les methodes rigides & il Ti rclachées d' expliquer]g providence & la grace i. e. judicium de methodo i K um N x NI Eä!-— Dty. mcrthodo & rigida & laxiori in explicanda gratia & providen- HEQDI- tia Dei ad inveniendum medium reconciliationis inter Prote- TA doft. ftantes Auguftanz Confeffionis & Reformatos , qui liber Ro- d d terodami prodiit & pluríma complectitur egregia. Subfíecuta eít ejusdem de Pace inter Proreftantes ineunda Coníultatio licnd EOl Ultraje&ti MpcLxxxvim. publicata & quantivis pretii habenda. Inid Idem fibi effe animi jam olim oftendit Doctiffimus Theologus Lugdunenfis Johannes MARCKIUS , in elegantiífima Oratio- Ti N ne dc fopiendis in Ecclefia litibus Gróningz MDcCLXxxit. edita, Eandemque viam ingreffus eft Johannes BRAUNIUS in dedi- lg catione doctiffimi fui commentarii in Epiftolam ad Hebrzos Fi c& Mpccv. Amítelodami publicata. Nequeà fententia füz Eccle- Omml, igr0 fiz deflexit Celeberrimus Theologus Hagienfis Jacobus BAS- NAGIUS ,. qui licet mentem quorundam 1renicorum minus .lUS dextre videatur affecutus , pro Tolerantia tamen . Ecclefiaftica J5 non minus quam reliqui in do&tiffima fua Hiftoria Ecclefix: at0 lano Hicoire de l' Eglife editionis recentiffirnz militat atque fpe- ciatim degratia Univeríalimentem fuam ita exponit: La Grace t Univerfelle , qui n' etant point un des fondemens de la. Reli- li Id cte gion, peut etre cru£ , ourejettée fans aucun prejadice du faluc, Pour quoi donc ne (e fait elle pas, cettc Union f long tems fou- Ltj haittéc , puis qu'il n'y a point d'obftacle confiderable? vid. 005 CY Fiiftoire de la Religion des Fglifes Reformées Tom. 1I. p. 246. Eadem mens adhuc fedet Batavis , quam nuper declararunt. l; t in Íctipto , quod hoctitulo prodiit: Gedachten over de Veree- fot niging der Reformeerden met de Lutherfchen &c. Dordrecti td 1 MDbccxxrr. Ut nunc deSPANHEMIIS, ALTINGIO, HUL- SIO , WITSIO aliisque nihil dicamus. Jungamus his Viros [0 doctisimos , qui in Gallia Pacis Confilia in medium propo(ue- Lj runt. Eminet inter illos Mo(es AMYRALDUIS Celeberrimus ille Théologus Salmurienfis, qui Irenicon £. de rationc Pacis d in Religionis negotio ibidem MpCrxmr. edidit atque adítipulan. xlo K 2 term -H2 [76] $hb- — d tem habuit Johannem DALL/EUM Virum longe eruditisfi iDea um & Paulum TESTARDUM Pafto-« lin inum atque cordatisfim rem Blefenfem , cujus lrenicum de gratia univerfali mpccx. editum eft , denique Matth zum BOCHARTUM, cujus iDial- liandis in religionis negotio Prote- le&ion £, tractatus de conci ftantium animis Sedani Mbcrxmu . prodüt. — Neque ignotus eít Delphinatu T heologi Syncre- Antonii CREGUTI Dienfiss (in Denique Dri p tifmus f. pius Henotifmus à M ELLETO editus. A negliei hic non 'debent , nonta ntum , quz Reges NAVAR- dired: RJE ANTONIUS & HENRIC US in hac caufa egerunt, fed aliquo is ad Reges, Ele&ores , Princi- bomit etiam ,quz exules Galli in liter Lettres des Pro- es & Magiftratus Evangelicos pr opofuerunt. D«oq teftans deFrance, quarum tertia & quatta maxime huc pertinent, dare d Omnium vero maxime hujusloci e ft Synodi Carentonienfis de- (luter cretum Mbcxxxr, confe&tum, quod cum bre ve fit & omnium de conficienda Diig lrenicorum mentem ex afle exprimat , ut DeD, unione ulteriori deliberatione non f t opus , fed forma ejus vilum , illud hic apponemus : Quandoquidem ; jam fati s fit expreffa incolu verba funt, A. C. Ecclefiz cum c xteris Reformatis in omni- Cotdi lisque fundamentalibus con- busverz Religionis principiisarticu b omni idololatriz & Citco. veniunt, cultumque exer cent purum a fi qui fint illius profesfionis homines, qui fpede fuperftitionis labe , facros Ecclefiarum noftra- Tuim 1 cum charitatis & lenicatis fpiritu InoX : rum cctusfrequentent , carum q ue communionem expetant , berum efto ad fan&tam Chrifti füete iis fineulla abjuratione przevia