Gf768_qt_1

j

M

|

-

M

»:

|

s

i

—

E

*

W

.

Lad

PUR

z

N

x

j

zi

D.

:

23

-

2

ep

Ms

C

Es

—

N

P

ss

-

—

x

d

UER

-

—

ss

A

r r m r

——

—

m

:N

N12«511758829 021

m d

UEUAU

UB TÜübingen

DISSERT'ATIO IRENICA

VERITATIS

CHARITATIS

Amiciífimo 1n Ecclefia Proteftan-

tium connubio.

,zmzm ,

|

Favente & faciente Pacis Deo & Principe,

PRASIDE

JOH. f. ACOBO HOTTINGERO,

S. S. T heol. Prof.

Pro cM/'equmda Examint üevlagzca provirili

fuflinebunt

CASPARUS WIRZIUS

HENRICUS WERDMYLLERUS ,

HENRIC. HOLZHALBIUS,

WILDBERTUS TOBLERUS,

HENRICUS ZELLERUS ,

CASPARUS FREUDWEILERUS ,

äï&**

À —

CASPARUS NAZEGELINUS ,

JOH. HESSIUS.

Ad diem

Marti, A. MDCCXXI.

ï;

HLQS

3953

«*;* )

aR

Wä*

TUBINGA;,

E

uxta exemplar Tigurinum

Excudeba: JOSEPHUS SLGMUNDUS

—

-$38 ( 9 ) 8kf-

Sessse

SSSSSSSSESS

Diflertationis Irenice

SeQio . I.

T.

Amzczjïmum FERI

ATTS e& CEARE ATIS

-

Cenaubium.

,

u m

272

VeritaHs tf»

SV

UiChrif!um ejusque Doctrinam eudiveruzt, cumque probe

Charitatis

S77

Z

N

didiceruat renovanturSpiritt Mentis fua.Id fiz,cum zovum

Connubium.

Z

Z

,

;;

z

illum. izdwunzt bominem TOv xaTÀ Oty wriOévra, qui

]

Q

|

7

74/

Z

fecundum Deum condituseft in Tuflitia, i Gmurqmi Tif

N

2027

du ag Santlitate veritatis. - Ut enim i ChrjfloTE-

Z

Z

f veritas efl : la quicunque in. Jefü Chrifto funt; ja-

itiam u in eo

; imóquaz ipfe Chriítus eft, vera fide apprehendunt , &

fidem hanc füam amore & eulturá fan&tz veritatis & verz fan&itatis oftem-

dunt, Quod quia potïfïitrium illis incumbit, ques Chriftus zede róy x&-

TaprimHóy TÀV eiyíuw ad ceucinnationem Santlorum , ad opus Minifleyii,

«d edificationem Corporis Chrifli , Ecclefiz (uz Paffores e Dotlores cífe vo-

luit, convenir eos aA«Oévey & a-ya7y verum fentire & loqui in amere;

Eph. 4: u- 15. 207 24.

II. Nimirum veritas & cbaritas gemellz forores funt. Miniméqui-

Apfeparabile.

dem ut Gentilium Philofophorum Mufz & Chatites: non alio quidem con-

filio in fcenamab iis productz, quam ut docerent, folidz & füblimioris co-

gnitionis comitem e(femodeftiam , quodque didiciffe fideliterartes, emolliat

mores, nec finat effe feros : Quas tamen Deas effe impudentiffimé mentitj

fant. AftdyaSO5illa £Zuvepig veritas & charitas , illis multó potiores

funt, litraque coelo defcendit , utraque fru&tus cft Spiritus. — Alia aliam

ample&titur , neutra fola incedit. Veritas fine charitate , charitas fine veri-

tate,naturam,adeoque nomen fuum fpeciofum amittunt.Charitas enim fine ve-

ritate conjunctio & conjuratioaliqua eft cecorum inpracipitiumruentium,

Veiitas fine charitate Quciei tumidum $t proximo intolerabilem. reddit

poffcfforem , 1. Cor. 8: 1.

Unde S. Paulus ejusmodi fcientiam zzbil, cere-

brinam, delirium effe, afferit ibid, v. 2, Chatitas éiXodopséi adificat , codem

tg&e

$

CHARITATIS CONNtxeiuM.

tefte l. c. Adde r. Cor. 1: 4* 7. Jac. 3: 15-18.— Utenim prima lex ftudiofe

vetítatis obfervanda , charitas eft in Deum , qua à Dci dile&tione avocan-

tes caveti , aut Ecclefiam turbantes coerceri jubet , veritatem autem ejusque

Studiofos ipfius Dei amore ftimulata, ample&titur & fover: Ita fiin his ali-

quos veritatis defe&us animadvertat ; prudentiz & patientiz regulis adhi-

bitis, mederieis conatur, Tota in eo , ut Tó &ariexe5. mode[!ia , moderatio

fua emnibus nota fiat.

IlI. Veritati forori quippe primogenitz , primz debenturpartes. Qui

; Pravesntiun

extra Chrifti Scholam funt , nec quid veritas fit didicerunt: neque ejusaddi

Vertitaets«

Ícendz ftudio tenentur,

Charitate etiam funt deítituti.

Quin veritati,

ut tenebra luci, opprimendz unicé infudant. Hinc Chryfoftomus in Rom.

1:18, Mij weoríua, T]W Opeoyoiey g i Dreloue noli concordiam praferve

veritati : &JN &co A xaj hs d eray undaqusi arcodi03e fed mente cflo

AWIICHS , veritatem nonprodens, | Verumquiwt viros Chrifti difcipu!os de-

cct , i& verbo ejus manent, & cogno[cent veritatem, & boc verbum , (quod

veritas e(t , Joh. 17: 17. ) ipfos faciet liberos , Joh.8: 51.32. Ulteos à quibus-

vis Satanz vinculis liberabit, ita etiam ab izvidia , odío, amarulentia,

Xgauyi voriferatienibus , litigandi libidine , prava fufpicione, omnique

aliamalitia Eph. 4: 31 implebit charitate, ftudio, ut pacifice cum fratri-

bus habites, deillis nihil finiftri pre(umas , fed omnibus icóripoy axígu

AaxScw fidem aque pretiofam fortitis equum , facilem , fratrem te exhie

beas & demonftres.

Charitatis in.

IV. Ecclefias que à Do&tina fua. Evasgelice , ab ejus advetfus Anti-

chriftum defenfione , Proreffantes dicuntur , vetritatis quz fecundum pieta-

Ecclefris

Evangelicis

tem eftdifcipulos & alumnos effe, nemo nifi qui fermonis juftitiz rudis fit,

defeétus.

ignorat, Lauream hanc Symbola ; tum Apoftolicum, tam à nonnullis Pa-

tribus , tum à Conciliis Oecumenicis concinnata; quz quicunque admiferunc,

Orthodoxorum, (iveCatbolicorum nomine ornabantur, eisdecernunt. Cum

enim hujusmodi fcripra medullam Chriftianz Religionis compleckantur,

utrinque & genuino quidem eorum feníu, à veré Evangelicis recipiuntur

& defenduntur, Sed utinam non ezdem Ecclefiz exemplo füo confirma-

rent trifte oraculum Chrilti: Chbarítas im mnltis vefrzgefzet , Matth. 24:12;

Charitas inquam non cosmnzis rantum, fed ipfa (iAadeA Qía mutums fra-

;

trum Amor , 2, Petr,1:7,. Fratrum certé gratía quam rara(it, Orbis Chri-

ftianus clamat & ingemifcit, ^Quanta veró & ingratitudo, & macula , sc.

2

cala-

|

4

SECT.iL VERITATIS ET

ealamitas Ecclefiarum Evangelicarum eft, quod ab ipfis fuis incunabulis

in partes fcinduntur , hucusque irreconciliabiles adverfus invicem - iras

-teth

gerunt , hoftium ludibrio fe exponunt, ceorumqáe fpem alunt, fe

utrofque ocius ferius aperto ritu , ut panem devoraturos! Qua quidem

re Deo nihil triftius , nihil fe & fan&a Vocatione fua indignius , com-

muni hofti nihil optatius , opportunius, nil magis fibi nocivum defignare

poffen:.

ANarum in

V. Equidem paucula funt Do&trinz à Chrifto & Apoftolis nobis tra»

ditz capita, de quibus non eadem loquantur, Neminem tamen qui vias

fundamen-

zalibus|

Dei vel eminus contemplatus eft , neminem qui prima Chriftianifmi tyroci-

Confonfts.. niapofuit, latere poteft, non omniaDoctrinz Chriftianz capita paris effe

momenti, Potró incorpore Chrifti & membrorum & donorum difcrimen

eft. Etille quiivfirmus fide, affemendus eff, pj &i5 2dgxeiren 2]o Av

zeon ad difceptationes ratiocinationum Rom.14:1. Sivetamen capita illa qua

principium fidei, & falutis fundamentum, i, e. caufam ejus meritoriam, me-

dia etiam falutem confequendi , beneficia Salvatoris, & officia falvandorum

palmaria conftituunt: five errores falutis devoratorios ; harefes inquam ,

ddololatriam & tyrannidem , quz Satanz Synagogam; in primis Antichri-

ftianifmum à Chrifti Ecclefa. dividunt, confideres , plumbei pe&oris fit,

qui Evangelicorum in his confenfum non agnofcat , ferreioris , qui cum

inficiari aufit, — Vociferatur id Harmoria Corfe[fionum A.C- vj81. primum

€dita, non tantum Helveticas , Belgicam &c, ^ Sed etiam Auguftanam,

Saxonicam , Wirtembergicam confefliones exhibens, ut ex harum cum

illis collatione faciliws cognofei |poffit , &* nos cum illis in proprtis quibus-

que fidei capitibus confentire, & quam paucilfima fupere[fe , inter »os con-

trover(a.

VI. Maturé quidemillud ipfum Sacramentum , quod charítatiscoagu-

mffesfus de

$. Cena (

lum effe debebat , mifere eos laceravit, Mox , ejus occafione , Controverfia

Chrifibu- de communicationeidiomatum Divine naturz 78 OsavO'ouera pullulavit.

TAIIAI. — Sed poft diutinas & plus quam civiles de utroque hoc capite digladiationes,

Deus aítum illarum ita temperávit, utignis pabulo deftituatur , & rarz

incendii hujus fcintillz , vel etiam cineres fuperfint : denique optimus

s£uisque fpe fe la&et , propediem etiam memoriam plumbearum irarum

w|

evanituram.

Pracipu | de

VII. Sed eheu! & quidäm demum pluribusab earutn ex fpirituali 4Egy-

. Pradeflina-. pto & Babele exituluftris, exgita inter cos controverfia dc. Pradeffinattone

dient.

ejusque

CHARITAS CONNUDBIUM.

f

ejusque executione : quz progreffu temporisà quibufdam tam animosé tra-

dlata , ut propemodum univería Proteftantium Ecclefiz conflagrationem in-

terminata fuerit , deque ea longé veriüs dixeris, quod Melanchthon Bello

Sacramentario recrudefcente, À.1553,. fcripfit, »on ff tantum lachrymarum

fanderem, quantum bic praterfimens Albis vebit , exbaurire meum dolorem

pojfeem , quem fero propter barentem in Ecclefiis noffris Controverfiam. Nam

ut Capito A.1,38, ad Vadianum, ex ea roborati Papifla ,' d excitati Anaba-

pti/ia : (adde, Socinianos; Remonftrantes &c.) imó C Jocus datus eff Epicu-

reorum infanie Deum ipfum negautium., — Et quotus quisque eorum qui in

Ecclefia Deiab eo tempore docuerunt, non potiori jure dixiífet , quàm olim

Lutherus ad Helveticos : Di/fidium boc neque me ueque alium quenquam

juvit ; feddamni multum mnultis attulir ; Ut nibil inde unquam boniratis C

boni fperari , vel olim potmerit vel deinceps po[fit * Fa&ainquam inter Prote-

flantes MZjAey 'e'gnä'ö» Dodtrina de Przdeftinatione , a Calvino quidem fue

tempore mafculé & levato velo , nec minus tamen folidà afferta : ipfiffima

tamen illa, quz pluribus ante eum orbi notum annis, ante ctiam quàm

Proteflantium nomen inpotuiffet , à Luthero , ut vit de Ecclefia Chrifli

meritillimus , D. Bened. Pictetus ; Fautor & Amicas nofter Honoratiffi-

mus , peculiari lucubratiuncula evicit , tam perfpicué ftatuebatur , tanto-

ue ftudio defendebatur , ut fi pofleriores Chriftiani ; majori jure

vel à Calvino , vel à Luthero ,. quàm priores illi vel à Paulo , velà

Cepha vel ab Apollo cognominandi forent , illi qui Do&trinam quam

Reformati hodie de Przdeftinatione profitentur ; non minüs quàm

ui Lutheri de S. Cena principia tuentur ; ab eo Lutherani infigni-

endi effent.

VIIL, Ut tamenDei beneficio, ab eotempore hinc inde non defuerunt

Modernufis

Concordia

qui hasJofephi fra&urasad animum revocarunt, medicam ei manum adhibe-

Studiwn.

ze conati , itaquz gloria & felicitas noftra , tot coeteroquin modis cadavero-

Íx S deploratz atati refervata eft , Dei Spiritus abaliquo tempore , imprimis

|

in vicino Ducatu, viros pietate , eruditione , authoritate, dexteritate infignes,

veré sjésgse moderatos, ex quibustum Maguif. Acad. Tubing. Cancellarium

Chr ifloph. Mattb, Pfafhium , um Summé venerandum Eferbardum Fride-

|

vicum Hiemerum , Ptimarium Sereniís, Ducis Concionatorem Aulicum ,

l

honoris catifa nomino , animat: Qui quod alii enixis votisoptarunt, fed vel

remiffius velimbellius ; cert fine fugcefa aggrefli funt ; fuftinent, in illorum

A 3

operas

6

SECT. L. VERITATIS ET

eperas fuccedunt , & hujus faz pietatislaborisque dulces hos fru&us metunt,

ut paflim & Principes & Theologos applaudentesexperiantur. Multos; qui

eisconfilio manuque ut Aharon & Hut Mofi, praító fint.— Plurimos, qui

Íuis ad DEum precibus a-umywwäc'pevm , eorum caufam fuam faciant , ut nü-

merum 7Z &syezreidy indies augeat, pramium, quod talibus pollicitus

eft, liberaliffimé in eos effundat, captis illorum afpirer,' & quifquis

L

Deum, Gloriam , Regnum ejus , Ecclefiz incrementum amat , eis accinat

.

Beneditlio Tebove [it fuper vos : benedicimus vobis in nomine Tehova ,

Pf. 129. 8.

Hüil;! Exer-

IX. Ne velprimitivz vel nofttitemporis Eccle(iz exemplis confirmem,

eitationis Ar-

veritatis ftudium femper cum chbaritate conjunctum fuiffe, camque femper

guementum.

operam in ea datam , ut qui profe&tu in veritatis cognitione aliis antecelle-

rent , celeufmati S.Pauli ad Phil.3.15.16.. Q&orquot perfecti , boc ( quod de

unica peccatoris juftitia in Chrifto quarenda tradiderat ) feztiamas , & fi quid

aliter fentitis & boc Deus vobis vevelabit. Tantum ad quod pervenimus ca-

demincedamus regnla ,idem fentiamus ,locum dederint, Neetiamad Argue

menti in controveríiam vocati profunditatem provocemus; qua certé tantá

eft , utminimé mirum fit intanta oculorumcaligine & ingeniorum diverfitate;

plurimorumque vel levitate veltarditate non omnes rem tam fublimem eadena

acie , contentíone , etiam intentione intueri , necadeoque pari felicitate rem

abftrufiffimam penetrare.. Quin Do pié & obnixéin rem noftram vocato , ut

ne opellahzcnoftrain Domino vana , fedad opus fanáiffimum eorum, qui

Hierofolymz pacem. querunt, promovendum tantillum conferat , lubet ab

ipfo Majornm ex Babele exitu , non quidem dxeiGesépare per fingula capita ,

fed per fummos aliquot titulos ire, & nonnulla repetere qua de quaftionibus

Proteftantes tioviffimé difcerpentibus a&a;quoque abaliisanimo excepta fint,

quibus vel occafionibus vel rationibus animi in hac arena certantium exul-

ecráti, & an tantz irz ab ipfius caufe momento ,an ex Partium affectibus pro-

fe&z füerint, fcrutari ? Unde pronoalveo fluet, (i rem cum re , caufam cum

cau(a contendamus , perfonis communi judici relictis , memoria injutia-

rum prateritarum fepultá , rem ipfam attendendam , Eccle(ie falutem ,

partium ftudiis & vindidte fuavitati antehabendam — & ea fatagenda , qua

. Deo gloriofa, Ecclefiz proficua; confcientiz dulcia effe, ex verbo Dei

«ertó coníliterit.

Sedio II.

SECT. ILECCL. PROT. CONC.

Sectio II.

Ecclefía Proteffantium in Do&rina de Przdeftinatione

.& Gratia Cozcer s.

X, Ramenta & fragmenta nonnulla auri , cujus Docttina de Pradeftina- pj,;,, da.

tione fzcundiffima eft, in Monafteriis, illispotiffimum qu& Dominici , cujus Predeflinati-

Thomas Aquinas celebre membrum füit, & 4nguf]iui familias fequebantur , ^"eReli;uie

confet vata effe, fed ex eorum fcriptis vix minori labore quàm à Virgilio (ibi

nb Papatu:

ev fub Refor-

idonca ex Enniano ftercore , eruenda , &£aysviey eft.. De Dowiicanis fpeci-

?BATÍORIS At1-

men füb ipfumReformationis diluculum editum;exhibetó ymmgf'rug Parens '?ramjinbar.

meus Zrimit. Heidelb. p. 222. & Schol. Carol.p,29. Ex "ugufhinianis elem

fiftimus ip(um Lutherum, qui in Monachorum feptis arma induit quibuspri-

mum in Papifmum impetum fecit. — Certe Thefes A, . 1517, Wittenbergz ,

aliz A.i5:8.. Heidelbergz ab eoaffertz & defenfz, multa fi upra zvi illius mo«-

tem & fortem egregia comple&tuntur.

XI. Eidem & Carlftadio , A. 1519.. Lipfiz ad certamen Literarium ab

In Dijþum».

Eckio provocatis , caput de Libero Arbitrio proponebatur: quod omine non

tioneLipfienfs

caruit, Accuratiffimus in hujus Difputationis narratione eft Illuftris Secken-

doiffius , in Herculeo & ut digniffimum eft ztatem vifuro Opere Efl. Lutb.

Lib.I. Ejus hiftoriam $.15. ex Maimburgio ita exhibet : Lutherus & Carlftadi-

us dicebant , fine gratia auxilio homines nibil nifi malum facere poff. Nee

foliem fine illa qua voluntatem movet , fed & Jine illa quam Dens mantibus

fanttificandis per Spiritum S.immittit , i. e. fine charitate. Itaut bomo , qui

bac careat nil nifi malumfacere polfitad bonmm verb voltntas nil contribuat,

nifi recipiendo qratiam que fcla in bomine operetur. lta tamen ut nemo (it

quastumcunque juflns Cb Santlus , quietiam in bona atlione & Deo produtin

non peccet. Hac Thefisá 17. Junii ad ufque 4. Julii: denuó 14. 15. Julii eos

exercuit, Carlftadiusadver(üs Eckium tuitus eft: Omne bonum à Deo effe

non tantum ( ut Eckio videbatur ) totwm, fedetiam zotaliter, Et : noftram con-

verfionem meréefe pa/f/vam : qua barbara voces quid velint, quodqueillud

Eckii xggeQuyezwy , non ut Pallacino videtur/zbrile,

fed fopbiflicum faecit,

Seckendo:ffiusliq:;;idum facit. Idem evincit

; eandem non tantum Ftiderici

Electoris ,

fed ctiam omnium Evangelico- Lutheranorum Theologorum

perpetaam fententiam fuüiffe.

Nec aliud Cosfeffío 2duenflana , libellus

Fifitationià Saxonica ,

Formula concordie volunt,

Contentiunt de libero

arbitrio

$

SECT. II. ECCLESIA

arbitrio Confeffiones , -Helvetica » Belpica , Scotíca efc, — Ut Ecclefias

rum Proteftantium in tantí moment capite concentus harmonicus in plena

luce fit.

XIL Qualiscunque ifthzc fuerit concertatio , luculentum fané edidic

€lades Tbco-

Jegia Schola-

proventum, — Is fuit liberalis profectus in cognofcenda vera Dotrina de vi-

* fiu eAa illata.

ribus homini lapfo ad bonum fpirituale reliquis, quam Scholz Romanz Ma-

giftri, Pelagianifmi fordibus pollutam & obfcuriffimam reddiderant. Te-

ftem appello Lütherum qui apud Seckendorff, Lib. I. $. 5. n. 4. ad Spalati-

num füum d. z. Junii fcribit : Swfficit mibi quod carnifex illa confctentiae

rum Theologiffria , cui totum debeo quod. con[cientia mea patitur , cecidit

in bac Difputatione. — INam prius didiceram , meritum aliud effz congrui

aliud condigni : facere bominem po[fe quod in z , ad obtinendam gratiam :

poffe remouere obicem : poffé nox obicem ponere gvatie : po[fe implere prace-

p!^ Dei quoad fubflantiam fatli , licet non ad. intentionem pracepti: Libe-

rum Aybitrium po[fe in utrumque eontraditlorium : Foluntatem poffe ex

piris maturalibus diligere Deum [uper omnia : poffe ex naturalibus babes

ri atlum amoris , amicitie , ? id genus monflra: que pre primis ferme

principiis feruntur Scholaflica Theologie,C omnium libros G aures impleve-

runt. At unnc biomnes errores fubEchianoPrafidio & triumphabundisfignis;

fatis flrenue ceciderunt , fine ulloferme Marte, conterriti ad folnm con[pe-

&um duarum Propofitionum illarum , quarum prtor hec Auguflini : Libe-

rum ÁArbitrium fine gratia nihil valet nifi adpeccandum, — Pefferior 44mbro-

féi becslLiberum Arbitrium fine gratis tanto. citius propinquat inlquitati ,

— M

. quanto fortius intendetit actioni.

- XIIl, Quod Lutherus ejusque in caüfa Dei. commilitones , auciiet;ntiä

Melantbth. bus non tantum Difcipulis, fed etiam adverfariis , ore profeffi func , libris

Loci commu-

nes &ne,

etiam procul abfentibus ipfique pofteritaticommunicarunt. — Philippus Me-

lanchthon , Germaniz Philomela, A. 1521.. Locos edidit cemmunes , Luthe-

i fufftagio non tantum £zemortalitate fed canone quoque Ecclefiaflico dignos.

Eveniunt

In his, libertatem inquit, bomini ademit divina predeflinatio.

enim omnia juxta divinam pradeflinationem , imó externaopera : tum ine

zerna cogitationts in omuibus creaturis, . Nec multó fecus idem in 4250«

tutionibus in Epifl. ad Rom. quibus A.1522. Lutherus interalia ita prfatur:

Ego, quod impii Thomifle fuo Thome mendaciter arrogant, [cilicet neminem

fcripfiffe melius in S. Paulum , tibi vere tribuo G?c. — Ego fcio quo. fpiritu

Dice Hierenymi €' Origenis Commeu-

taríia

(ä' jndicio fie de te prenuncio Gre,

z

IPROTESTANTIUM CONCOÓRS:

$

favia meras efé. nugas d ineptias, fi tuis. annotationibus äanäpd?änt'ur."

Quin , non ade Commentarinm c(Íc , quam indicem legeuda Scriptura &

cognofcendi Chrifli , qualis nullus bucusque extitit.. Edidit Melanchthoa

3evT€pæ; (þgav-rfäæg in utrumque hocopus, an etiam. aeæærä ac? non ea«

dem omnium fententia eft, Ejusdem de sziverfali merito Chr:fli fcntentiam;

ex Jdunot. in Job. 17. exhibet Hotting. Primit. 255.

.. XIV. Libero Arbitrio vitium intulit peccatum Originale, qod A. 1515.

"Affertio . D6z

&rina dePec-

Z winglio in Libro Ze vera Relígiose dicebatur sorbus, Quo doceret ;

c40 Origt-

cortuptionem hominis malum effe intrinfecum, domefticum, hareditarium:

?4Alt.

atque eo nomine peccato actuali oppofuit, Videbatur nonnullis ftatuere ,

peccaturo Originale non effe nifi languoremaliquem naturz : debiles qui-

dem , aliquastamenad bonum fpirituale vires, homini lapfo relinqui. — in-

de Andreas Althametus occafionem captavit peccati Originalis gravitatem.

alferendi. Ut Proteftantes non cafu , fed (ingulati Dei providentia, in primá

moimenti caput de mifería hominis,; cejus corruptione & adomne bonum

ineptitudine , Dco unico vitz novz reftauratore, tum confenferint; tüm

in ejus explicationem addu&i fucrint.

Libello, quem Zwinglius men-

tem fuam peccato Originali declaraturus, Urbano Regio infcripfit, pro-

fitetur : potuiffe fe refpondere, zazzam Chrzftum profuiffe fanando , quan-

um nocuerit d4dam peccando.

Mox tamen addit: JNoluizmus iflam [cn-

tentiam proferre , quod nonnnlla obflent.

XV. Gravius certamen illuderat, in quod Erafmus Lathegum per-

Erafopii (

Lutiberide

traxit, Magnus illemcelioris literaturz reflaurator, tot etiam fuperftitio-

num in cultu, tot abufuum Ecclefiam ha&enus devaftantium flagellum ; à

Arbitrio be3

minis con-

Clemente VII. P. R. & Henrico VIII. Rege Angliz, anjuffus an condu-

Qus? fcriptà A. 1524. Diatriba de Libero Zrbztrio , idolum hoc, cum Pr«-

cermtio:-

deflinatione Dei (éecundum pre[cientiam boni malive u[us voluntatis buma-

n2 , poftliminió reftituere fategit. Sed fud ad Lutherum Prafatione veré

ominatus: Fortaffe Erafmus [cribens inte , magis profuerit Evangelio, quam

quidam flolide fcribentes pro te-. Enim veró Lutherusei A. 1526, Librum

de fervo Arbitrio oppofuit , in quo monftrum ex orco revocatum flylo fuo

confoffarus , fe zpfam rem h. e. [4mmam cana(inter Pontificem & Luthe-

rum abaliquot annis jam agitatz ) aggreffums & jugulumpetiife , Epiftolà

ad Erafmum prafixa fcripfit. — In eadem prafatione Erafmo exprobrat :

Pins tribuis Libero Arbitrio quam hatlenus Sophiflatribuerunt. Quin illi

Cont-

&-

16

SECT. II- ECCLESIA

prlcherrimam [nam c ingenio[am diclionem sntiflis [ordi-

compmimr, qui

bus pollue

vet: ladignatur etiam materia indienifma ,

que tam pretio[is Elo-

fínq

tanquam [i quisquilia uel flercora aureis

Pre

quentia ornamentis veberetur :

argenteisque va[is portarentur.

De fuo labore, fublibri calcem , Ego, in-

£0 4

f6,!

quit, boc Libro aoncontuli , ed afferni &

affero, ac penes nullum volo td

udicium: Sedomnibus fuadeo ut gpraffent. obfequium.

f

lubet verbis eruditi Dominicani ,

XVI. Caufz hujus moinentam

p

Controver[ia

dm

de Pradefti-

de capite affini & ifli conjun&to, ante hos feptuaginta & amplius annos,

z atione c

cüm caufa Janfenii Roma difputaretur feriptis, agentis exhibere. $ic

ddt

Grana 50-

dis

ille : 24zzr.

ar de Summaverum ( quod olim Imperator in boffens conftIurns

90€E H

dicebat, ho

die in uno orbisangulo de totiusorbis imperio dimicatur. 24gi-

lw

Óa

g

tur inquamin &

no articulo , de totius Corporis [alute &j vita, de tota dico

u[a Liberi hominis Arbitrii , Gratia Chrifti me-

J.

/

fíde S- Santla , quamsm ca

dicinalis , & gratuste Sanclorsem.

Pradeflinationis , à Paulo gentium Do-

es Ecclefia per

&ore affertam ,

À Pelagio & AMaffilienfibus impetitam , aci

À

annos AAngu[lino Dotlore fortiter dimicans , ille[am vin-

X0nl

viginti & amplius

H

dicavit.

