Gf651_2

Gf651_2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Jus Dei Foederale Jäger, Johann WolfgangandPufendorf, Samuel von N12311855849 021 UItGnuntnrunnmn U8 Tübingen f— — — delineatum I0OH. WOLFG. JA GERO, SS. THEOL. D. SERENISS WIRTEMB. DuCIS CONSILIARIO, GENERAL- SUPERINTEND. & ABBATE MAULBRONN. ubi ad partes & placidum Cramen vocatar. Illuſtris Viri B. PuFkNDORFII. Jus FECIALE DiIvVINuIM. OPERIS MAJORIS De FoEFDERE CURATIF ejusque SPONSORE PRODROMus. 7VBINGS, Apud JOH. GEORGIUIM 20TTAM, Typis Jon. CoNRAD EIsI, Anno 1698. — — PER-ILLUuSTRI G NEROSISSI MO DOOMIXNO, DoMIN O ECKARDO ULRICO LDEWIZ, SERENISS. WIRTEMSB. PRINCIPIS AC DOMINI, DNlI. CAROLI ALENANDRI Ephoro meritiſſimo. DoMiNo FAuTORI ET PATRONO Suo 5ÆsTuMATISSIMoO. —r EE S f f f 82828 — — — — — 2— S — = — —,, — S D - f ᷑ "—–S = DEDICGATIO. PeSVr Ii Tuum tot NNAewperimétis ex- W ploratum habe- rem ſincerum amoris af- ſedtum, non auderem pa- ginis iſtis Illuſtre T uum, WNomen præfigere. Ete- nim quæ non dediſti mihi ar- ⁵5 6) ES argumenta? Quo⸗ non. pertus ſum favores, cum per dimidium pene. annum Tubingam hanc noſtram ſfulgore Tuo illu- Arares. Miterna apuda me erit memoria, quam ſua- vis fuerit illa Converſa- tio, cum apud DEIICIUIA illud GEERIS Hüuua- I, JNereniſſimum Prin- cipem CAKROLUAM ALE- „ (0) ALé‿XNANDRUM, &TE CGeneroſiſſimum ejus EPHORI, DEoÜUIS veræ NOEBILITATIS viverem. Denudaſti eo tempore pulcherrimum a- morem, & plenis oculis Candorem licuit introſpi- cere. Accedit, quod hæc non ignaro rerum, ut ſæpe ſit, dedicentur. Ipſemet ſtu- ä4 dia (0) £ —. dia ad ſummum perduwi- Ri faſtigium: Ita ut in Te non MWecœnatem tantum habeant, ſed & vivam, Bibliothecam. Evolviſti bhiſtoriarum campos, & latiſſima illa ſpatia emen- ſus es. Tacitos, Polybios, Quetonios, cæterosg, Au- guſtæ hiſtor. Scriptores, ita in ſanguinem vertiſti & ſuccum, ut bona exem- pla — —.— =SS— — — — = =— = =£ —— = = (0) — pla tranſtuleris in natu- ram,; mala damnaveris. n Wec recentiorestibi igno- —nſunt; quos numerarem, niſiadulationis apud alios ecies eſſet. NJuri incubuiſti, non ad leges ſtatim cœco impetu dprovolando. Ned funda- „menta prius poſuiſti ſoli- da in Jure Univerſali. Grotii liber de Jure Belli & Pa- 62 60) 88 & Pacis, inevhauſtæ eru- Ir ditionis Compendium, in- Wl ter manualia Tua eſt. Al Pufendorfium de Jure, iu Nuturæ & Gentium ita i memoriæ impreſſiſti, ut , nihil Te fugiat ,gquicquid h Geriptor ille in Orbe lite- rato famigeratiſſimus te- N net. Cæſareum autem, Jus, & ingentem illum J Legum numerum in nu- n me- (0) &α I. merato habes; Ut ſive in ir bello milites, Jurae Fus calleas; ſi⸗ we in toga Vi- .R vas, pacis artibus ſi is in- DKructus; ſive in Curia Conſiliis præſis, nullum negotium tam arduum ſit, guod ex ipſis Juris fonti- . bus decidere neſcias. LQLuare æorè non feres, Vir Perllluſtris, quod pa- ginas has Tibi literarum . Pa- = —,,ỹ—Jc (0) ☚ Patrono & Poſſeſſori tranſcriblam. Tributum EIt exiguum, quod etiam Titulo gratitudinis de- beo. Licet autem ad am- pliſſima ua beneficia non aſſurgat; JSuſſicere tamen poterit, quod pignus hic babeas, ſeu potius yn- grapham ælerni debiti: nam ut deneca, quem et- iam æſtimare ſoles, ait: Hoc (0) Hoc certè Juſtitiæ con- in venit, ſuum cuique redde- in re, beneficio gratiam. Ita me delitorem ſacilè & lu- bens agnoſco; nec patiar, ut debiti memoria apud me m: ſeneſcat. D Aado & hoc; quod ſi yproximk par Tuis vir- tmtibus faſtigium obtine- 6bis; ubi ad priſtinam fa- SDmiliaritatem contendere. am- — (o) * bellus hic ad minimum te- Rlis erit, quam integra o- lim &ʒ candida inter Nos Juerit amicitia; non ſun- data ſupra debile illud U- TILITATIS fulcrum, ſed ſupra Conſtans illua & candidum fundamentum, quod et affedtuum har- monia &ò concordia. Deu ut Galuſtius illud expri- mit amplius non licebit; Li- (0) ²¾ S r mit, ſupra IPEM VEILE, alque IoEm NorLk. Va- le in Domino, 6& quam diutiſſimè in Ra non tan- tum Literarig, ſed & Communis ac Publicæ fir. mamentum, ac in ATI- oulssIuI Nominis DkE. IZIANI fulgorem Vi. ve. Ita vovet Perllluſtris Tuæ Generoſit. Devot. IOH. WVOLFG. Jaͤger/ 0. Auguſtinus lib. 2. de Trin. Duo ſunt, quæ in errore hominum difhcil- lime tolerantur, præſumptio priusquam veritas pateat; & cum jan- patuerit, præſumptæ de- fenlo fallitatis. Gratanter ſuſcipit oſenlum co- lumbinam pualcherrimz G modeſt ſsma charitas: dentem autem caninum vel evitat cautiſſima hurilitas vel retundit ſolidiſſima veritas. Nul- lus reprehenſor formidandus eſt amatori veri- tatis. Etenim aut inimicus reprehenſurus eſt, aut amicus. Si inimicus inſultat, ferendus eſt. Amicus autem, ſi errat, docendus, ſi docet, au- diendus- Et Lib. 3. idem. In omnibus litteris meis non ſolum pium- LeRorem, ſed etiam liberum Correctorem de- ſidero. Veruntamen ſicut Lectorem meum nolo mihi eſſe deditum, ita Correctorem nolo ſibi: ille me non amet amplius, quam Catho- licam Fidem: iſte ſe non amet amplius, quam Catholicam Veritatem. IIIi dico, noli meas li- teras ex tua opinione vel contentione- ſed ex Divina Lectione vel inconcuſo ratione corri- gec:. Cil. Vernan e Ee. d. t Nüüin e ntl ee Pum n de Meun n golo Cnho⸗ glalt eis li⸗ ſed corti⸗ 5 3 . PRPFATO. Uam magna & quam ex- Decelſa in Damaſcenam Cle- bam, hoc eſt hominem con- AAtulerit Creator T. O. Max. =ð E expreſſit Auguſtiſſimus Pa- a trum Auguſtinus, excla- nans: Ex mirabilibus omnibus, que ſecit Dens propter hominem, maximum miraculum eſt ho- mo ipſe. M raculum eſt, quod in hoc uno duas res alioqui ſummè diſſonantes cor- pus & Spiritum, materiam & immateriale, diviſibile & indiviſibile, extenſionem & co- gitationem Deus nêrit combinare. Unde nec mirum, quod cùm aliæz creaturæz per unicum illud Biſyllabum FlAT produëtz ſint, homo non creatus fit, niſi præcedente §5S. Trinitatis CONSILIO. Magnum o- Portet eſſe argumentum, circa quod ſapi- entiſſimus Deus deliberando, occupatur. Hiatus fuiſſet in eleganti aliâs creatu- rarum ſcala, ſi non niſi corpora & Spirir u A ub⸗ fubſtantiæ nimis latè diſtantes, productz fuifent. Iſte diaris ur expi⸗ exetur, & Or- do eſſet in am nbil um a Theatro, ho- mo condend um inter corpora & Spiritus tenen ns, & de utroque extremo Partictpans; Nec corpus ſolum, nec Spiri- 86 mſen utrumque ſimul, miro nexn, & IsTE non tant 5 intenine ente ant- matus, in eum Divinitatis lmeamen 1 4 UIna, inqnit ner- vossè Amb 119. DE1 manis cwlum ſ S t, „,On manns hominem figura vit. Awlun n ſed bomo ad ſmi- litndinem 2DEI. Nec dignitati e mus in ordine & ductus; voluit e mnium home eſſet Coronis & Corona. I- mô in ipſo diffuſa Creaturarum varia per- feet 10, tanqnam qu nocem ſyſtemate fuit concluſs. In ille ſolo eator Opti- Mmus Max. ut in De obio „qun ieſceret homo. Accedit qued co conſtruendum m prius fuit Ho oemjinis tanquam Regis b atium, atque . Monarcha Orbis oduc endus, omni jemn ſuo ſatellitio ſtipatus. Conſtitutus e- nim us detrahit, quod uhti- aturarum pro- 3 2 .4 — 1 S — cxe mirc Deus, ut operum o- t ron t (biyt ddee Utel e G 1 ige⸗ n 4 e (3.) * nim erat in ſacratiſſmo illo CONCILIO rerum omnium creatarum, ac tetius Na- =ꝛ = = ☚ꝑ 8 — — = lol⸗ turæ Imperator. Subjectus ejus poteſtati l univerſus Mundus, & bruta licet nullius Neno imperium agnoſcant, hujus tamen nutus i obiequiesè obſervarunt; quem in ſenſum ſen aureum illud Os, & Eloquentiæ apex dixit: Quemadmodum in greſuro Imperatore, Duces, Præfelti, ſatellites, omnes que ſervi procedunt, ut Palatio adornato, & omni alio miniſterio præ- rarato, magno cum honore Imperatorem excipi- NN ant; Sic hic quaſi cum homo taxquam Rex in- troducendis eſét, ſol præceſſit, oœlum præcurrit, I prins ingreſum eſi Lumen, ortataque, ſunt omnia lmi. &adornata, ut ſic ſummo cum honore æterni- . talis ille Candidatus introduceretur. lN⸗ Xt quid de Paradiſo dicamus, Domi- n.. cilio Proavi noſtri? Nulla regia unquam iplendidior, nullæ deliciæ unquam ſua- viores, nulla copia major; Poëtarum hy- „perbole de campis Elyſus, de cornu Amal- theo umbræ ſunt & inania ſomnia, ſi cum Rativa illa amœnitate & genuina abundan- tia in comparationem veniant. Nallæ ibi triſtes in cœlo ex nubibus rugæ, nullus ex nimio æſtu torpor & ignavia. Denſæ in ar- boribus frondes gratas ultrò offerebant umbras. In frondibus fructus paſcebant A 2 ocu⸗ 23 (4) oculos. In fructibus ſapor ſatiebat appeti- tum. Nulius ibi à frigore metus, quia ſum- ma aêëris innocentia, mira auræ temperies, & perpetui zephyrorum luſus. Avium ve- ròô modulamina, florum ſuavitas, & amica colorum certamina uti loquebantur Crea- toris Magniſicentiam, ita prædicabant Poſſeſſoris & Domini felicitatem. Et pro his omnibus liberaliſſimè collatis Bonis non impoſitum à Domino dire &0 gravius tributum Vaſallo homini, quàm ut manus & os abſtineret ab unius arboris fruéctu, conceſſa omnium aliorum plena li- centia. Sed illud omnium maximum eſt, quod ſœdus in illa ipſa deliciarum ſede init cum Cfeatura ſua Creator DEUS: fœdera cum amicis fiunt. In eam amicitiam Con- ditoris ſui receptus homo, ut ſi conditio- nem facilem omninò, & aliunde jam debi- tam adimplerer, vitam obtineret æternam, in ipſa DEl Regia ſcil. Cœlo peragendam. Ut benè dixerit Bernhardus: Quid deerat Primo homini? quem favor divinus evehebat, gratia cnſtodiebat, qui erat Paradiß incola, ter- ræ Dominus, Cœli civis, ſœderatus DEI, frater Anpelorum, & hæres ægternæ beatitudinis. Be iſto ergoò fſœ dere primo, quod cum ſtan- te adhuc homine iniit Deus, noſter hic erit li- Nen lr. peiss n e⸗ Amiet CN — = cOle Ciecko Uimu . bert lena .. delt, einn ſoten eltio- Lebi⸗ mar, dam. eerat hebat, la, ter⸗ . ſten i. nſtan⸗ hic eltt l⸗ 38 (5.) 26 libellus: In quo utinam perſtitiſſet Adam, nec aures fallacibus ſerpentis verbis dedis- ſet, non jam conceptio noſtra aſſet culpa, — ——ð naſci pœna, primæ voces lacryma, labor vita, clauſula funeſta mors. . Dulce tamen eſt, præteritæ quoque feli. citatis meminiſſe. Tranſibimus poſteà ad fœdus Novum, five Gratiæ, quod per SPONSOREM ET MEDIATOREM CHRISTUM fait ſancitum. Flio enim DEI opus erat, qui criminis læſæ Majeſta- tis divinæ reos, Patri reconciliaret. Vocabi- mus autem ad partes Magrum illud Isgeniam Pufendorſfium, qui in ſibeſlo de ure DEl fe- ciali utrumque fœdus Naturæ & Gratiæ ma- gno acumine expoſuit. Partes autem ejus Ita tenebimus, ne veritati in juria inferatur. Unde ſicubi à VnRI linea exorbitaverit, in viam eum revocabimus: Absque tamen bile, & ſervato tanto Nomini, de Republ. Literatia tam bene merito, honore. Tu verò fœderis Novi Sator & Stater deargοναſſiſte conatibus noſtris, & greſſus noſtros dirige, in materia ſatis intricata & difficili, qui es via non errans, veritas non fallene, vita non deficiens: Via in exemplo, Veritas in promiſſo, vita in præmio. A 3 CA. 55 (6.) CAIT PRAXLIMIN ARE De Jure Fœderali Divino. Summd. Qua ratione Scriptura fœdus illud Primæ- vum appellet. „Quid ſignificet vox Hebræa 19 2, & quid- de illa ſentiant Doctores. 3. Qui ritus in œderibus olim obſervati. 4. Zeicd ſignificet ouαν, & quid 21&αXανα. * 1 „ 9,7. 321 5. Quo ſenſu vox 2 α t5ν hoc loco accipiatur. 2£ INhoc ergò campo, ubi ex una parte Jus, ſimulque Favor ac Gratia Dei ſtat; & ex altera Hominis vita ſalusque, ut inoffenſa pede procedamus, neceſſum eſt, ut priùs tricas, quæ ex nominibus ſuboriri poſſent, removeamus. Sciendum ergô vocem ForDERrsin Scri- ptura S. ex qua unicè in præſenti negotio ſapere debemus, variam nomenclaturam habere. In Vet. Teſtamenti Codice, qui in originali Hebraicè ſcriptus eſt, vocabulum Ooccurrit P'nn, cujus primi natales incerti ſunt. Nam Marcus Marinus in theſauro Hebraico, quem arcam Noz appellavit, Planè nullam radicem ipfi invenire novit; Gidam derivant illud à radice Xa, quæz ut propriè CREARE, ita, inquit Hamondus, hine. 8 ipnne te on Aer Knlo gtils ſent, eri⸗ gotio ram dvi in Glum cettl aur avit 1 omit; que ndͤus, ſimi⸗ „ rsr aedeeer e etne . n rE fimilitudinis jure, or rdinar e atque 2ρα²,; S diſponere ſigniſicat; . Quo ſa! Hnn, ut Judæi Heller niſtæ et aln 75 R6 Gery, quod ANJe- bræe &a teſhoncler,, ad illud ſignibe atum produxerint. Hinc & Petrus zhu ieea P0- teſtatem ad res humanas inſtitutam 4 t iαπ Chumanam or nationem⸗ ut re⸗ te etiam vertit B. Luthe Hebrzæ linguæz periti n notant vocem in Piel ſignificare, ſwccidere, eo quod in fœ- deribus pangendis clim animalia ſactifiei deſtinata ſeindebantur; confirmare ſolenniter ſ lebant ſua fœdera Antiqui. Quin & veſtigia in Scriptura S. ejus rei de prehenduntur: * Gen. 15. v. 10. 17. ubi dicitur, quod Al bral amus juſſu d di- vino vaccam, capram, & arietem diviſerit per medium, ſeu ut exponit Dn. Ofancer. „ cultro, vel fecuri diſſecuerit, addit, ut olim fiehat in fœderibur, de quo vid. Rivet. Com- Wenrf. In Gen. cap 6. P Pag. 118. Celeberrimus Hugo Grotius putat hanc ipſam conſuetus dinemn in fœderibus pan- gendis acceptam fuiſſe à Gentilibus, ſed longe verius eſt Gentiles per αασ quandam illum ritum à Deo ordinatum i- mitatos fuiſſe, eos Satana inſtigante, cul- tus divini tenaciſſimo æmulo. Unde etiam A 4 haud (8.) W£ haud malè Schotanus notavit, hoc genus * firmandi fœderis in cæſa & diviſa pecude ab ipſis Mundi primordiis, aut melius poſt denunciatum oαιπιοαρνσσüαο EN DEI INSTI Turo obtinuiſſe. Alii ut Buxtorfius & Schindlerus malunt eam à M deducere quod inter alia etiã no- tat eligere, quia in fœdere inprimis amicitiæ E- le tio fit perſonarũ rerum & conditionum; ſic judæi vocantur à Petro viol r76 21g irs, filii fœderis, & ειι απττι genus Dei ele- Rtum. Alli ut Flaccius in Clavi Scripturæ S. malunt eam vocem explicare per 7 ce- medere. Neque enim infrequens olim fuit, ut pacta & fœdera ſolennibus conviviis ſancirentur: Nec deſunt exempla ejus con- ſuetudinis in Scriptura. Sic Gen. 26. v. 30: lẽgitur, quod Iſaac fœdere cum Abimele- cho percuſſo convivium magnum parave- rit, atque unà cum illis cibum ſumſerit, ex quo loco planum eſſe concludit Quiſtor- pius, Ebræos fœdera conviviis inire & fir- mare ſolitos fuiſſe. Videantur loca paralle- la (ven. 3 1. v. 54. Joſ. 9. v. 14. 2. Sam. 3. v. 20. licet aliàs quoque ſacrificia adhibuerint. BHi ritus autem in fœderibus adhibiti non fruſtrà & ſine certo ſcopo fuère in uſu. Nam per diſſecta illa animalia notabatur, S quod — Fnmn eſt Nr. Wnt Nino⸗ iteb 0nun, ilde⸗ iwr 7e⸗ fuit wivin 1O. 0 ele. tue⸗ lit er or⸗ — Efr. . Ae⸗ 7.20, . biti ſ. ltur, . vol 7 (9.) 2 quod ruptor talis fœderis dignus ſir, qui in partes vivus ſecetur, & abominatio ſit pu- biica. Unde etiam diræ plerumque atro- ciſimæ fuere ad jetæ: Quò pertinet ilud L'vii fibr. 1. IIie legibus populus Romanus non deficit, ſi prior defecerit, publico Conſilio, dolo malo, is ilo die, Jupiter, pepulum Rom. ita fe- rito, ut ego hodie hunc porcum feriam: tantoque magis ferito, qnanto magis polles, potesque. Vi- deatur etiam Suetonius in Claudio libr. 5. c. 25. In Scriptura S. eadem minatur Deus fœdifrago populo, Jer. 34. v. 18* Quod ad Convivia attinet, quæ in ſan- ciendis fœderibus celebrata fuére, illa con- ſirmationis loco, & in ſignum conſtantis & duraturæ ſemper amicitiæ fuére. Sic ex- preſsè habetur Gen. 14. v. 30. 31. Quos ( verſiculos ita αιπ½ι αια Oſfſiander: Fecit ergò eis lſaac con vivium. && poſt cihbum poſt potum cum comediſſext & bibhiſent liberaliter; Rex & ejms comites confirmatà amicitid ſurgen- tes manè juraverunt, unus alteri, poſt recitata ſœderis capita, quod utrinque ſtare velint pattis, dimiſitque eos Iſaac pacificè in lovum ſunm. Nomen Hebræum H'n Aquila & Sym- machus expreſſerunt per verbum ooα, quod juxta Lexicographos notat pactum, imò & legem. Quanquam ſæpè hæ voces A 5 com- 62 (10.) 5 s 1— Ileteen 7. 4 ð Adefinivit Philoſophus Stagi- 42 rita ex Sophyſta Lycophrones, & poſt eum Demoſthenes. Papinianus verò ſponſionem tranſtulit. Verùm ſeptusginta Interpretes, & hos ſecuti Scriptores N. T. vocçe uſi ſunt 2 4 αν6, quz deſcendit à verbo 2 6.n12α%, que aàa figniscat, nempe legem conde- re, ſpondere, & teſtamentum facere. De Legibus illud uſurpavit Plato. De Sponfio ne Ariſtophanes; de Teſtamento lſocrates, aliique. Binc etiam Bud eus afſerit, quod 2 Xα Ppro Fœdere & Teſtamento promi- ſcuè uſurpetur. Fœdus ſtylo Scripturz per eam ſignificari conſtat ex Luc. I. v. 72. ubi dicitur veα 2 g. nXα⁵ 1α dτ18⁸¹. quod vulgata verfſio explicat per Teſtamentum. Lucas Ofiander verò per Fœdus: Sic & A- Stor. z. v. 2 5. dicitur vass s* ο Ts M9 , quod pariter vulgatus vertit per Teſtamen- tum, quod iterum Ofiander & poſt eum Hugo Grotius, expoſuit per ſœdus Gratiæ. Quanquam id etiam certum ſit, diſpoſitio- nem fœderis Gratiæ, quæ in Vet. quoque Teſtamento obtinuit, non eſſe fœdus ſim- plex, ſed fœdus Teſtamentarium: Eäâdem enim prorſus ratione fuére ſalvati Patres V. Teſtamenti, quà ratione nos ſalvamur, entur: Unde & Legem rdyese itet⸗ ltt, 1† 1d, noe Dhein ei Uetnt ſiea in Map Mol Nn leie⸗ edu N N Hl⸗ II z a0 n Act. 15. Noxz aut ſalvari vi fœderis non præ- cisè talis, ſed ut eſt Teſtamentarium con- ſtat, qui ſalvamur ut Filii adoptivi, Gal. 4. V. 4. 5. & 26. 2 8. ut hæredes, Rom. 8. v. 16. 17. Gal. 4. verſ. 6. Per intervenientem mortem Teſtatoris, Heb. 9. 15. Unde rectè Flacius loc. ſupr. cit. ait: Sacrum DEl cum hominibus ſœdus ſuaviſſimam habere fœ- deris & Teſtamenti mixturam atque tem- peraturam. Quod etiam Dorſchzus agno- ſcit. cap. 4. Ep. ad Hebr. & Rivetus Comm. in Exod. ad cap. 24. diſſentit Pufendorf. qui putat, vocem 2 9rα longè melius ver- ti per Fœdus, quam per Teſtamentum. Vid. Jus ejus Fec. p 160. ſeqq. de quo tz- men punto in traétat. de Fœdere Gratiz noſtram ſententiam promemus. Sanèé in præſentiarum dum a Ruri ſumus de fœdere primo Paradiſiaco, non necefſam KeE eſt, ut extendamus vim vocis A1&ε 7αα, ſed illam accipimus przacisè in ratione fœderis. Pactum enim illud, quod DEUS cum pri- mis noſtris parentibus in Paradiſo iniit; ni- hil de Teſtamenti natura habet, neque e- nim hæreditas formaliter talis ibi eſt inſti- tuta, cum Adamus per impletionem hαα ær & * vνα debuerit obtinere vitam æter- nam, neque Teſtator ibi fuit, multò minus mors. (12.) 2 mors Teſtatoris ibi locum habuit, ſive ty- bicè& per ſacrificia, ſive vera. Sed de his o- mnibus in ſequentibus latè. Cæterum ut in limine ſtatim pateat, quæ ſit materia, & quæ diſtincta puncta hujus tractatus, brevem tabellam ſiſtemus: Quæ- ſtio ergò eſt — 1. An Deus cum Adamo fœdus aliquod pepi- gerit, & quæ ſint fundamenta illius fœderis: 2. An Adamus in eo fœdere PRO S ſteterit, an verò geſſerit perſonam totius generis hu- mani? Sicque an Caput fierit non naturale tantum, ſed etiam Morale poſteritatis ſuæ? 3. Deinde quid promiſerit Deus fœderato ſuo? 4. Qræ fuerit conditio primo homini in illo fœdere propoſita, & an conditio ea fuerit acceptata ab homine? 5. An appoſita fuerint ſigilla ſeu Sacramenta illi fœderi? 6. Quò ſenſu admitti pofſſint Sacramenta in Pa- radiſo? 7. Quas vires habuerit Adam ad implendam conditionem ſupra poſitam? 8. Quas vires habuerit Intelleétuss 9. An habuerit cognitionem 88. Trinitatis myſterii? . . 10. An primus homo habuerit potentiam cre- dendi in Chriſtum? 11. Quibus dotibus fuerit inſtructa voluntas: 12. Quæ fuerint vires appetitus ſenſitivi: 13. An dotes illæ fuerint Naturales an Super- naturales? 14. Quid de Statu puræ naturæ ſit ſemtiendum?: 15. An / leg. eu. tge PNNie EE hodpelt leteris Ulett Netel. nmurne arulir! ratohen zi ule e ert camnenna ginba⸗ lendam Unitatls in (re⸗ Gntas 1 Guper⸗ dum! 4 862 (13.) 15. An homo potuerit condi, conſtans ex meris conſtitutivis & conſecutivis? 16. Quæ dotes corporis, & an illud conditum fuerit immortale? 17. An Imago Divina ſteterit in Dominio in Creaturas? 18. Quæ leges datæ ſint primo homini? & an Lex naturæ ſuam radicem habeat in vo- luntate divina indifferenti? 19. Quæ Lex poſitiva data fuerit? & an in ea ſteterit palmaria conditio œderis? 20. Cur ea Lex à DEO) data: 21. An arbor vetita fuerit Sacramentum? 22. Qε arbor viræ, & an illa fuerit medica- mentum contra morralitatem ? 23. An Lex de Sabbatho in primo homünis ſta- tu locum habuerit? 24. An Sacriſicia in ſtatu primi fœderis locum habuerint? . 25 Quomodo fœdus primum fuerit à primo Npmune ruptum? & unde potentia laben- 1 26. Quis fuerit Status primi hominis, dum pec- cavit, & annon ad perſeverandum Opus habuerit Auxilio Divino Speciali? 27., An plane abolitum illud fœdus etiam ex arte Dei? 28. Qiæ pœna illata fuerit ſœdifrago homini? 29. An & quomodo fœdifragium Adamitcum poſteritati imputstur? 30. An homo permanſerit obligatus ad im- Fienclam legem, etiam antiquato fœdere egali? 31. Qomodo Providentia Dei ſe habuerit, cir- ca primum peccatum? QKST. (14.) ₰ QXST. I. An Deus cum primo homine beyig iat rit Fardus? 4 . g. Summa. Afferuntur rationes eorum, qui nullum fœ- 6, qu iod ſœdus inter De- dmittendum. Umitur, ex promiſſione prim 1, Adam 9 aci⸗ ſub cond litione perſe- Ete Badimpl letæ Le gis 4. Alrera depromitur ex! Hoſz. ubi vox Adam, non appellative, ſed Perſonalite er accipi o- ſtenclitur 5. TLertia ex o abi 31. 6. Ous⸗ rta ex eo quod homo primus fœderis apax fierit. 7. Affe Pruntur rationes quoque puſendor ſii. 3³. Solvuntur rationes partis negantis. Oſt examen verborum & diſpoſitionem materiæ accedimus jam ad rem ipſam, nbi quæritur, an Deus cum primo! homine pepigerit fœdus aliquod in Paradiſo? Sanè ſi res prima fronte aſpiciatur, non videtur commode id dici poſſe ob ſummam diſtan- tiam partium: de Deo enim conſtat, dußd ſit ens ao αο. ſuæx Steſtat is & inde; dens, imò Dominus à ſolutus teaturarum etiam rationali um, quibuz pro lu ubitu gr⸗ ar- 1tri0 4 Uirio laho Aqu ſolur e lane . d une utr, M lunte. Uneube. fcnen Verne Sawe ideru Kan. D Iun I 4. Nebncadnezar agnovit ad ſanamn vam Iinter Deum & creaturam ſuam du *ς . 0 5 5)2 20* —AE „* — ẽ bitrio poteſt ofncia quæ vis præſcribere, ci- „ tra hoc quod ipſe viciiim obligatus fit ad aliquid reciproce præſtandum, unde Apo- ſtolus Paulus ait: Rom. 11. v. 35. e esb⸗ Gen AU1†—σπν αα ατ.àον 9 ore, quis prior de- it illi, ut retribuatur ei, & De uel pſe apud 16 bum ait: Quis ante dedit mihi, ut red- dam ei, Job. 41. v. 1. Et d disproportion m inter Cteatorem Sum mom, Cre rediens: Dan. 4 v. 30. Omnaos hbatitaterkg, ke r, inquit, it A'1RII. apud Jehova äm repu- tastur, νpr voluntat a facit in eX li, neque 6 7u0 prohibeat manum . S di- cat ei, quid facis? Pcrrò ex homine nihil peteſt utilitatis Deo accreſcere, eſt enim ſibi ſufſiciens ah- ſolutè, multò minuùs nocumentum ipſi ab homine inferri poteſt: 4t hoc videtur in fœderibus & mutuis pactis perpetuum a & quaſi requiſitum, ut de mutua utilitate, Iu- cro, defenſione, aut talibus utrique parti proſpiciatur. Inde fœdera ſi recte ſint in- ſtituta & fundata, regulis juſtitiæ commu- tativæ ſuperſtructa eiſe debent, at nec uti- le vel lucrum, nec defenſionem à creste T petit Deus, nec dari juſtitiam comenuta * & eru- (16.) . & erudie? oſtendit B. Dorſchæus Part. 2. OgοMz Zacth. P. 164. Tertiò officium quod præſtare debuit primus homo DEO, jam antecedenter fuit debitum, & primus homo agnoſiere de- buit, ſe eſſe ſervam, qui cum omnia præ- Kitit, inutilis nihilominus fit, teſte Salva- tore noſtro Lucz 17. Nam dictum illud etiam ad ſtatum 1min- tegritatis pertinere oſtendit acutiſhmus D. Hülſemann, in Vind. pag. 117. & B. Lucas Ohiander! inquiens: Non docet Chri- ſtus, quod gnisquam faciat omnia, quæ deberei Pa et etiamſi faceremm omnia, tamen adhuc eſſemus ſervi inutiles, quibus Dens nihil deberet, quia nos illi ohedientiam per totam vitam, ut creaturæ Creatori dehemus. Videatur Simon Epiſcopius, qui Primum fœdus planè ne- gat, idem Socinus & alij. — ——./(ddr — Nihilominus fi Codicem S. tanquam inftrumentum hujus rei authenticum in- ſpiciamus, deprehendemus, quod licet De- us abſolutus ſit creaturæ ſuæ Dominus, ni- hilominus non exuto illo vel abdicato do- minio per ννανονꝶριωεαιο & temperamentum quoddam majeſtatis & bonitatis ſuæ fœ- dus alhquod cum primo homine, & in eo cum toto genere humano pepigerit. oc Pon lbe b IIN Aſ ſel p . Em III⸗ K 0⸗ alt in, Gon le ne.⸗ Mnen I In⸗ the⸗ 1, Nl⸗ 10 o entonm 2f. in ee Hoe Hoc ipſum monſtrat & demonſtrat clarè promiſſo illa & pactum, quo Deus Adamo liberaliter promifit, præmium vitæ æternæz. ſub conditione præſtitæz legi obedientiæ, nam in illo pacto omnia fuere, quæ àlias ad fœdus pertinent. Nempe partes ſ. per⸗ ſone contrabentes, ſecundò ſtipulatio & ad- ſtipulatio. Tertiò conditiones fœderales, Qartòô Santtio pœnalis: Quintô Reſtipu- latio. Perſonæ contrahentes fuére, ut di- Gum, Deus & Homo. Et Deus quidem mira ſtatim benignitate dominium ſuum temperavit, licet enim oſtenderit, ſe poſſe abſolutè imperare homini, dum ipfi legem dedit de re planè indifferenti, & quidem ſub comminatione graviſſima: In eo tamen mox benignitatem & &a ϑινιf oſten- dit, dum præter naturzæ legem hac una po- ſitivà contentus fuit: In cæteris liberrimus erat primus homo, imò vice-Deus à DEO conſtitutus erat & Dominus totius Orbis. Sedmaximum Bonitatis zrgumentum fuit, quod homini promiſit, ut dictum, vitam æternam, ſi legem ſecundum omnia requi- ſita obſervaret. Ad obedientiam Deo præ- ſtandam jam quidem antecedenter ad illud ron Rn obligatus erat homo: Neque omini JUS ortum fuiſſet, petendi re- B mu⸗ g (18. 2%2 munerationem, etiam fi perfectimimam Legi obedientiam præſtitiffet, inprimis autem tam largam mercedem petere non potuiſſet, videlicet perenne gaudium vitæ zternz. Nulla enim fuiſſet proportio inter laborem & mercedem. Hic veròô Deus ut ſummum affectum erga hominem teſtare tur, ultrò cum ipſo, non tanquam cum ſer- vo, ſed tanquam cum fœderato pactus eſt, atque ipfi non ſaltem promiſit defenſio- nem conra omnes infſuitus hoftiles Sata- næ, ſed etiam cum ipfo inſtituit fœdus cnmmercii æterni in vita æterna & poſſes- fionem omnium Bonorum zternorum: Quin etiam ad jectæ fuere promiſsones hu- j 1s vitz, quas in compendio eupreſſa: pre- cabatur Joſegho Patriarcha Jacob, Gen. 49. v.: 5. dum ipſi apprecatus eſt Bened ctiones cœlorum deſuper, benedi tiones abyſſi ſub- jacentis, deniq; benediétiones uberum &c. E hæc bona conceſſa Adamo primo qui- dem per benignum & mite ſemper co-- lum, item per amœnita'em & fertili- tatem Paradiſi, quatuor fluminum fonti- bus irrigui, Gen. zꝛ. 8. Tertiò per domi- nium in creaturas, Gen. I 20. & quart0 per libezorum propagationem in matrimonio. Inter promiſſionem autem principa em il- am ſ — n la dve⸗ ſent l Uin Gunm uxe u ll el ing Mu⸗ ul; lynn Unli lr n Un Hi Gti⸗ ite⸗ Ms uun tlnn eI ir iner n lun. nſer ek, glo⸗ elu holu⸗ tr: esl⸗ e eg iones lth. n⸗ gu⸗ (&⸗ o⸗ lomi⸗ topet honi eni⸗ lam (19.) 8 l lam vitæ æternæ coœleſtie, & promiſſiones illas acceſſorias hæc intercedit differentia, qued in principali illa promiſſione Con- ventio, ut loquuntur Jurisconſulti fuit Nu- DA, CARENA CAUSA ET NxGOTIO: neque e- nim antè cœpiſſet habere cauſam & nego- tium Adamus quàm abſolviſſet obedientiæ curſum. In promiſſionibus autem MINVs= PRINCIPALIBUS vitæ hujus, NyGorTrIuM AC- QrsITIONs, non ita pendens, ſed quafi per- fectum fuit, adeoque fœderis conventio ſacta. non iam ad illa aliquo merito acqui- renda, quâm ne illorum jure jam quæſito excederet demerito ſuo. Cæterum ne quis exiſtimet nos ſaltem pactum illud inter Deum & Adamum Fœ- dus appellare ſine authoritate Scripturæ S. inquiramus ſaltem in Fœdus Sinaiticum, quod juxta commmunem noſtrorũ Theo- logorum ſententiam QuoAD SUBSTANTIAM nihil aliud fuit, quàm repetirio eorum, quæ geſta ſunt inter Deum & Adamum in Pa- radiſo, excepta ſola arbore vetita, ſanè ille actus plusquam quinquageſies vocatur 2 Spiritu S. fœdus: Nos aliqua tantum loca citabimus. Videatur Exod. 19. 5. & c. 24. 7. 8. c. 34. Hoc eſt Fœdus ſanguinis, quod DEUS pepigit vobiscum. Sceripfſit Moſes B z ver- verba ſæderis. Lev. 24. S cap. 26. 9. dicitur Forbus SEMPITERNUM, Num. 18. 19. PA- CTEHM SALIS appellatur Sempiternum. Deut. 5. 2. cap. 24. 1. 4. Deus dicitur pepi- giſſe FokxDus in Horeb. Joſ. 23. 16. Po- pulus I[ſiaël dicitur præterüſſe Padtum. Pf. 78. 11. Jer. 3 I. 3 I. Kzech. 16. 8. -M Adhæc lecus fatis clarus eſt Hoſ. 6. 7. ubi Iraelitæz dicuntur transgreſſi ſœdus, ſi- cut Adam. Quæ verba Hieronymus, Cyril- lus, Hugeo, Lyra & alii recenticres de A- damo primo noſtto Parente in individuo ſumunt, & ſic vocem Adam non APPEL- LATIVE de Homine, ſed Propriè & PERzo- NALITER IDtelligunt: Sen ſum enim Deieeſſe, imitantur Judeæi primum ſunm & totius Orbis Parentem, Adamum: Nam fñicut ille in Pa- radiſo terreſtri, ita ipfſi ibidem, i. e. in Pa- radiſo ſpirituali in Templo & urbe Hiero- ſolyma fœdus meum transgreſſi Patrem ſuum imitantur. Vid. Luc. Oſiander, qui pariter illum locum de Adamo, primo no- ſtro Parente e jusque fœdifragio accipit; Sic & Pufeadorf. de Jure Dei feciali; Similiter ex Judæzis Rab. Salomon Jarchi, Tirinus ex Pontif. quin & ſenſus pianèe inconcinnus eſſet, ſi diceretur, tzansgreſſi ſunt Judæi fœdus meum, ſicut homo ſolet, ita enim Deus (21.) 8 n fn Deus ipſe transgreſſionies magnitudinem & ke fſcelus minueret, cum tamen ibidem trans- IuIn, greſſionem illam Perfidiam aà contra Se eAA- admiſſam appellet. Huc referri etiam po- e teſt locus Jobi c. 31. v. 33. ubi dicit: num H abſcondi me ſicut Adam, aut peccata mea celavi: facta alluſione ad abſconſionem A- 4 dami poſt ſœdifragium. Vid. H. Grot. & ,. B. Calovius: Quin obſervat bene lauda- G. tus Grotius ſenſum eſſe Prophetæ: Sicut Ek Acddam; quis pactum Dei violavit expulſus hiin eſt ex Hedene, ita & Ifraelitas æ quum eſſe . expelli ex terra Canaan, ut quæ Hedeni mr horto comparatur, Gen. 13. v. 10. Pf. 51. 3. itl. Sed ut hæc magis pateaant, tranſeamus ad hominem, & videamus, an ille fœderis cum Deo capax fuerit: inbr Id verò ſatis conſtat: Nam primò à Deo der- accepit Imaginem ſui, & Beneficentiſſimus en Creator propriis manibus lineamenta ſive „uu radios in eo Divinitatis ſuæ, ut loquitur on. Damaſcenus, formavit: Quo ipſo Candi- de datum effecit æternitatis, nec Adamus tan- liet quam vile mancipium tractari debuit, ſed nuet tanquam filius Dei naturalis, licet per Crea- cu tionem. Prout hoc agnoſcunt Laur. Valla, Mai Lucas Brugenſis, Hugo Grotius, ex noſtris ain Dn. Cancellarius Oſiander, & alii. Certè Deus B 3 etiam ==. * (22.) &£ etiam Paulus Apoſtolus illud Arati. A Kor. 17. 28. landat cum dixit: T8 2ae Ges vS⸗ IeRo, & Deus ipſe hoc ſenſu Patrem ſe vo- cat: Deut. 32. v. 6. Imò etiam Philo Deum Patrem Adami vocat, & cauſam nominis facunde explicat. Joſephus quoque de pri- mis hominibus agens ipſos appellat α*½ ains, & Oe* Rooesdesst. Paétum itaque inter Deum & Adamum ex ipſa Dignitate & No- bilitate Naturæ intercedere potuit, licet non æquale, ſed inæ quale, prout tale eſſe poteſt etiam aliâs inter Patrem & Filium, aut inter Subditum & Superiorem, ut vi- dere eſt apud Livium lib. 9. Inæ qualia hæc fœdera ab Antiquis vor gin s yXα õ 7 0* vocata fuiſſe docet H. Grotius de Jur. B. & P. lib. 2. c. 15. J. 6. Porrò primus homo ſufficientes quo- que vires habuit ad przſtandam con- ditionem in fœdere præſcriptam, quæ ut infra audiemus, conſtitit in perfe- Sta adimpletione tum Legis inſcriptæ ſeu Naturæ, ex cujus obligatione homo tene- batur Deum Creatorem & ex fœderis ra- tione Benefaétorem Novum, diligere ex toto corde, totà animâ, & ex totis viribus, & proximum ficut ſeipſum; Tum etiam Legis poſitivæ de abſtinentia ab arbore ve- . titz — ſta; nine cuit. Mdi Nen cun IuI . MI IS 0 ſen kxi e Ube e mo lt Un e ꝗ leen Ixr t r. 4 6 ſen⸗ Deumn midis len⸗ E& leinten ANo. t Ue lel ‚u Aialr nh⸗ leu. es go⸗ co. e ſeſe. te ſeu tene eris ta⸗ gete el Vitibus etian e e⸗ tits § (23.) tita; Has autem conditiones primam hao- minem adimplere potuiſſe con anter do- cuit Auguſtinus, unde in libr. de Libero Arbitrio ait: Ex BO Quob NON ACCEEIT, NEMO RRBuS EST, DEEHT AUTEMSI AE- CEPIT ET VOLüINTATEM LIBERAM EFT SuFFICIENTISSIMAM FACüLTATBM: & in lib. de Nat. & Gr. Quis NEsSCIT EM sA- NuM ET INCuLP ABILEM FACTGM, ET LIBERO ARBITRIO INSTRHICTUIM, AT QuE AD JüsSsTE VIVENDüIM POTESTATE LIBE- RA CONSTITuTUM. Sed de his viribus plenè ſtatim in ſeqq dicemus: Ad hæc primus homo appetitum habuit Beatitudinis & fruitionis divinz, qui cùm rectus ſit, eſt enim veri Boni deſiderium, ec Deo indigaus, fruſtrà eſſe non poterat, niſi velimus Karuene, quod inani Deus de- ſiderio hominem torquere & Creaturæ ſuæ innocenti & juſtæ iliudere voluerit, cu jus deſiderii etiam adhuc in corrupto homine adſunt Reliquiæ. Quod ipſum etiamſi jam nunc irritum ſit, ob fra tum fœdus, & vi- res adimplendi conditionem præſcriptam decoctas: Rebus tamen humanis adhuc INTEGRIS vanum atque irritum eſſe non potuit, quin ex ipſo Conſcientiæ dictami- B8 4 ne 62 (24.) 3 re ne certus erat Adamues, Deum non defide- rae ut fruſtrà coleretur, ſed Beneficum eſſe Remuneratorem, licet antecedenter ad fœdus ignoraverit, quanta ſit futura retri- butio ſen remuneratio. Ne itaque in dubio fluctuaret Adami animus, conveniens & ut ita loquar, penè neceſſe erat, ut DEUS cum ipſo ſœdus iniret, atque ipfi expone- ret, quomodo fidem & obedientiam com- penſare, quibus beneficiis ultra MERI- TUM afficere, & in quam arctam commu- nionem eum recipere decreverit. . Qartòô Religio Adamo à DEO præſcri- pta, modusque colendi id convincunt; Nam ut recte obſervat Pufendorf. pag. 96. Qaando Deus indicat, quomodo ab homi- ne coli velit, & homo in ſe recipit, illum ſe cultum obire velle, tunc exiſtit conſenſio voluntatis divinæz & humanz, ac homo fi- dem in Deum ac Religionem habere dici- tur, quam ante conſenfionem iſtam non habebat, atque ita exurgit patum; cùm il- lud nihil aliud fit, quàm duarum volunta- tum circa idem unio, ſeu conſenſio & con- ſpiratio. Ex dictis facilè patet, quomodo ratio- nes contra Fœdus iſtad Divinum ab initio quæſtionis prolatæ ſint reſolvendæ. Et in Fim⸗ ſe⸗ ninn le Lomin (AN 8 nun lint, oe, Eelar or iuar h) nd Dnt Me A ne li Ee spr u aN i 1 AKunm ii un lt⸗ dam Nerd fel. i⸗ en NS pone 1. ILNI. OnD. lti. cunt; hoon⸗ lunt lnkio nO i⸗ dici⸗ Non mil. unta⸗ (con⸗ tatio⸗ hinitio Et in N⸗ 2 (25.) £ prima quidem ultrò concedimus, Deum eſſe abſolutum Creaturarum omnium Do- minum. Qui proinde leges præſcribere poteſt ad placitum. & ex arbitrio. At hoc dominio abſoluto Deus circa hominem ſi- cut & circa Angelos uti non voluit, ſed mira quadam ouvrwæνα π οσιτο ita illud tempe- ravit, ut Bonitas ejus luculentis radiis in toto ejus tegimine pelluceret. Quò etiam pertinet illud Pſalmiſtæ cum admiratione exclamantis: Pſal. 8. Quid eſt homo, quod memor es ejus, & filius hominis, quoniam viſitas eum. Uhi notant Interpretes, quod verba MEMORIE apud Hebrzos affectum & amorem notent, vid. Ge jer. Rivet. & D. Oſiand. Atque ita oſtendere voluit Regius Pſaltes. ſummum eſſe favorem & amorem DEI, quo cum homine agat, non abſolu- tum aliquod imperium. Licet ergò Deus pro Jure & Poteſtate ſua in hominem, obedientiam illi in omni- bus præſcribere poterat, ad quæ præſtan- da, vires habebat, nihilominus ut obedien- tiam voluntariam & liberalem, quæ ſolum ipfſi grata eſt, ab homine eliceret, contra- tum & fœdus cum illo inire voluit, quo obedientiam poſtulavit, & reciprocè præ- mium promifit, addità pœnæz denunciatio- B 5 ne⸗ 68 (26.) 88 ne, ne omninò inter pares res agi videre- tut, aut quaſi homo DEO obfſtrictus non eſſet. ,Y In ſecundo dubio id tantùm evincitur, non dari fœdus quoddam æquale, ut vo- cant inter DEUM & Creaturam, nec tale, quale eſt, inter homines. Homines enim in fœderibus ſuis de mutua utilitate fibi proſpiciunt, ſed non eſt inde conſequens, ergò non datur fœdus inæz quale inter DE- UM & Ceaturam; Sicut etiam re ctè aſſeri- tur, Juſtitiam commutativam non dari in- ter Deum & Hominem, ſed exin concludi non poteſt, quod juſtitiz commutativæ virtus planè non detur in Deo, reciſis nem- pe imperfectionibus; Contrarium enim manifeſtò patet ex paëto inter Patrem & Fülium, quod fundamentum eſt Fœderis Gratiæ. ubi ſatisfactionem pro genere hu- mano Fllius ſpoſpondit planè ad amuſſim juſtitiæ commutativæ; de quo puncto pro- lixè d'cemus, in tract. de Fœd. Grat. Vid. intereà in Theolog. noſtra nat. Quæſt. An detur in Deo Juſtitia commutativa? Pul- cherrima ſunt, quæ in hanc rem tradit Pau- fend. pag. 107. Pacta, inquit, inter homi- nes iniri ſolita ferè continent mutuam par- tium utilitatem, etſi aliquando diſparem. Nam — (ſan el fIuarr Vite. huswn nneier, Utro⸗ de ertnin err ft gnenn ted. HAi Gariin⸗ navci tnivr ben mein ten Peleis rew. n lofto- . Ge thont. C (27.) 8 Nam ea hominum indoles eſt, ut nemo obligatione ſe ſtringere gratis velit, niſi qualecunque emolumentum inde expe- SRtet; Aſt in pactis DEl cum hominibus, quæ ab his præſtantur haudquicquam pre- cio exæ quant illa, quæ Deus ex ſua parte exhibet. Sed congruum eſt Majeſtati ac perfectioni divinz, ut omnis iſtorum pa- Gtorum fructus in ſolos homines velut par- tem debiliorem redundet, ſolà benignita- tis glorià Deo relicta. Rom. 11. v. 25. Qog denique dieitur, officium quod homo præſtare debuerit, antecedenter ad fœdus, jam fuiſſe debitum; Id verum eſt, ſed Deus iterum in hoc oſtendere voluit, quàm liberaliter cum homine ageret, dam cultum & obſequium non exegerit fruſtraà, & ſine ſpe opulentæ remunerationis Ho- mo ergòô etiamſi ofncium omne præſtet, quod Deus ipſi præſcripfſit, nihil à Deo po- ſtulare poteſt, per modum meriti aut mer- cedis propriè ſic dictæ: Servus enim DEl eſt, ſi ſub titulo Creaturæ ſpe ctetur, multò magt⸗ fubjectus DEO, quàm mancipia a- pud Romanos olim Dominis ſuis, id quod etiam vult locus Luc. 17. At quia Deus ipſe liberaliter promiſit homini obedienti Vitam æztemam, DEUS ſemetipſum fecit de- (28.) £ debitorem, non vi Juſtitiæ, ſed vi Veritatis Vid. B. D. W'ölfftin. Theol. profund. in uh Exerc. de Lapſu Adami, ubi non ſemel 14 pacti ſeu fœderis inter Deum & Homi- nem meminit, illique Hypotheſi multa IUr inædificat: de quibus in ſeqq. Item B. 8 Scherzerus in Coll. mſc. qui hoc fœdus N contra Beckerum & quosdam Cocce ja- nos defendit: item Dn. D. Heberlin. in diſp. de Fœd. Nat. Quod Reformatos at- tinet, magno illi numero produci poſſent: Ut Witiis in Oecon. Fœd. Turret. in Ju- Iln ſtit. Theol. Leygdeekeru, Braunins. Hei- degger in Med. Theol. Burmann. & alii. in Contrarium defendit Simon Epiſcopius in Inſtit. Theol. & ex Reformatis non. Ne nulli Coccejaui, maximè autem Becke- kt rus, qui aĩt, non potuiſſe per fœdus ali ſugi quod majus donum Adamo promitti, n quam poſſederit actu; quia peccarit, ad eing majorem felicitatem aſpirando. 4 QUXST. II. En . .. Ule An Adamus in illo Federe PRo nin Sx ſteterit; an verò geſſerit Perſonam pu- Aligi blicam totius generis huwani. ltat Sume — eind n nlenl Hon. inule leo. cledu te. efinin dtotd pller INI ,Ni. Adi ſlpit 1nor- Pucle A il 1 DO , fuon (29.) . ZSumma. I. Explicatur Scnſus quæſtionis. u. Aſſeritur, qued Adam fuerit Caput NA- TüuRALE & MoRALE poſteritatis. 3. krumque ex fundamentis Scripturæ pro- batur. 4. Gisberti Voetii ſententia rejicitur, qui afle- ruit, Primum hominem fuiſſe tantum Ca- ut PTœderale. Parieer & ſententia Placæi falſitatis argui- tur, qui Adamum tantum fecit Caput Na- Klralc. Fe⸗ Tabilito hoc, quod Deus cum Adamo fœdus contraxerit, ex mera benignitate: Disquirendum nunc eſt, an Ille pro Sx ſte= terit, in INDIVIDUO, an verô ſub illo ſœ-⸗ dere contenta quoque fuerit ejus poſteri- tas, ſerique nepotes. Quod punctum ideo magni momenti eſt, quia peccati origina- lis imputatio, & ſponſio Adami ſecundi ejusque amplitudo intelligi non poteſt, niſi Adami primi ſponſfio & ſtatus intelli- gatur, ut patebit ex iis, quæ prolixè dice- mus in materia de Sponſore & Fundatore Fœderis Gratiæ. Primus ergò noſter Parens dupliciter in- telligi poteſt, vel ut Individuum, ſeu Per- ſona pro Sx ſtans, qua ratione pro Sx obli- gatus fuit Adam ad omne id præſtandum, quic- (30.) £ 4 aiHr r Aicaeid à DEO ipfſi præceptum fuit. Vel ecunda confideratur ut primus Parens ge- netis humani, Capxtque ejus Naturale, ſeu ut alli loqquuntur, ut Radix & Princi- pium Seminale, àa quo via naturali per ge- nerationem ſcilicet omnes homines debu- erunt deſcendere, Act. 17. v. 20. Cui Conſiderationi accedit alia profun- dior, quà ſpetatur ut Caput Morale, cùm à Sapientiſſimo DEO conſtitutus quoque fuit, tanquam Syndicus quispiam pro Ge- nere humano, qui non pro Sz tantùm in illo fœdere contraheret, Ed & pro poſteri- tate & bona fibi partim ſtatim collata, par- tim promiſſa, tanquam bona communia toti Naturæ, & ſibi & fuis haberet vel amit- teret. In illo itaque fœdere dicimus, quod Adamus non ſteterit pro Sx tantum, in INDvIDuO, ſed quod Deus cum illo pepi- gerit, tanquam cum Capite Naturali & Morali totius Generis humani. Dicimur in illo, tanquam in Capite Na- turali omnes fuiſſe, Heb. 2. v. 11. Dudum- que damnata eſt opinio Peyrerii, ante A- damum alios homines fingentis. Deinde Juſtitia originalis, tanquam Nobile DElI apud ipſum depoſitum naturali propaga- tione, & per viam generationis fuit ad e “ lele Ktion iam wej es⸗ (nce 00 Uerel ltn N l e lale uane un ( les une Un lonin Nſin ihlt Gh Nno on ) euge⸗ Niutde⸗ Mine rge. Eedr. Ntn. ,n Cogoe 00. ümin nlei⸗ 2, muni nit⸗ gbod nyII ⸗ lali8 N. um⸗ e N⸗ eioce Dl Pegr⸗ leſns le⸗ (31.) £ deſcendentes derivandum, ſ in illo perfe- Stionis ſtatu perſtitiſſet Adam; ſed quo etiam non Adam ſolum, ſed etiam poſteri- tas ejus privanda fuit, ubi ſemel lapfus fuit. Sic & Dominium in Creaturas alias à Deo conceſſum, non fuit Adamo in INDIVI- DUO colatum, ſed ut Capiti naturali Ge- neris humani, Gen. I. v. 28, Nec Con jugii inſtitutio, illique facta benedictio, ſpecta- bat Individua prima, ſed Genus eoarum. atque omnes ab Adamo ſeminaliter de- ſcendentes; Nec Comminatio Adamum tantum tetigit, nec Deus in eo tantum il- lam executus eſt, ſed in tota Natura Hu- mana. Confuſio nuditatis, ejectio è& Para- diſo, labor ſudorque impoſitus, partũs do- lores, redactio in pulverem, non ad Ada- mum tantùm pertinuerunt, ſed ad ſpeciem humanam totam: Propterea etiam omnes homines nunc tam verè geſtant peccami- noſam imaginem terreni Adami, quàm ve- rè Adam poſt lapſum ad SUAM, non ad DEl, Imaginem genuit liberos, Gen. 5. v. 3. Et ſicut ille per lapſum Naturam ſuam corrupit, ita Poſterorum quoqne natura Jam corrupta: Ex ſemine nempe leproſo, non poteſt non produci fœtus lepzà infe- ctus. Unde benè Anguſtinns lib. de Pecc. B Mer. Le (3:.) Mer. & Rem. Hibr. 1. C. 10. IN ADAMo, in- quit, OoMNEsS VIRTUTE INCZUsI FüTMusS, ET OMNES EAMUsS uNus IN ILLO, & lib. VI. contra Julianum CAP. II. IN uNO HoMINE OMNES HoOMINES PECGCAESE IN- TELLIGuINTIR ORIGINALITER & tan- quam in Maſiæ UNIoNE communiter. & diſcipulus Auguſtini Proßper Aquit. lib. de Gr. cap. 27. ita Carmine rem expreſſit: Inviolata DEl quondam & ſublimis I- mago.; In primo cuNor fuimus Patre, dum Nemore aimo, Degit & edicto Parens, caret arbore ab una At poſtquam rupta mandati lege, ſu⸗ perbumð Conſilium mixtum invidiæ de fonte- recepit: Corruit & CuNxTI, ſimul in GENITORE LABENTE CORRuIIMUSs. Nec rejicienda eſt Abenſræ obſervatio. qui ait, Myſterium ſubeſſe, cùm Gen. 1. c. dicitur, HAADAM, cum articulo emphatico & notificativo, qui nominibus propriis ra- 15 pra figitur, cùm nomina propria ſui no- titiam, Per SE ſuo nomine exhibeant, at- que alio ſigno opus non habeant. Factum ergo n d (Aar Ullati nn onh ſet lue, (lae⸗ (ite e gt, ſten NTNORN werio⸗ . en1.6 mntie ris 1 ſui o⸗ nt, 4 Fechum D 2 (33.) ergò iſtud, ut oſtenderetur nomen illud Acdam, non tam ſumi perſonaliter, ſeu ſin- gulariter, quam UNITPYERALTTYER prO Capite communi. Hoc de capite natural. Quod verò Adam etiam Caput fuerit MoRALE acCc FOEDERALE Generis humani, Pufend. eruditè pag. 107. oſtendit ex loco Rom. 5. v. 14. Ubi peccatum Adami ſin- gulare, & ab aliorum hominum peccatis diſtinctum, tamen imputatur poſteritati, quia fcil. eidem inerat. Quod & oppoſitio inter Adamum & Chriſtum oſtendit; nam uti hujus Juſtitia ex fœdere in ſalutem ce- dit humano generi, ita & iſtius delictum ob fœderalem rationem humanum genus peccato & miſeria involvit: Citra fœdera- lem enim eam rationem, neque unius Ju- ſtitia aliis prodeſſe, neque unius peccatum alteri oheiſe poterat. Hactenus Pufend. Quod ipſum roborari poteſt ex ee, nam hæc palmaria ratio eſt, quod alii actus ab Adamo poſt lapſum editi, pœnitentia vide- licet, Fides &c. nobis non imputentur, im- putatur autem actus comeſtionis ab arbo- re vetita, quia ſcil. rupto per transgreſſio- nem primordialis Legis fœdere, Adamus non ampliùs permanſit Caput fœderale, & worale, ſed perſonam illam publicam Rx tam K (34.) £ tam malè GusrA deponere debuit: Quod autem de a ctibus bonis dicitur, id de acti- bus malis quoque dicendum. Licet itaque Adamus poſt primum lapſum multa alia peccata commiſiſſer, imò ſi in impœnitentià deceſſſſet, nihil amplius nobis imputatum fuiſſet, ex ratione aſſignata, quia rupto ſœ- dere expiravere reſpe ctus ipſi ſuper ſtrueti: id ipſum ante Pufend. accuratè expres- ſit B. D. Wölffin in Exerc. de Lapſ Adam. pag. 122. inquiens: Non participat poſte · ritas Adami de aliis peccatis actualibus, uæx in ſua perſona commiſit, vel quibus e contaminare potuiſſet, ſed id ſolum po- ſteris imputatur, quod Fœdus Dei cum eo, ut totius generis humani Propagatore pei- cuſſum violavit. Duo itaque probè in hoc negotio ſunt ante oculos habenda: nempe Adamum in ſtatu primo duplicem, ut diximus, rationem habuiſſe, ſc. primò rationem Capitis natu- ralie, ſic ut quemæ dmodum beneſicium hoc per divinam Benedidlionem accepit, ut Ima- ginem divinam per ſeminalem & natura- lem generationem transmitteret in totam ſuam pc ſteritatem; Ita poſtmodum volun- tær & contracta per lapſum labe propagavit via ordinaria & ſeminali naturam vitiatam, neque . H negn dlg atur win Eel Cam ube⸗ zeinn wt⸗ Me in im Ada ore lig Ae R nint N lel. lige Und temt umm hole. lwe enger (Mn upoke lallbs, gubun n o⸗ com eo leer⸗ to ſunt mum II Ntionen is nate⸗ inmn ho zutlwe natute In totan mvolu oprg Vitialan nelt 28 (35.) 2 neque Deus per ullam ſpeciem æquitatis obligatus fuit, ut per aliquod miraculum naturæ curſum interverteret, & faceret, ut ex impuro, purus naſceretur. Sed & alterum obſervandum eſt, nempe Adamũ fuiſſe Caput Mok ALE, & FoEDERA= LEGeneris humani, ita ut Deus Adamo di- xerit, uti quondam Iſraelitis Deut. 2 9. v. 15. Non tecum duntaxat pango hoc fœdus, & hoc jus jurandum, ſed & cum iis, qui nec- dum Hrc ſunt. Quo ipſo ſancitum fuit, ut ſi Adamus ſtetiſſet in ſtatu primo, & con- ditionem fœderis adimpleviſſet, per obſer- vantiam legis præſcriptæ, non ſibi tantùm, ſed & poſteris multis titulis profuiſſet. Non enim tantum jJuſtitia originalis in nos fu- iſſet propagata, quod factum ab eo etiam ut Capite ſeminali, ſed & ejus obedientia nobis fuiſſet imputata, vid. Hülſemann. de Aux. Jr. Et hoc ipſum patet etiam ab exemplo Adami ſecundi, fœderis novi Fundatoris, veluti enim ſecundus Adam in fœdere E- vangelico perſonam totius generis humani ſuſtinet, ſic, ut tota ejus obedientia a ctiva & paſſiva in commodum cedat generis hu- mani, & de facto fidelibus ita imputetur, quaſi ipſi perfetè adimpleviſſent Legem, C 2 Rom-. „* * (36.) 3 Rom. 3. v. 26. Sic etiam primus Adam ſu- ſtinuit vi fœderis legalis perſonam generis humsni, & ejus obedientia poſteritati im- putata fuiſſet. Et ſanè in hoc ſtat æquitas imputationis inebedientiz Adamiticæ; Nam ſicut is VITrE EERNX promiſſionem non fibi tantùm, ſed & poſteris ſuis acceperat, ſi perſiſteret in obedientia, ita mortis reatum ſuo lapſu non ſibi tantùm, ſed & ſuæ po- ſteritati contraxit, nam ad quem pertinent commoda, ad illum quoque onera & in- commoda pertinere æquiſimum eſt. De quo plenè infra. . Contra utrumque hunc reſpe Rum di- verſis viis impingitur, contra gimum im- pegit Gisbertus Voetius p. 1. probl. Theol. tr. 4. tit. 3. Maccovius & alii ex rigidiori- bus Reformatis, qui ſtatuunt labem ori- zinalem non propagari per naturalem & Eminglem curſum, ſed per fœderalem, i. e. quia DEUS pro beneplacito ſuo primum parentem conſtituerit Caput fœderale Po- Berorum fuorum, non radicem natura- lem, ſeminalem autoriginalem, atque hinc f⸗ ctum eſir, ut Chriſtus immunis fuerit à peccato, quia in Adamo non fuerit fœde- raliter, ſed tantùm naturaliter. An eriam utgrel Mem Mn rum Clae gtien Ente Kecto⸗ lut a ui. 1. D uet imh Uolir 1 Gim cele ine ſenen leri Hiun lonn eun nl⸗ ges tlin⸗ Coorie lent is 1n Wi 1, d tum ⸗ , N und⸗ im ⸗ UmIn Thecl. n l⸗ n je. murn kebo⸗ Atur⸗ ſece⸗ eliam Dir⸗ Fuſend. in hac ſententia fuerit, quia tan- tùm fœderis meminit., & rationem Capitis naturalis omiſit, non ſatis liquet; quicquid autem ſit, fanèe falſitas hujus ſententiz ex ipſa natura patet; Uti enim propsgatie a- lorum animantium non ex fœdeze DElI eſt, ſed ex naturali conſecutione & fœcun- ditate: Atque uti propagatio hominis in- tegri ex Integro, ante lapſum non depen- debat ex inſtituto Dei fœderali, contradi- ſtincto & oppofito NATRALI & SEMINALI inſtitute. Ita vi ejusdem Conſtitutionis naturalis poſt lapſum repetitæ: Creſcite & multiplicamini, poſteri Adami, naſcuntur tales, qualis ipſe eſt. Addantur ea quæ Pſ. 11. v. 7. dicuntur, de conceptione, calefactione & formatico- ne fœtûs humani in utero, utpote quæ de- ſumta ſunt à naturali Lege concipiendi, non à fœderali aliqua ratione. Atque hinc invertenda potius eſt de- Grina Voetii, & dicendum cæzteros homi- nes deſcendere naturali & ſeminali propa- gatione ab Adamo. Chriſtum autem de- ſcendere propagatione fœderali; nam fœ- deralis promiſno Protoplaſtis facta eſt de ſolius mulieris ſemine, oppoſito ſemini mæ- ris, contrituro caput ſerpentis, Gen. 3. 15. C 2 Unde 8e (38.) 26*— Unde hujus ſeminis promiſſio expreſis verbis dicitur 2 ααα, ſive fœdus, Gal. 3. verf. 17. Vid. acutiſſ. Hülſem. Præl. Form. Conc. p. 36 5. — Alter reſpe tus impugnatur à Placeo, Amgraldo, & ſequacibus, qui exiſtimant in vanum dici, Adamum fuiſſe Perſonam publicam ſeu Caput noſtrum Morale ac Foderale, ita ut ipſius actus nobis im putari debuerint. Nam, inquiunt, qui publicam perſonam repræſentat, aut alterius nomine aliquid agit, ſic ut actio talis alteri impu- tari poſſit, neceſſum eſt, ut accipiat ab alte- ro mandatum, aut ad minimum ut alter conſenſum ſuum adhibeat; Sed Adamum nullum à poſteritate mandatum accipere potuiſſe, cùm illa nondum extiterit: Idem dici debere de Conſenſu. Verùm enimverò gratis aſſumitur à Pla= exo, quod ipſi prius probandum erit, nem- pe neceſſum fuiſſe, ut Adamus prius acci- peret mandatum à poſteritate, ſi ille per- ſonam publicam ſuſtinere, & genus huma- num repræſentare voluiſſet. Cui enim non ſuſſiciat juſtiſſima DEl diſpoſitio, conſti- tuentis unum, pro Capite Politico, ne cum ſingulis perſonis fœdus illud renovare de- beret: Quin ita ſancientis, ut bonorum eæ⸗-⸗ t cblen n, Venge „ ., Nn mo Itet Chetn B cer l r ſon i 4 Rn. Ulrl; Annt elſonm Nrde n nputri Plicum nonine bimp⸗ ae. nt Aen amun caipen t: Nen riM iinen⸗ us acl⸗ leper⸗ uma-⸗ im non conſti⸗ pe cum mebe⸗ fun 2‧ 2 (39.), 55 què fieremus participes, ſi Adamus fœdus obſervaſſet, uti nunc de malo perticipa- mus, poſtquam illud fœdus eſt ruptum. Nempe imitantur Placæzus & Amyraldus Genium filiorum hujus Seculi, qui non agnoſcunt paternam hæreditatem, ſi vide- ant debita à Patre contrata hæreditatem ſuperare; alioquin cum fortunam opulen- tam cernunt, Sx Jure ſuccedere, clamant. WVYyXSTIO III. Quidnam Deus homini in pri- mo fæaere promiſit? Summa. 