li flatib meníam nobiícum accedete , matrimonia cum roftrz Confes- fantes baptifmo tingcndos de cipun fionis fceeminis contrahere & in more offerre & fuícipere. Idem de Reformatis fentiunt , funt, funt moderatiores , quo- peran quot quot inter Aug. Confeff. Socios rumin numcro cum hodie omnes fer e fint Status Evangelici , quiiq Proteftantium fundamenctali l qi omnis in pofterum de diffenfu veríia. etiam inter Theologos ceflabit, ut fperamus, contro fajia 1 Decre- N - [-77] Bek- " s cruditisü,' | Paf ] DecretumlIliuftrium ac Potentum Ordinum Hol- | M Jus nl landig & W eft-Frifiz pro pace Ecclefiarum. $ 0 Dtot. Uando multum diffidii ac contentionis per harum re- notus d gionum Ecclefias fubortum eft , ex diverís interpre- Syncre. Q tationibuslocorum S.Scripturz , in quibus de zterna cnique Dei przdeftinatione, & qua huic cohzrent , agitur, prove&o AVAM eousque calore certamiuis , ut fint qui male audiant, velut nt, (d direde aut per obliquum docentes , alii quidem , homines |Princi. aliquos à Deo immortali ad damnationem creatos: quibusdam ls Dto. hominibus à Deo peccandi necesfitatem imponi; tum veró, à Lndit, Deo quosdam ad falutem invitari, quibus omnino falutem non VGS an dare decreverit: alii vero , naturales hominum vires aut facta yniüm falutem ipforum poffe operari : quz fpedant utrimque ad ;enda Dei ignominiam , ad infamandam Chriftianam Reformatio- Ya ejus nem, & noftrz piz fententiz adverfantur: quibus obviam i, vifüm eft nobis ad divini honoris & gloriz propagationem , ad idem, of incolumitatem Reip. & Ecclefiarum , ad tranquillitatem, con« lls eOf1» cordiam, bonamque frugem civium perquam neceflarium ;Id- triz d circo rebus diu multumque perpenfis, religiofeque & circum- 6 QU fpeáe examinatis fingulis, qux in Colloquio duodecim Pafto- rum anno c15 12cxr. noflro in conventu ore primum perada , Bol yetant mox etiam cum ipforum confiliis przícripta, nobisque tradita fuere ; ufi ea autoritate, qua nobis, ut fummis legitimis Pote- Chrli ftatibus juxta fan&um Dei verbum, eorumque Regum, Prin- coníti d d cipum, ac Civitatum, quz reformationem Religionis amplexae funt, exempla, competit, imperavimus atque etiamnum im- otiunt peramus , ut in memoratis modo interpretationibus diligentet , qUO' quisque attendat ad fan&ti Pauli Apoftoli monitum, docentis, ]gclicif ne quis füupra modum fapiat ultra quam oportet fapere, fed a :rüä. fapiat ad fobrictatem ; prout cuique Deus partitus eft meufu- j tam p« -$33 [7*] Sbf- s ejus D ram fidci-: & , id quod paffim tradunt Sacrx Literz, falutem ublic quidem noftram:ex Deo folo effe ; at nos nobis ipfis perni- qium , ciem acceríere : Ac proinde in explicandis Sacris Literis, quos «um n £ies ità feret oecafio , Paftores infigant populo , fingulorum- (aluta que fub noftro imperio habitantium animis, principium, pro- ficum CUS greffum, ac finem humanz falutis, atque ipfam adeo fidem, non nativis hominum viribus aut fa&tis , fed foli nec prome- tetum ritz Dei in Jefü Chrifto Servatore noftro gratiz accepta ferti &or ! debere: Nw/los à Deo omnipoteute bomiues ad damnationem. crea- liend; z05. — Nullis à Deo peccandi uece[fitatem 2mponi , neque 4 Deo ad EDET Jalutem imvitari quenquam , cui falutem omnino non. dare decre- pcrlu verit. Quanquam vero in Academiis, eruditiorumque ho- etat , minum & verbi divini interpretum conventibus (olent (uti nos erant quoque permittimus) de fenfu eorum Sacrz Scripturzlocorum, noml in quibus de przdeftinatione & qua cohzrent, agitur, collo- (um f quia inftituti, unde accidere poteft, ut diverfa fentianc quod mani & olim & noftro hoc feculo virís do&tis plifque evenit: so/»- Nuh mus tamen eas difputationes profundiores . qua contrai fententiam /2 i Cuti. ju[fanemque moftram. ex rema illa atque abfurda , que imputari nia ( uibusdam ante diximus , poft fe trabunt , publice aut & fuggefln, Aus aut alias apud. populum prapaui. ben | X. alios Dota Eníque agmen claudant Palatini, neque enim ordinem fus hic fervamus , alias annotandum nobis effet, uti Pala- delb $. D & B tini primi fuerunt, qui Retormatorum dogmata in lm- perium Germanicum introduxerunt, ita ftudium eorum Ireni- MDC) famr eum ptincipaliffimum & longe flagrantiffimum (emper fuifle. Ut enim OTTONEM HENRICUM Ele&orem , qui jam in berri Conventu Naumburgico primo de componendis Theologo- fimo| gorum noftrorum diffidiis admodum fuit folicitus , taceamus, F.vanw Iil. ice . fanc tot & tanta crant &uäia & conamina FRIDERICI ejus i ; N -Mà [7»] 8&b : (QIU[cm ejus Succefloris, qui primus caufam Reformatorum in Impetio 5 petni, publice egit , ut fi acta hujus negotii vellemus proferre in me- 'le) qu()q Uorüm, dium , integrum Volumen nobis effet confcribendum , quod, cum nota hzc (nt omnibus, qui Hiftoriam tantum à limine lm,pm. falutarunt , neccffarium hie non eft.. Eundem animum paci- ) Hdcm, promc. ficum hzreditarium accepit FRIDERICUS IV. & FRIDERI- CUS V. EleGor caterainfelix, qui lrenicosParzum , Scul- ta fert tetum aliosque foverunt. Przeprimis autem Sereniffimus Ele- h (ft- &or CAROLUS LUDOVICUS confilia Concordix ftabi- De u liendz denuo apud animum a B'tavit , atque ea propter cum dittt. EBERHARDO lII. Duce Wirtembergiz , ut fupra innuimus, ) l. perliteras T egit & eonfentum fundamentalem, quantum in fe Lj Doy erat , ftudiofillime promovit. — Neque fegniores in hoc opere Ytum, erant ipti Theologi Palatini; I1 enim conjun&a opera MDcvr. ollo- nomine Ecclefix Palatinz (criptum ediderunt, in quo confen- quod fum fundamentalem ex profeffo docuerunt. — Titulus libri Ger- tll manice fcripti cft : Evangelifcher Kirchen - Bruderíchafft im Nim Nahmen der Pfaltzifchen Kirchen idemque inftitutum profe. hii cuti funt in relatione , quid Eccleüx Reformatz in Germa- 1tft nia credant & non credant, qux wpcvin, Germanice prodiit: Ausführlicher Bericht, was die Kirchen in Teutfchland elau- ben und nicht glauben , Heidelberga cuía & alibi recufa , ut alios eo pertinentes libellosreticeamus, inter quos potiffimum linen Dui- delbergenfis Celeberrimi Symphonia Catholica Mpciv notari meretur Amandi POLANI à PolansdorH"Thcologi Hei- . edita, n li & Bartholomzi PITISCI Theolo gi Palatini Irenicum , quod [reti- MDCXIV. in lucem emifit. Non multo poft eundem la fummo ftudio volvit David PARZEUS Dodiffimus & pidem aule Cele« m il berrimus Profeflor Theologus Heidelbergenfis in famigerati(- fimolibro, quem inícripfit , Irenicum (; de unione & Synodo g [hil$, Evangelicorum Librum Votivum Heidelbergz Mpcxv. Germa- J j Duci nicc & Mpcxvr. Latine publicatum atque Sgrcnifüxïlo Wir- qu -KMá [fo] 8bf- "— t ediiw anai FRIDERICO maxime dedicatum. 9 'W';irtcmbergiæ Joh li EÉodem anno iníecu ta eft hujus Theologi Oratio de Pace & Unione Ecclefiarum Evangclioaru m ibidem edita , nec non ejusdem Notz in Pro blema Theologicum: Án$S ynctetifmus fi- bet unbgä Lutheranos & Calvinianos ideo initi patterli dei & Religionis intet Chrifti tyrannis facilius reprimi vel p offit vel debeat, ut Anti- HUTTE eir i oíffit à Leonhardo RO difputatum Francofurti st MDCXVI. Ad quem.fc opum etiam collineabat : Exhortatio fra» tieijd t terna ( neício cujus) a d Reformatas Ecclefias pro unanimi in tb at licae confen(u inter íe conftituendo, qua toto Religionis Evange Denuo autem hic proferen- bf bepb Francofurti MDCXVIII. e(t edita. citte foth dus nobis et , fupra jam laudatus Johannes tlenricus HOT- Q TINGERUS Theologus nontantum Tigurinus , fed etiam po- vit tb ftea Hcidelbcrgcnüs celeberrimus , cujus x . æ?mæulmäy Hcidcl- Hujus-eti am loci eft Johannis GI- Bigtttro bergz Mpcrvir. prodiit. (mum reftaurandaVefaliz Mpertx. ) Cf LENII Germania perSyncteti ï e at in ublicum emiffa. Itemque