Delitefci

t enim totain sna propofitione s ut cum bac [lante fiet to-

Aut

Quod enim femel obfervandum ; ut

Cutt

$A , eum bac cadente tota concidat.

mzterna tum temporalis , &lu

m eít, à quo omnis noftra falus

fimo

gratia tu

omnino p

endet : tado&trina de gratia hac , radicis alicujus inflar cft, quz

n

toti Do&trinz Chriflianz Syftemati ,

ceu arbori aficui fuccum. communt-

Hot

cat. Capiti fimilis eft, cujus Spiritus in omnes

Corporis artus influuntz

Yir

Hzc fi rité habeat , alimentum & robur reliquis fufficit ; fi corrumpatur

atCe

toti Corpori DoGtrinz, przcipue nobilioribus cjus partibus præfengïfïimum

hC

imminet peri

culum.

Df

XVII. Hic

Lutheri liberqualís & quantus fit, totus orbis loquitur.

Ts

Sequioris 4rot

Lutbemm- í

illuftris tamen Seckendorff H. L. L. I-$.181. de eo fcribit:

Diffimulare nolo,

bto

zum. de illo

inter Theologos no[flrates , quibus quadam in

LutberiLibro

fuift

€ eriam poft Lutheri obitum

Con

£r AC

£j

i

atu. illo fervo arbitrio , vifa [unt illis qua Catvi

ni de Decretis divuinis

gudicia.

Th

Do& ina tribuunturs affinia, aut etiam. borridiora.

Unde quidam tole-

lts

vantiam in iflis queffionibus tantoimmenfius commendant. — Alii Lutbe-

tif,

vum emenda[fe poftea. fenten

tiam [uam » pracipue Commentario n Genefinz

i

c qua conflanter crederet ,

ex Anguflana Confeffiane poft anmos quinque

Ín

exlibita , jndscari debere. exiffimant.

Prioribus quidem refpenderi A.

de:

1664. à Sebaftiano Schmid Argentinen

fi , qui notas in hunc Lutheri li-

vis ;

brum fcripferit, Depofterioribus viflenda $:19.

XVIIT.

fide

PROTESTANTIUM CONCORS,

b

fotdis

XVIIL Stylum quem Latherus in ifto libro adhibuit, fuo locó res sj 4e 5747

3 Elte

linquimus. De ipfo Libro tria obfervamus.

Primum rcípicit ejus de deffinatione

Gratia

ts

Przdeftinatione & Gratia Do&rinam.

Nimirum confirmat Lutherus in

l-

Deffrina.

eo 4, Diícretionem hominum in xterno Dei confilio , aliorum ele&tio-

lr id

ne, reprobatione aliorum fa&tam. &. Utrumque hoc Decretum effe im-

mutabile. c. de Deo hominum res tra&ante , in S.. Literis Voluntatem

ctll,

przdicari ab[conditam , occultam, arcanam, & &evelatam, d. Ex co-

dem Decreto, Ele&orutn San&ificationem derivari.e. Neque vel de Prz-

m

&t

deftinatione, vel de ejus in quibusdam redimendis, regenerandis ; falvan-

urat

dis , aliis fibi relinquendis & damnandis executione, nec ante, nec poft

Ar-

Lutheri tempora , ín controverfiam vocatum , quod non Lutherus, ex

d

Pauli fententia & Auguftini methodo (quod rei fummam «oncernit) hoc

Jnt-

in libro expedierit.

Do-

XIX. .4lterum hic tenendum eft, palinodiam illam Lutheri vixante

Liber de Ser-

o Arbitrio à

Ph'

A.1568. auditam. Commentum quippe Chriftophori Lazii, tunc in Sa-

Uftte

xonia Synergiflas adverfus Illyricum defendentis , hacque rima declinaturi

Luthero nom

ao

vetratintus.

AuthoritatemLutheri qua premebatur:. At vixin auram prodiit fcetushic,

1 ut

cum & Illuflriff. Ducis Saxoniz Johannis Wilhelmi antoritate , & gravif-

fius

fimorum Theologorum, ipfiusque Schlüffelburgii, cui dzabolicum figmen-

p

147 dicitur, telis obrutus & confoffus eft. — Vide Alting. 75eolog. Hift. 245.

muni«

Hotting. H. E. VIII. 643. Primit. Heidelb. 226.. Ingenué etiam uttantum

m

Virum decuit, Illuftris Puffendorff. de7»r.fec. Div. pag.225. Lutherum illis

uid quod Formu-

patut

accenfet , 443 ad fententiam duaulint vevoluti [mnt.

mufit

la Concordiz, Lutherum in Libro de Servo Arbitrio contra Eraímum ,

Do&rinam de gratia & Libero Arbitrio egregie c folide explicuiffe atle-

jtuta

rens, librum hunc authoritate fua confirmat. — Confeffio Auguftana Li-

gilt,

bro Lutheri minimé repugnat.

Utautem Lutheruseum fuo 1n Genefin

// [

Commentario rerra&árit, tantumabeft, ut Commentarius ille Clariffimis

jinis

"Theologis Rintelenfibus Refp. adv. Witteberg. p.14- haud diffitentibus, po-

nle

tius Sigilli libro illiimpreffivicem przflet, Poflquam enim in Comment.

yihte

cit. hujus deServo arbitrio libri fuccum exhibuiffet , & ominatus fuiffet ,

:nffï':

multos poft mortem [uam omnis generis errores : deliria ex librisfuiscom-

firmaturos , vult de mente fua ex iilo Do&rinz fuz compendio fiatui.. Un-

;'MW

f

de aliis expeditius videtur Lutherum híc deferere, & eum gregi quorum-

jl

vis aliorum Do&orum ; cui fineScripturarum teftimonio & finé Examine

fides nulla debeatur, inferere,

Vil

B a

XX.

£

^'SEgCT, II. ECCLESIA

At

" Pyrimorum

XX. Tertium hic tenendum eft, quod ob Do&rinam de Przdefti-

ditam , Luthero à nemine Proteftantium ,

j^

Af

Ecclefia Pro- gatione & Gratia Libroillo tra

sfeflantis Do-

! divifas, fecuto , dica fuerit

ua

&orum in

vel ipfias vel Zwinglii partes jam tunc eheu

"

bacDostrina

fcripta.

Ut, quan

quam non quotquot de Pradel

linatione & gratia fa-

qui

ii

eon[en[us..

lutari differnere, eodem

flylo liberiori quo Lutherus, ipfe etiam Mclanch-

thon, ufi fint , illa tamen quam Latheri Licer ex

hibet fententia, reliquis

n

a

fe probaverit.

Non abit ab hac Lutheri Do&rina. Zwingliusin Homi-

mentariis.

Vadianus de Pradeflinatione &

«f

fia de Pradeflinatione & Com

Pra[cientia Dei , n Apborifm.

pag. 156- banc inquit, um plan[nrectpimus,

Deum nofirum ve

nerabunds.

Concinit his Brentius Commentario inJo-

bl

ffim. Antefignani Proteflantium, utriusque ordinis,

b

hann. Cap. 15. & pa

fübindeetiam prafente Luthero; femel iterumque con-

[

plures paucioresve

Schweinfurti, Wittenberga , Schmalcaldiz

venere, Marpurgi , Auguftz,

dl

motus alicujus aut difceptationis de hoc

Tüt

^»

&c. Nuspiam tatnen ulla veftigia

articulo.. Ne Marpurgi quidem &

Wittenbergz , ubi Capita diffenfionis

[j

Lutheras tamen Marpur-

inter Saxones & Helvetios

diligenter difcuffa.

ytil

hedra dixit: ZVoz dico fraternam snter nos

[

go redux Wittenber

ge pro cat

n ?laoidu a

mica Concordia, ap. Seckendorff, H L.

Far

effe unionem ; e[l tame

Urinam ineo flatu ves

2. 138 P. De Witten

bergico conventu Calixtus :

^

$

hic nobis diffimulandum ,. ingenti Dei beneficio

füo

perfeverafét. — Minime

fa&um, quod pii R.eformatores

, capiti de Predeflinatione & Gratia ex

in

dverfüs quosvis ejus hofles defendendo

S. literis eruendo, illuftrando » a

Md

- Quia eo vcl ignorato; velvitium paffo,

tam religiofe operam navárint.

pm

neque ratio quá pec

catores , gratie De

iin hac & futura vita, juflificatione,

neque fides, cujus

6.;

fan&ificatione & gl

orificatione participes reddantur :

Wp

femen vera de gratia do&trina

eft: neque fpes, quàm d aXv primitias

Qu

Rom, 8:23. conflat: neque genuinz fun-

tün

& promulfidem cceli effe ex

damenta praxeos Chriftianz ,

& validiffima humilitatis , abnegationis

fo

verbo , pietatis fincerz incentiva: denique

noftti ipforum, amori

s Dei ;

n

cutionibus , articulo. mortis;

folide confolasionis

h]

in tentationibus, perfe

cordiaile & anchora fuppetunt.

Qu

Controverfia S.

acramentaría zvum illud exercuit.

Konnullo-

XXL Sola itaque

Yj

7um im Con-

Ecclefiz fue res fanctiffimis de rationibus ita mo-

[

2rovver[ia En-

Lutherus quidem, Deo

derante , admodum ei inftitit.

Sed aliis, quamvis Zwinglio de. S. Ccena

de

charifi ca

Urbanus R.hegius die Fhomz

quoderatio.

non confentientibus , res tanti non vifa.

.

n

nter alia fcripfit: averrebamipfé

[7)

1j0. Auguílà ad Ambrofium Blarerum 1

4nte

LE

PROTESTANTIU:M CONCORS.

5

delti

At fesquiammum populum ab his nocentiffimis verborum pugnis , quibue

itium,

jam quadriennium perpetuumm Cona Domini impetita efl , &* ad ea cobor-

alierit

tabar qua pacis funt. .

vidam hanc mieeiay fic intérpretabantter ,

atia fo-

naft leve ducerem , ficubi Verbum Dei negaretur: Cum meo [udicio con-

lanch-

fidli. poffit bis rebuss fi in fumma juflificationis Miniflei Verbi convenirent.

eliquis

Plané ut in Palatinatu Jacobus Otherus, Controverfiam Sacramentariam

Homi

meram e(fe Logomachiam contendit , in Alting. Hf Palat. Edit. Fran-

inic &

TR

«€of. pag. 173.

XXII. Non diffimulatnus tamen, 2rzz , Eraími Librum etiam Bi-

Liberum

Era[fmi At«

! in)o-

bliandro noftrati fcrupulos injeciffe videri. Sed z. Is hoc nomine non

britrium Mes

n

moleflus fuit Eccleíiz. & Myconius eos confeftim , folerter, amice , pru-

Manehthboni

£ COt

denter diluit. c. Haud adeó re, quam dicendi modo & M:thodo ab aliis

, Coe impo-

lcaldía

Hif.

difceffit : teftibus literis Miniflerit Tigurini ad Senatum Genev. in Cl.

E

lo hoc

Turret. Aabe p. 102. & ad Miniflros Genev. in Hott. H. E. 8. 755. conf-

[ionís

618. 650. fqq. — Deinde, Confeffione Auguftana $. 12. damnarz 24naba-

u

ptiflas, qui negant. [emel ju[hificatas poffe amittere Spiritum $. Ut enim

r

ex Artic. Schmalcad. Part. I1L. $. 3. conftat;zzfzuoruzm Mtorum voces erant ,

[

Fac quicquid lubet : smodo credas, nibil tibi nocet (jc. — Caterum iffam

4 rtt

$. 1. appendicem huc minimé detorquendam, Collocutores Lipfientes

nelicio

fuo de ea filentio docent, adde etiam Croc. Cozvf. Zduguff. p. 431. íq.. der-

itia ex

4io rtic. Schmalc. l.cit. nec non Epiftolaà Luthero, Pomerano, &

dendo

Melanchthone A. 1536. fcriptáafferitur , fidem veram amitti , po[flea recu-

pifo

perari poffé. : Ex Epiftola hac Illuftr. Seckendorffius, H. L. Hil. $.49.

ion6y

.6. patere inquit, quid Lutherus in hac Quaftzone fenferit , & quam in-

[

terpretationem aceipiant , qua alibi durius ab eo ditla videamtur. — At,

77

quod pace Viri fammi dixerim, Scripta Lutheri recentiora non permit-

z fut

tunt, ut nodum hunc ita folvi, vel Epiflolium communi nomine fcriptum,

tionts

fpongiam effe dicam, qua Lutherus fuum de fervo Arbitrio librum ex-

punxerit.

Haud tamen inficiamur , Melanchthonem , forte ex tot con-

jiqué

vionis

fi&ibus cum adverfariis feffum , iam tuncaliquid remififfa, —Fatetur ali-

cubi , fe in altera Editione z4zzotat. ad. Rom. ne moroftores illos offende-

vet , QopriuuTepa, in quibusdam materiis , in. locode Pradc[linatione, de

gïcu.K.

4 fo-

Contingentia &jc. mutafe : Brentii Phrafeologiam deferuiffe, ez? (inquit

Cam

de nova Editione) zibl fere de priori difcrepet cjc, nolo enim nova Da-

"mata gignere. . Et Epiftola ut videtur ad Brentium: 7z fabtilirer ( pro-

mUnta

culex Pradeflinatione colligis , cuilibet. fuum qradum. confitutum . effe s

"l*

«t

€ retle ratiocinaris, — Sed ego fugi illam . longam qy inexplicabilem Difpu-

3

tatio-

14

SECT. 1LI. ECCLESIA

sationem de Pradeflinationes / Ubique frc loquor , quafi Pradeflinatio feque-

ii

Duiá

retur no[ftram fidem t opera. — 4c facio boc certo ( fedut eventus docuit in-

felici ) Conftlio (?c. apuad Hotting. Przmit. Heidelb. 227. Mutatam à Phi-

fianti

(etite,

lippo Methodum, ex collatione pofteriorum ejus Scriptorum cum prio-

ribus , evidenter patere, Cl. Alting. 77. Fzfl. 296. docet : adductis etiam

]

Grui

confilii hujus rationibus; videl. Calumniis Cochlei de affertione Fati, ma-

quisq

lis Evangelicorum moribus &c. fdem tamen Altingius Do&rinam ean-

dem àMelanchthone confervatam oftendit inde, quod album Calvini libro

(inat

adverfus Pighium fibi infcripto calculum addidit jtum ex aliis indiciis.

T

fcits

&nim

bus addimus , quod Collocutoribus Papifticis Ratisbonz, occafionem du-

bio procülex methodo à Phi ippo mutata aucupantibus, & cavillantibus,

tis l

con

Bucerus Proteftantium nomine, in Apologia pro 44£7. Rarisb. Tit.de Can-

viíi

fa Peccati tefpondit : Nec bic quicquam noflra unquam 4 Catbolico Con-

fenfà Dotlrina variavit : tametfi id nobis plerique falfo ampegerint , ci bo-

[

Altingius fuperioribus fubjicit, évemrws muta-

lus

die falfo impingant &c.

sionis iflius in fententia AMelanchtbonis, bic fuit, nt controverfia nufcere-

& pt

tdliq

ter [icut deLibero AArbitrio, [ic de Pradeflinatione inter ipfos Lutberanos ;

aliis Philippi Metauchtbonis [ententiam [equentibus. — Fatiumid occafione

ledat

podí

Interim &c. Libri de quo infqq. Quicquid fit, Proteflantes deSpiritusS,

Fideique amiffione , & feró & raró digladiati funt : Melanchthon

um

autem , methodo etiam mutati, alios nec damnavit, nec acerbius in-

lii

ceffit.

1

4

NextsDo-

SirinadePo»a-

XXIII. Confentiebant ergo ztatis illius Do&ores in juftificationisDoz

Tànay

gmate, à quo Pradeftinationis ac' Regenerationis caufa feparari nequit :

tefhr

seftinatione

thLiberoAr-

Quod inprimis geminoindicio liquet. — Pris;eft,

quod S. Paulus ubique,

tis f

bitrio,lujlif-

pracipué fuá ad Rom. Epiftola evincit, gratiz quam Deus juftificatione , &

poft

€Atione (t.

infeparabili ejus comite fan&tificatione , peccatori liberaliflime impertitut ,

tatio

evincitur a, &andem, indolem eífe: hanc inquam, ut opera legis , feu Scholz flylo ope«

«x Theclogía rutm merita excludant.

Wn

Pasnli.

Quidita? Quia juftificatio ( & Sanctificatio )bene-

W

ficium fit , quod per vocationem illam, cujus H' xar' £&xAoyzy Ot& zreg O erig

Pelai

Propofitem quod eft (ecundum Dei eletlionem, fcaturigo eft , nobis concee

W

ditur. Ex hocenim confíequitur, & ipíam falutem zternam , cujus adeun-

dz jus , juftificatione nobis confertur: nec non converfionem , & omnia

m

alia ad hanc falutem ducentia media, minimé vel perfonarum noftrarum

S le

dignitati ; vel operum noftrorum merito tribuenda, fed in folidum tmanare

[

& pendere à Dei voluntate, in alios gratiam & mifericordiam ( perFilium

PROTESTANTIUM CONCORS.

21

äï;irïtum $. ) à reatu. & Dominio peccati eos liberantem , & xagizpaTa;

fq.

Utf ff«

Dona ac Vocationem quz Rom. u: 19. dueraéAura, nuncupantur eis do-

j hi-

nantnm :in alios , eorumr in peccatis fuis derelidione , juftitiam exer-

pr-

€ente«

etiam

XXIV. Arüiífima Juflificationis & Przdef(linationis , totiusque de

b. Exreif[s.

fffà*

Gratiá do&ttina conjunctio, indeetiam Sole meridiano clarius radiat, quod

[ od

quisquis in capite de Pradeftinatione à veritatis linea per S. Apoftolum de-

libro

fignata deflc&tit, vel multis contradictionum & abfurditatum Symplegadibus

Ili

fe involvit: vel ipfam juftficantem & fanctificantem Gratiam defiruit. — Eft

mdge

enim veritatis Doctrínz eadem ratio qua vel vultüs, vel oculi , vel corpo-

tibusy

tis humani , quotum illenulla labe , ne macula quidem pollai poteft , quin

concinnitate & fuavitate fua privetur, Oculus necpulvifculo lzditur, quit

n

[72

vifu. impediatur. Corporis ea propottio eft , ut unius mermbri vel defe-

&us , vel luxatio , vel alia debilitas ; (i non elegantiam ei adimat, a&tioni-

27

u-

nibus certé ejus organicis obfit, — Pariter fi unius Gratiz Dei a&us, five ille

ex prioribus , fivecx pofterioribus fit, vel negetur , vel obfcuretur, hiat

trt«

reliquom corpus , & pericalum eft ne proximus , vel ctiamtertius &c. inde

o

ledatur & detrimentum capiat. Nullus loco moveri , alioque transfrri

jf

poteft. Quo majoris momenti & fuperioris loci , Artículus is eft, cui vi-

itus$,

ithon.

tium íintentatur, eo majus inde Doótrinz veritatis , imo gloriz Dei & fas

luti hominis periculum imcainet, Conf $. 16.

T2

XXV. Quiacimelii hujus;intelligo Do&ttitiam de Gratia , pretium , Sa-

Per:a inferü-

sDos

tanani non latuit , éjus ex Verbo Dei. per Reformatores reftitutionem; Pro-

TH»") Adver-

teftantibus invidit, enixamqne operam dedit, ut fi , quod przcipué invo- fz; pozri-

:an :

nam de Pra-

tis habuit, Ecclefiam non xaradga(dtvev Diademate hoc penitus privare

liqucp

,Do&ttinam tamen hanc, tum variis calamniis invifam, tum Difpu-

deflinatione

le,&

poffet

in[urgunt.

itüf

tationibus obfcuran redderet.

Eádem operá eam vel fen(íim extin&tum iri;

g

vel magis magísque eis qui foris funt exofam, Ecclefiz domefticis incer-

tam , vel etiam fufpectam fore przfidebat. & previdebat, quod cheu/( ut

eneo

Pelagianífmus fuperciliofi veteris hominis nectar & ombrofia eft ) eiexfen-

rl

tentia fucceffit.

jncoe

XXVI Vertumnus ergo ilíe, quó Palatium fuum defendetet; in ,5 ,,,

|etie

m

*emres partes fe vertit. Infignis agyrta Melchior Hoffmannus , pellio r« Per 454-

Suevüs À. 1532. Argentoratum delapíus , illicXI. Junii ex vinculis in Syno- baptiflas,

Itür

nife

dum quam smagnam dicunt ( Op. Zanchií T, VIIL 415, £. ). deduétus , urfit,

[íant

&

16

SECT. IIl. ECCLESIA.

& quantuin potuit vociferatus eft, sullam effe eletionem , fed banc effe

Bd

tes,

fmplisem Dei voluntatem ut omnes. falvi fiang , & memo condemnetur.

Sententia à Synodo adverfus ejus doctrinam lata, Op. Zanch. VII.à pag.

de j

341. exhibetur. — Comprehenditur LIL affertionibus quarum 1. docet, Desns

fnit:

aliquos ab aterno elegiffe ex mera fua mifevicordia. 1. Hos pofiea à Deo

juxta [uum beneplacitum per verbum fuum & Spiritum vocari. 3. Hujus

Evir

ele&ionis fructus, etiam reprobationis confequentia pluribus ediffervntur.

ncs j

$. 20. afferitur , Docfrisam omnes homines e(e ad vitam electos , & per

Ya

Chriftum redemtos, eo /pe&lare ut gratia eleitorum $. meritum Chrifliex-

n

Penuetur y. contra veró bominis vires ac potentia extollatur.

21, Crtare

nul

locos Scripturarum , quibus falns per Chriflum omnibus bominibus come

u

muniter ex aquo offerri uidetur , uti efl ille, Deus valt omnes homnes fal-

&

vos fieri , ad probandum , Eletlionem & meritum Chrifli vevera effe cona-

fil

munia, e(fe bominum impa]iumm. $.33. Divine veritati repugnare » fi quis

Aygt

dicat , bominibus , fimul ac ipfis pradicatur Evangelium, flatim quoque

Ja

poteflatem. dari illud recipiendi , & jam ilos. babere. libertatem eligendi

Arm

quod bonum cfl & falutare. — Scquuntar plura de Libero Arbitrio & fide

pu

que Dei donum effe traditur. $. 45. Ex fide qua credimus nos e[fz elettos

pi

&c. confequi, ut ultro ( libenter fladeamus huic Divine Gratia G Vocao

Dure

toni confentienter vivere G'c, $. 47. Hoc veriffimum manere , Deum , fi-

fabi

eut aos omnes ex nibilo creavit , ita fine dubiout prudentem opificem.prius

ii

eonfideraffe & pravidiffe ad quem finem voluerit fingulis uti. $. 48. Hoff-

nifr

manni hauc faiffe Docttinam: Desz st previdit & prefciit bomises gra-

bus (

Ham [uam fuiffe amplexuros , aut malum bouoprelaturos , (ecundum illnd

cos vel ad vitam , velad mortem aternam preparare. $. 49, Hanc verà

U

Íelia

Hioffmanni fententiam erroneam G impiam e[[? fieri per[picuum dc, Deum

enim ideo pravidi[fe , quosdam [unam vocationem ad bonum fecuturos , quia

pecrevit iis| (uum counmmunicare Spiritum , quo non folum pa[int, fedetians

hl p(

velint vocationem ad bonum fequi. $. 50« Quare fimpliciter dandam e[[e

Wgt

Deo gloriam &c. Hactenus magza ille S]nadu:.

lg

XXVII. Satanas porró in Ecclefia Romana Regnum fuum ftabilire

Per Püffäü&a

lo

conatus eft per Albercum Pighium, qui A: 1j43. decem Libros adverfus

&

Lutherum , Calvinum &c. promulgavir.

Mox per Tridentinos Patres ,

Phl

quorum prima propofitio, z Pradeflinatione & Reprobatione nullas effd

[(0;

5

partes bominis [eÀ folius Dei ex Zwinglianorum libris excerpebatur. De«

"

nique Jeíuitas, Auguftini & Thoma fententiá tanquam fimpliciori deferti,

lm

Pela«

PROTESTANTIUM-CONCORS.

79

2

L R

i'clagianifmum Semipelagianifmo , quo Roma ha&enus laborabat; adjicien-

tes.

Impedire tamen non potuit , ne Cardinalis. Contarenus Doctrinam

À pige

de juftificatione finceriorem mafculé tueretur.

Duins

E? pev Thesz

XXVIII. Uc Sole Oriente infecta , & tritico in terram proje&to ger«

macbos Soci«

4Da

minante , zizania: Ita Gratiá Dei predicatá harefes fimul caput efferunt,

num«rmi-

Hujus

Evangelio fincerà predicato Deepdor, jurati Perfonz & Officii Chrifti ho-

nium , cc.

VREE,

ftes , gente fere Itali, nobiliffimum ejus Caput dePradeftinatione & Gra«

X p

tia, agmine facto adorti funt: Renatus Camillus, Lzlius & Fauftus Soci-

jfiete

ni; fimilesque Excettz , Anabaptiftarum nomine infames, de quibus non-

(itate

nulla 24snal. Helv. Eccl. YMI, A. 1549. 1551, & paff. diximus. — Cavillati fant,

i Cottfe

eà Doóctrina Fatum Stoicum reftitui: Deum peccati autho em , fimulitorem

nes l-

&c. con(titui : omnem pieratem tolli. Bolíecus Medici perfonam men-

f u

titus, Calvini de przdeftinatione do&rinam , neque Scripturz , neque

ff yrf/lf

Auguftino notam fuiffe , fed Laurentii Vallz figmentum effe caufatus , Ge-

d

nevam : Caftellio Sabaudus Bafileam , Anaftafius Veluanus &c. Jacobus

ïigendi

& Wde

Arminius Belgium turbáre.. Hi & fimiles graculi , quo impotentius , im-

pudentius , majorique impetu , Ecclefie S. Pauli de Gtatia Dodtrinam

elifus

? Vuie

profeffz , & ab hzrefibus Komanis liberatz , inprimis Ecclefiz quz Refor-

mata cognominatur, hanc vel Semipelagianifmi , vel ipfius Pelagianifini

; f

fcabiem affricare annifi funt , tanto majori ftudio Ecclefiz hujus Do&ores,

Wiu:

fidei fan&iffimz nobis femel traditz & per Reformatores à (ordibus ad-

, Hott

u

naícentibus repurgatz , inftiterunt , ze à Saraza , cujuscum feptem Spiriti-

bus deterioribus priftinas fedes repetituri voguara ignorare haud poterant,

n dlüd

circumuenirenttur , 2, Cor.az;10. 1. Primum fermé impetum cordaté &

m W/ä

feliciter depellentibus Menardo , Calvino , Martyre ; Zanchio , Bezá,

Duim

XXIX. Qui Evam feduxit & Tj vrayspyin, duTS y in aflutiafua , ali-

,!,?UM

Et ex infidiis.

u

bi per cuniculosegit, & perag/mparidd s transfiguratusin angelum lncis,

um tf

cogitationes bonorum. Virorum 4 frmplicitate in Chriflo corrumpere fatcgit:

Ecclefiz Author, in propria fzviendi vifcera , gladios fuos apud blasphe-

&Jbl IfU

mos illos Philiftzos acuendi & feré armis illorum militandi adverfus fratres

verdis

& immortales iras intereos fuccendens. — Itaipfis contigit quod illis qui fim-

pates »

plicitate cordis Abfolomi caftra adverfus Davidem fecuti, impiorum ejus

iut d

lt ij

confiliorum ignari, & de graviffimo qui exinde natus eft motu fecuri.

[it

4

Quanta Erafmi in orbe Literato, etiam poít ejus funera, fuerit authoritas

dgfetü)

neminem fugit, Quibus bl;q*imemis' & condimentis xemecAcy (« Semi-

paas

Pclag

38

SECTIO IL. ECCLESIA

]s

- pelagianifmi crambem repofuerit $. 1. Lutheti verba docuere. Quicum

ff

viro callido, ejusque fcriptis familiarius excoluere commercium , vix fibi

vol

cavere potuere , ne aliquid finitti eis afflaret, Id fuo & Ecclefiz malo

int.

expertus eft Melanchthon, non minus pietate & candore quàm eruditio-

ne & meritis venerabile nomen. — Non fatis ei fuit , qua, veritus ne caelüm

ht

vt

rueret , de. fincero dogmate de Gratía, imprimis de przdeftinatione olim

)!

"erudius protulerat, emollire , de quo $. 22. ipfum audivimus: fed períe-

cutione Saxoniam invadente , & omni feré Germania fub victoris jugo ge-

fe

di

mente ac tremente , novum J44Aoy £(id Q- in prote(ïamium Ecclefiam in-

feliciter projecit.

&

(

Per Synevgi-

XXX. Poft fe

raleenim & fatale bellum Luthero À. r546. víx defuricto ;

ffas.