1. Producitur ſententia Socinianorum & Epi- ſcopii dicentium, nihil promiſſum fuiſſe⸗ Primo homini. 3. Refutantur per rationes & adſtruitur, quod vita æterna in cœlo fuerit promiſſa. 3. Amyraldi & Sequacium ſententia etiam- rejicitur, qui putarunt, vitam ſaltem perpe- an in Paradiſo peragendam promiſſam uiſſe. Uanquam hoc puntum jam in ante- Acedentibus ta tum fit, & aliquoties di tum, Deum promiſiſſe fœderato ſuo vi- tam æternam, nihilominus quia Adverſarii litem nobis faciunt, plenius hoc nobis tra- C 4½ San⸗ 5ℳ (40.) & * Standum erit. Duplicem autem habemus Antagoniſtam, primô Socinianes, deinde magna ille apud Reformatos nomina Ca- meronem & Amyraldum: Quod Socinianos attinet, ſtatuunt illi, quod Deus nihil pro- miſerie Adamo, ſed potius quod minas tantùm dederit ipſi; rationem aſſignant, quod Deus in Lege ſua oſtendere volwerit, ſe planè nihil homini, tanquam Creaturæ ſuæ debere; Et ſic ſtatuit Volkelius libr. 2. de Ver. Relig. cap. S. verba ſunt: Non vide- mis Denm Adamo aliquod obedientiæ præmium Volliceri, ſi ab arboris illiz fructu temperet, ſed niſi ditto andientem ſe præbeat, interitum denun- ciare. Gen. 2. v. 17. Cauſam autem aſſignat hanc, quod Deus in ipſo ſtatim mundi exordio oſtendere voluerit. ſe nihil cuiquam debere, ſed omnium rerum abſolntiſſimmm Dominam eſſe. Cum Socinianis junxit ſe Simon Epiſco- Pius, inter Arminianos, facile Primipilus, qui in libr. 2. cap. I. concedit, quidem, De- um eum Abrabamo && poſtea cum populo Iſrae- litico Fœdus pepigiſſe, ſed negat de Adamo; Juſſs quidem, inquit, data ſunt Adamo, at nonniſi comminationibus ſavcita; Nullam acceſſiſſe ſti- Pulationem, nullam promiſionem, fine quibus Joœderatio Ppropriè ſic dicta locum non habeat. AMYRALDUS & ante ipſum Camere wipen on IN UN 1, lan o lio⸗ ine lli Auk i ri U ſiln hi irſe un (rn e — eie u Uinor lln uIn nnn, OKent, kitue br.1 dile⸗ enim ntt 1Cant Aben ultt en / n d. liie . ipie, , M. ur. ih⸗ ottii gubu ahect. hiper n⸗ (41.) α ſtatuit fœdus, NATURALE ſcil. LEGALE & EVANGELICHM. Evangelicum habuifle pro- miſſum vitæ gternæ in cœlo peragendæ. Le- gale conſtitiſſe in beatitudine poſſidenda in terra Cansan, & hoc eſſe fœdus Sinaiti- cum, in quo conſpirat Pufendorf. cum Amy- raldo: in fœdere autem Naturali five Primo promiſſam fuiſſe beatitudinem perpetuam in Paradiſo & non in ccelo peragendam, cum affluentia omnium bonorum tum ani- mi, tum corporis. Volkelii & Epiſcopii ſententia procul dubio falſa eſt ex pluribus titulis. Primò enim ex ipſo lumine naturæ & dictamine conſcientiæ patet, Deum non deſiderare, ut fruſtra colatur, nec cupere, ut obedien- tia præceptis ejus præſtetur fine ullaremu- neratione: Vidit hoc Epiéctetus apud Arr. Lib. 1. cap. I12. inquiens: Si Dii non xt. qnomodo finis eſt hominis DEO obſequi, ſi verò ſint quidam, at aulliss curd tangentur, quomodo hoc ſana ratione dici poteſt. Sed && ſint, && bhominuw curam agant, nulla autem ab hominibus remuneratio expetctanda fit, & id cum ſana ra- tione ſtare non poteſt. Paulus Gentium Do- or præſupponit hanc notitiam, quod De- us fit remunerator fidei, inquiens Heb. 11. v. 6. Qui ad Denm accedit, bunc oportet crede- B C 5 re; 2 (42.) ι re, eſſe Denm, &o præmia largiri iis, qui ipſum requirunt: Unde DEUS Caino rem ut ſatis notam & planè irrefragabilem proponit, an non ſi benefeceris acceptatio & exnltatio eſt, Gen. 4. v. 7. Secundò hoc ipſum patet ex natura Bo- nitatis divinæ, cùm enim eſſentialiter ſit bo- nus, Communicativu quoque erit Bonitatis ſuz; Quod argumentum pulchrè deduxit Fulgentius lib. de Incarn. cap. 12. dicens: Proinde à bono jnſtoque Creatore illi homini, quem in corpore animali conditum ditavit in- telligentiæ ac juſtitiæ dono. jnſta eſt utrinq; Sta- tuta conditio, ut ſe. i obedientiam, qnæ prima virtus ect, ſervaret, acciperet non ſolum perfe- Ram mnamiſſibilem corporis immortalitatem, verùm etiam in anima talem gratiam ſantte vi- vendi, ut peccare deinceps non poſſet, imò parti- ceps factus fuiſſet æternæ beatiindinis. Tertiò, fi nullum promiſſum extitit æ- ternæ beatitudinis, tum primus homo ſine ulla ſpe vixit: Alimentum enim omnis ſpei eſt promiſſio divina. At verò de iis, qui ſine Deo vivunt in Mundo, hoc tanquam extremus miſeriæz gradus à Paulo aſſigna- tur, quod ſine ſpe vivant. Eph. 2. v. 15. Sanè nihil triſtius homini pro præſenti contin- Gere poteſt, quàm Deeratio. Quis cree⸗ 1 .„„να☛ e, r u Dei (ne une ſiit Prbolr Crßnt ſe cor of fove Neſfu m itl Ulecker Nomel Eu Cent iie⸗ lund wich As ſultn cn — Elti pont, liri⸗ l o⸗ fehe⸗ Oniadr eluut Genn: ophi Gvit tr⸗ N. . pinn iherfe Iltuten, 4 nt⸗ Citite⸗ noße niel 6 1 gal nquan Rpdr. 5 an⸗ condn⸗ gele⸗ (43.) 2* ret, primum hominem prodeuntem è ma- nu Dei confl ctatum ſtatim fuiſſe, cum tri- ſtiſimo illo malo, videlicet deſperatione. Quartò vitæ æternæ Adamo morigero conferendæ luculentum & extans Smbo- lum fuit Arbor Vitæ. Nulli enim uſui illad ſymbolum Adamo fuiſſet, in ratione ſcili- cet ſymboli, niſi ab ipſo intellectum fuis- ſet, conſideratumque, ut promiſſionis à Deo fate certum & eficax pignu. Indignum quoque eſt ſapientia divina hominem ab acceſſu & manducatione arboris poſt la- pſum prohiberi, niſi eo DEUS indicaſſet, excidiſſe illum jam re promiſs4, & confe- quenter illo in poſterum ſymbolo indi- gnum eſſe. Quod ſententiam Cameronis & Amqraldi concernit, illa etiam non ſubſiſtit cum pu- riori Theologia: Nam primò de Fœdere Pa- radiſiaco ejusque promiſſionibus non pos- ſumus meſius judicare quàm ex diſpoſitione Sinaitica, quod enim ibi promiſſum eſt Ob- ſervatoribus legis, id etiam jure intelligitur promiſſum Adamo in ſtatu integritatis: Quo=⸗ ad ſubſtantiam enim eadem eſt Lex, ut alibi probatum dabimus; At verò in illa di- ſpoſitione DEUS expreſſis verbis promiſit exactè ſervantibus legem, non vitam in tena es (44.) 9 terra peràgendam, ſed in Colo, ut conſtat ex Lev. I8. v. 5. Qui fecerit iſta, vivet in eis, id quod Salvator noſter repetit: Matth. 19. v. 16. 17. FSi vis intrare in vitam ſcil. eternam, de hac enim Juveni quæſtio erat, ſerva man- data; Quæ ipſa promiſſio à Deo Legi Sinai- ticæ non fuit ad jecta, ut aliquis re ipsà ex ſed ut oſtenderetur, quid homo per lapſum decoxerit ac amiſerit, & quod aliunde re- Lege poſt lapſum poſſit ſperare ſalutem, medium petere debest. Secundé Chriſtus per obedientiam ſnam- altivam & paſivam, ſive per ſatis fa tionem Legi praſtitam, reſtituit nobis, quicquid per inobedientiam Adami amiſimus, uti conſtat Rom. S. At non refſtituit nobis vi- tam in Paradiſo peragendam, ſed in Cœlo, ut evidens eit locus Hebr. 9. v. 12. Quod confirmatur ex eo, quia eam obedientiam Sal- vator noſter præſtitit Legi, quam Lex exi- gebat; Itaque etiam eam acquiſivit vitam per impletionem Legis, quæ Lege fuit pro- miſſa. Denique Chriſtus non diceretur ar- bor vitæ, Apoc. 22. v. 2. niſi eam nobis vi- tam reſtitueret, cujus promifionem arbor hæc ſymbolicè præſigurabat. Tertiò hoc ipſum legitimè inferri poteſt, ex comminatione, quando Deus winatue ſtttan R n cutit ſmele Gun h rti inen Urmn g mai einde Cendn ülndt pe lertt lm i r i — Kole letiec⸗ lethn. aenen ſmunn⸗ ſeigiie eſalnen, erlain iunctn⸗ tin un Ctionen biegil INI, Dobïle n h/ 1 El ind⸗ er e. it tam itpto⸗ etura⸗ Cbis N⸗ Vbor ipot otel, 6 tur mors æ«terna, tum ſanè ir apromi 8 (4¾⁵. ) eſt transgre eKori Legis ſuæ, non ſ aitem tem- orariam, fed etiam teinam in infernali lien ſuſtinendam mortem. I Talis enir m mors intelligitur, gue facit ut Diabolus impe- rium habeat, Hebr. 2. v. 14. At Diabolns habet imperium mortis æternæ in inferno ſuſtinendz. Quod fſi igitur in minis s habe- tæ, quæ illi comminationi opp onitu Ris quoq; & terna viia intelligi de et qu enim Bonitas Divi aanguſtio quam Juſtitia, neque Deus inclinat magis ad lathi- gendam Creaturam etian zd eam beneficiis macta: cen ſit, atque bediens. S San ndin lergialatot ibus humanis hoc accidit, ut majora præmia- promittant ſervantibus Leges ſuas, quàm pœnas infligant. Imô Ty yrann ni eſt ſappli- cüis delectarl. Multò ergò magis id de Deo dicendum eſt, cujus benignitatem immen- fis laudibus extollit Plſalmiſta, Pfſ. 103. Qartò hoc importat dignitas & excel- lens Ppraſtantia IMAGINIS PRI MEVE, quX Ui- cuti erat dos dusdan cœleſtis, & ſpiritua- le quoddam donum, ita terrenis non de- buit ſaginari, nec potuit in iis appetitum üllum ad cœleſtia bona anhelantem ſatiare: nmng Aut itaque fruftra Deus indidiſſet appeti- tum 62 (46.) ½ tum illum poſſidendi cœleſtia bona, & cujus fruſtratione homo tantùm ſe maceraſſet; nihil enim magis rorquet hominem, quàm deſiderium, quod nunquam ſatiatur, aut ſi non fruſtrà indidit, ergò ſatiatus fuiſſet, ſi curſum obedientiæ abſolviſſet. Huc per- tinet, quod Auguſtinus ait, Feciſti nos Do- mine ad T2, & irrequietum eſt cor noſtrum, do- uecc redeat ad 72. Sed videamus rationes Amyraldi, quas ſpecioſas eſſe non dimmtemur: Sic autem ille diſcurrit: Nibil quicquam in fœ&dere Para- diſiaco ronMhe. fuiſſe, qudm vitam perpetnam omri genere bonorum affiuentem, eamque in ter- reſtri Paradiſo fruendam, patere. 1. Quod de vita ſpiritnali in oœlis agenda, Seriptura taceat; non tacitura tam egregiam- promiſſionem, ſi ulla foret; Cum præſertim nnicè facere paſſet, & ad benignitatem Dei erga ho- mines deprædicandam, & ad traducendum ſtul- tum & ingratum hominis ingenium, qui ſpem- tantam nlirò atpernatus abjeciſſet. „ 2. Quad fœdus illud naturale fuerit, & eti- amnum ita appelletur ab omnibwm. Propemodum antem abſundum eſſe, naturale ſœdus ea promis- ſione conſtare, quæ naturæ modum infinito inter- vallo ſuperet. 3*. Quod debnerit eſe analogia qnædam in- ter 4 Elee⸗ . liin e il ul (on ena Pen, abet len . pt Cnel nmn funn latr d ns U .j (ied obedt arth n Lenſe nen Uur, eut file, Hueſe⸗ n D. und i anus cawen ete ’ eptun lteitn 6 guln lin ſin knioe r. 30 Ho⸗ lun⸗ giifen⸗ Gen emnofe, 4 onni⸗ Hito inte⸗ elan 6 *½ (47.) ι ter oficinm ipſum eo promiſionem. Quamvis enim præmium in fſœdere naturæ non promitta- tur ex merito, (quippe Creatura de Creatore- nihil promereri pote?t) manare tamen illud ex ea bonitate, atque ex eo amore Dei erga Crea- tnram, qui in perfectione morali Creaturæ ae- ꝗquieſcat, & ei ſit veluti oναα &. Perfectio- nem autem eam naturalem fuiſſe, quapropter &G præmium naturale eſſe videri conſentanenm. 4. Ait fœdis naturalo nullum Mediatorem- babnit, & ic etiam nuliem aliam viam concilia- tricem habere potnit, præter eam communionem, uæ à natura eſt, inter Creatorem quaà talis eſt, Creaturam, quæ ab integritate ſua non de- Kivit. Quicquid, addit, ſupra est, obtineri non potnit, xiſ ex vi alicujus alius fœderis, cuns Conciliator eſſet Mediator ſupra naturæ condi- tionem evelctus, & apud Deum extra ordinem- favorabilis. Verùm licet hæc ſpeciosè dicantur, ſo- lida tamen non ſunt. Ad primum itaque Reſp. quod licet Scri- ptura S. non in terminis formalibw, & in pri- mis ejus paginis mentionem faciat vitæ cœleſtis Adamo conferendæ, pra ſtità legi obedientià, tamen id alibi dicitur videlicet Matth. 19. v. 17. Ibi Os veritatis & Author fœderis natura, atque Mediator kadern Bra- 2e a8) Gtatiz Juvenem quæréntem, quid facere Pr debeat, ad obtine ndam vitam æternam, ad Legem factorum remittit & ait: Si vis ad vitan m ingredi ſerva mandata. Formulæ enim illæ & propoſi itiones maximè pertinent ad ſtatum integritatis, in quo adhuc in viri- bu⸗ hominis erat 7 ſervare mandata. De- inde per iegitimam id conſequentiam faci- le eruitur ex o oppofitäc romminatione mor- tis gehennalis, cui oppofitam vitæ æternæ promiſſionem includi, tum ex Bonitate- DEL, tum ex ratione fœderis & ipfius Scri- pturæ explicatione patere, modo ante di- ximus. Sic Lev. 18.v. 4. 5. dicit Deus: Ju- dicia mea facietis, & ſatuta mea obſer vabttis, quæ qui facit homo, vivet in eis & Rom. 10. v. 5. ait Paulus: Moſes deſeribit ſnſtitiam, quæ Lege eſt, qni fecerit ea, bomo vivet in eis. Laech. 20. V. I 1. Ad ſecundum dicimus, quod fœdus pri- mũ non ex eo dicatur NATURALE, quia non aſcendat Nipra naturæ ſtatum. ac conditionem, quàm primò à Creatore ſuo acceperat, ſed NoNENCLATURAM ſuam exinde trahere, quod cum NATuRACœperit, & viribꝰ naturæ innitatur, atq; obedientia quam juxta illas vires primus hormno præſtare debuit; Inde etiam eſt, quod alii malint fœdus illud vo- Care 1 n, M (he dl linra lin ng 4 ktlio ſentnr munm inen Aloe onſan le in Ui mn,, i Er mel Mmni⸗ lunt M. uſer lr con llee unad Ninid leenin Uene:d ein iii⸗ 61, Der ii⸗ enot⸗ gnnt Cnt us den⸗ Aleli- Pwahiti⸗ No I.. el iteſe Au g⸗ niemon ivenn lat, ſed fahere, D paturs⸗ Ata ils t; de lud ro⸗ cale (49) ane care Legale, quia ſcil. vitam æternam pro- mittit, ſub conditione perfecliſime adimple= tionis Legis. Alii malunt vocare Paradiſia- cum, à loco ſcil. quo fœdus illud fuit ſanci- tum, ſed perinde eſt, quomodo vocetar, modò ſubſiaatia ejus permaneat integra & alva. Ad tertium Reſp. non neceſſum eſſe, ut detur analogia quædam inter oficium no- bis præſcriptum, & promiſſionem; ſemper e- nim videmus quod benignifimus Deus li- beralior fuerit in promiſſionibus ſuis, quàm Creaturæ in præſiatione offcii; neque ipſe unquam beneficia ſua regulavit ad propor- tionem meritorum noſirorum. Sicut nulla analogia & proportio fuit inter Angelorum conſtantiam ſtationes ſuzs obſervantium, & inter infnitum præmium beatitudinis æternæ. Hinc illud vulgatum apud Patres quoque Antiquos: Denm neminem punire citra condi- gnum, ultra condignum tamen ſemper remune- rari. Quarta ratio Amyraldi à defectu Media- toris deſumta, iterum manifeſtam patitur inſtantiam ab Angelis, nam & illi carue- runt Mediatore, ut melior fert Theologo- rum ſententia, & in materia de fœdere Gra- tiæ contra Gariſolium probabimus, & ta- men 2 (50.) α5 meh ultra ſuum ſtatum naturalem fuére 6 les, & confirmati in bono, à quo poterant deſciſcere, & ad fruitionem beatificæ viſio- nis fuere admidi, poſt pera tum obedien- &τ curſum, quam anteâ non habuere. Denique notamus hic ſententiam ſub- tilifimi quidem noſtri Hälſemanni fuiſſe in Vind. p. 1139. Quod Deus in pacto circa „ — arborem ſcientiz non promiſerit Statum excelſiorem Adamo IN CAS ſervati il-⸗ lius interdiéti; ſed qued ibi Deus uſus fue- tit jure Creatoris in Creaturam præſeribendo ſo um ei paritionem; Verùm in hoc Nos non habet conlentientes, uc ex haétenus di ſtis conſtare poteſt. . Qnanquam enim lubentes agnoſcamu⸗, neod interdictum illud, quia circa rem ver- abatur merè indifferentem, ⸗Qus fuerit Dominii divini, & quo Deus oſtendere vo- uit, ſe eſſe Dominum bominis abſolntum, qui . . —◻ . non ad ea tantùm Creaturam ratienalem obligare poſſit, quæ intrinſeeè ſunt bona, ut fiant, & ad intrinſece mala, ut fugiantur; ſed qui etiam res indifferentes poſſit prohibere; Cenſemus tamen promiſſionem illam, F ac hoc, & vives, etiam hanc legem reſpexiſſe, ateue adeo promiſſionem vitæ ad totam obe⸗ i6 ſelie u,. duxit Poniti Idl (eter Un I bonne imnb ind ren lecn ltalle 1, De ſoni It 1M Dec Veri 5 r Tum ————————MDWũ n e t öi⸗ olenot 1e ⸗ Cebien⸗ en. fank⸗ nilen D Atun ſaril⸗ Uinfe⸗ ebento NN Olimu 1Iender⸗ n feit ngetevo⸗ un, u longen ne, N nun;ſeid Ohubere; d totam obe⸗ — 65 (5Fr.) obedientiam tum legi inſtæ, ſeu naturæ, tum Legi poſitivæ pertinere: Et in hoc ſanèe eluxit mirum temperamentum Dominii & Bonitatis Divinzæ. Sicut enim per Legem Paradiſiacam ofſtendit ſe eſſe Dominum creaturæ ſuæ, ita per liberalem promiſſio- nem vitæ æternæ, declaravit, quo Jure cum homine agere velit. Nempe ut benignis- ſimus Dominus, qui obedientiam deſiderat, ſed inſimul etiam præmium pollicetur; aliàs ſtatuendum foret, Legem illam merè fu- iſſe comminatoriam, ac nil niſi mortem in- tentaſſe. QUEST. IV. Qus fuerit Conditio primi fœde- ris, & an conditio ea fuerit ab homine accP5‿ alu. Summa. 1. Oſtenditur, quod conditio ſub Qua promis- ſionis fuerit perfecta adimpletio Legis. 2. Explicatur, quid ſit in Lege, diligere Deum ex toto corde. 3 Moraliſtarum impietas obiter taxatur. 4. Declaratur, quod primi parentes accepta- vVerint conditionem. B 5. Qnodque in ejus impletione ſteriſſet ipſo- rum Juſtificatio Legalis. D Quid (2.) 8 Uid promiſerit bene ficentiſſimus DE- US primo homini, diximus, nunc or- do poſtulat, ut videamus Sun Q Condi- tione Deus Creator Creaturæ ſuæ rationali, tam excellenz Bonum vitam ſcil. æternam fuerit pollicitus. Hæc verò Conditio nihil aliud fuit, quam obedientia perfelta Legi præſtanda, ejusque exacta adimpleti 0. Dico exacta & berfelta impletio: Perfectio enim llla tria involvit. primò berfectionem gradnuum, Secundé par- tinm, Tert ti perſeveranlik: Ratione GRA- dun ut eſſet amor DEI & proximi eæ toto corde, tota anima, & totis viribm. Deut. 6. v. 5. Matth. 22. V. 37. Luc. 10. v. 27. ubi ob⸗ ſervandum in loco Deuteronomii cit. legi in Hebræo &&h hoc eſt ex toto ALDE Tuo, ſeu ex tota potentia, validitate, ex omxi 62¹ viribus & facultatibus ac fortitudine animi, verbio poſito pro nomine aubſtantivo. Ratione PARTIIM, poſtulavit Lex per- festionem ſeu univerſalitatem partium, ut ſit Juſtitia univerſalis, adimpiens omnes omnium mandatorum divinorum apices, adeo ut in nulo omnino ſit deficientia. Juxta illud Jacob. 2. v. 10. Quis quis totam Legem ler vaverit, impegerit utem IN UxNo, damnas factus eſt omninm. Ratione PERSEVE- RAN- —. AN eet ſecor. even run he rei utia uan nle ſit aſ⸗ e⸗ Ur eze CThor r dnn Iune p Cu n In ſa (un . urt nu⸗ nunee⸗ lCet rond Aenet ien eiugr eſelt nkrtt e t⸗ niertn Mo I ,, tli iial⸗ ro⸗ Lerhel⸗ , t . omes Gciene s M xo/ nuN- 66 (5§3.) W RANTIX, ut ſi vel ſemel deficiat & exorbi- tet à via juſtitiæ, nulla fit prioris juſtitiæ recordatio. juxta illud. Ezech. 18. 24. Cum reverſus juſtus a Inſtitia ſua fecerit iniquitatem, ſecundum omnes abominationes, quas ſecerit im- probus, hiccine vi veret? omnes juſtitiæ ejn, qnas fecerit, non commemorabuntur, propter præva- ricationem ejus, qua prævaricatur, & propter peccatum, quo peccat, propter hæc morietur; ac maledictioni ſubjaceat, qui non perman- ſerit ſeu perſeveraverit in omnibus quæ ſcri- pta ſunt, in libro legis Gal. z. v. 00. Ejusmodi ergò dilectio à DEO præſcri- pta eſt, qualem DE! excellentia, Jus in nos, & nomen ejus poſtulat; nempe ut fit ex fide integerrima, ex propoſito firmiſſimo, cum fiducia plena, & unicè in Deo recumbente; & hoc eſt cor totum. Porrò cum deſiderio & appetitu integro, tanquam unici finis & boni noſtri, & hæc eſt tota aima; cum ple- na & indefeſſa contentione, omnium vi- rium cordis, animæ & rationis, homini in- tegro collatarum; hoc eſt ex totis viribus. Cui minime ſatisfacit affe tus dilectionis SuukE AppRkCIATIVUc, ſeu talis, quo De- um ſemper majori in precio habemus, quam Creaturas; in quo, non in affetu a- moris ſummeè Intenſivo, Legis de Deo dili- D 3 gende „ 2 (54.) W gendo eſſentiam formaliter conſiſtere, Sir- mondus, Lamburinus, & alii impuri Mo- raliſtæ confiſtere ſtatuunt, atque adeò per frivolam diſtinctionem Legis vim ita ex- tenuant, ut ejus obſervantia etiam pecca- tori ſit poſſbilis; Quin eo usque impietatis progreditur citatus Tamburinus in libr. 2. cap. 3. Expl. decal. ut in deciſione quæſtionis quando obliget præceptum affirmativum Intenſivæ Charitatis erga Deum, rejiciat ſententiam non tantum eorum, qui tota vita amandum Deum, ſtatuerunt, ſed etiam illorum, qui bis tantum per integram vitam hominem obligatum finxere; nempe initio uſus ra= tionis & deinceps in fine vitæ. Sic enimim- piiſũmè pronunciat. Probabilis & tutiſſima eſt illorum ſententia, qui negant fideles initio uſus rationis & fine vi- tæ obligari ad ſe convertendos ad Deum, illum amando: ponere enim ejnsmodi obligationem, quæ certè fundamento ſolido non innititur, nihil aliud eſt, niſi ſernpulos ingerere, non quidem in- doctis, qui ad hanc obligationem non advertunt, ſed dodioribus; citat autem pro ſe Ferdin. à Caſtro Palao, Azorium, Sanchezium. Conninck & alios; quos merito Antichriſti Satellites appellaveris, qui talia contra Le- lom gen! R. anc nusl els Don- men HE Mre Men PIrA blant ln Vnt . N ob. cdi Ci lelto lenn W ſpr laber n e, iM. leg lia er⸗ ercr Neät Lul uncho ſtfve Lentun pindim in, minen Uſust⸗ pimin⸗ nnnie fleni⸗ n, len tiovenn, ,i enrin⸗ Vertentt. Ferdin. lenium. eichiicti tia Le- gem (5§§.) £ — — gem Dei eructare audent. Rejicit dudum hanc Meraliftarum impietatem Augsfſti= nus lib. de Doctr. Chriſtian. cap. 22. inqui- ens: Haæc regula dileltionis di vinitm eſt conſti- tuta. Diliges proximnm tunum ſiont T1½ ipſam: Denm verò ex toto corde, ex tota anima, & ex tota mente; ut omnes cogitationes inas, & O- MNF M VITAM, G omnem Intellettum in enm conferas, à quo habes ea ipſa quæ confers. Cum autem ait toto corde, tota anima, NuLLEAAM VITrZ NoSTRX PARTEM reliquit, quæ Vacare debeat, & quaſi locum dare, ni alid re velit fr ui; ſed quiequid alind diligendum venerit in aui- mum, illuc rapiatur, quo totus diletctionis impe- tus currit. Dei enim dilettio nuliim à Se rivn- Inm duci extra patitur, Cnjus derivatione mi- Enatür. Non itaque ſufficit amor appretiativns, quo Deum præ omnibus Creaturis in pre- cib habemus; neque enim in præ cepto dile- Stionis Dei comparatio, vel ad Creaturas zelatio eſt: ac dileétio Däl etiam tum vie- latur, cum infcra Deum ullam rem fic dili- gimus, ut in ea acquieſcamus, & ea frui velimus. Sanè uxoris amor, quo maritum ſupra adulterum amat, ac majore in precio habet, tamen adulterinus eſt. Sed de hoc alibi. Promulgavit a. Deus præditam Legem D 4 primò (§6.) £ primô non per Scriptionem in charta, aut tabulis lapideis, ſed in membrana & tabu- lis CoRDis confer. Jer. 17. v. I. Hinc etiam dicitur Lex Naturz, quia Naturz hominis fuit inſcripta, charactere quodam indelebi- li: Cui poſtmodum acceſſit ſpeciale quod- dam præceptum de non comedendo ab ar- bore vetita. Hanc verò Conditionem, præſtandi vide- licet obedientiam DEO, & adimplendi Le- gem ejus, tanquam facilem omninò, pri- mus homo lubens dcceptavit, ACCEPTATIO hæc aliàs Adſtipulatio dici ſolet, aut Græco vocabulo οονα. Et hanc Eva, quoad mandatum poſitivum expreſſis verbis, VIR- TUIALITER tamen hoc ipſo etiam quoad Le- gem Naturz teſtificata eſt, dicens ad ſer- pentem. De fruétu arborum horti veſci- mur; At de fruétu arboris, quæ eſt in me- dio horti, Deus dixit; non comedetis eam, ne morte moriamini Gen. 3. v. 2. 3. Ubi tamen etiam illud advertendum, quod Validitas Obligationis ad præſtandam Conditionem, non pependerit ab acceptatio- ne primi Hominis. In promiſſionibus e- quidem aliis Humanis, ubi conditio appo- ſita eſt, neceſſariò requiritur Acceptatio ex Parte PROMISSZARII, quia eſt cum onere, . rectè ſie iuit ſecte Ee 46. uh her len. won fo⸗ n Ceat Non Ubui leri⸗ 196 e⸗ Ue Menea ln en en) eng, Uiin 1 Clu Conci ſere ene Ar. l 4thr⸗ inetlen honns ceeti. Ne⸗ doedar enlile. dind,⸗ CELAII ut C , qun S, VE vorlt alkr otieli⸗ eſtin ne. tis an, endum, Kundam eptati⸗ nibus .· tioeppo⸗ tin Nlele, leele (§z.) re Rtè dicit Grotius lib. 2. de Jur. Bell. & b. & Pnfendorf. de Jur. N. & Gent. lib. 3. cap. 4. G. 15. ubi docent laudati Authores etiam in Promihonibus abſolutie, ut validitatem habeant, requiri ex parte altera acceptatio- nem. Maximè autem in promiſſionibus ſub onere: ſed hoc in promiſſione illa divi= na fœderali, neceſſarium ad præſtandam conditionem non erat, quia homo tanquam Creatura rationalis, antecedenter jam ad promiſſionem DEl factam obligationem habuit ad ſervandam Legem præſcriptam. Interim lubens adſtipulatus eſt primus ho- mo, & conditionem tanquam facillimam impletu pronus acceptavit. Et ex hac adſtipulatione, ejusque imple- mento, uſtiſicatio Legalis Adami pependit. Nam operanti merces imputatur zναιι - ειπνι, ex dehito Rom. 4. v. 4. neque ta- men Deus homini propter dignitatem o- peris, quæ Pontificiorum quorundam, & maximè Cajetani ſententia eſt, ſed Seipſum Abi, veracitati & fidelitati ſuæ, propter pa- Kum cum homine initum, dgebitorem con- ſtituit. Omnes enim meriti de CoNorGNo conditiones obedientiæ primi hominis de= fuere; quia nihil habuit, quod à Deo Crea- tore non acceperit, ſed confiteri DEO ne- D 5 ceſſum § (§8.) £ ceſſum habuit; Omnia mea Tua ſunt. Et qnis prior dedit ei, ut retribuatur ei, dit Pauls Rom. 11. v. 35. Meque DEO ſibi ſi fficientiſſimo & anWιοο quicquam prodeſſe potuit, jux- ta füud Luc. 17. v. 9. 10. Kt obe dientia ejus FINITA Deum, Summum Bonum, qui ope- rantis nerces est, demereri non potuiſſet. Neque quicquam in omnibus Creaturis, earum facultatibus & operibus reperiri po- tuit, quo Deus per obligationem ſtrictè ſic dictam ex juſtitia commutati va fluentem ſtein- geretur, ut ſui & bonorum ſuorum Com- munionem homini impertiretur. QKS T. V. An appoſita faerint Sigilia ſeu Satramenta illi Federi? Summa. 4. Exponitur, quid per vocem Sacramenti in- tellexerint RKomani. 2. Oſtenditur, quid proprie & in ſenſu ſpeciali per illud ſigmificertur. „ . 3. Quo modo hoc loco accipiatur, innuitur. 4. Reformatorum quorundam ſententia pro- onitur. F. Abor vitæ nobis adſtruitur, tanquam Sa- cgramentum primi (œderis. Differentia oſtenditur inter Sacramenta ſœ- deris primi & ſecundi. gi, a vrta SDe od m 2 0f. pane leltign inze Kerun⸗ Wi Unäkn Vo Nonm r 1 lo in enn 10 Mum Nuee M hh, Albr g Cnnen —— 16 . Neſte. eitno it u. tvejn e. Nlet eruni, Miio⸗ Nie ten⸗ tu . ⸗ bhecinl muürur. entrapr⸗ nquam S mmemiſe 7 Do 8L2 (5§9.) 2 y. Dn. Witſü ſententia examinatur, qui Para- diſum & arborem ſcientiæ Boni & Malz etiam pro Sacramentis habuit. * Oedera communiter roborari per Sacra- menta & Sigilla videtur extra dubium eſſe. De Cynethefibus refert Polgbins lib. 4. Quod ſuper mactatas viéctimas jus juran- dum ac fidem invicem præſtiterint; Cicer. de Offo. lIib. 1. & Sönetonius in Jul. Cæſ. cap. 22. Juramentum militum, quo ad fidem & obe- dientiam Imperatori ſuo præſtandam ob- ſtringebantur, dictum fuiſſe Sacramentum referunt: Quja & ſacra erat Religio Jura- menti, & accedebant certi ritus ſacri, qui- bus milites Imperatori ſacrabantur. Varro notavit, quod Sacramenti voce Romani notarint Sacrum illum Ritum, quo ſiebat à litigantibus oppignoratio pecuniæ in loco ſacro, ea conditione, ut victor pe- euniam fuam auferret, victus apud Ponti- ſicem relinqueret. In Codice S. vox hæc Sacramenti nen legitur, ſed in uſum Ecclefiaſticum pri- mum à Yertulliano traduta eſt. Sic adverf. Marc. c. 3. Vocati ſumus, inquit, ad militiam Jam innc, eum in Sacramenti verba reſpondimmn, & libr. de Coron. mil. Credimusne bumanum Sacramenizm, divino ſuperindnci licere, & in alinm 82 (60.) 23 alium dominum reſpondere poſt Chriſtum. Dein- de adhibita ea vox eſt ab Hierongmo in E= pift. ad Heliod. qui ait: Recordare torocinii tui diem, quo Chriſto in Baptiſmo conſepultu, in Saoramenti verba juraſti. Accipitut autem vorx illa tripliciter I1. Generaliter ſumitur, pro quavis re ar- cana, maximè autem divina. 2. Specialiter pro ſigilo promiſſiones divinas, gratiamque ejus obſignante & confirmante. 3. Specialiſſi- mè pro Adtione divinitus inſtituta, in qua per externum & viſibile ſignum Bona inviſibila- gratiosè offeruntur, conferuntur, & obſignan- tur; ita ut talia Sacramenta, revera fint Vx- HIGULA & ùααaτι Gratiz divinæ, vim ha- hentia non qualitercunque moraliter repræ- ſentandi Rem, ſed etiam EFFICIENTYER agen- di, & producendi Effectus ſupernaturales. Impræſentiarum de media acceptione quæ- ſtio eſt, prima enim eſt nimis generalie, po- ſterior magis ad Sacramenta Fœderis Gra- tiæ pertinet, ut in ſeq. quæſt videbimus. In eo igitur ſignificatu ſumta voce Sa- cramenti Reformati Doctores cenſent, ali- quot in primo fœdere fuiſſe Sacramenta; Witſius quatuor recenſet, I. Paradiſum, 2. Arborem vitæ. 3. Arborem Scientiæ Boni & Mali. 4. Sabhathum. Burmannus verò tantm nu⸗ net Uumer Dentu No uranm hi ed Uun Mdo zue 1 (erte in Uu 6 n a iee ſe ln en Uuden *2 (61. 8 bin numerat Paradiſum & arborem vitæ Sacia- mil⸗ mentum & Sigillum ſœderis legalis. ehhuni Nobis videtur, quod gectè Arbor vitæ Moi Sacramentum, ſtatuatur, ratio aſſertionis maen eſt, quia Deus in omnibus promiſſionibus & faoderibus tantæ liberalitatis fuit, ut licet e- en jus verba fint gενανι, fallere & falli neſcia, iin jidem tamen ſuam ſemper oppignoravit cer- ine tis ignis && igilliz, ut v. gr. quando poſt di- eilk Iuvium promiſit Mundum non amplius K interiturum per Cataclyſmum aliquem, ri- nſfu dem pofuit in ſignum & figillum fœderis, r Gen. 9. v. 12. cu jus verba ita æO ε 8ορνα Dn. Ge. Joh. Ad, Oſiand. Cancell. Wnl Dinitque Deus, hoc eſt ſignum fœderis, . qued do, ſtatuo, inter me & vos, hoc eſt, e fderalem promiſſionem ita confirmo, obfigno . ſuculento favoris Indicio: Arcum meum, Iri- ſen gem hanc tot coloribus illuſtrem ponam in nu- bibus & erit ſignum in fſignificationis & 0ο. obſignationis nſum, fœderis quod extet æter- imm. num conſervaticnis ſalutaris monamen- ſe tum inter me & inter terram. Quando er- Vnt, d gô fœdus operum pangere voluit Deus, Sa- men cramentum & Sigillum poſuit AnBOREM lmn,, VITX. Ni G ldem porrò obſervare licet in fœdere, zuuin quod Deus pepigit cum Abrahamo, nam H Dn 151 =SS 2 (62.) ibi Sacramento & Sigiho quodam Deus illud Fœdus obſignavit & confirmavit, videlicet ſi- gillo circumciſionis, dicitur enim Gen. 17. v. 11. Patium meum ſen ſignum fœderis externum erit circumciſio, in carne veſtra in ſœdus æter- R A. Tertiò arbor vitæ requiſita omnia habuit ad rationem Sigilli && Sacramenti in ſenſu propofito; Nam illa ſignum fnit Immortalitatis; quäâ Adamus jam tum Candidatus certò ga-= viſus fuiſſet, ſi in obedientia perſeveraſſet. Pofita enim in hunc finem à DEO fuit, ur exinde primus homo certus eſſet, quod nunquam mortalitatem ſubiturus eſſet, ſi per- ſiſteret in fide & obſequio erga Deum. Deinde non merum tantùm & inze ſi= gnum fuit, ſed etiam vim quandam præ o- mnibus aliis arboribus habuit vitam homi- nis conſervandi ab omni infirmitate & vi- tiis ſenetutiz. Neque enim Immortalitas primo homini conceſſa fuit abſolntè, ut in altera vita eam habebimus, ſed cum Limt= TATIONE AD UzUM MEDIORUM. Unde benè Anguſt. lib. 8. de Gen. ad lit. c. 4. Erat ei, inquit, in cæteris lignis & arboribus alimen- tum, in iſto etiam fnit SacEAMENTIM. Quem- admadum ergo in præſenti ſtatu Sacra- menta ſigna & ſigilla ſunt Gratiæ & promis- ſionum Mrura uum füln r turonm utlen co u1 liet n, Wa lem g e lzin A D mnnf Mhann le u : eui Ronnm Divinarum, ita quoque arbor vita ig. gillum & fignum poteſt dici promiſſe Im- aune Mortalitatis. Et uti Sacramenta in præſen- eem tiarum non ſunt nuda ſigna, ſed etiam rem r. exhibent. Ita queque arbor vitæ non merum ſignum fuit, ſed medium fuit ſua natura eff- nm cax cohtra mortem, de quo mox plura. imn videamus nunc quid de aliis Sacramen- iin tis à Writſo aſſignatis ſtatuendum, & gqui- edee dem quod Paradiſum attinet, cenſemus Ntne eunm inter ſigilia & Sacramenta fœderis pzi- Dfu mi referri poſſe, ſed iterum latiore ſenſu. , 1 Nam primò ſignum fuit imò quaſi pignus ,ir Guoddam, quod home primus beatiorem den Katum ſperare pofit, fi permanſerit in ob- gndef ſequio erga Deum: Hinc etiam fſtylo Scri- * Pturz per Paradiſum ſtatz Beatitudinis in- mton. Lelligitur, Sic enim eandem vocem uiurpat eKu. Salvator noſter Luc. 23. Hodie necum eris ortallu in Paradiſo. Et Paulus tertium Colum vocat ze, uin Paradiſum, 2. Cor. 12. v. 2. & 4. Sic etiam nLW Johannes in deſer'ptione beati ſtatus Ec- debn cieſiæ Paradiſum ejusque fluvios & arbores Et fanquam t pos & imnlacta erernæ vit4 liſtit, Sdim Apoc. 21. V. 22. „Cn Pori ad rationem Sacramenti requiri- n n kur, ut ſignum non tam fit naturae, quam Gprong datum ad ſigaificationem Kx PaACTC, patlam ſonnt autem 6 (64.) 3 autem ſeu oνανν DEI ſit non hominie; Gal. 3. 15. 17. & ſignificari debeat principa- liter & primôò DEl gratia hominem obſtrin- gens & agglutinans promiſſionis ſœdere. At hæc etiam in Paradiſo obtinere videntur. Nam id favoris divini fuit, quod extra Pa- radiſum creatus, in Paradiſum, tanquam in totius Orbis Regiam quandam introductus fuit. Quid enim Deum movit, ut Adamum in Orbe habitabili & rebus omnibus affflu- ente conditum, adhuc ma jore beneficio & gratia afficeret, & in delicias Paradifi collo- caret, quàm mera gratia & favor. Sed hic ipſe favor divinus hominem eò fortius ad- ſtringere debuit, ut in fœderis legibus con- ſtans perſiſteret, Deoque Benefactori ſuo adhæreret. Secedit tamen à propria ſignificatione Sactamenti Paradiſus, quia licet typus & ſignum Adamo fuerit altioris conditionis e- menſo obedientiæ curſu, non tamen fuit medium ita exhibiti vum Gratiæ Divinæ, in que ſanè arbor vitæz, ut contradiſtincta Paradi- ſo (ita enim impræſentiarum noſtra conſi- deratio eſt) ma jorem vim & eficaciam ha- buit; Illa enim contuliſſet Immortalitatem, & hominem præſervaſſet ab omni morbo & morte. Paradiſus verò tantùm dediſſet a- limenta ——— mnert ſanc C inet, ctar eti mupr Ua Ki D iumh. en, cram ekin ſin Uenn Mepti oren 4 eſt Hodt nafir. fe A ſtennn, enakt⸗ Gunin volltu nen nndco dcole⸗ tie gimal⸗ s ed⸗ Nond Hntione Gprud tionit⸗ Hindue ncond⸗ gim hi⸗ litatem i vordo elllte⸗ elt, 62 (65.) 88 limenta ad quotidianum cibum. Vid. Dn. D. O fiand. Comment. in Gen. Quod arborem ſcientiæ Boni & Mali at- tinet, in ea nullam agnoſcimus rationem Sacramenti: Atque adeò diſcedimus à ſen- tentia Dn. Pufendorfi de Jur. Fec. p. 11I. qui pro Saczamento eam habet; Primò quia illa arbor argumentum & ſignum fuit volun- tatis Divinæ abſolutæ, & quod Deus Impe- rium habeat illimitalum in Creaturam ratio- nalem, etiam quam Imagine ſuàa inſtruxit. Sacramenta autem ſolent eſſe ſigna aut pi= guora Favoris divini, obſignantia ejus pro- miſiones. Secundò Sacramenta ſolent eſſe media eficacia & collativa alicujus favoris di- vini, uti arbor vitæ fuit medium conſervan- dæ & in infinitum propagandæ vitæ: At ar- bor ſcientie Boni && Mali minatur mortem: Dicitur enim quacunque die comederis de ar- bore vetita morte morieris. Tertiò per eam arborem conditio hominis primi deterior fa- Ga eſt, nam circumſcripta eſt à DEO per eam naturalis libertas, at Sacramenta ſolent eſſe, ut ſæpè dictum, pignora Gratiæ, & ſi- gilla obſignantia promiſſiones divinas. Quartòô Sacramentorum uſus inſervit felicitati uten- tium, hujus verò uſus ſerviit ad ſummam infelicitatem, quia ad æternam damnatio- nem. K Sed tucn fuit, quod d⸗ 2. uee ber 0 divin nez ve DK) i In⸗=⸗ — ve: enta e eitt len t ton int ent emte econ Der tlt, UR inat Ui in Un ſenz⸗ dent ne Kbem hr u:, l. Nuli A. nrnde. Mon. “ tivæ à Deo in V. T. Iatæ poſſint dici Sacra- menta, nam & illz tria ea requiſita habent, quæ Dn. 'iiſius putat ſufficete ad Sacra- mentum. Quis autem id diceret, cum tantus legum numerus ſit. Imò cur matrimonium non erit Saoramentum? Si nihil aliud conſtituit rationem Sacramenti, quam ea tria. Adeſt enim res viſibilis, Con juges; Res ſignifca- ta eſt pulchta analogia, notat enim ſpiritnale Conjnginm, inter Chriſtum & animam fide- lem teſte Paulo; adeſt quoque in Inſtiiutio-= ne commonefadlio officii. „Denique à Sacramentis homo non repel- litur; ſed Deus hominem ab arbore ſcientiæ repulit, per prohibiticonem: interea nota- mus mirum non eſſe, quod Hitſius etiam in arbore vetita Sacramentum invenerit, nam in Reformatorũ ſententia Sacramenta omnia etiam Novi Teſtamenti, inania ſunt ſigna, quæ præter Significationes nihil ha- bent RkArE; quanquam & illud fatendum, non deeſſe inter ipſos, qui meliora ſentiant; ut Petrus Wardus, ſuriæus E&c. „Qod tandem Sabbathum attinet, de eo ſupra diximus, quod pars fuerit Legis na- turæ, cordi Adamitico, uti Decalogus lapi- dibus inſcriptæa: niſi ergò Legem naturæ, aut . Decalogum facere velimus SACRAMENXYUM, E 2 di- (68.) 3 dicendum erit, quod Sabbathum nulla ratio-= ne de Sacramenti natura participet. QEÆSTIO VI. Quo ſenſu admitti poßint Sacra- menta in Parad’ſo ſeu Fædere Legali; & quo- modo differant à Sacramentis Fæderis Gratia. Summa. 1. Oſtenditur, quod licet cum Dnn. Refor- matis agnoſcamus Sacramenta in primo foœdere; non tamen in h potheſi illorum- Doctorum. .. . . . . — 2. Differentia oſtenditur inter Sacramenta pri- mi fœderis, & ſecundi Ev 3. Refellitur ſententia adveriæ Pa * Dmiſimus in antecedente quæſtione △ Sacramenta in Paradiſo: nec ſtententiæ illius nos pœnitet. Deus enim ab Exordio rerum, & Creaturarum produétione, ita cum genere humano egit, ut qmna ſubſtan- tiæ ſumus ex una parte corporales & ex al- tera ſpirituales, atque ſenfibus utimur, i- deoque ſenfibilibus quoque ſignis fœderis ſui Bona repræſentare placuit: non tamen ea dedit, ut MaA figna; Sed & conſtituit ναναιι en vehicula Gratiæ ſuæ; maximè in nſe Une rum Gunr Onbiſk le da⸗ lint, Nn Nongt eenite N5OR Werunn Wet Una lyn len 6 rob b 7) ,. hig unl hluntio⸗ . llee 60 NN 1 rln nn Rühe⸗ in Pumn orum entaßi⸗ 18. Uueſin ſement⸗ Eromdo one, itt ſobſtan⸗ mwr, ! ſoceri⸗ 9n fanmen olſttut ,manin. 83 (69.) in ſœdere novo, unde advertendum, nos planè non in ſenſu & hypotheſi Reforma- torum illa admiſiſſe. Ilit enim, quia tra- dunt primi fœderis Sacramenta tantum confiſtere in ratione ſigni, ideoque pariter de Sacramentis Fœderis Gratiz pronun- ciant, quod nihil aliud fint quam Signa & Sigilla; quæ etiam ratio eſt, quod aſſerant, non differre ea REALITER, ſed univocè con- venire: Hince Du. Branunius in dottr. œ&der, ARBOREM VITE, Paſcha, Circumciſionem, La- vacrum Baptiſmi SS. CoEFNAM; pro lisdemn habet. Verba ejus ſunt. Sacramenterum natura conſiſtit in NATURALI UsU, 4d deno= tandum Bonum Spiritnale, quod habet analo- giam cum ſigno ejm que naturali nſu; ut apparet in arbore vitæ, Paſchate, Circumciſione, Lava- cro Baptiſini, Cœna. Ware etiam Burmannis in Syn. Oecon. Fd. DEI; quinque Sacramenta ſub promis- Kone, quam contradiſtinguit Oeconomiæ Le- gali, fecit, nempe 1. Arborem vitæ. 2. Sl-= criſicia Patrum. 3. Diluvium && Arcam Noæz. 4 Tridem. 5. Circumciſionem: Hæc enim o- mnia fuiſſe ſigna, ad obſignandas, & repræ- ſentandas promiiſiones Salutis, divino Fœ- deri annexas. Sub Oeconomia legali deinceps ponit duo E. 3 Or⸗ (70.) * Ordinaria, ut Circumciſionem & Agnum Paſchalem; & quingq; extraordinaria. Nem- pe nubem, quæ caſtra Iſraelitarum anteces- ſit. Exod. 13. tranſitum per mare rubrum; Mannam, potum è⁸ rupe, ſerpentem æne- um. Num. ꝛ1. Sed hæc omnia ita ſtatuun- tur, ut ſubſervire debeant, hypotheſi quod Sacramenta tantum conſiſtant in ratione ſigni: Semel itaque ſi admittatur, quod in ſta- tu primo ſeu paradiſiaco, Sacramenta fue- rint, rigorosè ſic dicta convenientia univo- cè & quoad Eſſentiam cum Sacramentis in Fœdere Gratiæz, neceſſum eſt, ut in eorum ſententiam & errores ſacramentarios inci= datur. . Noſtra proin ſententia eſt; magnam eſſe differentiam inter Sacramenta fœderis O- perum & fœderis Gratiæ; neque unius e- jusdemque eſſe naturæ. Nam primôò arbor vitæ, quam agnovimus pro Sacramento vim habuit NATORAEEM, conſervandi hominem in flore & vigore vitæ ſuæ ne poſſet ſeneſcere, prout rectè docet B. Gerhardus Comment. in Gen. pag. F1. item Luc. Oſiand. in bunc loc. Item Strabis, Alphonſus Toſtatus, Hugo de S. Vidtore, Ziri- nis, Bonfrerius & alii. nam, ſi Supernatura- lis — s en n 1 ubin Pomi untat ſeu. keunea Pyen la lumin lem i atur⸗ Utr⸗ Uls lutde ng n (men enn idre! lente ühn lie ulte Cer⸗ cvock zime eic nn entelar⸗ bron⸗ en . iannd Kione Ninkkr⸗ euni⸗ zuniſo⸗ nenttin nemmn los in⸗ zmele lers0⸗ Uoluse⸗ vorinus H, vigore t recte eyf. Stralin Nre, ſii⸗ matu⸗ H (71.) lis ea vis fuiſſet, ratio nulla fuiſſet, cur ho- mo arceretur ab eſu iſtius arboris, vel che- rubinus flammeusve gladius ad arcendum hominem opponeretur, ſola enim Dei vo- luntate ea vis ceſſaſſet, inquit benè Dor- ſcbæus. At verò Sacramentorum in fœdere ſecundo ſeu Gratiæ vis & efficacia planè eſt ſupernaturalis; nam quod Aqua v: gr: Ba- ptiſmatis vim habet & Efficaciam abluendi hominem à ſuis peccatis, accendendi fi- dem in infante, id ſanè ipſi non competit naturaliter; ſed ob unionem illam ſuper- naturalem materiæ cœleſtis cum terreſtri, qualis unio materiæ cœleſtis cum terreſtri in arbere vitz non deprehenditur, nec Scri- ptura S. ullam ejus mentionem facit. Secund, Verbum quod junétum eſt, Sa- „ cramentis fœderis Gratiæ, eſt alterins Or- Ginis, quam illud quod ſonuit in conſtitu- tione fœderis operum, nam hoc fuit Ver- bum Legale, illud verò eſt Evangelicum, quod potentia dicitur ad Salutem omni creden- ti. Rom. I. v. 16. hoc eſt in verbo Evange- Iii, ea vis eſt & potentia, ut mortuos ſpiri- tualiter poſſit vivificare, fidem accendere, & extintam ſpem ad ſalutem reparare, quod Verbum Legis nunquam poteſt. ma- ximè poſt lapſum, ubi factum eſt, litera Occidens. E 4 Ter- —– 80 (72.) * Tertiò; Sacramenta primi fœderie, figna- e runt gratiam D EI Creatoris gratioſam, & promiſſiones quoque in Paradiſo primo ho- mini factas obſignarunt; At veròsSacramen- ta fœderis gratiæ fluxere ex gratia Dei gra- tuita, & medicinali, hoc eſt, ex merito Chriſti. Quartò; Sacramenta primi fœderis non habebant vim intrinſecam, producendi in homine effectum aliquem ſpiritualem ac- cendendi fidem, aut abluendi conſcien- tiam à peccatis: nec neceſſarius erat hic ef- fectus, cum non eſſet in primo homine⸗ peccatum; & ſides in Chriſtum, illi Statui repugnaret; cum ſani non indigeant Me- dico. At hanc vim habent Sacramenta no- vi fœderis, ſeu fœderis gratiæ; unde Bapti- ſmus dicitur, lavacrum regenerationis in Verbo. Quare etiam Sacramenta fœderis gratiæ, νραανα ſen vehicula Gratiæ fuere appellata, ut jam ſupra inſinuavimus. Quintò, per Sacramenta Fœderis Evan- gelici cum Chriſto &aοοτοι unimur, U- nione illa arctiſſima myſtica; ut conſtat ex Rom. 6. v. 5. 1. Cor. 10. v. 16. 1 7. & 1. Cor. 11. v. 25. & cap. 12. v. 13. Gal. 3. verſ. 27. 1. Joh. 5. v. 6. Hæc ergò Unio, cùm ſit ſpecialiſſmum beneficium fœderis Gratiæ, nec in ſtatu mateg crame gana agumen keonne Deir game Me nue N 1 mtion eqn bor Uuſte (bann in bn pe⸗ d e zinm UII, Men Uliche n all 9 „, inin lneſen C lien endiin len. Plcer⸗ Klirc⸗ oninen Ktu nt Me⸗ tane⸗ ſedet fons n ſolens⸗ ie fuen⸗ us⸗ Luh-⸗ t, ⸗ ſtat exX 1.,Cor. venl11. iwum 10 ſtatin D⸗ H (73.) integro locum habere potuerit, & per Sa- cramenta fœderis Gratiæ tanquam per or- gana divina habeatur, inviétum præbet ar- 2 gumentum, quod longè differant, primi & ſecundi fœderis Sacramenta; Denique, ſi vis fignificativa abſolveret Sa= cramentorum naturam, etiam in fœdere E=⸗ vangelico, conſequens eſſet, quod Paradi- ſiaca majorem habuerint Eficaciam, & ma jore ratione deberent dici Sacramenta, quam ea quæ ſunt in fœdere Evangelico. Nam arbor vitæ evidentius videtur repræſentare Chriſtum, ut Reſtauratorem Salutis & vitæ noſtræ ſpiritualis, imo æternæ unicum, quam aut Circumciſio in V. Teſtamento, aut Baptiſmus in novo. Conferatur locus Apoc. Apoc. 22. v. 2. 3. 4. Vid. Angu ſtinus lib. 8. de Geneſ. ad lit. cap. 4. Sed, inquit, Turretinus Sacramenta mi- Piam vehicnla aut receptacula Gratiæ dici, ſed diſertè vocari ſigna & ſigilla ſœderis Gen 17. V. II. ExOd. 12. v. 13. At ſignorum eg ſigillo- rum eam eſſe indolem, ut nihil in ſe contineant vel inhærente virtute conferant, ſed gratiam vel jam collatam, vel poſt conferendam ſignificent, Gobſignent iis, ad quos pertinent. Ut verò ef- Kcientia toto genere differat a ſignificatione; ita diverſam eſſe rationem inſtituendi Inſtrumenta E 5 ſſie 86 (74.) 96. ☚ ione, nam Tridem, vellus Gedeo- nis Gc. etiam fuiſſe ſigna & Sacramenta, nihil tamen operata fuiſſe, ſed ſigniſicaſſe tantum & obſignaſſe. . Verum enimveréô licet Sacramenta non appellentur vehicula Gratiæ zæmi rè pner, in Scriptura S. appellantur tamen zαν 7αα 21οGν,; quia ipfis e ectus adſcribuntur, qui à Gratia proſiciſcuntur, ut de Baptiſmo dicitur, quod per illum regeneremur Joh. 3. v. 5. imo per eum ſalvemur Tit. 3. v. 5. unde inte concludimus, cuicunque tribui- tur effe tus à Scriptura Sacra, illi etiam-- convenit ratio Cauſæ: hinc planè non eſt conſequens, ut putat Zurretinus, Sacramen- ta dicuntur ſigna, ergò non habent eſſica- ciam; nam & Verbum DEl eſt ſignum vo- luntatis divinz, & tamen habet efficaciam ivinam., ut vidimus ex Rom. I. v. 16. Con- fer. Gal, 3. v. 2. 1. Limoth. 4. 16. Hebr. 4. v. 12. Duo ergò ſunt in Sacramentis novi Fœ- deris, primò, quod habeant ſe ut Organa divinitus inſtituta & Efficacia, ad conferen- dam Gratiam, ut ex ipſis Reformatis pul- cherrimè & ſolidicime id oſtendit Samuel Wardus, celeberrimus Profeſor in Academia Can- jentia G fgnificantia: Probare hoc ſata- er tad Atel bbt ailee Nn on4 ot 4 preri frinn im nor Ninle Cen 6 er itr. letikte nim Ctfn 1 Ern t egn Mntn Ai n elr 6 Cle amen enanon⸗ bunnn, apilno nur ſon 1S ehiͤi⸗ eta non e⸗ (tawen. eficacnn 16, Cl. Hebr noviFe Oige nteten Natisll t Nnnl Aentt .⸗ de (75.) S. Cantahbrigienſi, quem irrito conatu refutare aggreſſus eſt Gatakerm: Ut & Clariſ. uræu, cui ſe oppoſuit Dn. Witſius. Secundum eſt, quod oblatam & collatam gratiam obſignent; & hoc reſpectu ſunt ſi- Q0n „ „. . . gila & ſignacula Gratiæ divinæ erga nos, Rom. 4. v. II. neque hæc duo, videlicet ſ- niſicare, & eſicaciam habere, ita ſunt ſibi op- poſita, ut non poſſint ſimul ſtare, ut putat Turretinu, nam manifeſta inſtantia eſt, uti diximus, in Verbo DEl, quod & habet vim lignificandi, quæ ſit mens divina, circa ſalu-= tem noſtram, & tamen habet Efficaciam intrinſecam. Hactenus de Fœdere Dei cum Creatura ejusque figillis. Reflexio practica. O ergè admiranda primi noſtri parentis fe- licitac. Oineffabilis Ter Opt. Max. Creatoris benignitaz. Pulverem animat, & in eum Divi- nitatis ſuæ radios traducit. Terræ ſpiraculum, NMium imbendit, ut faciat æternitati aptam. Cor- Pus & Spiritum copula jungit nonniſi per pec- catum ſolubili; Ut unionem & fœdus immortale & perpetuum ſanolre poſſit. Sigilla verbo ad- dit, ne dubitationi poſſet eſſe locui. Cæteras o- pulentias quas Paradiſus habnit; prætereo. Ad immenſum hunc favorem, qui non obſtu- Peſcit, (76.) S. — peſcit, est jine ſenſu. Qui non æſtimat, eſt ſine mente. Qui non amat, eſt ſine corde. Amavit Adam, ſed in amore non ſtetit. Obſtupnit ad Paradiſi delicias, cum eas tanqnam in fendum- acciperet. Sed utinam ad fallaces perſonati ſer- pentis voces obſurduiſſet; Perennaſet utiqne ea felicitas; nec jam in utero eſſet transgreſſio; ante nati vitatem reatus, in vita ipſa mors. Cæterùm à Tr jam, 6 Adamita, qui felicita=⸗ tem xXTRA DEUM quæfſiviſti, amiſiſti; duo poſtulo, primum; quod à filio petiit invitta ma- ter Macc. 7. Peto, dixit, nate, ut aſpicias cœlum & terram & omnia, quæ in eis ſunt; & intellige, quod ex Nihilo illa fecit Deus. Audis, quod omnia ex NIRI1O ſecerit Deus, cur ergò in terra quæris felicitatem, cnjus origo eſt NIHILI. Ad aternitatem fadus, & jam de- nuo reparatus es; faſtidi hæc fallacia terræ bo- na, quæ poſſeſſa onerant, amata inquinant, a- miſſa cruciant. Inxta Mathematicorum dodtri- nam terra in comparatione ad univerſum eft pundtum. Hoc pundtum, quod amtitioſo premi- tur pede, 7r opprimet homo abſorbebit. Totum quod in terra poſſides, eſt, quod pulvis- enlus, in quem abibis, occnpabit. Huic pundto ergè, imò huic NIILO, ſi anplam ſpei longin- quæ ſtrutturam inædificas, Te deſtrutz. Audi quomodo amatoribis, & quam piè ex- candeſcat Anguſtinus: Avare quid alind ean Denm eum et r fet , le eerti 1R cein, i⸗ Cnll Pß PDks ſetig Ulem g o ndil Nl4 zul ing Ne 4 . ,Rr hts 1ſele, ſuutſe lkee flltene eis n irD 5 5 1 elo⸗ inag,9⸗ Nnt. ſſin pni⸗ beki elngi⸗ l n Dan Deum petzs? Quid tibi ſuffciet, cui Dens non ſuſioit? Cum Tibi mundus poſt dorſam ſtrepit, cur retro reſpicias! id eſt, ut in rebus præſenti- bns, nec præſentibus (non enim dicenda ſunt præſentia, nunquam ſtantia) ſpem ponas. Cur TE vis avertere ab immobili Bono, & requie- ſere in mundo perennte? Poſtnlo porrò, ut advertas ad ſuaviſſimas Plasmatoris voces; Da mihi fili cor Tuum. Ui- ta cordis, inquit landatus Præſul Hipponenſis, amor eſt, & idcirco, omnino impoſſibile eſt, ut ſine amore ſit cor, quod vivere cnpit. Hanc vi- tam conſecra Auntbori 10; & ita erit pura, ca- ſta. Solius enim DEl amor caſtus eſt. In hoc amo- re ſi ſtetiſſet Adam, nunquam lapſus, ſed ad æter- nitatem gradum feciſſet. Tanto autem Tibi melius erit hoc Bo xu a, quanto magis in illum amore ibis, quo nihil melins eſt. Ilbis autem non AMBuILAN- Do. ſed AuANDO. Ad enm ergo qui ubique præ- ſens eſt, & ubique totus non pedibus tibi eun- dum eſt ò anima mea, ſed amoribus. Nec T15 abſterreat, quod primi fœderie ta- bula ſit rupta: quam precioſa enim ſis, ſi factori *RK” non credis, interroga Redemtorem. QUESTIO VII. Quas vires habuerit prinzus ho- mo ad implendam faderis condi- tonein! Sum- E (78.) 338 Summa. 1. Oſtenditur, quod habuerit vires ſufficientes. 2. Primo, alias adverſum hoc foret Benig nitati. 3. Adverſum foret juſtitiæ divinz“ 4. Quia à Patribms dicitur ſanus, id eſt perfectus ſine vitio & defectu creatus. 5. Qna Adam eonditionem ſœderis rumpens; non ſe excuſavit, quod conditio ipſi fuerit impoflibilis. 5 PRauam Conditionem fœderalem primoò homini propoſitam ſpectavimus; vi- dendum jam naobis an habuerit ſufficientes vires ad præſtandam Conditionem; quod fa- ciemus primò Ceneraliter; oſtendendo, quod nihil ipfi defuerit; Deinde Specialiter per- currendo ſingulas potentias hominis: ut in omnibus illis cernamus, quibus dotibus & viribus quævis inſtruéta fuerit. Generaliter ergò probamus Primô; quia hoc repugnat benignitati divinæ, ſi DEUsS homini Conditionem poſuiſſet, ad quam vires non habuiſſet ſufficientes, tqran- nicè egiſſet cum Creatura, cui onus impo- ſuiſſet impar humeris; aut ludiſicaſſet, eam faciendo ſpem vitæ æternæ, ſed ſub condi- tione prorſus imponhbili; aut promifiſſet aliquid inaniter, atque adeo reipſa nihil promifiſſet; nam ut reéte docet Pufendorf. lib. 3. de Jur. Nat. & Gent. cap. 5. p. 73.1 Con- itio⸗ leſt i Reur danmrc 1 unde r (nuci uneri ſta lige 1 vo 6 ice lene, heni⸗ Giuti ettekelß Brunders⸗ 0 Nhem en rss cnit cber *“ nis: 1i Aotled 1s Mind; Eivinr, . ſailen 4 ts, us inpo⸗ ſet,eam b ut e Pri ⸗ Nhi ralem inteinte andi Emplicita ſequamur ne⸗ gantem, adeoque nullam facinnt pio, omihionem. Enprimis autem hoc indecens eſſet reſpe- Au D gn H kei lerean impoten- or Creaturæ adeo gue 40 VITY VIT 1. 