Chriftophori DONAUERI f t Miniftri Ratisbonenfis moderatiffimi m otiva cur Reformatos dOR fl damnare nequeat : M otiven in Controverfia übelgenannter n, aliquoties cufa. — Nec reti- bett fot Lutherifchen und Calvinifche £xilbro cendz hic funt. Cogitationes fuper Reunione Proteftantium, Penfees fur la of Ditj quæ nupe rrime Gallice pro dierumgt hoc titulo : Reunion des Eglifes Proteftantes Heidelb erze MDCCXXII. u Johannes Ludovicus FABRICI US Theo- ffte s Denique finem faciat ntis judiciofiffimus atque celeb errimus, Og | logus nupet Heidelberge Stttiojm ui in Meditatione fua de perfona Chrifti eam ingreffus eft .8.ii viamrenicam, quamfiinreliq uis controverfis capitibus , quod fibi propofuerat , iniviflet, non tantutr 1 de diffenfu funda- (frit 0 mentali ínter Evange licos difllueret controverfia, fed concot- .m) b onfüummata. Atque ita confeníum sbuto dia. prorfus videri poiTet C lfut; & fidei fundamentalem in Ecc lefiis Evangelicis fufficienter nobis videmur demonftrafle, QR t edreiz BELT "$32 [LSrJ Bbie t — dicatum, t Cdreiben Gir. Cbf Durcblencbt Carl &uówige in 6er pfalc; i 9fer freunblide Coienft / unb tvas 29ir fonftenmebr fie non e d imus f il liebe8 unb aute$ vermbgen/ jeberseit subor. Jood) dto init ber umb Gebatter, gebobrner (Surft/ frenblider lieber ettet/ 25rttz Cuer G. G. mógen 9Bir in Grennb- Incofutti 5 leptim ?Gdtterlid)ent Gertrauen nicbt verbaltett ; foa8 Geftalt ir eite Seit bero forgfáltig bebacbt aetoefen / toie Dod) tatiofti soifcber Denen Steformirten ub Goargelifeben / fo fid) £t animi i tberifd) nennen/ eine 2Gereinigutig in Der Steligior oerfucbt hdoyque ub getroffe toerbert mócbte/ nad)bemS?Bir barpor Dalter/ tofertn, baf bepbe G beile im Guibament Der Geeligfeit einig/ atud) s HOT. eine fotbane Concordia nidbt alleitt üt Dem geifflic)en Svir: tíat po« cen z 2Beferr i 2Setradbtung baburd) bie JGarbeit mit fo Heidel- nis GI- biel mebren Svacbtrud: aeaett Die geneire Gyeinbe vertbai- DigtttiD beftárdit moerben Fau/febr oortráglic/fonbern attd) u MDCL, P Ctifft-unb SSefeftigung . befferer 2Gertráultcbfeit unter AUEML ett &oangelifcben Ctanbeim / aud) su COero Mttertbattert formatos £anb unb feutemn 9t e unb beftem gereicben follte : 28eil ;enannter $'Gir n aus oerfd)ie 2 etiet feitber oorgefallenen 1tmbftárn- Nec reti« Dbert/ fotbobl al8 Den jenigert Difeurfen , fo 9fBir unlánaft gt [lantittt, Deilbronn mit Ctuer G. G. Diffall8 gebalten, verfpübret / (ces (ür a bafi biefelbe $u einem fo allgemeinen nu&lidben ( briftlicben xxll. 2Berd gleid)máfíg geneiat / utib Dabero 2Gerlanget tragem/ linfere Seinung rber eittz utib anbDern SDuncten aud) SG3orz ] The- (elág/ toie fold)e ?BGereinigumg sum erc su vicbten /. gut bertimus, bernebmen / al8 Dabemn 93Sie nicht unterlaffen toollen Guer 'rcifus C[t JUS ;quo 6. G. itt folgenben 9Spuncterr/ Darauff ba8 JOanpt - S8erd fu funda- (tvie 2Bir vpon eitiaen Guer ($. , Theologis bericbtet toerz d concots ben) beruben. toolle / unfereSteittg / fo tir mit 2it- confentüm siebung uiferer Gebeimten unb. Suirden - Otátben terfaffem laffer/ fürBlic) st evoffaen, — nb Iaff man suoorberift ín8z icr o5 gemein bie nafpuraiftbe Confetfion betreffenb unfer8 &beilg bott T €8 ben ber ín äuno' 1651, of ïem Convent $t £eípsi at -B [92] 9ek- — D 9' unh benen bafe [bít getoefeien. G bur: ?Zäranbe;t—gu;gtfcäe—a uitb p o ürftlicbett oefitfcben Steformitteri Theologis actDanen &v « W flárung allerbinas b etoitiDett, DI 98ag obig gettic Ibte Dren 9uuidter / wunb sfoar Dett erz Fa ( lt de Cona Domini qfreicbet / làff mam bett 5ebenbetnt S(vtidul itt qebacbter Confeflion Dififall& fid) gefallen / it Greuny: b 29 bem S9erftaub / foie er üt Dem Syngrammate Suevico gt finbelt / unb folgenbe itt Concordia Wittenbergenfi , nb Penem o berlánbifchen ub Cdeiberrifd)en Sivd)en getig- ii fam erleutert/ o futbero agenommen unb gu Citifftuig DI inigFeit umb brüberlicber Ciebe/Der ficbevfte erfennt toovbei. ie bepbe Spuicteni de perfona Chrifti & przdeftinatione Dez fanaenb ; totrb unferS S&Deil8 oor Da8 ficberfte ermeffem / €fonberlid) toeilen Die €utberift)e Theologi felbft berentDal- ( ii ben untereinanDer nicbt einig) baB man it Svivd)en ub uamm!gr & dhulen fid) alleitt at Die phrafes Scriptarz Dalte/ obr eittz bl( stb antere Solgerumgen Daraus $u siebem / Dabep verblei- fj be, unb tbrige &adben/ fo vil móglid) / burd) dbrigteit- n licbe8 9(nfeben bergeftalt oerleite / baf ber allgemeine Svirz ) li ebemGirieb Defitoegert nicbt oerftóDret toerbe;. Ptb &m Gall num Guer $. O. mit Diefer Vnferer. Smteittg TOR r ( id) conformirer 7 ub Darauff S$bro aefallig fep Iaffemt Ol toollen , Duvd) Gero £anben bie ?Gerorbnumg $u tDur/ Daz f mit obig gemelte SDuncten auff fofd)e 9Ytag i. Svircbet unb TAR €dulen gelebrt/ unb Diffall8 eie Conformitet eitigefüibrt/ f bartviber níd)t qebanbelt / alle8 Cidymáben unb. £áffertt Tif abaeftellt / usb eiter Den anbern eor 3ortber unb Giatr UT Wl ben$ z Oenoffen 5it balter. unb $u erfenmen aebaltei tverDe/ um fepnb Zir erbietig it unferm G burfürftentbuntunb £arben eitt aleid)máfiges eitisufübrem / unb Darüber ffeiff unb feft Theolnl balten su laffer, — tünb. Fónnte foanm suforber(t ba8. 2ierd u) bey Guer . G. unb 1ins feff geffellt / nb in bepberfeit8 * D gcmben eingefübrt fepu mivb./ folces. al8banm von Guet * l) T iT -MS [5] ff- At L $. . ub Un8 anbern 9teformirten mb £uiDerifdyen Gitánz Deit communicirt t b gt gleicmáfiig 2Innebm-unb . Ginfü: tung ím Sbren fa tibert 5 difponirem getracbtet. tverbert, bt 25Sir tvollen bierüber Guer &. O. Gemütb8 9Reinzunb Grs jod, tlárung getoártig fepr/ ub verbleiben Sy m Sreunbz2Srüberltcber Coienften (fet8 gefli bro 3 Grtoeifiung fiett. tio g Deibelberg s Mi beit 29. CDecemb. 3fnmno 1656, atl £ubtoig ton (.Sttes GOnaber 9pfal&araf guty bey 3ibeitt befi D. 9t 9teid)8 Cr-Gida- ifung . 9seifter/ umb G Durfürft i 95apren. Vtut, ien illiget treutet SBettet/ SOtuber a ne l; Gebattet unb Syiener, Mu ) ttfq Satl ubtbig. E Cum aliquid fupevfit fpatii , cumona Letfovis gvatia && pace Divi CHRISTOPHORI motas ad articulum PT. pertinentes & ad Confilium quoddam Tbeologicum adferiptas bie adJpergemus. t d Ita autem mentem Prineipis veferunt Confiliarii. at « Grotvegen biefürfid)tialid) s Danblen / unb fo oiel ítttz itftit - mer móglicb/ unb Getotffeit8 Dalber fept Fónmte/Der avz t $t O metn (& riffert su oerfcbonen / unb fold)e 98eg a bie Janb st nebm en/ Diefoldye Gefabr nicbt auff ibtentragen/ unb 5u G'eteinnung ber - C trigett ant bienlicbften fepn mocdbtert, (lttj Gletd)er G'eftalt Dtelten lat ($. ($. . aud) bie Cognition ber SDfálz n 4 ifden Theologen £eDr für utiottoenbig/ attaefeben/ bafi fic) f i ie Ctánbe gegen G. Svapferlicben 9majeftát su9[ugfpurg erz fifpti Háret/ unb folc)e ibr €ebr al8 ber 9ttofpurgifcben Confeffion iif nicbt gemáf fepn erad)tei noc) Dalten / aud) oer (Epurfürft Qat $pfalBaraf ambere exteras Nationes mitbringen/ unb bifi Judi- cium bott Der 9(ugfpurgifcen Confetlion Dem anberm Citánbert u Theologen nicbt etnraumen totirbe */. toie er fid) baum Deffert Banut pllett/ ii ternebmenlaffen/unb infein anbez:lsynodum tviligem tv batttt p vt * $5a$ nbciä ídb nidjt; fonberm fein SSebend'en ift geroeft / af " man enb t Ü € betipe '€ Nationes auäï) bargu gieben (olfte / tif baB et fid Ü -P$ [(54] BbR- od "Ti öanu gu b&m bie exte :xnationes auc[)" nebenfeittem T heologen g&balbi exoaen toerDett. (29 aber ber auber it &táube Gefaübtett ! iLitdy fic) babitt enblid) erflárten / umb über Guer $. G. G^efaubz albitt ten befcbebene guuafame Grinnerung barauff beruben tout- eitlid ben/ Dafi eitt Synodus gepalter /. unb ber Spfal&gráfifrcben forgit Theologen £ebt