Paulo III, P. R. faces fubdente excitatum , Saxoniz Theologi vel folum

[

vertere , vel Libro Docttinam & cultum , Zgrerizz dum. Concilium colli-

!

geretur , vix in quibusdam minutiis ab Antichriftiana diverfum prafcri-

[)!

benti, calculum adjicete, Caroli V. authoritate juffi. — Melanchthon fub

wizium fctipfit : Ego cum decreverit Princeps,etiam-

M

illa tempora ad Carlo

d

u quid non prob'a'ba, t

amen nibil fe'diti;jä- faciam , fed vel tacebo , vel ce-

aliisque Wit-

dam , vel feram quicquid acciderit. . kaque cum Strigelio ,

1f

tenbergenfibus & Lipfi

enfibus przter multa in ritibus quz adzapboera die

corams Deo , fide pro-

fl

xerunt , latgitus eft a. bomizem pracipue juflum effe

pter. Mediatorem : de. particula fola pwgnare noluit. Addidit , debeve

p

quidem i» nobis effe &* alias virtutess. fed tamen fideles non in bis fzd Fi-

D

[

lio Dei oportere inniti. b. Libro illi, naturz humanz vsizus tribuentis

& Liberum arbitrium Z»firmum & lefum, dicenti , annuit- c, Hominem

h

à Deo ita trahi & converti, s* z» eo fit aliqua atlio, qua Dei efficaciam

t

eomitetur. — Nicolaus Amstorfius , Nicolaus Gallus , Flaccius Illyricus , his

ht

fanz Do&itinz nervos incidi, & Dodttinam à Lutherana alienam ac aliam

)

di

induci , conquefti funt. Etenim a, fidem non pracipue , fed folam juftificare,

b. Liberam atbitrium non cantum vs/peratum, debilitatum ;lefum, íed mor-

tt

1uum effe. c,. Voluntatem. hominis non cooperari in hominis convet-

Y

fione , fed fe pur? paffivé habere. Conf. Sekendorft. H. L. L. p. 8o.

b. li. É.. Hac de. Sysergifmo) , quem Antagoniflz , Pelagiagums dice-

bant, controvet(ia diu turbavit Ecclefiam. — Jena A. 1557. congreffi Stri-

gelius & Illyricus , ille de modo converfionis cum Melanchthone ;

ifle cum Luthero confentiens , Melanchthonis adhuc fuperítitis Anta-

;

rige-

T

goniüa; uterque Theologia in nova Academia Profeffor. Sed 5t

»ius H

PROTESTANTIUM CONCORS.

I9

t com

fius ut fit , longiur abiit, arbitrii hu

mani in converfione cooperationem

ncus ,

& latum inter caufas naturá &

vix fibi

afferens : fiquidem homo non tru

? malo

voluntate agentes ; difcrimen fit.

Secuta A. 1560, Difputatio Vinariz

aditio-

inter eofdem. — Strigelius in negotio converfionis tria , Spzritum S. ver-

'eelüm

bum & voluntatem bominis concurrere contendit. Flaccius Philofophiz

: olím

uon fatis gnar

us, À Strigelio interrogatus , strum in converfrone bomi-

mis tantum mutentur qualstates ,

4

an cum qualitatibus nova creetur [nb-

períte

flantia ? in fecunda Seffione, peccatum

Originale, hominis fubftantiam

P

m ifie

effe contendit, Ob hanc «& a-uveeyefag controverfíam , Academiz

enenfis & Wittenbergenfis, mutuum collifz. —Caufa feripeis aculeatis

Qd

(cum Altingo T». H. p.298. loquor) agitata.

Wittenbergenfes pro Me-

lanchthone pugnarunt, eumque excufarunt. Hinc Sturmius A. 1562.

folata

J CO"i-

apud Zancb. Opr.

VIIL.425. Hefibufius i queftione. de [ervo -Arbitrio

Q Pradeflinatione pugnat cum . Schola PVittenbergenff

72. Num omnes ;

aliti-

Plures

n fb

omni hoc Synergi(mi fermento fe liberaverint , alii viderint.

Melanchthonianá , pauciores Lutheraná phrafi ab eo tempore ufi : tan-

du

ut tt

demque iftà valere jufsá , prior przvaluit.

Bellum Prez

XXXI.

Bello Germantam vaftante , Deus Proteftantibus à certa-

: Vi

teff. Theolo-

mine Sacramentario inducias indulfit. — Vix pax Ecclefiis reddita ab ho-

icum , pace

4 dic

Ecclefis ved-

r

fte, cüm bellum illud inteftinum recruduit, clarigatore Joachimo W eft-

halo Hamburgenfium Paftore, cui Tigurinorum & Genevenfium in

ditá , recru-

hr

P

defcit.

Do

&rina de S. Coena confenfus A. 1549. initus & publicatus , fudes in

(

oculis fuit. Calvino ei refpondente , Dogmatis illius confeffores Cz/vi-

Qetit

yinem

mifls dici ceperunt.. Melanchthone A. 1560. mortuo , Johannes Bren-

tius & Tacobus Andrez ubiquitatemn acrius urgere.

Secutum À. 156r.

(

Argentorati przludium certaminis utroque illo dirioris & durioris , de

$ his

Calvinus fuam de hoc capite Do&rinam nunquam

aliati

Przdeftinatione.

difimulavit. Proftabant ejus non tantum Inflitutiones & alia fcripta à

futt,

.

L

illa etiam quibus Bolfeco & commilitonibus ejus fo-

n

tribus jam luftris

lidó occurrerat. In his omnibus tamen prazter ejus de $. Coena DoGtri-

nvete

h 80'

nam ha&enus nihil defideratum. Equidem Illyricus , W'eftphalus , Hefs-

hufius &c. A. 1557. W'ormatie : A.1558. Francofurti : A. 1560. Naum-

dict

burgi : A.1566. Augufle nihil intentatum reliquere , ut de S. Coena

[

one s

fecus à Luthero entientes , Auguftanz Confeffionis , adeoque Pacis im-

perialis focietare extorres à Principibus Proteflantibus reliquis declara-

Ant"

Non alia tamen ratione ufi, quàm quod eorum Do&rina de

reptur.

riggn

2

$. Coena

li »

20

SECTIO d ECCLESIZX

S. Cena Cap. X. Confeff. Atïguf'c. improbetur, — "Triftis veró experien-

tia docuit, calumniis quas Calvino & ejus Do&rine de Predeftinatione

Neopelagiani afperferunt, paffim non defuiffe le&ores , quorum animi

adverfariorum pigmentis, multis Calvini( viri cordati , & diferti ) di&io-

nibus flagellandis deleGiati, igniculos hos eà facilius & liberalius conce-

perint, quia Calvino & ci confentientibus, ob conflantiam in Do&rina

illa fua de S. Ccena indignabantur.

ZAnchius c

XXXII. Primi lauofz hujus pugnz velites, Hieronymus Zanchius

Marbacbius

Bergomas Italus, & Johannes Marbachius Capituli Thomani Decanus,

-"rgentina

Ecclefie Superintendens ; Zanchii in Profeffione T'heolo

o

gica. Colle-

ve Pradefli-

ga; Argentinz congreffi. Zanchius enim Cafparo Hedion , A. 1555.

patione di[-

Fntiunt.

illic.defun&o furrogatus, in explicanda Dod&trina de $. Coena Antc-

cefforum , Buceri , Capitonis, Hedionis , Zellii , Calvini , Martyris ;

Fagii: de Predeflinatione & Gratia , eorundem , ipfiusque Luheri. ve-

fligiis inftitit, Unialterique Collegarum , eis quos commemoravimus

recentiorum , fecus videbatur. « Subodoratus id Capito A. 15 41. fcripfit,

arvam admodum [pem de iis videmus ,.qui

poft nos boc [axum volvere

deberent , ut. 2dnnal. Helv. Eccl. 1. 744«

5

iximus.

Poft qualemcun-

que de perfeverantia fan&orum concertationem , amore Partium pridem

ut videbatur redintegrato : .à Zanchii ( fuo femper more docentis) vo-

catione , o&ennio! volvente, libellusà Tilemanno Hlefshufio pronus

per Heidelberga dimiffo, de S. Coena fcriptus, in cujus prafatione Fri-

dericus III. Ele&or Palatinus, Melanchton , aliique de Ecclefia przcla-

rifime meriti Viri, graviffimé perftringebantur , denique omnes Hef:«

hufi, de prafentia Chrifli & manducatione impiorum in S. Coena

Doarinam non fecuti, harefeos & Atheifmi damnantur , Marbachii

& Flinneri curá , clam Collegis recudi cepit.

Cüm veró Magiflras

tus Zanchio fatagente, hunc librum fupprimeret , dica huic fcripta.

Inter alia Zanchio datum vitio, docuiffea. certzm effe apud Deum tum

Eletlorum tum reprobatorum numerum. b — Sicut eletli ad vitam perire

non poffint , ideoque nece[Jarto [aluantur , ita ad vitam aternam non pra-

deflinatos falvari non poffe , ideoque neceffario damnari.. c. Semel eleilum

non fieri , nec freri poffe reprobum- d- Vincula quibus Chriflus (j Ecclefta

junguntur ( aternam eletizonem in Chriflo, c& Spiritum Chrifli, adeoque

& fidem in Chriflum ) indifGlubilia e[fe. c.

Eletlis in hec [eculo femel

tantum veram fidem à Deo dars, £. Ed qui donati [unt eamn fe fentire,

LÀ

PRO TESTANTIUM:CONCORS.

21

r d c&ta cognofcere [2 vere credere, g. — Eletlos femel fide donatos , Chri-

fleque per veram . fidem inditos fidem pror[us. amitteve , Spiritum $. omnino

excutere , e à Chriflo penitus excidere non po[fe. - INon. tamen inde vel

pænitentiam negari « vel licentiam coucedi. h, Eletlos regenitos tantum ea

parte qua. non ['ant vegeniti peccarez eofdem fecundum interiorem bomi-

uem peccatum nolle , fed deteflari , lege Dei condeletlari , adeoque uon pec-

care plena voluntate plenove animo. i. Cum. Petrus Chriflum. megaret,

«onfejfionem fidei im ore , non ip[am fidem in corde ejus. defecsffe. k. Pro-

aniffiones de gratuita. Dei mifericordia ci- certa aternaque falute univer-

faliter omnes proponendas & pradicandas effe : veipfa tamen ad folos ele-

&los pertinere. l. Particulam omnes 1. Tim. 21 4. 6. 1. fab. 2: 2. ad. wni-

ver[os eleclos P

er mundum dif,

turam. Sacram.

*perfos adfiringere , non effe deprqvare Scri-

XXXIII. Magnoquidem flrepituresa&a. — Hinc Auguflini Do&ti-

De vei fum-

tià damnata.

illinc exprobatum; Buceri Do&rinam de Przdeftinatione

7A cenfen-

tiunts

& Gratía defertam , Hoffmanni erores defendi , controverfie fummam

huc redire, az Dotlrina à Reformationis initiis "rgentina tradita confere

vanda , «u ea migrare ju[[ nove locus concedendas fit? Multa tamen

evincunt ; iras illas potiusa variis externis circumftantiis, à caufaalienis,

quam à diffenfu de rei fumma ortum habuiffe, Hinc Bullingerus ad

Sturmium: Propter ( caufam Euchariflicam ) edzum faflinet Zanchius vir

praftantiffimus : Qui (ane propter The[es de Pradeflinatione c perfeveran-

H Santlorum minime vexaretur , ff quorundam Dotlrinags craffam ci mi-

nime fibi conftantem de . Euchariflia probaret: atque. doceret. — Idem ipfe

animadvertit Zanchius.

Partium de rei fumma confenfus multis indiciís

liquet. — Adverfabantur Zanchio pauca. Miniflerii , longé pauciora Aca-

demiz. membra. Magiftratus aquam igni furgenti affundebat , neutri parti

addi&us: leutis admodum paffibus omnia agebantur. Lis enim, quan-

quam unà horá transfigi poterat , ut Zanchius fcribit Op. VIII, 579. ultra

biennium fub judice erat. Contendebat Zanchius l. c. p. 41t.. Buccrum

A« 1546. in Colloquio Ratisbonenfi; prafentibus Brentio & Piflorio, idem

hoc Dogma de certitudine fidei contra Malvendam defendiffe. Brentius,

quem aliosque Zanchius interflitio illo falutabat , zo/pzt fibi judicium ea de

re [umere , utipfe ad Sturmium Op. Zanch. VII. 77. fcripfit.

Addit de

Zanchio: Quadam utilster dicit, fi equum babeant interpretem,quadam pro-

bare noudum po[Jum. Lite pendente, adverfariinon santum Lutheri dehis

E

capi-

[]

*

22

SECT. It ECC.LESIA

pi ibus Do&rinam , fed etiam Zanchii 715:]2: quas exhibuimus, tolerabiles

effe affirmant , /e£ionibus potius ejus , quas Auditorum manu excerptas

conquifiverant, indignati. Porró dicebat Marbachius , zoz effe quaflia-

nem utrum f Prade[linatio nec ie? Scd ( de. mea aut proximi mei ater-

na falute & Przdeftinatione , & an mihi remiffa (int peccata, fim follici-

tus, & hujus certus fieri & efle cupiam, unde hoc ftatuere & colligere pof-

fim certó ? Srve , nnde inciptendum frt , [i con[ctentia anganttr de spfarum

falute ?. Utrum 4 priori, b.e. ab arcana Dei Prade[flinatione , anvero 4 ve-

velata ejus voluntate in verbo ? Fiam 4 Priaripericulajkm effe, veleus hq-

minum inexiricabilibus — queflionibus involvi , quibus. turbati cone

temtum . AMiniflerii. induant , Athezfmumzprofteanmr.

A Zanchio

ergo poftulabat ; z z Pradeflinatione , auditores fuos deducat ad verbum

Dei d revelatam voluntatem. — E. facris tamen . Literis ia confeffo effe, effe

Prade[linationem eletlorum ad vitam: (j itaettam propter Dei pra[cientiam

certum numerum reprabomm .

Ut viriilli do&inon de re, an fit ele-

&io aut reprobatio? Certus utriusque generis hominum numerus? An

fola Dei voluntas, an etiam vel fides vel opera noflra fint caufa ejus effi-

ciens? An ele&i poffint reprobi , an reprobi poffint ele&i fieri? Sed de

Methodo Docrinam hanc tradendi, certaverint. Zanchio Buceriana pla-

cebat, videlicet debere hominem Chriftianum crederefe effe przdeftina-

tum, alioqui non poffe crederefe eflc juftificatum. | Quanquam Zanchius

nec pofteriorem illam omnino repudiabat , profeffus tamen eft etiam Mar-

bachins, fe in Petri Martyris Do&rina nihil defideraffe,

Perfuafus etiam

erat , renatos, // contra confciemiam rnant in peccata , amittere: fidem c

excutére Spiritum 12j

XXXIV. Controvetfia hzc s. Martii 1561. ad Capitulum "Thomenfe

Tormula

delata.

Vocati tandem arbitri Bafileá, Simon Sulzerus & Huldricus Coc-

Communis

ab arbitris

cius: Tubingi, Jacobus Andreas: Bipontino, Cunmannus Flinsbachius

coneipitur.

Superintendens : nec non duo Wolfgangi Bipontini , totidemquej Chri-

ftophori Wirtembergici Ducis Confilianii Politici: Univerfi Do&riná Lu-

heri de S. Coena imbuti.

Hi 18. Mart. 1563. ab Ecclefiz & Schole Argen-

tinenfis Miniftris, Formulam fubíctibi voluere, quá nullo articulorum Zan-

chii damnato , poteflate ctiam Zanchio faá, cum res poftularet , do-

&rigam qua ha&enus ufus effettradendi , capita'controvería ad duo con-

Pacis cau(á

trahebantur , I. de S. Cana IT. de Praedeftinatione,

utraque pars de Pradeftinatione docere juffa, a, se . awe cwm. Dotirina

Pani-

"

PROTESTANTIUM CON€ORS.

2$

Penitentia pugnare , aut con[cientiis affitlis confolationem , aut fpem fuam

adimere videantur. b. Deum pra[cientia [ua omnes ves. habere prafentes.

e E/]&.erga eternam præde/fz'natimem qua omnes elettos [þe&e?. d. Eam ,

quiaextra Chri[lum confiderata in pracipitium. infermi ducat , nonnifi in

Chriflo effe quarendam : eoque modo quo 4 Chriflo revelata. c.. Decretum

aternum in Evangelio revelari. £. Ut. univerfum bominum genus per pec-

catum iniram Dei incurrityita quotquot in Chriflum pro peccatis totius

mundz ]m/]i;m eredunt, gratiamDe (j vitam aternam confequa. g. Cum Pro-

miffiones quibus Dens gratiam offert. umiver(ales ffut , neminem j?ipþmz

excludere debere: Sed cm omnes peccaverimns, [alntem ex aquo oblatam

omnibus apprehmdendam. b. Perzffimam , f[ammam £ unicam con[Mbsio-

nem comprehendi in promi/]ïonibw Ezech. 18: 23-32. Matth.1: 28. 1. 77-

dem qua oblatam banc gratiam accipimus , gratuitum Dei donum e[fe , me-

g

rá ejus mifericordsa, nullo operum no[firorum ve[petiua. datum. k.

zod.

autem boc fidei. donum non omnibus detur , arcanum e[fc foli Deo notum ,

my[lerium tremendum & adorandum. l. Non tamen. Deum ideo dicen-

dum velle peccatum , dum peccatorum voluntatem ( viam non [emper im-

pedit , féd permittit. eos in peccatis per[everare. — Peccato enim borvibiliter

iraíci.m. Eam autem Dei effa bonitatem , t malo quod. permittit , bene

* &* ad nominis fui gloriam ut? paffit. n« INec cuiquam ande collgendum , fe

effe vas ir& à Deo ad interitum praparatum qui [efe. peceatis polluerit. 0s

ANeque tamen queuquam propter elecliouis gratiam quam 1n [e (enferit , fibá

3ta abblandiri debere, ut in peccata G fcelera contra. con[cientiam vuat. pe

Qui enim concupi[zenttis obedinnt , fidem qua fiducia [it in mifericordia

Dei per Chriflum cf in Chrifti promi[fianem excutere & Spiritum S.amit-

tere , cb tam diu [ub peccati zyrannide effe , donec ponitentiam agant ( per

Spiritnm Chrifli iterum erigantur. q. Cum autem duplex. finis fit Dotirzne

& Difputationis de Pradeflinatione , alter , ut gratia Dei qua juflificamur

folá, contra vires humanas c& liberi arbivii afferatur, in quam [ententiam

D. Auguflini , Lutheri c Buceri (cripta exflent : alter , ut in Infla caruis ci

Spiritus firmam con[Mationem afflitta con[cientia babeant : Videlicer [alutem

sonin [nis ipforumquibus facile excuti po[fet, [ed Chrifli manibus confiflere:

fta in utroque ordinem componendum ejfe, ne aut altius evolemus quamve-

velata in Chriflo voluntas Dei permittats aut nimium eam. deprauemus

quo viribus bumanis vel modiculum tribuatur, quropter Phrafes du«

riores in Scripturis non n[urpatas, quibus etiam partim Ecelefiaflici Scripto-

rum veteres d neoteriee ufi (unt , wel declinandas penitus , vel ita tempe-

TA4f-

24

SEC T. II. ECCLESIA

randas ,ne n commemoratos [copulos Pelagianifmi aut Epicureifmi impine

gamus, Parce etenim & admodum [obrie , boc f[ugmmum falutis noftre my-

Jlerium in Scriptura tradi, Paffim vero t ia omnibus locis vevelatam vo«

Iuntatem, qua ab[condita contraria non eff proponi : ad quamogsnes bomines

revocantur , in .qua etiam tutiffmum fit acquie[cere,

XXXY. Zanchii Collegz obfervárunt in Formula nonffieri mentio-

Subfcribitur. nem Majorum fuorum Buceri, Capitonis, Zellii, Hedionis. Poftula-

runt , ut quz in Formula non fatis explicata fint, ipfis fecundum Buceris

Lutheri &c. Do&trinam explicare liceat , idque poftulatum in AGa referri,

Arbitris annuentibus , College Formulam habent ratam. Zanchius in ea

no&Wit nonnulla , non tamen magni momenti , fed qux addendo aut de-

mendo emendari poffent, E3enim , modo zquum habeat interpretem ,

mibil contineri impinm. — Nimirum verum erat Przdeflinationem fpe&are

elettionem, Hanc enim vocabuli Przdeftinationis propriam effe fignificg-

tionem. Zzproprie etiam de Reprobatione adhiberi, Decerto electorum

reproborumve numero non

controvertebatur &c.

Cum arbitrorum

ergo venia, Collegarum , & in hac caufa commilitonum (uorum pre-

cibus, denique ne fententiam fuam mutaffe videretur, proteflatione prz-

miffa, « fe nolle hac fubfcriptione fua aliis Ecclefiis Scholisve , ipfique

veritati prajudicium fieri. .. Nec veritati quamArgentorati pero&ennium

docuerit , quzquein confeffionibus fuis contineatur, quicquam derogar.c,

Velle ut fibi liceat , tum hos articulos , tum Confeffionem Auguftanam

interpretari & explicare juxta regulam verbi divini, Do&rinam Augufti-

ni, Buceri, Lutheriz his inquam omnibus ei conceffis, Formule in hzc

verba fubfcripfit. — -Hae Dotiriga Formulam ut

píem cognofco , ita erinmA

vrecipio Ego Hieronymus Zanchins.

XXXVL. Certé Brentium illis verbis, 4e Spzritus S. c fidei amiffa-

Ortbodoxa. "£ » non veram fed hypocritarum fidem, neque Dona .Spiritus S. quz

Brentü (»c.

Hebr. 6:9. £xóutya cuTtQpías cum. Salute. conjuntla dicuntur , fed falvan-

Dofrina de

.

dis & pereuntibus commurnia ,

qualia Hebr. 6: 4. 5. commemorantur,

Perfeveran-

£.

intellexiffe , liquet ex ejus adverfus Sotum Apologia, cujus P. I. 686.often-

dit, zos cognitione fidei [cire, nos mon folum in prefenti effe in Gratia:

Dei , [ed etiam perpetuo inea e[fe permanfuros. — Et ipfe ille Hefshufius,

in cujus gratiam lites ille Zanchio intentate funt , Anno ig6». Librum

de Servo ^rbitrio edidit, in quo , quartus inquit gradus Operationis Spi-

rHAus $.. efl Salutis perfetlio, feu donum per/ïverangiæ, quo tta p

erfr-

itur

PROTESTANTIUM CONCORS.

2j

flitur conflanter in. fide t certa impetretur falus. — Non enim omnes qui

verbo illsminantur & primitias fidei deguflant , vetinent hanc datam [a-

lutem, fed multi vur[us abjiciunt fidem , excutiunt Spiritum S. & exci-

Pofterioraeis fiunt deterioraprioribus , Luc. n: 26. Effer-

dunt gratiá.

g boc.peculiare beneficium Spiritus S. quod folis ele&tis contigit , quod in

fide ita flabiliuntur. , u£ inde excidere uequeant, — Idrque in hac Spiritus S.

operatione ut uullum efl smeritum. noffrum , itamec. cooperatio.

A folius

enim. Dei mifericordiac? inférutabili eletlione dependet. — Recitatis verbis

Exod.33: 19. Rom.9: r6, Dhil. 2: 13. 1: 6. Jer.32: 39.. fubjicit ; 44« teflimonia

&laré evincunt , Perfeverantiam de qua Chriflus Matth. 24 15.. merum e[fe

€ grattitum Dei donum , & opus folius Spiritus S. in. eletlis camper-

ficientis. Zanchius Op. VIL 386. his sibil fantlius & clarius dici po-

tuüife profitetur.

Nevi cert4-

XXXVII [Üut Formula illa Argentinenfis non limpidoillo, plano,

minis inds-

& (implici ,.quo Lutbetus ufas eft Stylo concepta , limites tamen eà con.

[7774

flituebantur: & malumpro tempore.co&rcebatur , ne ferpetet, — 1ec Evaa-

gelico- Refotmati eo nofnine ab aliis Proteftantibus exagitati.

Argentinz

gefta Ecclefias non latebant, Neque Zanchius, neque Martbachius caufz

fuz defuit, Uterque paffim amicorum fuffragia collegit. Anno tamen 1,64.

( edità jam Catechefi Heidelbergenfi, cujus Do&rinam de.| Przdeftinatione

& Gratia Arminius ejusque pulli tam inique exagitarunt) in Maulbrunnenft

Monafterio Ditionis W'irtenbergicz , Palatini , Cafparus Olevianus, Za-

Charias Urfinus, alii : nec non Wirtenbergici Theologi, Brentius, Jaco-

bus Andrez &c. inprimis de 7Majeffate bominis Chrifli , u de natutz ejus

humanz uübiquitate, deinde etiam de verbis i»ffitutionis $. Ce»e animofé

fatis collocuti , fed omnis illorumDifceptatio intra has controverfias manfit,

Fratribus Polonis Confeffionem Bohemicam, Auguftanam, Helveticam profi-

tentibus , A, 1;70. Sendomirie in unum corpus coalefcer: placuit. — Caufa

XEuchatiftica, placide ab eis difcuffa, De predeftinatione & Gratia pwää

909 150 9. Polonorum exemplum A. 1575 Huffitze & Lutherani.in Bo-

emia fecuti , confeffionem .ediderunt communem.

Eodem ,propemos

dum tempore Lucas Ofiander tunc :temporís Concionator aulicus W/ir-

tenbergenfis , fuam .de Pradeílinatione -Doctrinam toto in utriusque

Yeflamenti libros commentario , paíffim

Summatim, prafatione in

Cap. IX. Epift. ad Rom. ita exhibet , ut Reformati lubentes album ad-

dant calculum,

D

XXXVIH.

26

SECT. 1I. ECCLESIA

&iber concor -

XXXVIIL. Liber Corcordie A.1/76. Torgz compofitüst 20. Maji 1177:

diaReforma -

Bergz fübfcriptus: A. 180. editus, infcribitur ; Pía &* snanimi confeufu

tos babet fol-

licitos.

repetita Confeffio fidei & Dotlviua EleBlorum , Principum & Ordinum ln-

perii , eorundemque "Theologorum , qui. -duguflanam Confe[fionem ample-

&nuntur.

Accellit ei folida quorundam articnlorum quipoft D. M. Lutheré

felicem ex bac vita exitum in controverfiam venertut declaritio. * Refor-

mati, inprimis Johannes Cafimirus , Ludovici, qui Friderico lII. Eletori

Palatino , utriusque Patri defun&o , in Ele&oratu , non in Do&rinz gee

nere fuccedebat , frater, ominabantur, Jacobum Andrez , & alios operis

illias Eeyoä;afxmg , non adeo hoc agere ut diffidia inter. Lutheranos graf-

fantia extinguerentur, quàm ut ubiquitas omnibus obtruderetur: &, quod

tanto nifü À. 1557. W/ormatiz à Flaccio actum , in Docttina de S. Coena à

Luthero di(fentientes , opprimerentur.

Hinc Cl. Hornbeck. S$wz. Contr.

p. 5o8. de haciFormula: In ea Sebifzz4 ( Proteftantium ) quafi confumma-

tum videri poffe.

Nec non Cl. Weiffmannus 77/f. Eccl, N, 7: p.1I. 217,

Occafio inquit bujus Scripti (Libti Concordiz ) fwit , quia. Philippiffe aut

Calvintfla , per Subfeviptionem AAuguflana Confe[fionis folius, non fatis aper-

1é poterant detegi, — ltaque Principes , Reformatorum Dodttinam profeffi ,

conyentum indixerunt in Menf, Sept. A. 1577. Francofartum,

Omnium

nomine & juíffu concinnata eft à Beza Cozfeffionum fidei Ortbodoxarum cr

Reformatarum Ecclefiarum , qua in. Pracipuis quibusque Envope nationie

bus &* Provinciis (aeram Evangelii Dotlrinam pure profitentur Harmonia:

quo ex eo Doctrinz chtiítianz corpore , quaff commmuni piarum prope totius

Enropa Ecclefiarum. Synodo, omnia Dodtrinz capita , quz Ecclefiis illis

quz Anti-Chrifto nuncium miferunt traderentur , eatumque Ecclefiarum ,

in omnibus; ne quidem illà de S. Coena exceptá, partibus , quoad na-

cleutmn confenfus omnibus innotefceret. De Predeffisatione . Confeffiones

Helvetice , Belgica, Gallica; in apricam productz : nemine eo nominecum

eis expoftulante.

Formgla Do-

XXXIX. In Concordiz Bergenfis Formula, Docttina de Peccato Ori-

&rina de

inali & Libero Adrbitrio , quodque Deus conver[ionem bominis uon ope-

Gratia ( de

Prade[tina-

vetur fine mediis , Verbi "Divini pradicatioge &c. reté fatis habent, Do-

j3ione

&rina Cizglianorum de S. Coena, & períona Chrifti, actiter convellitur.