188 clauſulas Hom Secundo; fi Deus non dediſſet vires ſuffi- 8 . A en e 3. cientes primo homini ad in mpidam legem, quam ipd præſcripſit, tum egiſſe tcontra Ju- ſtitiam n, quam nu o ali argumento vindi- camus contra Romanes Doctores, inferen- tes ob aſſertam 2 nobis impotentiam „per- fectè adimplendi Le egem, p periclitari Juſti- tiarn e div inam, anarn hoc, quod Deus nil ail ſtulet in ſua Leg „quod in prima ſui ditione homo Piz ſtare non potuerit. Wone enim peccat verè, niſi Jni ita peccat, ut po ſit ex conditione non peccare, neque præcipi ei quicquam poteſt, qui non ita conditzs, ut pohſit id, uod precipitur, implere, verba ſunt ma- . 4 (80.) & gni Theologi Melch. Nicolai, Præpoſiti ”tut= gard. diſp. de Prov. Fertiô. Pulcherrimè oſtendit hoc An- Ouſinss, ejusque diſcipulus Proer Aqni- tanic ℳ, Ex eo, quod Adamus fuerit crea- tus SANUS. Ex quo contra Pelagium do- cent; Si natura eſet ſana, uti primum con dita eſt, non opus fore, ut per Chriſti gratiam vires ad piè vivendum naturæ donarentur. Nempe, quia per ſeipſam ad hoc ſufficeret. Unde citatus Auguſtinis lib. de Nat. & Grat. cap. 3. ait: Natura hominis primitus inonlpata, & ſine ullo vitio creata est: natura verèò iſta ho- minis, qua unusquisque ex Adamo naſcitur, jam Medico indiget, quia &AuNA nO/ eſt. Et cap. 43. inquit, Verum eſt, quod ait Pe- lagius, quod Dens tam bonns quam juſtus ta- lem hominem fecerit, qui peccati malo carere uficeret; hoc eſt, qui vires ſufficientes ha- beret, ad implendam conditionem præſcri- ptam, juſtèque vivendum, neque enim ali- ter peccati malo carere poteſt. Rationem ad jicit, quis enim neſcit eum Sa NI M inculpa- hilem factum, && lihero arbitrio, atque ad juſtè vivendum poteſtate libera conſtitutum. Hinc etiam laudatus ſupra Proſper veſti- gia Magiſtri terens, omnino aſſerit, & con- cedit Pelagio, ſi homo adhuc eas vires poſt lapfum oe . taer⸗ grin natene. ukeet Kr ienput,⸗ ſon ite. ntr 1 Ce enesh 1 peſi· inal⸗ tionem inbpr. Ajuſt Ntum, erveft⸗ 3 Acol⸗ espol 7 * (81.) ı ,ẽð „. lapſum haberet, quas accepit à DEO, tum ipſum capacem fore ad impletionem Le- gis. Sic enim ait Carm. de ingrat. cap. 4. Wam ſi nunc etiam illæſus vigor ille maneret, Tn quo inſons natura fuit, ſua quemque vo⸗ luntas Conciliare Deo, pœnaque abſolvere poſſet. Nequioqnam Chriſtus mortem moriendo piaret; Peccatum && mundi ſangnis non tolleret agni. Nec genus humanum generari rurſus egeret Conditione nova, quoniam ſapientia « Sana fides, ſanum arbitrin, mens libera morbo Vitam agerent dignam ſummorunm participatn. QWartò ipfſi noſtri Parentes, citati adtri- bunal divinum, & accuſati de violato fœ- dere primo, & conditione rupta, non con- fugiunt ad id, ut impodhbilitatem implendi conditionem prætexiſſent: Sed Adam con- licit culpam in Evam; Eva autem in dece- ptorem perſonatum ſerpentem. Sed de his plenius conſtabit ex mox di- cendis, ubi omnes hominis facultates ſub examen vocabimus. WKST. VIII. Quas vires habuerit primus ho- mo ratione Intellectus. F Sum- 78 ** (82.) 2 — ——— nit⸗ Summa. 1 Oſentclirur⸗ Adamum habuiſſe ſapientiam atam, ex imagine - primæva. ecimine Sapientiæ chito. quod etiam habuerit ſapiet:tiam Cor c Generaliter, quod Adamus D implene dam cone di. æſcripratn; t ranſimus ltates, ut mon ſtie⸗ fuiſſe, ſed o-⸗ 4 * 2 „ ₰ — 7 * ☛☚ W— a,ſana. Hacipit I 2 14 X eſt wment! 1 2 Un õ ni reet⸗ 2, alerte⸗ a b Inteleetu, utpote 4 noſtræ; ſine qua volunt in ctum; ut apud Phi certum ſuß pponitur. Quod itaque intelletum hominis primi ſpeétat, ſane habuit ille e dotes ſuas egreg as & boportioneras, ‚ut in fœdere cum PEO Kar e poſſef: N am 1. habuit ſapientiam con- creatam ſive innatam, conditus e nim eſt ad imaginem DEl, cujus no on exig ſapientia & lumen intellectuale, o ne diffcultate penetrans, maxi Deum Creatorem ſuum cognoſ ens, vid. Gen. I1. 20. Col. 3.10. Creatus eſt, inquit = omnia fi- mè autem mo igu ua pa ars eſt Auguſt. Serm. I. de Verbo Ap. primus ho- n 1 ni 1 le un Comd ü ge! or Uetlan fan 60 § lali pinieptn 13 ages 6 (um 020 g pars gen onnub me zuten ens, N. elt. ir Pgui . guu be iin o . -2 0. 6 —° n natura ſine c culpa, in natura ſne vi⸗ on ſine vitIo cbndetetur, i Nitate intelleg, Rus aut cum ſta retur, cum ut! audatus aer 1 . eſt, qui tanta in eſſe He pte, hon i hi⸗ hom i⸗ Bei Iue firmiſſima cognitio, atque Puic i 60 ¾ Znt Ptoni hite 9 morsgue 00 ngruentes. Sic & Eccleſiaſt. 7. v. 20. dicit: Solummo 40 hoc in- veni, qno⸗ d fecerit DE S bominem rettum; At non fuiſſet INTELLECTUS RECGTUsS, ſed di- ſtortus imo monſtroſus, ſi ignorantia labo- rAſſet, aut in errorem facile incidere potu- iſſer, teſte enim ipſo Thoma Aquinate, o- mnis Error intelle tus eſt monſtrum. Qint ſpecimen ſtatim edidit pulcherrimæ Adam Sapientiz, dum animantium veluti cenſu inſtituto ſingulis nomina naturæ i- pſorum convenientifſima indidit; item dum Rvz ortum divinitus agnovit, ac ſan- Riſſimè de matrimonio diſſeruit, ejusque leges ſecuturo Mundo promulgavit. Portò ipſæ ſcintillulæz & reliquiæ quæ ſu- perſunt in intellectu noſtro, quarum bene- F 2 Kci 10 5 (84.) ficio Deum adhuc aliqualiter & Creaturas cognoſcimus, Argumento ſunt, quantum fuerit Lumen primævum. . Secundô præzter illud Lumen concrea- tum etiam habuit primus homo Lumen 9esrο & infalum, nam, quia etiam do- nis exornatus fuit ſupernaturalibus Spiri- ts S. uti non negant noſtri Theologi, con- cedi poteſt, infuſam quoque Sapientiam ipſum habiturum fuiſſe. aut habuiſſe in ſta- tuù primo. Velut eriam Prophetis Apoſto lis, altis que viris ſar Ctis habitum Sapientiæ infuſum fuiſſe con ſtat: unde etiam B. Mei- ſuerns Anthrop. decad. 1. p. 18, aſſeruit; no- Citlam ſeu ſcientiam Adami, fuiſie majo- rem quam in ipſis Apoſtolis. Tertiò acquifitam quoque habuit Sapi- entiam: Quis enim dubitarit, quod augeri ootuerit Sapientia primi hominis, & incre. menta capere, tum per revelationem divi- nam, qualis etiam facta legitur Geneſ. 2. Cum inſtruxit eum Deus de voluntate ſua, & Legem ipſi præ ſcripſit ſub certa Sanétio- ne: Tum etiam ex converſatione Angelica perfici potuit, quos eſſe Spiritus perſpica- cichmos ſatis conſtat. Quod ſi enim poſt lapſum fideles & pii quandoque Angelos habuére pro hoſpitibus & informatoribus. VUtl⸗ igt ien be 90 p ., fut, omm it eo Ceckir Ium I4 Npob gu ch Neit ſeike hu kius letie Dal DPuml mpli lunin enmm uumm octes⸗ Luren n⸗ ir er enten einke⸗ Mohe pien B. N it o p⸗ (85.) £ utique in ſtatu integritatis, re adhuc planè integra & nondum facto diſſdio, pariter & ropiore jure Adam converſationem ha- ere potuit. Objectum ergòô cognitionis Adamicæ fuit primarium quidem ac Principale DE- US, conditus enim in hunc finem homo fuit, ut Creatorem ſuum agnoſceret, & in communione cum ipſo viveret. An habue- rit cognitionem Myſterii Trinitatis mox declarabitur. Secundum fuere Angeli, quo- zum conſortio frui debebat, fuere enim tum Angeli tum homo concives ejusdem Reipubl. cœleſtis, ut Auguſtinus loquitur. Tertiò debuit etiam ſe cognoſcere, non e- nim minus ſui cognitio in ſtatu integrita- tis, quaàm in ſtatu lapſs eſt neceſſaria. Ut homo ſciret, unde eſſet, quas dotes acce- perit à benigna Creatoris manu, quanta., viciſſim ſit ejus obligatio? Creaturarum re- liquarum cognitio etiam huc pertinet, ſed potius tanquam Objectum delectationis & extenſionis quam neceſſitatis. Falſa proin eſt ſententia Hug Grotüſlibr. 2. cap. 2. th. 2. de Jure B. & Pacis, qui ex primis noſtris parentibus homines fecit ſimplices. Simplicitatis, inquit, in qua primi bomines ſunt conditi argumentum præbuit nudi- F 3 tas. 2 (86.) tac. Erat in illis ignoratio magis vi iorum quam opnitio virtutis,; il de Sogthis loquitur Trogus. Falſam eſſe hanc ſententiam patet primôò ex ſupradiéta vegohsne. Nam ut Plato in Cra vlo ait, & Oααν T&α&C νouoovς⅜ πν bοσι 3 t OawsXασ αναd⁵ͥονv Neque fntile quid neque fu-= tilium virorum impoſitio nominum eſt. Secundòô, cùm Dzus Evam ad Adamum: adduxit, annon ſtatim eam, ceu os ex oſſi- bus ſuis, & carnem de carne ſua ſalutavit Gen. 2. v. 22. 2 3. Quæ verba poſtmodum Apo- ſtolus Paulus ulterius explicat, & oſtendit, quam non fimplicitatem aliquam ſpirent, ſed quod maximum myſterium in iis lati- tet, dum eadem de Chriſto & Eccleſia ex- plicat Eph. 5. v. 32. Cumque ex Se ceu Vi- ro ſumtam illam Adam agnoverit, eidem àν * Viraginis nomen impoſuit, quo nihil conven'entius dici potuiſſet. Tertiò, Adamus uti Parens fuit totius Rector eſſe eorum: atque uti Imperium eint in omnia animantia; ita neceſſario buit habere Sapientiam concreatam; tum poſteros ſuos regeret tum etiam up tam diverſa animantia ſub obſequio debito Planè autem Crotins Socinianord: veſt gia cal⸗ — noref 141 1e1 Si mani, ita debuit quoque Dux (alea ſn t Then 020 Lig itoe pen Nm n l, n nlun etpren Mron 141 ten, . leleft⸗ damun. l. itOen. oheolt iet lisl leſtner⸗ enli t,eten t, wtin e Dix getinn ehario w,tunn zuttan ebito Feßigi l⸗ ſeiviſe Adamum inſtar infantis ſen pr — — sõs * nigee – . A824 fuiſſte PErE ee 27 calcat, cum alt nuditatem fulie arg uImehndt ſimplicitatis: Ita enim Schma zius alt, nu dim; cui dudum reſponder: at noſtrI Theologi, quod aliud ſit nuditas, turpitudi- nis 26. confnſionis orta ex Reatu, quz coram DEO & hominibus hone ſtis confuſionem & ignominiam inducit, & aliud eſt nuditas Innocentiæ & Santkitatis non hanc ſed illam turpem & igaominioſam Adamus ante la- pſum ignorabat, & illam non hanc poſt la- pſum agnovit & erubuit. Aut ſi rem juxta alios explicare volu- mus, tum, quando Gen. 2. V ult. dicitur, quod Adam & Eva fuerint nudi, nec eru- buerint, Moſes quidem videtur ſolum cor- poralem modum nuditatis relpexiſſe; ſed longe ſnblimior ejus eſt ſenſus, animorum enim quoque conſtitutionem divinus Scri- ptor voluit notare: Primô enim quod fue- runt NuDI ſecundum corpus, id ex eo profe tum eſt, quod fuerunt perfetè crea- ti ad imaginem PEl; cujus imaginis ſplen- dor micabat in ipſo quoque corporeé; ita ut ipſum hominis corpus eſſet honoratiſh- mum, tanquam imaginis illius divinæ ta- bernaculum, ab incolente anima honorem habens ſupra omnes alias res creatas. F 4 Quod „5 eTZ 1C (88.) ı Quad autem nulla fuerit apud ipſos erubeſcentia ſeu pudor, id ex eo factum, uam rerum honeſtarum non debet pu- dere quenquam: quippe pudoris Cauſa eſt res pudenda, id eſt, malum, ſive vitium & labes mali. Motus is eſt affectio animi ex mala conſcientia Cum autem per tempus illud integritatis in noſtris primis parentibus nec malum aut labes fuerit, nec mali con- ſcientia, non neceſſum fuit, ut ipſos pude- ret naturalis conſtitutionis ſuæ. Denique Dn. D. Oſiander diſtinguit in- ter triplicem nuditatem: 4 1. Naturalem & amabilem. 2. Vitioſam & abominabilem, 3. Clorioſam & admirabilem. Sed de hoc punéto redibit dicere. W FÆS T. IX. An Adamus in ſtatu primo tam amplam habuerit Scientiam Theologicam, ut etiam mſterium Trinitatis cognoverit, ſive an vi Teologiæ naturalis habuerit cognitionem e DEO ut Uno & Trino. . Summa. 1. Status quæſtionis proponitur. 2. Negantis ſententiæ rationes producuntur. 3. Pro affirmativa ſententia pronunciatur. 4. Oppoſit æ rationes enervantur. .B * ſ Uanat Moin und Gn lud, bet, Unem n il Un Uude gntn D iron ſech fle er ſeher Dar Tvoron enbon eX Nock Mino⸗ Uuition ie fn, de ed üng nler lenyu enthos i. te⸗ giri⸗ t. 5ℳ , er fonen untur⸗ lur. Hee (89) ſ KÆ quæſtio inprimis huc pertinef, ut intelligamus, quæ fuerit non tantum perfectio Imeile tus, ſed & Theologiæ in STAIU PRIMO; Advertendum autem pri- mô, non quzri à nobis, an Adamus habue- rit notitiam de DEO ut Trino inſitam, im- plantatam, uti certum eſt, quod habuerit notitias connatas, de Exiſtentia DEl tan- quam Creatoris ſui: Difficile enim quibus- dam videtur aſſerere velle, quod myſterium illud, quod nullum veſtigium in creatis habet, & quod propter ſui ſublimitatem omnem Intellectum tranſcendit, quod in⸗ quam illud myſterium dicatur intelle tui umano connatum, de quo infra. Unde ſecundòͤ tantuùm illud principaliter quæritur: Anne primus homo illius cogni- tionem habuerit ex revelatione, prout ne- gari non poteſt, Deum nö pauca homini re- velaſſe, quæ natura per ſe non dictabat, ne- que enim ſignificationem arboris vetitæ ſciebat niſi ex DEO revelante. Duæ ergò hic ſunt Sententiæ: Prima eſt quorundam Reformatorum, ex. gr. Clop- penburgii. p. 797. imò etiam quorundam ex noſtris, qui cenſent, Adamum in ſtatu Primo & integritatis non opus habuiſſe ce- Enitione illius myſterii: F 5 Idane (90.) & indè, qnia my ſterium Trinitatis pro ſtatn, ex eo vel maximè ſit Saru neceſſa⸗ quia omnes tres Perſonæ peculiari ratione &αonomia ad Opus noſtræ Redemtionis con- erint. Pater ex aboſo miſericordiæ, qud A- us in ſtatu felicitatis opus non habebat, me⸗= dium & remedium aliquod inveniendo, qn0 la- vſo Generi Humano poſſet ſnccurri, deſtinando videlicet filium in Mediatorem. Filius verò ſpon- te ſuſcipiendo illud munus, G ſe iſtendo tan- uam vadem & expromiſſorem pro Reo. Spi. ritus S. autem hominem mortnum in peccatis per Verbum && Sacramenta vivificando, Media Gratiæ offerendo. At verò his omnibus opis non fniſſe Adamo in prima conditione conſtituto, nbi ſuffecerit cognitio DEl ut Creatoris, Benefa- Roris, imò etiam ut Domini abſoluti. Secundò Cognitionem ilam exceſſiſe ſtatum Adami, utpote qui merè naturalis fuerit; N emi- nem autem dicere vel aſſerere poſſe, quod moſte- rium Sacroſanctæe Trinitatis ad naturalia perti- neat, vel cognitione naturali apprebendi di- judicari polſiit. Tertiò, my ſterium illud ne poſt lapſum quidem ita perſpicuè ſtatim revelatum fniſſe, ubi tamen vel maximè opns videbatur, ut homo cerneret, quàùm omnes tres Perſonæ, ut ita dicam, peculia- riter laboraverint pro ejns Salute, neque enim ℳN= A — tare⸗ i, ve m, N . mnvirt ſerte ata. Unn lie ha Can⸗ rie liri n ben len Rein —— fittinn iwire ſiis , e⸗ lotor⸗ o. uentker 1 y, GMle n torwi „. Beleft 2„ (9 I. S extare, vel in cultu Abelis, vel in ſacriſicio Noa- chi, vel in colloquiis Abrabami cum DEO ve- ſtigia aliqua cuitus §S. Trinitati præſtiti, quem- admodum in N. T. Argumento quodam non im- belli, quod iſtud moſterium primitus non fuerit cognitum, nec quod ſtatim poſt lap um ejus plena cognitio fuerit reſtaurata. Et quis crederet, ſi bomo integer habuiſſet cognitionem & Trinita- tis ex revelationel, quod illa planè fuiſſet obli- terata. Neque enim per lapſum obliterata in Adamo fuit cognitio, quod Deus fnerit Creator primi hominis, aut quod aliqua fuerit arbor ſci⸗ entiæ Boni & Mali. Accedit, quod juxta tri- tum Canonem naturalia primi hominis perman- ſerint integra: Si itaque naturalis cognitio fuis- ſet Trinitatis in ſtatu integro, etiam in præſenti eam locum debere habere. Verùm enimverò oppoſita ſententia lon- gè verior & in ocriptura S. fundatior eſt. Nam primò, ſi opus ipſum Creationis ſpeétetur, Deus in illo ſtatim ſe ut Trinum oſtendit, Patri enim ſimpliciter creatio ad- ſcribitur, de Filio dicitur, quod per ipſum tanquam per Verbum Hypoſtaticum & Subſtantiale, cœli firmati ſint, Pfſ. 33. & de Spiritu S. quod per Eum omnis exercitus fuerit creatus, item Gen. I. v. 2. inquit Di- vinus Hiſtoricus, quod Spiritus incubuerit DW aquis, 62 (92.) £ aquis, inſtar videlicet columbæ ova cale- facientis & excludentis. Quin non ſemel Scriptura S. de creatione hominis loquene, de Creatore ejus loquitur in plurali nume- r0, ut apud Eſaiam c. 54. v. 5. Ubi dicitur Mariti, fattores Tni. Similiter Pſalm. 149. v. 2. dicitur: Lztetur 1ſrael in fadoribus Tuis. Imô Salomon præcipit, ut., quivis homo hoc attendat, & menti ſuæ firmiſu⸗ mè imprimat, Eccleſ. 12. v. I. Memento Creatorum Tuorum. Jam quis aſſerere auderet primum ho- minem in excellentiſſma Sapientia condi- tum ignoraſſe manus Creatoris ſui, & quod non una, ſed tres Perſonæ ipſum creave- rint. nis crederet Adamum in eo ſtatu, in quo Filius DEl naturalis fuit, ignoraſſe Parentem ſuum, qui talis eſt, ut Unus ſit in eſſentia, & ut Trinus in Perſonis. Et an- non Deus in eum finem condidit Homi- nem, ut eſſet in rerum natura noviter pro- ducta admirator & præco tantæ ſapientiæ & virtutis; Id autem procuidubio ad Glo- tmam DEl facit, ut non modò infinita ejus ſapientia & potentia celebraretur, ſed, & modas ille, quo ſe perfectiones illæ divinæ per fingulas Per ſonas exeruerunt, item quo ordine, agnoſceretur & condignis laudibus extolleretur. Rectè L alt Del ſenre Ecan gnov decll 6 goi Gun UAhu Unln be Mla Eheſen Colſt Niner Iln lutn nnihe M hon Uln it 4 Uhshon Teri alenil lent Natle. önſenel guen inune⸗ cir Unlen. ünhe t,ginn uniii⸗ enento unho⸗ ondi⸗ Lgood (esde., 1d n igooll Uus 6 Elan Honm- iter pee⸗ apienu ad 600 nita eyt itemqu laude hebt — Restè B. Letherus in Gen. I. Comm. p. 19. ait: Primos noſtros Parentes cognitionem- DEI! perfectiſimam habuiſſe, qnomodo enim ne- ſcirent eum, cnjus in ſe ſimiimndinem habebant G£ ſentiebant: Atqui neſciviſſent ipſum, ſi non cognoviſſent ut Trinum. H ð Secundum argumentum deſumimus ex eo, quia, ſi Adam cognoviſſet Creatorem ſuum Deum, ſaltem ut unum, & non ut in tribus berſonis ſubſiſtentem, tum cognitio ejus fuiſſet falſa, imò ne quidem cognitio Dal fuiſſet: Ad conſtitutionem veri DEl non ſufſicit unitas eſſentiæ, ſed tres requi- runtur Perſonalitates. Qui itaque Deum non ita concipit ſive cognoſcit ille ſibi non repræſentat Deum, uti eſt, ſed Idolum ali- quod fibi fingit, unde recte Epiphanius di- xit in Pan. p. 9. de Adamo: Gοαα, eâdXτσ r ides zaρ rertéeρ Hedy veer h .h rveα. õ r., „ ee α 5 eT eα 7 ,&α wiſo dN *ν⁵ονον.Z Non erat Idololatra pri- mus homo, noverat enim Patrem Deum,; Filium, & Spiritum S. Etenim Propheta erat, & ſciebat Patrem dixiſſe Filio, facia- mus hominem. Tertiò primum noſtrum Parentem ex- cellentiſſima Sapientià inſtructum fuiſſe, & quidem majore quàm omnes hodiè Philo- ſophos / E . os docuit non tantùm erus loco ſupra citato, ſed Hiſtoria cet, memoratur enim quod ium veluti cenſu quodam ◻ 3 „ * in⸗ gulis nomina naturæ ipſorum conv àa indiderit, ut in antece- 1 dentibus jam dictum, quod Evæ ortum di-= vinitus agnoverit, quod ſanctiſſimè de ma- trimonio diſſeruerit, ejusque leges ſecutu- ro Mundo edixerit, quæz omnia ad profun- 4 P1† 111 diſſmam Philoſophiam & partim ad Thep- logiam moralem pertinent: Quomodo er- gò credibile erit, quod DEUS in hisce pri-= mum noſtrum Parentem tam egregiè do- taverit, & Sapientiam indiderit: DE Sz ve- rò in quo tamen omnis ejus QuiES, & qui finis erat Creationis totius, tacuerit. Acce- dit familiaritas illa quam habuit cum DEO, quæ non potuit vera eſſe, niſi Deus ſe ſiſte- ret, qualis fuit, videlicet ut Trinum. De- nique quivis hodiè in Chriſtianiſmo Idiota majorem haberet cognitionem de DEO ſuo, quàm Adam, quia in Catechiſmis jam noſtris & primis Theologiæ principiis do- cemur, quod credendum fſit in Patrem, Fi- lium, & Spiritum S. .— Qartum argumentum ſuppeditat Ima- go Primæva, quæ juxta Paulum conſiſtit . r ganct inmgo lun en t, Ni Pire liimi in n Unde lne Cuinn⸗ nnobi lune 1Oül denpn 1 o⸗ E odb nn Du Celen Muum mee⸗ e Ceutu.⸗ poine⸗ noloer⸗ eegi⸗ ge do 1 e , C t. Acc⸗ ſe ſite n. De 0 ldioet je D mis jm ppi⸗ - ren ittlnt⸗ ilit in Oα — in rdee cognitione, Col 3. v. 10. In A= ιοÜνα α απαd , 786 d)Xα παα Juſtiria & Sanctitate Veritatis Epheſ. 4. 24., Illa ipſa imago per lapſum ab Adamo deperdita ite- rum reſtauratur; Unde neceſſariò conſe- quens, quod ſit ejusdem naturæ cum prio- re, niſi quod perfectior illa fuerit, quam hæc reſtauranda, utpote quæ propter adhæ- rentem carnem ſemper adhuc infirmitates ſuas habet. Jam apud omnes Chriſtianos in confeſſo eſt, magnam partem imagiais teſtaurandæ confiſtere in νοαν ſen agni- tione SS. Trinitatis. Imò in hoc conſiſtit vita æterna, teſte Salvatore Joh. 17. Neceſſe igitur erit, quod iſta Mipraαας & agnitio Prinitatis in primo ſtatu tanquam pars i= maginis divinæ fuerit. Et ſanè hæ ipiæ rationes tam validæ mi- hi videntur, ut etiam probent, Adamo im- plantatam fuiſſe notitiam de Trinitate in divinis. Partim quia Imago illa, quæ jam in nobis reſtauratur & renovatur, per Ver- bum, ea in primo ſtatu fuit concreata, ut conſtans noſtrorum Theologorum & in- Scripturis fundata eſt ſententia: partim ſi 7 prb es impreſſum ipfſi fuit, in pri- ma Creatione, ſanè non fuit impreſſam, quod DEUS tantum fit Unus, ſed etiam ut Tri⸗ 22 (96.) 8½ Trinus; amill autem eſt illa notitia, ut multa alia per lapſum, qui tenebras indu-= xit in intelle tum, & mortem ad omne Bo- num in voluntatem, Eph. . Ad rationes igitur pro adverſa ſententia b initio allatas Reſp. quod non ſaltem tres Perſonæ Deitatis per certam œconomiam 1 manifeſtarint in Evangelio & reparatio- ne generis humani, ſed etiam in prima ſta- tim Creatione; Nam de Filio DEl dicitur, quod per Kum conditi fint throni, & do- minationes, viſibilia & inviſibilia, ut pri- mas teneat in omnibus Col. 1I. v. 10. 18. Et de Spiritu S. dicitur ſpecialiter, quod aquis incubuerit, eas fœtificando: In utroque ita- que ſtatu eſt certa Perſonarum Trium in divinis qconomia, & Evangelica recreatrix miro concentu conſonat cum Creatrice. Uti enim per Xνο* aentns⸗. cœli firmati ſunt, teſte Pſalmiſta, Pfſ. 3 3. v. 6. Ita cœlum per peccatum clauſum per illum Aν*ρνν„v iterum per novam Creationem eſt reſera- tum, ut jam per eam ſit novum cœlum, nova terra. Et ſicut in Paradiſo arbor vitæ erat poſita, ut eſſet medium conſervans ho- minem in ſtatu immortalitatis, ita Chriſtus eadem arbor vitæ dicitur Apoc. 22. Deni- que ſicut Spiritus S. incubuit aquis primis, eas en en ise cuncl 1 VN hitu Ukos Ce⸗ Ut in Ad! am el liami len — Pkici sinll onvedo⸗ Gwene Aennes onnun eymn⸗ rimke⸗ ICan, iKd Hu. IA. N Aamun glentr Hlumn ſcheati Crenrie tifone. lum pet m eleta⸗ lum, hor ite ,ans o⸗ hniſtus Deni⸗ Nini ea⸗ eas ex Sc las faciendo: Ita Ieres 44 idem Spirit m baptiſmalem fœ- cundat, ut ſe ſpeétata uullam . 1. . zre Seeben ViIn Babe cuùm in Baptiſmo Spiritus 3. ipfſi anitur, ſœcundiſſma eſt, ſic ut per gam generentur DEO Filii, & filiæ, r ex aurora Pſulnms. 110. V. 3. 7 — ult ros Seheratu 22 4 & dicatu Baptiſmus lavacrum regeneratio- nis in verbo. Ad ſecundam dicimus: Nondum proba- tam eſſe cognitionem myſterii Trinitatis etiam in ſtatu integritatis fuiſſe ſupernatu- ralem. Aliud enim eſt myſterium Trini- tatis, aliud cognitio ejus. Myſterium illud 2 eſt ſupra naturam, h. e, nihil fimile habet in natura, & eam infinities excedit, ficuti DEUS ipfe, ſed tamen cognitio ejus non ſtatim pro omni ſtatu eſt ſupernaturalis. Nam procul dubio concedent Adverſarii, quod Angeli quàm primum à DEO fuere ptoduéti, habuerint cognitionem DEl ut Trini, eamque naturalem vel impreſſam, vel acquiſitam. Pariter ergo & homo eam habuit. Nulla enim hic idonea differentia afferri poteſt. Secundô poſito, quod illa cognitio fuis- ſet ſupernaturalis non tamen exin conſe- quens eſt, quod excefiſſet ſtatum primæ 8 (98.) B felicitatis, nam quid magis ſupernaturale eſt, quàm gratioſa inhabitatio totins 88. Trinitatis in corde hominis. At verò me- lior & ſanior Theologia docet, quod uti- que in ſtatu Integritatis cor primi hominis Templum fuerit, in quo habitaverit Pater, Filius & Spiritus S. Si enim in Renatis SS. Trinitas gratiosè habitare dignatur, uti conſtat ex Joh. 14. 13. I. Cor. 3. 16. Quan-= to magis in homine ante peccatum habi- tavit. Ad tertium dicimus mſterinm Trinitatis ſtatim poſt lapſum fidelibus innotuiſe, nem- pe per revelationem, nec obtier ra ejus Fei iust veſt'gia, in exemplis, ubi nulla videt adverſarius. Nam Abelis Sacrificium Deo pla- cuit, quia ex fide erat Prolettetn teſte Pau- lo Hebr. I1. At Rdes reſpicit Filium DEhtan- quarn Mediatorem inter Deum & hominee, ui diſidentes reconciliet. Et ipſe a ſus fi- cei, ſpeciali æonomia pertinet ad opirima- 5§. qui & Teſtimonium dedit Spiritui Abe- lie, quod At Filius DEI, novo jam titulo, vi- deneet per adoptionem; Neque mirum eſt, cognitionem de Trinitate tam citò per r lapſum obliterari potuiſe, cùm obliterata fuerit cogni⸗ tio, quod cononpiſt entia ſit peccatum. Rom. 7. Et cognitio natnratis de naturis animantinm, &c. QX- in 6 nen Nütrtia Nimd. eon. oli. Uoninis Perer u88. , U . D MN SF in gi Zhlan⸗ orniner, us . Perhe . MV⸗ lſen 1t e RoN. 7 ** (99.) An Adamwus in ſtatu integro babuerit potentiam credendi an Chriſtum? Summa. I. Status Controverſiæ aperitur. 2. Ofſtenditur, quod Arminiani quæſtionem- negarint. D 3. Contra, quod Reformati eam affirmarint, 4. Hülſemannus ſiſtitur partes adoprtans Re- formatorum: Dorſchæus ut favens Armi- nianis. 5. Producuntur urriusque partis fundamenta. 6. Deciditur à nobis quæſtio. 7. In eo aſſumitur ſententia Hülſemanni, quod Adamus habuerit generalem poten- tiam credendi verbo DEl. s. Negatur verò cum B. Dorſchæo, duacd ha- buerit potentiam credendi in Chriſtum, per modum fiduciæ. 2². Provocatur ad B. Dn. D. Wölflin, & B. D. Wagnerum. ETiam hæc quæ ſtio pertinet eò, ut intelli. gatur, quæ dotes fuerint in intellectu humano, in ſtatu primo; ubi præſupponen- dum eſt, non quæri de Fide in genere ſie dicta, credendi omni verbo Divino, quæ in Primo ſtatim Legis moralis præcepto, man- data eſt. Segd queæſtio eſt, an Adamus habuerit po- tentiam oredendi in Chriſtum: Ubi Reformati G 2 Das (100.) £ Daniel Tilenus d um adhuc militaret in ca- ſtris Calvini, Petrus Molinæus in Anat. Arminianiſmi c. 11. & alii affirmativam te- nent, dicuntque primum hominem per peccatum eas vires amiKie, chr m enim cer- nerent, ve riſmum eſſe, quod propter in- credulitatem homines ⸗ õ & verò juxta ipſorum hy pothelts, nulli, qui da- mnatur, vires credendi in ſtatu peccati à DEO dentur, ut in juſtitiam à DEO dech- ent, aut emolliant, aſſerunt, potentiam & vires credendi in Chriſtum ipfis in Adamo derar inen amiſſas fuiſſe. Vid. etiam Tur- retin. qui ex elel o hanc controverſiam eaetavit. Con tra Armin ani ſecuti Ducem ſuum 1 Co zwvinus in collatione inprimis Arnoidh cum Tileno multi is rationibus defendere ſatagunt, primos noſtros Parentes non ha- buiſſe potentiam cred dendi in Che ſtum. at⸗ que adeò non potuiſſe eam per lapſum a- mittere: Pro quibus ex noffti⸗ Theologis ſtat Joh. Georg. Dorſchzus: defendit eam ſententiam Arminius, ut tihenelus proba- ret, Deum vi ſœderis Evangelici teneri da- re omnibus vires credendi. & Deum etiam aratum eſie ad dandam & conferendam hant fdem modô nen refiſtant. ang fitn Uni . li N ern ſeie 1led ihen l Koli l Me lini mi D uuk Uden ann lein Ne Nmt N. nnn noch⸗ tinck A inte en . incet⸗ e I Kr ctti Achino T. ethamn n Wun ltore ſngere gonhe- Rm dit eann rc⸗ ener! r m eliam erendem Ne⸗ 2 (101.) wWrEee Reformæati contrà ut particularitatem K- vangelicæ Gratiæ & fœderis illius evincant, ſtatuunt genus humanum Adami peccato unà cum originali puritate & juſtitia, vi- res quoque credendi in Chriſtum amiſiſſe: Nam per Adami lapſum nos amiſiſſe pote- ſtatem amandi Deum, eique obſequendi. Fidem autem amorem DkEl includere & ſpeciem eſſe quandam obedientiæ, atque adeò DEuM nullo jure teneri, ut reſtituat id, quod nes decoximus. Ex quo patet, verum eſſe, quod dixit Molinæus, quæſtionem hanc eſſe magni momenti: Ex una enim parte ſtant Armi- niani cum ſua hypothef, ex altera Refar- mati Gratiæ & fœderis particularis defen- ſores, qui contendunt omnibus viribus fœ- dus Evangelicum initum tantùm eſſe cum Eleétis. Quod ad noſtros attinet Theologos, duo habemus lumina noſtræ Eccleſiæ, Hülſe- mannum videlicet & Dorſchzum, quorum ille in Tratat. de Auxiliis Gratiæ ſtat pro Reformatis, contra Dorſchæus militat pro Arminianis. Nos utriusque partis argumenta produ- cemus, ut robora eorum pateant, & poſteà noſtram ixesen ad jiciemus. G ʒ AKd 6 (102.) α Ad quæzſtionis autem profundiorem in- telligentiam, cu jus ſtatum accuratèe format Turretinus, advertendum eſt, non quæri, an Adamus habuerit fidem actuzlem in Chriſtum: Fatentur enim Reformati, quod Objecto nondum revelato primi Parentes noſtri non crediderint Actu; ſed hoc quæ- ri, an ut Adam per Fidem actualem cre- debat omni verbo DEl actu revelato; Ita per potentiam potuerit credere non modò verbo jam revelato, ſed etiam ulterius re- velando, ſi ita Deo libuiſſet: ubi Reformati ſic ſentiunt, Adamum quidem in Chriſtum tanquam Redemtorem actu non credidſſe ante lapſum, quia Chriſtus revelatus ipfis non fuerit, nec tunc redemtione indiguiſſe: Sed tamen in creatione vires ſufficientes 2 DEO accepiſſe, quibus omni verbo reve- lato aut revelando credere potuerit, ac pro- inde etiam, in Chriſtum futurum Redem- Corem, ſi ei hoc à DEO revelatum, quod & * lapſurus eſſet, & poſt lapſum Deus filium ſuum in Redemptionis pretium effet tra- diturus. Rationes eorum ſunt primòͤ, quia Adam vites acceperit credendi omni verbo: Ergò etiam verbo Evangelii, ſi illi revelatum fu- iſſet, quia fides in Chriſtum fſit pars & ſpe- cles, — lies, ſei. ni! Natr⸗ ſellel⸗ len iati, eer Dende let Niain ſiaw Anen⸗ (dlen rt phun ecvein en . ie N Un i le Nole⸗ en n. Neje ane lanee re lont 1guni en i annts legu⸗ n e⸗ o, Nod eünrte⸗ etomi hrikin redich tus ihi igule flcente ho tere⸗ heeyo Recen⸗ gvol füum et tra⸗ 4 Adam o: igs tum fu⸗ Ehe· (les⸗ 6 (103.) rnee cies, quæ contineatur ſub notione generali fidei. Accepiſſe autem vires credencdi e- mni DElI verbo, patere id ex perfectione naturæ, in qua conditus ſit: nam qui per- „ fe tè ſan Rus fit, ilum ad omnimodam fi- dem & obedientiam DEO præſtandam ob- ligari, alias defetum aliquem oriturum; Quia ſic non credendo DEl verbo, ſe inſi- deiem adeoque non integrum probaret; Deinde inquit Turret: Si Adam non po- tuifſet credere, id ideò fa Rum eſſet, vel, quia intelletus aliquo errore occœcatus, vel quia voluntas aliquam rebellionem foviſſet; ſed neutrum dici poteſt, de homine ſan& & ad Imaginem DEl condito. Secundò ait: Quia primus homo ante lapſum habuit potentiam amandi Deum, eique in omnibus obſequendi: Amor enim fidem præſupponit, quæ pars eſt obedien- tiæ. Nam qui jubetur ex Lege amare De- um, eiq; obtemperare, jubetur etiam ei cre- dere loquenti. Nec valet, inquit, porròô. quod excipitur, aliam eſſe potentiam, qua DEO creditur, aliam qua Chriſto, quia ver= bum Legis & verbum Evangelii toto ge- nere fint oppoſita. Et in Lege quidem mandatum eſſe, ut Deum amaret, & ei ob- ſequererur, ſed tantùm pro ratione ſtatus, G6G 4 in . 36 ( 104.) 6 eum crederet; Quia addit, fozmulam peculiarem differant it & Evangelium, convenire ta quod ſint ex æquo verbum Dl ſidei noſtræ Ob jeẽtum, & obedienti⸗ ma. Unde qui teneatur credere DEO lo- quenti in Lege, & vires ad id habe cientes, illum poſſe etiam & debere e⸗ re Evangelio, ſi illi revelaretur; nec majo- rem poſie concipi amorem vel obſequium eò, quod in lege nobis præcipitur. Tertiò, Angeleos integros ex revelatione DEI cognoviile Redemtorem promiſſum, ſuo tempore exhibendum & eo gaviſos fu- iſſe, 1. Pet. rI. v. Ir. & Eph. 3. v. 10. Ergé hominem in ſtatu integritatis potuiſſe ex vevelatione DEl cognoſcere futurum Re- demtorem à lapſu, & in ipſum credere, ean- dem enim rationem eſſe utrobique. Quartò ſpecialiter argnit Hülſem. trat. de Aux. Grat. & producit argumentum, à cu jus refutatione Arminium certa de cauſa abſtinuiſſe ait Arn. Corvin. contr. Tilen. Pag. 501. quod ita formatum eſt. ui præditus eſt Spiritu mentis, Juſtitia & San⸗ — Mν⅞α San Uls e itu Npote nned⸗ retla⸗ ch linorn Munon D uitder munn on MWIa ei Seg Mende Unnon le n d laligi Meſini Ui ſ „. 1 ee uſ⸗ .,„.. lel Con kelation wilhun, nilosth⸗ ile er n he⸗ te, ean n. talt ntum,¹ ge cauli f. Tilen. Juſiti A Kal⸗ e (105.) 9% & Sanétimenia vera, is potentiam habet gma Jesr*oρν Ccredendi, quia illu- tis & ſanctitas voluntatis ſunt „ ei ſine dubio. At qui con- H Imaginem DEl, præditus eſt Spiritu mentis, juſtitia & ſanéctimonia vera, utpote cujus Imaginis hæc ſunt argumen- gitur qui conditus eſt ad Imaginem gr: Adam habuit potentiam o-= mne dogma deosνcredendi, & conſequé- ter etiam potentiam credendi in Chriſtum. Videamus nunc etiam rationes Armi- nianorum & B. Dorſchæi; Primum eſt, quod Deus non dederit homini ante lapſam po- tentiam aliquam fruſtraneam: Et ſanè in- quit Dorſchæus, ineptum eſt dicere, Ada- mum habuiſſe poteſtatem credendi Evan- gelio, ad eius Myſteria acceptanda deter- minatam, & ſic quoque poſteritati Com- municabilem. Poterat quidem credere, quicquid divinitus fibi proponebatur, ſed potentià credendi, ſub iſta determinatione tum non erat opus, quæ ei tum ablata fa- iſſet, cùm ea cœpiſſet opus habere. Iſta et- iam dotrina Divinz cum fapientiz tùm bonitati adverſatur, quarum munus eſt, de neceſſariis proſpicere illis, qui Divino Im- Perio ſubſunt. Sapientiæz etiam adverſa- G 5 tur 8 (106.) *.— tur, ſi potentia aliqua conferatur, quæ nec neceſſaria ſit nec utilis, & tum cùm & ne- ceſſaria & utilis eſt, contra aufertur. Sanè Evangelium ante lapſum Adamo non erat credibile, ſed excedebat potentiam, quam tum habebat; Potentiam enim habebat at- temperatam illi ſtatui, quare credere pote- rat, quæ tum erant crediwilis. Evangelium autem tum non fuiſſe credibile, inde liquet, quia homo ex Evangelio & ſe peccaterem eſſe, & in peccatis mortuum, & omni ad ſalutariter agendum poteſtate & libertate carere, & ex imputatione juſtitiæ Media- toris ſalvari credere tenetur. Iſta verô o- mnia ita ſunt comparata, ut iis contraria debuerit credere primus homo in ſtatu In- tegritatis. Secundum eſt, quod non præcipitur in Lege, ſed in Evangelio., ſive in fœdere gra- tiæ gratuitæz, ad id præſtandum non eſſe datas vires Homini in primo ſtatu, qui erat ſtatus fœderis naturz, nam primum homi- nem non opus habuiſſe credendi Evange- lio, cùm per Legem ſalvari debuerit, ideòô nec potentiam credendi ipſi inditam fuiſſe. Addit B. Dorſchæus veriſſimum eſſe, id, quod in ſtatu Integritatis ab Adamo requi- ri non potuit, non fuiſſe in potentia Ada- mi Ins en Kamm lenteg teeti⸗ , Unkat m pet ſgoiip opoe Uit kerti ntta ⸗ lieſ UDEU molan Muun wnn ſerſten er UIon Uniit he Lene 1 fimmn — guener imre. t Nonett nn enen⸗ enpe⸗ Nelun elnen eOen OMi Pberae Melie erd Onttai Keaul. feinin eegee von gient nbom⸗ ange⸗ t, icn ſile. ſe, i⸗ otegur⸗ iiAn — 5 (107.) mi juxta voluntatem DäEl præſtabile. O mne enim, ait, id ad quod præſtandum A- damus potentiam accepit, divinitus ab eo- dem reqniri potuit, nec eſt, ut dicatur, præ- ſtare etiam id potuiſſe, ſi requireretur. Eſt enim, Iubjicit, conditio hæc impoſbilis, tum ſtatui, in quo conditus eſt Adamus, tum potentiæ ipfi, id enim fruſtraà fingitur requiri poſſe à potentia aliqua, quo requi- ſito potentiam jam extinctam eſſe ſuppo- nitur. Tertium Argumentum eſt Corvini, quod contra Tilinum p. 505. & contra Molinæzũ p. 157. producit, & quod non ſpeciem tan- tum, ſed & robur habet. Nempe vires cre- dendi eſſe vires reſurgendi ex lapſu. Si igi- tur DEUS Adamo vires dederit, per quas non ſolùm ſtare poſſet, verum etiam ex la- pſu reſurgere, utique per lapſum vires illas non potuiſſe perdi, utpote quarum natura hæc fuerit, ut poſt lapſum prodeſſent. Quod fſi verò vires illas Adam retinuerit, tum il- lum non habiturum neceſſe, ut poſt lapſum novis ad credendum viribas inſtrustur. Hoc autem abſurdum eſſe, igitur & illud. Atque hoc argumentum Synodici tanti æ- ſtimarunt, ut Solux ſufficere putarint. 86 (108.) %½ * . Et profe &, ſi dicendum quod res eſt, Hüfſtemanni Reſponſio non videtur hunc nodum ſolvere, inquit enim: Tota difficul- tas in eo eſt, quod Corvinus I. Confundit potentiam credendi UT SIC, cum intentione DEl determinantis hanc potentiam ad ſingularem quendam akum. 2. Quod voluntatem ſeu intentionem DElconditionatam ( Adam labatur) con- fundit cum decreto DEl abſoluto, ac ſi Dx- us potentiam illam credendi voluerit eſſe inamiſſäbilem & inſeparabilem ab Adamo, quocunque modo ſe gereret. . . Utrovis autem modo ſumatur intentio DEI, non ſunt tamen oppoſita, indere ali- cui vires amiſſ biles, & indere alicui vires, quæ poſt amiſſionem funt recuperabiles, atque ad reſurgendum utiles. Quid enim impedit, quo minus ex DEl etiam inten- tione, vires ante lapſum, aliquid commune habeant, vel etiam eæxdem fint, cum viri- bus, poſt lapſum gratia DEl reſtituendis. Aliud eſt prodeſſe ex Divina intentione- poſt lapſum, aliud non poſſe perdi per la- pſum. Hæc ſe invicem non ponunt. Hacétenus B. Hülſemannus, cujus cine- — ſedt hika Nn Smann lelcete ebens Nhytn letalur li⸗ eneim ar n wd em rer l lunnin luhe eren iopene Din⸗ Telend ende Us- . . lba ges uti meritò veneramur, Ita pro nberere Lheoe- — Ane tur hon DNdl D Unants Clenen lelt ric⸗ Ano, ignend leei⸗ l en eahlen ein n miner onmmm umti e entionn lipe . nl. juche⸗ ſeate Theo⸗ (109.) D£ Theelogica loquendo, non exiſtimamus ſatis factu 1111 eſſe Corvino. Nam r. intactum reliquit laudatus Hül- ſemann. id quod tamen palmarium eſt, vi- delicet cum Corvinus aſſerit & rectè, vires credendi videlicet in Chriſtum Re⸗- demto- rem & Satisfactorem eſſe vires teſusgendi ex lapfu. Aut enim hæc prop oſitio vera eſt, aut falſa. Si vera, vicit Corvinus, cuûm vi- res reſurgendi exla Pnon dentur, aut fru- ſtrà dentur STANTi1; Si falfa, à D. Hülſeman- no falſitatis debuiſſe treda ui. Veram atus tem eâàm eſſe, doc get Pa A poſtolus apertè dis cit, hen 1 tum mortuum eſſe in pece autem In Chridumre reſ aod Deus eas contui erit t hominl Prirne unt enim effe tus Spiritus S. in economia ſua ſpe tati, in quantum ſeil. in vetbo. & per verbum Evangelii, item p perSacramen. ta operatur. Deinde confuſio non eſti inter potentia m credendi Ur Sic, cum intentione Däl de- terminantis hanc potentiam ad ſingularem quendam actum. Debuiſſet eni im prius probare Hülſemann, quod ſub illa potentia ut ſic, contenta fuiſſet hac in particulari, & tan= 6 (I10.) un Kagr e & tantùm determinatione quadam opus habuerit à DäO; contrarium patet, quia- Deus uti non conferre ſolet potentias ul- tra ſtatum, ita nec determinare vult aut poteſt ultra ſtatum. Adhæc radix utrius- que potentiæ EsszNTALTTER diverſa eſt: Nam radix potentiz Ur Sic Adamo con- ceſſæ, eſt volunfas DEl ſancta, Bona, ſed Præcisè ut Creatrix; At Radix potentie cre- dendi in Chriſtum, & fiduciam in ilium col- locandi ſtat in voluntate DEl equidem et- iam Sancta & Bona, ſed FoRMALITER ut Miſericosde, ur dante nova media & reme- dia ad ſalutem, non modo Creativo forma- liter, ſed Recreativo. Quartum Arminianorum Argumentum eſt, ſi potentiam credendi Deus Adamo in- didit, cùm ipfi neceſſaria non eſſet, tùm verò abſtulit, quando neceſſaria fiebat, tum Sapientiæz & Bonitati divinæ illam diſpen- hſtionem adverſam fore, upote quæ de ne- ceſſariis in uno-quoque ſtatu provideat. Hoc Argumentum Hülſemannis pro in- valido habet: Dorſebæss verò pro oplimo. Ait enim, aut Deus Adamo conceſſit potentiam ore- dendi tantam, qua etiam Chriſtum nt Mediato- rem & Satiefattorem pro peccatis apprebendere Potui amn præviſione lapſus aut von. Si cum præ- e u Ny Nebhil o N N FIn te . N rn, Pin ia tita unlre eſte ſectnen kenn ie Ugerin enpnen ileam dbieke kuenin heitan Uln s Uet, Okentird. Ueſal at Auntin. firelnen anoce⸗ Bon, K Ukertitar. Rumc. gbictent⸗ LITIAI dene. oſornr. uremm Anwir⸗ le. in etat ton cher⸗ 2 Gene⸗ Nilet o II imn 4 i Meli ehutte Ne⸗ (III.) 8½. præviſione lapſjæ; non debzait lapſu eveniente il- lam potentiam perimere; ſi non, ergò noluit eam pro Subjedo habere hominem lapſum, nec pro Objecto Mediatorem inter bominem peccatorem Deum iratum. Abnutenti Gratid Divind, ipſa quidem tota ju- ſte adimitur, non tantüm id quod ejus reliquum eſt; ſed i Dess largitus eſt gratiam credendi, quæ etiam ad ſtatam lapſis ſe extendat, qua contra lapfsm Chriſtus Mediator apprebendatur, juſti-= tie ejss non convenit, ut hominem propter eſas non ſum puniat, quod ipſe præcisé ob ſiatus ra- tionem non dedit. Neg; Sapientiæ DEl congrnit, homini bolenn adimere, ampledctendl etiam re- wedia lapſiis, cum lapſus jam præſtò eſt, cnm i- plam in tanta amplitudine dediſſet, ut etiam re- media lapſus ampletti potnerit. Quæ verd iſta eſt bonitas divina, potentiam ceredendi in tanta latitudine virium dare, ut etiam non neceſſaria potuerit amplecti, ex adverſo penitus illam tolle- ve, àm ad neceſſaria amplettenda neceſſaria eſt? Haétenus B. Dorſchæm. In iſte ſententiærum divortio, ubi tanta + ingenia pugnant, difficile equidem videtur exponere, quisnam melicribus & fortiori- bus armis ſit inſtructus, ſi tamen judicium à nobis ferendum, exiſtimamus, utramque ſententiam aliquid ex vero habere, Dor-= ſchæi tamen prævalere. Natn e rs — Nam I. conceditur Hülſemanno & Re- formatis, quod Adamus habuerit poten- tiam ſicut generalem credendi ommi verbo revelato ita etiam ſpecialem hanc, creden- di, quod Deus miſſurus eſſet Filium pro redemtione generis humani, ſi homo labe- retur, in caſu ſcilicet, ſi talis reve atio ipſi fata eſſet; ſed hæs potentia extendit ſe tan- tum ad habendam notitiam & aſſenſum. 2. Concedi iam hanc potentiam in Adamo non fuiſſe fruſtraneam, licet enim ſe non exercuerit, præcitè & ſpecialiter cir- ca hoc Objeſtum, exercuit tamen ſe circa alia Ob jecta: Sic ſi quis bona indale ſit in- ſtructus, & polleat viribus ingeni, & ſeſe applicet ad ſtudium Theologiæ, non pro- pterea dici poteſt, quod illæ vires per ordi- nem ad ſtudium Iuris fint fruſtraneæ, Suf- ficit enim, quod illæ in alio Ob jecto ſe ex- erceant. 2. Dicimus cum Dorſehæo & Arminia- nis, primum hominem non habuiſſe po- tentiam CREDENDI IN CHRISTUM; Si cre- dere notet idem ac fiducialiter apprehen- dere Meritum Chriſti; non tantum quia hæc FrpuciA, ſeu ſides in illo ſenſu ſpeétata non eſt præcepta in Lege, nec contenta fuit in Lege illa cordi Adami inſeulpta, ſed et- lam 4 / ilie p linte Miet iri lils & Deine je non Cnß Uffit i Nei iler ſ 4 pon Ar un Ne ln Waes Utn inge UNtve kſttven Ul, 3 minin 16cre⸗ rehen⸗ in gui eban entalut ld er jam * (113.) £W.. iam quia illa datur à DEO poſtlapſum, ut ſit inſi rumentum apprebendens Meritum && Sa- tis futclionem Chriſti, qui eſt Sponſor noſter, Mediator, Fundator Fœderis Evangelici. Uti ergò planè differunt fœ&dus primum & fœdu- EVangelicum, at que uti in fœdere primo ſim- pliciter inutue fuiſſet Inſtrumentum applicans ibi ſat isfatctionem alienam pro peccatis, ita in utilis & prorſus ſuperflua fides. Deinde uti vita ſpiritualis in primo homi- ne non conſtitit in ſide, ſeu potentia credendi in Chriſtum, ſed in illa habituali Santtitate && uſtitia, ita ut jam contrà vita Chriſtiano- rum ſpiritnali conſiſtat in illa fiducia recumben- te in Meritum Chriſti, cu jus fructus & actus vitales ſunt, charitas, pax, gaudium in Deo Gal. 5. quæ fiducia planè cum illo ſtatu in- compoſſibilis fuit. ”Ms Ad hæc fides ſeu fiducia in Chriſti meri- tum accenditur tantùm verbo Evangelü; quod proin dicitur potentia ad ſalutem o- mni credenti, Rom. I. v. 16. Hoc autem verbum Evangelii ſpecialiſſimum eſt benefi- cium gratiæ fœderalis in Chriſto ſancitæ, & per ejus meritum pactæ: ipſique tânta vis & virtus collata eſt, ad lapſum hominem reſtituendum, quanta potentia && robur est DEl, quando Chiſtum ſuſcitavit ex mor- tuis *2 (114.) tuis Epheſ. 1. v. 17. Quæz virtzs planè non competit legi, quæ in Paradiſo tantùm ſo- nuit. Denique hanc ſententiam eo lubentius defendimus, quia conſona eſt doctrinæ profundifſimi quondam Theologi D. Wol- Jini, qui prolixè & ſolidiſimis rationibus o- ſtendit in tract. de Obligatione Credendi in Chriſtum, illam obligationem non oriri ex Lege Morali, cum Lex fidei & Lex fadtorum planèe à Paulo opponantur. Rom. 3. v. 27. Videatur etiam Zobias W/ agnerus, Cancella- rins Tubing. qui pariter aſſerit, primum ho- minem non habuiſſe potentiam credendi in Chriſtum, in diſput. de Statu primi ho- minis. QX. STIO XI. Quibus dotibus inſtructa fuerit voluntas? Summa. 1. Duæ dotes principales voluntati afſignati- tur. Libertas & Sancétitas. 2. Natara libertatis explicatur. 3. Oſtendituf, quod in primo homine non fuerit libertas per modum æquifibrü: 4. Sanétitas voluntatis ex Scriptura probatur. 3. Socini cavillatio eliditur. Trans- hberit4 Weren llle, E ünsg! ia ſit tas l Ubertoti am . et ar, a inan⸗ Ermo nnel⸗ tave⸗ (Epil Ehuti ſnaheS Win feri lre 0 hon Deuge aeerd Ntunb⸗ hbentiu Cdr M. aeo⸗ lerkii otier ſKun N (mulle munke Ctelol dinike ſien mine Rot brii tobetut⸗ ſun⸗ , △ *K Ranſeundum nobis jam eſt ad volun- tatem & videndum, quasnam vires ha- buerit Adamus in illa potentis; Ubi primò advertendum, duas inſignes dotes in illa fulſiſſe, nempe Libertatem & Santdtitatem. Quod Libertatem attinet, ut indoles ejus eò magis pateat, advertendum porrò, quod varia ſit Specieæs Libertatis; Alia enim eſt Li- bertas Independentiæ, quæ eſt excellentiſima Libertatis ſpecies, ſoli DEO competens, tan- quam Enti primo, & hæc opponitur neceſſi- tuti dependentiæ, quæ im bibita eſt omni Enf Creato, cùm omnia eſſentialiter dependeant à Creatore ſuo. Secunda Libertas eſt à cCoa- Rione, quæ eſt exemtio à violentia exteriori: Qua ratione dicitur voluntas cogi non pos- ſe: Intellige quoad actus elicitos: Licet cogi poſſt quoad actus imperatos, quæ tamen Co- adtio voluntatis PROPRIE non eſt; EÆ£quipol- let hæc Libertas Spontaneitati, & voluntati naturalis & eſſentialis eſt, ac proin homini in omni ſtatu competit. Tertiò eſt Libertas Indifferentiæe, quæ competit voluntati, per modum poteſtatis dominativæ ſupra ſuos actus, & hæc opponitur prædeterminationi, ut quæ ab intrin eco deſtruit Libertatem, nec relin- quit homini poteſtatem ad utrumque actum. Denique ent Libertas à Servitute, per quam 2 home * (116.) D£ homo nullius Servitutis vel peccati, vel mi- ſeri? jago obnoxius eſt; Et huic opponitur neceſſitas Servitutis, quæ eſt in peccatoribus. Primuz itaque homo non habuit qui- dem Libertatem Independentiæ. cùm non fue- tit abſolutè ſui juris, ſed ut Creatura Crea= tori ſuo debuit ſub jici. Tres verò reliquæ Species Libertatis ipſi competebant, nempe 1: Libertas Spontaneitatis, ut quæ omni vo- luntati, ut talis eſt, competit. 2. Libertas Indifferentiæ in eo fuit; potuit enim agere & non agere; velle & non velle, id quod ta= men quoad Likertatem Specificationis cum cautela eſt accipiendum. Nempe quod illa indifferentia non fuerit uti ſupra di cum per modum alicujus „XanlIBRII ad bonum & ad malum. Cùm tale eqnilibrium pagnet pri- mò cum ſtatu Creationis, in quo voluntas creata fuit valdè bona utpote ad Imaginem DEI in Juſtitia & Sanctitate condita; Val⸗ de bona autem non eſſet, ſi ad vitium æqnè ac ad virtutem, ad malum æqquè ac ad bonum frorenſe fuiſſet. Deinde pugnat cum Lege omini lata, quæ Deum tota anima, & to- tis vir bus amare jubebat, à qua utique jam receſſiſſet, ſi in tali EoniBRiIO fuiſſet eon- ſtiutus: Eſt itaque indifferentia illa ſità non In PikNA U&τ & KQaL.iRO, ſed ita, ut por lon pe Mom,: R Lon Eiuliu ne⸗ Ad nn Nqvo⸗ En n & Wyet Puda eig. een gr⸗ mtit N kmuhe⸗ e⸗ endi gend. Uukeben Il. byin le, une oiſ̃⸗ — (117.) – lſin ut potuerit quidem peccare, & potuerit hhin non peccare, ſed tamen inclinaverit ad bo- anin num, atque adeò ad non peccandum: Cla- uie⸗ 1e: PoTENTIAM accepit à DEO & vire, imo mmnſie⸗ & inclinationem ad Bonam, Potentiam autem une non accepit à DEO ad PrcCANDUM; ſed ea n in Adamo fuit, per modum meræ non re- ug pugnantiz; cujus RAPDIX erat NIHILUM. IE De quo mox. Uini Quamvis itaque Libertas quoad natu- idt ram & Eſſentiam ſpeétata, ſemper homini lanln competat, variatio tamen ejus ingens eſt, sn quoad accidentalia in omni e jus ſtatu, nam e nli verbi gr. Libertas Gloriæ in Beatis eſt non Iün poſſe peccare: Libertas Fidelium in ſtatu Gra- mE tie eſt, poſſe peccare &o non peccare. INFIDR- eie. Lks qua tales non poſſunt non peccare. At Li- Wn bertas in ſtatu integro fuit inclinare ad Bo- Inedn zum & poſſe non peccare. Prima itaque Li- u e bertas ſtat cum impotentia abſoluta ad peccan- jinotn dum. Secunda eſt potentia peocandi & bene m agendi. Tertia eſt abſoluta impotentia bene tar agendi. Quarta fuit potentia non peccandi. imir Uade bene Angnſt. lib. de corrept. & Grat. c. gfen 11. Prima Libertas voluntatis erat poſſe zon- etee peccare, noviſſima erit multò major non poſſe uſiu peccare. Prima immortalitas erat poſſe non mo- ,ſin ti, noviſima erit multò major, uon poſſe mori. 1 N 3 Prima (118.) Prima erat Perſeverantiæ poteſtas, bonum paſe non deſerere. Noviſſima erit felicitas perſeve- rantiæ, Bonum non poſſe deſereer. Ex quo ipſo conſtat Libertatem non qua- lemcunque in Adamo fuiſſe, ſed cum incli- natione ad Bonum; Imò re ipſa voluntatem e⸗ jms ſandtam fuiſſe, ſic ut in eo fuerit Libertas Jancta & Sandtitas libera Y . Huc pertinet, quod dicitur, hominem faiſſe conditum rectum, ubi Scriptura non dicit, quod homo fuerit conditus aαροα & ſceleris purus, ſed % reétus. Ec- cleſ. 7. Quod Anguſt. explicat lib. 12. de Ci- vit. DEI. Fecit Deus, inquit, ſicut ſeriptum- eſt, hominem RE CTIM, ac per hoc volunlatis Bonz. Non enim RECTuS c⸗ Bonam non ba⸗ bens voluntatem; Bona igitur voluntas OPus 157 DKI: Cum ea quippe ab illo factus eſt homo. Secundò Paulus hph. g4. v. 2 4. deſcribens primum hominem, ait, quod creatus ſit in In- ſtitia & Sandtitate veritatis, hortaturque ut nos noque in renovatione noſtra induamus novum anctucne, At verò Adamus fuit Novus bomo, neque in illo ante lapſum ulla dici poteſt vetuſtas extitiſſe. Alioqui Adamus ante peccatum quoque regeneratione & renova- tione indiguiſſet, neceſſum itaque erit, quod primus homo in Juſtitia & Sanctitate fue- XIIt — — ſtcon IN e den len eſtin n ber lLen kini m! Unditn on hal li e Wtar Une! lah eets ugnte lit tn (ylcore Eo 7 Remn tima lun nniyonn Npr rnn lorn 6 r. monget n int pletten elkene onien Gnun elkuelke 1, lel⸗ o ntxbe Pbono⸗ eleibens eſt⸗ 14rONli honen iͦpott wos & feton⸗. eitgtol Pinefe⸗ (119.) 25½ rit conditus. Terminus enim RENOVA- TIONIS Relativus eſt, & priorem ſtatum ſi- ve vetuſtatem reſpicit, aut ſupponit: Nec poſſemus dici renovari ad uſtitiam Spiritu mentis noſtræ, niſi olim ad eam in primo no- ſtro Parente conditi fuiſſemus. Tertiò, quando Deus creare hominem inſtituit, conſilium E jus fuit, faciamms homi- zem, ad Imaginem noſtram. At verò ſi homo conditus non fuiſſet juſtæ, & ſanétus tum non habuiſſet Imaginem DEl Inſtiſimi, & Sanbdtiſimi. Quâ enim re meliùs referre po- terat Imaginem DEl, quâm in Juſtitia & Santitate. D L Hinc Lev. II. v. 442. Deus dicit ad Iſrae- litas: Ego Jebova Deus veſter, præcipio, ut ſan- Rificetis vos & ſitis ſantti. quia Ego ſum ſanttus: Et Ambroſius de juſtitia & probitate loquens: ait, quas virtutes, quanto plus quisque in ſeipſo bhabet, tantò propior eſt DEO & majorem ſui Conditoris ſimilifudinem gerit. Et Damaſc ifib. 2. de O. F. c. 14. docet: Adamum conditum- fniſſe non tantùm àανανον vel non malum, ſed . 