follt cognotcirt / umb nodyimable al$. Dey at 9 (uafptrgifd)ett Confeffion toibrig er fannt vmerben / fo fünb. tet Cuer S. O. Gefanbten Getoiffen$ Dalber " von ben Wtip A anbern ficb nicbt abfonberm / ober Dartoiber proteftiren/ itt ti.oo S9tnfeung/ ba fid) ber Durfürft fo vilfaltia berübmt/unb barauff bebarrt / unb su 9lugfpurg abaefcbiben/ bafi Geirt L Qd fbntttlt Gburfürftlid)en Guaben Der 9fugfpurgifd)en ConfeffionjDie t anbere&tánbe aber oonberfelbigen abgetoiden/ "* h toeld)es bann Cuer G. . sum Seugnufi Der 2Barbeit/ aud) a u Crbaltumg bef 9eligiong:drieben /. tb 3u 2Gerbütung j titt Ó ergeriuf fo bert Cid)madben aeaebert / umb Daf Die at ial bern i ibrem SyrrtDum fon(t geftárdt / bem (burfürften $pfalBarafen nidit etnraumer ober nac)geben Fünbten, *** 1 (V Ca auc) ber. 2(uofpuraift)en: Confeffion tmabrbaffti u w $i aer/ natürfic)er / ub eigentlic)er 2Derftanb /. inmaffen Der: fati i (elbig it Svircbett bigDer eirbellialid) aetrieben / toteberum d alfo erflárt / ba& unter Denfelben Dinfüro Die Steinglianet QUE ibre irrige S9Repiung nicbt mebr oerbergen ober ausbreitert Tium Ffónbten/ unb Der 3miralifd)en £ebr einbelliglid) al8 ber JD, * 0 h C«drifft; ub unfer8 J (rifti SBerorbrimg sutoi- il ber $o Der Theologen erfennt umb oertoorffert toorbett, lt S&ónten unferá untertbániget Grad)tens 9Sir nidt febett " COH« foty Ier '"mäat * ,?;*eb' fan Getiffensbalber bargu nid)t berilligett. LUE ** 50 Dab ba$ ticpt bon ibrt gebórt / (onbern baf et ber soabs f ten 9fug(putgi(d)en Confeffion fepe. tita P** 8nan Fan bie Ciad) tboDl exeggerifett & etiam contra, Jit t "h "$ [9;:] Bbf olopen t Guer $. O. nod) berfelbigen Ge fanbten itt ibrem Getoiffen bef&balben oor & 2»tt befd)toer t toerben módyten * nb nicbt Xftny bil mebr su bebenden/ Dofi bt ircf follid) Ctillfcotveigeit bie :'nlmxr; aloiner ít Syrrtbum geft QT utio. 9ta atdt/ Jaufftoeif sunefmen, unb li enblid) mebr 2errittung citbeil ber Sird)en gu be: ( fünbg forgen/ fonberlicb oor biefe m um Digett Sediciofo Spiritu, ba niat fid) ftellen folit/ alà bórffte ttait üí ebt mebr toie guc Qu bor ibie biefeg SsrrtDume Dalber moiber fvrecben. 3ok t i aun Da ber gnábig G.Ott bar für feyn tootfe/tvo fie t bie berbaub überfimme n/ ubibnenibr Surmebmennicot getvebrt/ toir ebert fo foer : Cut iia / ja toeniaer neben tb ben iD- npit Fónntem *** / toie nett / al8 neber ben 9pa piften unb. Sibertáuffer bleiben folliche$ bie Crfabrutig gibt a Grben ub m/ H Jrten / ba fie ni emanb su fórdyten Daben. (o finb aud) quij Die $Dapiften in ben auslánbifcben Svónigreicben. Dermaffer. HITTY gefinnt/ba fie fonft ibr G elegeubeit e rfeben módyten , murben ( at fie auff biefe &rflárung nid)t toavten **** , fonberti al&balo iftet j bie ; DL * d bafftt: bin elfi D refolvitf / baf í ) toeif mit. gutem Gerviffen nit bargu 8t confenditem/ d 1 ort b e$ bona & (alva confcientia if tbutt ( (oidies nit muft fan/ baf ; watnn íid) jef € u beroilft f (terben follte / id) bona confcientia : jattt geit / mat exaggerite Die Cadj/ toie rium 41 allegit'ett, man Toolfe, — 9$0) torifte tv Dbl boppelt mebt rationes in contra- Vittl ( ** SMft iDme genug toibetfpr batob in neue Gtreitt Eo odjen / unb betmaffen / baf man TE mimt mit ben Céd(ifcben unó att» NU bettt Theologen. *** Concedo , fonmet. twiütbet abet tit. Condemnituttg feIcbeé nit füt» u — C ^***SYátten fie uitfetteCondemnation qti ff bemSteicbs«STrag erlanat tiar roütbe obl fcbóne Gacben f [2 ben. £áff ficb nicbf colori- Fett, 33« bie Gac ben nacb bem SWarpurgifcben. Gefptách T mit Stinalio [áng et batit 20, Syabr. in. Stuemen geftanben ; bat e$ mebt gefch abt pbet genu berefepn bon bem Zwinelianifmo bt ? twie bil Gtgtt umb gt -Hg [56) 9bf- at u d bie (oriften anigreiffen / u nb fie nict Diefe8 9trtid'ul8 Dalz feihons ben/ fonberu Daf fie ooi Dem Spapftum abgetretten / unb T ;u Defielben Geborfam fid) uaterfteben foibergubringem / ba $ie nun (cben todrben / Daf ibr Opinio n tort bef -DGrrim fout tlout Sjtadbtia bl aud) von Dert Theologen 2Ggfpurgifd)er Con- fellion ticbt aebillid)et / fodr gu cerboffem/ fie tourDetm su fj Dinfegung Derfe Ibeit oiefmebr itac) briftlid)er Concordia qud d trad)ten / Dantt fo fie burd) Crillfd)toeiger unferer Theolo- toungi orum ítt ibrer Opinion geftárdft, Cyaf aber aud) Guer Conve , G Der In(tra&ion einoerleiber Iaffet, tote Durd) oerofel: Qttit ben Gefanbten auff bem rbfortifen &ag/ unb benn ítt filltt nadbfolgenbem Synodo burd) bie Theologos Dabitt gefeblofz ub fen toerben follte/ Daf DinfüDro nicbt mebr toiber Der Stvingz tuat liatter £ebr aefchrieben ober gelebrt/ foniberit bemSflimád)- Ti tigen fie Defoblen tolirber ; Dag fónnten Guer s. G. ub urt erer G'eriffen Dalbem toit itt tintertbániafeit nid)tvatben. * Ó C t « G toeil Die Stoitiglianer nicbt unterlaffen toie. fie Fortz nen ub mbgert ibre unrecote £ebr bepbes von Der 9aje NT ftát ber 9Renfd)beit briftt/ unb feiner toabrbafftigert Gez tion f entoártiafeit im JD, 9[benbmabl allentDalben unb 5u aller bt 3ud eit au&gubreiten/ toirD s aller Geit oonnótbett fepm/ fid) DT ; erfelber mit £ebr unb Gdreiben / toie e$ Die 9rotbourfft Suti erforbert / sutoiber feBem unb u toeDren ** / bantn fie Det NT Sfernunfft antebmlid) / unb balb aroffett &daber getbart tion t Qt. & baben Ger G. G. fid) felbft gnábtglic st erinz Q«f neri/ foa8 folicoe8 íitt oerftebemnbem Conventu Der Politico- rum / Da e8 proponirt foerben folt/ für ein 2tnfeen bep er D ftet * Ovft alfo 4u Statpurg auc) Perabfdheibet / unb iff nod) ba$ ( . beft/ bie €ad ift sum Sody(ten fommen/ barumem i lenitate ? f fpiritus mebt 3t erbalten/ Dettn if condemnationibus. Experien- tia docer, 1048 man mít bem bilen Cxdreiben ausgerid;t babe. on fi v* Canr man Eei)bevfeitö bie Stáuler qubált/ if bcp Cad)enges T l ; * Ü a m "i [52] fbf- liij q 1 W b'erväm)ferlicben SÓtajeftát aud) ben äiugfpüfgifcben. Con- ub fetlions- 2Dertoatibten / & tànben unb fonft mánniglid) Dac L ben toürbe, cDann bifber Guer G. G für anberen aug be: It Cor forberem Gbriftlicbem Gpffer follidyeni Srrtbyum burd) ber- n felben offentlid)e Mandara unb Srirden? Orbonungen toiber: OnCordia feGt unb geleDret * /baf berfelben G'brifftichen Grempel nad auc) anbere Gitánb Dergleid)en getban / tinb barburd) nicbs Thtolo. toenig biefem Geift ift getoebret toorben, — :Oaaberin Diefem (f o Qutl Conventa Guer & G. auc) au8 G briftlic)en Mrfadben fic) ettods Duttt i aclinber gegen ibuen. ersetgen ober pernebmen laffen Qdlnf f ollten/ **je su beforger baf foliche8 nicbt gebeim gebalten/ tb Da c$ auSgebracbt/ bie G'alpinianer nidt tenig ftàvdfem altity unb anbere&tànb and Defter mit toeniaerm&vn(t Dengtving- liády lianermioebren toürbert. M tf emiad) G etoiffesbalber/ unbimnalltoeg Das fidberft/ i,* fo &uer $. G. i Coit: nicbt$ ausri Gefanbten Durd) Dieporbemelbte Grinnerung Oaj dten fónnten / einfáltig ber, Gtte8 9Sort unb dSefantiif berfelben gebliben / unb burcb Ditfimula- jur zion nicbt gebillid)t / ag (5 Otte& 28ort fivafft. o if ualie ber 2tlimacbtia: fo ftard unb qiábiy / DaferDber $parifteit j fid Satb brecben /. unb aud) biefer armer £eutb) biel aus Denr !thUFfft Srrtbumbber 'alpinianer erlófen Ea *** /baeor aud)burdy t ficoet biefeni 2 Geeg bebiitet / fo bargegen Durdy uttseitige Diffimula- t qutbat uon tb Gelinbe Den Sivinglianerti DieSbür unb S:or aufz su n elc)es bep bem S9otauibronnifd)emn Col- Dolitico« getbaur roerben, älïs loqpio- du bt) q * Q8a8 bat mar aber bantit ausgerídt / meld)e finb su um ges — fretfen / ipattt ei ftet ba8 Cetni $ ufque ad faturitatem. ge£fan./ | god) M al$bann if Seít eine(t auffsubór ett. ** $n mtd) feinet mit Gruno u b O8atbeit befcbulbiget defc- jit lcniFZlC - fperiene &ionisa veritate, bafi abet gt bt Condemnation nict tatbe / $d) nid)t Datgu confeni ten toill / babe id) meíte Rauones gee vf f ftugjamt, 2" *** (&p topbI be r Dtpbett nitay () f. : -H [32] B&f Jogio absuttenmen /. a. bie Deibelbergifchen in Dag æibet;:* latb auéaefcoviebert Guer G. G. fepen tbrer £ebr oil zquior ivorben / Dautt fie suoor getoefen * /10a8 folit banim jeGt nicbt gefcbebet / foann fie mac) felidyem Grnft / f0 biganber tiber fie attgeme i bet torben/-eiu moeid)e befinben follten, | Dafg aber aud) Guer $. O. Séro aeffelltett Concept Der Inftru- &ion ferner inferi£/ im Gall Dev G burfüvft Spfal&araff Durc) ( cbidfung nidyt getounmtet/ baB al&bann Gr, Gburfürftltz cben. Graben Gtt Dem 2(madotigen su befeblen / inbem aben Giev . G. für ibr SDerfobn/ unb al8 eir brift eir aut [5. & Driftenlid) 9Bebendfen, — Cier . O. aber Delffent DiB 9Ser cÉ nicbt ul8 ein SDripat-Sperfobn / foberr al$ eitt fütz ttebiier Citanb Defi Steic)8 Danblen, — CDargut aus 2Sefelc)) ber Sapferlicben 9Rajeftàt. — Geroteger Guer S. G. btemit Der &adje nicbt genug tbáte **/ fonbern bor G Dttunb Der Sapferlid)en SXtajeftát / aucb Der : g anfem Siivd)en fd)ulbig ft licbeit SDfalG / unb fon: fepn / toie ferner bey ber G barfür unb berfelbig Dert avmer en Bent Zwinghani(mo getoebrt / Ceutben nicht mit Gemalt auffgetrurgen toerbe, — 2Ga8 Dte (urzunb Gürften fermev Dieritimen bebencen/ belffen befürz " utiD it bas SOGerd ricbter.- &c. : * Nonvidi , abet t00DI/ baf (ie ge(aat/ fie Daben meitte Theologos üBeïdlfputwt- ** 95in nict meitete (ibulbig bantt toas id) getfan; e8 fcpnb tneitte Theologi nídjt afmmegen bet Stepnumg germeft / tote p(ff - baben fie ae] 8 t1.Syettlibt babtbas Cuer/ unb mebr banit ge» nug getbain / "befebfet ba8 übrig O.Dtt bem S Crrn/ al[p ae» bende i aud) $u tbuit unb fag ber. Sapfet. af$ ba$ SDaupt mit ipme bem Gburfürften malten faffe. — & but er ibme $u $iel ober gu toenig/ ag ic) ibne (orgen 7 módhte mit balb Die Executio düffgelaben roetben; unb im Sall Det SBettoapgerumg lingnab unb 9(0f. , Benevolus Ledor, ipfe cortiget. | Errata , qua irrepferunt FIN.IS N Qu Tl VN i nl Quj if l u f ii m Ji L ff A w ii l 1 Y $2 t l g BU u pf 1 d u al n TRUE ugCWW r d mflgen '"Dwrenx N - - — — — — aM m l— UB Tübingen restauriert. —— Nr. - UE R. iE BUA R E i E M GN U Va d E um — " —€——————————— —— Y M w IZO cem 22 23 24 2 p E o 19 20 21 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset E ä A« . C - E. & 18 E CA a m i )2& ; Exxm 17 lf ä DIvl [o€ ' 3? ä 5 o [-— 16 5 - Sy, MeS L/ . 21 1 fa& ;l 7.&/ 'M CR x*' u6 C ä?*ï- k 15 ?æ— À ^ o ,'L Ó 9 ïfää äää TE W OSNSS 14 12 LA » Prafatio Editoris. 1..- WIIIHIW e 11 ximus hic Tibi,Benevole Le&o*r E- CN um I. 10 diasmata quzdamlrenica Dn, JOHANNIC— TIANI KLEMMIL, Profefforis Tubingen.— Ic- aumcto ex quo priora , diftradia (unt Exe— — — e- gexpetita a'que defiderata. . Etfi vero ApoE- ä sneralis Principiorum Irénicorum & refponE-— 9 a, UO tanta acerbitate & contentione inftitut— Qs "unt, avide etiam hucuíque fuerit præüo!—mus non licuit, quam breves quasdam obíert— nS, icceffiones, quibus fufficienter fatisfa&tunt— . ooi(- aster GmbH www. yxymas $m judicio Prudentum; Dn. Autor confia— Et ;—3 quzdam contra primum, quod Dan. AT— - r 9- «»nn- Itenicum in lucem quoque ab eo füer— n Sconftat, quod facillimum fuiffet , fi libuiffce— - "m Picuiffet, ad reliqua etiam eadem gravitat— di- OC áttamen ne hoc quidem potuimus — re, h) ologia cum vindiciis, qux ad eam fünt z j 4 - « rcretur,nón quod exiftimer D. Autor, cam— principia Irenica deftrudia effe , que BUEU— . & rri. Uu.luluut Á ;entiis evidentia efle arbltratur, at de eot— 3f X7 —exava *v IT LUE HHIIHI!IHHH | HIIII!H HWIHHHUHH T*hl WWHI ll HHIHW ml—ll!lllll?&mll 1 4 15 l.'lt tim quod DoCtxfümus An tagomfta quocum 1plx rcs tmt z C ) 21 u Eu