Quid veró dé; aterná Predeftinatione ?. Negant publice. motam effe de ca

inter euguflaua Co»f: ffionis Theologos cortroverfiam. — Tamen tZzm bic 2r-

ticulus: magnam piis mentibus confolationem aäfemt-,þ rellé G dextre

expli-

PRÓTESTANTIUM CONCORS.

27

Dod&rinam : videlicet , EJe&£ozem

explicetur , exhibent fizceram de eo

ertinere ad folos diletlos Dei filios , & effe. falutis caufam : procuvare

eorum falutem , G ea qua. ad ip[am pertinet difponere: fuper eam ita non

firam falutem fundat

am e[fe , ut inferorum porta eam evertere uequeam: ;

tem &ternam co

nfecutnros effe : Cin fcrutanda Electionc)

emnes elettos faln

[

eo ordiwe progred

entibus , quem D. Paulus in Epifi. ad Kom. [ecutus eft,

mi bominem ad agnitionem peccatorum s

ad fidem in Chriflum , ad Obe-

dieutiam mandatorum Dei , priusquam ad. Pradeflinationis aterna myfie-

vium deducat , $is. Do&lrinam de atevna Predeflinatione . Dei falutarem.

e[fc ,

d* maximam confolationem afferre. : Cl. Alting. T. H, p. 300. non-

nu

lla in Fornaula defiderat.

Ea tamen tanti non erant tunc temporis fa&a.

Hinc in Difputatione A. 184.. Prafide Joh.Jacobo Grynzo inter Rcfor-

matos & Lutheranos Heidelberge habitá , unicé. de $, Euchariftia certa«

tum, lidem Bergenfes Patres, poft reje&tos illos qui docent , a. ZVo/e

Deum ut omnes vefipifcant && credant, b« NNon feriowelle , ut omues quos

ad fe vocat , veniant , C. Quosdam non vatione peccatorum fuorum , ve-

rim folo Dei cosfilio G* voluntate , ad exitium deflinatos effe, ut pror[us

f^!

utem confequi non po[fint: eriam d. rejiciunt docentes, quod son fela

Dei mif[ericordia & fantt

iffimum. ChrifHi meritum , (ed etiam in. nobisipfis

aliqua canfa fit Divine elettionis , cujus caníe ratione Deus nos ad vitam

eternam elegerit. — Hac multaque alia liquidum reddunt, inde àReforma-

tionis cunabulis , ad i&a u(que tempora, Preteftantes Ecclefias de Pradeftia

natione & Gratia , non effe , altercatas, "Ose $9& ds£aj.

Se&io Ill.

Ecclefra Proteflantium de Prede(linatione & Gratia

Difcors.

XL. Sed proh? tempora infecuta funt, quibuscontroverfia de Prede-

Colloquiusm

ftinatione , inter Proteftantes palmaria & tantum non unica fa&ta eft tan-

Montisbel-

to zítu. difreptata , ut multi nullas non zquitatis & charitatis Lineas tcane

gardenfe.

filierint.

Providentia Dei & prohibente, ne vel veritas omnino extingue-

retar , vel nucleus Doctrinz hujus amitteretur: & filum aliquod confer-

vante, quod charitatis filios jungeret: & partes reconciliaturos juvaret, Pri-

fnüm publicä de Pradeftinatione certatum eft Moniisbelgardi , authoritate

& Mpmpelgargl.Dugis. Illic , 15$6.à 21 Martii

äeyenilf. Friderici W/irienb,

COE«

28

SECT. HI, ECCLESIA

congreffi, hinc, Fheodorus Beza Genevenfis , comite Abrahamo Muftulo:

Bernenfi: &c. Illinc Jacobus Andrez , Tubingentis , &c. Theologi'. Iíte

poft alia nonnulla , de Predeffinattone: differi voluit. Beza hunc oceanum

ingredi cun&abatur , ratus confultiuseffe hzcinter abfentes ventilari, At«

tamen Andrez infiftentiPrinceps annuit. De peccati przícientia & cer--

torum lhominum ele&tionc ínter partes conveniebat.

Porró D. Andree

invidiam Adverfario creaturus; $. s. dicebat, quxri : 247 Dens eletlos fuos

3ja advitam aternam prade[Hinarit , ut quosdam adeoque maximam bomi-

num partem , priusquam na/'cerenmr',- &terno- exTto. y abfoluto d& aterao:

Deereto fatlo , ad' aternam condemnationem de[linaverit , ut nolit eos pe-

mitentiam agere , converti C [alvari-? $. 6. profeffus, fe credere, quod

ex Scriptura occultum Des decretum: demonflrari non polfit , quo. absque

emni indignitatis ve[petiu , mera-voluntatis [ua beneplacito, quenquams

«d aternam condemnationem . deffinavevit ut. molit eos poenttentiam ageres

Scripturam enim datam, »r econfolationem d* fpenz babeamus , Rom. 15

4. Addiditr. Tim.2: 4. &c. Eam do&trinam, dixit , fibi videri totius Di-

fputationis maximam & potiffimanr partem fore;

XLI. Itaque fola de Reprobatione DoGtrina eos dividebat, — Adver-

D. 4ndre4* (3rius Electionem eternam & immutabilem , certum etiam ele&orum nu-

9»0'UE? 1.

eo

CoZir0ver-

merum afferens , ea quibus tantam invidiam Bezz conciliare voluit; de-

fíam de Re. clinarenon valuit. Sed, effein Deo etiam aternum & immutabile R e-

Brobatione. probationis decretum : Numerum etiamr Reproborum certumeffe; agnoe

Ícere cogitur. Scilicet! Hàc. DoGtrina ozazis confolatzo: piss adiszitur| Ea

quibus Adverfarius imprimis fe offendi dicebat, pleraque à Bezz mente

erant aliena. — Certé non erant.quz-vsdebaztur & dicebantur. Hzc ta-

men controverfia. paries inter Proteflantes fa&a eflintergerinus & corpus,

quod Docrinam de Przdeflinatione & gratiafpectart, ha&enus unum , in

duo diícerpfit. Hocquetantum non folo , hodieque feparantur! Ut enim

Cl. Jegerus Praf. Exanz. Th. Myft. N/oclflini Stutgardenfis Prepofiti-ver-

bis loquitur : Lzte de-Decrete ab[oluto graviffima fublata , nullumdubium

eff , quin inter nos in fide tolerantia [anciri poffct... Idem Hifl. Eccl. c& Po-

lit, Sec. XVIL. p.r. pag. 703- b...Sz Domini Reformati bovridum illud De-

eretum ab[olutum venitterent , d Dottiffimum ilum. Anglia. Epifcopum

Davenautium in materia de fatisfatlione df merita Chrifli nniver[Ali feque-

ventar,tum.in reliquis tolerantia mon e[fet Arfficilis. Seddehocalibi. Cete-

rum in.Colloquio.hoc non quiden , ut nonnulli loqui anant, Beza ex late-

bris protractus,

Nihil enim is adverfario hac occafionerefpondit; quod

LOI

PROTESTANTIUM DISCORS.

Ir

mom pridem, nec femel fcripferit. Hic tamen infeliciffima pugna nullos

habitura triumphos ,. invitis & nihil minus expectantibus Keformatis, ad

Colloquium Charitativum vocatis inchoata;

XLII. Hec Collatio diffidii illicorti fcintillulas , tum in particulares

Huiberigng:

Fürbe in p«

aliquas Ecclefias , tum in ipfum Proteflantium Ecclefiarum corpusdisjccit.

trzaá.

Sam. Hüberus Burgdorfenfis Eccleiz in Bernenfium territorio Paflor,

homo plumbeioris , ferrei cordis, picá tamen loquacior, obfcenus Ícurta;.

ineptus ad. fummam impudentiam, cui nunquam quod.aliis placuit, Con-

feffiont etiam Helveticz ; cui juramento feobfílrinxerat fubinde oblocutus,

hinc. Mufculi , meritiffimi Bernenfiuny Decani , & ferpentem ab Ecclefia

in finu fovericonquefli cenfuram haud femelexpertue, Huberus hic Mu-

fculo optime de fe merito vices repenfurus; eum Mompelgardo vix redu-

cem calamniatus eft , quod in Bezz gratisnr, fententiz hactenus inauditz,

confeffioni Helvetice & Do&rinz ab ipfo mufculo, &c. ha&enus in fug-

geflu propofitz, contrariz fubícripferit. r- Chrzffumz mompro omnibus bo-

minibus , fed pro [olis Eletlzs effe mortuum. 2. Omnes Evangelicas propo-

frtiones i2 verbo Dei univer[aliter propofitas , mom effe univer[ales., fed ad

folos Electos pertinere,. 3.. Deunm tot homines quot damnantur nec ptopter

spforum infidelitatem nec proprer alias cau[as veprobaffes Sed ex . smevo fua

l;enep[acz'ta » potentiamira [uasn eis demonftrare velle. 4« ANeminem certe

füre P;g/]ä an infantes in Bapti[fmo vegenerentur. Q im Regmums Dei

vecipiantur, — Interim de :flis melius fperandum.. Mufculus, fe necà fua nec

à paterna.; neque ab Antecefforum , reliqueve Helvetice Ecclefiz Doctri-

na receffiffe , abunde oftendit : & graviffimis Theologis ab Illuftri Ber-

rrenfiutii Senatu , ad controver(iz illius Examen , ex Helvetiz R eformata

Ecclefiis & Geneváà vocatis, probavit. Eorundem, nec non communi

Synodi Bernenfis fuffragiis A. 1588, M« Aprili , Huberi fententia damna-

ta, Hac pleniusó paxaprrmie Parens.meus H. E. VIIL. 895. fqq. diducit.

Cum Theologi Hubero objicerent: Si Chriftus omnes redemit, ergo pa-

riter omnes.à Deo-ele&tos, Huberus nexum Ele&ionis & redemtionis ine

feparabilem re&é agaovit. —|Nec tamen Antecedensrecantare cogcretur,

falfum 'falfo cumulans, omne:; à Deo ele&os affirmavit.

Pertinacitererg

rori inherens , Tubingam fe recepit, ubi poft Deredingenfem Paftoratutn,

ad Profeffionem Theologicam admiílus eft : Ulcus quo laboravit prope-

diem evomiturus;

D;

XLUE

SECT. III. ECCLESIA

THunius

XLIII. .Univerfz Proteftantium. Ecclefiz colloquii illius exitus fuit lu«

Controver-

ctuofus.

Malum auxit novacontroverfia , ut Dan. Hoffmanpus Helmfta-

fiam. de Ele-

dienfis Prof. querebatur , ab Hunnio & Mylio mota. — Teíte enim Cl Al-

&ione ex fide

2nevet.

tingio 72. Hsfl. pag. 302. obfervaverat Hoffmaunus C* taxaverat , quód

Hunnius in Dotlrina Pradeflinationis a Luthero , imó abipfo Libro Con-

cor die deflexifft , && 1 Cathedra Lutheri pejora ipfis Pontificiis docuiffet,

Nam Librum Concordie flatuere , nullam effe canfam elettionis in nobis:

Hunnium veró , G cum ipfo Georgium Mylium Tenenfem aliosque affrmares

Deum pravidiffe , quinam bominum ad fidem atque eleflionem [e aptos ido-

&tosque reddituri effent, G iflos elegiffe e. INotum amtem , qued etiam

Hoffmanutms notavit , Hunninmid didiciffe à Jacobo zdndrea , cujns fuerat

Difcipulus : Itemque ex Colloquio 4Mompelgardezfi &c. De codem Hunnio

Colixtus. Corfrderat. Dotlrin, Ref. pag- 61. 1qq. fcribi: INoffri quoque Ma-

jores invariata AAuguflane Confeffionis inberemes ( Auguttiny & Lutheri

Dodtrinamde Pradclitinatione) retizserunt G paffim docuerunts ufque dum

pofl annum feculi ( dcciri fexá ) oclogefimum ; e/Epidius Hunnins nifi fallor

primus vel certé inter primos pracipuus, prifcam C ante uguflinum in pri-

snitiva Ecclefia receptam( fecus tamen fe habere , aliàs £Uv 6&6 oftendere

animus eft ; ) fententiam revocavit , G in Ecclefras Scholasque noftras reo

duxit, montamen [ine diffcultate , contraditiione " infimulatione. Pelao

ianifmi.

Diferti in eandem rem Theologi Rintelenfes qui Epid. W/ itten-

bergenfib. oppofitá p. 16. prafertim , inquiunt , operà D. e/]Egidii Hunii ab-

folutum. decretum ej

uravimus. Nec refragatur Excell. Puffend. Tesd.

Diwv. p. 376.

Hunnianam hanc Doctrinam Laudatiífimus Alting.l. cit. Ha«

fenraferi verbis ita defcribit: Predeffinatfozem. effe voluntatem Dei ater-

nam de bominibus per. Chriflum fide apprebendendum falvandis. — Folun-

tatem iflam effe tum Antecedentem , frve univerfalem , de. omnzibns in uni-

verfum bominibus , peccato perditis , falvandis : Cujus. fundamenta fint

univerfalis Dei sm[ericordia , umrver(ale Chrifli mevitum , G upiver(ale

verbi Miniflerium. Tum Coníequentem five particularem ,. de falvandis

credeatibus « damnaudis ineredulis.

Caufam particularitatis non oriri

ex Deo , fed ej£. bominum , qui proprio vitio mon eredunt. — Solam enim

infidelitatem caufam effe particularitatis G damzatiozis, Ut ergó D.An-

dreas Mompelgardi primus cum Reformatis de Reprobatione digladiatus:

Ita Hunnius , Calixto te(le ; primus vel certe inter primos pracipuns , qui.

Lutheranorum Syltema de Eletione & xvgíay Oc£av de pravifioncfidei &

incredulitatis , adverfus cosdem Reformatos formavit.

XLIV.

PROTESTANTIUM DISCORS.

31

]«

XLIV. Huberus larvam, ut dixi, maturé ac vix profeffioni Theo*

-

Huberianis-

725 Germa-

ds

logice Tubingen(i admotus , exuit. Collegza tamenejus profeffi, Dffen

€

^hiAm turbat.

1.

fum ejus vifum magis in verbis fuiffe quam in re: Teíte differtatione d

Hubero , Cl. Andreá Schmidio Prafide , p. 17. Declinante A. 1592. Nic

l.

tenbergam vocatus , animofior fa&us. Equidem aliquando infidcles im*

*

propiifimá dici electos: credentes folos electos , ut vitam habeant actu»

conceffit.

Univerfalem tamen Electionem ita afferuit , ut (pecialem pror-

fus removerit. Adverfariis exprobravit ; negari ab iis Chriftum pro ome

ja

nihus iram patris fuftinuiffe , ac genus humanum veré redemilffe , ftatui ab

iis paucorum Electionem , duplicem in Deo amorem; Generalem ac Specia-

j

lem: malé Eletionem inprzvifa à Deo fide , Scripturis ignorata, fun-

u

dari : nifi indifcreta & univerfalis omnium hominum Ele&tio imó & ju-

s

ftificatio afferatur, refutari Calvinianos non poffe. Quotquotergo in Ele-

n

&oratu Saxonico fint Theologi, Calvinianos effe.

Huius : Com-

XLV. Vehementiffimi ejus. Antagonifte , inter quos Ofiander Hi-

]

£rover[ra mo-

ffer- Ecclefiafl. Cent. 16. lib. 4: 45. pag. 109r. in eo probarunt , quod

tentum cc.

[s

Sententias Calviniflarum de Reprobatione , nec non de fatisfattione Chri-

fl , & Promiffonibus Evangelicis , ad folos. Eleclos. eftritlas , flrenué

,

impugnarit : Deo autem beneplacitum. fem volnntatem antecedentem tri-

|e

buetit ; omues. bomines [alvandi , nemine . praterito.

Quam voluntatem

Roftochienfes aliique Ele&tiogem univer(alem dici permittebant. — Cate-

rum , ut primus cjus impetus Wirtenbergenfibus Theologis Aeyouetrías

bellum »ozninele , verbale vifus , ita. multi de pofterioribus ejus conatibus

flatuerunt, — Cl. Fechtius de Flaccio & Hubero z 24pper. ad. Epif. Mar-

-

bach. pag. 265. Íqq. pronunciat: Certamen fuiffé non nece[Jarium animo-

rum militarium,

Addit devtroque jurgio: vix fideminveniet apud pofle-

vos , quantis infetlationibus utraque pars fcripta. fua vepleverit , quofu-

rore in alterutrum fuerint. debachati,in quod incendium verbalis bacfzin-

?illa excreverit | Cujas , aliarumque Fechtianatum obíervationum, in cone

troveríia de univer(ali gratía ufus effe poffi. Idem Pechtius diftin&tio-

nem Haubeti inter c?n)&eicrä; x2 &cAsAey(AQ,Ja; ; Electiomis etiam in ge-

ä

neralem C [pecialem rejicit.. Electionem enim fine quorundam ab aliis

feparatione nullam effe, lIt veró inde à Colloquio Montispelgardenfi Sy-

ftematis Evangelico- Lutheranorum de Przdeftinatione Epocham conftitue-

16 licet, ita ex eorundem cum Hubero digladiationibus ; a. ftatus contro-

Vere

32

SECT. IIl. ECCLESIA

verfiz de Ele&tione inter Proteftantes lucem accipit: P. Liquet ; quo mez

,I

i,

dio gratiofa & fopiens Dei providentia uti |voluerit, ne novum Dogma

Dd. Lutheranorum , altius vulnus Ecclefis infligeret, nec partes in tanti

D

u

momenti Dodrina l.ongïus ab invicem divellerentur : unde femel iterum-

,

que merito fuo laudatus Altingius TP. Hifl. pag.3ot. — Huznius varia vul-

gavit contra Huberum ; inprimis Tradatum de Providentia & Przdefti-

natione Filiornm Dei, zbi ita caufam fuorum egit, ut in multis 4d fen»

|

tentiam erthodoxam | accedere cogeretur. Cujusmodi & illud eft , quod

Hubero contendente, omnes noa tantum infantes fed etiam adultos, in

:

Biptifmo regenerari, Hunnius id de folis infantibus largitus eft, c. Difci-

mus ex Huberi Hifforia, qui. factum fit,. ut Doctrina in nupero admo«

dum concordiz Bergenfis corpore non comprehenfa , exprivata, quodam-

modo publica facta, & à paucis Theologis in totum fermé Lutheranorum

cactum penetraverit : ut jam exemplo fuo confirmarit illud. Pauli: pargms

fermenti totam malffam fermentat , 1. Cór.g: 6. d. Quod Lutherani & Re-

formari in monftris Huberi debellandis fociam -navaverint operam. quo

indicio nofcitur , illos in rei fimma confentire. e. Huberianumtamen motum

&ertamini de gratiauniverfali inter Proteflantes oleum affudiffe,

k

— . s

Klimphii ,

XLVI. lltut verà. invalefcentis jam Dogmatis torrens , brevi pluri-

P-—

Dozavveri

g»cymoderas-

mos abripuerit , fubindetamen columbz , olivzfolium ore & Scriptis

fuis przferentes comparuerunt, omni conatu fatagentes , ut fratrum impe-

JAconfilia,

Talis fuit Lauren

tum.cataracts & repagulo aliquo coercerent.

tiusK lim.p-

kius, circa A.1604. Fifchbacenfis in Silefia Paftor, qui Evangelicorum

pOm 7) oO p p t

Dodtrinz de Przdeftinatione veritatem, ex Scriptura : ipforumque Evan-

p

gelicorum in .eadem .Doctrina confenfum , ex Lutheri Scriptis , demon-

ftravit, . Memorabilis eft ejus -Methodus, — Evincit r. fidem ad falutem effe

neceffariam, 2. Effe.donum Dei. 5. Difpsnfari pro ejus atbitrio & nutu,

cui vult.. 4. Deum eam his non aliis dare , quia ita ab aterno decrevit.

Hinc .denique colligit, non Ele&ionem ex fide , fed fidem ex clectione

manare. nde hos, vel falutem; veletiam fidem & Spititum S. amittere

impoflibile effe. . Acceffit huic Scripto appendix ex Scripto Palatinorum

Theologorum 2fusfübrlitjer SSericbt / cujus Authores Cap. VIII.- Verbis

Mylii oftendunt, alteram; h

ypothefin eodem tempore adoptatam , priori

fuccollantem:; ut vara vibiam feguitur ,

& una Semipelagianifmi hypo-

thefis vix fine altera admittitür.

Verba. Mylii .ex vernacalo fic reddi-

mus, Sinceram Lutheri Doctrinam effe hanc ; Quod Deuns eos elegerit

quos

PROTESTANTIUM DISCORS:

3

It

quàs credituros. ab atermo previdit. Etf nemo ex [e plant po[it Chrifio

14

eredere ypoffe tamen À quovis bomine tantum preflari , quod enm prafli-

tui

2um fuerit , fidem certà ADeo datum iri. — Poff enim unumquenque natue.

lls

valibus viribus Ferbum Dei audire &* meditari: fidem appetere : [pinas fi-

l-

dem impedientes ex corde ejicere : Summá , ita fe companere ,ut eosopore

li

tet quibus Dems fidem dare unlt..— Hoc Deum pravidif , ejusquein Ele-

fja

&ione babuiffe rationem: itaque Eletlionem non e[fe merum Dei decretum

fedcau[famcur unum elegerit . alterum non , penes. bominem efe. . Hlac

d

n

omnia à Lutheri mente eíle alieniffima , Palatini verbis ipfius. Lutheri evin-

cunt, &ad Librum de cosflanti Lutberi circa. fidei. Origizem. Dottrina

]

Q«

À. 1598.

Ambergz editum provocant: Benique ipfum Concordiz Librum

[le

Mylianá hypotheíi everti docent, — Klimpkio addi poffent Binderus & Chri-

flophorus Donaverus, A. 1610. Miniftri Ratisboneníes, Sed quia ifte ra-

i

tiones fuz J?zwng"m, fale charitatis.&& prudentie con:ditas'gublicavitx,be-

Qo

nevolum Lectorem có ablegamus.

XLVIL. Dum. hi. ámilesque uaAcypa. adhibent , unguisin ulcere eft

n Lutbera-

Jacobus Arminius ejusque Schola. Hunc auToQiAÍa, & novitatis prurigo.

"

mi à Synode

ita in transverfam egerunc , ut Galvino aliisqueprimi ordinisEccleüiz Re.

H

Dordracena,

l^

formatz-Luminibus tenebras offundere , omni. nifi conatusfueric: Hunnii

dampnáti«

j

Lib-is ( apud Sagittarium Zpzrod. Fl E. pag. 859. ) potius delectatus, Quic-

.

quid'fit, cum iugenii (ui abortus. promeret , tum ipfe. , tum Difcipuli ejus;

)5

qui partus

hos informes lambebant , fuum. cum, Dd, Lutberanis coníene

füm creparunt , przcipué in quinque Articulis,

de falvifica.Deigratia przde«

le

ftinante , regenerante , redimente , convertente , confervante. Qua quin-

que illa-capita fant , quorum examine Synodus Dordracena occupabatur,

Itgebant.porró , cum Reformati, non obítante: hoc diffenfu ; concordiam

cum Lutheranis urgeant , etiam. Remonfrantes à IKeformatis e(fe colerandos,

Verum optimi Patres Dordraceni non ita obefarum erant. marium , ut dos

lus eis non faboluerit:: uec ita cazcati verunt , ut palpabile quod inter Lu-

theranorum & Remonftrantium períonas & caufam erat Difctimen , non

obíervaverint, Remon(trantes erant eformatz , non Reipublice tan-

rum,íed & Ecclefis domeftici , membra, verius lumbrici ; qui omnes

ä

ejus partes tarbarunt & vellicarunt: nec jam. percuniculos , fed aperta vi

utriusque deftructionem machinati.

Reformatis & Lutheranis. zqué pet-

füuafüm eft, Remonítrantes horrendas & execrandas Socinianorum &

orumaq

Anabaptiftarum blafphemias ; in finu getete: easque per quinque h

capi-

« 34

SECT. ll. ECCEESIA

cápitum rimas in Ecclefiam introducere ratum habere, | Quin, in his ipfis

quinque Capitibus Remonftrantes à Lutheranis 215 2]g zraay differre,

Lutheranis non minus quàm Reformatis notum eft. — A Pelagianis enim &

Huberianis ützique parti zqué invifis, vix alia ratione abire , quàm quod

res faas majori acumine & fuübriliori fuco-gerant. Hinc Patres Dordrace-

ni in quinque illorum Articulorum rejectione, Lutheranorum caufam ríe

extremo quidem digito contrectarunr. — Optandum itaque eft infames Ke-

monftrantium adveríus venerabilem illam Synodum libellos, & calumnios

fas de ea hiftoriolas, quas non majoris facimus quam quz Cochleus, Su-

. rius, Bzovius ," Jefuitz , de Luthero ejusve tum Collegis tum . Di-

fcipulis fcribunt ; Dd. Lutheranis minori i pretio cffe.

Specimen Apo-

logiz pro PP. Dordracenis legi poteft in Voctii Po/rr, &clef. P. V. 239. fqq»

Roma, ob cladem Scholafticorum Pelagianifmo & Semipelagianifmo ab ea

Synodo inflidiam , adeó ei indignata eft, ut eam per Malderum. Antuer-

pienfem Epifcopum ftrenué. oppugnaverit..

CA20n05:

XLVIII. Exhibent autem illi Canones genuinam Ecclefiz Reformata

Derdrac?i de Przdeftinatione & Gratia Doctrinam.

exbibent Do-

Omnia Synodi membra coscor-

&rinam Ec-

dibus fententiis, in Dotlrinam CanonibuPejns expre[fam( quibus omnes &

"

alefiz Refor- f

nguli, ne uno quidem excepto aut. tergrver[ante fub[eripfere ) eomvenere »

3981 4.

ipüs Potentiff. Belgii Ordinibus Praf. in. A&a Dordr. tellibus, lidem Ca-

]

nones A. 1623, d Gallis in Synodo Carentonenfi, confirmad. Denuóque

A. 1639. nonnullis de univerfalitare Gratig & meriti Chrifti ( reliquó de

Przdeftinatione & Gratiz Syftemate falvó ) nutantibus & ftylum mutanti-

bus , ab Alenconenfi Synodo rati habiti (ünt. — Ne idem in Anglia fieret »

Laudus interceffit. — Caufatus, tendere i» Prejudictmm Anglicana Ecclefías

ut leges & Decreta accipiat ab extera. Ecclefía, ap. Cl, Jager Hifl. Secule

XVIl, P. L. 631 Ipfa tamen Dordracenorum de Gratia Do&rina Confef-

fioni Anglicanz recentiori inferta : cujus Confeffionis Authores quicunque

füerint , non aliam defendunt Do&trinam , quàm quz olim Perkinti , Wit-

ckeri , Villett &c.fuit, — Cujus, Do&trinz primus interpolator fuit P. Ba-

ro , Cantabrigiesfis Profeffor, homo Gallus, — Videfis Antonii Thyfii Pre-

fat.in Matthai Archi- Ep. Eborac. elucidationem.

In Colloquio

XLIX. Germaniá belli flammis undique correptà & corruptá , Prin-

Libfenfi fen-

cipsra conventus Lip(ie A.1631. celebratus , quo durante Brandeburgi-

zentia Refor-

224 LOTMAU.

co- Hafliaci Theologi, Saxonicos ad Colloquium Irenicum. ipvitarunt :

profe(li , e ad omnia qua eam in rem falvá conícientià poflint, przftanda

paxa&i[ïixgos. Saxonigi refpondcbant, — Se firite C* cftra veritatis praju-

-

-

5

PROTESTANTIUM DISCORS

(r

dieium. fieri. queat ,. fanguine fuo eoncordiam. redimere paratos. . Pe-

ticulo a&o , à3. Martii ad 25. ejusd, per omnes Auguftana: Confeffionis ar-

ey

ticulos itum. — Secu2dus de hominis per peccatu. corruptione , utrinqtue

ratus habitus.' In qwartum confenferunt , Chriflum pro omnibus plené ;

d

(

Jujficienter & in fe efficaciter eff& mortuum G (eriam ejus voluntatem e[fe ,

i-

t omnes in ipfumcredaut.. Duodecimus & feqq. utrinque approbati. Ad

decimum wonum monebant Reformati , Deum nec caufam nec authoren pec-

d

eati effe , neminemque ad incredulitatem condidiffe : aut abfoluto aliquo de-

)«

]e

creto ad peccatum damnationemve pradeftinaffe. Quanquam veró Do-

&rina de xterna Przdeftinatione , in Auguftana Confeffione expreíló non

le

contineatur , de hoc tamen capite tottantifque litibus ha&tenus exagitato ,

mentem aperire utrinquelibuit. Brandenburgico - Haffiacis vifum, 7.Dezs

ex perditó bumano genere non omnes , [td quosdam, quorum numerus [ r

:

somina foli Deo nota frnt , ab aterno in Chriflo elegiffe , in tempore fide dao-

[

sare , in eacon[ervare C? f'alvare. 1I. Deum nullam bujus Eletlionis cau-

fam , occafionem , antecedensue , medium vel conditionem in ipfis eletlis

reperiffe aut pravidi[fé : eoque nec bona corumopera , nec primam ad fidem

ls

falutarem inclinationem, motum , aut promptam ejusdem receptionem : fed

quicquid. in ipfis bonà efl , id omne ex mera & liberrima gratia Dei , in iís

r alás ab aterno in Chriflo deflinata dataque tanquam ex fonte profluere.