21 X — . etiam αονα α *ασvirtnoſum redtumqne & mien 267†1α ασαπααο, αα nαοσ ανα ρα *oαπνναι, Omni virtute præditum, & omnibus bonis ornatum. Ut proin fruſtrà ſit Socinis, qui in Præl. V H 4*½ Theol. 2 (120.) 8 Theol. p. 539. ait, Adamum antequam man da⸗ tum illud Paradiſiacum transgrederetur, reverq jn tum non fniſſe, cuùm nec impeccabili eſet, nec ullam peccandi occaſionem habuiſſet: Vel certè jnſtum fniſſe affirmari non poſſe, cum nullo modo conſtet, eum à peccato abſtinniſſe. Fruſtrà, in- quam, hæc dicuntur, nam licet impeccabilis non fuerit Adamus, tamen potuit eſſe ha⸗ bitualiter juſtus: Quod enim peccare po- tuit, id tantùm fuit REkorz, per modum potentiæ Logicæ, & ſimplicis non-repugnantig. At quod ſtare potuit in ſua integritate & juſtitia, id erat per modum qualitatis con- create. Ex qualitatibus autem habituali- bus Juſtitiæ aliquem denominari jnſtum- Sν†ονοo eſt. Adhæc ſtante ratione Socini, ne Angeli quidem dicendi fuiſſent Juſti in Primæva Creatione, nam & illi non empliciter impeccabiles fuere, ut docet lapſus multo- rum. Denique quis dubitabit, quod Ada⸗ mus ante lapſum actus õ & Sanctitatis elicuerit, amando & colendo Deum ſuum? Quis negabit, Eum cùm in- troduceretur à DEO in hortum deliciarum, Paradiſum, gratias Benefa tori ſuo egiſſe: Amentem & ingratiſſimum oportet fingere Adamum, ſi talia de ipſo ſtatuere velimus, fuit ergò etiam actnaliter Iaſtig. QWUKE deo 4 ſe e ſi⸗ pnn Ci lemi, leſri ſn Uing fnlee⸗ t Dotbbn Kan Mln econ Rlnn Ne — 1me nn eer M Mrven hrii⸗ eehi lle e ⸗ nodan Gtonit ne pd. hitucl⸗ a⸗ e Nen tin ſplite molo⸗ odAdr ſitie & coendo ün in⸗ ciarunm, degſe tſungere velinun n P RSE QWYüähST. Xll. Qus fuerint dotes & vires au- peuitus ſenſetivi? Summa. 1. Oſtenditur, quod ętiam appetitus ſenſitivus 2. Probatur inprimis ex perpetua aſſertione Auguſtini & Patrum. 3. Pontificiorum ſententia producitur. 4 Rejicitur ex Auguſtino. R Ectus homo & ſandtus non poſſet dici, ſñſi aliquid in ipſo fuiſſet diſiortum, aut tepugnans rectæ rationi & Legi divinz. Qocitaque appetitum e jus ſenſitivum con⸗ cernit, & is quoque donis ac dotibus ne- ceſſariis ad caſtè amandum Deum, & adob- ſervandum fœdus primum fuit inſtrutus. Nam & is habuit tum ſuam rectitudinem in= trinſecam ſeu Anso-LurAM, tum RLATI- VAn, ſeu conformitatem exactiſſmam in ſuis motibus cum recta ratione. Nulla itaque affe tuum æαεα & inordinatio in Ipſo fuit, nullus an Niſentui motus, id quod egre⸗ . ie contra Pelagium, ejusque defenſorem lulianum docuit Auguſt. lib. 1. contr. ſul. c. 12⁄: Me verè, inquit, primus bomo, Hulla tak 3 N 6** (122.) 83 rixa à ſeipſo contra ſeipſum tentatus atque tur- batus, in illo beatitudinis loco ſna ſe cum pace- fruebatur, & mox inferius: Zales vires habe- bat ejus voluntas, quæ ſine ullo ſuerat inſtitxta peccato, & nihil illi ex ſeipſo concupiſcentiali- ter reſiſtebat, atque ideo puritas & caſtitas in eo exacta, unde etiam Nundus non opus habuit, ut erubeſceret: Quod argumentum quam maximè etiam laudatus Angnſt. lib. 5. contr. ſulian. urfit. Qui per peccatum ni- hil pudendæz novitatis in partibus illis cor- poris ortum eſſe ſentiebat: Ita enim plenus Zelo inquit: Ego verò non à pictore inaninm Figurarunm, ſed à Soriptore Divinarum didici li- terarum, quia illi primi homines nudi erant, S non confundebantur: in quibus abſit, ut tanta in- nocentia tam impudens eſſet: Sed nondum ine- rat, quod puderet: peccaverunt, attenderunt, e- rubuernnt, apernernnt, & adhac clamas julia- ne: Nihil illic indecens ſenſerunt. Hanc planè im- udentiam tuam nimis incredibilem abſit ut di- cam, nullus Te Apoſtolus aut Propheta, ſed nec pictor docuit aut Poeta. . Et paulò infra. Adam mulier ejns, qni midi erant ante peccatum, & non confundeban- tur, mox ut peccaverunt, quas partes corporis amicierint, periz omatum nomine ſatis expres- um eſt. ſiss Nempe . Ne ſann ſolut (ſtia uli (23. huden in 00 e Iun iefinte ſori. itl lg rech Un Nt Uor e Unng Nator Aulce e h inane in 1 it, kenefu — tge. en ue Pebhe⸗ güfiru pieri⸗ Ldin Nou mennn t. MN. . üluc⸗ nplun ſe nen lun tanloſt⸗ ceſr ine⸗ M t- lo· te in⸗ it nt ei⸗ 1 is ndetan . Coror 5 erptir⸗ Nengt * (123.) 8 Nempe Nuditas in illo ſtatu perfectionis ſignum erat tum integritatis naturæz & ab- ſolutæ pulchritudinis, tum continentiæz & caſtitatis, ſicut nunc poſt lapſum ea ipſa nuditas probroſa eſt & fœda Ezech. 16. v. 7. c. 2 3. V. 29. Apoc. 32. v. 18. ſignum eſt enim pudendum peccati, Gen. 2. v. 7. & miſeriæ, Vob. I. v. 2 I. & in pœnz locum haud rarô à4 DEO denunciata, Deut. 25. v. 48. Hoſ. 2. V. 2. Apoc. I7. v. 16. In nuditate primæva homo fuit inſtructus veſtimento juſtitiæ & innocentie, unde exte- rior illa precioſa potiùs erat: Tum enim, in- quit Chrqſoſiomus amictus erat Adam admi- rabili gloria, & quidem longè ma jori, quàm ut veſtitus ullus eum ornare poſſet. Ut mirum proinde ſit Pontificios Theolo- gos aliàs Auguſtini deprædicatores ſum- mos eòô abivliſſe, ut ſtatuerent, hominem natura ſua, ex conditione materiæ ad inordi- natos motus propendiſſe, appetitum ſenſi tivum rationali repugnàâſſe. Quid enim aliud docuit citatus julianus Pelag. defenſor apud Anguſt. lib. I. Op. Imperf. p. 100. inqui- ens: hano autem voluptatem 6g concupiſcen- tiam ante peccatum in Paradiſo fniſſe res ipſa de- clarat, quia ad delictum via per concupiſcentiam Juit, quæ cum pomi decore ocnlos incitaſſet, Sem etiam irritavit jncundi ſaporis &c. Sed 4 (124.) Sed contra hoc affertum magne Spiritu infurgit Auguſtinus, & ait: Quid eſt ergè quod loqueris, neſciens quid loquaris? Ergone S in Paradiſo ante maleſuadi venena ſerpentis. ante corruptam ſermone ſacrilego voluntatem il- liciti cibi libido jam fuit? Et quod intolera⸗ bilius dicitur, ad malum provocabat, & ma- la non fuit? Sed de hoc plenius infra. QKSTIO XIII. An dotes illa fuerint primo homi- ni naturales, an verè ſuperna- turales? . Exponitur, quod non tantum Romana Eccleſiæ Doctores. ſed etiam Dn. Calixtus, & alii dotes illas faciant ſupernaturales. 2. Exponitur Status Controverſi?z. 8. Aſſeritur, quod dotes fuerint naturales. Padanan vidimus dotes & qualitates, quibus primum Hominem Creator O- ptimus inſtruxit, opus nunc eſt ut decla- gemus, an dotes illæ fuerint naturales, an ſupernaturales: Ex hujus enim Puncti de- ciſtone multa pendent. Obi ante omnia ſupponendum eſt, non antm inter Pontifcios Theologos, dari fa- Riones, Cide dant leen lis d lnft uret inn un Mruite Conttr e Aert lnd Cente Daren trinn ln l Ut derl Elen ae u n! geri II fizn. Nerk Knt⸗ Nomane Caliun rales les⸗ tater, 601 0· Gecha⸗ es, ſt non lanle⸗ lones, 2 (1:5.) * Riones, ubi altera & quidem communid? pars tenet, dotes illas fuiſſe ſupernaturales. altera verò affirmat, quod fint naturales: Sed etiam inter Theologos, qui Lutherani aliàs dicuntur, cönſenſus non eſt: Nam Helmſtadienſes recentiores, quos inter pri- maseſt D. Calixtus, Senior, Vir alias Do⸗ tim̃mus, item Regiomontani Novitii, quo- rum primipilus eſt D. Dreſerus, negant pariterx, quod illæ dotes fuerint naturales. Contra Lipſienſes, Wittebergenſes, Tubingen- ſes, Argentoratenſes, Jenenſes; & alii Orthodos= xi Theologi affirmant, quod fint naturales: Ex parte verôò Pontificiorum cum noſtris faciunt Cornelius ſanſenins, Epiſcopus Iprenſis, & ante ipſum Guilielmus Eſtins, Cancellarius Duacenſis, Henricus de Gaundavo; & alii. Con= trarium autem ſuſtinent Barth. Medina in 1. 2. q. 85: arf. 3. & 4. Bellarminu, Becanus, Ludov. Molina, Leſſius & tutba communis. Ut autem res eò clarior evadat, & voces ab æquivocatione liberentur, advertendnm eſt ſecundo Naturale quatuor ĩmprimis mo⸗ dis accipi. 1. Originaliter, quod cùm natura Exor- dium ſumſit. adeoque eſt concreatum, vel congenitum, ſicque naturæz coæxvum; & ipſi intimè infixum, huic opponitur 1à Adven⸗ titiunm. 25 Sus — ⸗ Hemmaur 63 (126.) WG 2. Sumitur, Conſtitutivè vel Conſecnti n quod naturam rei per modum partis eſſen. enten tializ conſtituit, aut tanquam proprietas for. Uenſun maliter ab eſſentia dimanat, ficque eam con. u, ⸗ ſequitur, & ſic opponitur Accidentali. Fiinen 3. Accipitur perfectivè pro eo, quod na- nu eunſi turæ non tantùm eſt Conveniens, ſed etiam Ornamentum eſt & perfectio, quod opponi- Mentia tur ei, quod naturam debilitat, aut omni- umd nò deſtruit, ſicque contra eam eſt. wlbur Denique 4. ſu mitur YTranſitivt, quod cùm lirn natura in naturam tranſit per propagatio- uen⸗ nem generativam. lerile Non eſt quæſtio, an ſupradictæ dotes nert ſint naturales, conſecutive aut conſtitutivè, Meleen nemo enim ex noſtris tam abſonus eſt, ut Memd id ſtatueret, ſed de tribus aliis modis eſt aylen n ſermo: Ubi Pontificii Calixtini negativam I nenre tenent, Nos affirmativam, quæ etiam facilè Kund probatur. ntun Nam primòô Deus Sapientiſſimus Con- Minmnſ ditor ſie inſtruxit cujusque creaturæz natu- uht ram, ut ad finem ſuum naturalem pertin- lae 4 gere potuerit, per media naturalia, ut con- hnh ſtat ex brutis, & omnibus aliis creaturis ab Rigt homine diverſis: Quod & ratio ipſa dicti- d ſole tat, medium enim non debet eſſe excellen- Eanlſe tius & Ordinis ſuperioris, quàm finis ad chhiemn quem nitiſ fitkt enan⸗ guln ſlein loyer omn⸗ godcm hui t e titmde . sG nods egatan ebd infale hus C ne nitd n Vertir ,Ut CO⸗ Aturts pl ſc⸗ excelen. 1 fnns guen (127.) & quem ordinatur. At homo non potuiſſet pervenire ad beatitudinem tanquam ad fi= nem ſuum naturalem deſtitutus illis doti- bus, neque enim habuiſſet ſuſficientem co- gnitionem ex parte Intellectůs, nec ſuffcien- tes vires ex parte voluntatis ad amandum Deum ſuum ſuper omnia, imò ne quidem in ſententia Adverſariorum habuiſſet inclina- tionem ad amandum Deum, ſed in puris na- turalibus conſtitutus habuiſſet perpeinam- rebellionem inter facultatem ſuperiorem & in- feriorem. Non itaque negandum eſt, quod dotes illæ fuerint naturales, alioquin dicen-= dum erit hominem ſecundum naturam ſu- am eſſe animal omnium infeliciſſimum, ut- pote quod ſoluùm per ea, quæ à natura ac- cepiſſet, non potuiſſet attingere finem ſu= um naturalem. Secundô, quod naturali modo propaga- tur & transfunditur in poſteros, per gene= rationem, ſcilicet naturalem, id debet eſſe na- turale, at dotes in quæſtione antecedente citatæ, & quæ uno vocabulo appellantur Rectitudo ſeu uſtitia originalis, propagandæ ita fuiſſet ad poſteros, ſi homo perſtitiſſet in ſuo ſtatu & integritate, fimile enim ſibi genuiſſet, quod facilè colligi poteſt ex pec- cato originali, quod quia à parentibus pro- Par ARK (128.) 75 pagatur in poſteros naturale eſt, unde ètiam NArURA dicimur fili iræ. Eph. 2. v. 3. Ergòᷣ dotes illæ in anima & rectitudo, quæ pec- cato opponuntur naturalià eſſe debuerunt. Tertiò rectè arguit Eſtins, per Concu= piſcentiam ex peccato primi hominis con- tra tam vitiata eſt & in deterius mutata natura hominis. Unde Angiſt. ib. 12. de Nn- ptiis & Coucupiſcentüs c. 32. dicit peccatum Adamitam magnum fuiſle, ut per illud magna facta fuerit naturæ mutatio in de- terius; Quam mutationem comparat eo- dem loco cum mutatione oleæ in Oleaſttũ: dicitque quod Adam peceando ex olea con- verſus in Oleaſtrum; totum Genus Huma- num fecerit Oleaſtrum. Similia ſcribit lib. 2. c. 9. Alibi quoque idem Auguſt. Con- gupiſcentiam vocat morbidam qualitatem. Quæ omnia ſatis ſignificant, integritatem illam quæ excludebat hæc vitia naturam corrumpentia naturale Bonum fuiſſe, ut= pote quo oblato natura tantopere læſa, ae torrupta fuerit. Conſonat hiſce B. Lutberis in Gen. cap. 3. ubi Scholaſticos eorumque commentum de ſtatu purorum naturalium, cum quibus mnox nobis congrediendum erit, ſolidè re- futat: & docet Juſtitiam ofiginalem, h. e. dotes Notoſen⸗ Leli! 1 1 1 e UI 4 4 Intals 0. 4 1 ſſ⸗ 1 Dlla e UKal; ſie e. LA len hae Rrre ſherg e He R R chur imee. Eue ſikttu 1müi no Cundh Mimn te Mein olead⸗ RM-. ſokilh r Uultgen egrlain Nuturid ile, u zl, en. weglun . gubhu ſn ſe⸗ em, ( 2 (1299.) & dotes illas ſupra recenſitas NATURALES fu= iſſe, ita ut natura Adami fnerit credere Deum, agnoſcere Deum. Et addit hæc tam naturalia fuéte in Adamo, quam naturale eſt, quod oculi lumen recipiunt; Sicut enim natura oculi eſt videre, ita natura rationis & vo- luntatis in Adamo fuit noſſe Deum, fidere Deo, timere Deum. Hæc enim cùm jam amiſſa eſſe conſtet, quis tam amens eſt, qui dicat, naturalia adhuc eſſe integra? Et ta- men hàâe ſententiâà in Scholis nihil fuit uſi- tatius, nec receptius. Integra naturalia igi- tur in homine fuerunt, cognitio DEl, fides, timor &. Hæc Satan per peccatum ita corrupit, ut, ſicut lepra carnem inficit, ita voluntas & ratio per peccatum ſic vitiata eſt; ut non ſolùm non amplius diligat De- um, ſed eum fugiat, & cupiat ſine eo eſſe & vivere. UMD Neque tamen conſentimus cum bPareo, qui ſtatuit, quod homo planè nihil ſuperna- turale in primo ſtatu, imò quod ſupra natn- ram integram PIANE NIHIL habere potue- rit, niſi Angelicum, vel Dvinum, per quod homo non faiſſet, ſed Angelus vel Deus. Cum hoc inquam Paradoxo ſentire non poſſumus, nam primò temerè Ompnipoten- tiæ Divinz terminos figit Paræus, quaſi . I plura 5 (130.) plura in hominem conferre nen potuerit, cum Deus longe plura poſſit efficere, quam noeſter imbecillis infelleétus concipere. Secundoô, annon Chriftus ratione huma- nz ſuz natusz plurima aSιαιααννι & ασν a z beneſicio Unionis perſonalis accepit. quz longe excedunt ſtatum integrum A- dami, ejusque perfectiones, & tamen ho- mo manit. Agnoſcimus ergò ultrò ſupernaturalia in Adamo, ſed quæ propriè ad dotes illas concreatas ſeun ad Juſtitiam Originalem formaliter ſic dictam non pertinebant, licet eam præſuppoſuetit. Talia numerantur à noſtris Theologis Primèò Supernaturalis illa Dei Geatia, & favor indebitus, quò Deus primos noſtros Parentes complexus eſt, præ omnibus aliis creaturis viſibilibus. Se- cundò, fuit gratioſa inhabitatio fotius Sa- ct-Sanctæ Trinitatis, dum in anima ejus tanquam in Yemplo gratioſiſſin? habitavit. Quz inhabitatio & aſſiſtentia SS. Trinitatis non erat pars auſtitiæ Originalis ſed conditio Gratieæ gratum facientis, adeoque Bonum Supertaturale. QEKSTIO XIV. Quid de btatu PükRe NATIIRA ſit ſeutienaum? Sum- 1.. ie nio IIN Rerl Enntze Ciuten Itzin Unipol n uun innir melei nenut ennns — powit, ge gun muhl, gnk Gato ud lesͤlu giufen nt leet ekantat eokal oen dils . Summa. 1. Exponitur Status Controverſiæ. 2. Alleritur, quod Status Puroram Natura- lIinm, ut à Pontificiis & Calixtinis aſſeritur; Planc ſit Chim æricus. Dac ſtatum PoRORUM NATURALITUM 1ia præcedentibus nominavimus, & quidem tanquam ſtatum homini non compe- entemn, & in quo planè incapax eſſet fœde- rie & amicitie cum DEO. Nanc ergô ex- ponendum eſt quis ille iit ſtatur, à Pontifi- ciis plerisque tantopere defenſus, & à Dn. Caliæto & Sociis quoque adoptatus. Sciendum ergô puram naturam juxta ſu- pra citatos Doctotes dici PORITATE non Poſitiva, ſed Negativa, qua ſcil. nihil habet NATUORA ſuperadditum, quod ei non debi- tum ſit ſive Bonum ſive Malum, hoc eſt, ut neque peccatum habeat, Pœnamque peccati Comitem, neque ullum Gratie naturam Nupe- rantis donum: Utita Status ille clarius ex- primi poſſt, dicimus, quoed potius ſit me- rorum uaturalium quàm Purorum: Puritatis enim nihil ibi eſt: ajunt enim naturam la- Mam eſſe intuendam, in qua quicquid præ- ter peccati reatum deprehendimus, hoc ad bpuram naturam pertinere. RxGUIA quippe ſolennis & frequens eorum eſt, naturam pu- I 2 ram; —, 1 4 m e ram, à NATURA prout Nuxc eſft, diſcrepa= re, ſicut nudum à ſpoliato, qui non aliter dif- ferunt, quam q iod alter amiſerit, qued He nonduam habur, ut videre eſt apud Bellarm. lib. de Gr. prim. hom. cap. 5. Franciſe. Suarez. Prolegom. 4. C. §. n. 11. Ut proin PakRA na- 4 le habeat inſtar negationis, LAFS 4 inſtar — 7* 7 — . 2 S EO in ſtatu puræ naturæ creari poſſe con- endunt, non volunt eum creandum eſſe, cum ORPDINATIOXNEad Beatitudinem zternam: Hinc conſequenter dicunt, eum ſine fige, ſine ſpe, & charitate erga Deum condendum. Repugnantiam illam carnis &α piritus pror- ſus eſſe naturalem, usque adeò, ut Ordo na- turalis poſtaler, ut Deus duos appetitus illos, rationalem ſcilicet & ſenſibilem, reciprocis mo- tibus conflictari ſinat, neque concurſim ſuum — 1 2 77 7 14 * ſubtrahendo, neque dono quopiam ſuperaddi⸗ to, mutuam pugnam, hoſtilitatemque ſuppri- mendo; Proinde quantum ad internas animi vires, tantam in pura natura fore ignoran- tiam, peccandique pronitatem, quantam in natura lapſa experimur, imò quantum ad externa majorem. Sic & Puræ Naturæ MOR- A re TALITATEM adhærere tradunt, omnesque 4 , sss . “ „ R 1 * 177291 905 c0 ρ7†‿*äún. quzæque Inae 1 pius Po⸗ ficiſvuntui animorum labes; Totam demque Ca- — henite, vpuin exnemos tyrnlike Pvationis. Qhapropter qui hominem à o INI IINI TMI fertonm o kehe ſeſ H mentie⸗ Lerent al K Mham Phe nitce üin D. ln Ugen 6tirir zvi 0oor ete,e Dlole ne lr UoIEN e enen (rnr⸗ Adl. Pete lenton. itin⸗ Pltggtun lovn munesgu us r0. dengo⸗ (⸗ S5 (133.) 0 — — — Calamitatum ſeriem, quibus atteritur iſta vi- ta, à primis lacrymis naſcentium, usque ad extremos halitus morientium ex illo Stain naturaliter fluere. Nam., inquit Suarez, Quio- CQCID IN uNO STATU ADMITTITUR, ID AL-= TERI TKRIBUENDNHM EST. Proleg. 4. C. 9. Verùm hic conceptus eſt Embryo ille, ex quo Pelagianiſmis, ſuperba illa hæreſis ena- ta eſt. Hinc in medio regno Papzo Corne- lius Janſenius, Epiſeopus prenſis lervam huic ſententiæ detraxit, & faſſus eſt, non eſſe differentiam inter cholaſticos & Pelagianos, quod ſtatum iſtum humanæz naturæ atti- net; quam quod hominem in eo condi po- tuiſſe Scholaſtici aſſerant, Pelagiani verò de facto ita conditum dicant. Utinam verò recenſita modò doctrina apud DD. Pontificios ſola inveniretur: Sanè conſonantia tradit D. Calixtus in Epit. I. heol. inquiens, appetitus ſenſiti us NATURALITER fertur in Bonum jucundum jn diciumque mentis, quæ novit, honeſta jucundis præferenda eſſe, S +‿m* ante vertit, ſæpe cum eo DECERTYAT. Et exerc. de Pecc. Orig. Th. 62. ait: Si placuiſſet DEO hominem conditum IN SrATI MERE NA- TIkALI relinquere, & ad ſublimiorem non eve- here, hæc ita ſe halmiſſent. Intellectus fniſſet Ia- PoTEXS ſecundum ſe, & per ſe adcognoſcenda 1 2 cre⸗ 9 4 OUO 63 (1 4) 44 e. οcredenda myſteria; appetitis talis fniſſet, ut in jucunda & caduca Bona PRFFRACTE ſerre- tur:. Voluntas itidem proclivis fniſſet, at illis condele taretur, & à melioribus ipſoqne DaäO O. M. averteretur, ſic & D. Drejerms in Cerm. tr. J. I. p. 152. Sententiam communem Pon- tificiorum non tantùm adoptat, ſed eo et-⸗ iam prolabitur temeritatis, ut aſſerat, DE- UM CREARE ALITER HOMINEM NON PO-= TUISSE. . Aliam ſententiam in hoc puncto exco⸗ gitavit recentior quidam Scriptor incentus Contenſon in Theol. mentis & cordis Tom. 5. lib. S. C. I. Statum enim purorum naturalium aſſerit eum, ubi natura ſtat ſecundum &x, nul- la habens DoNA GRATIX, ſed nec habens impuritatem à peccato, nec APPETITüM SEN- SlTIVUM REBELLEM CoOntra rationem, ſed eas poſſidens dotes, quæ naturz ſunt conſenta- neæz, unde in hoc ſtatu naturæ pure conſonan- tia eſſet inter appetitum ſuperiorem & infe- riorem, & alta pax ac concordia inter facultates; nullique adverſantes concupi- ſcentiæ motus Nam ait Author ille ex Au- guſtino, Concupiſcentia quæ tranſcendit limi- tes rationis, ineſt homini contra naturam, atque ita putat hominem à DEO condi non po- tuiſſe. Noſtra en Nolk Hw Mon N hikere e ert Sex . Hlei un Pne. Aum liyer ſin naglcra unee ⸗, let Gmnn m eln 1e,n Ih ie N IWaret, 1dgri Utbin Inad lun E t: Vole 2 (135.) . Noſtra ſententia eſt primò, ſtatum illum purorum naturalium pront a Pontifciis com- muniter aſſeritur, ao rebellionem in homiane ejms- que faultatibus ponit, S1MPLICIIER REFPHI- GNAKE DEO, nec Creataram tam MO NSTRO- SAA ex ejus ſan tiſſimis manibi prodire poſſe. Hoc ipſum veròô facilè conftare poteſt, nam natura talis proveniret ex Dextra illa Optima, manca, diſtorta, inquieta, & ſine ullo fine. Quod prodiret manca & fic de- Ge fectum haberet intrinſece patet, quia pro- idtsa diret ſine amore DElI: Creatura aufem ra SAE tionali amore DEl vacna, adeò manca eſt, gterin ut nec ſeſe ſuſtentare poſſit, nec in Centro ſuo G. quieſcat, nec graviorem ruinam, peccatum eehlan & damnationem evitare valeat: Neceſſe e- nim eſt voluntatem noſtram aliquid ama- ſelen re, cùm dilectio & amor ſit actus ejus vi- Nler talis. Vita cordis, inquit Præul Hipponenſis, leme amor eſt. idcircò impoſſibile eſt ut ſine amore A ſit cor, quod vivere cupit. Jam ſi Deum non Ga t amarect, neceſſarid aut ſeipſam amaret, aut onenpi aliud quid, ſed talis amor neceſſariò eſt di- erd ſtortus imò perverſus, ſi tendit ad Inferius & itln- non ad Superius; Hinc Auguſt. qui dudum e in Pelagio Statum iſtum purorum naturz- non’ lium deſtruxit, lib. 2. de lib. arbitr. rotunde ait: Voluntas averſa à communi & immntabili Noke I 4 Bono Buan „ (136.) ½ Bono, hoc et DEO ,& converſa ad proprium bonum, aut ad exterin, aut ad inferius neceſſarid Peccat, nimirum, quia, ut alibi ait: Quisqnic, quod ſoipſo eſt deterim, ſequitur, it & ipſe de- terior. Voluntas enim tranſit quaſi in rem amatam: Unde, ſi quid infra ſe amat, viie- ſcit, atque ordinem ſuum naturalem deſe- rit, Ordo quippe naturalis hoc habet, ut fi- cut animus rationalis ſummo DEO, relut principio & fini ſuo, naturæz lege ſubje tus eſt, cæaterisque præpoſitus Creaturis; Ita illi ſoli caſto amore inhæreat, & habeatur, eique ſoli inhæreando, eæteris omnibus ſu- pervolitet, non eis inhæreat diligendo, ſed Deum diligens, per ea tranſeat utendo; Ita- que creatus ſine amore DEl crearetur præ- ter ordinem, imperfectus, imôò ruens in peccatum. Quod porrò INQuIETA fit talis Creatura rationalis, deſtituta amore DEl evidens eſt; Sicut enim Deus eam non aliter condere potuit quàm PRoPTER SE, non PROPTERR ANGELOS, aut propter ullam Creaturam, ita nec poteſt Creatura rationalis in ullius rei creatæ amore conquieſcere, multò minus at lapis extra centrum ſuum: feciſti nos, ait Auguſt lib. 1. conf. c. I. Domine ad Te, G irrequietum eſt cor noſtrum, donec requieſcat in — e hen unndb mde Cun . Unoſe Eking Pleq ſum (vant. of Min, KW Eu itafn jete Utt, lier r hon ſelagl wan Uin gepe 8pectkatn Annen lenlt⸗ denl⸗ et en. In; N ert, us ſu⸗ lo, Ei o: We⸗ Aor Ne⸗ tgels - Cieaun densek Condet PkoFII turam Uliske 1owun Nims 4 ltieſcsti ie⸗ 1 7 L (137.) £ Te; Hec enim inquietudo non ex aliqua ſuperaddita DEl ordinatione, ſed ex ipſa naturæ rationalis conditione naſcitur; Sicut e- nim Deus tanquam eſſentialiter Summum Bo- num, non poteſt non eſſe finis rerum ultimut, cùm dependentia illa finalis rebus creatis ſit intrinſeca, ita creatura rationalis non po- teſt in ullius rei creatz amore tanquam in Fine quieſcere, ſed neceſſariò QIETE M. ſuam in DEO, tanquam in CENTRO ſu/D quærit. Optimè hæc omnia expreſſit Diſcipulus Auguſtini non degener Fulgentius lib. 1. ad monim. Volnntas, inquit, Creaturæ rationalis lne qualicunque amore non poteſt eſſe: nec ſic poteſt diligere, ut amorem ſuum non velit ad aliquid relegare, quæ inter Bonum, à quo crea- ta eſt, & infmum Bonum, à quo prælata eſt, me- dio quodam loco poſita, profecto aut in infimo Bono neceſſe eſt, miſerabiliter jaceat, aut in ſum- mo veraciter feliciterque requieſcat. Quodam enim amore rapitur, ſeu cùm Creatori Bono bene ſubjſicitur & adheret, ſive cum ſnperbia depri= mitur, ut Creaturæ Bonæ malè dominetur. Brevibus: Unum ex his eſt neceſſarium. ut homo vel creatus ſit ad finem inferiorem- vel ad §x, vel ad ſuperiorem videlicet Deum: Primùm eſt contra naturam Creaturæ ratio- 15 nalis 280 (138.) 25 nalis & deſiderium illud beatitudinis ipfi inditum: Per inferiu enim Bonum besri non poteſt: alterum eſt impoſſibile & perbum, à ſe enim beari homo non poteſt: tertium- viribus puræ naturæ obtineri non poteſt, pura enim & caſta DEl dilectio longè fu- pergreditur ſtatum naturæ puræz. Secundò magis adhuc abſonus & Chimæ- ricus eſt ſtatus ille purorum naturalium, cùm Scholaſtici & poſt eos (Calixtus aſſerit, ſtare jilum cum rebellione & lucta inter faculta- tes ſuperiores & inferiores, quod nihil a- liud eſt dicere, quàm Deum Sanétifmum poſſe eſſe Authorem radicis peccaminoſæ, imò eccati ipſius: REBELLANS enim illud, eſt infamis illa hellatrix contra Spiritum, & ma- ter infanſta peccatorum, dia CoNcuüPI- sCENTIA, ut agnoſcunt iſti Dectores, qua ſcil. appetitus ſenſitivus concupiſcit contra rationem; at Concupiſcentiam e jusque motus peccata eſſe clamat ſæpiſſimè Scriptura §. & vociferatur Anguſtinæ, Malleus etiam in hoc punécto Pelagii. Quod Scripturam at- tiner, dicit ſohannes I. Ep. 2. v. 16. Concu- piſcentiam non eſſe ex DEO Patre, ſed ex immundo Mundo, imò ponit eam in eodem ordine cum ſuperbia vitæ, ut rectè advertit ex ipſis Pontificiis Eſtius; porrò Concupiſcen- tia 1 p (oole ilun Uifte h. ¹ 1dan Ant⸗ Mlnce Cwigin ldimns rfelen Nat con ola len, 0 Polon unci lumn cupl binuft hetnm hn1 gt,e. uet lanelr Chine. inncum rt Kue facole⸗ Hnhle⸗ Emum ind lad, dr RN Vcür. nen gu⸗ tcontte ue otu Ura §. tiam I Nram 4, Conel⸗ e/ ſh e neolen adrerdt ney ſaer⸗ li⸗ 2 (139.) —⸗ — . . eelarur en legt meatis Kom. Z. O. & aàppel'atur non Bong eodem cap. 17 v. Cogit nos facere, quod odimus v. 20. eſt malum quod crucifigendum, Coloſ. 3. V. 5. generat mortem æternam ac. I. v. 15. eſt Stipendium peccati, Rom. 7. V. 2 l. Gen. 2. v. 17. etiam in lis. qui a tualia peccata non commiſerunf ſicut Adam, Rom. 5. VU. 12.14. Vocatur wν £ν αααα Hebe. 12. V. I. Ex Augnſtino ſexcenta loca produci pos= ſent, quæ cum Scriptura S. concordant, ci⸗ tabimus ea tanum verbo: Sic libr. de nupt. ap. 23. VOοα eam peccatum & peccati lepem. Vocat idem Auguſtinus illam vinculum ◻ mortis lib. 6 contr. ulian. c. 15. frudtum arbo- ris, quam Diabolus plantaverat, libr. 3. de lib. qrbitr. cap. 10. Radicem damnatam, quæ profert damnatos, lib. 3. Contr. ulian. c. 12. Contagium naturæz, lib. 3. c. ult. Unde con- cludimus impoſſibile eſt, ut illud ſit a DEO profectum, aut proficiſci poſſit, quod pu-⸗ gnat contra Spiritum & rectam rationem, quod adverſatur legi, quod generat mor- Ren⸗ contra quod gemebundus exclamat aulus, Rom. 7. quod eſt fruétus arbori⸗ quam diabolus plantavit, quod eſt Radix damnata, quod eſt Contagium naturæ. At concupiſcentia ejusque motus, five in hoc ſtatu (140.) 2* ſtatu naturæ lapſæ, ſive in ſtatu puræ nata- ræ, graviſſimèe pugnat contra Spiritum & rationem &c. &c. ergò impoſſibile eſt, eam à Creatore Sanctiſſimo proficiſci, & conſe- quenter ſtatus naturæ puræ, prout à Pon- tificiis fingitur, eſt impoſſibilis. . Tertiò impoſſibile eſt, ut pugna inter car- nem & Spiritum ordo quisquiam ſic natu- ralis. Caro enim inferioris Ordinis eſt, ani- mus contra naturali lege ipſi eſt ſuperior; Ex quo fit, ut ordo naturæ concordiam eorum poſtulet, ut videlicet animo tanquam Do- mino à corpore, quod naturaliter ſervnm eſt, ſine rebellione obſequium præſtetur. Quod advertit Auguſt. lib. 14. de Civit. Dei c. 23. inquiens: Animus ordine naturali anteponitur corpori; nam inde naſcitur homini naturali- ter verecundia, quod libido corporis mem- bra concitando, animi naturaliter ſibi domi- nuntis detrectat Imperium; Cujus naturalis ordinis perturbatio eò eſt vitioſior, quod ſine animo ne vita quidem rebellantis cor- poris eſſe poteſt, quam ipſam inordinatio- nem & &ανs οαναο notavit ſæpè citatus Anguſt. loco alleg. lib. 14. de Civ. Dei. Portò impoſſibile eſt Ordinem poſtulare naturalem, ut animus repugnet ſibi, & quidem ut ſuperiori pars inferior non modò repu⸗ ſmnet, leamn ute hmIn mol! Ind l u K! Adere Adent uniden 68 umt inck ie⸗ Weet bomi uta Uder Doh tan ſnin utt. — Ne U. Tlunk eſ en Lcont⸗ Wikon⸗ Nkercal⸗ ſt mn. ani⸗ inr enun wamb⸗ ſern 1. gl eie eſotie Niul⸗ is menn⸗ pidnt Numd , o⸗ tis ol⸗ linato⸗ l⸗ vokkulue guiten ſepu⸗ gle⸗ 7141.) W£ gnet, ſed etiam dowinetur. Cùm enim vi- *„ — deamus., pacem omnibus rebus eſle natura-= lem, & omnibus viribus eòô conniti, ut eâ gaudeant, ut frequentiſſimè docet Auguſt. lib. isprimie de Civ. Dei 19. Quid abſurdius eſt, quam ſtatuere, Puram fore naturam in homine, fi in perpetuo ſecum atque 1NTE- sTINO BELuO luctetur. Vid. Cornel. ſanſe= nim, qui hoc argumentum egregiè deduxit. Quartò ex ſententia iſta manifeſtòô fluit, quod Deus directe poſſit eſſe canſa peccati, nam ſi hominem in puris naturalibus poteſt condere, quæ pura naturalia pondere innato ex mente citatorum Pontificiorum in ma- lum inciinant, (nam ita loquitur Bellarm. caß. 6. §. 3. vatio eſt propenſio ad omnia vitia ex ipſa natura compoſita ex contrariis conſecnta) tum ſanè poteſt eſie cauſa peccati, qui e= nim eſt cauſa cauſz, eſt etiam cauſa cau- ſati, fi cauſatum naturaliter ex cauſa fluat. Imòô de faeto DEIIS eſet cauſa peccati, quia homo in ſtatu puræ naturæz conditus, nihil differt ab homine in præſenti ſtatu poſt lapſum, juxta Doctores citatos, ubi concnupiſoentiam habet inhabitantem. At concupiſcentia non tantùm eſt per SE mala & peccatum, ut ſuprà audivimus, & eleganter probat Au- guſt. ib. 6, contr. Julian. c. 15. Quis autem, in-⸗ 6 2 (142.) * , inguie, ita ſ it imp ndens, atque impudens, 1ta Pre pertinax PericaxX, ita poſtremò inſa- nus & demens, qui cum mala ehe peccata fatea- tur, neget eſſe malum conenpiſcentiam peccato- rum. Sed fons quoque eſt mpuriſſimus pec- Lcato rum;, aut ut loquitur Proſper, Matrix fo g Excipit nidem Bellarminm, Conenpiſcen- tiam non eſſe ex DEO, quia non ex intentione Authoris naturæ, ſed præter ejms intentionem in homine extitiſet, ji in Puris naturalibus homo creatus fniſſet. Deinde Deum eam ſuſtnliſſe per Wegce primæ vam, ant Frenum ipſi inſecißſe; Ex ipſius itaque hominis Cur pA ſam in nobis eum locum habere. Verùm hac excuſatione non abſol vitur Deus parti Cipatione peccati; nam ſi homo in ſt atu naturæ Puræ totus fuiſſet à DEO, ſi nihil attu ſſet Aſecum; quod non à Del ma- nibus aco“ conſquitur „quod jure omnis funm otum imperfeétio, quæ in tal ſtatu de rehenditur. Author 0 at- tribuatur. Jam juxta Bellarminum natura talis per ſe prona eſt in rebellionem, per ſe appetitus inferior luctatur cum ſuperinri, per ſe care conce cupiſeit adverſus Spiritum, er- gò neceſſum eſt, illam rebellionem adſcri- bere DEO tanquam Authori naturæ totin. — deincte i zutenin odta hom npr lemſin ul pr erit. fext uretie ntkN leyim Weae Cdicen 1n cn un leeket i net Ueugg d 8 er n in; Uunti 10 iknat ellti Rernig ira kalr linper⸗ , MNi hfhornir Mle iltiſe/ 0 elen hflrite 1Abone 1D01 3Delm auod 1r ſontt 7 hatui 1) Pe „, Pel riorh P zuſen⸗ xtotins De⸗ Ze (143.) 2 Deinde nihil exiſtit præter intentionem DEl in Natura, quod à DEO eſt naturæ inſertum, aut enim accuſandus eſſet Deus ignorantiæ, quod talem Indtam && tebellionem, & ovssvα in homine ex diverſis partibis conſtruendo non præviderit; aut Impotentiæ, quod homi- nem ſine tali reluctantia, facultatum inter ſe. aut propenſione ad malum creare non po- Tertiò hæc Bellarmini ſententia veteres hæreticos ſapit, quos Tertullianus libr. 1. „ contr. Marclon. C. 15. MATERIARIOS vVOCat/ ili enim ex Philoſophia Sttoica MATERIANI DEO addiderunt, cozvam, ex qua Mundunz condiderit, & in quam omnem mali cau- **² . . „ — 2 R ſam conjecerunt. Warâr anναν ℳ. OstS . / * 7 8 „ / 7 awνüιeα , TS 1α & ατπανWο OXντ£αι. Qija dicebant, DEiUS nullius mali cauſa eſt, ſed o- mnium eſt materia. Denique reétiſſimè dicit Janſenius, Epi- ſcopus Iprenſis: Quantumvis per accidens o= riatur ex conditione materiæ ila, motnumi iſto- rum cum redta ratione õ tamen repu- gnantia non eſt per accidens D«O; Quid enim potnit materia corporalis. quid anima, quid ipſa creatura rationalis facere, ne ita inſtitunatur, ſi- cnt eam inſtitnit DECUS? Cùm ergè in tali na- tura eam DEUS condit, in qua non poteſt non 62 (144) £ non contra rationem virtutemque concu- piſcere, perſpicuum eſt, hoc DEO, non Creaturæ eſſe tribuendum, & proinde to-= tam inhoneſtatem ac turpitudinem concu- piſcendi veluti per Canalem redire in Deum. Poſterior pars reſponſionis ſeu. exceptio- nis Bellarminianæ, ſana etiam non eſt, ſed Indiera, quia verba tantùm dat Cardinalis: Dicit enim Deum fuſtuliſſe illam rebellio- nem, videlicet per Imaginem primævam &c. At verò anteàâ dixerat, Imaginem dictam abere ſe inſtar Fax NI AUREI, reprimentis Conenpiſcentiam, ne reluctari poſſit: Aliud verò longè eſt, Tollere RE M, aliud REPRI- MERE, & REFRENARE: quod ſi ergò rebellio ill'a repreſa eſt, aut refrenata tantùm, Sus-⸗ LXTA non fait in ſtatu primo, cùmque in ejas ſententia & conditione materiæ neceſſario ſequatur, eà non ſublatà, quomodo ſublata diei poteſt. Imò ſi Deus aliter humanam naturam condere non potuit, ut ſtatuit etiam Drejierus, nec auferre eam potuiſſe credendum eſt: Quia juxta hos Authores, hæc eſt conditio intrinſeca materiæ, ut ſicut rubigo ex ferro oritur, non ex culpa fabri ferrari, ſed ex conditione & natura ferri, ita ex materia oriatur ſenſibilitas, propenſio ad malum, motus cononpiſcentiæ. At A Qorer, uſeno onne ne uhlipt bigin ue aariet uncl inlan entt bel lmeil aniz ui Uilen Ulorn Uert Un mu nmn haltte Eeluuſ Culi — Oe or. 80O nen konndet⸗ coer⸗ Den eiagni⸗ ek l: relehe Wmn Ke. n n Hhinni, ſ⸗ Al ENrrM⸗ jtebelio⸗ ; lt⸗ eeelti 1oſublan umeham tſruit otuiſe Ahore; ſien lpe li ſett, Cpenſo⸗ N 22 (145.) Art verô conſiderare debuiſſent ifſti Do- Geres, quod longa alia ratio ſit rubiginis in ferro, & concupiſcentiæz & rebellionis in homing. Nam faber non eit author ferri, neqne éjus naturam primò producit, unde nihil ipii imputari poteſt, ſi ferrum poſtea rubiginem contrahat: At DEUS eſt Amhor materiz totis in homine, hinc ſi vitium ex ea oriretur PrR 8E, DEUS quoque Autbor illius PER Sn eſſet. Concludimus ergò meritò figmentum iſtud 1 ktatus naturé puræ non tantam Scripturæ S. adverſum eſſie, ſed etiam contra non unum Fidei articulum pugnare. Pugnat enim 1. ut ex dictis conſtat, con- tra DEI Santtitatem & Anthoritatem, nam ſtante illa hypotheſi, aut Deus erit Author peccati, quod eſt contra Sanctitatem E jus eſſentialem, & à qua blaſphemia etiam Ja- niores Gentiles abhorruére, aut Deus non eſt Author materiæ, quod ſapit Manichæiſnum ſeu hæreſin MATKRIATORIM. Pugnat 2. contra naturam lapſorum Angelorum, & eorum poſt lapſum propenſionem ad malum. Nam ſic etia ipfis aingnanda venit materia, quæ Cauſa erit lapsus & illius inclinationis ad malitiam. TZertio, Adverſatur rectitudini ho- minis in ſtatu primævo. Nam ſtante ea do- Grina., ſequitur Juſtitiam originalem Con- cupiſcentiæ adtum primum non ſuſtuliile, ſed actum ſecundum ſolum impediviſſe, & prohi- buiſſe: Tum motus vitioſos etiam in ho- mine integro fuiſſe, licet à Juſtitia originali fuerint cohibiti. Nam ubi nullus eſt mor- bus, ibi non opus medicind, & ubi non eſt rebellis, ibi non eſt opus freno. 4. Adver- ſatur dicto Createris, qui cùm Creaturas omnes cerneret à ſe productas, edixit, quod omnes ſint Bonæ. At ſanè Bonitas non eſt in Creatura, & quidem quæ nobiliſſima debuit eſſe, ubi languor eſt, ubi ignorantia, ubi pro- „ penfio ad malum, ubi lucta, ubi miſeria; Nam jnxta Pontificios nulla eſt differentia inter concupiſcentiam naturæ puræ, & naturæ la- pſe: Eadem itaque tyrannis erit in utroque ſtatu, eadem arbitrii ſub ejus dominatione- captivitas, eadem miſeria., 5. Adverſatur ar- ticulo de Chriſto, nam & ille ratione huma- næ naturæ compoſitus eſt, ex eadem materid SunESTANNIALI & animd, quà nos; eſt enim frater noſter: Ergòô & ille ex conditione ma- teriæ ſuæ habuit concupiſcentiam ad minimũ in atta primo, ergò non eſt amplius ille San- Stue San orum, ut deſcribitur Dan. c. 9. Non eſt ille νν doαπ, quod dictu horrendum eſt & blaſpbemum. 6. Primi noſtri Pa- kencen⸗ enut, IN l en 1rDll nſr/ ini inenl⸗ Uneett r Ebe r et Ulne en Mal⸗ Inne ſlmn WII, ⸗ mine tigzuul luelmr bimck 4 leer⸗ Clenmas nenekin u Nut ie in Nen ai umm Inunee lniune erſhun onehl lemn geki ttiner⸗ d mon Due gvol I ininfi I (147.) , i . Parentes hac tatione planè fuere cœci, dum in excuſatione peccati commiſ non at- tenderunt ad interzam & proimam Cunſam peccati, videlicet ad materiæ Conditionem, An- non longè melius ſe excuſare potuiſſent coram DEO, dicendo: Dediſti nobis, 6 Crea- tor D Els, naturam, ſed langnidam, non ſanam, Ned worbidam, materia enim ex qua ſadti ſumis, PER Sr inclinat ad malum, 4 petitus ſenativas PR Sk rebellis eſt, contra ra rationém,; fre= pum quod illi injeciſti, non fuit Jußnciens ad coer- cendos effrenes motus. At illi nihil horum di- cunt, ſed Diabolo tentatori imputant la- pſum. Denigue quid erit de ſtatu beatitu- dinis in altera vita; Ibi enim adhuc erit ma- teria eadem quoad ſubſtantiam in nobis, quæ nunc eſt an etiam adhuc ibi erit rebellio ad- verſus Spiritum & concupiſcentia carnis? Qluia hæ ſunt conditiones materiæ: aut fi non ſunt, ergò non ſunt neceſſariæ; Ergèò in ſta- tu Integritatis etiam abeſſe potuerunt. „ upereflet, ut de ſententia Celeberr. Dn. Thomaſii, etiam aliquid diceremus; Ille e- nim in diſſert. ad libros Petri Poiret hypothe- in ſextam ita format: D EllS cum bominem rearet primò ex gleba terræ, formavit corpus animatum, & conſequenter facnltate intellectus G voluntati⸗ præditum. ZTum adidttoziritn K 2 X 6 (148.) £ ð μ Ex Sx, qfi debebat animum & corpis homini ab ommibus fæcibus purificare, & imperfettio- zes, id eſt, ea quæ commania habet cum aliis creaturis abſorbere. Unde ſtatas, in qο iſtind dominium S piritus obtinnit, dicitur ſtatus inte⸗ ritain. Verum quia dante DEO omnes illas hy- potheſes, quar viginti ſunt, examinaturi ſumus in peculiari libello, impiaſentiarum à prolixo examine abſtinemus. Id unum quzrimus ex Dn. Thomaſio, cur feces „. in corpore & anima hominis, tum cum manibus DEl prodit, ſtatust? Unde ha- beat fandamentum in Scriptura? Sane quicquid foit in homine primitus creato;, id accepit à DEO ſanétimimo & puriſſimo. Deus itaque ſanétiſimus Author erit illius impuræ fæcis & ut fæcem hanc tolleret, alia iterum Creatura, Spiritu videlicet ipſi opus fuit, qui crgaturam fæce inquinatain purifi= caret. Quis Chriſtiana iſta æquis auribus au- diret? Sanècheru'im & Seraphim apud Eſaiam, nihil magis in Deo mirantur, quam Santli- tatem, at non eſt perfetèsanctus, qui animam producit inquinatam; & qui inpuræ in ea fæcis eſt Author. Et cur quæſo Deus creat crea- m. quz alia iterum creatura indiget, perfectiones & fæces prioris abſorbe- Ienturz. ſta ς & negα. QU- l ue lſe unſn 15 Ne murt⸗ l ien llitn iainr funz lun miann m li et miri n ſſun i nhr enn neen kn inrſeh Ntn an ⸗ etilut,⸗ minut ſokatumn AHunca cur fete uman’ Uete S 1 (lealo; uind ern n⸗ erendi iyfie S bi lanimm in eaſai eat ctee⸗ 1 inciget abſorde⸗ . — (149.) %ι QXSTIO xV. An homo potuerit condi, conſtans ex meris Conſtiintivis & Con- ſecuti vis ? Summa. 1. Exponitur Sententia Contenſoni & Dn. Hildebrandi. 2. Aſleritur, Deum de potentia abſoluta, po= tuiſſe creare hominem in eo Rten. 3. Negatur tamen, quod id de porentia ordi- naria fieri potuerit. . Ccedimus nunc ad Examen fſententiz *Lincentii Contenſonii, Theplogi Gali, qui licet dare nataralia prout à Bellarmino & aliis deſcribuntur, re jiciat & damnet, atque agnoſcat, hominem non tantùm non de fado conditam eſſie in illa ſtatu, ſed etiam condi non potuiſſe, vel maximè etiam ex eo, quia alids inordinatio concupiſcentiæ & ſic etlam peccatam refnaderetur in Deum, tamen ſub alia ratione confiderat ſtatum puræ na- turæ, in quantum ſcil. homo ſpetatur, tan- tum ut animal rationale viſibile, admirativnm, &c. & ſic in ſuis conſtitativis & conſecntivi⸗, non ut in ſe ſentiens rebellionem, inter appeti- tum ſenfitivum & rationalem, ſed ut kübens omnla in &x, in ordine & in pace. XK 3 De ½ (150.) £ 2òðẽ De hec itaque ſtatu naturæ, quem D. Hildebrand vocat ſtatum nentrum, quærit ille Anuthor, an Homo potuerit ita à Deo con- di Quanquam autem hæc qnaſtio otioſa vi- deatur, cùm certum ſit hominem in eo con- ditum non fuiſſe, nihilominus quia ex e- jus decifione major lux priori punéto af- fulget, non ſine ratione eam etiam tan- quam utilem, ut loquitur citatus Hildebr. ſub examen vocamus . Dicimuz itaque I. ſtatum illum non eſſe impoſſibilem, ſed Deum de potentia ſua ab- ſoluta Hominem ita creare potuiſie: Qran- quam non ſit poſſibilis de Potentia ordina- ria: Prior pars hujus aſſertionis patet exin- de, quia illud omne juxta Theologos & Philoſophos pertinet ad ambitum & lineoem Potentiæ Divinæ, quod vel non importat contradictionem vel imperfectionem aliquam ſeu defetum moralem, v. gr. mentiri, pecca- re. At nulla eſt vel contradidio in eo, quod homo ponatur in rerum natura ut præcisè conſtans, ex ſuis principiis conſtitntivis & pro- prietatibw, citra dotes ſuperadditas, ut exter- minis patet, qui planè nihil adverſantis ſpi- rant. Neque adeſt etiam imperfetctio mora- lie, ſupponimus enim appetitum ſenfitivum in eo ſtatu ita produci, ut fit regularis: quod — ſolarn Mihn lertyt in net Core io foti ütmer ri1 Inol,a hici es bare! guenh, nantle Deocor hiel. neoeg. line a 1 Undo. Tam ta. Ilgebr. Ateterin⸗ oleos Glurm inporat dicam ti decen 60, l t pznte ,Go⸗ nreter⸗ isſ ſionort nſitivun (151.) 29 quod agnovit etiam Auguſtinue, inquiens: QAuia in homine appetitus concnpiſcibilis natura- liter regitur ratione, in tantum conenpiſcere eſ bomini naturale, in quantum eſt ſecundum ratio- nem: Concnpiſcentia autem quæ tranſzendit li- mites rationis, ineſt homini contra naturam: Ap- petitus ergò concupiſcibilis in ipſo ſuo eſſe naturali ſpectatus, nihil habuiſſet pecca- minoſi, ac conſequenter à Deo citra ullum præ judicium Sanctitatis produci potuiſſet. Dices cum Goneto, hoc argumentum probare DEUM de potentia ordinaria po- tuiſſe ita producere hominem, & non ſal- tem de abſoluta, nam de potentia ordinaria Deum ea ſolùm teneri conferre creaturæz ſuæ, quæ fint connaturaliter eis debita, & jux- ta connaturalem illorum exigentiam & in- clinationem: Non autem obligari ad gra- mita; Implicare enim in terminis aliquid eſſe gratuitum, & tamen eſſe debitum naturæ, aut ad exigentiam e jus naturalem pertinere. Reſpondemus, Phraſin illam ambiguam eſſe, cùm dicitur, Deum utendo potentia ſuâ ordinarid ea ſaltem teneri conferre creaturis, quæ ſunt connaturaliter ipſs debita. Nam aut hoc intelligitur de Exigentia naturali ſtrictè ſic dicta, ita ut Deus teneatur tantum con- terre, quæ pertinent ad naturæz Conſtitu- K 4 tio- tionem IIZ SC, & conſequentia ilam; aue intelligitur de Exigentia lacius fic ditta, quæ ſcil. fundatur in DxcENTIA DEI in ho- minis proportione ad certum finem, in hy-= pothefſi ſcilicet voluntatis divinz produ- cendi hominem perfettum non metaphꝗſicé tantùm, ſed etiam moraliter: priori modo conceditur, quod ſc. homini primævo non fuerit connaturaliter debita Juſtitia originalis, dotes ſub ea contentæ, quaſi ſcil. ex ipfis principiis naturalibis illam perfectionem & dona habere debuiſſet, ut ſine iis condi non potuiſſet. Poſteriori autem modouti⸗ que debita fuit & quidem connaturaliter, nam decebat Deum, ut talem conderet homi- nem qui inſtrudtus eſſet iſtis dotibus in anima, tum ut haberet ſuficientes vires ad amandum Denum ſuper omnia, tum ad finem pervenien= dum, vitam videlicet æternam, tum ut exer- cere poſſet ritè dominium is creaturaz. Unde portò ſi de abſoluta potentia ſit quæ- ſtio, probamus aſſertionem notram: Nam uti Deus eſt abſolutè independens, nullius legibus aut arbitrio ſubjedtas, ſed aunmése O, ſuæ poteſtatis illimitatæ, ita eſt planè νv- Gvv&, qui nullins jadicio aut cenſuræ eſt ob- noxius, Job. 9. Quod etiam Nebucadnezar agnovit Dan. g. v. 32. inquiens: Jurta vo- . MA— ihlen alene Ue 0 Wnue Hultid fudien mam thocidn itnri⸗ . in M de ia ne eame Nutwen urle Deie Rertner umeta ſiens ln ler le, CUn Inn Wnil. 1,in k. 1 l⸗ Ciroln nzro el ie iwund jir el nodol⸗ lterun etlon⸗ Hinoln. natbon ervenier⸗ teke⸗ . n- Nem Hullius nhied, um⸗ ench⸗ duerat 40⸗ ⸗ luniatem ſuam facit tàm in virtutibus cœli, quàm ſtger. ☛ inbabitatoribus tenræ, & non eſt, ui reſiſtat manni ljus, & dicat ei, quare ita feciſti? item is de ſio facere poteſt, quod vult, Matth. 20. 7 25. Atque adeò creaturam ſuam majo- ribus exornare poteſt dotibus, aut minores conferre: Quique ceu figulus lutum for-= mare poteſt, prout vult, unde Eſa. 45. v. 9. Exclamat Dens ve, qui contradicit fitori ſuo. Numq:tid dicet lutum figulo ſuo, qnid facis: non oſtendis manis in opere tno. Licet ergò Deus animam corpusque noſtrum talibus donis ac dotibus non exornaſſet in primo ſtatu, &d tantuùm dediſſet conſtitntiva & conſecu- tiva, nos de inisria conqueri non potuiſſe- mus: Sed potius adhuc noſtrum fuiſſet gra- tias agere, quod exißentiam dediſſet, quod- que corpis anima tam nobili, quæ tantam co- gnationem habet cum ſtiritibas fimplicibm, in- ſtruxiſſet. Denique Deus ut Dominus abſolutns ſuæz creaturæ nihil illi debet, & manimè obhligatus non eſt ad conferendam vitam æternam, ad re- cipiendam eam in commsnionem fui perpe- tuam. Sicut ergò itud libertatis eſt, ita pa- riter liberum DEO fuit, creare hominem cum Imagine primæva & non creare eum eum illa. Imèò ficut de potentia ſua abſoluta K 5§ Po- 6 (154.) * potuit non ſaltem hominem, ſed & Angelos ante confrmationem eorum in PaIrMXVIN NrHILIM reducere, ſubtrahendo ſaltem concurſum ſuum conſervativum; Ita multò magis hominem potuit creare fine illis do- tibus, quæ relationem aliquam habent ad vitam æ ternam. . Hæc de PorENTIA DET ABsOLUuTA. At ſi de potentia & proceſſu Divino ordina- rio ſit ſermo, exiſtimamus non fuiſſe poſſi⸗ hbilem illum ſtatum, atu enim eum nun- quam extitiſſe, in confeſſo apud omnes eſt. Id verò oſtenditur, nam non eſt conve- niens, ut homo in illo ſtatu producatur in quo ſuam perfectam Beatitudinem, ad quam naturali appetitn fertur, non poſſet as- ſequi, fruſtrà enim alias Deus illum beati- tudinis appetitum hominibus digitis ſuis implantaſſet, ſi ad illam acquirendam vires nullas haberent: non eſt autem conveniens, aut providentiæ & potentiæ DEI ordinariæ cur- ſui conſentaneum, ut naturalis appetitus ſit perpetuò inanis, & in perpetuò violentiæ ſtatu conſtitutus. Atqui in ſtatu Puræ Na- turæ Homo Beatitudinem, quam naturali- ter appetit & deſiderat, aſſequi non poſſet:; talis enim in clara DEl viſione confiſtit, ad quam utique ſtatus naturæ puræ pertinge- eenonn gaim d i nine (iisd. E Wiren mere Uenun, Gies en uene 1o Dea riſ mnef. nt un, lubui Uu Uon err Rier ind udmni 9 ſe jran 4 Reia re Ar Nlrkin Coſilen Avl eilrc⸗ ebendl UI Nllir eph⸗ um bon. nesekt ſtcume. turin ; 1 OMetar⸗ beri⸗ giinſin m vne; Unenient ie⸗ itus ſit iolentie Are N- Uuteral⸗ 4 polet ſſita eniinge⸗ 16 (155.) £½ re nunquam poſſet, cùm ſtatus ille omnem gratiam, & à fortiori viſionem beatarn, quæ eſt gratia conſummata excludat: Ergò ſtatus naturæ puræz non eſt conveniens neq: pos- ſibiiis de potentia DEi ordinaria. Qogd ut meliùs pateat, ſciendum Bea- titndinem ſeu Bonum quod naturaliter o- mnes appetunt, & propter quod omnia ap- petun, in illo duntaxat Bono ficam eſſe ex cujus conſecutione homo fit beatz: Bonum autem ex cu jus aſſecutione & fruitione ho- mo Beatus efficitur, non eſt niſi fru tio Dei per viſionem & charitatem, quia tam ma- gnum eſt Bonum Creatura rationalis, inquit Auguſt. lib. de nat. Bon. cap. 7. ut nullum ſit Bonum., quò beata ſit, niſi Dem. Ergò DEl ſo- lius fruitio eſt unum & verum hominis Bo- num, ad quod tamen in ſatn naturæ puræ non perveniret unquam. Sciendum ſecundò appetitum natura- lem ab Authore naturæ Ipſo ſive DEO in- fitum, adeoq; ordinatum eſſe, nam, ut loqui- tur Patrũ nonnemo, omnia in pondere, nume- ro & menſura fecit DEUS; attingens omnia à Ene ad finem fortiter, & diſponens ſuaviter. Er- 26 etiam appetitus Beatitudinis, quem Auguſt. centies naturalem appellat ordi- natus eſt; atqui eſſet inordinatus, fi ad De- Ae (155.) * um, ut in Sr eſt, poſidendum non incli⸗ naret. Vel ſi Bonum aliquod per modum finis appeteret extra Deum: Tunc enim di- lectio & charitas ſpuria eſt & perverſa, cùm homo aut diligit, quod non eſt diligendum, aut non diligit, qnod eſt diligendum, aut æ que dihgit, quod vel magis aut minus eſt (ili⸗ gendum, ut latè id deducit Auguſt. lib. 1. de doctr. Chriſti. c. 27. Ut ergò appetitus natu- ralis beatitudinis fit ordinatus, neceſie eſt, ut ad Deum tanquam in altimum Finem & unicè Summum Bonum inclinet, neque ad aliud illud referat, quia quod ad aliud re- fertur., inferin eſt eo, ad quod refertur, ut ratiocinatur profunde Auguftinus libr. 83. quæſt. 30. Utiq; in Ratu natuaraæ puræ appetitus hoc ipſo, quia aſt ordinatus, Deum ſemper quæ- reret, & tamen nunquam invexiret; quia vires non haberet & media, utpote in pura na- tura conſtitutus ad illum inveniendum, Charitas enim DEl per Spiritum DEI difun- ditur, & ad dona Gratiæz pertinet, quam in Ratu POFE NATURX, non habet ho- mo &c. Sciendum tertiò, omnem inquieti ani- mi motum ac mœrorem ortum habere ex &more alicnjm Boni, quo privatur, Jui. ut 1e- — egvene ſainlir evn, Ao 6n aratu Nfuit Viter 1 0.1. Can iAin r iNken Anjaue ls hal ilun. N e Ater i ſen, 1 ittit ſiue iünen⸗ Unndin nenien umtin Denig lepgeni Cennt. ſheromie e ee Doni: t kan ataue welkdl. Ar us natn⸗ erelec, Euen neglei Calalt⸗ ertut, 1 etitubo⸗ nyer M⸗: uavires gu ur. kendun, 1r duunm n betho⸗ jeti ai⸗ zberer ut guu ſie⸗ 2 (157.) frequenter inculcat Auguſt. in Pſal. 37. u0 eſſet in Carendo difficultas, niſi eſſet rei. qud ca- remiws, habendz Capiditazs: Qkicqnid enim dmad- mæ, & nen habema, neceſ’e eſi, ut doleamas. At creatura rationalis quausque DEO ſuo non fruitur, inquieta eſt, & ob hoc miſera. Qus iterum pertinet illud Epiſcopi Hipp- lib. 1. Confeſſ. c. I. & lib. 6. C. 16. Feciſti nos Domine ad Tr. && irrequieinm eſt tor noſtrum, donec requitſcat in Te: væ animæ andaci, qauæ ſperavit, ſi à Ze receſſiſſet, ſe aliquid melius babitäram verſa && reverſa in tergum, S& in latera & in ventrem, dura ſunt omnia && Tu ſolus reqnics. Et in Ep. 100. Cum anima Deo deledtatur, ibi veram, certam, eternam in veni requiem, quàm in aliis quærebat & non inve- niebal. Unde ſtatus naturæ pure, ubi mediis & viribus deſtitueretur, ad perveniendum ad fruitionem DEl, ſtatus eilet perpetuz in- quietudinis & miſeriz, qui utique ſtatus conveniens non eſt, nec de Potentia DElor- dinaria, niſi præſuppofita culps, poſſibilis. Deniq; ille ſtatus non eſt conveniens, nec de potentia DEl ordinaria H in quo Creatura rationalis non poſſet diligere Denm ſuper omnia, vita enim ſine amore Dei eſt potim miſeria, imò mors quam vita; porrò non poſſet pec-= Ar (158.) 