IH. Deum ab eterao quoque in peccatis (* incredulitate per(everantes »

aterno exitio addixiff : non quidem abfoluto ejusdem decreto, ac fi maxi-

lt

mam parteus mundi , aut ullum bominene , fine peccatorum ( incredalz-

[

tatís refpeltu , ad fempiternam damnationem. aut cau[am ejusdem , vel

Ab eterno praordinarit , velin tempore crearit. — Sed reprobationem non

miuus ac damnationem , ex jufto ejms judicio, cujus inipfis bominibus cau-

h

-

f efl , peccatum nempe , impoenitentia & incredulitas ,fattam effe s Sicyut

emris Reprobationis & damuationis infidelium canfa penes tp[os refideat :

Can[a vero Elellionis & Salvationis fidelium in meragratia Deiin Chr iflo

^

fíía fie &c. IV.. Quemlibet igitur de fua Elettione Ó fide , non à priori, ex

u

, ex revelato Verbo Divino,ex

occnito fcilicet covfilio Dei : Sed à pofteriori

certum e[ffe debere ac poffe .

fwá item . fide & fru&ibusfidei in Chbriflum,

F. Quodfi quis in profundo boc myflerio ulterius fcrutari , & prater Dei

le

liberam , gratiofam & jf

am voluntatem alias indagare caufas velit , eur,

l-

Deusque pro omnipotentiafua

cum omnes bomines ex natura pares effent ,

omues omnino credentes & f'alvos efficere potuiffet ,1s tamen aliquos tantum

2

ex

!-

6

SECT. tI. TXCCLETIA

ex disfide donarít , veliquos vero in [uis peecatirac voluntarin pertinmecia.

impeuitentia ac incrednlitate veliquerit? ei [2 cut Mpoflolo-onsevere: Quis

es 0 bomo (?c. Kom.9: 20. 21. 11:33-35-

daxonicersum

L. Saxonicorum fententià Z Deus ab 'etevnio'im Cheiffo:, mon ovpones

elegit. — 1. Nusmerus & nosnina Eletlovtüm füli Deo-nóra.. HI/Deusab ater-

Wo eos elegit quofcunque pravidityim tempore, vratqueoperationewerbi fai

Q Spiritus S. ia Chriflum: credituros, cbin fide w[gue ad finem vitaper[voe-

TALHYOS.

Et licet eletli ad tempusgratia -Dei exeidere pofftat :dmpoffibile

tamen e[fe ut boc finaliter có in perpetuum fiat. .IV. Deus Eletlionis nullam

vaufam veloccafionem in ipfis Elets;Pwelprimamuligquam falnraremsincli-

WAationem, motum , a[fen[am ad fidem inveniffc.

Sed-quicguidiboni in ele-

Gis efl, ex liberrima gratia Dei ,in fe[n Chrifloprovenire, V. Deum quos

prafiiuit in peccatoscir in dnfidelitate pev[eoeraturásad atermase damnatio-

hem'ö'*abje&z'anem pmvrdinaj&. FI :Hanc r'eproä-utianem nulloinodoexab-

foluto decreto j voluntate fatlam éffe : -ac f Deus citravefpettum infidelita-

Hs,bominem Aliquem , ex fuo folo i mero: befn'eïäla'cito*p*mu'ammwrit. Iul-

Ium enim ejusmodifuiffe in Deo db[Mutum doevetum quo ipfe veliaximans

ominum partem , vel etiam. unicum [alseti bominem ad ateynamma dammae

onem vel cau[am ejus , frve-ab atevm [Ive intempore -deflinavevitac creae

€erzt. VII.

od nibilopinus tot homines condemuentur-yfieri juflo judicio

Dei ejc. cve. II Quenslibét [neeletiionis && falutis, non dpriors , fed Apo-

fleriori certum e]fe debere c& polfc: e&c. LX. Mpltas de [(ublimi boc Elettionss

/Myflerio quaflianes à quibusdam moveri ,quatamem captum martalitatis nte

fIra long? tran[tendant s nec alind vefpon[uma admittant , quam Rom.ia2-

X. Addiderunt Saxones :: Quecenque in. libro concordie de boc 'Eletlionis

articulo doceantur , ea d vera & S. Scriptura congrüentia 4 fejeedicaa.

Subjungitur, placidam hanc cà privatam collationezs unicé eo fpe&affe, t

compendiaria via exploretur. . An & quatenus utraque'pars in XXIIX-

Confeffionis Auguftanz articulis confentiat? Dezz, anne fperandum , &

ülterioribus plurtum pacis amantium Theologorum Colloquiis, intetve-

niente item Chriflianorum Principum & Statuum Authoritate , opera in

co collocanda, utàr&ior in pofterum conjun&io fanciatur: Eoque pa&to

vera Dci Ecclefia augeatur & extendatur: Pontifieiis verà fpes, quam.ex

Evangelicorum diffidiis ha&enus concepere, aliqua ex parte adimatur.

Theologos veró utriuque Chriftiana charizate in pofterum fefe profecuturos

eminus

&c. Ita, poflquam controverfia illa ab Hgnniis,. Mylio, Lyffero-&c.

fervidé

PROTESTANTIUM DISCOR S.

37

d

fervidé diuque fatis, non fine multorutn cordolio decertata fuiffet, cunm

l

eis Lip(iz cominus congredi contingeret , tantum zflum minus neceffarium

fuiffe patuit. Decongreffuifto Magnus ille Armachanus Archipraful ,

;

llfferius ip. Hotting. Prim.p.164. Bene habet quod. de tribus tantum diffcn-

fére : melius etiam , quod zn bisipfis uaulto plura [mnt , G potiorain quibus

"confenferint : nec tam de veipfa quam de formulis quibusdam , à quibms non

-

tam vito de[ue[cimnus , variatum efr.

LI. Anno 1r661. à Kal. Jal- a

d 9. Julii, Sereniffimi Haffize ['.andgravi.i

Colloguinns

CAlfellanums.

Vilbelmi aufpiciis , colloquium, de surmafraternitate & concordza , aut

anininum tolerantia ia Religione , Caffelis habitam , inter R eformatos Mar-

ipurgenfis, & Lutheranos Kintelenfis Academiz "Theologos. Scopus fuit,

u , cum plurima bnuic vel tllipartia nonnullis affingi Q imputarz con[«evif-

fent , qua revera il minime flatuerint, per. ejusmodi amicam a'uisy"wa'w

"»aque pars alterius mentem , Q in quibus inter fe convenirent vel diffcaui-

'rent , plawe pleneque perciperent ; Inde controvér[ia flatus rité formarctar,

QW enjus momenti qua[Ho fit , an fundamentum [idei concermat. nec n di-

etur Q

]þicer

LIi. De Przdeflínatione , gratía & Iibero arbitrio convenit inter

Capits

Ittrinque

«trosque * Poft bomizis lap[um nullas ad bonum [pirituale vel inchoandum

"vel peragendum . in eo vires refiduas e[fe : Tetumque falutis bumana nego-

€once([a.

1ium à Divina voluntate , beneplacito & gratia nm*cäpendere. Kemane

'ferunt fequentes inter ipfos quxftiones controverfz.

LIL I. 4 Deus omnibus-ci» [rngulis bominibus gratiam [nam per ov-

Quafliones

dinaria media conferre paratns fit , adeoque omnes d fingulos vucare , con-

Camwvyfa

"ertere , regenerare , jn/iz;ïbvzre , 4doptare c glari;ïmre velit? Quamquze

'fiionem Rintelenfes , de voluztate conditionata, fed feria, intelle&tam af-

frmabant: Si voluntas ab[oluta , aut quzfe non per ordinatam , fed abío-

Jutam Dei potentiam exerat; intelligatur, negabant. Marburgenfes. ne-

igabant utroque fenfu. — II. 24 gratia converfronis ita fe babeat , ut bo-

mo in virtute gratía, Evangelio obfequium praflare , & per connatam ma-

ditiam ei vefiflere i obicem aque pouere po[[t? Kintelenfes Aff, Marpargen-

'fes Neg. III. 24e Prade[Hinatio [ecundum prefcientiam:. per[euerantis fides

i fatla ? Rintelenfes Aff- Marpurgenfes Neg. IV. 247 repraäatia* nonnul-

Torum fit fatta [(ecundum pre[cientiam finalis impocnitentia C zncredulitazis?

-Rintelenfes Aff. Marburgenfes, homines nonnifi propter finalem impoeni-

zentiam & incredulitatem , in tempore damnariagnofcebant : ipfam tamen

etzonis

ampenitentia G sncredulitatis ;ïf:gli: pr:wijïanem » efle canfam difer

2

7'6'?7'0"'

SECT.TII. ECCLESIA

veproborum ab elettis, adeoque ipfius Reprobationis , non. concedebant.

V. 44n Cortflus pro osanibus & [ingulis hominibus o tamveprobzs quam elcétis

fit. mortuus , iisque vemiffonem peccatorum qu[litiam C vitam eternam fit

promeritus ? Kintelenfes Aff. Marpurgeníes Neg.. Vi 24z 4v: proprefenti,

vera fide juflificante praditus ci in [Vatu gratia efl, pr . aliqua peccata à fe

commt[[a » fide c& eratia excidere pofft ?^ Rintelenfes Af. De electis veró

fecundum przfcientiam fidei flatvebant. iidem , eos fisaliter excidere nom

poffe, ex hypothefi Divinz providentiz. Marburgenfes. Neg. Ita tamen;

non quodabfoluté illud v2 2on excidere fide c& gratiafieri non poffit, fed

ex hypothefi Divinz gratiz quz eft dptrapéAgqr(Ov.

LIV. De momento circa has de. Predeftinatione , gratia & Libero

"EAvundem

Arbitrio conttoverfias, convenit: quoniam I. utrinque in confeffo eft;

Momenttutn.

hominemex propriis füis viribus nullum bonum fpirituale vel inchoare

vel perficere poffe, fed hoc totum Divinz gratiz deberi.

Sic ut Pelagia-

na Dogmata neutra par$ probet, fed utraque illa damnet & averfetur ;

Semipelagiana quoque rejiciat. .1[. Quia etiam R egulz pradice , quz fa-

lutem a fide fufpendunt, inconcuffz manent: nempe 452 crediderit & ba-

!

pttzatus fuerit [al'uns erit , cum fimilibus.

Quibus Theologi Marbur-

genfes has rationes addiderunt, III. Quod quxfliones circa hos articulos

controverfe , plerzque, vel fumma voluntazis Divinz myfleria & infcru-

tabilia judicia, vel modum Divinz virtutis in homnine occultum concer-

nunt, ac infuper IV.. plurimi homines (ine talium cognitione ferventur

& fervari poffint: Ex his & reliquiscapitibus srro eztroque coguitis , per-

penfis atque declaratis s cum con[laret circa ea, qua fundamentum fidez

C falutis conflitunnt » plenum e[fe con[eufam: qua[tiones autegs controuere

As fandamentum sfind non. attingere minusque multo tellere aut evertere:

convenit inter Theologos utrinque , ne altera pars alteram propter

diffenfum in predi&is quzílionibus refiduis traducat &ec.

Sed fe

mutuo fraterna charitate completlantur : Utrique parti addi&i etiam ad

hoc difponantur , quó fe zmvzcem pro ejusdem vere Chrifl Ecclefia Ca-

thbolice membris , vera c falvifica in Chriflum fidei confortibus atque vi-

t& &tern&. cobaredibus agnofcant: Quod daurature pacis & concordiz

Ecclefiaftice ftabiliende & confervande verum medium & firmiffi-

mum vinculum futurum fit.

Denique Ecclefie & Schole Do&oribus

cautele in Do&rina de Pradeílinatione & gratia obfíervande ; prz-

fcripta funt.

LV.

E

PROTESTAN TIH M DISCOR S.

39

LV, Quia Rintelenfes Theologi, in fententiam tolerantie diffafus

€osfeffionum qui intev (Proteftantes ) flagrat concefferunt , quod fine ex-

emplo Majornm , nec fiue dolendo. (Dd. Lutheranorum) prejsdicio fattum

(; , Vir dotus in Jzquifit. ia -4E1, Henot. bilem fuam acriter admodum

in eos effudit, Anteeum Wittenbergenfes eisdem acerbá fatis Epicrifi

exprobrarunt, quod zoz szi Heterodoxia Calviniana , (cd Pluribm exitio-

-qe* qerT r o at

: Dogmatibus(Latheranam) Do&rinam attemperarint. — lidem Roformae

tis.Sex de Pradeltinatione , Gratia & Libero Arbitrio errores tribuerunt ,

quorum

fingulis berefeos notam , ffue omni exceptione ant limitatione inn[-

erunt. — Per eas fidei. fundamentum labefatlari : canfas fidei & [almtis

everti : fententiis bis manentibus , fidem [aluificam generari & foveri non

offe: ob easdem fententias olim. Pradeflinatiants a Catholicis damnatos:

er eas ab una parte fecuritati carnali fomentum praberi ab altera dubi-

tationi & de[peratiomi viam [lerni. MeyeAa, VyxuAiua(A Y Scd quibus de-

bellandis & depellendis , Reformatis acma non defunt: Ipfique Dd. Rin-

telenfes Epiftolà ad Ecclefias & Academias Evangelico- Lutheranas fcriptá ;

gnaviter avilla hzc diluerunt,

Sectio; 1V.

Ecclefra Proteflaptium Pacifica.

LVI. Hos Ecclefiz confli&tus multis equidem modis ei fuiffe luge

n

1

: Concordi£

dos , nemo eft qui igaoret.

Ut tamen alia, ita & hoc malum, quz De

fludium pri-

vato Dotfo-

in populam fuum benignitas eft, tum alios , tum hunc ufum fecum vexit;

quod quemadmodum ex filícum attritu fcintillulz , ita ex iftis certaminibus rw» fludie

veritati nova lux ; & charitati recentes igniculi *tccefferint. In utroque conzinsia-

fu.

Colloquio charitativo controveríia de Pradeftinatione & gratia, intra cer-

tos limites retringebatur & ssomentum reliquarum controverfiarum ex-

pendebatur. Dodtina de vera Dei gratia ex his tenebris fplendidiüs ef-

fulfit.

Partium i0 fundamento Salutis ; imó in nucleo & centro , Dodtri-

nz de Prede(tinatione & Gratia confeníüs , magis magisque in omnium

oculos incuttit.

Reformati tantó enixiüs ex 1.Petr, $: 12.. rogant & te«

flantar , hanc effe aA veram gratiam. Dei in qua flant..— Nec minus

emicuit fiaceritas charitatiseorum.: . Tot enim impedimentis minimé fra&ti,

Tày qugo

äuapär doetrz& continuarunt : quod Marefii , Hottingeri , Hei-

deggeri,

Fabritii, Dieftii, Turretinorum , Geffneri, Pidtet &c, fcripta irenica

loquuns

-

49

SECT, IV. ECCLESIA

loquuntur quibus utut ha&enus non ultra quam Si(iphus lapidis fui' voz

lutatione promoviffe videri poffint, tamen , Deo tandem etiam Evange-

lico - Lutheratiorum Theologorum animos ad mitiora inclinante, & Jo-

hanne laborantis Petri voce commoto, evJXaGéto4 Luc, $: 7, allubefcene

te, neque ifti Ecclefiz Reformatz Doctores qui Dei beneficio adhuc dum

fuperftitant , nequeillorum qui in Domino mortui funt, in Minifterio Evan«

gelii quod xeraNayieveconciliationis & pacis eft , (acceffores,, fegnefcunt:

certà fpe freti, Deum & horam &illorum & iftorum vota tandem rata ha-

biturüm , pacifica tempora, denique ctiam plenam partiwm reconciliatie-.

zez2 Eccle(iz fuz indulturum,

LVII. Ne veró obtrectationi locus fit, noftri minimé Religioni ali-

Gwuorum

£0722010 YE-

cui communi , quz nulla eft , velificari volunt. Ts eZa eos qni extra Ec-

ligiofa decli- cleham Chri(tianam.

funt , Judzos, Muhamedanos , Gentiles Dess judi-

namafi! Gat, . Cor.g: 19.

eque izdifferentifinum wmoliuntur, Curcellzo templuns

omnibus Chriftum profcflis cozzzuze, in. quo nonnifi omnibus partibus

communis Doctrina proponatur, & quibuslibet Sacramenta adminiflren4

tüur, molienti, operam minimé navant. Novimus eos qui fundamento ,.

quod unicum eft r. Cor. 3: 11. vel'nonaccedunt, vel verbis agnitum, fa&tis,

Doátribá , caltuevertunt. & evertrunt , aliifve modis.id deferunt, averfans

dos & fügiendos: quód omnis Spiritus , Doctor , qUi uon äyo?xoyeï confi-

tetir Tefum Chriflam &y. a'æ-euï- AO era, in carne vend[ft , vcl, qui 1n

Carne wenit , won fit ex Deo i. Joh. 4: s.

cy. 0rnnias

Quodque à a a Caiy

tran[ereffor. c&

zoz mauens im Dollrima Chrihi, Deum men

babeats.

2, Joh, v. 7. 9.

äur Refor-

anatiConcer-

LVIIL. Sed Reformati ar&tius conjungi vellent ; & pacem ambiunt cust»

dinu cum

Dd. Lutheranis: eam non ut beneficinm precarium emendicantes , fed reliz-

Dd.Latbera-

gione quà in Deum feruntur: & charitate , quam ozszibus bominibus, pr&

nis ambiant CIpué domefticis fideidebent , du&i ac do&ti , eam eis offerunt & ab eis pos-

évidfiderenit tulant, Quia qui maset i» Dotlvina Chrifti d. Pawrem c? Filium babet.».

2.Joh, 9: Equidem minimé omnibus Dd. Lutheranorum placitis accedimus.

Novimus tamen duos (copulos effe vitandos, nimium teporem & nimium

Higorem, Qz tamen in eorum Dodtrina defideramus, non impediunt , ne

in Dotivina Chrifli manerec? Patrem ac. Filium. babere , dici mereantut:

Tales quifant , /astforum commtnione , quam in Symbolo profitemur come

prehendi certum , mutaamxquecommunionem colere faseft. Hujus porróà loci

funt, Viri, in quo mágna eruditio, nec minor induítria, cum infigni

mode-

41

v PROTESTANTIUM PACIFICA.

4noderatione certant, W/eifmanni Z7/f]. Eccl. P.1I. p. 988. verba : 24per-

um efl, inquit , nullas rationes indigentia , vel dependentia , coegiffe. un»

quam Reformates , ad. defidevandam & urgendam Proteflantium. Contor-

diam (én Lutheranorum unionem : nec aquum effe, utin ipforum coutu-

meliam cj eorum prajudicium , quafi mala con[cientia c cau[a fua , tenta-

swina ifla irenica (ponte fua oblata , ff in fe ratione principii Cj intentionis

fpectentur , convertantur.

"At facile intellisunt. [apientes ,nec. ob[curum

effe potefl , po[! experientiam cf vece[festot annorum , ubivitium bujns can-

f& latuerit, & quibus ex rationibus uulla vel exigua admodum Dei bene-

gitlie fequi poruerit.

Multis Do-

Goribus Lu-

LIX. Tergiverfantur pro dolor! ha&enus mulkti Ecclefiz Evangelico-

Lutheranz Doctores , non quidem humanitatis , fraternitatis tamen dex-

theranis in-

itiso, - |

tram R eformatis porrigere, nec aliam cum eis nifi politicam ; quam ne

Turcis quidem denegant pacem admittere.

Quin, pacem offerentibusR e-

formatis, clafficum canunt.

Reformatis in Colloquio Torunenfi A.1645.

viam Proteflantesin fide & amore conjungendi tentantibus, Johannes Hül-

femannus Wittenbergenfis Theologus pronunciaffe fertur: Cw» partes in

"rticulis fundamentalibus tantum. diflent quantum 4 colisterra, omnem

Concordia rationes de[peratam eff : apud Cl. Jeger £iff. Eccl. p. 698. b.

Primus qui banc materiam ( de Proteftantium in Salutis, fidei pietatis

fundamento diffenfu ) ;2 Syflema redegit Nicolaus Hunnius, ut Anonynus

eximii Schediafm. Iren. Author p. 31- obfervat: Speciminis loco Hunnia-

nas adverfus R eformatos accufationes , neque veritatis neque charizatis

"micam habentes exhibens. Quidigitur? Cum Auguftino in Pfalm. 52.

Doleamus illos fratres, tanquam fratres. noffros.

Felint nolint , fratres

noffri funt. — Tunc effe definent f'eatres noffri effe » cum de[fnent. dicere Pa-

ter nofler. p.p.. Dicuzt 2lli quid nos quaritis? Quid nos vultis? Re[pon-

demus fratres noflri eflis.

Dicunt , ite & nobifcum: non. vobi[cum babe-

enus vationem. INos proríus vobi[cum rationem babemus. Unum Chrifium

confitemur in uno corpore, [ab sno capite e[fe debemus (jc. Obtemperamus

Chrifto Matth. j: 9. 23. 24. 10:13. Luc.10: 6. R hadamantis autem iflis finguli

Ecclefiz Reformate DoGores illud Pauli occinunt : 44b pro minzmo eft à

vobis examinari , aut ab bumana die ( qui veró examinat me , Dominus

efl. Itaque ne aute tempus judicate donec venerit Domiuus: qui iluflrabit

oceulta tenebrarum, &* manifeflafaciet confilia cordium : Et tunc laus erit

in illis

um'cgique à Deo, 1. Cor. 4: 3-5. Utinam tandem totidem Lutheros

expe-

SECT. IV. ECCLESTA

P

experiamur. Dequo equidem A. 15553. Mufculus, ad Bucerum fcribere

coactus eft:: Quid quafo.cum boc bomine facies , quem quo magis ames &5 coe

las;, eo majoribus furiis videas agitari? Ysipfe tamen A. 1555. ad Argenti-

nenfes Paftores : Pobis; oro, perfuadeatis, tam eupide me ampletti eam Cone

cordiam , quam cupidé mihi velim Dominum Je[mm propitium [emper forty

Er non dubitate quantum inme fuerit , nibil poterit àme exigi Gv iniperari,

quod pro- bae cau[a non fim libenter c hilariter pn[h*rm' C fatiurus.

JÀ repugnat

LX. Quidni veró id de illis przfamamus , quorum , imprimis extra

spforum de

contentionum Euripum conftitutorum, ori.&: calamo femel iterumque

Reformatis ,

ea exciderunt, quz nos flatuere cogunt , falire eis aliquid fub finiftramasz

IudïaVo

milla , quod fübinde meliora illis fuggerat, — Quz fi ut- fas eff , curatius

expendant, fe nobifcum in falutis fundamento confpirare , deprehenr

dent. I. Negabunt in noftris Ecclefiis & Scholis aliam quam in fuis,

de unica peccatoris juflitia Do&rinam audiri ? Hac veró àxadare2us falutis,

flantis & cadentis Ecclefiv index eft, Chriftianos genuinos non tantunr

ab infidelibus, fed etiamrab hzreticis difcriminans. II. Agnofcunt Ecz

clefias noftras Spirítus S. templa effe; eumque per Do&ores noftrosdo-

cere. Coz[lat quam ferio & fetlis , Erroribus Ecclefta Romana, abhovreanty

C inmanu tenendis articulis Auguflana confeffionis paria. nobifcum fa-

ciant. n medio [(unt. Cinglii , Calvini , (j'c. opera in quibus muros Ba

bylonios potenter [uffsjfos atque dejettos deprehendimusy ut boc intuitu etiam

spfos Luthberos, 7Melanchthones, Brentios, cc. babere negarí vix polfit.

Laudantur in eatr rem Chamieri, Riveti , &c.labores. p. p. Zrazzomule

tane calamus [npparafitari iis videatur , &c. D. Nagneri Zuquifit. Prap..

$. 26. 27. verba funt. Neque nobis libet in hunc campum excurrere ,

nedum omnia Spiritus S. in Ecclefía Reformatafe exerentia opera addi-

gitos enumerare. — Nemo aurempotefl noninare Dominum je[um nifi in Spi-

[^d

rittt S., cosin quibus fe movet in unum corpuscoa

o

mentante, t.Cor, r: 3.

11. HIT. Zaze ipforum quam . noftra confeffrünis Martyres, propter excu[[um

Poutifiiis Romani jugum imprimis n Gallia x Belgio tantA conflan-

tá martyria fubierunt , ut nom po[fimus uom arguere, ipforum. erncia-

tu5 futuros fuiffe exantlatu impoffibiles , niff Gratia Dei imeorum infirmi-

zate fuiffet perfetla. Ydem V. D. de noflris fcripfit l, cit. $.28- Jageri £f

Eccl. 1. 703. a. Pappi , Ofiandri, Himelii verba ad compendium poni-

tnus.

IV.Hzc & alia Dd. Lutheranos commoverunt , ut Keformatos

ejusdem falutis cohzredes declararint. Ego. faze( Cl. Jager. loc.cit.

703. b.

PROTESTANTIUM PACIFICA.

43

ullim ( Keformatum ) demnarem, quicquid. alis

faciant.

503. b. ait ) 7

Ex Menzero;

ipliusque Formule Concordiz Praf. haud multum abluden-

tia in promtu funt.

Si Reformati colixredes funt , illi zque ac ipfi (int

D.i filii , & abipfi

s pro fratribus agnofcantur, neceffe eft. V. Melanch-

thontandem neque de S.

Cona neque de Przdeflinatione per omnia cum

Neque tamen Lutherus fra-

Luthero fenfit , quod Lutherum non latuit.

Dd. Vit-.

ternitate & communione fan&orum eum propterea exclufit. VI.

tebergenfes;

Hoeus, Menzerus, delibris Reformatorum Symbo

licis haud

in Becman. Z4zat. 1. 92. b. $44« b. 1V. 295.

malé pronunciant,

ihil adverfus noftram Do&rinam obvertere poffunt,

Reformata-

LXI. VIIL. N

yuminDo-

quod non Rintelenfibus £p

ifl. p.29.teftibus, Auguftino adverfari ejusob-

éirina de

ffa Ele&ione & Reprobatione certarum p,44;ina-

jecerint: imo quod non, conce

eríonarum immutabili,necnon pre

fcientia Deiinfállibiliin Dd. diffen- zen»ec»Gro-

m 74 cumn-

zientes jure retorquere liceat. VII.

Haud inficiari poffunt, Auguftinu

guflino c

aisdem plane quibus bodie Reformati

pugnant . te[Himoniis Scriptura e

Luthero con-

mtis ufum, «t vel uuss zpforum effe

Dux c Magtfler videatur ,

Jenfus-

"drgume

dividen-

jidem R.

intelenfes p. 17. fcribunt. Et p. 22. FIuc sllpc mentem

aibus , non apparet quom

odo Reformatis eripi poffitprefidium, &c. Ean-

dem Auguflini Sententzam

( Calixtus Confid. p. 76. ait) amati pof? eum pr«-

$ 4200. amplexi.

Tot inquam, Africanz , Italiz ;

flantes Dotlores per anto

Gallicang »:&c. Synodi :

ne Profperum , Hilarium commemorem. Eo-

rundem veftigia prefferunt Fulgentius ;

Synodus Epifeoporum in Sardi-

nia exulum , Valententiniana ,

Ecclefia Lugdunenfis,

&c. Lutherus, Éren-

Althamerus, Heerbrandus , &c.

Quid ergo? Qwod in :dn-

tius, Aulberus,

guftino:

& Præola

viffimis Occidentalis Ecclefie Dotloribus , noftrisque 7Majo-

vibus to

leramtus,1d.in Aliis quoqu

e citracondemnatzonem nos tolerare pofJe

Calixtus Con/id. Dotlr- Ref.p. 62. inquit.

ej debere , femper per[uafus. fui-

p. 232 Cerie. nemo aofirum tam znfnlfus

Adde Cl Fabricii Cozfid. contr.

werit , qui exifimaverit Auguftz

numc Lutberum bic errorem fundamen-

zalem erra[f , Meritiff.Cancell..P

faffiusde Z»fl. decr. abfol. p. 16. ait. Equi-

dém Rintelenfes ,

"Angu[flinum mon alia fini contra

Pelagium dijþumj/? 3

effitatem quam [ubvenientis, ei per[na-

quamutg

vatia tam pravenientis uec

causá ci diremtá omni lite , bo-

deret: quam [iperfuafifft.,

quafi peroratà

minem utcunque catera à [e diffentientem,

sifnm fuiff. facturum. Et Ca-

buc primus morta

lium delap[us,

lixtusCozfid. cit. pag. 6o.Auguftinus, inquit,

ej* commodiorem exitums

five quod premeretur argumentis Pelagianorum ,

2

807

44

SECT. IV. ECCLESTA

707 repärirät: five quod divina gratia ejusque efficacia nimtum tribui pof-

fénon crederet..— Nec non Puffend. 7ur. fec. Div. p.160. Dogmata illano-

ftra effo primis feculis iguota , & ab Auguflino demum per Difputandi fer-

voremin Ecclefiam invetta. De hac Auguftini, ipfiufque Lutheri. &Y9oAx/t

fufior eft p. 234. (3q.

. adugufiinus

LXII. Haud fané raró contingit , ut Scyllam evitaturus iti Charybdin:

e» Lutberus incidat.

Hoc ipfum eveniffe Auguflino & Luthero fruftra dicitur, r. Non

abdperoío, faperficiaria & ofcirans, fed matura Auguftini de gratia cogitatiofüit: Non

eyOeAxgg horatius fed plurium annortim, ejufdem cum Pelagianis & Semi-Pelagianis

eisimputara. Conflictus: nonunius Augultini , fed plurium in Europa , Afia, Africa Syno-

vindicantur, dorum , Paparum, aliorumque Doctorum: nonadveríüs fegnes & ineptos;

fed callidos & pertinaciffimos hoftes, Doctrina adverfus eos femel afferta,

ab Auguftino nunquam vel defferta vel mutata. — Lutheri ab ipfo Reforma-

tionis limine ad vitz fuz finem in eadem Dodrrinacenflantia , ex fuperiori-

bus liquet. 2; Errores Gratiz oppofiti gemelli fup,— Sibi invicem. manus

portigunr, Nullusfinealtero animam trahit, Equidem laudatus Puffen-

dorf. p. 236, fapienter obfervat, poff "Augullinum , inter barbara feculas

znvalefcente [uperflitione Regni tenebrarum, iuterfmit in Pelagianorum

féntentiam inclinare , nt. bonis operibus tantó uberior vis meritoria tribui

ptlfet. : Sed hzc operum fuorum idololatríanon demum (ub Anri- Chrifto

emerfit , (ed ipfectiam Pelagius morbo hoc palluit, Quin operum meri«

tum fuit herefeos Pelagiane Helena, radix & rgdroy iJ/eUdoc , cujus ob-

tínendi causá liberum arbitrium in thronocollocare conatus eft.. — Utrume

que hunc abortum Roma finu fuo excepit..— Ab utroque errore Deus Eccle-

fiam R eformationis beneficio afferuit, & Doctrinam de gratia fuz integrie

tati & puritati reftituit. 3. Non tantum unum & alterum beneficium falu-

tare , fed omnis noftra falus ex gratia, üt omnis aqua ex oceano emanat,

Aut totüm , dut. nihil gratiz tribuendum , Rom.i1: 6. Medium quod de

gratia & merito porticipat, gratiam tollit.

Auguftinus certé pravenientis &

fubvenientis gratiz neceffitatem afferere voluit , fed' ut utriufque fca-

turiginem in gratuita & gratiofa liominis ele&ione quzreret, & Ana-

logia fidei, & Doctrine Apoftolicz harmonia, & gratiz natura exige-

bat. Abíque ea xve44 30'5;7 Paulinz , de gloriatione excludenda Rom.

3: 27. t Cor. : 3r. locus non eft: hic veri cam vero confenfam & fuz

glotiationis in carne & viribus fuis averíationem quifquis amar , often-

dat quodnam inter gratiam ók meritum, medium fit? Paulus & Judzi ,

Augufti-

PROTESTANTIUM PACIFICA,

4)

f

Auguflinus & Pelagius , Lutherus & Erafmus difceptabant inter fe , Deus

an bomo, natura an gratia, fidesan opera, falutis caufa fiat7 Qui medium

'e

hic offenderit, magnus mihi erit Apollo. Equidem Caffianus, Fauftus

Í

&c. Auguítinum accufarunt , quod cum P'elagianis confligentem nimius zítus

ad Manicheifmum , feduxerit; gloriati, (e mediam inter Pelagium & Au-

guiftinum viani reperiffe, Sed ex ovo Bafilifcus prodiit , Semipclagiapifmi

nomi

infamis, qui ipfifimus Pelagianifmus eft. tantillum | incruftatus :

& cramben recoquit Manicheifimi ab Auguflino adoptati, pridem quidem

à Juliano Pelagiano coctam, ab ipío autem Auguftino folidé everfam.

lg:

Jefuita demum Religionem adeó exuerunt, ut blafphemare aufi faerint,

Panlum quandoque cum exce[fa loqui , ap« Cl. Juger, H. E. 3: 296. a, Eo

fpiritu

fu.

itati , quo Socinus alicubi de S. Paulo : amavit fto more e[fc avgt-

iram Paulus blafphemiz eoram incus fa&tus, quia Auguftinum

do&trinam (uam ab eo mutuáffe perfaafiffimi eranr.

LXHI IX. SiProteftantes caufam Chriftiadverfüs communem hoftem

Paptifta pru-

Ántichritum ferió agere velint, eis unio communi ftudio mataranda eft ;

dentiores

quod Cl. Calixtus ad Colloq, Torunienfe A, 164f. evocatus, opportuné

Proteflauti-

bus,

monüit, apud Jzgeram H, E. p. 1. 700. b. Sane iz boc Pontifici longe fa-

pientiores fumt. — (Nam licet. Tefutta & Dominicani loug? magis inter fe

diflent , maxime in Cardinali Mrticulo de! Predeflinatione , atque in ma-

terta de. libero arbitrio, c& de auxiliis gratia , quam Lutberani 9 Cal-

vintani inter fe diffentiunt : ut omnibus iis fatis conflat qui libros eorum

infpexere, Tamen fnbuno capite Pontifice , C in una Ecclefía vivunt.

Ejuídem Cl. Jzgeri verba funt l.cit, 703 Concordiam cum Pontificiis tàat

impoffibilem eíle quam Chri(ti cum Beliale, non minus profitemur qüäm

Dd, Lutherani , fed & ifti non minus quàm nos perfaafi funt. Reformatos

in T beoria , imprimis autem in praxi Chrifliana , Evangelico- Lutberaua

Religioni magis ajfines effe , quam Romana Ecclefia , qua ia praxi idolola-

trica efl , cuju(34ue totum fundamentum in. ambitione

" t)rannide cone

fifit , at laudatus Tubingenfium nuper Cance

larius loquitur, pag.54$.

De infelici, fed ex hac amara r

adice nato, Hoci confilio ,

Principi fuo

dato , idem legere ef pag.ead. & 705.

LXIV. Ri

gidiorum de quibus' differere inftitueramus verbis, non.

D. D. Lutbe-

fiulla nomina

& verba eorum , quibus Deus molliora & meliora

TAU

thitios

pra-

27

«ordia finxit; & qui ut genuinos Aetrspyoevg x Bga&ur&; &

eums

ut

46

SECT. I1Y. ECCLESIA

P

tit Conftantinus M. fui zvi Do&tores compellavit, decet, concordiz pro«

h

movendz operam navant, fübinde mifcuimus, Rationes cur fundamen-

tum fidei, qux(tionibus quz de Predeftinatione & gratia inrer nos ver-

fantur l;di negent , Caffzllani Collocutores füpra $.54. reddiderunt. Rine

tclenfes Epift. pag. ;7. de feipfis profitentur:. 24» D. 7Marpurgenfes , cuum

505 tanquam ciues Ecclefia Catbolice ac vite «terna beredes ff

ra &

ä

draterna. charitate complellantur , non viciffim à nobis eam reportare be-

|

zevolentiam debeant , ut pro Ecclefie Catholice membris , pro vera & fal-

vifica fidei confortibus , atque adeo pro baredibus vite eterae babeantur

.

J

uxta ac diligautur? lidem pag.82. de nonnullis viris egregiis, eos/uic pía

enoderationis ac concordie Ecclefiafrica fludio, [pretis Zelotarum improbis

odiis infznuiff atque immortuos cff. — Ii hodie in multis eruditione & pie-

tate praflantiflimis Viris , Dei benefiicio paffim revivifcunt : quorum nu»

merum Deus indies gratios? invalefcere jubeat! — Equidem his etiam ipfis

Ecclefia no(tra errare viderur; iidemque ut nominatim. Abíolutum Decre-

tum & Particularifmum deponamus defiderant.

Afperiores quidem illi.,

Reformatis , nifi mutata mente , dextras omnino- negant,

Ita olim Hülíe-

mannus , bodieque vir cateroquin dc&tiffimus , Salomon Erneftus Cypria-

nus: cujus confilia , num, tum fparta quam ornat, tum loco & tempore

Sed «quiores illi, cüm fubitanea

quo degit digna fint, ipfe viderit.

mutatio à Reformatis nec exfpectanda , nec eis [obtrudenda fit , eos tantifper

tolerare velunt , donec animum. receperint. Puffendorfius p.568. Utpauca.,

inquit , dogmata miffaf acere velintoptamus, Etp.376. — Cum videant Ab-

folutnm funm Decretum tantopere concordia obeffe ,quare pro eo. tanquams

ro aris & focis pugnare non omittunt 2

Reformati

LXV. Equidem primum vorum eífet, eam utrique parti lucem à

[usm de Pr&- Deo affundi, ut caligine qua alterutram adhuc partem premit. profligatà ;

deflinatione

Cadem omnes, & fentiremus & loqueremnr. Cüm idton fit « 5piy »

e gratia Do-

éfrinam defc- & dev

eritatis palma inter partes adhuc certetur : traque tamen pars pro»

fundamentum fidei, pietatis, cule

HWAr.

rere . neque- fiteatur, eis , qu& invicem defiderant ,

tüs , falutis, non everti, hoc agitur, ut manente coetuum , rituum ,'Do-

é&rinz diverfitate, mutuo tamen amore ut fratres íecomplectantur: utraque

Ecclefia ex Synodi Carentonenfis 1I. À. 1631. cap. 22. decreto, & recentiori

quorundam in Boruiffia costuum exemplo , alterius membris liberum Sacra-

mentorum uíam concedant &c. Iniquum effe, ut , qui de nullo erro-

re convidti fumus, ad fententiam noftram defcrendam cogamur , agnofcit

Efc;

PROTESTANTIUM PACIFICA.

47

"

Exc. Puffendorf. p.368. — Quin , perfuafiffimi , noflram de.Przdeflinatio-

Doctrinam , & Solis radiis in S, Literis defcriptam , & Deo

[]e

ne & gratia

[*

loriofam &

homini falutarem effe , noftri pridem declararunt ; 3 receptz

.

je

im Ecclefür noffris Orthodoxia , ne latum qui

dem unguem [umus vecef-

efe , correlluri, T8 waxap.

Parentis mez

f*

ri, aut quod erroneum non &

;

polog. Ecclef. Ref. $. 15. vet

baíunt, Et$.26. Neque [perent , adeo

in 24p

ls

euriofum noffrarum bypotbefium . e[fe

fundamentum , ut fii illud pro. [i-

bidine po[fit & vefigi. . Nobis veró iz votis nuuquam , uel de cewa Domi-

ui , vel communicatione diomatum , vel objetlo gratia ; pure TÓ TUXOV ,

ex arbitrio noffro, contra. Evangelicam VESvTUTUCIV TY ÜyitAVÓVTGM

!

od

ïa(yæv inducere. Placidum Do&rinz noftrz ad lydium Scripturx lapidem

je

examen nulli deprecarmur.

LXVI. Hac tamen tolerantia , a

n in refiduis controverfiis ( izcurren-

De gratis

H

Vaiver[nli ,

a

zes Quaflione

; Caleftinus P. R. dixiffet ) locum habere poflit, filum à

Membrum E

ffellanis Collocutoribus fuppeditatum obfervaturi, difpi-

Lipfenfibus & Ca

eíamus. Quá operá pau

cioribus defangi licebit, poft Dzffrz. 7beolog. de

Dotlrina de Predeflinatione , à Viro doctiflimo

Corfen[u. Proteflantium n

oh. Henr. Ringier , infigni Atli

enzi Bernenfis decore prontper fcriptam.

Dd. Luth

erani Deo tribuunt voluztatem omnes bomines per ordinariames

Ejus tria membra conftituunt. — Prizzuzs eft;in Dcoe

ffe

E

dia falvandi,

Foluntatem Antecedentem ,

Eletlione certarum . per[onarum priorem ; &

Reformati non diffiten-

C€on

ditionatam , ff credant , omnium miferendi-

tut 4-

Nexum fidei & falutis ira ardtum & infeparabilem effe , ut q«if2uis

eredit [alute

m canfequatur y Joh.3: 1. 16. & palf. £. Intemporenihil freri ,

Deus ab zterno decreverit.

Definitum etiam à Deo; quootdi-

iuod non

ne , tempore , modo,

olím debeant comparere, Act.15: 18. c. Omniatamen,

uno voluntatis Divinx ac&u à Deo effe con-

fes, corumque modum &c.

flituta, hácque

tenus unicum Dei Decre

tum effe. g. Quanquam ergo Deus,

fion alio momen

to de his , alio de alits; fed uno a&u de- omnibus cogita-

aliud pofteriuselfet, e. Quanquam etiam

ric, voluiffe tamenut aliud priüs,

Deus, cujus intellectus infinitus , omnia uno a&tu comple&ti potuerit , nos

tamen , tum , ob rerum à Deo decretarum multitudinem & diverfitatem ,

tum ob mentis noftrz anguítias & tarditatem , quum nec de fingulis quz

Deus decrevit , nec de ordine quem rebus affignare voluit , uno a&u cogi-

*

tare valeamus , a

&us Mentis noftrz multiplicare; & res à DEo decretas

difcernere debere. f. Keligio ; qu& a

bíque neceffitate de ordine Decretorum

lequi

43

SECTIO IV.' ECCLESIJA

of

lequ! prohibet: pariter imperat , ut f vel ordoaliquis , vel Decretumali«

TK

quod, Sipientiz aliive Perfe&ioai Divinz, vel voluntati Dei in Scriptura

J

revelatz , aut eventui repugnans . fingatur, ei contranitamur & gloriam

«

Dei afferamus,

Q

uorum Poftulatorum nullum eft in quo Dd- Lutherani

C

à nobis diffentiant.

t

Voluntas Det

LXVII. Voluntas 4ntecedens , quam Deo tribuunt, comple&itur in

"« nzecedens

fe; Dei omnium hominum equé miferentis confilium, totigeneri huma-

Q confe-

no Filium in Salvatorem donandi : hac cozditione , ut fi omnes . in illum

queips»

credant, etiam omnesfilventur, Eftergo illorum judicioin Dco quidem

veoluntas omues [alvandz, fed qua exitum . non eft fottita,

Salutem enim

omnoes confecuturi füiffent, fi omnes credidiffent.

At quia qnam plu-

rimi non credidere, fucceffu caruit: imó quía Deus previdit plurimos non

faiffe credituros, eorum inquorundam Ele&ione nullam habuit rationem:

quin , eosin tempore damnare , decrevit.

Quo fit, ut Reformati ejusmodi

voluntatem Antccedentem Deo tribuere religioni ducant. Cum Dd. Lu-

theranis non aliam in Deo agnofcunt yoluntntem homines falvandi , nifi

in Chrifto.

At Deus homines Chriítro dedit, ut is o»zibus fibi datis det

vitam aternam Joh. 17:2. Non alios ei dedit redimendos prater illos de

quibus ipfe Chriftus Patrem compellat: Qwos dedifli weibi cuflodivi j ue-

z €x i perzt.ibid.is. Conf. 22.26. 6. 37.39.10: 28. Nifi velis dupli-

cem ejusmodi donationem Chriflo à Patre fa&am.

Priorem omnium,

quorum plerique nolucrint venire,

Pofteriorem quorundam , vidclicet

illorum quos Pater traxerit ut venirent ad Chriflum.

]ta Proteftantes

eontendunt de confilio quod Deus deferuit & ad quod nunquam rediturus

efl, Quo jure veró illi , qui hujus nihil in Deo concipere poffunt, com-

munione San&orum excluduntur ? Qui rem ipfam quam Dd. Diffentien-

tes propugnant , non quidem penitus abolent; fed quod Dd. Lutherani

ut voluntatem aliquam 4ecergeztez (quà Deusante certarum perfonarum

Ele&tionem , antequam decreviffet, cui ? an. pluribus? an omnibus? fa-

lutem , Chriftum, fidem ac cztera ad falutem. neceffaria media dare ve-

lit) concipiunt , id Reformati ad voluntatem Dei pracipientem referre

malunt. Quia « non eft confilium Dei de rebus quas ipfe in tempore

fa&urus,erat, fed—-romiffio omnes falvandi quotquot credituri fint,

€a quibus volunt

antecedens tradi iis videtur , ad voluntatem

ll;)o/

&cipientem commodeé r

untur. c,. Si bec ipfa Dei voluntas ad de-

&R'TUG-HQ&

cretum referenda. fit,, decretunr]

aliud erit, quam Dei. confilium

omni-

PROTESTANTIUM .PACIFICA.

49

J«

otnibus ctediturís vitam conferendi: cujusmodi Decretum Deo tribuere

Cüm Deus in tempore nihil doceat quod non ab zter-

Id

non refragamur.

no docere decreverit.

Sed fi de ordine quo hujusmodi Voluntas in Deo

i

concipiatur , quz(tionem moveas , nulla me neceffitas cogit, ut eam De-

creto Ele&ionis Perfonalis anteire dicam.

Quia hancin Deo Volunta-

It

tem non aliunde cognofco, quam quod Spiritus S. in Scriptura S. dicat :

lvabitur. Quod quid aliud eft, quàm declaratio

].

Quisquis crediderit [a

Dei, per quod medium ele&os falvare velic? nimirum per fidem. Id

quemvis hominem falutis ftudiofum docet, tum, quod fi ad falutem afpi-

ret fide opus babeat: tum quod quisquis credit, de falute fibi confe-

renda nullus dubitare debeat. — Quod ut fcitu ad falutem neceffarium ,

ita etiam fufficiens eft: neque faluti obeft, etíi alteram voluntatem an-

n

tecedentem vel ignorem , vel füfficienter. ha&enus demonftrari potuiffe

negem. in pererudito Scbediafmate veré lrenico p.15. Hülfemannus f-

dem definit fiduciam qua bhomo peccator confidit , Deum velle mifereri , pro-

M

ter. Chrifli meritum , ejus in individuo, & vitam aternam donare. Per-

fnafro ergo de swniver[ali benevolentia erga omnes bomines non eff proxima

Q immediata fidei materia , fed bac confidentia: Deum velle mihbi effe pro-

itium. lbidem poftplura alia hec Mufzi verba comparent: Ex/ffime

fieri. po[fe ci [olere , ut virtute Gratia. Spiritus S. ce. [mplicsores ferantur

in Dei Gratiam Chriflique meritum cc. licet deeo, an etiam pro aliis yim-

fertim ci damnatis , adeoque pro omnibus nemine excepto , Chriffus

Pii; p

7HOYI M H5

Jfrt d fatisfecerit, & Dens sllorum etiam [alutem velit , atlu nun-

quam cogitaverint cc. . Denique Johannis Meifneti verba faperioribus

paría fubjicit. . Confentiunt his Rintelenfes Ep;fA. p.3». 66. Bruneman-

nus JCtus ; Jo

hannes Valentinus Andrez, Brunfuicentis Theologus , alii-

que in Viri Clariff. Joh. Fabritii Confid. Contr. p. 256-. Newthono Deus

fubinde hujus Univerfi afpectiabilis machinz correctione & reanimatione;

opus habere videtur.

Sed Ampliff. Leibnitio hoc poftulatum difplicuit.

Non enim in explicazda natura [ufficere Matbefin folam. |Ex: Eos quz

ditlitant extra Mathefin falso jatbari demon[lrationes , Adeo fal[os. effe » ut

citra Metaphyfica verioris [ubfidium, mon[lra imaginationis gugnant , co-

nitioni natura obicem ponentia. Sed poftrquam ex Metaphyfica fpuria ,

& ignobiliori Philofophia , nonnullide Confilii Dei areanis ratiocinari

cepere, multa loquuntur fapientia Dei minus digna: in quorum nu-

mero voluntas hec -4atecedens & | Confequens , à Keformatis ponitur,

R

. fequio-

SECT. IV. ECCLESIA

$o

mum feculis-cognita.

Voluntas enim antécédens & confe-

fequioribus de

quens à Joha

nne

Chryfoftomo , ipfoque Joh. Damafceno commemoratay

(t controveríiam ab Hubeto motam à D.D. Lutheranis tradi-

ab ea quz po

tut , diverfillima fuit.

Hinc B. M. Parens meus de ea, Gysa. TTheol M. 7,

Qnia tam' à Scboleflicis , quam à Lutheranis & Remonfirantibus detor-

uetur ; tatius illa tot rixarum mater omittitur , quänr ad incmþ"mdæ

periculo[a

dogmata adbibetur.

Merit£ Cbri-

LXV

lll iterum Gratiz Univerfalis Mernbrum , eft. Cbriffi mors

fl Univer[a-

pro omnibus , non folis

Eletlis fed etiam. Reprobis , plena , fufficienr , in fe

litas.

efficax : remi[fionem peccatorum , jn[litian; & vitam eternamiis acquirens:

hac nimirum lege ;fi omnues credant. Utcinque in cónfeffo eft , a, Chriftum

itiz Divinz fatisfecife. . Morte ejusnon alios quàm

plené & perfe&té juft

credentes falvari. .c, Nulli credenti falütem: denegari.

Sed Reformati mes

mores , homines omnibus viribus ad bonum fpirituale ipchoandum G pe2

ragendum. deflitutos fuiffe , perfusffimi funt , aterno Deiconfilio , nonfo-

lam falutem , fed etiam media falut's nobis effe deftinataz Chriftum non:

folum remiffionem peccatorum & ju(titiam hominibus , fed etiam Spiri-

tum $. qui fide cos

donaret impetraturum fuiffe. Abíque hoc enim Spi-

quàm abíque Sanguine Chrifti remiflionem &c.

ritu non magis credituti ;

confecuturi fuiffent: neq

ue Chriftus & Spiritus S. ab invicem feparari

:

illo , quàm ille abfque hoc

poffuntvel debent:

nequc hic magis abfque

cuiquam confe

ttur,

Confíentiunt nobifcum Dd. Lutherani , tum quod ho-

mines viribus

À bouum [pivituale & inchoandum * peragendum deftitu-

ti fint: tumquodeleais Spiritus S. non minus ad fidemillis ingenerandam ,

quàm Chriftus qui pro

eis moreretur, à Deo fit donatus. — Ipfe D. Hülfe-

de Deo fic infit: fidem largitur ex gratía Redem-

mannus de Auxiliis p.50-

ETE

tionis , inflintlm mi[ericerdia.

Hinc Reformati nefciuntconcipere, Chrie

quorum nullui abíque

ftum omnibus datum fab conditione fi crederent,

Spiritu S. crediturum effe,

ipfi ex Deo didicerunt. At quorfum Decre-

? Dec Decretum tribuere, Prízs ,

tum de re neque fatura neque poflibili

omnibus falutem: Pofferius , quibufdam etiam fidem donandi? Ignora-

vit Deus , dumprimas (alutis humanz lineasformaret , hanc hominumimpu-

tentiam?Sinovitcur non ipfo primo astu certos deftinavit credituros» Cui bo-

noi(tz ambages Atutrumque verum eft:& abíque fide neminem Chr iftojungi

& Chriftielfe ; quotquot in eum credant; hzc exeoxetpóon eArig expofita [pes

quod

quanz'velut anchoram babemus iutamac fermam Ó ingredicntem ini1d ,

intr&

PROTESTANTIUM PACIFICA.

St

.

ántra velamen efl , Hebr. 6: 18. 19. Non poteft autem in Chriftum cr&-

;

dere? Non poteft per Chriftum falvari , nifiqui credat ; eum non tan-

tum pro omnibus Ele&is ,

pro omnibus credentibus , pro omnibus iis

fed etiam pro pereuntibus effe mortuum ?

quos in gloriam introducit »

Si Chriftus pro omnibu

s non tantum fufficienter fed etiam efficaciter mor-

«uus eft, qui fit st mert?

i Chrifli effetlas à folis credentibus percspiatur , ut

Himelius & W'ellerus in Maffonti 24zar. p. 1. 577. loquuntur. — ZEquume

ne veró eft fraternam dextram illis denegari, qui negant hzcà fe conci-

aut aqua & igne illis interdici, quibus cum Paulo abfurdum

liari poffe?

videtur, fi non

diferte dicere, aliquid faltem docere, ex quo neceffario

fluere putant ,

Chriflum 2upidy fraffra, nullo operz pretio facto, eífe

zmorttum , Gal. 2: 21.

Hinc D. Fauftus Argentinenfis Theologus, Chri-

bis) son eff morsuus. — INon enim va-

ftus pr

o bis C talibus(nempe repro

duit redim

ere morte [uaci ex exitio eripere , quem. Dens ob contumacem

impænitmt

iam damnare decrevit , apud Cl. Curtium defundam. $al. pag.

228. & Leib

nitius in 7beodic. non dubitavit , Difputationem fervidam inter

Ui

Iniver[aliflas c* Particulariflas , & de eo quod inde pendet (excipit Quz-

flionem de Auxiliis Gratiz ) potzus de modo loquendiquam in rebus confife-

ve. Qui volet, Foríineri& Arcularii in hanc rem! verba, apud Matfo-

nium I.571. b. p. IIT. 158. b- leget.

"

.LXIX. Zertium Untver

falis

Gratiz membrum , dl: Vocatio Univer . yacatio «Vai-

"lata ,

falis: Eaque non fim

fed vera , [incera , feria voluntas ac manda- verali

tum, utomnes in ip

fum credant ac per fidem falventur: fic, ut nemo

P

efficacia & fru&u Sati

sfa&ionis Chrifli excludatur, nifi qui ipfe fefe incre-

dulitate excludat. Itaque Vocatioad falutem , fecundum DD. Luthe-

ranos eft a. Univerfalis. A Seria. . Quid verà? Pocario illa wniver[alis, que

ex Antecedente Voluntate proficifcitur, etne ejusdem indolis cum ea quz

Ele&is contingit ? 24r ele&& vocantur per ,ordinaria media , vi & opera-

4ione Verbi. & Spirffus S.&c. Hujus veró .vocationis quoad locum &

tempus urriverfalis, R.eformati nulla ufpiam ve

ftigia cernunt. Neque enim

"Verbum , per quod folum Spiritusfidem operatur, omnibus hominibus

innotefcit.. Nicolaus Hunnius fatetur, in 2dmerica, Peru, ScythiayTar-

: eosque mediis

taría cc nibil de falutari notitia Deiynihil de Chriflo anditum

rerum inquifitionem ordinariis deflittti , ap. 7Ma

?

ffon. -4nat. AT.

4d hnjmmodi

xj4.b. Sivo

catio diverfz indolis fit , falutaris & fufficiens non eft. Qui-

omnino ferio vocantur.

Nec quis-

J

cunque . per verbum vocantur ;

G 2

quatmn

SECT.IV. ECCLESTA

$

quam R eformatorum fententia , fru&u mortis Chrifti excluditur , nifiquí

fefe excludit. — Verba , Refrpifcite , credite Evangelio: Quisquis crediderit

f

t

falvabitur : funt voluntas Dei vera, fincera, feria. Ferburs ctiam Dei,

qua promiffones. univer[ales , Feclefia Reformatorum. ubique per[onat.

li

Q : fit , ut haud videamus quod. pietas in. IAnglia, Batavia, Helvetiaui-

nus floreat quam alibi apudUniver[aliflas qui vocantur , Clariffimo Scbed.

j

Iren. Authore, &alio ad quem provocat, teffe p. 58. lidem ( cum Exceil,

. Pfaffioloquor de /ufl. Decr.G. j.m. 6.) — Reformati Evangelium omnibus

promifcue applicant , nolumtque ut quis [emet ipfum gratia excludat. — Res

claret, ut fol meridianus cum fudum efl. Ergone qui profitentur fe ex

Scriptura didiciffe , verbum Dei tot feculis fuiffe ró zepizeéy Judeorum

Pf. 147: 19.. Rom. 3: 2. experientia etiam cognofcunt , quod lengé mini-

ma orbis pars. Verbum Dei audiverit : inter Chriflianos autem ipfos ,

smultos vocatos paucos. eletios effe , Matth.20: í6. pro publicanis & gen-

tilibus habeadi ? Mitius pronunciat M. Puffendorff. fec. Diviz. 375. Ob

folum eum errorem (, Particularifmum intelligit) zemzni falutem abjndi-

caverim. Negat quidem ibidem , eum cwm genuino Theologia Syflemate

confiffere poff. — Nos absque eo Theologie Syftema genuinum effe nom

videmus.

afn Dodirins

LXX.. Qui abfolutam Gratiz & meríti Chrifti univerfalitatem, &;

de Vaiverjali

£7AtA, vel

omnes & fingulos homines , ex Patris & Filii intentione falvandos ,. ne-

eminusvel gant»

confolatione folidà carere, quin imó unicam ejus fcaturiginem

genuinus Obthurare traduntur & traducuntur, . Si enim W'itternbergenfibus in £pzer.