9* peccata mortalia din vitare, nec gravibus ken⸗ tationibas ab ex tra reiſtere, nam dilectio Ds ſuper omnia vires requirit, quales primus homo accepit per concreatam Imaginem, ceu Juſtitiam originalem, ut conſtat ex E- Pheſ. 4. cùm ergò ſupponatur quod homo In iſtis naturalibus conditus, nihil haberet de „0n Jeſtitia originali, etiam ſupponitur, quoeod N non habuiſſet aliquid de illis viribus: De ſer peccatis autem conſtat etiam, quod homo el non potuerit diu illa vitare, nam fi primus (bia homo, tot armatus & inſtrutctus ſubſidiis G anxiliis non ſtetit, ſed cecidit: Si Angelorum ) magna pars, quæ pariter magnas imo ex lon parte majeres dotes habuit, quàm primus luhol homo in peccatum mortale prolapfi ſunt, lgnf quid de homine in meris naturalibus con- In ſtiruto ſperandum ? Charitas jam per gra- ddlt tiam Chriſti MxprorNALEM diffunditur in Mpern cordibus noſtris per Spiritum, & tam tepi- ulm dus noſter eſt amor, tam frigida cbaritas. & Gor⸗ ob hoc ipſum peccaminoſa: quid eſſet wi in natura mera, ubi nihil diffu- nhe ſum eſt? lin, ben ann QXEsT. Epynn Wltorn han ſe lbus cor⸗ Nitur in tam teyt ſit, id ellet fa⸗ CUESI. 12 (159.) 0. Qe dotes fuerint ratione Corporis? Summa. 1. Ornamenta & dotes corporis Adamitici ex- penuntur. 2. Oktenditur, quod corpus primi hominis fuerit immortale. 3. Declaratur, quæ ſit radix immortalitatis? 4. Etiam Impailibilitatis ratio ſiſtitur. Doee⸗ animi in noſtro Protoparente AX—- non erant ſolæ: etiam corpus illuſtris illius hoſpitis, Anime Domicilium modo con- digno fuit ornatum: Non enim tantùm ju- ſtam habebat Adamus ſtaturam, vultum ad cœlum erectum, tanquam Finem ſuum reſpiciens; Seq etiam partes omnes in accu- rata harmonia érant diſpoſitæ, pulchra in⸗ colore ſuavitar, in facie candor, in genis ru- bor, in oculis amœnitas proſpectabat. Nihil in ipſo erat, quod ad dolores, aut ad mor- bum, multò minus ad mortem tenderet. Cibo equidem opus habuit & potu, ſed ci- tra corruptionis argumentum. Habebat, in- quit Auguſt. & de lignorum frudtibus defedctio- nem, & de ligno ſtabilitatem,: contra vetnſtatem. S comtr. 2 (160.) * οcontr. ſul. lib. 4. ait: Habebat ſuſtentaculum animali corpori neceſſarium, ne indigentia læde- retur: de ligno autem vitæ, ne ſenectute perdu- ceretur, ad mortem. Uno verbo: Corpus Pro- toplaſti noſtri immune fuit ab omnibus il- lis miſeriis & incommodis, quæ jam noſtra corpora premunt; adeoque IA PASSIBILE fuit & IAMORTALE. Arntiqua quidem hærefis fuit Pelagii & Sociorum, hominem etiamſi non peccaſſet moriturum: Sed eandem recoxerunt Soci- nus, Volkelins & alii, ſtatuentes conſtitui ho- minem ex tribus partibus, Spiritu, Anima & Corpore; Ex ipſa creatione in homine nihidl agnoſcendum immortalis vitæ; Utinam veròô Celeberr. Du. Thomaſius non eam quoque adoptaſiet ſententiam, de tribus in homine partibus; Quæz ſanè nec in ratione, nec in Scriptura fundamentum habet, & Socinia- nis tantùm ideò placet, ut totum articulum de reſurrecdtione eò facilius evertant. Sed de hac iriplici hominis parte alibi. Ad rem ut redeamus Socinus in preæl. A- cad. p. 537. Immortalitatem primi hominis concreatam ſeptem argumentis evertere ſatagit. In eandem ſententiam apud Pon- tificios nuper conceſũt Franciſcus Garaſus, in Summa Theol. lib. 3. p. 700. inquiens: In- Inno- — mocert in Ge velti, ſe⸗ incue dot hicere en h tenetr Gmudie Rfecim winn A Onindi eltuetſs entulr. hewt Npnsho⸗ hunbof nnnn SIIIIn MMid rdt fun N⸗ Kiniho⸗ Ad benihi annderd guocue Ahommn ge, ein Meint ticulur Fede rdl hotmin evertet vuch Pon⸗ Gorai⸗ jene: I- ine⸗ Aagtem ullo patl. Munoceptiz Ratu fuiſemus adverfis omnes injn= rias & invaſiones Eklementorum Impaſſibilitatis dote vumiti; In ommibazs imaginabilibis commo- ditatibis præterquam immortalitatir. Tandem navigie tpotée qui eis iisdem eramas confati K- lementis, uibus nunc compoſiti ſumus, neceſſe fu- WMet vigere ſinem iſtins opificii. Mortui fuiſſe- mus ſine dolore: Ut verbo dicam: Mortni fuis- ſemu: Qnid hic ſentiat Celeberr. Pufend. in ſine quæſtionis audiemus. Pro ſtatu quzſtionis rectè intelligendo advertendum: I. Controverſiam iſtam non reipicere animam. Nam Socinus ipſe contra Pacci: dibutans pag. 332. Manifeſtum eſſe ait, in hac quæſtione Mortalitatis & mmortalita- tis prini bominis de corpore tantuùm agi, non- X„ lo de AxIMA. Itaque de toto compoſito eſt quæſtio: An illud a Creatio- ne ſtatim ſua fuerit morti obnoxium, an verò immortale. Secundò non eſt Quskſtio, an ita fuerit immortalis primus homo, ut non indiguerit mediis Conſervantibi, verb. gr. Cibo & petu. Libenter enim concedimus, hominem immortalem hac ratione non fuiſſe, ſed alimentis opus habuiſſe, ad vitam con- tinuandam. Hinc Auguſt. lib. 13. de Civit. DEI, cap. 20. Corpus Adami, inquit, cibo &g Potn egebat, ne fame aficeretur, ac ſiti RMZ in ibris (162.) ☚ 4 4 & porrò habebat, ait; primus Homo de li- gnorui Jrubibus tefenionem, contra de fetlio- nem && de ligno vitæ kablilitatem contra vetn- ſatem &c. Tertiò obſerv. Immortale variis modis dici, 1. in quo eſt moriendi impoſſibili= tas, tum ex prima conſtitutione, tum ex conditione intrzinſeca naturz: Uti ſunt Spi- ritus ſimplices, Angeli v. gr. Iili enim licet per polentiam DEl abſalutam annihilari pos- ſnt; meri tamen proprie loquendo non poſſunt; de hac immortalitate non eſt quæ- ſtio. Deinde immortale dicitur, quod mori non poteſt ex dono fingularique ordinatione vel gratiæ vel Juſtitiæ divinæ, quomodo cor- pora beatorum egͤ damnatorum erunt immor- talia non ex aliqua naturæ conditione & pro- rietate, ſed ex DEI Gratia, vel alia ſingnlari diſpoſitione: Neque hæc acceptio immortali- catis huc pertinet. 3. Immortale illud di- itur, qued poteſt non mori, etiam ſi mori poſit, polita certa conditione, quâ non poſi- ta, in moriendi actam nunquam deduce- tur paſſi tilitas meriendi: Et in hoc ſenſu quæ- ſtio agitatur de immortalitate prim homi- nis. Ubi dicimus, quod ficut ille habuit potentiam aut pochbilitatem non pe ccandr, ſic Polbititatem habuit non moriendi, quam ipſe cum Iibeis de peccatarum merito, & remiſſone. tom po uulſlet docinian urio ns kunncl betur, Eri nn uuinpee UurPI ſeſcien A u, it in nor. linge Eien ſhulnnn Ukk moncen uder inil Aen welle. immn⸗, ſet ſeweni e iber 9 ltſi Nn ee⸗ tlercti une üng⸗ gninlet Mier nlanen cke Polm ntene ocet⸗ Wo⸗ ne. 2pne mott 1⸗ ilud ſt on aluau. „mnte, e habun aVll, ſe —R cum (163.) 3½. kum poſteris retinuiſſet, ſi à peccaro abſti⸗ huiſſet. Et hoc ipſum eſt, quod contra Socinianos aſſerimus. Rationes ſunt 1. Quia mors expreſſis ver- bis in Scriptura S. tanquam pœna peccati denunciatur, ſic in prima comminatione dicitur, quocunque die de arbore vetita come- deris, moriendo morieris. Gen. 2. v. 17. Sic in implemento illius comminationis habe- tur pul vis &. & in pulverem reverteris. Quò reſpiciens Paulus. Rom. 5. v. 12. apertè ait: Per unum Hominem peccatum in mundum intro- ivit, & per peccatum mors, & ita in omnes ho= mines mors pertranſiit. Item Rom. 6. 23. Kti- pendium peccuti ait eſe mortem. Si autem mors eſt ſtipendium peccati, quomodo poteſt eſſe Nequela naturæ. —r Fruſtrà autem excipit poſt Socinum Crellius, agi in iis locis de morte æterna, & non de temporali, quia ibidem vitæ æternæ; quà per Chriſtum donabimur, opponatur; & quia ſatis apertè indicetur eos, qui pec- cati jugum excuſſerunt, ab ea morte immu- nes eſſe. At à morte temporaria non eſſe immunes, qui peccati jugum excuſſerunt. Verûm enimveròô Scriptura abſolutè & generaliter de morte loquitur: Sub illa ita- que Univerſalitate jure comprehenſum 4 2 cen-⸗ 9 3 (164. 8* Per een e cenſetur, quic quid ſub fitulo mortis conti= netur vi vocis in Scriptura. Cur itaque non Zquè mors corporalis quàm æterna intelli- enda eſſet: Porrò haud obſcurè tempora- Ke ſeu corporalis mors inſinuatur per verba illa in Pn verem reverterig, Gen. 3. & exten- ſio fit ad infantes, Rom. I15. v. 14. qui uti= que morti temporali ſubjiciuntur. od verô Crellius ait, quod Oppoſitio fiaf spud Apeſtolum inter vitam æternam & mortem Etert nam, eò quod dicatur; do- num autem DEI vita eterna, id robur non haket. Nam 1. ultröô concedimus agi ibidem etiam de moeorte zterna;, qr iemadmodum verd omnis mers ibi in telligitur, ita etiarn tem- Hralis & æterha. Deinde non ſequitur debere reſtri tio- nem fieri, ad mortem æternam, uan ſola ea eſſet ſtipendium peccati „cuùm Apoſtolus inde ſnite loquatur, & in materia ne ceſfaria, ubi indefinita æ quipollet IIniverſali, & vita zæ= terna CuraIBET morti opp Bonatur etiam TEMPGCRALI. Texrtiô, ſi Paulus reétè inſpi- ciatur, deprehendetur, qued expreſſam entionem faciat mortis Corporis, tanquam 2 peccato introductæ. Rom. ⁵. v. 10. Quod ita- que nen immunes ſunt à morte tempora- ria n ſaetian ilet en ntiore n rii Nones ego, Monm Recun quia Ppetitd le ⸗ latn i Ur or Kuantra Mdhe 1 Pare Ind l mi, Wuneh GMy Winan men üni⸗ UNlCr ſkuc laplt. E re . Nriscn tintenn ein iutl. enpar. rhereie Kerer⸗ 4 gun . rin nEenmm ſenm , dndn 14 gl hlin „1 e tehrhe⸗ ,ualſu Aoftohu necelrin, Ceioh⸗ engtelln . tanguul Col Na⸗ lengake⸗ Ila ria etiam ii, qui peccati jugr id eſt exinde, quod excuſſio ratione peccati dominantis & p non ratione inhabitantis, reſpectu cujus omnes cum Paulo ſuſpirare tenentur, mi- ſer ego, Qis ME LIBERABIT A CORPORE MoRTIS HUIUS. Secundum argumentum deſumimus ex eo, quia id quod eſt contra totum naturæ appetitum, & inclinationem, non poteſt eſſe ſequela naturæ, cùm omnia maximè in ſtatu Iategritatis fuerint valde bona, & na- turæ non Diſona, ſed Conſonantia. At mors eſt contra inclinationem & appetitum na- turæz, utpote e jus deſtruétiva, Corpus enim in pulverem redigitur. Tertiò nulla Cauſa mortis in primo ho- mine, quamdiu in Integritatis ſtatu per- manſit, ocum habuit. Neu Cauſ- Phſica & Naturalis, habnit enim temperamentum optimum, & ſanitatis ſtatum perfe cti ſimũ: Non extrinſeca, ob Providentiam & Curam DE pecialem. Non DEl voluntas, quæ ſi- cuti in juſta eſſe non poteſt, ita ipſi repu- gnat, Creaturam rationalem & Imagine ſua inſtructam morte afficere, quæ non pec- cavit. Quartòè Concilia Ecclefiæ purioris & Pa- L 3 . tres tres uno ore hic conſentiunt, Sic Sgnodus Palæſtina, cum Pelagio fuiſſet Objectum, quod ipſe & Cœleſtius Diſcipulus ejus do- cuiſſet, Adamum mortalem fatctum, qui ſi ve pec- caret, ſi ne non peccaret, moriturm eſſet. Propo- fitionem illam anathemate damnavit. Vid. Aug. lib. de Geſt. Pelag. c. 3. Hinc etiam Concilium Carthaginenſe Can. 1. Placeat omnibus Epiſcopis, qui fuerunt in hac Sandta S)noοdαο.. qniounque dicit Ada- mum primum hominem mortalem factum, ita ut ſive peccaret, ſive non peccaret, moreretur in- corpore, hoc eſt de corpore exiret, non peccati merito, ſed neceſſitate naturæ anathema ſit. Ea- dem habet Concil. Arauſicanum Can. 2. & Milevitanum, Can. 1. Ex quo ipſo Conſectarium eſt, quid de cæateris miſeriis & calamitatibus mortis aſfe⸗ clis ſit dicendum. Nempe primum homi- nem immunem ab illis omnibus fuiſſe, non enim idcircò mors ab eo ſtatu aberat, quia mors erat, ſed quia miſeria, qua non decebat affligi hominem ante peccatum. Invitum enim quocunque ſive magno five exiguo affligi malo, non eſt natura inſtituti hominis. ſed pœna damnati: Sic enim condita eſt Creatrura rationalis, ut malum ejus non ex inſtitntione DEI, ſed ex ſola ejus voluntate 1 5* mwanraus- Pendee (nde ealer (eX.! is, noli Un con Mori⸗ en fon vol A C pen lireho Almnge⸗ oh 1W n un Pisnnt Nan Sahh6 ſliee Pertee⸗ lſe ven r! hilfet ſotis rn de gni Ohedhn mejutt iſne. to⸗ nant Nit trgtene ſen ümn un eletniu oN Et nu ſelr Cur gaidi olthet⸗ hon. ile, rat, hecent Inviu e exign ti homnne ndita l 1s non er N. ut ſi nolint corrumpi, non poſſint, 1. £. incorruptibili ejm pulchritudini, „ 8 (157.) 25 —-- ——— penderet, ita videlicet, ut malum ejus quod- cunque atque miſeria ſolius bperverſitatis Auguſt ib. r, præſtan- 7 eſſet ſupplicium. Unde pu de Nat. Boni, c. 7. Creatn ti imis, hoc eſt, ra tiondlihas hoc „ 65 inh Den ſato, 40 ſic autem obedientiam conier vare noluerint. Ono- niam volentes corrumpuntur in pecoatis, volen⸗ tes corrumpuntur in pœnis. Supereſt, ut ad argumenta Sozini & Crel- li reſpondeamus: Prima ratio ocini eſt, quia tiam conſer vaverint ſub Do- Adamus etiam ante peccatum liberis proorean di ah ipſo Conditore Deo deſtinatie fnerat, Cen. 1. „. 28. Qui autem immortales funt, liheros non- prooreant, dicente Domino jeſa, eos qui futuri Feculi && reſurrectionis ex mortuis participes erunt, nuptias ideò non contracluros, quia am- plius mori non poterunt, Luc. 20. V. 35. Secunda ratio eſt, quia Adam eſois ntebatur & cibo, Gen. I. v. 29. U bi antem Immor talitas eſt, ihi eſcis ciboque non locu; 14 verd, inqnit, apertè oſtendunt Apo ſtoli Pauli verba, Cum ait: Eſeæ ventri, & venter eſcis, DElIS autem 6& bunc && has deſtruet, 1. Cor. 6. v. 13. nam quan do id fiet? nempe cùm moriemur. Tertisò inquit, primus homo etiam anteé pecca- L 4 tuX R* 2 (168.) ☚ um corpus animale habnit, igitur & mortale, prohatnr utrumque ex Pauli verbis. 1. Cor. i 5⸗ ubi verſn 92a. corpus animale illud vocat, quod Prius vile corruptibile, & mortale pecene⸗ rat, idque à Piritnali Hror ſus ſeernit, qnod idem eſt, ut ex antecedentibus Patet, qnod glorioſum, incorruptnm & immortale. Verſu gs. aut. ait: Primnm Adamnm fattum fuiſſe in animam vi- ventem, ut inde probet, oum habmiſſe corpus ani- male. Adamas verò non modò antequam pecca⸗ ret, ſed in ipſa Creatione factus eſt in animam- viventem. Ouartò ait: Primus Homo anteqnam peccaret, jam erat terrenus, nempe quia e terra formatus erat, ſed nos in eo quod morimur & corrumpi- mur imaginem primi bominis, quatenus terrenus erat, portamuf. Ergò primus Homo quatenus terrenus jnit, mortalis cenſendus eſt, & lic etiam autequam peccaret, hæc ex Panlo, pergit, aper- te colliguntur 1. Cor. 15. v. 47. attuliſſet, eſus Chriſtus, qui peccatum abſtulit, ejusque propriam vim omnem ac pœnas illi pro- prie conſtitutas delevit, mortalitatem quod na- turalem abſtnliſſet ac deleviſet, id quod tamen non ſecit, cui addit, quod cùm primus Homo Diaboli opera peccaverit, quicquid ex peccato illo verè profectum eſt, opus Diaboli cenſeri de- bere; Quintò, ſi peccatum mortalitatem naturalem unren — e, GN 4 „, 4 1 ſit eum Hzc Ugpibu unple en morta CMrie, ̃ lan nat n leorum Cn dal (ln let nn. Irnon 1 NüHon toperman ono I ulitert Ahe Gani uinthe Dorttlta ridli e Gmis l . l, npaln. innri⸗ Nai⸗ re Mlinen. man, ſrmutna Mni- Certenns )htenn ggit der uturalen Alulitt, ihi jnn lole ⸗ oc tanen is Hono 7 Hetenn eſſir llt; .. (169.) bere, atqui DEl filius apparnit, ut diſolveret opera Diaboli, 1. Job. 3. v. 8. Igitur, ſi ex pec- cato illo mortalitas naturalis revera profetta- eſet, eam quoque Filius DEI ſolviſſet. Hæc ſunt præcipua Socini argumenta, in quibus ſtudiosè verba ejus retinuimus, ut in pleno robore apparerent. Verùm Reſpond. ad primum quidem Immortalitatem eſſe diverſi generis, aliam Gloriæ, aliam ſtatus Innocentiæ, aliam Patriæ, aliam Viæ. De illa concedimus, quod re- ſpuat propagationem ſeu procreationem liberorum: de iſta negamus, non enim lo- quitur Salvator de Statu Innocentiæ, ſed de Statu Gloriæ: Unde non dixit Chriſtus, non nubent, quia non morientur, ſed quia mori non Eateran:. Ratio igitur quam Chriſtus attu- it, non ſpe Rtabat Immortalitatem. quam pri- mus Homo habuiſſet in ſtatu integro, ſi in eo permanſiſſet. quia talis non erat, in qua homo mori abſolutè non poſſet, ſed condi- tionaliter tantùm. Ad ſecundum dicimus, falſum pro verò aſſumi, ibi non eſſe Immortalitati locum, ubi uſus eſt cibi & potus; id quidem de Im- mortalitate abſoluta, qualis DEl eſt, vel im- mutabili, qualis eſt Angelorum & Beato- tum verum eſt, ſed non de Immortalitate illa . 5 00 α½* (170.) conditionata, con junéta cum moriendi poten- tia, etiamſi remota; quemadmodum enim potentia peccandi fuit in Adamo. ſed remota, ita etiam potentia moriendi fbit in eo, ſed remota. Quæz eſt perpetua & fundatifima ratiocinatio Auguſtini. Secundò probè diſtingnendum eſt inter Sl BS†ANTIAM Ventris & ejus M, in loco ex Paulo allegato venter non notat Subſtantiam, ſed e jus Uſum, adeoque non ille deſtruetur in Statu Gloriæ, ſed Ilſus tantum ejus ceſſabit. Tertiò invertitur argumentum, nempe ubi talis eſt ciborum uſus, & tale tempera- mentum cerporis, in quo nulla fit deper- ditio, quæ non integrè reſtituatur, ibi po- teſt in perpetuum vita conſervari, at talis cibus fuit & tale temperamentum in pri- mo hominis ſtatu, Ergòô. Ad Tertium Reſp. Paulo 1I. Cor. 15. V. 44. Sermonem eſſe de Adamo non qualis fuit in ſtatu integro, ſed potius qualis fait poſt lapſum. Nam ante lapſum non habuit cor- pus animale ſeu αν ννον ο ſenſu quo voca- bulum iſtud Paulus uſurpat, quia tale cor- pus teſte eodem Apoſtolo v. 242. & 43. eſt νορα, & àαααα, αsνα. Non enim po- tuit dici corpus primò à DEO conditum SS igno⸗ — 1 — . „7 unt i n ſbre. Keun Wlpe Ttnu, Elrion tr Int Pnni. 440 Upinen ſe gi⸗ uute, ntgt⸗ Umeüun un nellinn Cinnr uti Mülu, Aiette 4 inpin Mler len lu 1 M hon Odum eun 12, ze linen Eel atadlmn n Ene porltt tII nn nenpe tenpert ſtceyer⸗ N ie 4 1 um in .1534 gualfil fühaet hapuitoo⸗ glooer 3 rec eninho⸗ wndiun ignominioſum. Quale eſt tantùm in ſtatu pec- cati & miſeriæ, qui ſtatus aperte à Paulo de- ſcribitur. Secundò, generalis Regula eſt ubi Ada- mus opponitur Chriſto, ibi non in ſtatu Inte- gritatis, ſed peccati conſideratur, quia ne- ceſſariò non SANCTUS SANCTo, ſed pecca- tor Sancto & Santctitatis Anthori Chriſto op= ponitur. Ald Quartum dicitur nos non gerere I⸗ maginem poſt lapſum primi hominis præ- cisè quia TERRZNUs, ſed quia & Terrenas & peccator, licet itaque ante peccatum fuerit Terrenus, tamen quia nondum fuit Peccator, hinc etiam non fuit morti obnoxius; nulia enim alia porta fuit, per quam mors in- gredi in mundum potuit, quam Peccatum: addunt alii; rationem proximam fuiſſe; Imaginis Divinæ Dignitatem, quæ fue- rit inſtar ſalis cu jusdam prohibentis in ter- reſtreitate omnem corruptionem, acceden- te imprimis etiam arboris vitæ ſubſidio; de qua tamen ſententia, quid ſentiendum ali- bi dicemus. . Ad Quintum Reſpond. Quod licet Chri- ſtus nos non liberaverit à mortis Obnoxie- tate, liberavit tamen nos ab ejus pœnalitate. quia non amplius eſt ſtipendium peccati ae ½ (172.) ratione Fidelium, ſed Ja Nuv 4 ad meliorem- vitam. Hinc prorſus nomen ſuum Encn lidelium mutavit, & dicitur non maledicta, ſed benedicta ſen beata, Apoc. 1 4. Reſtat, ut explicemus ſententiam Pufendorfii, qui ita diſcurrit . Cum con bor humani machina in prima ſui Oreatione n, . terig per naturam fragili compoſita eles, , tor. tinno partienlarnm motn S ſeceſtene von e* terat non panlatim aneri, ita nt nem, , ⸗ huſſet non deſtructio ejmdem ultro couſezu cain rerum anatura in præſens ita ſe azeet: corporeæ partes inter ſe frequemer co ſe o⸗ poſnt non demum atteri, && briorem ornae⸗ gmittere, eoquée banlatim 0 meck Leſten nem diſponi. Hanc velnt narners iegen S tus non ab initio Creationis extitiſſe, ſe er⸗ poſt lapſum hominis broverale, vix Ne: uadeat ratio, apparet. „ . 1 einen Ril diſcurſus vel ideò ꝛchritti non poteſt, quia à natura quæ nune ark⸗ mentum ſumit, ad naturam in katn le as quos ſtatus diverſiſſimos eſſe tota AAarne Scriptura, & in mille locis oniendͤi Vui. nus in hac materia verſatifimus. San an ma noſtra, quæ Spiritus eſt, ex Pein ſunn conditione immortalis eſt, at per P ah morte mortua eſt pirituali. Sicut ers⸗ an uge uimae cet age⸗ kecopo en d (Aipi n &1 ele umate mer N Dlu. lann hCEke Nroen lam r⸗ nceſ ECüN tig le/ fune Mihorun Nügemanyn a ueleer, malech miam De hit oreet ſi⸗ dengn NeH 6 elt, K wr. geilſ. 6 adnin ſ, Ag. 19 inteni ta clam Sandan⸗ tima ſu e hpſin t ege Ainns nianorum tranſiüt ſtatuens, homines mo- anima prout nunc eſt poſt la ſum, non li= cet arguere ad animam ante lapſum, ita nec de corpore. Debilitates corporis itaque o- mnes, defectus omnes, quos corpus lam noſtrum habet, proveniunt ex lapfu. N que obſtat, quod ex fragili materia cor noſtrum ſit confectum, quis enim dene gabit DEO hanc potentiam, ut ex fragili materia æternum ac manſurum opus exſtrueret. . 2 8 Celi ipfi eorumque firmamentum, Ies æ- terna & firmiſſima, niſi lapſus hominis in- terceſſiſet, qui omnia intervertit, ex viliſſi)- ma materia ſunt, ex rudi & indigeſta mole. imo ex NIHILO; quo non datur aliquid Debilius. Demique ſpectanda res non eſt, ut in pri-= ma, (ut fſic loquar) materia erat, ſed ut à Deo poſtmodum fauit exornata, Terra quam propriis quafi digitis ſuis Deus 3 Rat 1 AAikEkek tractavit, ab eodem Artifice ad eum peife- Gtionis gradum potuit evehi, qui conveni- ens erat formæ, gerenti Imaginem ſuam, quin de facto liuc evectum eſſe Scriptura ait: Cùm hominem & αιαιοααι creatumas- ſerit, Sap. 2. v. 23. A Du. Pufendorſio non pro- cul abit Merceræ, ad Gen. 2. v. i17. Augu- ſtinus verò Steuchus planè in Caſtra Scc- ritu- 62 (174.) ℳ rituros fuiſſe, etiamſi non peccaſſent, quos Concilium Mülevitanum dudum in bPela- gio damnavit. Qizres; unde proximè Immortalitas cor- pori proveniſſet? Variæ hic ſunt ſententiz. Thomas Aquinas putat p. 1. 4. 97. Art. 1. Id futurum fuiſſe per IMMORTALITATIS VIGO-= REM AB ANIMAIN CORPUsS transfuſum. Scotus contra lib. 2. diſt. 29. id negat, & pe- culiari Providentiæ Divinæ adſcribit. Alii Sapientiæ Adami adſeribunt; per quam ca- vere omnia poterat; quæ mortem concilia- re potuiſſent. Vid. Pererius in Cen. p. 51. 91: Alii Imagini Divinæ adſcribunt, quà ita mu- nitus fuerit à Deo Adamus, ut ſi voluiſſet, omnia avertere potuiſſet, quæ vel intu, vel Joris oorruptionem attuliſſent, quæ etiam eſt ſententia Titii, Dn. Pufendorf. cen ſet arborem vitæ fuiſſe inſtar medicamenti reſtaurantis; quod attritum aut debilitatum,; quod etiam ſtatuit Caliæxtus. Hildebrandus in Theol. dogm. p. 171. ait: Hominem, ſi in Statn BneeY permanſiſſet, per ſpecialem DEI Providentiam, per Imaginem DEO conoreatam, & per Arbo-= rem Vitæ ab actnali morte præſervatum fniſſe, ita ut nunquam adt mortnus éſet. Cenſet ita- qué diſpoſitiones quidem in primo homine ad mortem fniſſe,; ſed non attum: Sec e — ded rrdit r Ca enpel mnd Re ur iicult amnan iAe pora nyl⸗. inpor Ulegi ung- Huncar MIinm ligceik le, e Uhe len n Unii ſini⸗ N enoe enrens In M. Flkarc, ſenenti UIt,l I MIRVie aukllon l,e⸗ de. Mi guntr mconlr Wältan. zſolle, Güre ve einnet Earboten aurmnin hodetin jtetinnt Vigenin erA n ſi⸗ Ceetir. Honue del 2 (175.) Sed hæc omnia non arrident nohis, ſu-= perædifcata enim ſunt illi ſententiz, quam cit. Calixtus & Hildebrandus tenent, quo nempe Immortalitas primi hominis, ſicut & Imago primea donum fuerit ſupernatu- rale, ut iegenti diéctos Authores patebit. Meliù⸗ ergo dicitur, Immortalitatem Ada- mi conſtitiſſe in perfedtiſſimo temperamento, & harmonia primarum & ſecundarum Qualita- tum, quà DaUS primum hominem inſtru- xit; Si enim Deus in ſtatu Confirmationis corpora noſtra efficiet incorruptibilia & im- mortalia ABsoLürTE', quis negare audebit, illum potu ſ:ie dare immortalitatem in ſta- tu Integeitatis, in minore quodam perfedio- nis gradu; maximè cùm mors non aliter quàm per Os riua peccati dicatur ingreſſa in Mundum, Rom.). W Denique de Impaſſibilitate quidam ſcru-= pulum movent, & putant corpus Adami utique à feris, lapidibus, aut ferto lædi po- tuiſſe, cum fuerit ejusdem nobiscum na- turæ. W Ad hoc dubium reſpondet Scherzer. in- Colleg. mſer. Primò à beſtiis & à ferro nul-= lum fuifle periculum, cum beſtiæz ſub do- minio primi hominis abſolnto ſtarent, ejus- que nutus obſervarint exaétè; inter Romi-= nes (176.) £ nes verò nullum fuiſſe diſſidium, ſed amo- rem perfectum. Secundò, ab externa vi nullum fuiſſe pe- riculum, tum ob cuſtodiam Angelorum, tum ob propriam prudentiam Adami. Tertiò, ait Scherzer cum artibus magicis hodie indurari poſſint corpora noſtra, ita ut nulli cedant ferro; non abſurdum eſſe di- cere, quod Corpas primi Hominis naturaliter habnerit eam perfedctionem, ut fuerit impenetra- bile. Sed nos iſtam Reſponſionem ſuo loco relinquimus, quanquam non negemus, eam à magno aliquo Theologo in cathedra publica defenſam fuiſſe. Vid. etiam maximè Reverendus Dn. Ei- ſenlohr, Superintendens Reitling. longe meritiſſimus. In Confider. Spirit. Reflexio Practica. Sic ergo. O ArIMA MEA, Vidiſti Anguſtum Domicilium Tunm. Spectaſti, quam nihil olim- mortale, quam nihil paſſibile, nii ſegne ſpiraverit Corpus 7num: quam omnia in hoſpitio illo T10 pulchra, ſana, nulli morbo, nulli dolori obnoxia. At de iſto tam illuſtri ædificio, quid jam ſu- pereſt? Caduca maceries. Rnudera rnentia. Tiſte cadaver. Ex infernali incendio, CIIS. Lerbo; & ne verbo quidem,; ſed infelici ſyſaba, MO. s Sni Situs 7 l'ktofun a⸗ WWlx' t uvem lichen i teſn yeue/ in o rr ofe D )„ y† 1 Alenfe Alreue „, ely 4 e Arn, AAPNI (tft Pihnmn ien Gungir nektutuut meht. emn ooeo Ueperns, ,rztkol NCANMeAKXA DE⸗ „ 4. ſe 1 7 A 2, 1 1. eſpitaded ,, i ilo i obroni Pil iunß entid PI. Vel , Mo; N-⸗ (177.) £ Stetimus in apice felicitatis, quonsque de- ſcivimis? In viliſſimum cinerem. In Iasdibrinum veantorum. In pedum inquinamenta. Et quod capnt eſt. Domini antea omnium, quos inferior mundis tenet Creainrarum in pabulum abivi- mus vermium. Opinio Stagiritæ apud Thomæ A- quin. aſſeclas recepta eſ. In corruptione ſubſtan- tiali reſolvi omnia usque ad maleriam primam. Perennte forma tanquam fuioro rnere omnia Ac- cilentia. Per corruptionem primi hominis, o- mnia reſoluta fuere nique ad materiam primam. Et juneſta illa propoſitio ſonnit: Pulvis es, & in pul verem é verteris. 1 Tastam ſzragem poluit facere peccatum. Ad iſtam infelicitatem e Statu fortunatiſſimo detru- iit nos affe atio majoris felicitatis. Proh! Vana mortalitas. Cur ergo adhbuc poſt „ . . .„ 2- . .— . decoltam felicitatem pulvis & cinis oriſtas e- rigit. Primum quod nos præcipitavit, fnit in- credulitas ſuperba; & ſuperbia incredula: && sdbuc venentm iſtnud in ſinn fovemus. Ita enim Jupe cum Anfiſtite Africano dicimus. Serpens ille AMPTIO in ſinu noſtro recubat; ibi ſub um- bra latitat. Iu ſeceto thalami, in pedore ſe occultat. Vulnera, mortem lan abh atroci ho- ſte cernimus & ſentimus inftidla, nec tamen cœci ejus horrore ducimur. O incantam nimis mortalitatem, quæ infeli- citate ſe paſcit ſa . Ex hoc , nerementum G ai ium qus erit. unde fnneſtiſimus lapfus; unde gcibitia: unde in turpiſſimum tatum fnit de- jedta: Uude rejedta ad bon is opt timi Prentis; fugata ex horto & ſede deliciarnm. Per quod mancipium aterni tortoris facla. II. Inde à ſumm liberiatis pradu, in i infmam ſer itutem projetla. O ambitio, mellifiui Abbatis exclamatio eſt: O ambitio, nbi ien tium CrEX Inomodo h bomi n es 10 rques, 5 bomi ni! us plac es. Nihil acrins crn Wiat, nihil moleſ ins in quietat nihil tamen Nabke cam felicitatis. Keflelie ergò, O ANIMA r ra ſapra te; at polins ex rente er ge unm. Eide an nibil de om- bitione; de ido primi ſerpentis ſemine fovegs. In æternum Ktuliitis Pore ſubenuda ekt, ſi quem falſa hie opinio deceperi Diſee ſerid HIMIILITATEM. Ei cogitas, A- NIMA MEA, conſt rnere fabrica ats ceiſitud rinis, e e ſundamento prius cogita Humilitatis. Hiſe a me, inquit Reparator Tuus, non mundum- fahricare, non in mundo miracula patrare. ſed quod humilis ſum corde. Tauto Precionio es DEO, quanto vilior es Tibi. Diſce AB NEFGATION E4 T Mi. Fec cerunt 4 uaus Civitates, ait Hipponenſis Præſul, AMOKES Duo. Jerrenam ſelicet, ANOAN 1, maAe daacdh contecditnm DEI. kleſtem verò, A MOR DEl, ane emewmZ pe Donin m i 1. 2, Gel dente . Ver⸗ els Tace ori , lnn e gione 4 filteci I — —2 = S S ier 6 — kenterhin 5 gkh 1 nutchn Itre. Gal ² isque ad contemtum Sui. Mla in ſeipſa, hac in Domino gloriatur. Ah. Anima mea, ſit Zna in DAO gloria, ſic erit perennis. Excelſa eſt Pa- tria Civilas cœleſti. Humilis ett Vra; Ergo ji quæris patriam, cur non calcas banc VIAn. QESTIO XVII. An imago primaæva ſtæerit in Dominio in Creaturas? Summa. 1. Epiſcopii Sententia proponitur. 2. Sociniani conſonantes adduntur. 3. Sententia ipſorum expugnatur. 4. Vera ſtabilitur. , Ta cenſet Simon Epiſcopius in Inſtitut. Theò⸗= logicis p. 25°3. ubi ait: Ex textu Scripturz liquere, hominem dici fattum ad imaginem DEI., ratione Dominii in res creatas; Sive propler ſi- militudinem dominii divini, quod tanquam Dens in res creatas habebat poteſtatem, aut habitu- rus erat ex divina voluntate. Paria habet p. 359. ubi inquit: Zotus homo ſpeciali etiam iſte 3a prærogativa donatus eſt à DEO, quod ſit Faer ad Imaginem DEI, id eſt, vel Majeſtatem al quam egregiam & inſignem divinæque ſimilem inter cetera omnia gerens; vel us, anthorita- Ü2 tem L2 (180 U *) & tem, Imperium & dominium habens in omnia, DEI inſtar. Præcepter Epiſcopii Jjacobus Arminius planè à Difcipulo diverſus eſt: Is enim in Diſpurationibus Theel. p. m. 57. fatetur, quod Imago primæ va ſteterit ratione istelle us in Pbikuti. Katione voluntatis in Juſtitia & Sandimonia veritatis: ratione corporis, quod home moriturus non fuiſſer &c. quanquam hæc dona faciat Superuaturalia ſmpliciter, in quo Papi Zat. Sed Epiſcopium deſerto primo Nlagiln ſecuti Curcellæus, Leimd borch, & alii. His potiſimum rationibus, quis fi mago primé- ne r keriſ⸗ in perfetliane inte Heltas G volugta- ſan etiam Angeli & à ſortiori quidem di- cena eſſeut creati, ad Imaginem brima vam, cum iUli non minores dotes babuerint in Intelledu G Voluntate, qudm primks Homo., imò ſortè Ma- jores. At verò tale nihil legi in Scrprura S., ſed ſaltem de Homine id dici, Deum- que ipſum hanc rationem dare, & ciar! verbis exponere, cur Homo o gerat Imagi- nem ſuam, quia videlicet Dom Inus fit con- ſtitutus omnium animantium in terris. Secundò inquiunt: Nos vi noſtrarum 5- Pothefiunm non paſſe negare, 1n0d uago divina eonhkiſta in domiuio in Creatnras, naui by) Opotbe- ſin 1 ceen it nifi. e tle) N. nſe R ſtoai ide⸗ andr gjl n De⸗ — 1 ln lece 1 D Mtio non ninen ir Kar mien izere ſistſti Ueiuge. len ler o ininc Mnen⸗ ld en ſi Neir Uenin l nnoſ Il K. Unde lon eſe. — els ri nniin leninin Sler, gineſrele denpn, iler &. petmi 1o Mla ali. evon rddis 1Krpi i, Deun- e ſircone teitis. 1phe * — An neſtram eſſe, quod dotes in Intelledtiu & Vo- luxtate per lapſum ſiut amiſæ: at Scriptaram J. Gen. 9. dicere: Imaginem Divinam auhuc ſu- pereſſe; Rationem enim afignari, cur Homo non iit occidendus, quia videlicet ad lmaginem Dbl ſit conditus. Loqui autem textum 4e tempore poſt lapſum, & dicere, quod etiamnum poſ la- Pam Dens hominem faciat ad Imaginem ſaam: Ergò neceſſariò adhuc in honine upereſſe, Ima- giuem DEI, nec amiſſam eſſe. Alioqni inſtant, ratio non concluderet: DElls ante Lapfum fecit bominem ad Imagivem ſuam, ergò poſt lapſaum- non eſt oecidendus. Nam ſi ante lapſam ad I- maginem DEI conditas eft, ſed Imaginem DAI. non habet amplins, non poteſt i2, qnod non am- plim e f, in Cauſa eſſe, qaare hodie bomo non ſit occidendes. Sð Hauſere hoc virus Arminiani procul du- bio ex Socinianis. Nam Socinus & Smal- zius ita diſcurrunt, Moſen Gen. 1. 26. ſei- pſum exponere, quod Imago DEl nihil fit aliud, quàm dominium in Creaturas, cum ſeripſerit: & dixit Deus: Faciamus homi- nem in Imagine noſtra, juxta fimilitudi- nem noſtram, & dominentur in piſces ma- ris, &c. Unde aſſerunt pariter, Imaginem DEI non eſie amiſſam, atque ad dictum Jacobi M 3 pro- provocant tcap. 3. 9. dicentis: In qua bene⸗ d cimas Patrem, & in ipſa maledicimus homines, qui ad imaginem & fimilitudi= nem DEl creati fint. Verùm, ſi conſulatur Scriptura Sacra, hzc Arminianorum & Socinianorum ſen- tentia planè ibi fundata non eſt; Nam ut ab ultimo incipiamus, quod Arminiani & Sociniani commune habent, & in primo argumento etiam dicitur, gratis & ſine fun- damento a Socino & Sociis aſſumitur, quod in iis verbis, && dominentar in piſees maris, habeatur expoſitio Imaginis divinæ. Sed ſi res probè inſpiciatur, duo Hiſtoricus Divi- nus de DEO Triuno deliberante dicit: U- num eſt, quod decreverit hominem ad I- maginem DEl creare; alterum, quod porrò ipſwi hanc dignitatem ſuperaddere voluerit, ut dominium haberet in omnes Creaturas: neque obſtat, quod inquinnt, copulam-⸗ ET, ſeu Vav in Scriptura S. ſæpe, maximè autem in hoc loco eſſe Explicativam, ſeu Explanativam, pro, ID EsrT, ScILICET, po- ſitam. Quanquam enim id in quibusdam locis admittamus; non tamen conſequens eſt, quod etiam in loco Gen. I. 26. Ad hæc manef hoc ejus naturale & proprium offi- cium, ut copulet, nec ad iftud accidentale, vi⸗ 4 amr idelic⸗ niſi man uarun Keint Coutexti zrucn Pem ancze Kcun ceando u, gu in (rert lisi, n inen aen, Ral beun Cünnon (lkcien henlcan Ilipice Nitenen UuN Gin enr le Gnldor inumg. Inigne! lofonn Manl, rmueme gun bee okinen ldnt nm, winkr. Nunn minnik inpiro Srekr. Niugl Hin Miß, 1e Klſi lebimd⸗ ckt: V⸗ cenm Al. goo Pond e velcenn Creatunt copblam. e,axin ivam, LICETY,. bibuslin onſequen 6. Adhu iumofr ilentl l⸗ 5 (183.) videlicet quod explanet, decurrendum eſt, niſi manifeſtæ ſatis rationes afferri queant, quarum nullam afferre peflunt Arminiant & Sociniani, ſed contrarium porius ſuadet contextus; Nam ſi ibi 76 E' eſſet explica- tivam, ſequeretur, quod ad Imaginem Di-= vinam etiam pertineat vis ſeſe multipli- candi, per idem enim Vav, connetuntur. Secundo, ſi executionem decreti de creando homine inſpiciamus, deprehende- mus, quo in loco ſit ponendum dominium in Creaturas, nempe ad conſequentia Ima- ginis Divinæ, non ad conſtitutiva ejus. Hic enim in executione habetur procefſſus; Pri- mum eſt, faciamus hominem in Imagint noſra ad fimilitudinem noſtram. Secun- dò, faciamus autem maſculum & fœminam; Cùm non ſit bonum, hominem eſſe ſolum, ſid faciendum ipſi ſi ad jutorium. Tertiò benedicamus ipfſis, & demus ut creſcant & multiplicentur, & impleant terram, & do- minentur in piſces maris. & in aves cœlo- rum, & in beſtias & in omne reptile, ſuper terra reptans, &c. ubi apertè cernimus, quod dominium in animantia non ar ius, imò tanquam remotius, non tam arcte cum Imagine DEl cohrreat, quam ſexus diver- ſus hominum & multiplicatio generis hu- mani. M 4 Ne- (184.) £ Neque eſt, quod hic excipiant Socinia- ni, gratis hunc ordinem poni, & quaſi ſup- plementum fieri, cùm hoc ſit ſapere extra Scripturam, aut eam ſupplere velle, tan- quam inſufficientem. Non, inquam eſt, qued ita excipiant, reſpondemus enim, non eſſe infrequens Scripturæ Sacræ, ut in duabus aut pluribus textus partibus, ubi res exdem repetuntur, jam in prioribus, jam in poſterioribus aliquid ponat omit- tatve, ut ſe mutuò ſuppleant. Sic Gen I. modo in mandato Creatoris aliquid habe- tur, quod in effectu non reperitur, & in ef- fectus deſcriptione ponitur, quod in man- dato omiſſum erat: conf. v. I4. 15. 16. 17. 18. item verſ. 20. 21. 22. Denique quod K- piſcopius addit, ſtante noſtra ſententia ſe- cuturum etiam Angelos dehere dici ad I- maginem OEIl creatos, id nobis abſurdum non eſt, ſed de hoc puncto alibi. Videatur B. D. Schmid, & Doëtiſe. D. Majus. Ad ſecundam rationem Varii variè re- ſpondent: nam quidam exiſtimant, reſpici in loc: Gen. 9. ad rudera Imaginis primæ- væ, quæ adhuc poſt lapſum Gperfnt In qua ſententia etiam eſt Paræus, qui ita ſcri- bit: Katio quinta probibiti homicidii deſumitur ⁴ dignitate bominis; Imago DEI impnnè non- rteft –W — tef nlelie. INiob Alrt aremm (Ciin Hune lzc Locellr ſeit pl ulwe, n, gu uminr firhn. ſtei eG Uüite uhg idi in cono Du Non D n, Mun oege Dim hun eee NR Soenl. h ſeeen Nele, tn. Mun h un erin, Nn mn iben, wi Niniu dni⸗ Re Cnnl. gucbe⸗ ,i. Ginane 1 16. I. gonl. Menta e dieiddl aliränm i Viden 6. ji vaien mt, lehjin nis primz. e⸗ 1 uiit⸗ ſei i deſnih ni P 5 (185.) . poteſt deſtrui, qaoniam læſa lImagine DEI, DEx- us læditar. At homoleſt cum Imagine D El fa- tus. ergò impunèe occidi non poteſt.“ Qui igitur nolunt abſtinere à ecdibun propter naturæ vin- calum, aut pœnæ metum, ſaltem DEl reverentia nennen abſterreantur, nec Imaginem ejus lædant; Si qnis objiciat, haginem D El in homine eſſe deletam, manet tamen vernm, hominem ad Imaginem DI fadum eſſe. Hæc verò Reſponfſio Paræi diſplicet Dn. Cancellario Oſiandro, qui cum Grawero aſſerit, planè nullas dari reliquias, ſeu ru- dera Imaginis primævæ in homine poſt la- pſum, quia illa tuerit ornamentum quod- dam animæ conſiſtens in San ſRtitate & Ju- Ritia Eph. 4. v. 2 4. At veròô nullas Sanéti- tatis & Juſtitiæ reliquias deprehendi in ho- mine poſt lapſum, cuùm fit caro de carne. Alii cenſent, reſpici hic ad renovatio- nem Imaginis Divinæz, quæ generi humano in Chriſto decreta ſit, & pdelihus revera etiam concedatur: & ſanè certum eſt, quòd Deus Noacho placatue, & qui in commo- dum non temporale tantum, ſed & ater- num, Mundum diutius cenſervare confti- tuit, loquatur: Statuit igitur hominem non eſſe occidendum, ut befſtiam, argumento à prima humani generis inſtitutione deſum- ℳ ( 196.) 2 to, eum in finem, ut ad renevationem ſeu reſtitutionem Imaginis amifſſæz redeat, & vitam æternam, conſequatur. Et ab hac ſententia alienus non eſt Doctifsemus Se- hafti: anus Schmidius, nec Lucas Ofander in Comment. Alii putant, reſpici in hoc loco ad Sta- tum primi hominis, qui tanquam Capuc naturale & morale torius Generis humani neon tantum PRoO SE, ſed etiam pro tota po- ſteritate Imaginem primævam acceperit; Inde omnes ejus poſteros dici poe ad I- znagin em Di lvinam conditos; Nec Propte- defeciſſe DEO j jus ſuum, prohibendi vi- elcet, ne quis violet Imaginem fuam, Hi- cet defecerint homines in Adame & cum Adamo, & excuſſerint Imaginem primæ- vam. Wwobis ſalvo meliore judicio, media placet ſententia, utpote quæ minores habet diſionltates. && analogiæ fdei quàm maximè conformis; licet duas alteras etiam non ſuſtineami damnare. Denique id etiam contra Epiſcopium advertendum eſt, quod licet admitteremus, quod tamen nunquam ſiet, Imaginem pri- mævam conſtitiſſe in dominio ſupra Crea- turas alias, maximè ſupra animantia, ta- men ne ſie quidem Epiſcopius probaret, Ima-⸗ pagien pameis petir 4 guo Motant (eutgen le per rkmin iniibu ndiequ ſoch en ds nin ſt, in⸗ tutue Ni nit Cruxiun ciiitlun Aſerdi ODmüqu aars Piunnd (esterae, famce Csmm kulis le o⸗ Choron ahue — tionenet kelet5 Nre Cänke deolt uunln zikun, Notoa eel hal e noee⸗ gbenäl mno Kann nen enr. ſleet ekens ſſnni, Amate glleohin ttetenn, ginen)⸗ upr (er anti, 4 nrohmet Ius 5 (187.) ☚ Imaginem primævam adhuc ſupereſſe; nam quamvis aliquod hominibus in creaturas ſuperſit dominium, non tamen ſupereſt il- lud, quod ab initio illis conceſſum fauit. Non tantùm ex ea ratione, quam alii quo⸗ que urgent, quod poteſtas illa in creaturas valde per hoc ſit diminuta, quod homo poſt lapſum tot detrimentis & periculis ab animalibus irrationalibus expeéctandis ti⸗ mendisque obnoxius eſt; ſed hoc etiam, quod e jusmodi homini ab initio dominiũ, quod mundum ſanéctumque ipfi eſſet, col- latum ſit, hodie verò ſi extra Gratiam fit conſtitutus, cujusmodi omnis homo eſt, juxta naturalem ſuam conditionem, tale dominium, neceſſariò immundo homini exiſtit IINMUNDUM. Conſtare id poteft ex verbis Apoſtoli, Tit. z. 15. ubi dicitur: Omnia quidem munda mundie, pollutis verò & incredulis nihil mundum: Si nihil ipſis mundum, utique nec dominium in creaturas. Adde, quod haud obſcurè Apo- ſtolus de cibis loquatur, quotum alii Ju- dæis mundi, alii immundi. Sed omnes eſſe incredulis immundos, concludit Apoſto- lus ex ipſa univerſali regula ſua. Jam verò ciborum poteſtas ad dominium ſuper creaturas pertinet. Quare & dominium ſu⸗ * (188.) * erseen. per cresturas hodie ſuperſtes, hominibus in credulis immundum eſt. Qod sd locum Jacobi attinet, zeſpon- demus ex illo planè nen probari, quod quicquam de DEl in homine Imagine, in qua ab initio creatus ſuperſit; Sumto lma- ginis DEl vocabulo juxta ſtylum Biblicum non Ecclefiaſticum. Neque enim nega- Imus, Intelleétum, Voluntatem, dominium in creaturas, diſcrimen honeſtorum & tur- pium &c. in homine ſupereſſe: Sed juxta Stripturz ſtylum ad Imaginem non perti- nere. Jam verò ut oſtendam as, quod di- Gmus, primô obſervamus, ab Apoſtolo, homines junta fmiltudinem DKI factos eſſe, dicente, ad Genefin Moſaicam reſpici: Ita quidem ut heoc velit, homines ab initio naturæ ſuæ in Imagine DEl conditos eſie, in fuis nimirum Pazentibus: non azutem nativitatem unius cujueque hominis re- ſpicere. Neque enim Scriptura Novi Te- flameati, cum de nativitate hominis loqui- tur, voce gineeg ſimpliciter, nudè, & fine aliis vocibus ad nativitatem hominis eam re- ſtringentibus, uti ielet. Fatentur ſanè hoc pPartim Translatores, partim Commenta- tores. EKx Tranelsroribus Eraſmus perſpi- cuè de prima Ergatione vertit: Qui ad . mili- .*α nitudin uo le⸗ (Mnen An Arel ripp cl, Nen ſovemir rl lgober foeri tum al lanre, Hiigin. lul CAl. Ml⸗ rr ſnigta. lr ne. en len Uir Uh (cr. — Romune htr Mui, gul lnigte,i umolre. Embblonn tnin irr HCyminumn Uumn K. :Rzun 1non⸗ ,golh Moht DEIM cin tſi. r hin aliwrele⸗ on en winin⸗ Mon . nisbgat⸗ Alhenii 1tead 1 r ſn’ No omweltt nu elhi Cf⸗ ile (189) 9 militudinem Dei conditi ſunt. Arabs etiam: quos creavit DEUS in ſimilitudine. Ex Commentatoribus Flaccius: Item Benedi- tus Aretius: Juſtinisnus & slli. Et quis ex ipfa phrafi non videat, ad Genefin re- ſpici, primamque hamani Generie Crea- tionem indicari? Humani inquam Gene- tis: In Adamo ſc. & Eva primis Parentibus: In quibus cum humanum genus ita crea- tum fuerit, ut quicquid ipfi acceperunt, etiam ad poſteros pertineat, ideoque & I- mago Dl totius poſteritatis eſt, & reétè dicſtur de haminibus hodienů quoq; quod ab initio in ämilitudine DEl conditi ſint. ANANAUESTIO XVIIlI. AQue Leges data ſint primohomi:; „» . . . s & an Lex naturæ ſisam raqtezm Laheat is Veluntate Divina Indißerensi? MV Summa. 1. Duplex aſſignatur Lex inſcripta & præ- ſcripta. s. Explicatur natura Legis inſcriptæ, ſeu na- turæ. 3. Oſtenditur contra Vitriarium, quod Lex Naturæ non fluxerit ex inaerente Polunt⸗te Divina. 4. Dn. Pufendorſi ſententia ſub examen vo- catur. P 0 ſtr —= (190.) ½ Paquam vidimus dotes & vires, quas primus Homo accepit; Ordo jam po= ſtulat, ut etiam videamus, quas leges à Dro acceperit: Quanquam autem jam in quæ- ſtione quarta diéctum fuerit, quod condi- tio fœderis fuerit PERFECYA OBEDIENTIA legi præſtanda; Nunc tamen plenius exa- n minandum eſt, quæ ratio fuerit esrum Le- gum. 5 Lex ergò Adamo lata duplex fuit, Na- turæ ſcil. & poſitiva, five LEx IXSCRIPIA & PRXSCRIFT A. Lex Walturæ ſcripta erat à DEO, non in libro, nec in tabulis lapideis, ſed in tabulis cordis; quod oſtendunt reli- quiæ, quæ præclari quondam operis ac æ;=- dificii veluti rudera in omnium adhuc ani- mis hominum ſuperſunt; Suntque nihil a- diud, quàm oasα Cillæ &voοαα,, quibus etiam Gentiles juſtum ab in juſto naturali lumi- ne diſcernunt. Unde Paulus ait: quod Gen- tiles ſibi ipſis lex ſint, oſtendentes opus legis ſcriptum in cordibus ipiorum, atte- ſante eorum conſcientia, Rom. z. v. 14. 15. Et hæc lex primigenia eadem eſt, quo- ad RADICEM & FONDAMENTUM cum Deca- logo, ſive Lege Sinaitica Morali, ficut e- him Decalogus præcipit: Dilige Deum tu- um ex toto corde tuo, totà animà & omni⸗ bvus us iiͤt⸗ lapalei imigel n wocat kenrocat mad vit emodti Cninet e Uvet ta id bin u ulnle⸗ nbe nun r il⸗ nch e Mirne endr. udbꝛe nnin mi ard onenent — Etiengui Mton elgeride min au od cond li CMVnI Pleniuer⸗ Ceenund, lerht N RiCNA iett l hhii⸗ dont . ei naRenn. eiüt Pus euan wenilur 1 node entes otom, ,1.V. I457 cummbee lne Deumdh neKonn⸗ u *2 (191) bur viribus, & Proximurn ſicut teit pfam. Ita pPariter lex naturæz amorem Dl & Pro- ximi præſceripfit, unde & Jarabus legem il- iam vocat Regiam, & Apo Kolus am te= gem vecat he &èαX‿α eς O, „,lege mn da- 24 tam ad vitz am. Rom. 7. 10. Hoc eſti egem illam, cujus præſtatione vita queomti jam æ= terna obtiner ti potuiſſet; Et ſane Decalog us continet ea præcepia, quæ qui fecer it ho- mo, vivet in eis, Lev. I6. 4. Ea autem pra- cepta indubiè ſunt lex Adamao propoſita, utpote cui fœ dus operum inæ destam⸗ fuit, in que vita æterna Promiſſa eſt, lſer- vantibus legem. bPortòô bene notand, quod Paulus Rom. 8. v. 3. 4. dicat, legem eam, quz: adhuct a- Ctionum noſtrarum reguls & norma eſt, & cujus Aαινοι adhuc in nabis impleri de- bet, per carnem, h. e. per peccatum inſirm- tam eſſe, eique impoiüäbüie fa um, ut vis nobis & medium fit ad vitam æternam ob- tinendam. Neceſſe ergò eſt, ut ante pe c= catum hæc eadem lex viguerit. & ſi aperte obſervata fuiſſet, vi m vivificandiexeruiſſi . fertiò Deus in ſecunda Creatione eaadem legem cordi inſcrinit, quam in prima Crea- tione menti inſcuipferat; Quid enim reno- vatio aliud eſt, quam reſtitutio nova Prioris Ratusz * ſtatus, ſcil. Imaginis DEl, ad quam Homa (192.) ₰½ . primus erat conditus, & cujus pars etat lex naturæ. Vid. Loc. Eph. 4. 24. & Coloß. 3. 10. ubi notanter legitur græca vox ava zaers Wov, quæ vi propoſitionis ara regulariter e- tat inſtanrationem priſtini, five ejus quad an teà inerat: Præprimis quia αν νsς, & avæ αιπιO renovatus Hoc. cit. Coloß. 3. diſtingguuntur. Quod confirmari peteſt ex determinatione hujus qualitatis, quæ dici- tur renovatio ad ſtatum & tempus primæ Creationis. Jubemur euim renovari adil- maginem Creatoris noſtri ſive & znonανοαν⁰0, Col. 5. hinc & pamivum quod legitur, Eph. 4 induite novam hominem «α crea- tum in juſtitia & fanétitate &c. quo ipfo innuere vult ioan, five creationem- primam „ & ſecundam, quæ Zeczeatie GRive renovatio dicitur, ſe mutuò veſpicere. Ha argumentandi forma Chriſtus quo- que utitur cùm matzximonii intes dues con- ſiſtentis formam redacturus eflet ad inſti- tutionem primavam. Matth. 19. v. 4. Diximus, quoad radicem & fnndamentum; per quad intelligimus Amorem DEl & pro- ximi. Nam eam quæzſtionem, anv. gr- Lex de non committendo furto, quod fuppo- nit, rerum diſtin tionem, item lex de non con- oncupil Benior, uührerun rrelike⸗ uif,) hmur. Mlit (wentih antione un ge ut in l, nam n guo llri ti 1n Keut lun dn en I ſe un e UEnnb UiN. Uelng leec, Une teh⸗ lad in ulen e UankHe pareakt Cozr. 1 Ge iur. Arieve⸗ Glhln Vorn 1 C,, Aiect in gai npiagtm ſ nor N. uronenn t lecieal 3 ½ 6 *1 v. 4. tametx Dlae ze gr I od tupyr ſey de non con 82 (193.) 88 vn concupiſcenda domo, aut ſervo, vel ſerva alteriur, quæ in ſtatu inregro locum non habuerunt; An ea, isqnam, ex quoque im- preſſa fuerit primo homini, quod negat Pu- fendorſ, jam & imptæſentiarum intactam volumus. Dedit autem Deus hanc naturæz legem, & menti hominis inſcripfit, non tantùm ex ea ratione, ut oſtenderet hominem tan- uam creaturam ſuam dependere à DEO, ſeur in eſſe Phyſico, ita etiam in eſſe Mo- rali, nam hæc ratio Generalis eſt, & ad le- gem quoque poſitivam pertinet, ſed ut creatura tationalis conformaretur Authori ſuo; Sicut enim ipſe Sanétiſſimus eſt, ita etiam Sanctitatem ab homine popoſcit: Item ut per conſtantem amorem homo IIſem per ipſi adhæreret. Unde etiam eſt, quod elee. pracepta Juris naturæ, non in mero & in- differenti DEl arbitrio ac beneplacito, ſed in ipſa DEl ſanétiſſima natura fundata ſit; Etenim ſi Deum ideò homini ferre legem, neceſſe eſt, quia eſt prima Sanéctitas: non minus neceſſum eſt legem ferre, quæ iſtius Archetypæ Sanctitatis Ectypa fit. Quo per- tinet iliud Lev. 19. v. 2. ubi DEUS inquit, Ego ſum Domina DEUS veſter, Santti eſtote, quia Ego Santtus ſum. Quod repetit Petria, N I, Pel. *5 194. .) 1. Pef. 1. 15. P roinde bonum, quod in in lege naturæz præcipicur, & malum quod prohibectur, non ſunt talia ex indifferenti quodam voluntatis arbitrio & cenſtitutio- ne, ut cenſet Dun. Fitriariu, Profeſor Leidenſ. in Coll. mſe in Hug. Grot. de] nre B. & P. Kx Schol laſtici⸗ Ockaviu in 2. 4. 19. Pe- triu ab Alliaco in 1. q. 14 Almianua p. 3. tr. moral. C.1. Ex Reformatis Z) dloviw, in quæſt. Uluſt. Sed ex ipſa Juſtitia & Sanetitate DEl efſen- tiali, tanquam ex FoNTE & RADICGI, id quod facilè oſtendi poteſt. Nam ſi tabulz primæ contentum exa- minemus, quod eſt, dilige Deum iuum ex toto corde tuo, ex tota anima, & ex omnibus viri- bus-, ſanè iſtud Præceptum non poteſt ex ſimplici & indifferenti voluntatis arbitrio profluere, ſed ex ipſanatura & Santiitate Dei immobili, qui ſicut ſie non poteſt non amare, ita non potuit Creaturam rationalem à præ- cepto iſto abſolvere; Haud dubièe DEOna- turale eſt, Saummũ Bonum eſſe. Hoc in ipſo conceptu DEl imbibitur, quod Optimus ut, Summo verò Bono natnrale eſt. ſummè mabile eſſe: Rationi & voluntati naturale eſt, non poife fine cri imine non amate. quod utt ſummo amore dignum Proponitur. Si (in igi, UV,No conradie⸗ Wu M ett ſu lri: De men er in qu nem! Kecur Den non 1 nd pueth/ upere Menb,ne u ſe ſeitin ine dre Inrhn Mnet, Unbent⸗ ird e ie r Pemian l A e ut Nid Ulcerg guctn lunnl Ntikereni Vhtnro⸗ Prlaief uludh Dlcder⸗ 1Dllii Ntuntre⸗ Rrert is alt⸗ otk u abui⸗ lütnet on aman lem ae DEO. lorinſ Opens eſ, fumn nitu⸗ 4 gun (195.) £ quis igitur dicat, neceſſitatem amandi De- um, non ab ipſa DEl natura manare, is hæc contradicteria dicit: DEUS natura ſua eſt Summum Bonum, & tamen natura ſua non eſt ſummè amabilis: aut hæc contradi- Storia: Deus ſummo amore dignus eſt, & tamen fieri poteſt, ut nihil Deo indignum faciat, qui ipſum non amat, quæ contradi- Gtionem manifeſtam involvunt. Secundò, ſi præceptum illud de amando Deo non in ipſius natura & Santtitate immo- bili fundaretur, ſed in voluntate indifferenti, potuiſſet DEUSodium ſui in locum amoris præcipere, potuiſſet præcipere ut blaſphe- maretur, nam in iis, quæ ex natura ſua ſunt indifferentia, qui jubendi jus habet, habet & jus interdicendi, & contrarium jubendi. Sicut in Vet. Teſt. præcipit ſacrificia, in N. T. prohibuit. In V. T. fuerunt cultus Deo placentes, in N non ſunt: Ratio, quia eo- rum bonitas unicè dependet à DEI diſpoſi-= tione & voluntate. Jam quis diceret Deum poſſe æquè ſui odium præcipere, aut bla- ſphemiam, uti præcepit amorem & ſui cul- tum? Aut quis aſſerzret, Deum poſſe præ- cipere, ut Creatura ceſſaret à ſui amore, ſa- nè hoc idem eſſet, ac ſi Deus creaturæ dice- ret licet ſim ſuramè Bonus, & Bonum Sum- N zꝛ . mum, Re (196) mum. tamen nolo, ut pro tali habeer, & licet dicar Sanetus, Ra tamen Santtitas en res indifferens ut à mera voluntate determi- netur. Et ideò tantum fit Sastlitas, quia volo, ut fit tahs. Tertiò ſi lex naturæ in mera voluntate & arbitrio divino radicatetur, tum nulla eßet d ffeientia inter leges, quæ dicuntur Nann- ræ, & inte postinas item nulla eſſet ratio, cur non ilæ æquè ac hæ abrogeri poſint; At verò etiam ſaniore: Gentiles abfurdita- tem hujus aſſertionis viderunt. Sic enim Cicero lib. 3. de Republ. citante Lactantio lib. 6. inſt. c. 8. Huic legi nec alrogari ſas eſt, nee derogari ex hac aliquid licet, neqne tota abro- gari poteſt. Nec verò ant per Senatum, ant per populum hac lege ſolvi poſumm, nec erit alia lex Romæ. alia Athenis, alia nunc. alia poſt- hac. Sed & omnes gente omni tempore una ex haæc tanquam ſempiterna & immutabilis con- ſinebit, unus que erit commnnis quaſi Magiſter E Imperator omnium Dem gc. Eccur lex de non comedendo ab arbore vetita, quæ à Deo etiam lata fuit, ceſſavit: Cur leges ceremoniales & forenſes Iſra eli- ticæ antiquatæ ſunt, ea verò quæ legis natu- I2 dicuttus, adhuc ſtant & ſtabunt in æter- num, nifſi quod iliz à voluutate divira li. berè ,— zere pro nutab imdnp nts Ube Mn dan iktmeru loere de l petec. elunt, 8 urNrIX im efhe⸗ CeriEx vee ncre n Macnel irponch, eiven . (an,2 funcente enebr Menim Mlint. Aunei Im meten Refiare nDE0,/ AMin an. 1Gi — haben e kecelemi liu guir Dltte ac lur A. Arndo. Aelu: Dudr Sic enn Nariin k s etrn ota chir atun, 4 6 Neen alue⸗ nhofe l chiihe⸗ el bere elten ſeslinil⸗ Giriral bens — * (197.) 