Xvangelica

confolatienis adv. Rintel. cxedimus, mon poteff alià r atione fundamentum fidei effe me-

vitum Chrifli , nifi qud univer(ale efl.. Quia ex puris particularibus ni-

fevs fi ?

bil concluditur. Haud longé ab hisabeunt ipfi Dd. R intelenfes 24po/. p.29.

80.

Sed fi in Deo voluntas fit omnes falvandi, fi Chriftus proomnibus

& (ingulis fanguinem fuum effudit, quid ní omnei. falvantur? Refpon-

dent, voluntatem illam Dei conditionatam effe , // czedant ( refipzfcant.

Ergó , inquam, Chriftus prö folis credentibus eft mortuus. INon minüs

—

quam Dd. Lutherani ; perfuafum habemus, etiam eosqui pereunt falvan-

dos fuiffeíi credidiffent. — Quia non credunt & refipifcunt non falvari. Cz-

terüm omnes, etiam pereuntes , ex Datris & Filii intentione, falvandos

|

fuiffe, tam non credimus, quàm non, aliquem non credentem & non refi-

pifcentemfalvari, Deusenim eos non alia lege falvari voluit, quàm fi

erederent, Ergó folos credentes falvari voluit, Ergó Chriftus pro folís iis

fnortuus

PROTESTANTIUM PACIFICA.

53

n

itiortuus eft , quiactu falvantur, Porró undecft quorundam fides & R e-

^

m Deus iis in tempore confert : in aterno au-

fipifcentia ? Ex gratia qua

3

tem confilio deftinavit,

Cur eoshac gratia à reliquis diflinxit ? Obaliam

de his, quàm illis iutentionem. — Quibus ergo fides & refipifcentia , nec

in tempore damentur, nec ab xterno deflinatefunt, eos Deus nunquam

eratiz Zmmediatam

jntendit falvare.

Hinc Hülfemannus univerfalitatem

[o]

& proximam fidei materiam effe negavit, fup. $.67.. Quorfum ergo mihi

€onducit , fcire, Chrifluse pro omnibus mortuum , nii in. illum. credam?

Effe&us ejus a&u à me non perciperetur, nifi crederem. Ergo fiducia,

fpei, confolationis mez bafis, non in univerfalitate meriti Chrifli, fed in fide,

me cum Chrifto & ejus meritis conjungente, quzrenda mihieflL. Num

Mofes cuivis oculos in ferpentem convertenti convalefcentiam promit-

tens , dicere voluit, quodnam Dei de (ingulis confilium (it ? ZEgroti

hoc unum inde difcere poterant, quid ipfi facere ; & quid quicunque

id facerent expe&tare deberent.

Solatium ergó ex morte Chrifli capta-

T

türus, cut me turbz mifíceam? Quid me in mafía communi quzram ,

ex qua Deus me elegit ? Quid me juvat fcire, idem mihi contigiffe,

&|ita Deumerga me effe animatum, ut. fuit erga illos omnes, qui jam

miferandi fünt vi&ima orci ? Quin potius in mne ipfum defícendo,

& in me quzro extantiora illius gratiz figna, qui Deus aliosabaliis

difcrevit 1. Cor. 4: 7 de quibus Paulus r. Cor. 2: . Nen acceprmus Spi-

vitum bujus mundi , ed Spiritumex Deo,ut cogno[camus, qua 4 Deo nabis

donata [4nt. Hoc exemplum fuum me imitari vult; 2. Cor. 13:5. Etiam-

fi ergo non credam Chriftum pro omnibus mortuum , quia tamen fcio

mortuum effe pro omnibus credentibus: quia Spiritus S. declaravit ,

Fidelis eft féermo & omni veceptione dignus , quod jefus Chrifus venit in

mundum ad peccarores [alvandum : quodque Paulus mifericordiam con-

fecutus fit éóe CuxerUmuew ad exemplum, eorum quicredituri fint im

ipfizm 1. Tim. 1:15. 16: quiafentio & experior me efurire& fitire juftitiam ,

mihique dicere licet: Credo Dom:ne.

Quidni etíam jure dicam , Chrz-

»s me dilexit c f& ipfum pro me tradidit , Gal2. 20..— AGus . hic fi-

dei mez particularis eft, fed ex propofitione univerfali natus.. Nam

Quisquis crediderits. [aloabstur , Heerbrando & Hunnio

propofitio ,

teflibus, univetfalis eft. — Hique ip&i latices

ap. Mafs

. "Aaat, 1. 67 3. b.

funt con

folationis Evangelicz , ex quibusip&i Dd. Diffentientes animas

De fide füa dubitanti precibus, ver-

gratiam. Dei fitientes refocillant.

bi &

6 3

SECT. IV. ECCLESIA.

54

bi & viarum Dei meditatione, patientia , humilitate &c. opus eft. — Scd

"T heologus moderatiffimus Johannes Fabricius P- pridem oftendit, R efor-

matos, etiam zegata meriti Chrifli univer[alitate , tentatum faolida con[ala-

tione erigere poffes ut- princzpio umiver[alitatis eninimt opnus habeant , cum

bac conclufro alinnde aque firmiter elici poffit.

idem mit.iganda rigori qui

- communiter adver[us. Reformatos obtinet ,ceu folatium con[cientiis affitiss

onne férripiant, obfervat, experientiam reclamare, compertumque e[fe , Re-

formatis DoHoribus mon deeffe folatia [atis firma defperationi arcenda fa-

£ientia : frequentius forfitan in noflfris inquit , cetibus tales inveniuntmr.

Et : Reformatos zobzfeum loqui in. confolandss trzflibus , liquido apparet,

Dominus Hermannus Conringius V;r ( fic deeo Rintelenfes meritiffimo

jure , p-83. ) ad miraculum doilus , & de quo dubitant , Zbeologíca , n ca-

tera cientia praflantzor fuerit ? A. 1670 eandem accufationem , quod

'dogma degratia Divina non nniverfo.hominum generi communi , homi-

. nes in defperationem falutisfacile conjiciat, diluit. — Primum ad experien-

tiamprovocat , que doceat , Calvini fe&atores non magis quàm Lutheranos

addefperationem adigi. Freguentiffimé auterm inquit j24 contingeret , r eum

illo dogmate dejþemtia nexu aliquo .artto aut snfolnbsli conjuntla foret,

Deinde, Calvini cum noflra ( Evangelico - Lutheranorum ) feztent£as de sp[a

falvatione aut Elelione ad [alutem , ratione Particularitatis aut Unrver[a-

litatis , reapfe efl-eadem. : Confentire enim Partes, omnes & folos credentes

falvatum sri cc. Perftringit etiam abufum Do&rinz. de univerfali gratia,

quz zimium [ape , pe[fmis etiam Q impenttentibus nebulonibus occinatur .

nulla adjctla conditione : quod Evangelium impiumit. UtramqueEpifto-

lamToh. FabriciusFil. Vir. Clariff. Coz//2. Coztr. quam Viri Humaniffimi

liberalitati debeo ,.p.224.exhibet. Eadem dicunt.Viri przclariffimi Rin-

Y

telenfes p. 38« 40. Pfaff. /ufl. Decr. p- 9. 19 fqq- Schediafm. Iren. p.38- Íqq-

Con'verten-

LXXL Hominem grate. convertenti , wirtute bujus rata obfee

zis gratia ef-

qui, utrique profitemur. — e/£4«e tamen poffe obicem ponere , afferunt

. ficacia.

Dd. Lutherani.

R eformati negant.

Gratiam intelligimus quà ex ze-

nebris d Incem, f ex poteflate Satana àd Deum transferimur AG-16:8.

Ea per.gradus procedit. - Ita tamen cotmparata eft, ut femper vi&rix fit,

Equidem & fub initinm, & in progreffu, caro fzpe adverfus Spiritum

militat & concupifcit.

Cum tamen converfionis momentum decreto-

rium imminet, caro quicquid tergiverfetur , non ita reíiflere poteft ,

quin opus Dei.fuccedat , & Deus omnein fuam voluntatem faciat.

Ut

$5

PROTESTANTIUM PACIFELC A.

Ü enim g:atiofä Dei Patris noftti miferentis voluntas immutabilis: &cmot«

tis Filii efficacia certilIima : ita etiam Spiritus S. nos convertentis roburin-

fuperabile eft. Deus homiuem convertens, in omnium ele&orum cone

ver(ione (. ha&tenus enim omnium par ratio e(t ) exercet excellentem magzii-

tudinem potentia fue & efficacitatem prapollentie virium fuarum Eph,1:

.

icere fibi omnia Pbhul.5: 21.

18. 19. qua operatio , ejus eft 447 poteft f'ab

Quiaergo qui iz aobis eff major eff eo , qui im mundoeft , Joh. 4: 4-- Gra-

tia convertens de carne tandem triumphat, Converíio peccatoris eft

fractus refürrectionis Chrifti. Quàm non ifta impediri potuit à Satana

& mundo , tam illa à carne impediri nequit, Rom. 6: 4 5.

Abíque hac

HuncSpi-

gratia nullus peccator converteretur , nullus converfus duraret,

ritum Reprobi accipere ne quidem poffunt Joh.14: 17. 1.Cor.2: 17.. Qui

obicem ponete pergunt, gratíam convertentem nunquam cfperti " funt.

Qui obícem non ponunt, id à gratia habent. Vereor autem; ne hic

vetborum ambiguitas, quàm fententiarum diverftas, Proteffantes magis

dividat, Diftinguantur gratiz Reprobis & ele&tis communes à gratia fine

qua nullus Ele&us convertitur , cum qua omnes ele&i convertuntur, &

quz ele&is tnm communis eft , quia omnibus : tum propria eft , quia folis

illis contingit- Ia quídem gloriz Deiftudium nos fentire jubet.

LXXII. Tlluftris Author jsr. fec. "Div. 119. p. »offris inquit viribug Eitfterr af

erito«

eirca falutis negatium[hibil plané tribuere , nec gratia Dei gloriam falutis

aoftra. detrahere eff animus. — 1d tamen faltem voluntati noffre velinquen-

dum efh , ut vefiffere ac oblatam gratiam refpuere po[fit , ciem citra bocmo-

valitas plan extingueretur. — Refp. Homo animalis Spiritu. Dei deftitu-

tus , libens & lubens obicem ponit, lId 3 reprobis & omnibus & (íemper

ficti , Proteftantium nemo ambigit. Homo regenitus Spiritui S. domici-

lium in ejus mente fibi paranti obicem pertinaciter non pofuüit. Undehoc

utrorumque difcrimen ? Annon eadem malitia à natua laborant ele&i ?

Unde ergo eft quod illis perpetim inhiareat , hi ab ca liberentur? A Spi«

ritu S. eft, qui cor lapideum in omnibus ele&is , carneum , ad nutum Dei

du&ile & flexile format. — Si noftris viribus heic nihil , falutis noftez glo-

ríam foli gratiz tribuere volumus, obicis remotionem ir electis non eo-

Deo vocanti & ad fe

rum voluntati , fed foli Deo vendicare cogimur.

invitanti non repugnare, folius Spiritus beneficium eft , qui voluntatem hu-

rfhanam flcit ; ut po/fit , quod fola non poffet: &^ velir quod fibi relicta

Hon

$6

SECT. IV. ECCLESÍA

non vult, — Nihil fàl&us eft, quàmquod non tantum sor affentiri , fed eti«

am affentiri, in bomíinis peteflate fit: de quo videre licet Alting. T5. Hiff.

30j-

Nam i» cetu qui ab exterze. Miuiflro ad. eterna vite con[ortium

vocatur , non pari efficacia Deus operatur in AAuditorum cordibus,ut Hefl-

hufius in Rom. cap. 1X. ap. Becmannum 4zatom. I. ;74. loquitur. — Obi-

cis remotio prima eft Dei in peccatoris conver(ione falutarisoperatio, ejuf-

que à mortis fpiritualis compedibus liberatio. " Quicunque eam à gratia

- derivant, cum Reformatis confentiunt.

Quiobicis per Spiritum S.remo«

tione, libertatem voluntatis humanz perituram contendunt, videant qui

id cum Scripturis, potentia Dei, gratia, vera libertate mentis concilient,

Sed plura de his in Exercit, — de immedéata Dei operatione in bomine di-

ximus.

Num Eleciio

LXXHI Przdeftinationem i,e. Ele&ionem fecsndpm fidei & perfe-

Jecundum fi- verantis quidem: Reprobationem fecundum fizalis incredulitatis pre[ci-

dei perfeve- eutiam factam , Dd. Lutherani a(ferunt.

Pradeflizationis vocabulum vule

vantis prafci-

9 de ele&ione fola adhibent.

Meifnerus tamen , Leibnitius , Rintelenfes,

entiam facía

f

Curcelleus , Remonflrantes alii, etiam ad Keprobationem extendunt,

Nec res tanti eft..— De. Ele£fioze convenit, non tantum perfonalem, ater-

nam, immutabilem, fed etiam gratuitam effe: Deum in ele&is nullam

ele&tionis casfam , nec primam aliquam inclinationem ad fidem ICPCIiH&:

Sed quicquid boni in eletlis eff ex mera liberrima gratia Dei, qua ilis in

]:f & Chriflo ab eterno data eff , originaliter provenire, — Eleíhio emims ut

Lab. Concord. tupr. $.39. ex voluntate ct beneplacito in j« Chriflo cau-

f efl , qua. nofiram falutem C que. ad eam pertinent procurat » ejficit »

C€c. Concinit Chemnitius Harz. Cap. CVII. Seiesdum eff , Deum non

tantm pradeflimare nos , ad finems fed etiam ad media mea qua ad finem

illum deducunut. —.Sic faluandos ab eterno pradeflinavit ad vitam eternam:

fed. finul eofdem. ordinavit ad auditum Ferbi, Panitentiam , fidem C

perfeuerantiam , qua media [nnt. confequenda vita aterna.

Hzc plané

& Scriptarz & Keformatorum Do&rinz conformia fünt, — Previderit ergo

Deus fidem perfeverantem: pravidit eam non in omnibus, fed in quibuf-

dam. Eader, fides electionis neque caufa neque occafio fuit. Mullam

enim Deus in quoquam vidit primam izclinationem ad fidem. . Fidesquam

intempore poflident, eis ex liberrima Dei gratia in Chrifto ab zterno da-

tae(t, Fides iz tempere ideó dattur quia Deus dare decrevii, Meiínerus

inquir in Hotüng. Primit. 139. Confentiunt ergo Proteftantes ; &

electio

PROTESTANTIUM PACIFICA,

57

Deum. fine fide nemi-

Ele&ionem & fidem gratuíta Dei beneficia effe:

nem falvaturum fuifle: quibus

(alutem ordinarit, iisd

em deftinaffe £i-

Precedat ne in Decreto Doi;

dem. Omnia redeunt ad Quaftionem:

Ele&io hominum ad falutem , an przordina

tio & pravifio fidei? Gratio-

m

donandi fidem? Qu quaftio,

fa voluntas dandi falutem ; an beneplacitu

quid fivead morum corre&ionem ; five a

d fidei corroborationem con-

ius, tota fopitur , fi dicatur

fert? Praterquam quod, ut re&é M. Leibnit

u

t Rinte

omniaDecreta effe fimul. Quid? quod,

lenfes pag. 6r. loquuntur : /»

Prxvidit ergó Deus quibus fidem per-

derumagens primum sntendit fidem.

(everantem in tempore donaturus effet

: illos quibus fidem donaturus

Hoc

erat , elegit ad falutem :

eosdemque vita donare decrevit aterna.

idem

perinde eft ac (1 dicam ,

Deum decreviffe quibusdam in tempore

SiVe ,

dare, can

dem fidem in illis. confervare , eosque tande

m beare:

defide & de Salute; quod à

Syflemate R.efor-

effe in. Deo Decretum &

.

dem effe finem ;

matorum nihil differt, nifi quod hi dicant, vitam qui

L

Fidem autem effe medi

um perquod fi-

ad quem aliqui de(linati funt :

nisobtineatur. At ut fapientiffimus quisque

de mediis propter finem

decretum de danda falute ,

ante Decretum de dan-

cogitat , ita in Deo,

da fide concipiunt.

Hocci

ne veró tantas iras tneretur ? Et ille nom eft

in Gratia Dei , fed Salutis fundamentum evertit,

qui de ipfo Decreto

confentit ,

ordinem autem utcuuque diverfim concipit: & de re pro-

fundiffima nou eodem nobifcum Stylo utitur ?

Non etiami negligenda

eam i2 Concordia For-

eftobfervatio Cl. Dreieri , de przvifione fidei:

mula,non reperiri, Nommagis in quovis alio Dd. Luth

eranorum libro

Symbolico traditur.

Quatenus

LXXIV. Eligere efl alios ab aliss fegrega.

vec [éparare, Quis neget ?

infidelitas

Ad Dod&rinam hanc tan-

Itaque Deusaliquos eligens,

*

*

*

alies non elegit.

Reprobatio-

quam lapid

em plurimi impingunt.

A Confeffione Anglicana Artic.

T/«non

mis caufa di-

traditur.

Adeo Reformati hujus Do&rinz neceffitatem non urgent

. Ubt

ei po[ft &

a religiofeinfiftunt,

occafio & resfert, S. Literarum veftigiis , inea tradend:

S. Paulo contigit )

eamque adveríus Diffentientes & adverfus eam ('ut ipfi

invitt

excipientes , modefté cuentur.

Quanquam in hanc arenam adeo

defcendant, ut hoc ipfo nomine , ceu tergsver[atores , ab Hutter

o Iren.

Sic&

pag, 56.& Arminianis flagellentur- vid.

Clariff. Jugeri £. l. 179.

ipfe Vir Cl. p. 180. Reformatos pudere

Dogmatis illius Przdeflinstionis

abfoluta, qwotiescanue illud detratlá lav

vá G clart ob oculos ponatur.Equi-

dent

*

p

53

SECT. IV. ECCLESIA "

dem. pudet eosrhill'orum, qui äogdaa hoc larvatam proponunt. ' Clare ob

quorumvis oculos poni, eos adeó non pudet , dutm ingenué fiat ,. ut ipfi

idhaud femel in privatis & publicis Scriptis fecerint. Rem ipíam quod

fpe&at , DD. Saxoici Lipfiz hoc ire confilium , nobifcum Reprobatio-

zem nuncupant, & profitentur, Deum praordznaff aliquos ad atevnam

Damnationem C abjetlionem : prafcivilfe in peccatis pér[everaturos z. prao

damnaviff : Qux omnia nositidem agnofcimus. Plenius Himelius ap-

Becmann. 24g4r. l. 655. a. Differentia [pecifica R'eprobationis eonfiftit

&y Tà. nom eligere , praterire , relinquere in mifiria & [ub ira » & aterna

Damnationi adjudisare, — Ttaque hujus ret ubertus declarande. & clarius

concipiendz caufá, duos Reprobationis a&us concipere licet. a. INega-

tivum , feu prateritionem.

Deus ením cum aliquos eligeret , alios pre-.

teríit; nec mifertus corum eft. b. Pefigrivum , Dccretum Dei de iisdem

olim damnandis.

Hujus diftin&ionis, controvetfz quzx Proteftantes ha«

&enus adeó divifit, fi non tollendz faltem mitigandx , infignem obfervae

mus ufum. DD. Lutherani conflanter urgent, ad Damnationem & abje-

Gionem prazordinatos eos, quos Deus zz znfidelitate per(everaturos pra-

fcivit. Hanc Keprobationem nullo zzo4o ex abfoluto decretofatlam, Deure

citra re[petlum vnfidelitatis , ex mero beneplacito ueminem praordinaffe cc.

Hzc omnia de actu Dei ad damnationem prxordinantis feu predatminan-

tis intelle&a, Roformati probant. Sed in priori Reprobationis a&tu,

prateritione , aliquosà Deo quidem confideratos ut peccatores , jufte-

que reprobabiles: caufam tamen quod Deus eos non zqué : ac alios ele-

gerit, non fuiffe fatum illum reprobabilem. ^Non enim vek ifli: Ele&is

deteriores,, vel Electieis meliores , fed hi & illi in cadem mafla. fuerunt,

Nonetiam Prateritionis caufa fuit impcenitentia eorum finalis.

Nec

enim preteritio infidelitatis hujus caufa, nec infidelitas prateritionis effe-

Gus eff , eft tamen ejus confequens.

Nifi enim przteriti fuiffent, non

magis infideles futurt fuiffentquàm Ele&i. Sed fi Deus eos elegiffet, non

münus quàmr alii credidiffent. ^ Hzc' Difcretio non temeré contigit.

Caufam habet. An caufa ejus inhominibus quzrenda? Atparem omni-

um conditionem fuiffe coriftat.

Ergo Ele&ionis caufa im Deo eft, à

cujus. voluntate pendebat, an multos, paucos, omnes vel cligeret vel

reprobaret: quos eligeret quos non? Unde veró illa pereuntium im-

poenitentia, quami Deus reprobans przfcivit? Exipfíis Reprobis. Erane

in peccatis mortui, Deus noluit €os, quod poterat , in nihijum redi-

gere,

" PROTESTAN TIUM PACIFICA;

$5

gete » fed eis uaxpeSvjuay , imo. & xunsorqra. (uam muültis modis. de-

monítrare. Cum tamen ipfi ad omne opus bonum dàoxupuei inepti , ad

quodvis malum proni effent, beneficiis Dei non ad Eum glorificandum &

gratias ei agendas ui, fed ad eum irritandum abufifunt. Ex hujus mor-

tis laqueis neque ipfe fe expedire ; vel voluerunt vel potuerunt : neque

Deus gratia íua eos inde liberare voluit, — Qui ergo atbores erant malz,

fru&us bonos ferre non potuerunt : adeoque experturi| erant illud S. Jo-

hannis , osmnisarbor , que non fert bonosfrntlus excinditur & in igncm

projicitur, Matth. ; 10. Ita qui. prateriit aliis non deteriores , damnat fe

ipfis multó pejores factos. Illic nihil fuit, quod Deum moveretad eospo-

tius quam alios prztereundos : hic Deus eos reperit fine fide, finerefipi-

fcentia, fentinam fcelerum , eis quos falvat deteriores, adeoque eos pue

nit, lta peccata eorum actualia Damnationis, non autem prateritionis

caufa funt. Sed Cl. Ringierusin Diff. land. $. 19. (qq. hacipfa plenius per-

fequitur, & Danhaveri, Menzeri aliorumque celebrium Virorum verbis,

confenfum de reipía liquidum reddentibus confitmat, Czteum. omni

piz mentis attentione dignum videtur , tum quinam illi fint 47 híc diffi«

dent : tum qul illi (int g4orsm cam(aagitur. — Qui inter fe diffideut , funt

Populus & Filii Dei, ipítus Dei Sanguine redemti , in fpem communis .hz-

reditatis perSpiritum Dei vocati & regeniti.

Illi de quibus diffident, func

Dei & ipforum inimici , filii inobedientiz & Perditionis , vafa irz ada-

ptata ad perniciem illis inevitabilem. Hi funt qui illos , ut in Capite de

Euchariftia dividunt , itain Quzftione de Voluntate Dei omnes falvandi

quam Antecedentem dicunt , de Voluntate Chrifti morientis , vocatione

externa, — Huc etiamferé redeunt Quaftiones , de Gratia refiftibili & amise

fibili; utloquuntur&c. Inimicitiam Deus pofüuit , hinc, inter ferpentem

& ejus femen: illinc ; inter mulierem & ejus femen. — Populum: creavit

glorie Regnique fui, nec non falutis piopriz ftadiofum, quod rantó eni-

Hu-

xius fit, quantó gnavius Dei & noftro hofti Satanz obnitimur.

jus ne veró vocationis & noflrz memores fumus!

Hoc officium

praftamus , dum nos mutuo mordemus & devoramus ? mutuis ana-

?

.

Patrocinium eorum

thematis ob filios perditionis nos perfequimur

tanto fervore fuícipimus ? Deo ne ita, an Principi tenebrarum lita-

tur? Quid epus efl de bypocritis & infidelibus litigare » ac fi Medi-

&i de bomine mertuo di[ceptent , an epotum pharmacum . in eo vim ba-

beat ? M, Uflerius in Hotting. — Primir. 164, ait.. Cum in Colloquio

Ha

NV itten«

60

-SECT.. IV. ECCLESIA

N/ittenbergenfi Bueerus ejusque Collegz de indienoram: manducatione

harenent; ibutherns-cum fuis refpondit : Pro ea re solwmus. contendere i

Süufculo.46. Vateenb. |Mfc. tefte.

Decretum

LXXV. Reftat de Z4bfoluto, quod Saxonici Thealogi tam follicite

vemovent, Decreto , foorfim videamus. — Concipiunt Decretum: Reproba-

"A5b folnrut.

4ionis ab[olutum , quo Deus citra-vefpetlum snfidelitatis , iborzimes: ex folo

mrafäenep!aaitapmdamawarit : ad.eternam Damnarionem ejusue canjam,

feve ab aieraofiue an tewspore de[Hinaverit ac creaverst, Siatmo hoc car-

bone Reformatorum :de Keprobatione Doórinam delineare. voluerunt ,

oppidó falfi fant. Nam "Brandenburgico-Haffiaci cum eis collocuti ;

hujusmodi decretum tantum non iisdem verbis clintimarunt , fnpr. $..49.

Eft imó 1, Keformatorum de Decreto Abfoluto Do&zina; itacomparata;

ut DD. Lutherani eam rité explicatam mon ;poffint averfari , Partesque

imre velnulla vel exigui momenti, vel folis verbis ab invicem difteut.

ipíi DD. .Lutherani nec -nomen nec rem 24/folerz Decret? omnino fa-

füdiuntCl. Wellerus ap. Maffon. 1. 547. b. dbfolutem , inquit, Dei jas

vwus Luthero (* 205 adoramuss fed inbominibus lapfis, ei-fic Damnationi

f iffrilbo jure egename ,ad[cribentis. — Alius Vic plane egregius ficinfit *

iDarsab[oluta quadum. Decreta divina ,4ua « mulla conditione fufpendat-

tur., extra omnen controver[ia alvam pofitum efl. Wa Decretum de vrean-

do ZMundo, de Lap[u permittendo , dle enittendo Redemtore cc.. abfoluta

dfust. 2. 2dbjolutum., «el conditionem removet: vel removet:z vel rem in

Ife , extraccomparationem cum alia., confiderat:vel media excludit: vel

«lefinitionem certatn. fixamm, ratam innuit.

iNimirum tribuitur Deoà

:nonnullis-etiamvoluntas:cozdztzonata ,fufpenfa à-conditionein hominisare

bitrio:& Viribus pofita- Fidesà multisdicitur cogdzrzo in:eligendo requi-

fita. Reformati Deoeligenti , conditionatam hanc voluntatem minimé

tribuunt. 'Sedele&ionem hactenus tribuunt voluntati ejus foli, &mero be-

meplacito. Equidem etiam DD. Lutherani Decretum vcl voluntatemcoz-

:itionatam Deo tribuere amant..

'Sed hanc à Veterum. & Novorum Pela-

:gianorum voluntate conditionata plurimum:differre, ex fuperioribus fiquet.

3. Reformatiinterrogati,cur Deusliunc potiusquam alium velelegerit vel

reprobárit , negant caufam ffe , quz Deum extrinfecus ad alterutrum im-

pellat: fediid referunt ad unicam Dei voluntatem. 'Difcretionisenim thujus

caufam uecipfifciunt, nec aliioflendere poflunt.. 'Nec minus DD. Lu«

therani-unius ab altero , Difcretionem ad confilium Dei arcanum nobis-

que

" PROTESTANTIUM PACIFIC A.

6t

runt : quod ipfiffimum illud JApfolwtum Decres

Wue impenettabile tefe

tum eft , quod Keforma

ti Deo tribuunt. 4« EcReformati & Lutherani tum

Electionem tum Reptoba

tioneni certarum petfonarum inimutabilem. Deo

tium Dei de homine Decretum ab-

adícribunt, Quoiterum nomine ater

Jolutum : dici nihil v

etat, j. Si via qua E

le&i & Reprobi ad metam fuam

decurrunt fp

ectetur ;

nec Electio nec Iveptobatio eft abfoluta. Ele&tienim

: Reprobi damnantur ob peccatam. — Triain cumulum

ä

falvantur per fidem

addimus, 4. Awlla

m extare confe[fionem , nec Veterem nec Novam qua

abfoluti Decret

i meutione , 4

E

d explicationem Confiliorum Dei , qua Elettio-

tíonis vocibus wotantur , ufi fint. 'Wc Gregorius Francus

ais d Reproba

loquitur ap. Hol

zfuf. de Praddi. p.143. V. Chriftophoro Pclargo pridem

j

vi

fum , cums abfoluti

Decreti nulla e[piam ( in S. Literis) expreffa mentio

in boc Moflerio , ab hac & aliis vocibus i Seripts-

fíat s alflinendum efft

P.

* uon expreffis: &

fpoflolicis utesidum , uon. nowis Phrafibus, c. Rinte-

lenfes Epiff. p.3t« fc

tibunt de Abfoluto Przdeftinationis Decreto ; 7ez vi-

3

demus quomode expli

cit? &* xavd, pyràv per id caufa fidei & falutis ever-

Éé6Antur «

Conf, p. 41.

Inprimis vid. Dzfert. Irez. Excell. Pfaffii de influxu

Doematis , de Pradeffinati

g

onis & Reprobationis Decreto Abfoluta ; Anno

faperiori edíta»

qendieatur.

LXXVI.

Ut mirum fit Ill. Paffendorfio, non fine notoría injutia',

tigidiorum Clalfi accenfendo , jsr. fec.

div. p.238. fqq. hac excidiffe: AuI-

ulla concordia & Unio inter Luthes

lo modo difpice

re po[fam , qua ratione

wama: & Reformatas Ecclefi

4f fperari. poffit ,

quaudiu ba Dogmati de

ndbfoluto Decreto, eju

([que conft

eHariis ita mordicus inharent , idque uti-

4

ue inter expreff? creden

da veferre , ci primo loco inter. rticalos Salatis

aofira Oeconomiam explicantes con[lirunnt.

Adde pag.376. "Vir famimus

& ejus confetlariis loquitur.

Atquenam illa cozfetta-

figillatim de Decreto

riter ex Abfoluto fuorum Decreto, de Lapfw pere

ria funt, qua non pa

sittendo &c.ifluant? Provoc

amusad fincerum quemvis judicem piépzurpodypor-

rim , Reformatorum Theologos nufpiam pto-

Pace etiam fümmi Viri dixe

firis Ecclefiis de Abfoluto Decreto traditur , ita

fiteri, Do&trinam quz in o

effe abfalut? nece[[ariam , ut confolatione,

ftimulis ad amerem Dei , pietae

quicunque quicquid Doctrina

tem &c. adeoque fpe falutis carere dicantur,

illa ambitut fuo complectitur ;

& quzcx ea fequuntur , nou vel accuraté no-

verit, vel non omnino crediderit:

& quod eoídem , nifi per omnia uobií-

Éu&us exDodtrinafündamentali abundé percipere riequeat.

&m . fentiat ;

ge

Hs

62

E

a

SECT. IV. ECCLESIA

tf

DoG&tinz alicujus veritatem , utilitatem , etiam cum aliís Veritatibus,

nexum, oflendere, non eft ejus abíolutam neceífitatem ad falutem ur-

gere. Prius fit à Reformatis Decretum abfolutum tradentibus, non

pofterius. . Mijor etiam neceffitas incumbit Dogma aliquod fciendi , Ec-

clefiz alicujus Dc&oribus, quam aliis ejus membris. — Denique exigi po-

teft Dogma aliquod à membris Ecclefiz alicujus , quod ab Ecclefía illa

diverfis , minus neceffarium videtur.

Reformatis de Decreto Abfoluto

vel differentibus velfcribentibus,non adeocurz eít, neceffitatem ejus ab-

Íolutam inculcare & tueri, quàm fuz de eo do&trinz veritatem ex S. Li-

teris tradere, & do&rinam tam invidiofé à multis, ab omni Proteftan-

tium Ecclefia datnnatis detortam , explicare.

Abíolutum enim quod do-

cemus Decretum, ex Scriptura haufimus.

Quale plurimi nobis affin-

gunt, à Noflris doceri , -4bfolutum eft mendacium , nec minus. nobis;

quàm Diffentientibus horrori eft. Videntur nonnullis Dei Virtutes &

Perfe&iones Dogmate noflro lzdi. Idimprimis objiciunt Syftemati eo-

rum qui Sepralapíaris dicuntur. Sed. Reformatis DD. Lutheranorum

hypothefes eo nomine non minus fufpe&z funt. — Utrinque convenit

Doctrinam quz quovis modo vel unicam DeiPerfe&ionem ledit, &

unicum Gloriz Divinz radium extinguit , minimé effeà Deo profe-

Gam. Supralapfarium Syftemanon moramur. | Siquidem pot agitata,

àn Belgio cum Jdrminianis contentiones plerique Reformarorum , Dogma

zl/nd ( in quod Viri cecera admodum mites acerbius invehuntur) etue-

runt penitus c profligarunt. & c. ut Dd. Rintelenf. Epsff. P* 16. profitentur.:

&ante eos Calixtus Confid. Ref. p. 62.

zn o Reprobi

LXXVII. Denique iidem DD. R intelenfes diftinguunt

» pro pmfäm;

Ver? credant

€» Elecli to-

vera fide praditos & inflatu gratia exiflentes, ab. Elellis

fecundum pra-

JGientzam fidei. Yllos , per aliquapeccata à fe commiffa

» fide c& £ratia ex-

ZAliter À fide

Heficinnt 2

cidere po[fe. Vios, finaliter exeidere non po[fe. Ycaque placet Viris Doctiffi-

mis , 4. Non folos Ele&os, fed etiam Keprobos, veram fidem confequi,

& in gratiz flatum recipi. ^. Utrosque etiam zoraliter fidem amittere, &

ex Gratia Dci excidere poffe.

Hoc folo dif.rimine : quod illi £ealizer &

in perpetuum , ifti nonnifi a2 tempssexcidant, Duz hinc emerguntQuz-

fliones. Prier de Statu Reproborum: An vera & falutaris fidesqux Electio-

nis bencficium eft, quamque omnes Ele&ti confequuntur, aliquibus R e«

probis detur ? Pofferzer de Ele&is: an vera fides femel eis data totaliter

nferti

a-b cis amitti poffit, ipfique pro tempore inflatu gratiz , Chrifloquei

- effe

PROTESTANTIUM PACIFICA.

$3

effe: definant? Reformáti utrumque negant.'— Prizsquod Reformatis in DD;

Rintelenfibus difplicet , eft quod fides vera etiam Reprobis detur. Equi-

dem nón inficiamur , Reprobos nonnullos effe , qui dicazt fe eredere.. At

negamus horum fidem veram effe. Eft enim vexgaä mortzailla de qua Jac.::

17. 20. a6. Ea demum vera eft , que nos Chrifto Petrz falutis jungir, &

ex operibus charitatis erga Deum & proximum v&Aeidraj perfeffa oftendi-

tur; Jac- 2:22.

Cujusmodi fides soz omzium , nonquorumvis , fed E/e-

Eorum eft. 2, The(f. j: 2. Tit, : Omnes ele&ti hanc fidem. confequun-

tur: quotquot eam poflidenr fünt electi. — Hinc, ex fide electionem, adeo-

ue Gratiam Dei nontantum prafentem fed etam füturam cognofcimus,

Judice D. Hoéo , in 24aatom. Becman. lll 3os. b. fides eff Elelornm fignum

efliutiale & indivifum, Si etiam Reprobis datur, nihil indeproElectis con-

cludere licet,

Ut mirum non fit , effequi. folatii fui bafin , non in fide,

fed in benevolentia aliqua Dei communi quarant. —Pefferizvs quod Re-

formati in DD. Rintelenfium affertione defiderant, eft: quod veram fidem

ab Ele&is totaliter amitti , & eos ex Gratia Dei excidere polfe dicant,

Equidem deliquia fübinde fides & fidelis patiturà carne: quandoque impe-

ditur , ne vel actiones fuas ut vellent exercete , vel Spiritum in eis habitan-

tem fentire queant. [n quocunquie tamen ftata fini 431 VWMVU Senea

Dei manet in eis , V. Joh. 5:9. Semel nova cteatura in Chrifto fadi , vi-

tam poffident xterriam. — Spiritus Chrifti in eis manet;Joh.14:16. — Etvita

quam in eis opératut ztetna eft. Placent nobis illa Meifneri /4matozz. cit.

ÍIl, x1. b.. Licet Eletti quidam mortaliter peccent : eo ipfotamentempore

veré funt & dici poffant Eletti , ob Decretum. Divinum ( certum Ele-

Horum numerum , cui in aterna pranotione [emper manuent. incluf. Elee

&os alfeluta aliqua fatalis alicujus decreti. meceffitate Santlos ello , cum

Huttero Zrez. p.102. pernegamus. — Perfeverantiam. Eletlorum pendere ex

mediata illa virtute &* operatione Spirities S. qua ipfos per verbum faum

vegit, G magis magisque in bono covfirmat , quibus interccffionem Chrifli

addit, cum eodem Huttero affetimus. Ea tamen omnia juxta. Decretum

Dei aternum fieri, nobifcum Dd. Lutherani agnofcent, —Chemnitio ac

Avenario téftibus , Petrus : ipfoque Bertio fuffragante, David , utut gra-

viffimé lapfi, Spitíitum 3. non penitus amiferunt. Ínfuper duo hic moe

nemus. 4, líta non impedire, ne utrinque dicamus , 4404 adbortatioges,

increpntione:, Comminationes ,( precationes ) non fru[iranea fint : & ca-

*

.

veamnus ne. éarnalis fecuritas. gignatur

ut Drejerus agnoícit in. Cel,

Fa'bri:

SECT. 1V. ECCLESIA.

$4

Fabricii Corfid. 153 b. & profcflionem & converfationem: Repréborüns

quorundam admodum fpecio(am , Electomum viciflim nonnullorum lapfus,

quandoqueadmodum graves effe : ut neque illorum fuci femper deprehen-

di

neque horam infirmitas à Reproborum malitia diícezni queat: adeo-

que quales illorum iftorumve actus fuerint foli Deox

loyymey pateres

in Deiauterg jus nom involandum , fed judicium de proximi corde Deo

relinquendüm. Quomodo autem, qui ob cjusmodi dzrepey, imó: rem

quz fori humani non eft , Chziftum pepítsev dividuzt, & tunicam ejus

iuconfürilem fcindunt , Deo confiliorum fnorum rationemr: reddituri fints

ip(i viderint.

Celeufmn ad

LXXVIII. HaQenus di&a tantum non clamant , a

hoc de Pra-

Jeriwm. Con" acinatione & Gratia filo ,

Proteftantium. vel. pacem vel

llum , vel fa-

cordia [anci-

enda fl«

lutem vel periculum , vel decus vel dedecus pendere. Cum ergo «anti

diumn.

momenti res fit, meditatione pia , humili, placida, przjudiciis remoris,

digniffima eft. — Tobias & Sanballat, Nehemiz metum incutere. & pium

inftitutum fufflaminare fataganr , nos cum Nehemia ad Deum fufpiremus;

Ó Deus eonfirma manus meas, Neh. 6: 9. O* devyO'gras wgq ia zroyó

manus in finu.

rant , & pacem Hierofolymz quzrentibus ; nt ssagzifici

illi Neb..3: s.Colluzs fuum ad opus. Domini (ubmiütere. detretlent. — Yra-

gulas injiciant, &tragelaphos immittanr. Cum Panlo ,T im, 4116. ingemi-

fcamus , u5j duroig Aeyieden] ine ipfis imputetur, Ratum | nihilominus

manet illnd; izjuffum eff. auimiscognatis non dare pacem. — Proteftantium

g

Theologi, qui, qua Dei, verbis noftrismajor gratia eft , cognitione ve-

ritatis & ftudio chariratis ,. eo. ufque profecerunr , ut perfpe&tum habeant;

Partes haótenus. divifas ià. faluris fündamento. confentire , pro gloriz Dei

[

ftudio. quo calent , jugiter ingenuailla & pia Lutheri 1, Decembr. 1557, ad

Helvetios fcripta fecnm penfitent:: Digicatum Q? declamatum battenus fuit

plus [atis , fiqmidem aliquid [ie profici potuiffet . & precibus ,. confiliis , uni-

tis viribus tantó gnavius operi Dominiinfiftan Montes hinc inde adver-

fuspios eorum conatus emcergere videntur, Deus eft qui eos complanare,

quin. etiam transferte novit : ipfeque pro nobis faciet, dum in timore ejus,

officium faciamus. — Quos. Deus in Zerofolyme muris vigiles conftituit,

toto dieac moile precibus füis ad. Deurn ,. nec non hortationibus ad coo-

peracios fuos , zonfileant.C"c; Efai.62:6. 7. Promovete pacem Hierofoly-

f;

ma. Gc. propter Demum Jeheue . Dei. noffri quaxite. bonmm Hierofolyma ,

Ti

P. a22: 4.9, 9,

I

LXXIX,

t

PROTESTANTIUM PACIFIGA:

ej

LXXIX. Non deftituit Deus nos mediis & confiliis ; tei tante, bo»

MediA ei ido-

nest [f: llf!

5

ho cum Deo, feliciter agendz idoneis. Partes equidem hic nobiles funt

Regum , Principum , Ordinum , veré Chrifianiffimerum , Catbolicorum ;

'LI

fidei Defenforum , quos Deus Ecclefi Proteftantium nuttitios effe gratio-

"

fiffimé voluit: à quorum pietate ; authoritate, prudentia , maxima quazvis

expectanda fünt, Partes Do&lorim, quod veniá eorum fiat , & xquiffi«

mo eorum pioque judicio in folidum fubjicimus, inveftigaturis, ifta in

praíens fuccurrunt.. I. De confilio Dei níhil movendum; quod non ex

Itj

verbo Dei didicerimus & ex eodem expediri queat. Huic totius caufz

arbitrium concedendum. II. Verbum hoc in his omnibufque aliis coníus

zl

lendum , animo hutnili, Dei reverente, proficiendi cupido, denique para-

[j

to difcendi quicquid ex eo folidé & perfpicué docetur: omnibus prajudi-

ciis faceffere juffis. .Si unquam & ufpiam &g &x $£ eAuxpjyelag » 06 6X

15

O«s , xaTeyo TW TE Ocs t Oc. noftra agenda, idcerté tunc fieri par

eft càm proxirmi res agitur , & an is fratris locó. habendus fit difpiciendum

D

eft : ne eum repellamus & deftruamus quem 'Chriftus recipit, & ho«

ftibus Dei occafíonem demus Ecclefiam , & bonum nomen quod íuper

fratrem invocatur , & cujus fanctificatio primum noftrum debet effe penfum,

[te

blafphemaudi. 1ll, Quia Doótrinz de Pradeftinatione imultüm caliginis

tte

& fpinarum acceflit à verbis 6 Philofophia mutuatis, quibus abftinuiffe

praítabat: magna etiam contentionum parsinde tum ortüm tum alimen-

105

um

tum actepit, in Doótrinz hujus explicatione Verbis Spiritus S. quantum

pote utendum. — Quod confilium etiam concotdia Bergenüis didavit , ipfi-

Y

illl

ufque rei indoles.poftula, 1V. Ratio híc habenda a. glorix Dei: ut fare

Det

t te&tzque maneant omnes Dei perfe&iones. $. Salutishumanz, — Hi duo

Md

cardines fünt, quibus omnis deconfilio Dei Dotrina volvitur, Quicquid

ab altetutto declinat, alterutrum vellicat, eive infidiatur , ad finceram. de

fn

gratia & Przdeftinatione Doctrinam non pertinet. — Glorza Dei in nullo

t*

l^

alio ejus opere clarius radiat ; quam in hominumPredeftinatione, — In hac

quacunque alia Deus in gloriam fuam dixit & vecit, ceu in centro con*

at

uae

currunt. Heic omnes Dei virtutes velut in. Theatto explicantur,

e]üsl

cunque in facris Deo tribuitur Gratia, five ab «terno eligens, five in tem«

t

(*

ore convertens, juftificans, confervans, five denique olim glorificans ,

omniain folidum Deo concedit : Deum unicum authorem omnis boni decla-

y

ra&, Homini nihil relinquit ; przter liberationem, Salutem bomizis, &

)Wh

peccatoris quidem , & illa de gratia & quavis alia Doctrina, unicé quarit,

-

& enixé

]

46

SECT. IV. ECCLESIA

& enixé promovit, Hac in hoc tota efl , non ut homini utcutüque bene

fit ; aut. fpes taptum aliqua gratiz & falutis oftentetar. Sed ut ei falus

folida, perfe&ta , aterna contingat: imó etiam media fufficiantur, quibus

in boni amiffi poffeffionem reftituatur. — Quz Do&rinaDeum unicum om-

nis boni fontem conftituit: & aliis modis gloriz Deiilluftrandz , & faluti

hominis ftabiliendz maximé infervit, procul dubio genuina & fincera eft.

Quz uni alterive officiunt, ut fpuria declinanda.

7;-' IXD

LXXX. V. Recipiantur ergo quz ad Pietatis, amoris , rímoris Dei

ftudium homines impellendi efficaciora deprehenduntur: que in examine

conícientiz prz aliis ufum habent m Cor. 5: 1. 14. quz. vocatiozem Q

electionem noflram folidé coufirmant , 2. Pet. 1: 10. qua ip valle mortisam-

bulantibus fcipionis vicem praftant. VI. Concordiz litaturis vefligia non

funt infle&enda, nec . iter relegendum, — Illis de quibus femel convenit ;

firmiter inhzrendum.

Quin, gradus promovendus, & opera dionda ut

Partes potiüs magis magifque cotant, Cum uttinque & Arauficanis Ca-

nonibus fübfcribatur , & Semi-Pelagianifmus ac Synergifmus faceffere. juífi

fint, quz de Gratia, ipfifque converfionis initiis & prapatatoriis, ab hac

illave parte dicuntur, diligenter trutinanda funt, an probé ab his fcoriis

defzcata fint,

Cavendum, ne in Evangelicorum Doótinam poftliminià

itrepant, quz Lutherus in ipfo Reformationis limine inde profligata effe;

füp, $.12. nos docuit. VH. Dogma de Przdeftinatione , divinatum verita-

tum nobis à Deo revelatarum apex , & viarum Dei caput , ex illis eft , qua-

dum in hac mortalitatejSpiritum trahimus,äx,u.gexc cognofcuntur. De

eodem Cel. Calixtus, Deum ab bomine non requirere t Dotlrinam bane

intelligendo penetret & exalle capiat , fed fervari poffe bominem, modo

ordinem per quem in tempere ad [alutem Deus uos perdutit , [ervet , Evan-

&gelium. andiat , in Chriflum. credat , defideriis carmis vepugnet. Tud. de

Controv. $. 1. &c. — Equidem de ea illud Gregorii M. adhibere lieet: fiu-

emen effe in quo & Aenus peditat: &^ Elephas natat. . Utrinque agnofci«

tur , effe in Do&rina de Graria; potiffimum in illa de Przdeftinatione , non-

nulla qua ad ejus fübflantiam pertinent: & quorum non equidem igno-

ratio ( in illis maximé qui T2v vuzíav latle egentium nomine. in Sctiptura

1

3

s

veniunt;) damnat: quz tamen fi fecus tradantur quàm SpiritusS. prait,inEccles

fiafergi nequeunt, Quz Deus revelavit, ab iis qux temeritas humana & car-

galis

PROTESTANTIUM PACIFICA.

67

nalis fapientia adveríus ea excipit, diftingui debent. Illa verbis.fic fatis

apertis & claris proponuntur , quz ceu filum Ariadneum tenenda funt.

VIII. Qui de illis loqui coguntur, ftylo utantur. fimplici & plano. . Nam

Firi perdotli ( Leibnitio obíervante ) 4wi expreffiones novas: defendunt ,

videntur & veritati & fibi ipfis ilnjuriam f^cere : quod haud uno exem-

plo confirmat. Porró vetbis «c740: . i. e. ambiguis abflinendum eft.

Veritas enim nec in partes dividi , nec involvi amat.

Qualem concilian-

di rationem olim Melanchthonem & Bucerum iniiffe , idem Calixtus mo-

net, Addit: 4wem conatum quamuvis ex pio eoque ingenti concordie flu-

dio profetlum , nulla fuccefstis felicitas excepit. — Hinc mavult , wtramque

Partem animi fznfa fincere C citra fucum exponere. — Si quz Dodtrinze

de Gratia objiciuntar, explicari nequeunt , meminiffe debemus ( utlauda-

tus Leibnitius iterum menet) vias Dei mille modis juflificari poffé » & sibil

eff ite fublime Q* eximium ac Dei fapientiam : nibil ita juflum ut judi-

£ia Dei: nibil ita purum. atque ejus (antlitatem: uibil maqis immen[um

quam ejus bonitatem. . Denique de modo non rixandum eft abíque mo-

do, & ut ex rebus modos, ita ex modis res fingere pariter ineptum ett,

IX. Non erubefcere debemus veritati fe infinuanti herbam porrigere, Nec

sminus gaudere debemus exuto mentis errove , quam morbo corporis difpul-

[? ut Puffend. jwr. fec. pag.565. inquit, — Ad id ipfe ifte Vir M, paratus

fuit.

Poítquam enim in /iPro a/leg. caufam fu

gnaviter egiffet , in hac

de(init verba: , 44 im boc opere à gennino fenfua S. Literarum abborrens

pratevr iutentionem mihi exciderit , id inditlum effo,

LXXXL. X. Diffenfus in uno alterove Dogmate unionem Ecclefiafti-

X - XIIL.

cam non tollit. Pontificii ante Difputationes Lutheri, faper Euchariftia

decem vel duodecim difcrepantes fententias defendebant, tamen concordi-

am fervarunt , Henrici R. Nav. obfervatio eft, ap.!Hornbeck. um

Contr. 558. Et nuper admodum, Dodifimus Theologus Lutheranus: zzter

205 , inquit, zot fuat controverfia , tet bella tuteflina , tauta opinionum wa-

rietas , ut in infinita Schifmata abeundum efft , fi quivis Diffiufus unio-

nem Ecclefiaflicam tolleret, — XI. Articuli ad commnuaionem fantlorum fa-

cientes , cum requifitis «d. commzunionem Ecclefiaflicam non confundendi,

Ad fanctorum communionem admittendi , quotquor idem nobiítum funda-

mentum falutisagnofcunt. Ad communionem Ecclefiafticam, inprimis in

futuro Ecclefie Scholeve Doctore , id minimé (üfficit, Sed ordo &

mdificatio Ecclefiz poftulat, ut omnibus Ecclefie cujus membrum es ,

&

s

SECT. IV. ECCLESIA PROTESTANTIUM. PACIFICA;

& cujus Miaifter effe geftis ; conftitutionibus te fübjicias. Quamvis énim quisquis

eundem Chriftum mecum amplectitur , fratris loco mihi habendus fit, non obítan-

.

te ejus in aliis füundamentum non fpe&antibus à me dillenfü

H

non tamen in Eccle-

fia in qua vivo , mihi quidquid libet , tradere & exercere lice XII. Familiarius

Ecclefiarum & eorum qui eis przfunt commercium , duplex imprimis commodum

fecum veheret. — Príns eff , ut qua de reliquis Quaftionibus hinc in de moventur y

modeíto ejusmodi commercio explicari , íenfimque contreverfie diminui poffent-

Prius amica ( folida Difceptatio per Scripta potius , quam Colleguium inflituatur ,

Puffend. Libr.cit. p. 368, autor eft. —Pofferius cfít, quod ita prater hanc controver-

fiarüm nonnullatum difcuffionem , & reliqua Ecclefiarum Proteftantium mala , eà

&qué indigna, nec minus noxia , imó Ecclefiz fundamentum per cuniculos petentia;

cognófci , confiderari , de mediis quibus vel tollantur vel leniantur diípici poffet.

m

Qucffum enim homines in gratiam fecum redeant , nifi iidem etiam de Dco ha&te-

nus tot modis in utraque Ecclefia lzfo reconciliando ferió cogitent ? Quorfum exter«

nis malis confülere & mederi , fed Gangrenam & Venenum quod vifceribus Ecclefiae

minatur negligere? Cedro digna fünt illa Celeberr. W'eitmanni Libr. cit, p.995. A4/z,

inquit , de Negorío Irenico pracipuam canfam [ucce[füs infelicis quarunt in. malà jathis

concordia fundamentis , qu& putant ponenda fuiffe non [olnm in. Articulis quibusdam

Dogmaticis Academicà difcutiendis : fed (v im vera [olidaque convver[ione ac emendatiene

Ecclefiarum per ommes ordines , [ecundum xveritates certas , explor&tas , & utrinque con-

eeffas : ( Poenitentiam univer[alem in con[petlu Domini de inmumeris peccatis & devi-

ationibus & vverbo t duilu Spiritus ejus , benediilionem Divinam , ac fpeciatim illumi-

»aiionem animarum inclinationemque -uveluntatum , ad vveram pacis divoina vviam buc

u[que remoramtibus : que nifi pracedat confilia Irenica ,illi certà putant nibil pror[us agi,

pibil fperari pofe. folidi &v [alutaris im hoc negotio ad promo'vendum Regnum Dei , [eu con-

jungantur fendividantur quoad externam communtonem . Proteftantes.. Au[usquoque ej

vir quidam destus publico in Libello a[farere, Diroinam etium in eo fube[fe Providentiam,

quod Ecclefia Chrifliana per. Schifimata Aliquot jam [eeulis dioifa , batfenus coale[cere

mom petuerint. Separatas enim nlcera & imorbos quibus laborent fengula, mutub c^ li-

ber? , fibi invicem , exprobrare. XlIl. Qua pridem Calixtus , Caffellani Collocuto-

fes, Theologi Rintclenfes , etiam Puffendorfius , Pfaffius, Schediafma Irenicum , &

qua non aliz pacis tube ? de prateritarum injuriarum apuysía, , omittendis calu«

mniis, confequentiis , acerbioribus inve&tivis , medela à tempore expectanda , con-

troverfiis earumque momento non ex Praceptorum chartis, fed ex reipía ponderan-

dis, ut Proteflantes zoz zam certent uter alterum di[putando vincat , quàm uter eni-

xiori ftudio oitam Pracepto Chrifli couformet , &c. fapienter & pié monent , in omnium

*

H

manibus fünt

utinam etiam tandem in omnium quorum intereft mentem altius de-

mittantur.

Fac nos videre 0. Iebovvah gratiam tuam ,( [alutem tuam des nobis.

"ufcultabo quod logquitur. Dens omnipotens lebowhh. | Nam loquitur Paceus

Ad populum [uum ( ad pios [nos, Óv ne revertantur ad finltitiam.

Gratia & veritas occurrant fibi invicem | Iuflitia dv pax fefe

ofcalentur! Pfal,85: 8.9.11.

FONYE

7

Mi

(

Q

l

j

n

A

4 COf

t

tiptue

iu$,

ntin

r tlis

udint

vdunt

m in

) Ht

|

nilas

dett

1

Yil«

E

Phil,

Jialis

jX

att;

qui

y, L

fctti

t

tfida

il«

Wenm

lo

r

ï

f

il

eto

t it

d«

fl*

(00«

fl

dit.

12

AC ':3

iuo*

pir

j

J

Q

-T

—

—

um

— d pe us

P ONNS

x

TW

t

:xs

ENRERETSA

I

-

AX

VE -

od

E

i

S

i

p

3

20

Y

X

TATIO IRENICA

19

l

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

)

l145

17

X

ITATIS

j

O Baanee Q

16

[

Focus

15

Illll

IRITATIS

[

N

in Ecclefia Proteítan-

M

13

I

tium connubio.

12

110

«Quams

iciente Pacis Deo & Principe,

-

[

PRASIDE

10

]

BO HOTTINGERO

S. S. Theol. Prof.

[

j endo Examine Thealagzca provirili

E NENN

fuffinebunt

[

S,

HENRICUS WERDMYLLERUS ,

LB

US

WILDBERTUS TOBLERUS,

l5

CASPARUS F REUDWEILERUS ».

S, JOH. HESSIUS.

T$

Mdrty A. MDCCXXI.

;?q

H. L. O. 5

AUR

j

M» *

^ TUBINGZ;

rta exemplar Tigurinum

! JosEPHUS. SÍGMUNDUS.

*/ Copynght 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

——