2 berè prodiere, hæ verò à Sanctitate ejus immutabili, non quaſi ab his voiuntes di- vina fimpliciter removeatur, abc! ſed vo- luntas libera in DEO non eſt ejus Radix, verùm Sanctita: & Juſtitia. Unde quidam exiftimarunt dici pofle, legem vature pio- fluere à Sancticate & Juſti ia DEl, fic, ut hæ perfectiones divinæ, quæ eciam mera les ſunt, & quidem Summo Titulo, dederint EssExNTIAM Legi nai uræ; Voluntas verô Di- vina efficax in ræciſione ad ifla attributa dederit Exis TENTIAM: Cüûm voluntas divi- na, ea quæ in mente deſtinata ſunt, execu- tioni dare ſoleat. Denique D. Vitriarius ſatina feciſſet, ſi in hoc puncto, non impurum Zydiovium, ſed Turretinum, cujas Genevæ Audhtor fuit, aut Heidanum, aut Witſium, aut Heidepgernm, Vuos centies magis eruditos & ab erudi- tione celebriores ſectatus fuiſſet, qui ecam ſententiam, tanquam monſtroſam da- mnant. Turretini Rationes contra eam ſenten- tiam merentur, ut huc apponantur: Rationes, in quit ille, ſunt, 1. Quia, nt da- tur in DEO Iuſtitia & Sanctitas natnralis, anute- cedenter ad voluntatem ejus liberam: Ita boni- tas & xſtitia moralis, quæ fnndatur in Inſti- B . N 3 tia ge (198.) tia & Sanktitate DEI, & illius refert imaginem, non poteſt non eſſe naturalis. Et ut DEUS non boteſt ſeipſam abnegare, vel non amare Santti- tatem ſnam; Ita non poteſt non amare ejus ima- ginem, eamqne uſtitiæ tanquam && Sanctitatis regulam perfectiſimam Creaturæ præſcribere. Secundò, quia dutur in Deo Jus aliquod æter- num, & indiſpenſabile, antecedenter ad omnem liberum voluntatis attum, per quod ut Creator dominium babet in Creaturam; ita Creatura de- bet pendere à DEO, non modò in genere entis quoad conſer vationem, ſed & in genere moris quoad cultum && obedientiam, & talis eſt, G tam arcta illa obligatio, ut contrarium ejns ſit aαονι Re ſtatni poſſit ſine repugnantia; non magis enim concipi potest Dei eximere Crea- turam al hoc oſſicio, quàm ſeipſum abnegare. Cum ergò tale jus ſit in DEO antecedenter ad volnntatem ejus, datur regula aliqua juſtitiæ independenter à voluntate. Tertièò, ſi voluntas DEI eſſet prima regnla- jnſtitiæ etiam ab intrinſeco, nt nibil eſſet bonum juſinm, niſi quia Dens vult; Sequeretur nul- lum eſſe Atheiſmum, Magiam, Epicureiſmum, o- dium & blaſphemiam Dei, & alia id genus cri- mina quæ Deus non poſſet mandare; & eo ipſo moraliter bona reddere qua præcepta: Quicqnid enim poteſt cadere ſub præceptum DEI, poteft etiqu ahine — ian io lent ie Gpreihe iolin Uletani Reontn iuree Kin D emla emimnd rmmge uni kun ilt/ 1 1 — tingun. tDklon nme nie 4 nen, Halkinis ſihn. iſller 1Aonen en 1len e Ceſelent As6S fiumiß nogtinn . 4. inere n Aumm eutneras iu ſie mune 1iſthon Neern Nrelnn l genun tu: Nlhie us vel plané unlium certim principium, vel a- 8 (199.) * wr —— —— etiam honeſtari. & juſtum reddi. Sic Den po- terit diſpenſare de omnibns præceptis decalogi, && præcipere Creaturæ, ut credat Deum non eéſſe benuni && ſandtum, non eſſe adorandum, ſed po-. tius odio proſequenanm, imò &S non eſſe, quod horret animm referre. Sic Deus ſi velet, poſſet eſſe author & approbator inobedientiæ hominis, poſſet enim illi mandare, ne ſibi quodeunque præ cipienti aut vetanti obediat: Nula enim ſnppo- nitur eſſe obligatio in homine, nec jus obligatio- nis in D EO antecedenter ad DEl voluntatem. Sic nulla daretur jnſtitia vindicatrix eſſentialis in DEO, nec ulla eſet urgenda neceſſitas ſatis- factionis contra Socinum, quod faciunt tamen, qxi iſtam ſententiam ampledtuntur. ices: eandem cum Dn. Vitriario ſen- tentiam defendit ingenioſiſſimus Dn. Pu- fendosf. & Adverſarios ſuos confudit. Re- ſpand. Cujusque mens ex declaratione cer- ni debet; at non malè ſe explicavit Dn. Pu- fend. in Erid. Scandica p. 278. inquiens: Ex dictis colligitur, quam ob canſam & qno ſeuſu a me ſit reſecta propoſitio hæc: ea de quibis lex naturæ diſponit, per ſe & in ſe ſua natura ſunt honeſta aut turpia: Nempe quatenus per hane propofitionem DEIIS einsque voluntas à PEIMA origine moralitatis excluditur, & bu- 4 d (200.) £ liud eæxtra & præter Deum legemque ſtatuitur. Alids enim eandem in certo ſenſu lubenter ad- mittimns. Et quidem primoò eam probamns, Si PER Sz & sUA NATURA, Opponatur I MPO- 51 10XI, con ventioni. & opinioni hnmanæ. De- inde admit:imus eandem, ſi addatur mentio ſub- jecti, cni ea Ix Ex & ſna natura honeſta dican- tur. v. gr. dantur aftus, qni per ſe Deo von con- veniunt, i. e. qui ſal va ipſius perfectione & ci- tra cont radictionem in eum cadere non poſunt. Item dantur atdtus in ſe & ſna natura honeſti & turpes homini, ſen quia natnra hominis ita est comparata, ut iſta non poſſint non eidem con- gruere, vel non congruere. Tertiô. Idem bPufend. p. 288. ingenuè fatetur, ſe in conſtitutione Juris naturæ non ponere voluntatem DEl fimpliciter, ſed tanquam Entis ſapientiſhmi, perfetis- ſimi, juſtiſimi, ac fanctiſſimi, quo ipſo ra- dicem Moralitatis ponit in perfectione & ſanctitate DEl, voluntas autem ſe habet executiè in quam ſententiam etiam incli- nat Peæcellentiſs. Du. Ringmacher in Comber- land. illuſtrato p. 13 1. &ſeqg.b Hæc ſanè explicatio Puſend. multum differt à ſententia D. Vitriarii, unde ſi in E- lementis Jurisprud. Un. aut in tr. de Jur. nat. & gent. legeretur, procul dubio ſuffici- vrmrer mrd eufniſe econtra atären ierple E pſer ſhuean enae s ſein e ngen CEe ( kaen , nar. Untem 4 hnfine ſepone Koet, Unelnin Kimi In oban leue tMend lium r minn n Neoo n ſto Nhafen — e ſti enni Mame8 Altrune. nmehe. niniſ eftee Deonpratr le . lli. Obrſi Gè ii ien Eiten k⸗ ingennd s Mrnr ndhate, erelt voiphr⸗ ectionel ſe bae tiaminh in Cnle I. muſeun deſtn. ir de u hio ſfe 6 (201.) ens fuiſſet ad abſterrendos e jus adverſarios, ne contra ipſum inſurgerent. Quanquan & id dimtendum non ſit, cogitationes poſte- riores plerumque eſſe melicres quam prio- res. Ipſe confl tus cum hoſtibus mentem adhuc nubilam in hac materia Pufendorfio ſerenare potuit. Ex colliſione ſilicis & cha- lybis ſcintillulz emicant ignis. Ex colliſio- ne ingeniorum ſæpe emicat veritas. Quæres, quid ergò cenſendum de illa ci- tati éufendorfi ſententia, cùm in tract. de Jur. nat. & gent. ſtatuit Moralitatem ſive Bo- nitatem & malitiam in actionibus eſſe ex Impoſitione Legislatoris. Reſponderur. Hoc eo ſenſu admitti po- teſt, quod Moralitas formalis, ſeu ut loquun- tur relativa, exinde dependeat, hæc enim deſumitur per ordinem ad legem, unde et- iam Johannes definit peccatum, quod ſit àrιoaα ſen exorbitantia alege: ut rectè obſer- vat Pufend. in Eride Scand. p. 275. ſed alia dicitur moralitas fundamentalis ſeu intrinſe- ca, quæ præſcindit à lege, ſic ut etiamſi lex non eſſet, tamen actus aliquis, ſicut ejus Objectum, dicitur intrinſecè Bonus & Ma- lus, adeoque non per Impoſitionem extrinſe- cam, ſed ab Intrinſeco. Hoc ipſum agnoſcit Dn. Pufendorf, cùm ait mentiri v. gr. repu- N S§ gnare (202.) D ghare perfe ctioni divinæ. Cur enim men- dacium potius repugnat Deo ejusque per- fectioni, quam verum dicere, nempe hoc eſt ex eo, quia malignitas quædam eſt in ipſo Ob je cto, ſeu a ctu objetivo, quæ ipſa malignitas transfunditur in Sub ZARam ſi cum ea jungitur. Res explicari poteſt ex doctrina de veritate, ſicuti enim alia eſt ve- ritas formalis, quæ conſiſtit in congenentia- conceptus vel cognitionis cum te cognita; Qiz utique relationem importat imter co- gnitionem & objeetum; Er alia eſt fanda- mentalis, h. e. quæ Rei ipſi eſt intrinſeca. Et hacà nulla cognitione dependet. Aut ſi a- lind exemplum placeat ex Moralibus. Ob. ligatio alla eſt naturalis & intriaſeca, ut videlicet benefa ori beneäcia rependam. Hæc obligatio naſcitur ex ipſa natnra Rel. Non eſt tamen actualis, ſeun benefactori non competit actio contra ingratum ob defe Rtum aſſiſtentiæ legis. Ita dico, Moralitas illa eſt naturalis & fundamenralis, quæ na- ſcitur ex ipſo objecto. Evadit autem for- malis & quaſi actualis per Impoſitionem legis. Clarius hoc haberi poteſt ex ipfis acti- bus divinis; ODEO ſanè nemo præſcripfit le- ges. ſed ipſe eſt æααασ˙ nullis legibus fub- Jectus, & planè independens: Quis tamen — Ungare. Cpklmas un bio u tiim e ir twer onpfe; ol inti heen (en edipl (A. , Miige thin ed don luna nt mett⸗ dontr Kn, Uininte⸗ ſelemi onee Kapen beſt re lee ſt e — eninmmen gtegt enpebe an egn Ne e enn, iwkter Aucke- lelgnlu d n. O aleca, ehenin Mte heneikkn glerun 4 „Mondt hs, gun zutenn 4 8 (203.) 8⁸. negare audebit actiones ejus eſſe moraliter optimas, ſanétifſimas in Genere Morum. Sic a ſtus ille quo Deus ſeipſum amat, procul dubio uti eſt ſanctiſſimus, purimimus, ita etiam eſt moraliter optimus, actus juſti-⸗ tiæ, quem in Angelis peccantibus exercuit, eſt utique moralis; Et miſericordia, quâà complexus eſt Genus Humanum per dia- boli infidiss lapſum, & Gratiz fœdus cum ipſo erexit, eſt actus ſummæ virtutis, ob quem æternas Deo laudes debemus: Cur ergò ipſi denegabimus Moralitatem Boni- tatis. Denique actiones Chriſti meritoriæ ſicut & paſſiones ſunt morales in omni rigore; At veròô Bonitas in illis actionibus & paſſioni- bus non provenit ex mera Impoſitione, alias eſſet tantùm valor extrinſecus: At verò con- ſtans eſt Noſtrorum Theologorum ſenten- tia, contra quosdam Reformatos & Scho- laſticos, quod valor & pretium earum ſint Intrinſecum, & Infinitum; Unde dicimur Redemti ſanguine Chriſti, tanquam pretio longè & infinities ma jore, quam eft aurum & argentum. I. Pet. I. At in auro & argen- to eſt reſpe ctu noſtri verum pretium. Hæc ultima ratio, ſi cæteræz omnes abes- ſent, verum Chriſtianum jure ab omni ſe- quiore (204.) rgsn e eie quiore ſententia deterrere deberet. Qui enim agaoſcit veritatem ſatisfactionis Chri. ſti, & quod fuerit ad RIGoRR jufſtitiæ commutativæ, non poteſt non in noſtram ſententiam condeſcendere. Qnare fi Pu- fendorfius & alii eam non aſſecuti ſunt, i deò excuſationem habere poſſunt, quia ad intima iſta Theologiæ non pervenere. QUEST. XIX. Quas fuerit Lex poſitiva? Summa. 1. Exponitur Lexilla. 2. Negatur, quod illa fuerit palmaria conditio ſe Neri⸗ Primi. 3. Qualis arbor fuerit arbor vetita, fruſtra quæritur. 4. Declaratur, unde dicta fuerit, ſcientiæ Boni TRanſmus nunc ad Legem alteram, quam Poſitivam diximus: Ea habe- tur Gen. 2. 16. 17. ubi Moſes ait: Et præcepit Jehe va DEUS homini, dicendo, de omni arbore orti liberè edes: ſed de arbore ſcientiæ Boni & Mali non edes, quia quo die ederis de illa, morte morieris. Ubi advertendum Dn. Pufendorf. in 6 ES . rn beſuel lepaln⸗ UIIN h Kautent it ſed 1dam. i Ken InO, e Azorl ülerch uernn 1. erlleich ſene U, . dern Halni (Ceunn fon 1— twait 1 NCa Entcnt , Guin let ex Ktrbadi Unen Geligr denet. Kienicn. 1N tti innokten Umfk. üſor,i nt gun ente 1 atinandii⸗ 1n, kihn Nentie bon Aeran La hihe It ru nnirtn tie Bnt . i, e (205.) de jure DEl fecial. ſtatuere, quod in hac le- ge palmaria fuerit conditio fœderis: Ve- rum in hoc nos non habet Conſentientes. Sicut enim lex hæc poſitiva, non fuit pal- maria, ſed lex de amando Deo & proximo, ita etiam non fuit palmaria conditio fœde- rig. Secundòô, Lex de amando Deo & pro- ximo, vocatur à Jacobo Lex Regia, qui ti- tulus null legi pofitivæ cormapetit. Sicut er- gò Lex charitatis regia eſt ob dignitatem, ita etiam palmaria conditio fuit foœderis primi. Terdò, hæc ſententia videtur hau- ſta ex Heidano, qui exiſtimat, nullam pro- Prs legem de charitate datam fuiſſe primo omin:, quia ſponte inclinavent ad chari- tatem, verum hæc ſententia ab ipfis ſociis Heidani Witſio & aliis re jeéta eſt. Czterum de arbere illa ſcientiæ quæri ſolet, qualis arbor fuerit? Ubi nonnulli exi- Rimant, qued fuerit vitis, eò quod Chri- ſtus ex vitis fruetu Euchariſtiam inſtitue- rit, tanquam medelam contra peccatum Adamiticum. Alii exiſtimant, quod fuerit ſicus, quia ſibi ſubligacula primi noſtri pa- rentes ex ficu pararunt. Sed hoc planè non eſt probabile, cùm longè veroſimihus fit, hominem ingentem horrorem & odium adverius hanc arborem habuiſſe, ex qua tan⸗ (205.) £ — tantum damni accepit, atque adeò potius ab ea fugerit. Alli ex ſtimant, quod malm fuerit, ex Cant. 8. ſ. diverſæ tamen ſpeciei ab omnibus noſtris malis, ſeu Cytreis, ſeu aureis, ſeu vulgaribus. Nam inquiunt, ſi fuiſſet ejasdem ſpeciei, & naturæ cum aliis aliquibas Paradifi arboribus; Cùm certum fit, non niſi unius arboris uſum, quæ erat circa medium Paradifi, fuiſſe Protoplaſtis prohibitum, potuiſſet f⸗cili negotio in al- tera ejusdem ſpeciei arbore impunè & ſine periculo ab iisdem & DEl prohibitio eludi & Satanæ tentatio vinei & ipſe mendacni convinci: & in hac ſententia ſunt Salianus, Cornelius à Lapide & Bonfrerius. Verùm, quia in hoc puncto Sctiptura S. tacet, inutilis eſt curiofitas & vanus labor multum hic deſudare, vum omnes ſudores nmihil certi poſint definie. Secundo quæri ſoler, unde illa arbor di- ta ſcientiæ Boni & Mali: Ubi ex Judæis Rabbini quidam exiſtimarunt, illam ita di- tam eckeltive, eò quod haberet vim acce- lerandi uſum rationis & liberi arbitrii; Cen- ſent enim primos parentes fine perfeto e jus uſu conditos fuiſſe, ſimiles penè infan- tibus. Sed contrarium ex impoſitione no- minum fingulis animalibus patet; Item- quo Cood 4 arit 8 ut Hi nngne ſe Recurh Aicnn⸗ Ceatuan nun dhil Nupen en dene woni ererita uls, ſe uberen (Keumy Dinang lber: uUk. Kuenn incor heinen illi⸗ nr Aeden Un ntai — ein Ovoln nen ei teit kn Mmiint,i zcantis Ancenun 1 ren olnlli gioni⸗ ne Ain bPitoent genlici allaade D eihtmnd anbolte nes luln laatbatd er uln cvimn a bitrißC etketn ene D 55 (207.) * rrrr ere quod Adam Evæz ortum ſolidiſſimè pene- travit, & de matrimonio ſanétigimè diſſe- ruit. Hi eaim actus manifeſta argumenta magnęæ ſcientiæ funt; Quin nulla ratio fu- iſlet, cur Deus tam miritcam vim generan- di ſcientiam arbori indidiſſer, uüt tamen Ceaturam nobiliſſmam, ſibique chariſſi- mam ah illa accuiſſet. Rupertus lib. 2. de Trin. c. 27. & poſt eum Pererius putat eam ita diétam fuiie db promiſſa ſerpentis falſa, quibus com- movit p'imos parentes, ut ederent de ar- bore vetita, quod nempe futmi fint Diis ſimiles, ſcmentes Bonum & Malum. Sed hæc ſententia veriſmilitudine caret: Ne- que enim probabile eſt, Moſen Scriptorem Divinum veluiſſe arbori nomen imponere ex fallacia & mendacio Satanæ deductum. Auguſt. üb. 14. de Civit. Dei. c. 17. Exi- ſti mat eam ita dictam ab eventu, quia poſt- quam comederit homo de fructu arboris, experimen o miſerabili didicerit, quantum ſit diſcrimen Boni & Mali. Verum hiſtoria ſacra nos docet. quod ita dicta jam fuerit, antecedenter ad lapſum & ad triſtem even- tum. Melius ergò dicitur, eam arborem ita di- Gam fuifle a probatione, quia hominis o- *= (208.) W bedientia, an Bonus vel Malus eſſet futurus ad fatale iſtud lignum exploranda erat. Un- QXESTIO XxX. Cur ea Lex à DEO datai Summa. 1. Variæ rationes adducuntur, & prima qui- dem, quod DEIIS oſtendere voluerit ſe eſſe Dominum ablſolutum. 2, Ut virtus obedientiæ clsrius eluceſceret. z. LIt monſtraretur hominem non eſle pro- prietarium Paradiſi. 4. Beatitudinem ibi non eſſe quærendam. Uanquam Deus fit agens hberrimum & Dominus Creaturarum ſuarum abſo-. Iut, ſic, ut non neceſſum habeat rationes promere ſuarum actionum; accedit, quod juxta Paulum viæ ipfis ſint imperveſtigabiles, atque adeô temeritas fit ess explorare in gem attinet, variæ adduci ſolent rationes. * Prima ergò, nec invalida ratio à Patri- bus afferri ſolet, quod Deus hac lege oſten- deie volueri, ſe retinere dominium abſo- lutum in Creaturam ſuam rationalem eam- rectum, de etiam antiquis arbor eaεαααα dicta fuit. omnibus velle; nihilominus, quod hanc le- que ſervam eſſe, licet ipſi dominium indi- — elkun. unn en udliptun n pe Ncept UNGTZ.] Anrfap ce vob un bi Creat aund⸗ mar ile Wien. Anoſt Unſam it neli Mntlee keit iputir l i, eeſla ſerfinn lluentl. Cctſi G Annce. olveirec⸗ Negſtten Meo ndan. beurinun atuo A eat ator n ge elotke 1 vdl haoc . latonet kege ofen ium l lenen⸗ ſelun, (209.) 96 rectum, in res omnes conceſſerit. Quan- quam enim Naturæ Lex haud obſcure il- lud ipſum inſinuaret; Quiz tamen quis ar- bitrari potuiſſet, hanc legem non tam eiſe Praceptum quam proprietatem quandam naturzæ: Ideò Deus ſpeciali lege, quæ de re eſſet ſimpliciter indifferente clarius id do- cere voluit; Unde porrd homo diſcere po- terat, ſibi non licere rem ullam attrectare ſine conſenſu Domini ſui. Quin omnes ſuas actiones & motus ſub jectos eſſe ſum- mo Creatori ſuo, à quo etiam vitam atque omnia acceperit: Sicque homo debuerit di- cere & fateri DEO. Omnia Mea Tna ſunt. Secunda ratio fuit, ut virtus obedientiæ eò clarius illucefceret. IIluſtrior enim fu- tura erat obedientia, in abſtinentia à re, quæ ided tantům mala erat, quia à DEO Prchibita. Deinde peccatum luculentius in externo ſymbolo conſpiciendũ erat, quem in ſenſum Auguſt. lib. §. ge gen. C. 3. ait: Non potuit melius S diligentius commendari, quan- tum malum ſit inobedientia, cuùm ideò reus ini- Qqnitatis factus eſt homo, qui rem eam tetigit con- tra prohibitionem, quam eo non prohibitus tetigiſſet, utique non peccaſſet. G Tertiò, ut oſtenderetur, homini quidem conceſſum fuiſſe Paradiſum, ſed non ut PRO-= —— (210.) W pPROPRIETARIO, verù/ n ut Colono non ut Domino, ſed ut cuſtodi, qui reſpondere de villicatione fua deberet; unde etiam hemo primus non imra ſed extra Paradiſum fuit cxreatus, ut videhcet intelligeret, hunc lo- cum illi non eſſe naturalem, & quaſi debi= tum, atque adeò ui ex comparatione alio= rum locorum agnoſceret præſtantiam De- micilii, & ut intelligeret eximiam Dei erga ſe benevolentiam & beneficentiam, qui tam felici eum loco dignatus eſſet; atque adeò, ut iſtud beneficium gratus agnoſce- ret, & ad obſequendum DEl voluntati eſſet promptior. . Quariò, ut conſtaret beatitudinem non eſſe quærendam in terrenarum retum frui⸗ tione, licet amœniſſimæ videantur, ſed De- um ſolum quærendum, amoremque ejus res omnes & delicias terreſtres infinito in- tervallo antecedere; in eo ſolo unicè deh- cias omnes animæz contineri, illum que non interno tantùm, ſed & externo afle Ru co⸗ Quntôò denique ut pateret hominem cum libera voluntate eſſe conditum. qui- que adeò obedientiam potuiſſet praſtare; ſicuti eam non praſtitit,; & ſic in ma- au conſilii ſut habuiſſe, quid facere vellet: quo opert Authe In Sr. iß goo ndotui a eit lheten “ ii lyan Aenn tin 1 des e Rece 1ri. Nn NPii hnm, ind lenn gunt 37 Oto, Udll oncert nbend ſdlonfut t, hu Gvaiſci 2Wooneal Anhe⸗ ndeien Nan di ſet,a le⸗ uitice Cren in erun ii⸗ NI. enghein⸗ intuoin⸗ uuſei Unqenn zelku . woruen ſttun, Gen. 3. v. 3. 6. Duplicem igitur fniſſe ſigni Sa- 02 2 (211) &£ luo pertinet illud Auguſtini, aut quisquis t Author νa”g. lib. 3. c. 1. Neminem poſſe PrR S E, ſen liberum arbitrium implere quod velit; quod rectè dicimus, niſi Protoplaſtum ſo- lum potuiſe, cum voluntas liberi arbitrii fuiſſet SANA eidem ante culpam. Unde Scriptura ait, reliquit eum in manu conſilii ſui, quid eſt autem reliquit, niſi dimiſit eum in poſibilitate liberi ar- 8 QEÆSTIO XXI. An arbor vetita fuerit öacra- mentum? Summa. 1. Afferuntur Rationes Witſü pro affirma- tiva. 2. Ad easdem reſpondetur. Uanquam hoc punctum jam etiam in NXantecedentibus haud leviter tactum fuerit. Nihilominus, ut rationibus Celebr. Dn. Witſii plenè ſatisfiat; eas ipſius verbis ſiſtemus. W Primoò itaque dicit, in arbore vetita, ſniſſe SIGäXIM EXIERNNM, nam eam fuiſſe oolloca- tam in medio horti, bonam ad cibum, jucundam oculis, deſiderabilem ad dandam Intelligentiam cra⸗= (212.) ſ£ r cramentalis Ulum. I. UIt attentè oculis ac men- te ab homine aſurparetur, ſednlo meditante m)- ſticum arhoris ſigniſicatum. II. Ilt ſandta obe- Nientid ab illius eſu abſtineret; agnoſcens itaab- ſolutum in ſe dominium, & alind expectans ſe- cnlum, in quo nihil verè deſfiderabile vetitss- ipſi uturum erat. J Porrò ait, res ſignificata item duplex erat, obſignatio tam promiſſionis, quavs comminatio- nis Fœ&deris-. Nam, pergit, quum arbor ſcientiæ Boni dicitur, notatur hominem. ſi ex amore o⸗ bediret præcepto huic EXPLORALORIO, per- venturum fuiſſe ad cognitionem, ſenſum. frui- tionem illins Boni, quod verè & eximiè bonum eſt, && cujus plena cognitio niſi per ſenſum G fruitionem non datur. Ex adverſo quum arbor SGIENYI E½ Mart vocatur, ſignificatur, bhomi- nem ſi inobediens comperiatur, unim mul tatum iri infortunio, cmus malitiam & miſeriam tum demum oognoſceret, quando experiretur. Tertid, pergit, docuit hæc arbor, contem- plaundum quidem homini ac deſiderandum um- mum Bonum eſſe, ſed ad id non enitendum niſi modo Eg via divinitus præſcripta, nec indulgen- dum bic propriis ratiociniis ntut planfibilia ad- modum videantur &c. Ge. Verum hæc ipſa nondum ita ſunt com- parata, ut à nobis aſſenſum impetrare pos- ient: t na celet Tbaro thores Mum bi, U. eind litui irhore Wen t, iasd ate lum ci eodl Gud N lndei ſeina Ulen ce A eie letum ne legchen nom mezte Dteti ei lenp J86 (213.) 9* ſent: nam quod arbor illa fuit jucunda vi- ſu, dele Rabilis,/ &c. id etiam in aliis Paradiſi sisantne 1 SALNet⸗ , un arbotibus & fruétibus fuit: niſi ergò omnes miui arbores, Paradifi in numerum Sacramen- ne. korum recipere velimus, ratio hæc non pro- uin babit, arborem vetitam fuiſſe Sacramen- tum. Hn Deinde, Deus in illa arbore non tam vo- “ luit, ut illa attentè oculis ac mente ab bomine uſenn uſurparetur, ſedulo meditando mn) ſtienm arboris me Bignifcatum, quam ut Lex illa circa hanc ar- s. borem lata obſervaretur: Profundior enim erat materia MEDIYATIONIS CIrCa Legem, quam circa arberem: Anthoritas Domini, in bonnn 1 :. Nal Lege obſervanda eſt; OBIECGTUM eſtali- „ ſhu quid REMOTIUsS; ita etiam in præfenti: nec ne benè dicitur, quod MvsTICUM ſignificatum H fuerit in arbore, potius fuit in INTERDICTO: n ihil enim planè ſignificationis fuiſſet in ninm arbore, ANTECEDENTER ad prohibitionem. . Denique AßsorwrTrUM DOMTNIUM, DEI ,Altr. iterum non ex arbore præcis, ſed ex ea, ut inſun Lege circnmvallata conticiendurm erat. Aut ergò Witſins Leges divinas omnes pro Sa- Pik cramentis habere debet, ut jam quoque ſu- pra tetigimus, etiam Ceremoniales, utpote ꝗquæ etiam moſtica ſignificata habent, & ex altera parte argumenta ſunt Poteſtatis Divi- ° ;3 næ, ntcar⸗ ni en 62⁸ (214.) £ . — næ, aut ex hoc capite concludere non po= teſt, ad Sacramenti naturam- Ad alterum Witſii reſpondit Braunins, ſo- cius religionis in Dotr. fœder. p. m. 369. his verbis: Non quælibet res materialis & vi- ſibilis eft &1GNIM SACRAMENTALEF, ſed ea tantum, quæ à DEO ut ſignum eſt inſtitnta, cu- jus uſum natnralem Deus jubet, ad deſignandam ratiam ſpiritualem, quæ cum uſu naturali ha- er analogiam. Secundò, nego rem ſignifica- tam eſſe Co MMINATIONEM, nunqnam enim- CoMAINATIO ſignificatur per Sacramenta. In rertia ratione Dn. Witſius diſficulter probabit, docniſſe arborem vetitam, conſide- randum quidem homini ac deſiderandum Sum- mum Bonum eſſe, ſed ad id, non eſſe enitendum, niſi modo & via divinitus præſcripta propriis ratiociniis. Nimis latæ hæ ſunt conſequen- tiæ, ut ex illa arbore deduci queant. Lu- men ipſum naturæ quod in Adamo egre- giè fulſerat, longè facilius id docere potuit, quam arbor vetita: . Poſito, autem quod id etiam docuerit ea arbor, nulla tamen ſequela exin deduci poteſt, quod habuerit rationem Sacramen- ti. Quid non docuit, & adhuc docet, pul- cherrima cœli machina, & rutilans ille ſtel- larum exercitus, teſte Pſalmiſta Pſalm. 19. quam 4 guam 4 Ahienti men e ! Cuaſe murc⸗ l ait: itrra, mine Ntmun man! Ein rbe Aten Saor ſteane⸗ nnrin ie Nti etnt. ul, ſ⸗ li ſal AMar ntn unethe inde ces N Prefieg hu erlli A,A itfiſrne linuun ifetl⸗ lnfenfer hen nin lert 8 Ckaltet n enſt. mn . eliſeltn, tachii corſeger⸗ Ent I lamoegt⸗ ete o toeeit in Cedve Seclamen⸗ looet ⸗ ns le ſte⸗ Pſin 19 Auun 22 (215.) 9 quam clara voce Conditoris, Potentiam, Sapientiam, Bonitatem loquuntur; quis ta- men ex iis Sacramenta faceret. Conſentimus itaque in hoc puncto lu- bentius cum Dn. Brannio, qui p. 36 7. de Dott. Fœd. ait: Arbor Scientiæ Boni Mali non- fuit Sacramentum. Primò, qnia acramento- rum natura conſiſtit in naturali nſu ſigni ad de- gotandum Bonum ſpiritnale, quod hahet analo- iam cum figno ejusque naturali nſn: ut appa- vet in arbore vitæ, Paſchate, circumeiſione. II- ſus autem naturalis frudtnum eſt comeſtio: ſed nſus arboris boni & mali, id eſt. comeſtio non- fnit conceſſus, ſed probibitus; Secundò Sacra- menta ſignificant Bona ſpiritualia ſed arbor lci- entiæ Boni E& Mali, mortem minabatur, Sad- ſerebat. Tertio arbore vetita. homo non pote- rat uti, ſed abuti tantum: quid uſus ejns natn- ralis, ꝗualis eſt come ſtio, probhibebatur. Hæc Dn. Brannius; quæ in tantum probamus, in quantum Dn. Witſio opponuntur: non tamen abſolute: nam etiam ſub Braunii ver- bis rtexes latere, alibi, in materia videli- cet de Sacramentis fœderis gratiæ di- cemus. 04 WM'ESI. 6* (216.) ½ QIEST. XXII. De arbore vitæ &ᷓ an illa ſuerit medicamentum. Summa. 1I., Unde ita dicta. 2, Quæ ejus fuerit virtus. 3. Vim ejus non fuiſſe medicam. 4. An typus fuerit Evangeli? Nantecedentibus de arbore Scientiæ Boni & Mali diximus: ad alteram progredi- mur, feliciorem longè, ſcilicet ad arborem- vite. Ubi primò de nomine quæ ſtio eſſe Poſſet, cur ea ita fuerit dicta. Ubi quidem Ohr ſoſtomi deciſio ſufficiens nobis eſſe pos- ſet, qui Hom. 18. pag. I110. ait: Si curioſa- Ius aliquis rogat, quare lignum vitæ appellatum eſt; Sciat; Si noſtris rationibus innitamur, non Poſſe hominem omnia DEl opera perſerntari: . Verum, quia aliis Patribus & Theologis non fuit res viſa aliena à meditatione theo- logica, unde illa arbor nomen VITX habue- rit? proferemus, quæ alii dixere: Commu- nior itaque & verior eſt ſententia, ARBO- REM hanc dictam fuiſſe VITr, ſeu itarum ab INDITA vi, quia videlicet ex ordinatio- ne divina, Vn habuit & eſfcaciam ad con- ſervandam vitam hominis. Decet hoc An- guſti- (Vinus! iture 8 liinc⸗ imeon lhnipti, Eeadem ſen becl iu-B. etbayd, Unhl; Fenigi lrO.) KAr Ur Uünin! füicii men e⸗ Cu Acei molland Nle et Unr uhee Ain ſeſteonk ge. aher etoc biiten lleyr⸗ ionifr⸗ nelmn onnet, to ltonk heologt netker⸗ ebve⸗ Commu- Anh⸗ nVitorEe glintio⸗ 2l con⸗ oeA⸗ (217) 06. guſtinus Tom. 3. lib. 8. de Gen. ad liter. cap. 5. dicit: Quanquam corporalem cibum talem, exi- Nimem; talem iamen illam arborem præſtitiße, nO Oorpus hominis ſtabili ſanitate firmaretur. Et in cap. præced. quarto refutat ſenten- tiam eorum, qui hiftoricam hu jus arboris deſcriptionem accepere ut allegoricam. Vi- de eadem tradentem Origen. Homil. 1. in Gen. Bedam in Gloſſa ordinar. Hugon. Car- dinal. B. Luther. Comm. in Geneſ P. 21. F. Gerbard. Comm. in Gen. p. 51. Zoſtatum de Madrigal- ad cap. 2. quæſt. 9. Cornel. Lapi- de in h. I. p. 72. H Vera igitur hæc AnBoR VrTX fuit à Deo Ter Opt. Max. Creatore producta: An U- NA vel plures; otioſa eſt quæſtio, ſilente Scriptura: Communior eſt ſententia, quod unica: nam Sacer Codex, ſemper de ea lo- quitur in ſingulari: neque pluribus opus fuit ab initio, cum duo tantum eſſent ho- mines, & una illa etſi plures fuiſſent, ſuffe- ciſſet: ceum non fauiſſet ita cibus quotidis- nus: Accedit, quod auéto humano genere, procul dubio etiam arbor illa fuifſet propa- ganda. Sic etiam, cujus formæ fuerit, quæ- ritur: Supra citatus Toſtatus ſuſpicatur, quod ſpecificam a cæteris differentiam ha- 05 bue- — (218.) buerit, eadem tradit Mercerus, & TYorniellus in annalibus ſacris. Cæterum an ARBOR iſta vitz me- dicamenti vim habuerit, quæſtio eſt inter Doctores magis vexata; nos ſanè, cum hoc dubium jam ſupra fuerit diſcuſſam. breviter id decidimus negative. Nam ubicunque medicamentis opus eſt, ibi ne- ceſſario morbus aut vitioſa quædam qua- litas exiſtere debet. Morbi autem & tales qualitates præambulæ ſunt mortis: Quare aut admittenda eſſet in ſtatu illo perfectæ felicitatis miſeria, morbus, & mors, quæ uſuræ tantum ſunt & ſtipendia peccati, aut negandum erit, arborem vitæ habuiſſe vir- tutem medicam. planè autem inepta eſt ſententia Corne- lii à Lapide, qui in Gen. c. 2. ſcribit: Non potniſſet hoc lignum prorogare vitam hominis in omnem æternitatem; propterea. qu0d S ipſum hoc lignum fnerit corpus mixtum. &; corraæpti- bile, cujus vis & vigor tandem fniſſet peritu/a: Quid enim obſtare poteſt, quo minus Deus zternitatem Creaturæ, tam perfe tæ condi- tæ dare poſſit. Unde retè igandus in Synt. V. T. ait: Sicut DEUIS in eternum exiſtit, ita potuiſſet hominis natnra poſt Creationem dura- re in eternun: & Bonfrerius Socium Reli- X — HMB it beterY inba An nod lile ex,/ ef bo tnio⸗ lor eni luecie DE onlerya Ci uiesfo Ene Deng dhian len UIl ulrer efſiio Eſele ie U EIi Dor e ANnl li mie we ſioetkine lin, cun GlMm wt. Nn ekt ibin⸗ llam nr⸗ en tles Nt n lo n , mti, prile ui⸗ Nin one⸗ ibit: Nn mnr unn AGi G aumit ſetpniict ninuseu Arcondi ℳinöfn ren, cinn kel 4 gol ( 219.) . ☚ ionis ita caſtigat. Autto humano genere: ni= vetat dicere „hanc arborem propagandam- ſiive in Paradiſo, ſive forte extra Paradiſum, ad enum modum quo cæteræ arbores propagantur. Unde ex hac arbore ſeneſrente, non ſatis colligi poteſt, hominem tandem mariturum faiſſe, in- ſtatu illo Innocentiæ, ſi in terris relidtus fuiſſet; Arbor enim illa licet non in Individuo ſecun- dum ſpeciem tamen perpetna fuiſet futura Quin & DEUM Arborem illam in perpetuum conſervare potuiſſe, extra dubium nobis eſt. Quis enim potentiæ ejas tam anguſtos limites figere audebit. Vid. Zoſtatus, qui in eadem prorſus eſt ſententiia. Denique notandum eſt Hieronymum Zanchium in lib. de Creat. c. I. F. 8. exiſti⸗ maſſe arborem vitæ typum fuiſſe EvANGE- EII, ſeu CRISTI, quemadmodum arbor ve⸗ tita LEGIS. Verba ejus ſunt: Illæ duæ ar- bores in medio Paradiſi. & ſibi invicem vicinæ apertiſſimi fnerunt tpi Legis & Evangelii, ſen Chriſi. Lex docet, qaid bonum, quidve malum; Chriſtus vita eft vera & ægterna. U traq ue in medio Paradiſi, quia Lex & Chriſtus in medio Eccleſiæ ſemper proponendi ſunt filiis Adæ UIna prope alteram, quia Lex ducit ad Chriſtum. Sed hæc nobis non probantur: Nam pri- môò, Chriſtus n potuit in Statu Integritatis pra⸗ (220.) £ præſgurari, quia non veniſſet ſtatu illo per- manente, inutilis ergo eſſet præ figuratio, pro eo ſtatu, in quo præfiguratum nun- quam fuiſſet. Secundòô, Chriſtus vita eſt, ilorum qui in peccatis mortui ſunt. Ipſe enim eſt vita & reſurreétio, ut, qui credit in eum etiamſi mortuus fuerit, vivat. Joh. 1I. v. 255. At in Statu Integritatis mors non fuit; itaq; nemo viviſicatione opus habuis- ſet. Den que Scriptura Chriſtum nobis ſi- ſtit, ut Mediatorem inter Deum offenſum, & hamines peccatores: At mediatione tali non opus fuit in fœdere primo, ubi partes erant amiciſſimæ, quid igitur typo opus. Et cur Deus Adamum poſt peccatum à ty- po illo abegiſſet, ubi tamen vel maximè ipſi opus erat. QUEST. XXIII. Aℳrn Lex de Sabbatho locum ba- buerit in ſtatu primo? Summa. ro & contra pugnantes. 2. Adoptatur Sententia affirmans. 3. Contra exceptiones negantis partis defer- De me Dar houm hab ilega Uymaüu ter e Ntmiti nluegn Cndle . Tert mative lnemn, Dohis ednptn Dpin ImmOyn Ukelecen el u. Mdii ſ 1 unn ntll Wlorgs . . . Mltenn ad. I. Proponitur Status quæſtionis, & Dod tores, nünd hun UI mibuei⸗ Min bi lnſr tuile. zögunin, TumI uniaet lunt. het ,gicelt Nt N eoGnn slubni⸗ nmohüſ⸗ elenn lirioetdt Uiart po atumil⸗ el naum oe. Dobore di laen 0 (221.) ☛ E Sabbatho inter eruditos quæſtio eſt, an Lex illa jam in ſtatu illo primævo locum habuerit. Multi ſanè ex Reforma- tis id negant, quos ſequitur Celeberr. Du. Thomaſius, quanquam etiam non pauci fint inter eos, qui id affirment; Apud Pa- tres primnitivz Eccleſiæ in utramque par- tem hæc quzſtio fuit tractata. In Negati⸗ vam inclinat Juſtinus in Dialogo cum Tri- phon. Tertull. ib. contr. Jud. Damaſc. Pro affirmativa ſtant Anguſtinns, Cbr goſtomus & Theodoretus, & cum lis B. Lutherus, quæ et- iam nobis longe probabilior videtur, ut- pote Scripturæ S. magis conſana. Nam Primò, Deus akcieur Katim poſt ab- ſolutum Opus creationis benedixiſe, & ſan- Gificaſſe diem ſeptimum præ allis diebug, Geneſ. 2. v. 3. ubi verba ſunt: Et benedixit Deus diei ſeptimo, & ſanttificavit ipſum, cum in eo ou BISSET ab omni opere ſuo, quod crea- verat D ElIS; Sanè hæc verba aperté oſten- dunt, benedittionem & ſanttificationem hujus diei, ſpectaſſe ſpecialem quandam ejus di- ſtindtionem ab aliis, & conſecrationem ad cultum divinum; ut ille quaſi natalis mundi, & tanti beneficii memoria recoleretur; ut lo- uitur Philo de Opifcio bominis: Ut proin tuſtra ſit Franciſcus Gomarus & alii, qui * PrO= prolepſin hic fingunt, & contendunt, re= ſpici ad locum Exod. 16. v. 4. ubi dicatur: Benedixit Deus diei ſeptime, & ſanttiſicavit eum, nempe tum, quando manna ante de cœlo piuens, depluere ceſſavit. Fruſtra, inquam, hæc dicuntur: Quanquam enim nolimus negare, quod Scriptura, quando- que prolepſi utatur; nunquam tamen ad eam eſt confugiendum, niſi rei natura, aut circumſtantia, aut neceſſitas id ſuadeat: At verô nihil horum hic occurrit, ſed potius variæ rationes obſtant, quò minus admitti talis prolepſis debeat. Primò, quia ut Deus quieviſſe dicitur ab operibus ſuis hoc die eptimo propriè & biſtoricè, non prolepticè: Ita & benedixiſſe & ſanctificaſſe illum: Uno enim tenore iſta proponuntur, & de eodem die ſeptimo Creationis debent intelligi, non de alio ſimili, quod etiam notat arti- culus — demonſtrativus. Secundèò, quia poſità prolepſi ſenſus verborum Mofis erit, Deus poſt ſex dierum opus peraétum quie- vit die ſeptimo, ideò poſt annos bis mille quadringentos & quinquaginta tres bene- dixit ſimili diei, & eum ad uſus ſacros ſan- tificavit, quod quàm durum ſit & coactum nemo non videt. Tertiò nulla folida ratio afferri poteſt, cur Moſes voluerit in fim- . piici ar ſibiüe Uuisdte id nſer uner⸗ Umiam, in gtamm tepfu, llptbre mdo, d un in sgne ne a Ronle Men ibe⸗ fupont Unen 1 ſ ſinit, n ſahe ahfin are⸗ (k nd lt exe, (Alzenl lkhei Ndnt Midcan ſicien Inmed Ultke, Uümein Cntr 1tanet Ne Glengt ligiu us An iautben in hoce Puhit. Umboo letolen tintlin notata Hndo gu Mobren unguie⸗ bis ⸗ ges dene⸗ zans h⸗ ccorblun Dlchado kuin. ſie 6 (223.) £ e — „ ecerte- plici hiſtoriæ ſeu rerum geſtarum, bis mille annis antequam extiterint, narratione, ali- inſerere, quod ſuo tempore demùm fatum erat; Cum hoc apertè tenderet ad hiſtoriam, quam texebat obſcurandam po- tius, quam explitandam, nullo addito iſtius prolepfis, vel minimo indicio. Unde Cornel. 4 Lapide te ctè ait: Planiſemè Deus à mundi exordio, diem illum ſandlifcavit, id eſt actu frſtum inſtituit, colique voluit ab Adamo, ejusque poſteris pio otio & cultu Dei ma- Ble gecolendo beneficium Creationis Secunda ratio nobis eſt: Qnia Exod. 16. v 23. Mentio fit Sabbathi, tanquam jam noti & ſolennis inter Iſraelitas ante ipſam legis promulgationem, in datione mannæ: Cùm jubentur colligere die ſexto & ſepti- mo, quod Sabbathum erat Domini. Iünd eſt, inquit, quod edixit ehova, quiæs, Sabba⸗ thum ſanttum eſt ebovæ Ccras, quod oocturi e⸗ ſti, coquite bodie. & v. 26. Sed diebis collige⸗ th, die verò ſeptimo Sabbatho, non erit, & V. 30. Conſiderate, quia DEUS dedit vobis ipſum Sabbathum, manete quisque in lo- co, ne exeat quiaque è loco ſuo, cilicet ad colligendum manna, ſic quieſcebat popu- lus ſeptimo die, quod dici non poſſet, niſi Jam (224.) £ jam tum Sabbathum inſtitutum fauiſſet & præceptum à DEO. Nec excipi debet: Hic demum inſtitutum fuiſſe, quum Dominus ait, cras futurum Sabbathum. Quia quomo- docunque legatur, ſive cras eſt, ut plerique interpretes vertunt, five in futuro cras erit, ut alli nonnulli, quorum neutrum eſt in Hebræzo, hoc non notat primam Sabbathi inſtitutionem, ſed tantùm ejus confirma- tionem & hortationem ad illud ritè obſer- vandum; Nec tam ſolennis diei inſtitutio, tam obſcurè fieri debuit, ſed ſolennem et- iam & claram præcepti divini declaratio- nem habere debuit. Tertiô, quia verba præcepti quarti, re- cordare diei Sabbathi, ut ſanttifices illum, non obſcurè innuunt legem hanc non tunc primò datam faiſſe, ſed tantùm renova- tam, poſtquam in deſuetudinem veluti ab- ierat, ut curam fingularem in hac re adhi- berent, nec poſteà traderent hoc mandatũ oblivioni, ut anteà fecerant, quod verba ſe- quétia confirmant, ubi repetit Moſes ratio- nem inſtitutionis allatam Gen. z2. de requie DEI, G& benedidtione ac ſandtiſicatione diei ſe- ptimi, quod ſatis indicat Sabbathum tum Inſtitutum fuiſſe, quando ratio illa locum habuit. Unde Calv. in Exod. 20. I1. Ex hoc loco, 1. ſen t W ſehe r en tleſte Qurta (werſ. ſolns re⸗ s Ulr ol Uhn i Unn fui in leſ⸗ Weun dt Gir ne eteztd lcrit ſdi Merim nltoi⸗ ptut luen — nfiick Geber A NDomime uftomo uküe Uocttsi, unckin n Wict 8lar⸗ dd⸗ Uinchonn lennener Ceclain guati ,. ionon Don kune n Lencde- elwic c Kadi⸗ e manditi Aietbaſe loſes tatr⸗ de fepe ore ei⸗ thum tun Ualocun II. Ex hoe⸗ ſoco⸗ 6 (225.) D loco, inquit, probabili conjectura eliitur, Sab- baibi ſandtitatem priorem Juiſſe Lege, ſcil. Mo- ſaica. Et certe, quod ante narravit Moſes, Ve- titos fuiſſe die ſepltimo manna colligere, videtur ex recepta notitia & uſu ſumtum. Et quum- Des Sandtis tradiderit ſacriſicandi ritum cre- dibile non eft, omiſſam fuiſſe Sabbatbi obſerva- Quarta ratio ſumitur ex Epiſtola ad Heb. 4. à verſ. 3. usque ad 10: ubi oſtendit Apo- ſtolns zequiem illam æternam, in qua feli-⸗ citas cœleſtis vitæ ſtabit, quamque DEUS Gliis fuis præparavit, non modo per terræ ſantæ poſſeſſionem, verum etiam per Sab- bachum, jam inde à condito mundo adum- bratam fuifſſe; ut rectè id exponunt An- dreas & Eucas Oſiandri: DEUS ergò quie- ſcens die ſeptimo, abſoluto opere Creatio- nis, eum diem ſanctificavit tripliciter; Ex- emplo, facto & Præcepto: ExEMPLO, dum ipſe quievit, non quaſi laborando feſſus eſſet, ſed quia non modo defüt novas produ- cere Creaturas, ſed & quia acquievit & com- placuit ſibi in opere ſuo jam conſummato, præſertim in homine ad imaginem ſuam condito, iisque facultatibus inſtructo, qui- bus virtutes DEl in operibus ſuis ſplen- dentes agnoſcere, & celebrare valebat⸗ U- P 6⁶ s de FacToO ipfſo ſan tificavit DEUS Sabba- thum, cum hominem recens conditum ad contemplationem operum ſuorum intro- duceret; quare Sabbathi infſtitutio, cum confum matione operum divinorum, &G maximè hominis immediatè con junéta eſt; ut tam excellens machina & opificium in- centivum eſſet Amoris Divini; calcar ad gratiazum actionem, ſtimulus ad laudem 0. & gloriam Divinam. Pariter & PRECEPTO ſandtificavit; nam exemplum ſuum voluit eſſe Regulam pri- mo homini: Et ſanèe, cum nemo ſanus ne- gere poſſit, quod Adamus etiam in ſtatu integro culum DEO tanquam ſummo Be- nefactori & Authori exhibere debuerit, u- na cum uxore & liberis, quibus in devo- tione, precibus, gratiarum actionibus, hy- mnis præire par erat, Ita convenlens quo- que fuir, ut certus dies à DEO ipſo in illa Qorrz deſignatus, ſumeretur, in quo ab oranibus aliis operibus liber Homo toto a- nimi & corporis impendio DEO vaca’et. Neque hæc obligatio, aut ratio ceſſavit, homine lapio, maximè cum ipfi certa ſpes recanciliations cum Deo data per Promihio- nem Evangelicam; Hæc enm recordatio QEETIS DEI incentivum ipfi debuit elc a — oen inüdie orem, oMum. Upre r, goo hr cap 1l No s dan zm enmman Eelim in e ſirt ci e Uefitti emit leres ge ſeoo lmer d⸗ n le ſhntori upati H EUSK. Ondtund Okunn Inr. uto, cn inonn, 6 njnbit. Pfcim D A d A lulen conh: un eglinſ. ofannen. m ilkin ſaonobe⸗ eheint⸗ Sintere iens l⸗ 40 V0 1010 * aaet. eboitelie 14 ad cultum Numinis Supremi, ut nempe ſe- ptimũ diem eo magis impenderet ad devo- tionem, ob novum beneficium à Deo ipſi collatum, cum ejus tangeretur miſericor- dia præ Apgelis lapſis. Huc pertinet à for- tiori, quod Chryſoſtomus dixit in Epiſt. ad Hebr. cap. 4 v. 13. E' Teober ι S.1ιααι diντσναααιυπ ι ε απ ς ν à Ged n5Xνιτιαο Tννο οναντ[˙ viav aα. & 7α uMWν 7 75 Sdνααα α αα ααdRsτovwj, 9. a Poe‿ααα 75 7 * õ wa* seαοι Ewinde velut præludiis quibwudam, & grigmaticè aocuiſſe Denm, ſeptimum quem- que diem in cgelo hebdomadis conſecrare & ſe- parare Piritnalium operationi. Reflexio Practica. Cernis ergo, ù& AvIMA MEA, quæ ſint par- tes oftcii tui: quam ſanttè tibi ſit habendus dies Sabbathi. Creator tuus in eo quievit, ut tu Jnieſceres in illo; & ut in Deo QuIETEM tnam quæreres. SeX tibi ſunt conceſſi dies, ut tua tractes negotia, victumque tibi & Tuis quæras. Unum ex hebdomadario Circulo vult, ut in ſo- lidum conſecres Creatori nunc etiam Cratioſo Reparatori tuo. Ingratiſima & AIMA MEA, fi tam ſan- P 2 Rum t (2 ⁸.) & ————— Rum, tam ſalntare praceptum negligis. In tnum diſpoſitio hæc divina ſancita est commodum Quid enim fruttuoſius, quid ſnavius, ꝗquam unioè auherere DEO ſuo, tanquam rerum omninm- FNI, G& SMAO BONOD. Hune diem ſi Creatori & Reſtauratori tno impendis, æternitatis colliges fruttus. Nihil fruſtra DEO impenditur; nihil ſine ingenti fœ- nöre. Won eſt otium ſterile in DEO qnieſcere; ſed eff ſummum pietatis exercitium, quæ opn- lenta & certa poſſidet promiſſa hujns && æternæ vitæ. Non fruſtra in diei iſtius conſtitutione, nec MAXNE neo VESPERA noOminata. In aterni- tate, quam QOnies Sabbathica reſpicit, nec MANX eſt nec VESPERA, ſed inocciduns Beatitndinis inexplicabilis Dies. QOnare, AIMA MEA, diem hunc QnErIS, nnice Dο tno conſecra: Nihil ex illo tibi, ni- hil mundo, omnia Authori & Reſtauratori Tuo tribue. Impar quisque invenitur ad ſingula, dum confuſa mente dividitur in plura. Zotum- pnunc giem, ſicut totum cor tuum, vel nibil de- liderat DElUS tnus. Minus D & M amat qui aliquid Cun Eo amat. Unicnm eſt Circuli centrum, in quo omnes lineæ concurrunt. Uni- eum quietis noſtre centrum eſt DEUIS. Deſipit qui extra Deum, in tempeſtnoſo mundo quietem quærit. Nibil extra centruu ſunm Aricfnert J* — vne uuftn hne i n, N l re !: eſtien Uldd. lier naxin atimni n Mu uifin uln o Aplim,. ys anue itna Aenita⸗ 1l ſ⸗ i ee Uhnotve⸗ Conni tlgpnene gfctokg . Nl iuntſ⸗ iſe che⸗ Been Hintine, Iui. rec AH euiini Alutls⸗ lottin⸗ toni Nie . el, INtn ltbi de⸗ eſt Ci iit. 10. Difn 140 gri ſin - 5 (229.) & Phyſicorum eſt regula. Extra Deum æternum- eſt nanfragium, & perpetua deſperationis infe- lioiſimæ in nietudo. Væ, inſuſurrat Tibi Augn- ſtinus, væ animæ andaci quæ ſperavit,ſi à Te, 6 DAlIS, receſſiſet, ſe aliqnid melin habituram: verſa & reverſa in tergum, & in latera, G in ventrem, & dura ſunt omnia. Zu ſolus QIs. Wmnioè ergo, anima mea, uti per totam vitam ita maxime in die no væ Creationis Tuæ, exbibe Te DEO, quà ut ait melliftuns Abbus, ſumma Beatitudo eſt. creans mentes ad ſe participan- dum: Vivificans ad jentiendnm, afficiens ad ap- peten unm, dilatans ad capiendum, jnſtificans ad ſtandum coram tremendo Tribnnali divino. Is eſt, qui Te fæcundat ad frutum. Viſitat ad con- ſalationem. Format ad æternitatem. Ducit ad fe- licitatem. Circumdat ad ſecuritatem. Implet in Bonis omne deſiderium Satiat ſolus cor no- ſtrum. O æterna veritas, & vera charitas. & quie ta gternitas ad Ze ſuſpiro die ac nocte. Da, ut in Ze ſolo quieſcam: qni es plenitudo Lucis, multitudo pacis; ſecuritas perennis. P 3 QWU⅛H.„- L3 (230) * QESTIO XXIV. * “ 5 An in primo ſœdere locum hba- buerint Sacriſicia? Summa. 1. Exponitur, quid notet vox Sacrificii. 2. Liberatur ab æquivocatione. 3. Pontificiorum ſententia recenſetur, qui pu- tant ſacrificia eſſe Juris naturæ. 4. Alterum extremum, quorundam Patrum proponitur, qui putarunt, ſacrificia nun- quam fuiſſe præcepta, ſed permiſſa tan- tuam. 5. LItraque ſententia rejicitur, & vera ſtabi- litur. Nobie eſt hoc punctum, & meritò hic loci tra tandum: Ubi quæritur, An cul- tus DEl per Sacrificia in primo fœdere locum- habuerint? ubi obſervandum- 1. Sacrificium in vi Nominis nihil aliud notare, quàm ſacrum factum, id eſt, Majeſtati Divinæ conſecratum, ſive opis ad Divinam- Gloriam quovis modo relatum. Auguſt. in lib. 10. de Civit. DEI cap. 6. definit Sacrificium generaliter, quod ſit omne opus, quod agitur, ut ſandla ſocietate DEO inhæreamuns, relatum ad illum bonum finem, quo beati eſſe poſſimus. Aliis dicitur oblatio fatta DEO in recognitio- nem hrene ar, A * lt, 4d 6 /0 n nn⸗ Mrr⸗ Uone no motione 1, poſt 10D70 /7 Ula ) Oor⸗! nerz! . A . Ue ſenſthug Kkid mponnan 7 55 P W de lihtii gl, hh. Emhunun cthchumn. etinila en. pera Wenokre u, . lee leuu ttilaluud Miiſun Divitett-. cikciumn dootur, 5 eltunal poſimu Hevgnii⸗ (231) 7 1HbH5 , „ . r- — H Domini. Alii dicunt, quod ſit blatio religi ſa, 4. ter gelns g ei Jud inter veniente Sacerdotis ſehannr Rerio⸗ res aliqna dedicatur & con- 2 „ 2 . oy s, Keaarar, 8 itu ſacr divinitus præſeripto de- na1111, 4 cultas divini ſpiritnalis teſtincatio- e en⸗ externum. ta Oor⸗ H port 1glo Soripture mul- cnc noaco, quæ ſub modo allata defi- “ non comprehenduntur: Ita Gratia- 1 poſtir Divinique Wnuminis jnſta celebra- 2² Imbp 2* P2 1 .- 7 ſacr Feia perret quæcunque beneſficia IS appellantur. imò abertur ita ſen per DEO ſacriße PI Jubemut ita ſem- Behefiee ſacriſicare, Pſalm. 50. V. 14 Sic & Rehcentiamn ,⸗ qua con manicamus ceſſitatibus San nunicamur e- l⸗ zus Sanctorum Paulus Sacrifici appellat. Hebr. 12. Vv. 16. Quin Scri t . nen Opera tantům bona Reriſi ii eppels- tione defig: 01 E daeugnaak. ſed & 08 3 eifenn DEO & ſactifcari. Siſtenda zuiyer Un e noſtra in bo ſtiam D „0 Kom 12 . 1. Ubi corpora cuùm dicit utandus de ora cum it Panlus, non eſt putandus de ea ſolu quæ ſenſibus patet, & aàl 1 parte lod⸗ diſtingniti Parer: & ab anima contre di- nas e ras ſed corporum nomine perſe- 1as integras intelligir, ut alibi non rarò Rom. 6. V. 12. 2. COor. 3: V. 10 rd⸗ Sed de h . .„— * . „ G ac im . . Sacriſicii hic on elt gus acceptione voeis V eſt quæſtio, nemo enim * 4 ne- (232.) £ negare poteſt, quod ita locum habuerint in primo fœdere. Obſervandum tertiò Pontificios Dodores. ut eò majorem Sacrificio Miſſæ peatenſo Authoritatem conciliarent ſtatuiſſe, Sacrificia propriè dicta JRIS EssE NATURA, & ſic non tantùm cum natura cœpiſſe, ſed etiam ex præſeripto legis naturæ præcepta eſſe. Un- de inquit Thomas Aquinas 2. 2 dæ quæſt. 55. art. 1. quod in qualibet Mundi ætate, & apnd quaslibet hominum nationes ſemper fuerit ali- qua Sacrificiorum OBLATIO. Quod autem apud omnes gentes ſit, illud vel maximè naturale eſſe; Et ſic oblationem Sacrificiorum eſſe de /n- re naturali: Unde communiter Pontificii ſtatuunt, Adamum etiam in ſtatu integro ſacrificàſſe, atque adeò obtuliſſe victimas in fignum dJebiæ ſubjectionis & homagii:, nam inquit, Gregorius de Valentia de Miſ. Saorif. lib. 1. c. 4. 1pſam naturæ noſtræ rationem de- clarare, ut illa animo & corpore divinitus do- nata eſt, ita convenire, ut D E0O corporis etiam præſtet obſequium; Quod obſeq ninm per ſacrifi- cia fiat. Ex altera parte ſtant nonnulli ex Patri- bus, qui cenſent ſacrificia nec in jure na- turæ fundata eſſe, nec Deum propriè lo- quendo habere Authorem, ſed permiſſa tan-⸗ mtün ſ Lyyptlort . ſerif Ulret, ieſt The N de ubrun . ſiheenori Loptiize molare, etn, liten pen nptunm ince⸗ Amn nar nit ndeczl Eu ſahtu tir nps! lulep ihniter (hennr, Reunc ldoret icir 1 ubar * (233.) biii tantum fuiſſe, ne populus Iſraeliticus ex Egyptiorum commercio imbutus, ſi nulia GDn iph facrificia concederentur, quæ Deo im- aee molaret, Diabolo offerret: Et hæc ſenten- Ref tia eſt Theodoreti hibr. de Græcor. affect. uAe curand. Serm. VII. de Sacrific. ubi ait: Iſrae- lein lem longum tempus in .gopto verſatum, pra- de. vieque moribus illins regionis imbutum, & ab toꝗe. Agoptiis edodtum, idolis ac dæmonibus hoſtias Sal immolare, jamqne in harum rerum habitu con- feid. ſtitutum, liberare Deus deſiderans, ſacrificare engd gquidem permiſit, non tamen omnia, neque ſalſis ni Agoptiorum Diis, ſed ſibi ſoli., ac vero Deo. lete t. Ejusdem ſententiæ fuiſſe Hieronymus honacdi videtur, nam ad locum Jerem. 7. v. 2 I. ita inege diſcurrit: Manifeſtè intelligitur, quod pri- dcmn mum Decalogum dederit in tabulis lapi- uum deis, ſcriptum digito DEl, & poſt offenſam AuI Idololatriæ caputque vituli, poſteà juſſerit nen“ ſibi magis fieri quàm Dæmonibus: Vinitist Paria leguntur in Eſai. cap. 1. v. 12. ubi pori ein dicit: Hoſtiæ ergò & inmolatio victimarum non er ſſ⸗ principaliter à DEO quæſita ſunt, ſed ne Iolis offerremur. jerkif Secundum hanc ergò Hieronymi & jer Thecdoreti ſententiam tantum abeſt, ut roptil ſacrificia in ipſo naturæ jure fundata fint, Nemili & in Paradiſo jam locum habuerint, ut po- ⸗ p „ tius *à (234.) 39 tiùůs demum Pon Legem Sinaiticam fue- rint permiſſa; Et coriginem habuerint tur- pi iſſimam, nempe 1eN. Senereia, & cultum ololatricum. Veràm enim verô, uti ſentent ia Pontiſi- ciorum IN ExCEesU peccat, nimium extol- lendo ſacrificia, & illa inter præcepta Juris naturæ ponen ado; Ita hæc peccat IN DErFk- Gr, dum inter PERDMI35A tantuùm refert, & non inter præcepta, ne quidem poſitiva. Qod kraquet Pontificios attinet, facilè illi reiciuntur; Nam id dicitur eſſe Juris naturz, quod corch humano eſt primitus in- ſenptũ, teſte Paulo Rom. 2. v. «4. & ad quod homo à natura inſtructus eſt, nullo docen- te, ad quod non dosti, ſed facti, non præ- ceptis inſtituti, ſed à natura imbuti ſumus; At verò immolandi Deo vidimas, nullam habemus naturalem inſcriptionem, uti e- videnter id arguit diverſitas ſacrificioarum apud diverſas gentes: Nam Perſæ immolant ſoli equum, Latini porcum Telluri, quæ Iſraelitæz abominabantur. Nec ulla eſt in- clinatio naturalis ad maétandum potius hircum, quàm canem. At non diſcrepa- rent populi inter ſe circa materiam & for- mam & ritum ſacrificiorum, ſi ſacrificia es- ſent ex dictamine Juris naturæ, ſed potius ſumma umma lirecte laclb. Uenn Noy. i klir n itenpo iconti uen, rkuis uharebit ſefnabitu borro, iſczm. guen MMoln lrte del Uut hde⸗ Weia P liſcit Ukale. Cnmee nine epſen Mem ulter Mkcen —,— an i⸗ eigr ACulon ☚1 Fünero⸗⸗ enſet D. Nleken 4 et, ſile ele ſvi⸗ mninin. Acod Coren⸗ ndn Pr⸗ ilunns , Unlann en, Uie⸗ fciorun immolnt i gue ekin⸗ pobins ilcrepe⸗ 8 ſol⸗ liſcier d ins anma 5 (235.) S ſumma apud omnes eſſet conſenſio. Nam uti retè Cicero loquitur lib. 3. de Rep. cit. Lact. lib. 6. Inſtit. c. 8. de lege naturæ diſſe- rens: Non eſt alia lex naturæ Romæ, alia Athe- nis, alia nuno, alia poſthac, ſed && omnes gentes, omni tempore, una lex & ſempiterna && immu- tabilis continebit, unusque erit communis qnaſi Magiſter, & imperator omnium Dens Gc. Ille legis hujus Inventor, Diſceptator, Lator, oni qui non parebit, ipſe ſe fugiet ac N ATIRAM hOminis aſpernabitur. Porrò ſi naturali inſtin u homines ad ſacrificandum incitarentur, tum nulla eſſet gens, quæ non offerret ſacrificia; At veròôò nulla olim ſacrificia cæſa à Germanis docet Cæſar de bello Gallico lib. 6. nec Druydas inquit, habent, nec ſacrificiis ſtudent. Nec Americani Barbari, ab Hiſpanis nondum ſubacti ſacrificant: neque Judæi jam à mul- tis ſeculis. Quin nec Iſraelitica Eccleſia ſub Æ gptia- ca ſervitute ſacrificabat, quæz tamen hac ra- tione egiſſet contra Jus naturæ, & in perpe- tuo peccato mortali vixiſſet: Nec fuéte ſacri- ficia inter judæos annis ſexaginta, qui in- terceſſerunt inter everfionem Templi & reditum & captivitate Babylonica. Quis ta- men diceret, Danielem, Eſram, Zorobabe em (236.) £ lem & alios pios in eo tempore vixiſſe con- tra Jus naturæ. Tertiò. ſi ſacrificia Deo placentia inſpi- ciamus, conſtabit ea typos fuiſſe & reſpe- xiſſe Chriſtum, ſacrificium illud perfe ctiſſi- mum pro peccatis totius Mundi, atque a- deò in ſtatu integro locum non potuerunt habere, tam non, quàm non opus ibi fuit Mediatore. Sic Gen. 4. v. 2. 3. 4. 5. dicitur, quod Abel ſacrificaverit, & quidem ut Pau- lus explicat, FIDE, Hebr. I1. v. 4. ubi A- poſtolus de tali Fide loquitur, quæ reſpe- Rum bhabuit ad Meſſiam. Hæc enim ratio fuit. quod Abelis oblatio grata magis fuit DEO quaàm Caini, quia videlicet ille ſup- plicationem ſuam pro impetranda remis- ſione peccatorum inſtituit per ſacrificii propitiatorii cruentam oblationem, Xρ a aεαιατανοσρaàbs ue ſanguinis effuſio- ne non fit remiſſio peccatorum, atque adeò procul dubio Abel reſpexit ad 7& νοα 2 ri misα & 7α Hεαοα. Rom. 3. v. 25. At verò Cain dona ſua obtulit tantùm quaſi ex Opere operato. Unde benè B. Gerhardus in hunc locum: Quia, inquit, ſacrificia de- buerunt eſſe typi unici propitiatorii ſacriſi- cii, in ara crucis à Meſſia offerendi, ex eo colligitur, in primogenitis pecudum ex di- E — ins inſtit un igitu er prir Gun obtu gie! lennn De nd ſed et Gen uch non ſex ſe Aie kee llgiftez igeni uin,Ae knümd Kuncd ſiti al lüch De cſite udnil In (hni Ar. mmnprite lertia nittit ere tt nnn riſecn. Nti ii elnß⸗ icii. laer Poteetn bitit 5 Grin n⸗ 4 luenße eninaid ngsfot ileſi⸗ knni⸗ ſacnhei en, geffai⸗ bezli . NegN 15. 4A in udl emardu ibcindt⸗ rühait⸗ i 1 1o — e⸗ = — 8 (237.) 5* vina inſtitutione ea debuiſſe offerri; Car- num igitur à Divina inſtitutione diſceſiile & ex privata intentione fruges in ſacrifi- cium obtuliſſe. Sic & ſacrificium Noachi ex arca egre- dientis, Deo placuit, non quia ex inſtinetu naturæ, ſed quia ex fide fuit & Meſſiam re- ſpexit Gen. 8. v. 20. unde dicitur: Odoratus eſt ebova odorem quietis: Nam ut arcam Noach non ex impulſu Luminis naturæ, ſed ex fide paravit, atque omnia quæ fecit, ex fide fecit, Kbr. 11. v. 7. Ita etiam ex fi- de ſactificavit, quæ ſcilicet ferebatur in Me- diatorem in tempore pro peccatis offeren- dum, & reconciliantem nobis ob peccata infenſum Deum. Secundò dicitur ſacrificium illius Odor Quietis, alluſione facta ad nomen Noæ, qui faciebat Deum quietum & ab indignatio- ne ceſſantem. Non ſanè quod ex hbeſtiis matatis illa ſuavitas eſſet, ſed ob Antity- um Chriſtum, qui ſe exhibuit victimam EO, ad odorem bong fragrantiæ, Hebr. 8. verſ. 2. quique fuit Mundi per peccatum corrupti reſtitutor. Tertiò ad jecta eſt Evangelica conſolatio. promittit enim Deus, ſe non amplius velle ma- ledicere terræ propter hominem, etfi fignentum: rordis . . 36 (238.) * cordis hominis malum ſit à pueritia. Neque ſe velle ultra percutere omne vivens Jnemadmo- NHum fecerit. Ubi conſolationem Evangelicam eſſe lo- quitur parenthefis illa de ſigmento cordis ma- 1o, quæ manifeſtam ſpondet aaνιοαν τι—☛ a- agliuæray ſen peccatorum remiſfionem, propter venturum ſemen mulieris, Rom3. v. 2 5. eamque ſponſionem illuſtrat locus Eſa. 54. v. 9. Quod alteram ſententiam Theodoreti nempe & Hieronymi ſpeetat, ſtatuentium., ſacrificia ab Authore DEO non fuiſſe pro- fecta, ſed conceſſa tantùm in medium ma- joris mali, ne populus Iſraeliticus more Egyptiaco immolaret diabolis, uti fecit in vitulo aureo, ea planè verifimilis non eſt, nam primò ſacrificia fuere Dno oblata, diu antequam populus Ifrael in Egyptum de- ſcendit, & quidem talia, quæ Deo grata & accepfa fuere. De ſacrificio Abelis, Gen. 4. in antecedentibus jam audivimus, quod fuerit Deo gratum: Dicit enim Moſes, re- ſpexit Dominus ad Abel, & ad muxera ejus, quæ verba quid ſignificent, explicavit In- terpres omni exceptione major Paulus, Hebr. 11. v. 4 fide potiorem hoſtiam Abel quàm Cain obtulit Deo, perquam teſtimo- nium nααυ lum ob Uun pe ver 10 dcit Me in (citei. Dbreatu in exp Men pr ort War,y. atoren uabel Thefelzti U Deo idelien I 60 (nnene sit ee len kattz ze lcoret 1. ſecun o obe run di ((di cai 1 Meee eſonimr⸗ . aneleh⸗ Monre 1 „ eteh Tu e Diſtoren iNn ,. Rarlocns heotori tventunm iilero⸗ Hum me cos More mikeelin io von et, blra diu Ptutm . glati elis,Cen⸗ nus, qud Moles,⸗ nerd eft⸗ licavit n . Panlus, hiambel bteftime⸗ nlumm 62 (229.) 8 nium obtinuit, quod eſſet juſtus, teſtime- nium perhibente muneribus ejus DEO: Quæ verba duplex robur habent: nam pri- mô dicitur ex fide oblata fuiſſe ſacrificia, inde jam ab initio. Secundò, Deum in illa ſacrificii oblatione ex fide offerentem, re- muneratum eſſe Juſtificationis teſtimonio. Prius expreſſis verbis declarat Paulus: Sunt autem prorlis dα—woιάτνα in religione, FipEs & τ ο ονοιτιραν. Hæc enim habet præcepta & doctrinas hominum, quibus nititur, Co- lbſſ. 2. v. 22. «3. Quarum paradoſis juxta Salvatorem noſtrum irtitum facit manda- tum DEI, Matth. 15. 6. Fides contra niti- tur revelatione Divinæ Voluntatis, ut, qui cultus Deo ex fide præſtatur, includat pri- mòôò obedientiam, qua DEO vocanti pare- mus, & Objetum ſalvificum & fiduciam ad obtinendas promiſſiones, Hebr. 11. v. 0. Phraſis itaque in illo capite frequens zi- n se per fidem tria compleétitur, primòô vo- luntatis ac mandati Divini cognitionem, quà docet ſe illa τιαπα coli velle, deinde objetum quod reflestat in Chriſtum. Tertiò obedientiam cum fiducia promis- ſionum divinarum, vid. verſ. 25. Quod ipfum etiam habetur in verſ. 7. e- jusd. capitis, ubi de Noacho ſermo eſe & dici- e (240.) * rre.. dicitur, quod PER FIDEM. Noachus parave- rit arcam εααaνααιε π Craculo edoéctus, de divina Voluntate & Salutis ſpe, deinde iu- Xa GnWεε, pio tremore & timore DEO obe- diens. Rurfſus verſ. 8. ubi de Abrahamo mento fit per filem, Abraham abiiſſe in lo- cum, quem Deus ipſi in hæreditatem de- ſtinarat, quomodo? KæXS ανα, aU- diens Deum vocantem obediit mandato; ſimiliter notatur fidei obedientia, qua en hieνAbel soM„αοε α „N ι vair, quando dicitur fide ſacrificium obtuliſſe. Absque xenuælous enim, quo Deus reve- laſſec ſe ſacri ficiis ci velle, nulla fuiſſet ixz Sοαοαα νασναιadeoque nulla fides ex definitione Apoſtolica, Hebr. I1. v. 1. Ab⸗- que vocatione Divina nulla fuiſſet in ob- latione obedientiz teſtificatio, utpote ſine qua obedientia Deus victimas deteſtatur, 1. Sam. 1 5. v. 22. Eſa. 1. v. 11. 12. Quis re- qniſivit hoc de manibus veſtrice; Quæ ipia ver- ba malè eò trahuntur, ut inde ad àρρι= aaa referatur prima ſacrificiorum obla- tio, quaſi ea non fuerit præcepti, ſed per- mi in populo Judaico. Non enim loqui- tur ibi de ſacrificiorum & victimarum ob- latione ſimpliciter & abſolule, ſive ea ex ſin- cero cultu offeratur, ſive non: Sed de ral⸗ us . et us lcri smamb wo capit ler ſegui Necez l ntum ca Deo Nl⸗ Dominns, lftas, pe n Pialti Non n nn inli⸗ kalkkhr Prcehe, hgcen Nberigre Celirea Meninih ne ere4 MN Didu Oprien I erum lio quo Uleden 1 aG. Us eik. en, 4 Cencet. M0ce. . AMhtnno taten e man, . unluo; e nen obeuit: gla fule la Rder N. M.. lerincb⸗ e ſne geſtatur, Ls 7e⸗ ipla e⸗ Ve edr 1 um ol⸗ ſed e⸗ im loqu atu ea ei ſn⸗ le 8 (241.) £½ d Pus 1ſa ncrikclis, quæ ab impiis & hypocriti- cis manibus ve aiebant, prout hoc conſtat ex toto capite primo Eſalano; aliàs enim pa- riter ſequeretur, quod Sabbathi cultus & preces ad Deum, non eſſent Præcepta, ſed tantùm conceſſa, nam & ila re jiciuntur à Deo; Sabbathum && Jeſta alia non feram, dicit Dominus, v. 157. & cùm extenderitis manus veſtras, per preces, avertam oculos meos, G& oum mi ultiplica veritis orationem, non exan-, diam. Non malé Titinus ad verba v. 1I. Quor- ſum miihi offertis kam orebras victimas? Nam licet IN SE bon ſint, & à me inſti itutæ, imò præceptæ, tamen ut à vobis offeruntur, mi-= hi diſplicent. Primò, quia impuro corde offercis, Prov. I5. v. 8. Secundô, quia ne- glecta vera pie ate interna, ſanctitatem o- munuem in illis externis ſactificiis ponities, Je- rem. 7. v. 4. Tertiò, hæc legalia ſacrificia, non niſi umbræ ſunt & typi ſacrificii Mee- ſiani, in quod non reſpexére Judæi. Vid. Cyprian. lb. 1I. contra Jud. c. 16. Cyrillus, Baſilius, Procopius, Dionyſius, Leo Calig. Alterum robur ſententiæ noſtræ conſiſtit in eo, quod dicitur Deum teſtimonium de- diſſe Abeli Jjuſtificationis, 1 ααιονινν =- 5 ναα. Kæsvger Mri vis αςασι αιπα O1ν. L2 (242.) — ε. Quod teſtimonium non accepit Cain: Qasnquam autem non exprimat Apoſto- lus, in quo illud ſteterit, indubium tamen eſt, quod fuerit Viſibile: Unde plerique He- bræorum Magiſtri, nec pauci ex veteribus & recentioribus Theologis cenſent, quod fuerit incendium victimæ per ignem cœiitus delapſum; quam ſententiam etiam adopta- vit B. Getherdus in Comm. in Ep. ad Heb. Inde Theodotion referente Hieronymo in qq. Hebraicis verba Moſis ſic reddidit, α ννιον.ν, & inſtammavit Dominns ſnper ſa- criſicuum. 4 Alii quidem nonnulli cenſent, fignum illud ſtetiſſe in eo, quod fumus ſacrificii A- belis aſcenderit ſurſum, ſacrificii verò Cai- nis deſcenderit deorſum, ſed in hac opi- nione eò minus eſt probabilitatis, quia ſi- mile nihil legitur in aliis ſacrificiis faétum, contta quod flamma cœlitus delapſa ſacri- ficia Deo grata abſumſerit, in multis legi- tur. Sic in ilo die quo fœdus pepigit Deus cum Abrahamo, illudque ſacrificiis inau- guraretur, ignis tranſit per medias viécti- mas, vaccam triennem, capram trinam, & arietem annorum trium., diſſeétas per me- dium, Gen. 15. v. 17. Sic & in prima Aa- ronis oblatione egreſſus à Domino ignis de- ⸗ erxorvi liper alt (Cckeoni unes un n eg Crt Komon: ſemcdite liltimas, Dun, 2.) Ktem Unn ly guis Abraha genereli un llns 6 eiltun ogte n vRe Wo⸗ m cole in vclee Unti, Pun IInA le inen Dnino u, der — denita et Aotr. inmumen kignele. Nſbeibus lt en Cenrs Mde alkt pnonn öct, s le⸗ t,fgum criel4 ſena. kropi⸗ guia un, ha ſacii⸗ lis leg⸗ it Dens 1s Mal- 1s Vi. inam, 4 pen me⸗ Ima Ar. no guls le⸗ L2% (243.) ₰ Hevoravit holocauſtum, & adipes qui erant ſuper altare, Lev. 9. v. 24. Portò quoque Gedeonis ſacrificium carnes azymosque panes cum jure deſuper infuſo, ignis de petra egrediens abſumſit, Jud. 6. v. 21. Quartò in dedicatione Templi: Cuùm Salomon abſolviſſet preces ſuas, ignis de- ſcendit è cœlo, & devoravit holocauſta & victimas, & Ma jeſtas Domini implevit do- mum, 2. Chron. 7. v. I. Denique ad cœle- ſtem illum ignem provocavit Elias in lite illa, quis ſit veruz Deus, an Baalim, an De- us Abrahami, Iſaaci & Jacobi, ubi Pro- pheta exclamavit, DElUIS, qui eandierit per ignem, ipſe ſit Peus. Atque ſuper holocau- ſtum illius cecidit ignis, & devoravit ipfum holocauſtum & lapides & ligna, pulverem quoque & aquam in magna copia ſuper- fuſam, 1. Reg. 18. v. 24. 28. Noluit autem Deus per alium ignem, quam cœleſtem vel recens è cœlo dela- pſum, vel conſervatum in altari holocauſta incendi, puniens hropterea gravifſmè Na- tabum & Abihu, filios Aaron, inferentes in altare ignem alienum, nam egreſſus ignis à Domino illos devoravit, Lev. 10. v. 1. Ex dictis conſequitur, ſi accuratè volumus loqui, per ſacrificia factum fuiſſe fœderis 2 *XοDún Ze (244.) “8. õ ſeu fœderis novi dedica- tionem, rupto & abrogato fœdere Na- en turz, cujus revelatio prima facta fuit % 77 Meν Gen. 3. ex promiſſione ſeminis beaedicti, per verbum éαuαε⅛hz⅝ÿ, quod im- pletum eſt in diebus carnis Chriſti, mi- gränte 7 úνιοXâα, quà Veteres fueére e- n hαονRοα de Chriſto venturo, in Evan- gellum az tovνQ dictum, quo promulga- tus eſt Ohriſti adventus in carn”nem. Conſequitur ſecundò, ſacrificia ex una parte habuiſſe reſpectum legalem in quan- tum fuerunt præcepta, ſed primaria inten- tio & principalis ſcopus ſacrificiorum erat Evangelica repræſentatio: Sicut enim es tan- tum placuére DEO, quæ ex fide fuére pro- fecta, ita queque id reſpicere debuerunt, quod vera & DEO placens Fides reſpicit, nempe Staterem & Satorem Foœderis Novi Quogd ipfum facilè conſtabit, ſi omnia ad ſacrificiorum illorum ritum pertinentia examinemus. Nam primo Sacerdos apud Deum in Sanétuario agens, ac pfo populo ſacri ficans, ſiguram geſſit Chriſti Mediato- ris ac cauſæ noſtræ apud Deum Sufſcepto- ris: anc dixit: Ecce venio, ut faciam Deus voluntatem tuam, in qua voluntate ſan- ti- mar en 0, coll decn ind uc nhonet ſuchlan Utut, l. Ciſtur kn, urn ad vextor, loner lums benyte huirin n o .(2. Eecator (on gu (iinta lerd nſeane Leniſet NNIn) caltor eit 4 Cede. edere N kure e ſenind ln Prti,m es ſie⸗ DLim nnlge⸗ n GaA ingur viNtel- un era mnes dan⸗ eieſ⸗ bverunt, 5 ehier kns Mor ſ omnin inentlu lorapul 0 Popult Meoato⸗ duleepi⸗ gam Den a nlate lal 4 II⸗ (245.) £ Gifcati ſumus per oblationem corporis Jeſu Chꝛiſti ſemel factam, Hebr. 10. v. 9. 10. coll. C. 2. v. I0. 1I. & cap. 7. V. 22. Secundò victimæ typum Chriſti gere- bant luculentum, nam ut iis à Sacerdofe imponebantur peccata Ifraelis, quod in piaculari ſacro ſingulari cum ritu perage- batur, Lev. 16. v. 21. 22. Ita fecit Deus in Chriſtum incurrere peccata omnium no- ſtrum, Eſa. 53. v. 6. Deinde adductio eo- rum ad altare, mactatio, ſanguinis effuſio, & extorum in ara inflam-natio, quid nifi paſſiones Chriſti, omnesque ejus modos ac formas fgurabant. Præcipuæ autem in hoc myſterio erant victimæ ilz, quarum ſanguis inferebatur in San tazrium; quæz cum pro univerſo cœtu offerentur, Chrſti ſangninem non tantum prb gente, Ioh. 3. ver. 52. ſed pro omnibus ad remiſſionem peccatorum effaſum, Matth. 26. verſ. 28. Cum quo & per quem ipſe etiam in San- ta in:ravit Heb. 9. v. 12. præfigurabant. Tertiò expiatio typica per illa peracta, (cùm ſanguine tum omnia mundarentur, nec niſi effuſo eo conſtaret remiſſio, Hebr. 9. v. 12.) & ſuavis odor quem Deus inhe- locauſtomatum fumo ac nidore odorare di- cebatur, Lev. I. v. 9. 13. 17. & cap. 4. v. 4. Q 3 conf. ₰ (246.) 79 conf. Gen. 8. v. 2 1. Chriſti hoſtiam acce- ptam & fragrantiſſimi odoris apud Deum Patrem fuiſſe, eumque generi humano pro- pitium redditum teſtabatur, quem propo- ſuit Deus propitiatorium per fidem in ſan- guine ejus. Rom. 3. v. 29. Eph. 5. v. 2. Non enim victimarum ſanguis Deum placare poterat, Hebr. Io. v. 4. Sed nobilior ſan- guis requirebatur, cu jusvis ac dignitas o- ſtendebatur. Quz ſapientia illa DEl erat in expiandis peccatis, quam in occulto ſibi manifeſtam prædicat Propheta, Pſalm. 51. V. 8. 9. Tandem ut in ſacris epulis de victima- rum carnibus tum Sacerdotes, tum in Ev- chariſticis etiam Iſraelitæ offerentes come- debant, ita præfigurabatur, primò Sacerdo- tem debere eſſe unum, cum victima, adeo- que eam comedere debere ad ferendam iniquitatem populi, Lev. 10. v. 17. Quod non niſi in Chrifto locum habet. Secundò omnes quoque fideles cum viétima pro ſe oblata uniri, & de Chriſti ſacrificio partici- Pare debere, quod in participatione reali S. Cœnæz potiſſimùm peragitur. Ubi com- municantibus Salvator dicit: Accipite, co- medite, hoc eſt corpus meum, quod pre vobis traditum eſt in mortem. ca 232 4 1 et eſſa men R . “ .. ⸗ 0 — Cheit elr II. ) . 1 11 In guo C llace elma Penci uile nalen In Ulad —,— flan n. pud Den mope⸗ en opo⸗ leninte⸗ NN un un Nlir⸗ lntuo⸗ 0Dler cecdto Maln /1. lima⸗ n in Ly es ON⸗ 5arenco⸗ na Ader⸗ ſeencan „Cl Gecunc uiproſe hhatic. one kesl Dbi con⸗ Ppite o. nod e (E⸗ 6ſ (²47.) £ Cœterum ſicut ſacrificia V. T. typi erant in Cheiſtum, ita adveniente illo ceſſare quoque debuerunt. Sicut nocturnæ um- bræ, quin & ipſe auroræ ſplendor, Sole jam ſupra Horizontem aſcendente recedere de- bent. Quod etiam ſatis clarè prædictum fuit, Dan. y. v. 27. Dimidio ſeptimanæ fa- ciet ceſſare ſacrificium & donum & apud Jer. 11. v. 15. dicitur: Etiam carnes ſanle tranſibunt à Ze. QUXST. XRXV. De Fœderis Primi Violatione. Quomodo ruptum fuerit Fædus primum? Summa. 1. Quæ Driko & cauſa rupti primi ſœderis. 2. In quo iteterit fœdifragium illud. 3. Qus ſtatus hominis peccantis. 4. UInde potentia labendi. . §. Helmonti ſententia de primo peccato ex- penditur; in qua putat primum peccatum fuiſſe carnis luxuriam, ſeu copulam car- nalem. Idimus fœdus primum, quà ratione illud à Creatore Summo cum Homi- Ae ne ex mera benignitate ſancitum, quàm multa in eo liberaliffime promiſſa à DEO: Quæ concditio fuerit ad jecta, & quæ alia illuc pertinere viſa ſunt: Videndum nobis nunc eſt, quomodo tam ſacrum fœdus im- piè Homo ruperit, id quod aliunde hauriri non poteſt, quam ex hiſtoria Moſis, qui erdinem rei Divino calamo expoſuit. Nos methodi gratiàa, ita negotium tractabimus, ut primò exponamus Authorem defe tio- nis, five fœdifragii. Secundò, defe Rio- nem ipſam. Tertioò, quis fuerit ſtatus ho- minis, dum peccavit, an habuerit inclina- tionem ad peccandum. Solent equidem de tempore etiam quærere autheres, quam- diu primum fœdus duraverit, & quando illud violatum. Verùm quæ Scriptura non revelavit, ea lubentes ignoramus. Quin religio nobis eſſe jure debet temeraria præ- ſumtione aliquid certi hic definire. Author ergò defectionis nemo alius eſt, quâm rebellis ille adverſus Creatorem ſu- um Spiritus, Diabolus, nam is eſt, ⁶2 5Üp2cααι⅛, Apoc. 20. v. 2. a*ροοοaπτι6 osαα dn 26ρααρ, Joh. S. v. 44. ⅝ειον I. Theſſ. 3.v. 5. Id quod ſatis ex hiſtoria Mo- ſis apparet, illi enim animali, quod ſerpens dicitur, neque vis loquendi à natura ine- rats masmaunpiui 1, Hequ. uts Di⸗ Mruwel boninem Uii tent⸗ (xla i n ade nte una Deun, 4 iecerat en hor lito Coꝛ umun De pon lortuse⸗ Mne inherd i & n lumnt⸗ Dius3 linent. ☚ Utrat, lgutu Nlocum i Indaſiſe Uhemcc Mirenn Ukelnir⸗ Cde Nr ſoſe, i olit M 2Cinn eed. leedho⸗ ſtnuhe itinclne⸗ zennilen esuun. Cunde tuunen 6. C natirr e. 5 iuek, cen i⸗ 4 rn orla M Aſeee Stuudne⸗ ſahy (249.) rat, neque argumentandi, obſeſſus itaque fuit à Diabolo, qui per ipſum tanquam per inſtrumentum præſtigias ſuas exercuit, & hominem ad violationem fœderis cum Deo initi tentavit. Cauſa impulſiva interna movens Diabo- lum ad deteſtandum illud factum fuit ex parte una cupiditas vindicandi ſe contra Deum, qui ipſum ob rebellionem & cœlo de jecerat, ex altera parte invidia contra fe- licem hominis ſtatum, nec forſitan defuit libido dominandi, ut videlicet genus hu- manum Deo eriperet, & ſibi ſub jiceret. Isͦ porrô nen rectaà Adamum ſed Evàm adortus eſt, cujus rei duæ Cauſæ produci poſſunt: Una à calliditate Diaboli Seduéto- ris: haud dubiè enim difficilior fuiſſet vi- SGoria & triumphus de Adamo quàm de Eva, non tantùm ob ſexûs præſtantiam, ſed ob varias alias rationes, nam 1. paulò anti- quior erat Adamus, quàm Eva, & ſic plu- ries Divinam erga ſe benevolentiam exper- tus erat. Secundò, DEUS ipſum alloquio dignatus fuit, & creatum extra Paradifum, in locum illum deliciarum introduxit, ma- nu quaſi ſua: Tertiò, Ipſum Mundi Impe- ratorem conſtituit totius, & ut rectè inau- guraretur, omnia animalia adduxit, ut iis QS ne-⸗ 62 (250.) nomina imponeret. Quz omnia ſicut lu- culenta argumenta erant ſummi faveris Divini, ita ſine dubio hæſeère in Adami ani- mo & inclinationem ad gratitudinem pro- vocabant. = Noluit ergò Diabolus totidem beneficiis obſtrictum Deo Adamum priméò tentare, ne planè ſuis votis excideret. Igitur Evam aggreſſus eſt, tanquam Inferiorem pruden- tia & circumſpectione. Alteram rationem quidam deducunt ex Providentia Divina, ut nimirum inter Adamum primum & ſe- cundum, qui propter Genus Humanum fatus eſt αασπα 2. Cor. F. v. 2 5. & 2ατα. e Galat. 3. v. 13. Illuſtrior eſſet analogia; quam tamen rationem ſuis Authoribus re- linquimus. Cùm verò duplex ratio tentandi poſſit eſſe, una Interna, & altera Externa, dicen- dum non eſt, quod tantùm licuerit Dia- belo in Evam, ut eam INTERNE tentaret; repugnat id etiam ſtatui Integritatis, quan- quam ſi id licuiſſet., procul dubio efficacior Tillet Interna, fi Externa quoque acceſſis- et. Illa verô externa tentatio, quz ſola propoſitione Ob jecti peragitur, neque ne- ceſſaria erat, obverſante oculis Evæ ipſa ar- bore ) e ſeien DNAEva pmunis. n. Q. mnadno n vaſi ſamor Un infiun Ucentan ovN P nuseratt le holui bid nale umm ad nte n olen Um, nnihe Un. Sar Dhhunhon Inel 60 Amirer leſbir⸗ n el nec Ule nee Men verz ungtilen AuIum ho 8 uben⸗ S= — iaßtente ni kane Alanian⸗ Cuen ⸗ Nherii o tne gtubun uulen. Narcnen Droine, un ⸗ Omanurm an Andlogt Otlhunne⸗ Nipot nn leen⸗ eit Dir⸗ tentatet, tisqwer⸗ eſficacld accelit gun ſ leque he⸗ . A⸗ bore 2 (251.) W bore ſeientiæ Boni & Mali, neque multum apud Evam promotura, utpote quæ eſſet immunis ab omni inclinatione ad peccan- dum. Quapropter ad Evam expugnan- dam admotæz fuer ant argumentorum quæ- dam quaſi machinæ; quam ad rem opus fuit ſermone externo, qui facilius in ani- mum influit, ſi cum aurtbus inſonat, de- mulcentur interim oculi illius conſpectu à quo vox prodit; ad hunc ergò ſermonem opus erat forma externa. Propriam oſten- dere noluit Tentator utpote in qua ſine dubio maledictio fuiſſet deprehenſa. DEl formam aſſumere vel æzmulari non potuit, obſtante providentia & natura DEl, non quod noluerit, ut cenſet Placæus, quaſi ea forma inidonea fuiſſet ad traducendum Deum. Sanè nihil aptius fuiſſet ad ſedu- cendum hominem, quam ſi diabolus in ha- bitu DEl apparuiſſet. Adami verò formam ſi induiſſet, obſtru- xifſet ſibi viam tentandi Adamum per E- vam, ſed neque bruti animalis figuram fi- mulare neceſſe erat, cùm vera præ ſtò eſſet: novam verò rei non creatæ formam fruſtra excogitàſſet, nam & nullos eſſe præter ſe & maritum homines Eva noverat, & omnium quæ in Paradiſo erant animalium, nomi . * 5 (252) & figuras memoriâ tenebat, & delectatur in hoc Satanas, ſi ad Creaturam perden- dam & Creatoris gloriam obfuſcandam, Creatura abuti poteſt. Minimè igitur mi- rum videri debet, ſi ſerpentem adbibuit, qui quantò erat aſtutior, reliquis agri be- ſtiis, tanto erat aptior Diabolo. Petr. Molinæus diſp. 3. de Angelis H. 44. cenſet, ſerpentem hunc fuiſſe forma con- ſpicuum, igneis oculis, radiantem auro, & notis luculentis interſtinctum, denique ta- lem qui Evæ oculos in ſe converteret, qui- que ante hac non una apparitione blandis vocibus ſe Evæ inſinuarit, adeò ut facilius fidem ei adhibuerit, jam præconcepta opi- nione de ejus erga ſe benevolentia, quique talis fuerit, ut ei uni non integræ ſpeciei applicari debeat, quod Moſes de ſerpentis calliditate dixerit: addit etiam, forſitan Evam neſciviſſe, an aliquibus animalibus præ ter hominem ſermonis uſus à DEO conceflus fuerit. Ulterius procedit Laurentius Kamirez pPentecontarchi ſui cap. 1. fabulatur enim Evam lufitare ſolitam cum ſerpente, eoque ſinus ornare, & colla & brachia, ideoque monilia in hunc usque diem fieri ad ſerpen- tum fimilitudinem, quæ hediè r. rwerrrrutu Menrur. centea Umur, Edac Uobolos lo puen tenin ge konni e⸗ edat, 0 AI Ktca mn gui⸗ Ataeente lezuce AComm ol ue launetk n, a MN 1 4 ened Luilebann iulee 1e In Aco eicdeng elloner cenl rrr deed tampenr. tllender, neggun n but, öigide geleſ rwacen⸗. kenand, Ceugntr rlejeh, ll⸗ e blndis Ur ſechin cep in,gule g ſee eſepenn lhus N tel Mcoreelin Nenin ror enn nte,e 3, deoge. iadſepen ſe 6 (253.) £ pellentur. Verùm ifta are eDi, & ſine ſufficiente ratione diéta meritôò non atten- duntur. Sed ad rem redeamus, ad ſeductionem ipſam. Ubi hiſtoria ſacra nos docet, qued Diabolus inſidias ſuas ſtruxerit primis no- ſtris parentibus, non circa legem naturæz, ea enim quia verbis promuigata non erat, & omni ex parte cum rerum natura con- gruebat, opportuna tentationi non erat. Sed circa legem Poſi tivam, cujus interdi- Qum quia verſabatur circa rem natura ſua indifferentem, & naturali hominis libertati compedes in jiciebat, videbatur cum natu- ra ejusque connata libertate Pugnare. Ac- ceſit Comminatio dura admodum à DEO appoſita, ut morte moriatur, qui de arbore illa comeſturus erat. Ubi tamen non ex- preſlum, an mors inferenda eſſet ab ipſo Deo, an ab arboris illius vi naturali. Hic verò Diabolo callididimo noſtro ho- ſti videbatur commodiſſimum, retia ſua tendere ac explicare, aggreſſus eſt præce- ptum & comminationem divinam, i1pſiue- que fidem ſoilicitavit. Et quidem primò ambiguam Propoſuit quæſtionem dicendo Gen. 3. verſ. 1. anne Pracepit Deus, ut non comederetis de o- mal 2 (25⁵4.) £ mni ligno, ſive arbore Paradiſis quaſi dice- mn ao ret, videtur, quod in ea ſis opinione, Eva krt4 Creatura DEI, quod non habeas hberta- Mins tem comedendi de fru &ibus Paradiſi, cum imindh tamen ſcias Te cum Marito Tuo Monar- M, cham conſtitutum eſſe totius univerſi; aut Mpoft ergò putas omnes fruétus Tibi eiſe prohi- AAhe bitos hujus horti amœniſämi, aut unius ualt! tantùm arboris: Si omnes dicis, abſurdiſſi- 1 Mens ma es Eva, quæ ceaſes Deum fruſtrà con- Mhade didiſſe tam fœcundum hortum, aut Deum Modbor tam invidum aſſeres, qui uſum fruétuum ehye amœniſſimerum homini adimat, & beſtiis Ireye concedat, ſupra quas tamen paulò antè ho- Iqhe, H mo abſolutus Dominus fuerat conſtitutus. Al Si autem cenſes, unam tantùm arborem uimabo eſſe prohibitam, hoc non minus eſt omni men rationi disconveniens: Abſurdum enim umm eſſet fingere, DEUM cùͤm reliqua omnia ümen conceſſerit, unam eamque pulcherrimam uley arborem excepiſſe, quam tamen ipſe manu 3 eunto ſua condiderit. Sitam eam in medio horti, Winde ſicque hominis viſui perpetuò objectam (m eſſe, non in torturam oculorum & illuſio- vbei8 nem appetitus; Deo ipſi feri in juriam, ſi umdn iſta cogitentur, nam ipſum benevolentiam ebeien . ſuam in omnibus homini teſtatam hacte- onhlent nus feciſſe; rationem nullam eſſe, cur in Eatiad Uuna — quahi⸗ tione ed eis bber Midii,cut o Hontt. Uunelreu leleoe ,e nni Hloceroh⸗ Greicon. ,At en. fucun Aleltis Hantedo⸗ lrorme N aboen gekoon dum enmn omnit hemimam Dſeman dio hon objelin § Hul olentlan halte⸗ 62 (25.) una arbore ſeverum ac rigidum Deus ſeſe voluerit oſtendere: Superſtitionem eſie, maxima ſibi conceſſa exiſtimare, ac domi- nium in beſtias, in arbores, in fruétus o- mnes, & tamen obicem tam auguſto Im- perio poſitum, per unicam arborem. Acd hoc infidioſum argumentum recdte reſpondit Eva, illudque ex Verbo Dei ſol- vit: Dicendo de fructibus arborum come- detis; at de fructu arboris iſtius, quæ eſt in medio horto dixit Deus, ne comedatis ex iſto, neque attingatis eam, ne moriamini. Cujus re ſponſionis ſenſus eſt: Non poſſuam accuſare, quod rigidè nobiſcum egerit Deus, ſed liberaliter potius, utpote qui o- mnium arborum fruétus nobis indalſit, & unam ſaltem excepit: Non eſt rigidus, qui maximam meſſem concedit, & unum gra- num frumenti ſibi ſacrum habet. Et ha- Renus Eva virum ſe præſtitit, & telum Sa- tanæ tentatoris repreſſit ac féegit. Nam quod Ambroſ. lib. de Parad. cap. 10. cen- ſet. Evam jam peccaſſe addendo ad ver- bum Dei, & primum peccatum ſtetiſſe in eo, cum dixit, ne tangeremm, id enim in Lege Dei expreſſum non eſſe; nos non ha- bet conſentientes. Neque enim additio e, arin eſt in his ad præceptum divinum, ſed ejus Une Ex⸗ 8e (256.) expoſitio, & qui prohibuit eſum, jure præ- umitur, prohibuiſſe etiam contactum, cum fine contaétu eſus non potuerit lo- cum habere. Accedit, quod arborem illam Deus ſibi habuerit ſacram & devotam, tan- genda itaque curioſis manibus non erat, quanquam in his nolimus cum quoquam litigate; Convenire tawen hanc ſententiam noſtrorum Theologorum hypotheſi cen- ſemus, qui infidelitatem primum fuiiſe- peccatum rectè aſſerunt; de quo infra. Devictus in primo congreiſu Satanas, ſeu ſerpens Inſidiator, ad comminationem po- Keriorem reſpovuſionis partem tranſit, at- que eam enervare ſtudet: dicendo, non moriemini, volens dicere: Non eſt hic ſen- ſus verborum Dei, utpote quem nulla ra- tio pro ſano habere poteſt. Quoenim con- flio DEUS mortiferam arborem in horto iſto felicitatis & deliciarum, & in ipſo qui- dem medio tanquam honorabiliore loco collocaſſet, & cuùm alii fructus faciant ad vitæ conſervationem, cur iſta data eſſet, ut eam deſtrueret. Contrarium Deum ipſum expoſuiſſe in titulo hujus erboris, cum ipfam vocayerit arborem Scientiæ Boni G Mali. Non énim poſſe arborem eſſe mortis, quæ ſcientiæ ſit, cuùm ſcientia actus quis- piam — Pian ſtl mus. bere, cn Leaerce⸗ Alm enl onane, n, peen Uee Deus Creras 1 oprio n Lere pot le allar Mappt lins Mhubest lne tawer len, goe dlrn Aullſtide NMuno guo lueni 0weletis wetore! Aerda uih, n. Uen poh Undens Conadm pocvent h deniln erclant . 6 Nonentt vonun ſeutennun ockie. Nun iüle⸗ Noin. Katnnen tionenxe⸗ D . ceanh, Ket ktie⸗ en wNite eninen. 3 n hon iniploh biliore 10 faciant! ta ellenl eum ir vokis, l tie Puib eſle nm ctus gr Pr * (257.) £ piam fit hominis vitalis, & quidem nobi- lichmus. Animam hominis oſtendere, ſe vivere, cùm per ſcientiam & cogitationes ſe exerceat. Aut igitur comminationem falſam eſie, aut impoſitionem nominis: Non hanc, quia pulchritudo fructus oſten- dat, peculiarem aliquam ipfi ineſſe vim; nec Deus rebus his Creatis fallas nomen- claturas imponere ſoleat, quod Eva ex proprio nomine & Adami Con jugis intel- ligere poſſit: Ergò comminationem illam eſſe falſam, aut non rectè perceptam vel malè applicatam. Et ſanè licet hic diſcurſus in ſacro textu non habeatur, explicité & totidem verbis; exitus tamen funeſtus tentationis ſatis in- dicat, quod ſimilia aut æquipollentia ſer- pens aſtutus & Diabolus tentator attulerit, quod facilè colligi poteſt ex ſecundo argu- mento, quo Diabolus uſus fuit. lta enim inſtitit: Novit Deus, quo die comederitis, eo aperturos ſe oculos veſtros, & vos fore ſicut Deus ſcientes boni & mali, quæ verba ita &απ εαροια Dn. D. Oſiander, Cancell. quaſi dixiſſet Satanas, dicam quod res eſt, non veſtro Bono, ſed ex invidia Deus prohibuit uſum hujus fruétus, ſcit enim Deus, quod in quacunque die come- R detis, 6 (258.) U——.—-—-— —— — detis, aperturos ſe oculos mentis veſtræ, ut plura longè intelligatis, quàm hucusque, & vos futures ſicut Deus, æ quale: Maje- ſtate & felicitate perſonis Trinitatis, Wa- ximè in ſcientia Boni & Mali, quod vel no- men haic Arbori impoſitum vobis dicere oteſt. Alii cenſent, Diabolum in his verbis Deum non invidiæz ſaltem, ſed & malé u- ſurpati in hominem Imperii arguere vo- luiſſe, ſuaſiſſeque homini primo, ut vincu- lis iſtis ſe extricare, ac ſuo arbitrio ſua di- ſponere, cumque Deo velut ex pari vivere incipiat, quod guſtato frutu ilicò aſſequi poſſit: Cùm enim homini omnia conceſſa † ſint, ſolam iſtam arborem ejus felicitati ob- ſtare, quò minus Creaturarũ om nium Do- minus & Hæres, Mundique Princeps agno- ſcatur. Itaque hoc repagulum frangen- dum. Nec diu deliberandum, cùm fructus adeò amabilis ſit & jucundus, ac nullo cu- ſtode ultro expoſitus, ut credibile non ſir, Deum hominem ab illo repellere voluiffe: Vel ſi repellere voluerit, hoc ſummæ non tantùm invidiæz, ſed & impotentiæz eſſe, dum hominem velut parem metuens à fe- licitate illa deturbare voluerit. At verò ſi benè res perpendatur, ſi & ſtatus ee Katus n homigis Koria Di Mobis ven ſent per lolnben os Denn gvamdon Imprel lien gu nerz en.a n, um iunns ad M pim⸗ ndollere WIN. 1 gingo nncont Uille, Moing n god iſen Unnecim Un m t, tale hoeil n kulle is vekn, lwande deer M is, nr. lelno. Gen Pö ret Enzer- ee. NNe. ioluce P ee icdd. izaomelt leitnticd. niumde. cehrage. fiangen⸗ n fuule nulocr leheni e wule: Imtne nol enti uenn atut, ſtatus (25⁵9.) 3* ſtatus Integritatis ſive perfectiones primi hominis, in Intellectu ac Voluntate, & a- ſtutia Diaboli confideretur, non videtur nobis verofimile, quod tentatio iſto modo fuerit peracta. Quis enim crederet, ſi Dia- bolus beneficentiſſmum erga homines pri- mos Deum, qui obſequium erga ſe, ten- quam Dominum & Creatorem in re facil- lima præſcripfit, invidiæ non tantùm ſed & impotentiæ accuſaſſet, quis, inquam, cre- deret, quod Eva non advertiſſet, quod iſta merz eſſent calumniæz adverſus Creato- rem, cum hoc ipſum quilibet jam Chri- ſtianus advertat: quis non potiuùs diceret, quod primus homo juſto ſtatim zelo ex- canduiſſet contra tam impium & blaſphe- mum os: Tentator verò ipſe callidiſhmus levi negotio ſcire potuiſſet tam cruda & impia contra DEUM argumenta & facilè ſolvi poſſe, & per hoc ipſum præſtigias de- tegi: Proin nobis probabilius videtur, ſi di- catur, quod omnis Satanæ Impoſtoris fraus eò fuerit directa, ut mulieri perſuadeat, cum nec invidia, nec metus in Deum opti- mum maximum & ſanétiſſimum cadere poſſit, tale præceptum de non comedendo ab eo proficiſci non potuiſſe, illudque rectè non fuiſſe intellectum. Sanè quivis ex 1 2 com-⸗ (2 60.) S communibus principiis naturalis luminis, quæz tamen in reſpeétu ad primum lumen vix (cintillæz ſunt tenuiſſimæ, ſcire potuit, in Deum invidiam & metum non cadere, at cadere poſſe centies citius, defectum & ſiniſt am apprehenſionem propofitionis in megtem hominis. Unde etiam portò exiſtimamus, quando D abolus, larvatus Doctor dixit, novit Dem, hoc ipfum juramenti inſtar fuiſſe, & pro- vocalle Satanam ſub ſpecie pietatis, (nam in Angelum Lucis ſe transformare novit) ad Deum ipſum tanquam teſtem, cùm et- lam hæc phraſis ſub Jjuramenti formula in Scriptura legatur, 2. Cor. 11. v. 11. Quo ipio Imaginem geſſt Pſeudoprophetæ il- lius, qui defcribitur Apoc. 10. v. I1. Ut cor- nua habiturus agni, & locuturus inſtar dra- conis. Hoc Juramento cùm fidem ſibi conci- lia ſſet Pater mendacii, & nefandi doli arti- fex, novam facit propoſitionem, & polli- cetur Evæ zqualitatem cum DEO, ernis, inquit, uti Deus: nempe non abſolutè, id enim facile ex lumine naturæ redarguete poterat Eva, ſed in inferiore hoc Mundo, inque ejus dominio & principatu: In quo veluti Deus aliquis terreſtris viveret homo, . cun- ar cunctie C lens libe bor con len præ Uarimr tere ft mllalq Un pert Udille om ſel Vuifc W ipſim ult. u Uotehi Min al etabil inhiro ELlnigt. i ſel N, ey Ment, mMmnli dbi Ceterd Ennt eennt Elonni ie ut n caert üNn CKuongn ugunh MDeN;, E⸗ Ti,(an Nevont) unet⸗ mola in W Wpetr . 1. Uco- ipſtaren⸗ bi cond doli at. , 0, eill ſolutd,i dargbet⸗ . Mundo⸗ u: Inuo ethond, con⸗ (261.) &£ — cunétis Creaturis imperans, nullis legibus adſtrictus vel impechtus, ſed plena gau- dens libertate ac poteſtate, quam ſola illa arbor conſtringere videbatur: Spondebat item præſtigiator ſerpens beatiſſimam ac planè immortalem vitam, nam etiam hoc efficere fruétum arboris ſcientiæ boni & mali, ad quem nec error, nec peccatum, nec mers pertingere queat. Deum non fruſtra indidiſſe pulcherrimæ arbori auguſtum ti- tulum ſcientiæ boni & mali, ſed hoc ipſo ſignificaſſe quanta virtus in eo latitaret, & hoc ipſum illud fuit faſcinum, per quod Eva dementata, in peccatum tandem con- ſenſit, atque de vetita arbore comedit. Unde Divinus Scriptor porrô ait: & vidit Eva, quod bona eſſet arbor ſeu fruétus ar- boris in cibum, & pulcher oculis & aſpetu delectabilis, accepit & comedit, deditque etiam Viro. Curta & brevis periodus, ſed ingens & funeſtiſſima tragœdia per eum deſcripta. Non enim mulieris aut etiam viri, ſed totius generis humani Cataſtre- phe, & ex feliciſſimo ſtatu deturbatio ibi contenta. Reatus enim totius generis hu- mani ibi concluſus. Cæterùm quia dubitatio oriri poſſet, un- de nam tanta gravitas iſti peccato? Quæx R 3 ratiO 5 (262.) — — —— ratio, quod comeſtio unius fru ſtus tantam ſtragem ſecum trahere potuerit? ſciendum: Non unum peccatum in eo actu concludi, ſed multiplex. Nam Primò Paulus in genere illud de- ſcribit per insbedientiam, Rom. 5. Per In- obedientiam unius peccatores conſtituti ſunt multi, quid autem gravius eſt, quàm ſi Creatura contra Creatorem rebellet, & obedientiam deneget. Secundé; Per illud peccatum fœdus illud tam gratioſum ruptum eſt, qued Deus in Adamo pepigit cum toto genere humano, inter fœderis conditiones erat Immortali- tas, & per omnem æternitatem feliciſima fruitio æterni & incommutabilis Boni videi. viſio & fruitio DEl. Sed hæc tam ingentia Bona fœdeè per iſtud peccatũ perdiderunt. Qogd benè obſervavit B. Pufendorf, unde de Jur. Fec. p. I1I. ait: Adami delidtum non eſt metiendum ad modulnm delictorum, quæ ſim- pliciter ad verſus præcepta Legum admittuntur, ubi proportio inter materiam delidi & gravi- tatem pœnæ obſervari ſolet, quæ proportio in- patctis fendalibus non attenditur. Ubi & iſtud accedit, quod . Tertiò peccarunt, incredulitate ſive in- ſidelitate, dum fallacibus ſerpentis verbis ma- — mipem woniſi⸗ elle per ſer lo ere Ammen oltribar 1ſum, ytatem t, Naru opak Uun lan gecdnte danna ilo, czrt Uices ſ hece beſoren uitoN odoridr — tnstinten ſcendn Uconc; ellce. „5.Ne. CoNimd el un elet, CHEAuld Demin humtn, ſelolioa Pniweci hingeni ldiserunt rt und⸗ Ugnn on , gur. niteter, Gnf⸗ Poti 1. Ku eſwein is erbi i⸗ 88 (263.) * majotem fidem adhibuere, quàm maximis promiſſionibus & feveriſimis Commina- tionibus DEl Creatoris: Quid aurem gra- vius eſſe poteſt quàm plus credere Diabo- lo, per ſerpentem fibilanti, quam Creatori 4 ſuo per amicum colloquium ſuadenti, & tam ſuaviter imperanti; Ut facilia imperet & immenſa beneficia ſpondest. Qartô. Homicidium commiſere primi noſtri Parentes majus quàm unquam com- m ſſum, nam & ſemetipſos & totam po- ſteritatem in triplicem mortem con jece- runt, Naturæ ſc. Gratiæ, & Gloriæ. nintô. Sacrilegas manus admovere Protoplaſti noſtri rei Deo ſaczæ. Arborem enim illam ſibi devoram habuit & reſerva- vit ſupremus rerum omnium Dominus, in quam Hi furtivas manus in jecerunt: Et quis enumerarter peccata, quæ in illo uno fuere contenta: Sufhcit quod Trifolium ii- lud damnationis, quod Jchannes deteſta- tur (. Ep. 2. v. 26 nempe oculorum dele- Satio, carnis tifillatio, & animi elatio ibi infelces ſuos fruétus ediderit. Et hæc omnia tantò graviora ſunt, quan- tò pejores Circumſtantiz; Exempli gratia PERSONA, quæ tot beneficiis à Deo affecta, tot dotibus inſtruéta erat, nec uilos pec- R 4 candi CTI, quod tanta rerum copia conceſſa, tam facilè vitari poterat. 32. Loci ac temporis, quod vix è manibus Conditoris ſui egres- ſus homo, inque horto ac ſacrario DEl po- ſitus, ad primum tentationis Impetum vix viſo hoſte, manus ſtatim viétas dedit, ſe- que e jus arbitrio turpiſimè permiſit. Eloquentiſſimè Chryſoſtomus ex ore quafſi divino turpitudinem hujus peccati poſuit cap. 3. Gen. Homil. 17. p. m. 99 ita enim inducit Deum loquentem: Num aded anguſtos fruendorum Bonorum limites tibi pra- ſcripſi? Nonne omnem copiam præbui? Nonne omninm quæ in Paradiſo ſunt copiam tibi dedi? & duntaxat a?s hoc unico, ut abſtineres, præ-= cepi, ut ſcire poſſes, te ſub Domino quodam eſſe, cni obedientiam debes. Quæz igitur negligentia illa, ut tantis frudtibus non contentus, ab hoc unico abſtinere nolueris; & ſic ſtatim, ad vio- landum mandatum quod dedi, proruperis, te- me tipſum tantis malis immergendo? quæ Tibi in- de utilitas? Annon hæc prædixi? Nonne metn pœnæ volui Te coercere, & munire? Luis Te poſt tanta mandata adeo inſenſatum fattum ve- nid dignaretur? Nonne ſicut Pater filium de o- mnihus ſatis clare & diſtindte inſtruxi? ut de aliis guſtares, ab hoc autem abſtineres, ut ne præ- vari- — n,icanto s , 4 Viceli, ſeciti, e n is lren Piller bo⸗ lenne, In ſler cen umntabi biam o hno, ſie. io le ee Mrrenti Dunomni Md. Rer uniam Minnm e oivi Uneret, ngbe enl E ePpuet ltaen. ofei u herert hatet: F lurdatre Gum In de 0⸗ ncelätn Eenpi liege⸗ Nlr l . Nuntit delt,. mit ner e d GN „Pynote ti. ) Moune tbi deci ere, 6 okan utin it ls, . e in, ,l u i Hheni, k. Neſtiir. unenetn lis ſe fütmnde. iun e xi? Uteyr⸗ 141l⸗ 2e: (265) varicand0 omnid Bona Tua 1 perder 2 Sed orte ratis es, alterius conſilium meo man maare melins & fidelim; aut es xpell. atione majorum Bonovum baæc feciſti, & contemto mandato meo., de ligno edere auſus e. Hæc Chryſoſtomus. Quzres: Quodnam ergòô peccatum for- maliter boquendo primum fuerit? Refſ ſpon- demus, Infidelitatem, id que ex eo, quia uti fides ceu certa perſuaſi io de evidentia & immutabilitate Divinæ Veritatis eſt prin- cipium omnis obedientiæz & exercitii in- Bono, ſic infidelitas ſeu dubitatio aut ne- gatio de certitudine, veritate & immuta- bilitate rationum Divinarum, eſt princi- pium omnis inobedientiæ, & exercitii in malo. Secundô, quia nullum aliud pecca- tum in animo Adami contra præceptum Divinum concipi poterat, niſi priùs præ- cepto Divino ſe opponeret & fidem prius illi negaret, qui infidelitatis actus eſt. Quo- cunque enim peccato alio pofito, eviden- ter apparet, præſupponi & involvi incre- dulitatem. 32. Quia tota fraus Satanæz in eo ſtetit, ut ſenſum præcepti ac commina- tionis everteret, & ut vero ſenſui fidem de- rogaret: Et huic ſententiæ etiam ſubſcri- bunt Patres Ambroſ. lib. 5. Ep. 37. dicit: A- damum Indumenta Fidei perdidiſſe. Aug. R 5 in (266) in Enchir. cap. 45. & lib. 14. de Civit. DEl, c. 1I7. & lib. I. Contr. Jul. c. 3. Fontem la- Pſis Adamitici nominat Infidelitatem. Pro qua ſententia etiam laudat Olympium E- piſc. Hiſp. Sic & Proſper in Reſp. ad Cap. Gen. dub. 3. ait: Primum fidem amiſſam eſſe, inter bona concreata. Lev. ſerm. 4. de nat. Dom. ait, Adamum deceptori temere atq; infeliciter credidiſſe: Fulgentius de In- carn. cap. 22. dicit, primum hominem per- didiſſe fildem. Quiæres denique? Unde fuerit potentia labendi in primo homine? Hic obſervan- dum eſt potentiam illam dupliciter intel- ligi poſſe; Primò, ut eſt potentia naturalis, ſeu facultas animæ, qua exire poſſumus in a Qum five ille bonus fſit five malus. Le- cundò intelligi poteſt, pro potentia deſ- ciendi, ab eo quod rectum & juſtum eſt, quam uno vocabulo in his quæ ad mores pertinent, defectibilitatem appellare pes- ſumus. Priori modo ſi potentia ſumatur, dicit Auguſtinus. quod deſcendat à DEO lib. de Grat. Chriſt. cap. 17. & ſeqq. Sed hæc po- tentia à parte rei nihil aliud eſt, quam ipſa voluntas, & ſic non retè appellatur poten- tia peccandi; hinc etiam laudatus Augu- ſtinus Cinus ean ſin keeu un vide em n Nentia, 00 Cre mertec Cuuntum Uben ud gipol pentie lle naſe Korlinat agloenin Auemn meckaen it Deien Unrra krcknta din erhe Elb Mebllae Aten⸗ ex kr le nu Ucont lil t. 1 Deram (ꝛen⸗ — Vomeml. aen-Ho C emi Gin 4,E vori kenee Niscel⸗ Ninne. 1t ment⸗ Cdlren-. eriutel. aturilt Kaon 1 Ne entiu e⸗ ad wot ellae pe⸗ 1tut, Gal 10 lb6 ed heche quam hl turpotel⸗ tus augl⸗ ſtiuns ſtinus eam poſſibilitatem tantum vocat. At ſi in ſecundo ſenſu ſit quæſtio, in quan- tum videlicet ea potentia notat defectibi- litatem moralem, cum ea propriè non ſit potentia, ſed impotentia, & deficientia, à DEO Creatore eſſe non poteſt, ſed eſt ex imperfectione ipſius Creaturz, quz in quantum eſt ex Ninrzo produéta, Kx Se habet, ut deficere, peccare, & in nihilum redigi poſſit. Quod ſi ex DEO foret hoc potentiæ genus, etiam peccatum quod ex- inde naſcitur, & ad quod illa potentia PER SE ordinatur, Deum haberet Authorem. A quo enim potentia eſt, ab eo etiam eſt actus ejus proprius. Et hæc ſententia ite- rum eſt acutiſfſimi Auguſtini hib. 14. de Ci- vit. Dei cap. 13 p. m. 117. ubi nervosè ait. Ut natura ſit, ex eo habet, quod à Deo fa- ta eſt; ut autem ab eo, à quo facta eſt, de ficiat, ex hoc habet, quod de Nihilo facta eſt: & lib. I2. cap. 1. docet, omnia creata mutabilia eſſe, non quatenus à DEO, ſed quaten? ex NinmIo facta ſunt. Paria ſcripſit libr. de nupt. & concupiſc. cap. 28. 29. & lib. I. contr. Julian. c. 8. & lib. 3. cap. 14. & Epiſt. 56. Idem ſenſit Fulgentius de fide ad Petrum. cap. 3. Cæterum hanc ſententiam nulli obtru- dimus: 6 (268.) £ dimus: Quin & meliora docenti cedere pa- rati ſumus. Lubentes autem ſequimur Au- guſtini veſtigia, cum certum ſit, neminem ex Patribus oculatiorem & accuratiorem fuiſſe. OW— Ex dictis patet, quid judicandum de ſententia Johannis Baptiſtæz van Helmont, qui in tract. de Ortu Medicinæz pag. 658. aſſerit; Primum peccatum carnis luxuriam fu- iſe, atque eam mortis fniſſe canſam: Quem in finem pag. 641. ſeribit. Deum Evam crea- viſſe, & deſtinaſſe, ut eſſet totius humani- tatis futura mater, ſuas conceptura proles; non quidem ex copula carnali, ac bruto- rum more, neque ex concupiſcentia car- nis, aut voluntate Viri, ſed ex DEO, ſive ex obumbratione ſolius Spiritus S., per modum quo concepta ſit & nata humani- tas Chriſti, in qua & per quam regenerari oportet omnes ſalvandos; Id eſt manente matris virginitate integra, & utero clauſo, inquit, peperiſſet Eva absque dolore, erat conſtituta ſupra virum. Unde denique ſtatuit, primos noſtros ad arbuſta ſeceſſiſſe ad patrandam ſuam fœ- ditatem; quæ non ſtuprum tantum fuerit, ſed & inceſtus, quia Eva fuerit & coſta Vi- ri, & fic cognatus ſanguis. Ve- Verum mn ſin um unde (odice, h In her co en liuss Mirzrium celiie⸗ Doo, un minter Add Aln retit n beneie en Uicitam ngulime beſigus. non knit CIoX Unn Meigne Mentes o Mullior⸗ Kihrtur regn — ialerr⸗ Cuinurie lennnn Cltnigen ciNe AHN 2 , i huniimß CEnn Muander⸗ hunn Uraler ,2 bule ſeonzaar 020, ſe de 4humm. tegenent manent Ao ald Clae,eat pohtoset ſune u fueth Coſil ſe⸗ 822 (269.) 8 — Verum hæc deliria ſunt. contra Scriptu- ram & ſanam rationem apertè militantia- Nam unde probabit Medicus iſte ex ſacro Codice, humanum Genus ex ſola Eva, non per copulam, ſed per obumbr nem ſolius Spiritus S. propagandum fi Contrarium habetur in illa benediét quæ non Evæ tantum ſed & Adamo dict⸗ eſt ceſcite & multiplicamini Gen. 2.v. 28. Portò, unde probabit Helmont, copu- lam inter Adamum & Evam tanquam in- ceſtum vetitum fuiſſe. Contradicit ipſi ite- rum benediétio Divina, quæ non ſuper rem illicitam, ſed licitiſſmam à DEO fuit benigniſſimè data: neque obſtat cognatus Evæ ſanguis cum Adamo; CocNATIOenim illa non fuit ex GkNEKRATIONE, ſed ex CREATIONE, quæ longe eſt alterius Or- dinis. ⸗ Denique & illud falſum eſt, quod primi parentes ob id ad arbuſta ſeceſſerint; nam tota Hiſtoria reclamat; cum ille ſeceſſis de- ſcribatur, non ut facta, ad peccatum pa- trandum, ſed jam PExCCATO PATRATO. WR- 2 (270) QXÆST. XXVI. Quis fuerit primi hominis ſtatus dum pectavit, & an ad perſe venandum opus habuerit auxilio Divino? Summa. I. Oſtenditur, quam amplas vires habuerit Adam ad ſtandum. 2. Quod opus tamen habuerit auxilio divino. 3. Quæ ratio fuerit illius auxilii. Quomodo diſtinguatur auxilium QIO & SINE QIO NON. Oauitur nunc ut etiam excutiamus, quis ſtatus fuerit primi hominis ante pecca- tum, & an habuerit diſpoſitiones aliquas, facilitantes quaſi ejus lapſum; Scrupulum enim movere poteſt, quod is tam citô la- pſus ſit, qui modo exierat è manibus Do- mini, Optimi Creatoris ſui, quæ ratio illa labilitatis illius: An fortè cum Imperfectio- ne quadam & Inclinatione ad peccatum fuerit conditus, nam ut aliàs Poëta ait: Qui cecidit ſtabili non fuit Ille pede. Et hic quidem bPelagiani facilè difficulta- tem, ut ſibi videntur, ſolvunt, teſte enim Auguſtino Op. Imp. contr. Jul. libr. 1. di- cunt, in Paradiſo ante maleſuadi venena er- — ppenti⸗ 1 wolunt Cvemn hal abeunt Merlzcul anpettnen Ppetitam Patkiti⸗ Veum fun 1procul a ſi uen ſent Kindl gu lntionit manil Uu rerd r 0uiſinus. Aront. ſoſizet bpraid gbead Utenon end de⸗ lgnne Aſet, 1 lnd — D icun Lltipde unt bires keluent Mallochzo, lum o tiamugu Aeyerer Nesdun, Atuplum tam col⸗ znibus do⸗ 2 ntiol peteli⸗ peaaum Neai: leele. aſfeue⸗ elteennn libr.⸗ di vevent ſet⸗ FK (271) ſerpentis, ante corruptam ſermone ſacrile- go voluntatem, hominem illiciti cibi libi- dinem habuiſſe: A qua ſententia non lon- gè abeunt Pontificii plerique concedentes, etiam in ſtatu integro rebellionem fuiſſe inter facultates ſuperiores & inferiores, ap- petitum enim ſenſitivum inclinaſſe ad Bo- num ſenfibile: Inde luctam ortam contra appetitum rationalem, quæ ne exundaret, per Juſtitiam criginalem, tanquam frenum aureum fuerit coercenda. Sed hæc ſenten- tia procul dubio in juria eſt contra Deum: Nam ſi appetitus ienſitivus inctinsvit ad Bonum ſenſibile, ſi obſtitit ille appetitui rationali, quis Author erit talis libidinis & inclinationis, quam DEUS ipſe, qui natu- ram cum illa inclinatione creavit. Dete- ſtatur verò hanc ſententiam in Pelzgianis acutiſſmus Auguſtinus, ita enim loquitur lb. 1. contr. Juhan. Op. Imperf. fol. m. 97. Actio pia eſt in hac vita Deum colere, & ejus gratià contra vitia interna pugnere, eisque ad illicita inſtigantibus, cogenti- busque non cedere &c. In Paradiſo autem ſi nemo peccaſſet, non eſſet actio pietatis, expugnare vitia, quoniam permanſio felici- tatis eſſet, vitia non habere. L Et in Cap. 11. ait: le verò ſcil. primus 0- (272.) * Homo nulla tali rixa à ſeipſo adverſus ſei- pſum tentatus, atque turbatus, in illo Bea- titudinis loco ſuà ſecum pace fzuebatur. Et in Cap. 12. T'ales vires habuit ejus Voluntas, quæz ſine ullo fuerat inſtituta peccato, & nihu illi ex ſeipſa concupiſcentia- liter reſiſtehat. Et in lib. 3. contr. Julianum Cap. 11. ait: In natura hominis ante peccatum, pacem decebat eſſe, non bellum, & lib. 5. c. 7. In tota anima & toto corpore Conditorem habeo pacis Deum: Quis in me ſeminavit hoc bellam. Et in lib. 14. de Civit. Dei c. 26. Summa inquit, fuit in carne ſanitas, in anima tota tranquillitas. Imò ſicut in Paradiſo nullus zſtus aut frigus, ſic in ejus habitante nulla ex cupiditate vel timore bonæ voluntatis era t offenſio. VUt mirum ſit Pontificios Doctores, qui aliàs tantopere Patres crepant, tam impu- denter contra Auguſtinum loqui; nam Mo- lina in Concord. diſp. 4. apertè auſus eſt aſſerere, innatum primo homini fuiſſe ap- petitum Excellentiæ & laudis. & Cornel, à Lapid. in Gen. fol. 46. ait: Amorem Excel- lentiz in natura perfesta intenſiſimum fuiſſe, ſic & Bellarm: Naturalem primo ho- mini concupiſcentiam eſſe docet. Iant cur vyArue unnto ? bbn. Nite⸗ ſrß kn/ uſeen Llutat uinthe n lin 1 S waz, r tenrt Meten Cinhon Eeiunfra Dnn ete lupt hret, Uinntos ine Dere 0ores e udab- — cherlrti in Mode⸗ eben. whuit ejn ialirve Nriſenu Cynt hm puen beapn Contioen eſenumt 46, Km AiN Conlms emend olunnin Gores, l taminyr ; nun Me 48 Wn ni foler⸗ An Nrem O fenſicnmmg. e n piino el⸗ e 8 (273.) 5. Qura aHlertiones omnes planè concor- dant cum iis, quæ Julianus s Pelagii c gefen⸗ ſor aſtruebet: 8 ed qui id ad iſta Auguſtinus? quanto zelo invehitur contra iſtud dogma, Hib. 1. Op. Imperf. f. 100. Quid eſt ergò quod loqueris neſciens, quid lo- quaris? Ergòne i 12 ara No ante maleſuadi ve- nena ſe rpentis, ante corruptam Sacrilego ſermo⸗ ne voluntatem, illiciti cibi libido jam Init? Et quod intolerabilins dicitur, ad “ um provoca- bat, & mala non fuit? Et vigebant illi homines frudtlum ligni prohibiti, G conenbiſcebant, ſed ut non manducar ent concnpi ent la spirüm, var= nis conenpiſcentiæ repugnubat 2 Et vivebant in loco illo tantz beatitudinis, non habentes in ſe- ipſis pacem mentis & corporis? Won usque adeò dementes eritis, ut iſta c redatis, non usque adeò impudentes ut iſta dicatis. Vocat ergo hujusmodi affectus volun- tatis in hominibus innocentibus antequam vetitum fructum comedere vellent, crede- re DEMENTIAM Augiſtinus, hoc ipſum verò dicere IMPUDENYIAM: Quanto ardore in- ſurgeret, ſi audiviſſet Julianum intenſiſimos & innatos appetitus Excellentiæz & Laudis in primis Parentibus ſtatuiſſe, prout Scholaſtici Dodtores communiter ſtaruunt. Juxta Doctrinam igitur Aunguſtini nihilin 8 0- itantum Auguft anm Cen. 1I. v. 00 20EC eus ſit a0 Im auc je raà inf. em inte erpe n Pauli Eph. 4 confiſnit in Sapien i⸗ & i ate, & Juſtitia At nulla Sane 1a5 eſt. u hi eſt innatus appetitus Exceleeſti &α laudis, maximé ubi Cfeatura parem pene — Excellentiam petit cum Creatore ſuo, 4 b laudem fitit, cùm fitire deberet! atem; Quod inprim nis exinde etlam li- 83 er, gui a teſte Regum ſapientiſun 2, lomone Prov. 16. V. 4. & d'ctante 1p10 lumi De ntarz, Home conditus eſt in finem nan! propr 1 gloriz⸗ ſed Divinæ, & in cul- m nen ſui, ut ſe ſaginaret inani ambitio- Lin cuie um Domini Creatoris, & Dei qui ſanè tres tiruli omnem primo ho- mine remevere debuerant arrogantiam., Porio Gen. I. v. 31. dicitur, quod De eα Vi- derit omnia, quz fecit, S. nod jr rint valde hona: Be NA Icik. non tans tum 30 ate Me- ab. bgſica, 4. quz etIatm 491 ab de competit, ſed ethicè & moraliter . leſ. Z. V. 29. Quod Dg& fecerit Hominem RCTHM, At non poteſt dici, quod meri CcIea“ teatll Eelelz m udztus II: Natur uitio . Co & in NCH iſ. Unde u u ſleᷣ . nnn 1. ſit Ahabe len . KC. I C umn dec 1Ge ſi toe ſen ſmnlo qu “ e Norelked, e beerkon⸗ .ſ. , an nal wto Gintan 0 Den 1 2 6 (275. „9 2 creatus re tectus §. Al habuit intra ſe diſtortos & rebe te motus concupiſcentiæ: Hiac ſupra laudatus Anguſt. Serm. 12. C. 2. de verb. ap, alt: Natura RHominis 5ͤ primitus inculpata G in uo vitio creata eft. At non eſſet ſine Itio & inculpata creara, ſi faéta eſſet er cum con oncapiſcent eſfee eni & luxuriante. Unde ulteriu dic mus, quod ſupra pro- Rixè etiam diétu ume : qucd homo primus habuerit vires ſuß, ci⸗ tes ad obedientiam Præf ſKtandam Legi D næ: nam qui redtw, / uſtus, & Srienee ce ndlirus, ut ſupra etiam de primo h 1 obatum, qui do- tibus inſt ructus fuit imn aginis primævæ, is lanè in Bone perfſt ere & Pprzæſcriptam le- gem ſervare potaié, alioquin Deus ipſum eehete obiigaſſet, & revera cum ipſo pepigißet untorinm. Neque tamen cenſemu s dicendum, quod AuxILIO DiIVINO ad perſe verandum Opus non habuerit, qua in te non tantùm Przeun- tem habemus B. Dorſebeum in Pent. Diſp. 6. t. 241. &£ Cancellarium Dn. D. Oſian drum, tum in Collegiis MSC., tum in Theôl. A- oroam. Sed etiam Anguſtinum, nam Ebr. de Nat. & Grat. o 26. docet; Ita necelharium fuiſſe hoc auxilium homini INTEGRO, ficu oculo quantumvis integro & ſano, noctiſa . 2 rium 0 . 4 A 2 (276.) 32 5 ℳ. rium eſt Lumen ad videndum. Alibi verò, ut an in Enchiridio cap. 106. Nutzimenti ac fo- n, 0 menti comparatione utitur, Srer Quo ex- ua trinſecus ſubminiſtrato natura ammantis loee vel ignis non poteſt conſervari. wal, Qhnedipſam configmari poteſt: Nam pri- . RPrnzs mus Homo debebat oRARE DEUM pro “ PERSEVERANTIA, neceſium itaque erit, eto quod ipſum perſeverare in primo Homine Lergei DoNUM fuiſſet quoddam. Nam qui exiſti- mn mant in primo Hominis ſtatu non opus kyrr fuiſſe ORATIONE ſeu precibzs oppidò fa- rzeg, luntur: Cùm etiam ſecundus Adamus, . Chriſtus, cu jus ſumma fuit Innocentia, & ece re Ritudo perfe tiſima, & indefedtibilis legatur nmen ſæpe Deum Patrem oraſe. d Deinde, ſi primus Homo perſeveraſſet Pigi⸗ urque ad finem, debuiifet pro ilo Bono pe- h cullares agere DEO Creatori & Conſerva- ktn tori ſuo gratias, ergô Perſeverantia in Bono fuiſſet Bonum aliquod & Donum Dei: nam gratiarum adtiolbenehoii accepti teſtificatio eſt. Tertio, ſi primi Homines ſuperaſſent tentationem Diaboli, debuiſſent DEO pro illa victoria gratias agere, ergò hoc Bonum habuiſſent à Deo. Quod iterum Auguſtinw, qui hanc materiam ex profeiſo tra ctavit, & aliquoties inculcavit, clarè dicit: Lib. §. ad Gen. nin gan leſiins ifingen S lein 7 ngna iAa Allztorn n ſantin umn ggti bſeont —,— Uhirene Hemide ſe. N 6 alnmann elnge DM Uinngtenn⸗ ngüeil. nn G Opilöt. Aanus, eltia, & lis legon eſeunn obooſe⸗ Corſenr t n bu ndei n feamnlᷓ luperſen 1 DrO hoc Pom trellent4 eh⸗ (277.) £ Gen. ad lit. cap. 12. Ubi has ſententiss Scri- pturæ, Dess eſt, qui operatur in nobis, expli- cat eleganti fimè. Unde egregiè Dn. D. job. Adam Oſiunder in Theol. Acroam. p. 226. & 227. ait: Qnam= vis primus homo conditiws fnerit retus, G liber- tate arbitrii inſtruttis, viribusque dotatus, ut potnerit obſervare mandata D àl, præſtare qnæ lex exigebat; præter tamen illam perfettionem internam CXNà G G ⅓ BAT QHOAHE GRATIA DEI ExTERNA, de qua Cun. 19. Concilii Aran- ſiecani ita deſinivit; Natura humana etiamſi in- illa integritate, in qua condita eſt, permaneret, nullo tamen modo ſeipſam Creatore ſno non ad- nvante ſer varet. Ut enim oculus quantumviz ſanus, nt loqui- tur Auguſtinus, non potest qnicquam certere absque luce, ita quoque integer homo præter il- lam ſun ttitatem animæ & corporis opis habuit Inmine, gratiæ externæ; Nec tamen, propterea. ſi neceſſitas gratiæ etiam in ſtain Integritatis urgetur, gratia illiss ſtatas, cum gratia medici- nali, quæ in ſtatu lapſus eſt neceſaria confnudi- tur magna enim remamet inter utramqne gra- tiam ſen auxilium differentia; Nam 1. Gratia ſen adjutorium primi hominis, ſieut & Angelo- rum ſtantium fuit Ordinis adhuc naturalis. Hæc autem gratia, quæ dicitur medicinalis, in tota ſua ſubſtantia eſt Ordini ſupernatnralis. 8 3 Se- mago mé edicinalis “ † ecca tum corrup n tuales extin ctas, imò mor- tuunm. 1 110 pr ratia fluxit à DEOC Crea- pult am Internam 2 bni it Re nitatem DE ,cupientfis ſ'æz Crea- turz Fœderatz ben 8. ezmgque ad Beatitu- dinem æternam perducere volentis. 4t ve rà Gratia MrDrCTNart' flait ex a'ere Chri- ſti, hac n . SX ejn 18 P Koene . & Lar gu'ne ritis, qui olns Medicus eſt Generis Hu- mani lapſi Exod. 16. Et de cujus plenitu- d'ne omnes accipimus Gratiam pro Gratia, Joh. 1. V. 10. ſtatu Integriratis fuit Ad jutorium & An- Medicinale eſt Ad jutorium Quo, ut loqui- tur Anguſtinus. Hoc eft; Adj jutorium primi Hominis non atu- mundante peccata, tanquam morbo: &“ mertes ſpiritusles, & ex eins Ir mfinitis me- Denique ad jutafium ſeu auxilium in xilium SINE Qwo NoN. Ad jutorium verd oi Kenl nobi ſde Huum gor Dehe eHnemn R Ral⸗ 4 Mo ſe. 4 DeNSRE iue ſonte n znxiliur 6 jum &A orium ven 10, Ut loqu ni Bemm 1 non „ n ◻4 ) 2/ 9²) non uit tale. guo feret, 12 ret, aut ve Het, ſed que po ve et, & & SINE Wo 3) eo ſcil. ſenſu, ut illud nam ſegenen 8 9 P9 Ere In primi hom nis bitr', à cu jus liber tu Deus pendere ve 2 „ BIUM im hon dcſerere, n0 n quo 9 56 (280.) 9* perſeveraret, ſed SINE Qvo per lberum atbitrium, perſeverare non paiiet. Et paulò inferiuùs ait: Qui eis, lapfis, non Noluùm dat adjntorium, qnale primo Homini de- dit, S1XE Quo, non poſſet perſeverare, ſi vellet; al uiitz loe ſed in eis operatur & velle. In capite antem undecimo manifeſtiſſima ſunt ejus verba de Corrept. & CGrat. Sanè habuit prünis Homo Gratiam I x QnA, ſi permanere vellet, nunquam malus eſſe, G &1XE QuaA etiam cum libero arbitrio Bonus eſſe non poſſet, ſed EAM tamen per liberum arbitrium deſerere- poſſet. EEt rurſum: Tale quippe erat Adjuto- rium, quod deſereret, cùm vellet, & in quo permaneret, ſi vellet, non Qvo fieret, ut vellet. G Et iterum fortius: Sic adjuvabatur, ut Si- XE HOC Adjutorio in bono No maneret, ſed hoc Adjutorium, ſi VLLET, deſereret. Et paulò inferius: Poſſet ergè permanere, vellet, quia non deerat Adjutorium, PER Quon poſſet, & &rν Quo non haſer perſe veranter in bonum tendere, quod vellet. Sed quia noluit permanere, Prafel ejus onlpa eft. Ex quibus ipfſis teſtimoniis, quæ facilè mukiplicari poſſent, duo maximè colligi- Mus. Pri- e himun fum Ada ile Adj IN &. Alet ag Etne, ſin Erleveran uulind e torii bwit, g lest, 1 d& N Ilhlc.1. ri wli, lenm nid. Fülen. Fir Urprimt walinze Inmtaa hen de Noni& un Das umn lube (Aerm üs Aut ilo 41 Uineo de⸗ enen Uer lben ☛ͤ el t, et. glintik. nin fule t, , N N. „ ,Kin n deret, heter, gt neret e vemmen PEN A. verunterin, lia Holet gur ſul me colig⸗ Mii⸗ arbitrio pependiſſe; Ita ut in ejus arbitra n. 5ℳ* (281.) 2 Primum eſt Gratiam illam ſeu Ad juto- rium Adamo in ſtatu integro collatum non fuiſſe Ad jutorium, Voluntatis ſea Vort- TIONIS & ACTIONIS, hec eſt, Qoo fieret, ut vellet & ageret, ſed tantummodò Poſſibili- tatis, hoc eſt, Que fieret, ut Possär perſe- „ verare, ſi vellet; ſive Quo ſola poſſibilitas perſeverandi juvaretur. Nam in eo quàm maximè etiam conſiſtit diſcrimen iſtius Adintorii ab Adintorio, quod Chriſtus lapſis tribuit, quod per illud datum fuit Adamo PossE, ſi voluiſſet, per hoc verò datur & Possk & VELLE, & perficere. Hinc Paulus ad Phil. c. 2. v. 13. ait: Dens eſt, qui opera- tur in vobis, & VzrE & perficeere. Qem locum vid. ex profeſio explicatum apud Hülſem. Vind. pag. 32. Per primum itaque Ad jutorium in Ada- mo ad juta eſt PosstBILITAS, ſeu PorESTAS PERSEVERANDI, quæ citra illud erat quaſi ſemiplena. Per hoc verò omnes gradus Con- verſionis & fidei producuntur, Homine ſe MERE' PASSIVE, ſine ullo CoNcRSUA- Crivo habente. Alterum quod ex illo ſequitur, eſt Usok iſtius Adjutorii in primo Homine, non ab ipſo illo Adjntorio, ſed à libero Protoplaſti Rul nutu ac voluntate, ſitum fuerit, uti in Ad. 4 1, vel non uti, acceptare aut repelle- ſentire aut diſſentire. perſe verare n perſeverate: Qiod ipſum quamvis atis Auguſtini locis ſatis clare e doligi a ex , libr. de Corrept. & Gr. C. 11. Nec 2 Adamum ergò DEIIS voluit EssE GIXNE GRATIA, 3, giuahe reli uit in ejm libero arbitrio. Et non multô boͤſt: Dederat & Adinto- rium 5 1NE Qro. in bona voluntate, non poſſet hervigne e, 1i vellet; ut autem vellet, in ejus li bero fuit arbitrio. Et apertiſſimè: Poſet enim per everare, (cum illo Adintorio) ſi vellet; Quo⸗ 7 ut rohet, iE2 . 1,/ 17 11Per eſoendit arbi bi trio: Qn0a tu: 0 ita 14 e — m erat, ut bene vele poſſet & male Qaod: igitur in illo telicitatis primæ ſta tu VILLE & NoLLE: Non à ab d inlo 60 Ceratie Ad utono. ſerl b arbitrit 8 Hecteret Aivs 4 anplican 0 rium, ad infla endum! ſi KA. 2: = „ non appite ando. C, fuit, quàm magnitudo tis, qu u primus Homo, ini illa integritatis præſtantia frueba tur; Cum enim nihil ineſſet, ut Anguſtinns loquit ur, lib. ,14. dqe Civ. DEI, cap. 10. Quo carnem ſit, ex ſuperfluo tamen zddimus etiam ſu, 4 Nun megr Ullltare v ſom fci Kyerd imper he ließ e ſtat 1 2. Peti 6d anicz eüſtentt n tot n. Gon Uſentin llnt Q Dul it darte Dr 3 0ten ele ſinn . dell l fuümma facilitaz. hil reſtat de f 2 8 ( 5 (283.) .½ urnem anim umane haminis Feliciter viventis CFendetet. boc eſt cum nibil ei e. 1 ncu- Piſcentialiter reſſteret, ut ait lib. de Corn. && Grat. c. 2. Sequeb batur inde in totan mam mmagna tranquillitas, & ex ill⸗ quilitate volenc quoque & Perſevera At verònu Cc P riam per deces at cat!, 2. 6eIY. 2. 7?). 19. Kt opus e ſ 41 Gxili ivino fertiſſimo, imô u a82 Is Kecreatrix, Me- unte & Atri. eſ. Per quam magna mon dolor & Kc. ſeu ut loquitur Auguſt. Ae Corr. α Gr. C. 12. Cun ta minan 1tia, cus nIa in in vitantia, cuncdta cruciantia Nuperentur. QUESTIO XXVII. eAn G& quomodoſa fdus Paradi- ſiazum ſit abrogatum? Summa. 1. Dupliciter conſiderandum ſœdus, vel ex parte DEl, vel ex parte hominis. 2. Oſtenditur, quod multa adhuc ex illo fœ- dere ſint reſidua., 3 De- 873 (284.) tneuan 3. Declaratur, quid ſit abrogatum; quod tora M en ratio abrogationis ſit ab homine petenda. 4. Monſtratur, quomodo lex tanquam fœde- ris conditio longe aliam faciem induerit. 5§. Expenditur illuitris locus Rom. 7. V. 2. 3. 4. — Wfœdus ilud primum, five Paradifia- cum protervè ab Adamo fuerit ruptum, atque adeò ſpes illa ad vitam æternam non tantùm interciſa, ſed & hemo ad extre- mam miſeriam pervenerit: Quæaftio nunc eſt, An ergò plane fœdus illud undiquaque ſit abrogatum & antiquatum, quoad o- mnes videlicet partes. Ubi ante omnia ſupponendum eſt. fœ- dus illud bifariam confiderari poſſe, vel ex parte Dei, qui primus ejus Author eſt, vel ex parte Hominis, cui conditiones fœderis fuete p:iæſcriptz. Quod igitur Authorem fœderis attinet, cum Deus ſit Conſtantiſſimus in ſuis Operibus, maximè in iis quæ fundan- tur non tantùm in ejus Voluntate, ſed et- iam Sanctitate & Bonitate, & Juſtitia, ut Paulus dixerit, dona DEl eſſe ανιααιααι ſine pœnitentia & irrevocabilia, hoc ſenſu cenſemus, illud adhuc ſtare; Ut nulli dubi- temus, ſi hodie daretêr Homo, qui in A- damo non peccaſſet & adimpleret condi- tionem Suß QCA fœderia, quod ille promis- Iximus in przcedentibus, Quomodo Neret. 5 porſis r oeſcen ſenlendun ſerva una ſofuitket jferit. Ahrꝛec ene ſuet lc. n i Ulaluen s ni, 6 ,A GDy Snt 0 10ie ſſe beot . legig i⸗ . de1 . mine, ſbi ſrhtn lecet en Etellee mit eius 1e. Dorrd lt, leqe Nn il⸗ Golen ne peien. Ncun el⸗ 0r inelett bV1 , Crg e DurHr itn, Zeumn 10 Ad e uknnm ncignngne (l · mel . 0Ne, velet MoreN. Ones len UrAuthon Cultoniſin Ue fundt tate,ſele utmii , hoe ſel Lnulli cin guiin, Eret cont⸗ ille pron i D 62 (285.) 6 — — ſam præmium & mercedem vitæ ælernæ obti- neret. Hoc enim haud obfſcurè, ſed planis prorſus verbis Salvator noſter innuit, cum Adoleſcenti ſciſcitanti de via legali ad per- veniendum ad vitam zternam reſpondet: Serva mandata & vives. Neque enim illuſo- ria fuit Reſponſio, ſed vera, licet a1 « - my fuerit. Ad hæc multa ſunt in illo fœdere, quz gternæ ſunt veritatis, ut loquuntur Meta- phyfici. Nam primo obligatio ad Legem præfſcriptam Adamo, quod fcil. attinet ad Legem natura, tota adhuc eſt in ſuo vigere, ut Paulus nos docet in Ep. ad Rom. 2. V. 14. ν 6 2en * L 76εν *νοπ°, Ouger Tτα 18 742 , 8 a: 16α0* An *Wνοτπι, àαανυιs cloz vb- „, denrss &να‧odeor*ν 15 16ρ† r& vαε ρνα iey & ii αεda⁵οαοαςαντον &, Cüm enim gen- tes, quæ legem non habeni; NATuRALITER ed; Ree Legis ſunt, faciunt, ejusmodi Legem non abente, ſibi ipſis Lex ſunt, qni oſtendunt opus Legis ſoriptum in cordibus. Licet ergo Lex illa poſitiva arboris veti- tæ ceſſaverit, cum Paradilo, non tamen ces- ſavit ejus ſundamentum, Lex videlicet natn- ræ. Porrò Comminatio Legi adjecta adhuc ſtat, neque de ea aliquid amtiquatum eſt; Nam illa Generalis eſt, neque ad Legem illam 1 Anpe⸗ c uti 390 K. Tinia fmet 1petit, itaàa pec. ua⸗ una E quidem Mnet rla LEx, OBLIGA- Erz ratiohalis, & SAN-= 3 romihi⸗ ones videlicet & com- e etiam in fœdere Sinaitico iterum exprimuntur, ur cenſtat ex Exod. 2 4 8& Dei T. 2 27. Et 111 4 quldem ſe te⸗ nent ex parte DEI, ut ita Etiath hic verum fſit, quod dicit Paulus Kom. 3. v. 4. Deus eſt ve-. bres rax, omnis verò Homo mendax. Sicut ſeriptum Imemum, eſ, t Juſtiſic. aris in ermonibas tuis, α vigeus, cdran! cn ſugte 2rk. od (je⸗ nzrenda eſt IN M. Na & ſeniu, quaſi 18 tda es del RITATIVAN diſpo- W ſe e 1 6DEI, illud mutandi ny aut abrogandi: Abſit homo ejus Au- mg u hor noen ſit, ſed ore⸗ es Deu 185½1 hinc AN- letn: TIOUATIONI; cauſam in eo ſitam dicimus, ),. im fregit, ideo- in ugii⸗ us (enetur ad bromiſa fud 4, eoque mag gis, ql la ſehome oprorſus In- due capacem fecit ad fœderis conſtitutiones atae i adim- — gaiſe en akt ani 2,e perum ſ, n 4 Ve. 3 Ueh, enczett roriu I nſticutione Uin⸗ — nullu m homin vit aN & £ kern⸗ am § PEC T N O81 KI, nia 70 Jedtam p: aſaet obedlentiam, . 3. V. 2. Aicitur, non dari nunc le gem, qux vivificare, ita nt J. itia ex Leg, Uit. Lex ergoô, quæ ente ea erat fœderis fuan⸗ damentum, & con ndi tio, quà præſtità & ju- — V1 £ mZ dam a ententi 4 preſſit Paulus Rom. 7. v. 10. in: uier 8: Inveatum eſt prace- bptum, quod Siat ad vitam, id ipſum mihi oeſſit ad mortem: Quin dicitur miniſterin: m Mortis, 2. Cor. 3. v. 7. & tam non amplius uKil⸗ caf, ut qui ex ea juſtitiam & itam quærit, jam ſit fub ur. ialec Sione, „Gal. 3. d 10. Itaque violato per hominem ſa! A Imo fœdere illo, Deus tam non amplius manet De- . *² (288.) 8 Debitor vitæ æternæ, jure videlicet pro- ine, miſ, ut potiuns Homo, quia ſuam preamis- ſum, ad dquodt tot titulis obli Iigatus, non ſer- vavit, planè ſe indignum fecerit omnibus beneficiis, quæ ex fœdere participare po- tuiſſer: : Verſaque omnia in ee nirar rium, quia Deo ſuo crtrarius ſ fidem latam tam turpiter fefellit. Cerni id liq i 36 poteſt ex Beneficio Juſtifcatiomis, S Santiñ catio- nis, & Glorificationis. Qaod Juſtie⸗ ationem at tinet, cùm Scri- prina teſte, vidturus fuiſſet Homo, ſi legis andata adim pleviſſet. Lev. 18. v. 5. Ezech. 20. verſ. I1. Ita ut talis coram Deo juſtus fuiſſet declaratus, pe otuiſſet etiam de juſti- tia & præſtita obedientia lætari, gloriari, ac promiſſum præmiut n poſtulare: Nunc ve- 10 violato fœdere, illud legis beneficium Planè in oppoſitum abiit; aceuſat enim ho- minem, eum de In juſtitia convincit, indi- gaum amicitia Dei pronunciat, mortis & zternæ maledictionis pœnam denunciat. KRom. 1I. v. 312. I. Cor. 15. v. 56. Sic etiam ad ſanctiſicationem planè in- icax & inutilis facta eſt; Cùm enim illa nanimi, quæ inſeripta erat cordi Adami, & Lex naturz dicitur, nihil aliud fit quàm pulcherrimus character Sanctitatis Di- vinæ, aναααα ctitat Xconſta Pne ver itatem Mupiſe tindomi lode go⸗ me tltn ACCATI Anl tane Mur Ln in aute⸗ Noned e Mdrat AAntone nexite luofre lre e . di li ſed ( Micn, i mi tin l. — = Geſtan a Cor n Rom. =☛ reres Gelieet 1 ,Rooke I ich wet Nlai. cAnN . roiken vz Nun Deoin Arunar Nune N⸗ bemicdnn Tenin-o cit, in⸗ ,morii4 Geniuudi: meuni d Kt goin Ptaid Dr⸗ ac indomitum magis irritat, ac commovet; (289.) 8. vinz, unde ſi homo eam adimpleviſſet, Sanéctitatem DEl aliquo modo expreſſiſſet. ut conſtat ex Lev. 1I. v. 4. 5. Num. 6. v. 8. Nunc verô animæ noſtræ fordes atque im- puritatem oſtendit, detegit, exprobrat, quin concupiſcentiam veluti equum effrenem Unde quz anteà ſandta Lex dicta novos planè titulos accepit, dicitur enim LEXx PxCCATI & MoRTIsS, Rom. S. v. 2. Quia morti tanquam miniſtta jam famulatur. Dicitur LrTERA OCCIDENS, 2. Cor. 3. V. 6. Cùm antea data eſſet ad vitam. Ubi bene monet B. Gerhatd. accuratè notandum eſſe, Prædicata talia dici de lege, non PEk SkE, quà ratione ſit verbum vitæ, Acor. 7. v. 3 8. Non ex intentione Dei prima, ſed propter na- turæ nofiræ corruptionem, && propter peccatum. Unde etiam tertiò poteſtatem non am- plius habet, glorificando hominem, mer- cedemque tanquam bene merito ad judi- candi, ſed contra mortis ſententiam, ut ſu- praà dictum, in eum pronunciat: Maledictus omnis, qni non permanet in omnibus, quæ ſori- Pia ſunt in Lege, Deut. 27. v. 26. Gal. z.v. 10. facta eſt A αατιω wαmv αοτ, Miniſteriü mor- tis, 2. Cor. 3. v. 7. & præceptum ad mor- tem, Rom. 7. v. 10. ” T Sic 3 (290.) rr ren. dus hoc legale, etſi ufus adhuc aliquos ſer- Sic igitur manifeſtum eſt, quomodo fœ- vet, præcipua tamen ſui parte fit abroga- 5 tum & antiquatum. Nam per violationem ejus primaria ejus vis ac beneficium ex te DEl oblatum, videlicet juſtificatio. & 3tio vitæz, ſublata eſt: At in hoc gemino rivilegio fandamentalis ratio fœderis il- Iins fita fuit. Hinc etiam ſi home adhuc Legem DEl obligatus ſit, ut eam ſervet ti intra contra Arminium probatum da- bimus, non tamen propterea fœderatus Dei manet, aut Deum amicum & fœderatum habet, vel ex facétis fuis vitam ſperare po- teſt. Id qued egregiè per fſimilitudinem ex- preſſit Paulus, Rom. 7. 2. 3. 4. Mulier in- ulens: Obmnoxia eſt viro, lege, quamdin ipſe vi vit, ſi autem moriatur maritus ſolvitur à ma- riti lege. Ita &o vos fratres, mortui eſtis legi per corpus Chriſti, ut fatis alterius, qui mor- tnis excitatus eſt. In quo loco Apoſtolus ho- minem cum Lege quaſi fœdus matrimo- niale contrahentem conſiderat, idque quo- ad triplicem ſtatum. Primus eſt Iuſtitutionis ori ginariæ, ubi pa- Rum illud matrimoniale fuit adhuc inte- grum, & invielatum. Et ita fuit compe- ratus n ſakus H lex hot (leriia nper nan ho ſern 2 n, nul entgue Eerunc Ullier læ Eento 2 lolicanm lricin. e lolen iidari, ulpoctn G Ahue eekaulr limen, neiit emeconn ufalit Immem Meere. ertins unn kelir eiioſ Rit o Uomecoſe algtonk eftäg Fviockienen Meictm er litenn koepeni ſechil. oreidtne tenmſene Obauun t⸗ ermuei dactun ſerue o Den er. MNer ir Montik M . , . hiefil ene oRelus b⸗ icqgel. ie, diſr dbucme. Gir coen falus (291.) — ratus Homo, in prima Creatione; Cùm Lex hominem nondum violationis & a- dulterii arguere poterat, quo in ſtatu ſi A- dam perſeveraſſet, Lex inſtar mariti, ani- mam hominis, tanquam caſtam con- jugem æzſtimare, fidem fibi integrè ſerva- tam, nulloque facinore hibafam deprædi- care atque hominem juſtificare debuiſſet. Secundus Status eſt Violationis, per quam mulier læſæ fidei con jugalis rea, marito offenſo ac læſo non ſolùm juxta Legem Moſaicam obligata manſit, ſed mortis metu in durifſimam ſervitutem con jecta fuit, ut quæ fœderis con jugalis fidem tam turpi- ter vio 'arit, neque ipfſi conceſſum, ut al- teri poſſit nubere, ne ex fracta fide benefi- cium adhuc haberet. Ita vult ſubtiliter ar- guere Paulus, peccatoris hominis eſſe con- ditionem, qui fœdus illud con jugale cum lege ruperit; nempe meritò illum in ſervi- tutem conjici, qui Sanctitatem Fœderis il- lias fœda concupiſcentia polluerit, atque terrorem ejus, minasque mortis Jure ex- paveſcere. Tertius eſt Status Diſolutionis, ubi fœ- mina talis, marito mortuo, lege illa atque Imperio ſoluta, ad nova fœdera tranſeundi habuit poteſtatem; Ita vult inferre Paulus, T 2= nos * (292.) £ nos in ſtatu Grati⸗ æ legi eſſe mortuos, & per Chriſtum in novum matrimonium a- ſeitos. Hoſ. 2. v. 19. 20. ubi Legem non ut Hram ſaluti noſtiræ famulantem habeamus. Q o reſpectu dicimur, non amplhius ſub ge, Rom. 6. v. 14. Quin nobis mortua * aſſeritur ab eodem Paulo Rom. 7. v. . QXST. XXVIII. De Sanctione Pœnali. Qua pœna fuerit adjecta in Caſa violati Fwdtris primi? Summa. 1. Præmittitur Sanctionem pœnalem achectam . fuiſſe, non tantum Legi peßtsva, ſed etiam- Naturak, 2. Sanctionem illam ſteriſſe in comminatione mortis certiſſimæ. .Mortem non tantum fuiſſe ſub commina- tione, in quantum notat ſolutionem animæ G. corporis. 4. Sed etiam ſpiritualem animæ; imò æter- nam. Oſtenditur Sandlionem illam fluxiſſe ex JUsSTITIA. SaNCTITATE: & MAIESTATE. minam & Accuſatricem, ſed ut Mini- Se- — genin gemm Po ecti ad ſabe . mnahjici eninn ſat Rlitc, Norte Mnasnont ſlino, dl Eeſte lialject⸗ lino quo kulwerrt illm , ſ D Ui finun Nlkent ie erz talinnd nſaum 1 P etur. EArudivin Ulrzant g lun Mon unn comn nling ner 4 —rr Ze (293) 95* otte Equitur nunc, ut videamus Sanétio- nomne Wnem Pœnalem, five quæ pœna fuerit Nnneu adjecta ad Fœdus primum, ſi Protoplaſti klu . à Fœdere deſciſcerent: Ubi nobis non mul- nMa tum diſpiciendum eſt de ejus tenore, ver-= aminh ba enim ſatis clara ſunt, cùm dicitur Gen. ohean 2. v. 2 . Quacunque die comederis de arbore lun vetita, morte morieris: Sciendum autem has minas non tantùm fuiſſe additas, præcepto 1 poſitivo, de non comedendo, ſed IN Ræ= eeadem eſt comminatio, quæ univerſo fœ- l. deri ad jecta fuit, ut conſtat ex Deut. 27. „ Rt ratio quoque ſatis hoc aſſequi potuit in 6 ſtatu Integritatis; faciſè enim colligere po- tuit Adam, ſi transgreſſio mandati, quod purèe poſitivum eſt, & cu jus Bonitas à ſolo DEl benepiaco & arbitrio tam ſeveras Nmaichu habet adjunctas minas pœnales, quaàm i- GHHi ram pœnamque non merebitur transgres- ſio ſuris nataræ, quod in ipſa Sanctitate & Juſtitia Divina fundatur. bomm Dictata autem eſt à juſtiſſimo Deo pœna fonmen mortis, & quidem cum Emphaſi dicitur: MokRrTE MORIERIS: Quod ipſum notat cer- tiſimnm comminationis effettum, atque omne m fuiet id quod in Scriptura nomine mortis venit. MANSNE & ſic primò mortem corporis, diſſolutio- nem inter duas illas cognatas partes, ani- e T 3 mam Jomtrünter 2 (294.) 7 e — n mam ſcil. & corpus: quanquam verò non ſtatim eo ipſo die, quo peccatum fuit com- miſfum, hæc diſſolutio animæ à corpore fuerit ſecuta, eoipſo tamen momento fa- Ens fuit es immortali mortalis, quem in ſenſum non malè Picus de Mirandula di- XIt: I neipimm, ſi forté neſeig, tum mori, cum pri- mum incipimus vivere, & mors cum vita pro- tenditur; tuncque S deſinimus mori, cuùm à corpore mortis hu'us per carnis mortem ex- ſolvimur: & Auguſtinus de Gen. ad ht. Iib. 11. Cap. 22. ſcribit: Hæc mors ea die accidit, qua ſadtum eſt, quod Deus vetnit, amiſio enim ſtatu mirabili, corpus eorum duxit morbi- dam & mortiferam qualitatem. Secundò per mortem intelligitur omnis vitæ hujus miſeria, uti morbi, dolores, multiplices labores, ac ſudores, angores, triſtiiæ, hæc enim omnia certò ſecuturæ mortis præam bula ſunt; Ad iſta homo con- demnatus Gen. 3. v. 16. 17. Et in ipſis mi- nis legalibus iſta contenta fuere. Tertiòô intelligitur MoRks SprRITUALIS, quam non malè definivit Iſidorus Peluſiota a*α T“ ανντνU *ν i r d=is &ν⅞ R& & oWνσobοαςσ. MWors animæ immortalis eſt Spiritus S. ab ea ſeceſſis: Vita enim tota pi- ritnalis, quæ in Imagine primæva quàm ma- nmnee. rarime tatiene 5 nlet. t evdd Eerodig ſenvente tonem or Lue le erat, arto uNAeuj ientiss . Wo Nemamn dr ine con ACeun ſliher Dyio, ier fan 1Mit lin lecet Pegata ſu ſlipſis a Nadlrb. 1 de Aridt niſo enin itmort⸗ in Ontite 1, Colger, , aNgoten ſeeuun. homocor inigüun⸗ INTTOAI sLdufe Noltmie n touſh⸗ zV guun a⸗ (295.) 8 — maximè & conſequenter etiam in inhabi- tatione Spiritus S. ſtetit, per peccatum a- miſſa eſt. Quò peréinet illud Apoſtoli E.- pheſ. 2. v. I. cùm hominem inconverſum . » N . vocat veneèsr & αοαιαοαι αNtραταε Et de prodigo in deliciis mundanis paulò an- te vivente, per pœnitentiam verò & con- verſionem ad Deum redeunfe, dicit Salva- tor Luc. 15. V. 32. vengdg y, 2 &νι Eor. Mor- tuus erat, & revixit. Qauarto denique ſignificatur Mons K.- .* TERNA, cu jus in hac vita præludia ſunt tor- menta Conſcientiæ, ſenſus iræ Divinæ, qui ſæpe conſcientiis incumbit. Sequitur animæ translatio in locurn cracistuum Luc. 16. v. 2 . 24. ubi occultatio faciei Divinæ & ni- hilominus ſenſus intenſiſimus iræ Divinæz, zternum duraturus, cum horrenda deſpe- ratione con jun us. Apoc. 14. V. 11. Sed nunc quæei ſolet, unde orta fuerit ſan Rio hæc pœnalis, an ex ſolo beneplacito Divino, quemadmodum Lex Poſitiva de non comedendo. Ubi reſpondemus, eam oriri ex Iuſtitia & Sanctitate, Veritate, imo & à Masjeſtate DEl. Ex Iuſtitia quidem, quia decet ejus Juſtitiam ne peccatoribus peccata ſua impunè abeant, Pſalm. 50. V. F5. ſed ipfſis afflitio pro merito tribuatur, 2. 1 4 Theß. 2 (296.) 3 ——— Theſſ. 1. v. 6. Cum ſit Deus zelotes, adeo- que Juſtitiæ ſuæ amantifümus, Exod. 20. V. F. Et jus exerceat in terra; Unde Abraham dicit: OGen. 18. v. 25. An Judex totius terræ non exerceret jus? Et Rom. 3 num in juſtus DEUS, qui infert pœnam? abfſit: alioqui, quomodo Deus judicaret Mundum, Rom. I. v. 18. dicitur, patet ira DEl è& cœlo ad- verſus omnem impietatem & injuſtiiam hominum, qui & hoc jus DEl Aealaua . gnoſcunt, nempe eos, qui talia faciunt, di- gnos eſſe morte. Unde concludimus, quod ArawHαας DEI eſt, illud Juſtitia DEl exigit, ut fiat. Nam neceſſe eſt, ut DEUS fibi ipſi Jus faciat, qui propriè loquendo nemini quicquam debet, niſi ſibi. Uti id ααaαα 7*vsns eſt, Rom. S8. v. 3. Qued lex exigit, quodque fine in juſtitia legi denegari ne: quit, ita duαwuοονον. DEl eſt, quod Deus exi- git, quodque ſibi negare non poreſt; niſi ſibi in juſtus eſſe velit. Aialauæ autem Dei eſt, eos qui mala faciunt morte punire. Er- g6 inter peccatum & mortis meritum ne- xus eſt, non formaliter ex vi voluntatis, ſed antecedenter ex ratione Juſtitiæ Divinæ. Secundò Ex SANCGTITATE, quia quæ Deus ut Sanétus odit, ea non condonat, nec condonare poteft, cùm condonatio ſit effe⸗ ltus Noſupp inkune Un. Er. Alr inig Iunlaran nihcet iom itonem monnni uDh Pem. .5 hren kt, no (rdicki Mihnn lome⸗ Mim er E, & in Lelenti (Oyniman Hun hab en en (lnem! Upatete 1np n er — tes, ade⸗ rl zo e Aahan Ctinsten minble l dogi un Nn. . jattin kcin,d. ine Mergt. Sbiip lo nenn 1 Ala ererge egnide Den er⸗ okeſt; ni Atem De vone lr. um ne⸗ Nuntats, iriwinz. gbia gu ondont, onztooft eKe⸗ — * (297.) eeen — effetus amoris, ſed neceſſariò punit, & de- bito ſupplicio mactat; inde Habac. I. v. 1 3. ait: Purior es oculis, quàm ut aſpicias ma- lum. Et Pſalmiſta David ex eo quod Deus odit iniquitatem concludit, eam non per- manſuram impunitam Pfſ. 5. v. 6. 7. Qo ſignificatur eam eſſe connexionem inter odium & diſplicentiam peccati, & ejus pu- nitionem ſeu uitionem, ut rantum vincu- lum omninéô reſolvi non poſſit. Hinc ani- ma DEl dicitur vindictam ſumere, apud Jerem. c. 5. v. 9. ubi dicit Dominus, an ſu- per hæc non viſitabo, & an de gente, ſicut hæc eſt, non ſumeret altionem anima mea? Cujus dicti ſenſus eſt iſte, an ege Jehova, & me ipſum non abnegabo, ſi illa feram in populo meo? Imò ſi gens illa talis ſit, non puniam eam? Impofhbile ent, ut hoc fa- ciam, & impoſſibile quidem vi animæ, id eſt, eſſentialis Sanctitatis & Deitatis meæ. An znimam, hoc eſt, naturam Divinam & juſtam haberem, & vindictam non expo- ſcerem de peccatis? Nam anima Dl ſan- Gtichmam Däl naturam, fve quod idem eſt, eſſentialem DEl San ctitatem ſignificat, uti patet ex collat. Amos 4. v. 2. cm Amos c. 6.v. 8. priore loco dicitur: Juravit Domi- nus per Sanctitatem ſuam: poſteriori loco, juravit Dominus per animam ſuam. l T S Ter- 2 (298) 8 Tertiò Ex VERACITATE; Deus enim uti in promiſſionibus ita etiam in minis eſt veraciffimus, & impoſübile eſt, ut n. entia- tur. Hebr 6. v. 1 8. Ipſe autem ſententiam ſuam à primordio Mundi publicavit, quod peccatum morte temporali & æzterna ſit puniturus. Denique chara eſt DEO MAJESTAS SUA, ut illam non patiatur impunè lædi, at quo- ties homo peccat, obſequium detrahit Ma- jeſtati illi, nam ut recte Thomas Aquinas docuit, peccans quantum in SE eſt, de- ſtruit Deum & attributa ejus. Fleri autem nequit, ut Deus ſeipſum, Ma jeſtatem ſuam atque omnia attributa non tenercimè amet: Hinc ſe vocat Deum zeletem, & hoc no- men ſuum eſſe dicit: Kzech. 24. v. 14 Ze- lus autem eſt vindicatio rei chariſſimæ. Hinc zelus & excandeſcentia magna con jun- guntur, Zach. S. v. 2. Imprimis autem pro Ma jeſtatico nomine ſuo zelat, Ezech. 29. Verùm contra dicta inſurgit Achilles, ille Anglus Guilielmus Twiſſus, lib. I. part. z2. de Elect. & contra Religionis Socios Piſca- torem & Lubertum probare ſatagit, Deum non neceſſario punire peccata, illudque impunitum poſſe relinquere, cùm nihil ex- t12 aeur tiot rhotet le eri i eꝑ rſterit Fratma nſoteſt NANo ſ unt: n fotk, Utin gi⸗ nn ene Guini ſuntn, mn dede Ale Pint, giu ottmvi⸗ — zeninti rins Nnenl ſnenin nt Dod N Und crg. Nthi. 1 Nün rek, le. ianten A hoeno⸗ Nl E⸗ her conj⸗ aten Luech kler ile l patn cios iſe gir Deun 5, illuegne REie . AA⸗ aar 62 (299.) tra Deum fit, quod eum eo adigere poſſit. Rationes ejus ſunt: Nam, inquit, ſi Deus non poteft peccatum dimittere impnnitum. tum neceſe erit, ut puniat, necehitate abſoluta. At hoc dici cum ratione non poteſt: qnamvit id vi- ſum fuerit Pi catori: Ait enim, Deum abſ laita &ο naturali neceſſitate punire peccata; at abſo- num hOo eft, nam quicquid agit abſoluta & ne- ceſſitate naturali, id ſemper ita agit, quan- tum poteſt, agit, v. gr. Ignis ſemper urit. ſimul ac admo veatur combuſtibili, & quantum po- teſt, urit: At Deus non ſemper punit neq; quan- tum poteſt, punit. Quod probetur quoad primam partem, quia non modò criptura . ſed & com- munis experientia docet, Deum eſſe Kaxgé ον e& ſerum irarum, quod etiam ab Ethnicis ob- ſervatum, qui finxerunt Deos habere quidem- laneos pedes, ſed ferreas manm. Ad poſteriorem p Artem qnod attinet, ſi Dens puniat, quantum potett, tam omnia peccata- quantumvis imparia puniret Deus pœnis qua- libus. At verò prorſus eſt à veritate alienum; Si quis dicat Denm punire peccata, quantum poteſt per Juſtitiam, Iuſtitiam verò in paribns peccatis pœnas impares aſſignare & afßigere; Contra eſt, quod ſi Dens puniat, quantum po- teſt per Tnſtitiam, hoc eſt, quantum peccatukr- meretur, tum vel quantum peccatum meretur, jnxta K (300) jnæta liheram ea de re conſtitutionem Di vinam, vel citra conſtitutionem Di vinam: Si juxæta con- Nitutionem Divinam, hoc nibil alind eſt, qnàm- aſſerere, Deum punire non quantum poteſt, ſed Quavran vur.: Sin citra conſtitutionem Di- vinant, ergò citra conſtitutionem Divinam pec- catnm ita mereiur pœnam, ut oporteat Deum Peccatorem punire per Juſtitiam, hoc autem Ialſum eſſe, ſic evintitur. Si Inobedientia hunc in modum meretur pœnam, nempe citra conſti- tutionem Divinam, ergò & Obedientia merebi- tur præminm, eodem modo citra conſtitutionem Divinam. Nulla enim, inquit, ratio oeccurrit, cur Dens ex bonitate naturæ ſuæ magis tenea- tur ad ulciſcendum malum, quàm ad remune- randum bonum, præſertim cum conſideremus. Kiont nibil accedit Deo ex ejus pietate, ita nibil decedit Deo ex hominis peccato, nt ait ille apnd Jobum. Rurſus, ſi peccatum citra conſtitutionem Di- vinam meretur pœnam, tum vel finitam vel in- Fnitan. Si finitam tantum, tum injuſtns foret Deus, qui conſtitneret pœnam inſinitam peccato, quod demeretur tantàùm finitam: JSin infinitam mereatur, quod nnicè dicendum reſtat, eoque- teneatur Dens pœnam infinitam peccantibus in- Rigere, ſequetur exhinc, Denm non poſſe Crea- turam ſuam annibilare, ſed neceſſe eſe, ut eam per- vo re) hkuin Neiln ile zaccal . Deus Ginnlnd ilſcit/ tinn/ Mareni o get inliſeir e tasce uen, ue ian vinei Peeczturne! ſeſece ia guls Dr Ains nor Deu nſegve (Curm, ran nDirinn ſistgan. , gir Htet / Hinenh⸗ innmge. ok Den oe Ar enulee. ſronn funenhi Eißetuun t, Oſenure teenu, e, 1to n. il 0l Men D-⸗ , An neret yerento, tſniton t, toſe⸗ Itihnsir. e Celt- e, NeN er⸗ (301.) ſupereſſe faciat, ad congrnam, quam meretur pœnam ſubenndam in infinitum. Denique, ſi Deus teneretur per juſtitian pu- nire peccatum, quantum meretur, neceſſe foret, ut Deus Creaturam ſuam prorſus annibilaret, quemadmodum arguit Durandus in 5. Diſp. 40. 4. 3. inquiens: Secundum rigorem Inſtitiæ, pro- pter vitium ingratitudinis meretur ali nis pri- vari onmibas beneficiis gratis acceptis. Sed quioquid ſamas & quicquid habemus, totum 4 Deo accepimus, ſecundum illud Apoſt. I. Cbr. 4. Ergò propter ingratitudivem, quæ commitiitur in omni peccato mortali, mtretur peccator amit- tere ſecuxdum rigorem jn ſtitiæ, quicquid à Deo accepit, hboc eſt. quicquid in ſe eſt, & quicquid habet in ſe, ꝗuo facto eſt homo annibilatz. Verùm ſia licet ſpeciosè dicantur, robur tamen non habent contra Divinam Veri- tatem, quæ toties nobis ſiſtit Juſtitiam Di- vinam vindicativam, zeloſam contra omne peccatum: Reſpondemus itaque aliud eſſe punire peccata ex necçeſſitate abſoluta phy- ſica, qualis eſt neceſſitas in igne ad uren- dum. Aliud eſt punire ea ex neceſitate qua- dam morali & rationali. Si Deus juxta primam puniret peccata, tum ſequeretur, eum ſemper eodem modo acécturum, & puniturum zqualiter, & quan- tum * (302.) 3 1 tum poteft. Sed hoc- non procedit de ne- ceiſitate morali. Exercitium enim juſti- tiæ vindicativæ dependet à ſapientiffima voluntate Divine, quæ variam poteſtin pœ- næ infliéti one adhibere modificationem, üne Præ jud dicio D tir; Nam hæc exigit tantut m, ut peccatum puniatur, ſed deter- natto rat tione temm nporis, modi, gradus d attinet ena5 temporales, 11 apliehtiſſimo DEl con- ſlio⸗ at arbitrio: II aà veròô vita erit 2 quali iras pœnarum in r tione durationis, erit enim omnis ſine ſne, „licet diſparitas ſit futura in grach 2. Unde porrô ad alterum dicitur pecca- tum omne mereri pœnam ex ſe, & addi- tam acue ele conſtitutionem à DEO, neque hæc ita ſibi opponenda, ſed compo- nenda funt; Antecedit meritum, ſuccedit etiam conſtitutio Divina; nam m recte Aici- mns, quia peccatum meretur pœnam, ideò DEUS etiam conſtitui t peccalnm punire: geque tamen valet reciprocatio. Inobe- dientia & rebellio erga Deum meretur pœ- nam, ergoò obedientia antecedenter ad con- ſtit ntione em Divinam, pariter merebitur pramium, ante conſtitutionem Divinam; ſervi enim ſumus Per ordinem ad Denn uc. mane uc 17. Dominun Declens, & wr INr,TIS. iſtug Ci lwltore Ind., Ut iAſe inf lere, Nec lelurzm: Eiiuntun morſilige⸗ enn Dal 6 goi 12 t e 10 anttritA eegtetais. iqneg ktam e mſe llet: ois iad idre mele, Utdus fuh — Necitcene⸗ enün iti kpenln uckin Ne Uhennoren, nhueigt Ad e. Ci grin berorts 1Mc⸗ verd taen e darnind et diſenn ☛☚ E 1 X Citurr ſe At ſelconpe n ſcecit ele c⸗ Enann idti in punit 9. Inole eretur e lteraldcor merebiu Divinan. ad Deom⸗ L 62 (303) 38. Luc. 17. Sicut ergò ſervus rebellis contra Dominum meretur pœnam, ſi iſte tamen ůt obediens, non ſtatim meretur przmium, ita & nos ſervi nihil meremur, Vox ENIM VrRITATIS æternæ eſt, ſi omnia feceritis, dicite, ſervi ſunais inutil &, fecimus, quod debnimus. Qod porrò arguit Twiſſus, poœnam il- lam vel fore fmitam. vel infinitam, in vanum dicitur, quis enim tam hoſpes eſt in Scri- ptura S., ut neſciat infernalem ignem æter- nis & ſic infnitis flammis in pœnam peecati ardere. Nec tamen exin ſequitur ergo Deus Creataram talem ANNIEHILARE non poteſt: ſed id tantum exin concludi poteſt, quod eam annibilare non “rEIT. Neque enim rectè dicitur, DEUM Angelum aunihilare non 4 paſſe, quia zternæ beatitudinis participem fecit, ſed hoc colligi poteſt; quod DEUS decreverit Angelum non annibilare, ſed pro- pter obedientiam præſtitam præmiis affi- tere æzteraass. Denique quod ait, ſi D EIUIS& teneretur per juſtitiam panire peccatum quantum meretur, tum neceſſarium fore ut eam prorſus anni- hilaret; quia mereatur exui omnibss beneſi- ciis; ad id reponitur, longe majorem pœ- nam eſſe, quod damnati in æternum cru- ciatibus fſubjiciuntur, quam fi annihilaren- tut: tur: Imò hoc ipſum fummis votis deſie rant damnati, ut annihilentur, & pro ma- gao beneficie ſui deſtructionem haberent, ut conſtat ex ipſarum clamoribus. Apocal. QVXST. XXIX. An & quomodo violatio ſfoœderis brune poſteritate mputeiur?! Summa. 1. Aperitur quæſtionis difhcultas. 2. Pontificiorum & Reformatorum pugnan- tes ſententiæ referuntur. W . 3. Placæi ſententia cum rationibus ſiſtitur, qui imputationem mediatam tantum aditruxit. 4. Oppoſira ſententia præfertur. 5. Kationes Placæi ſolvuntur. V lolatum eſſe primum fœdus à Proto- Plaſtis noſtris diximus, nunc etiam tandem dieendum eſt, an & quomodo nos rei ſimus fœdifragii illius, cum nondum in rerum natura extitimus; quanquam autem hoc punctum hinc inde ta ſtum ſit, ex pro- feſſo tamen nobis nunc eſt diſcutiendum, magnham enim litem in Gallia ante quin- quaginta annos inter Reformatos excita- vit. Ad- Ave⸗ olin & d Inputati Mllimn vinls ve eccat. 1 conced ecata fen Pclagiar l imput nitinni Pett iam ric C IIegn Hnncem lgin ſtat Niedolin einhottz lun ku Uupotatione Menſohan er lGillis ſeſhr I it ant dtisdelce⸗ oNre Thibenn Aed . elnt 4 In pugnnall. lütn et Bcnaolcuni 4 74 Dote- gnoc etnin ochodone nondundn latm auten utiencun aote gun⸗ tos erlltr A⸗ *2 (305.) Adeertendum autem primo; Pelagium olim & diſcipulos ejus ſimpliciter negeſſe imputationem Peccat- Adamitici; qui etia Anguſtinum, ob hoc valdè traduxere, quod primus voce impt utation is. uſus fuit libr. 3. dge peccat. merit. nam, inqui iunt, nu lla ratio- ne concedi de bet, ut DEUsS, qui propria peccata remittit, imputet aliena. Pelagianos ſecuti ſunt poſtea Sociniani, qui imputationem tanquam Juſtitiæ Divi- næ adwerſam re epudiarunt; Hos excepere Arminiani, uti cor nſtat ex eorv im Apologia c. 7. qui primo a atabigue locuti, poſtea veròô a- pertè illam imputati ionem peccati nega- runt, vid. Curcelleus de Jure Dei item diſp. de Peocato Originis contra Mareſ. In regno Pontificio duæ ſunt ſententiæ, ſibi invicem pugnantes, nam Salmero & Pighius ſtatuunt peccatum primum origi- naje SorAi imputatione noſtrum fieii, ne- que impaxrtare labem aliquam inhærentem. Contra Janſenius Epiſcopus Iprenſis negat imputationem, & aſſerit peccatum origi- nale in ſola naturæ noſtiæ corruptione con- ſiſtere. In Gallia inter Reformatos Joh. Placæus, Profeſor Salmurienſis in Theſibus Theologicis negat pariter imputationem primi peccati U Ada- £ 6 (306.) Adamitici ſive violationis illius fœderis, & admittit A NTUM labem inhærentem, ab A- damo ad omnes poſteros deſcendentem: Alii tamen Reformati, hanc ſententiam im- pugnarunt, aſſerentes, non tantùm labem originalem propagari in omnes homines, naturaliter ab Adamo deſcendentes, ſed etiam primum illud peccatum five fœd.- fragium à primo noſtro Parente commis- ſum nobis imputari: resque tandem eo de- vehit, ut per decretum Synodi nationalis A. 1644. habitum Sententia Placæana da- mnaretur. Verba decreti ſunt: Cum relatum eſet ad Sgnodum, Scripta quædam alia tpis evulgata, alia mann exarata prodiiſſe, quæ to- tam rationem peccati originalis ſola corruptione haæreditaria in omnibis hominibus inhaærente de- finiunt, && primi peccati Adami imputationem negant. Damnavit Synodus doctrinam ejus- modi, quatenus peccati originalis naturam ad corruptionem hæreditariam poſterorum Adæ ita reſtringit, ut imputationem exclu- dat primi illius peccati, quo lapſus eſt. A- dam &c. . Pti verò conſtet, quibus rationibus Pla- cæus ſententiam ſuam ſtabiliverit, produ- cemus eas cum integro eorum robore, de- bilia enim non ſunt, & verbis Placæi. Boncea ad- mr ddvcem Utriuque Muas habe. Pfimu ant Uinnen // Divino, lr. i elogrn llt uten in Anon) r lener⸗ ecndh,. l eriſn, ti mnnnt fin ii, M leti, ert hunte ngeahri Eeminnit nn mnnia llkin44 im een Mur ttinn Ukietanu Miri ren iſteraic ti ncck mun nhnire — ſedeit ſemdeen limin. gtun khen honne, Cennes, N1 fie ſet⸗ e N. lenenet⸗ ufmmds cenude Cinſrm n dul . alnihinne Porteke. Upunonu zimmeu⸗ isnaturem okeonn generchr⸗ uel N Nibus it, Notr⸗ Cbole,e⸗ ii bote 4 22 (307.) adducemus rationes diſſentientium, ut ex utriusque aſpeéctu cerni queat, quænam PARS habeat veritatem pro ſe ſtantem. Primèò autem dicit, eam ſententiam quæ impu- tationem ſtatuat, non congruere cum oracnlo Divino, Ez. 18. v. 20. ubi dicatur, quod filins non debeat portare iniquitatem Patris ſui. Fer- rent autem iniquitatem Adami filii ejs, etiam- ili, qui non peccaverunt ad fimilitudinem trans- greſionis Adamiticæ, & quidem ad miheſimam sue generationem. Secundèò, Adverſam eſſe rette Rationi. Pri- mur enim, inquit, ſi Adami inobedientia nobis imputatur, tum debuiſſet etiam imputari ejus o- bedientia, ſi perſtitiſjet in integritate: item de- buiſſent pariter nobis imputari omnia illa pecca- ta, quæ admiſit, dum eramus in lumbis ejm, quin && omnium intermediorum parentum noſtrorum peccata omnia, quæ dum committerent, æqnè in iMis, uti in Adamo fuimus; Imo mors ipſa Ada- mi, nam ſi peccavit, ut caput generis humani, cur non etiam puniri debnit eodem nomine? & non tenebamur obedire, niſi in ejus Perſona, certè nec puniri, neo enim ad nos comminatio magis, quam interdidtum ſpettabat. Tertiò; quomodo pecca vimis in Adamo, in quo actu nunquam fuimus? Q0 n04a⁰ volunta- rius noſtri reſpectu potuit eſſe actus, qni nlec L 2* Aile 3 (308.) ⁸α.— ante debuit eſſe, quam incepit noſtra voluntas? fuit quidem in Auamo noſtra natura, ſed ſingu- laris, & diviſa numero ab hac noſtra. Quod ſ primms attus peccandi fuit actus Naturæ, cur non etiam primus actus generandi? Nemo tamen di- xerit nos in Adamo genuiſe Coinum aut Se- 11:142* Oa.tò Si Adamus eſt ſibi ipſi promeritus ſuo il: geceato æualem PœAM, lantamſcil., quan- tam, Deid erat interminatus, analias pœnas, pro eodem illo peccato ab aliis hominibus innumeris jn ſtitiam evigere putandum eft? Præierea aut nnas fuit illius peccati reatus adæquatus divi- dendus inter ommes Adami poſteros? aut tot quot homines. Siprius exigua duntaxat nobis lngnlis partionla & peccati Ullius impnutatur, £ pœna debetur. Si poſterius, unius peccati non ett unus reatus, nec una pœna adeæquata, ſed ianmeræ. .ä Qninto, ait, ſi inobedientiæ Adami rei ſumus, hoec lpſo, quod ejus filii ſumus, ut nec miraculo- ſa parentis utrinsque reſpeltu, (Qualis fuit Naaci Johannis Baptiſtæ) generatio, 4 Animé pumanæ, ſine hominis operatione Divina ea- tio, quenquam ab ca eximat, quid de Saivatore nohro dicemus? neque enim ejns ex Spiritn §. miraculoſa conceptio impedivit, quo minns vere eſſtt ſitius Adami, eéx frucin lumborum Davigis aranes innins eng pr )l A nedi. ſimput⸗ Pitueß e rar⸗ nn hoſe iſet, inuretur tan hen mum nec ao, guan G lamn none ilint he etia klement RNcarum eecca — (309.) nuniun Provocat denique ad noſtros Theologos G naſet⸗e inprimis Egidium Hunnium, cujus ſequentia- verba producit: Oſtendit ergò (Apoſtolus Paun- nou us) Lapſum Adami non immediatè & per ſe, uimt ſed mediate & propter alind nobis eius poſte- nN6ÿ ris imputari, quia videlicet per lapſum inum- . poluta eſt natura primorum parentum, ut non ſmien iine peccato corruptos & vitiatos liberos pro- n creare poſſent, ſiont ſoriptum eſt: Genuit Adam Umnune Filium ad imaginem ſnam Cen. y. Alias ſi ſieri Nimm potuiſſet, At in poſteros, non vitium proprinnt- m gerivaretur a primis parentibus, tum lapſns ile, Ounin. tanquam peccatum alienum eis planè non impu- Gℳ ii taretur. Palam igitur oſtendit Paulus: unum tct mni WMnd delictum nobis ad condemnationem cedere tumh tantum mediatè, Anatenus per delidam illud Neutun atlnale, introdudta eſt in naturam horribilis cor-= lehun l ruptio, quam per carnalem generationem pro- pagavit in ipſos poſteros. Ita nt à Lapſu coi- griſen. raplio naturæ, Corruptione in nos derivata ,nirackd- mors O damnatio perveniat, quatenns om es Mitlu peccavimus, inquit, 1. e. quatenns ipſi in poſſeſſiv- ve ai nem illins hereditariam devenimns. vina C. Jam etiam rationes producemus oppe- Sndtm ſitzæ ſententiæz, quæ aſſerit, non tantum ob itth peccatum originale nobis inhærens, nos nins eſſe peccatores & reos æternæ damnatie- uDidf nis, ſed etiam antecedenter ob actuale pec- Pi⸗ ʒ O 3 catum 9 catum Adami, quod re ipſa toti poſteritati Adamiticæ imputetur: quæ ipſa ſententia, quam omnino veram eſſe cenſemus, quam- que poſt B. D. W ölflinum etiam adoptavit noſter B. Pufendorf. de Iure ſec p. I15. ſoli- dis Scripturæ S. fundamentis innititur. Palmarius locus, & ubi hæc cauſa ex profeſſo tratatur, legitur Rom. 5. à v. 12. usque ad 20. Verba verſiculi 12. ſunt: Si- cut per unum hominem peccatum introüt in- mundum, & per peccatum mors tranſüt, in quo ommnes peccurunt, quorum verborum ταπραα habetur verſ. 18. in hunc ſenſum; Si per n- vum hominem Chriſtum jnſtitia introivit in mun- dum, & per uſtitiam vita, & ſic in omnes fde- les vita pertranfiit, in quo omnes jnſtificati ſunt. In his verbis Apoſtolus doctrinam de Ju- ſtificatione noſtra per imputationem fidei traditam in cap. 32. & a. illuſtrat ex imputa- tione peccati Adamitici: Nam cum multis abſonum videretur ex Romanis, unum Chriſtum omnibus hominibus poſſe ſufſi- cere, & unius juſtitiam ita redundare in omnes, ut per illum juſtificentur, (cum u- nusquisque ex propriis factis potius judi- cari debeat non ex alienis) itaque Paulus vomparationem inſtituit „ quà Adamum totius generis humani parentem, & 6t enmmmmme Ktum ie⸗ iit inter Drdun nlb factt un, un Neceztur Ues inven dAdamo nChrio (im aute onſiſt Kir Che Uur, nul. Ami con rri Wndictn Utl es 4 coinhere ikcami guan inge llore Mationen Utum neren An, ſine inn ſed Käd u i 6 ihoeiti ſiſerenn enlnnn addhen uſhr untrd. te dalen D,in 11 e h. ithrür. uft e Drun men m, Arn Oiitümn⸗ nutſtr Nlifeſt fiumcela⸗ onen iie terinpu cum muls is, nn oleit⸗ cdonee n cun 1 poiln gne Nauin Adamun n, ACh⸗ ſue 5 (311.) α ſtum reſtauratorem itidem humani Gene- rie, inter ſe confert, oſtendens, non magis abſurdum videri debere, Chriſtum omni- bus factum eſſe juſtitiam, quam ſit abſur- dum, unum hominem ſua transgreſſione peccatum & mortem ſuper omnes homi- nes invexiſſe, nifi velimus dicere, ma jorem in Adamo vim fuiſſe ad perdendum, quam in Chriſto ad redimendum & ſalvandum. Cùm autem juſtificationis noſteæ ratio in eo conſiſtat, quod per imputationem Ju- ſtitiæ Chriſti, fide apprehenſæ, juſtifice- mur, nulla legitima ratione, id ex exemplo Adami conficere potuiſſet, niſi poneretur imputatio peccati Adamitici. Nam ſi tan- tum dicatur, nos omnes propagatione na- turali ez Adamo eſſe contaminatos, pec- cato inhærente, & interno, non autem pec- cati Adamitici imputationem ferre, nun- quam inde ſolida conſecutione efficitur, nos juſtos conſtitui per juſtitiæ Chriſti im- putationem. Quæz enim eſſet ſequela? pec- catum naturaliter ex Adamo in nos propa- gatur, ſine ulla imputatione, ergo Juſtitia ſecundi Adami Chriſti, non per propaga- tionem ſed per imputationem ad nos venit. At ſi dicatur, Adamus primus & ſecun- dus ſibi correſpondent, & ſunt capita to- . U4 tius de (312.) * tius generis humani, ſed in contrariis effe- Sis: Atqui peccati Adamitici imputatio- ne omnes ſumus peccatores & rei; Ergò etiam juſtitiæ Chriſti im putatione juſti conſtituimur; tum procedit argumentum & vim habet. Ex quo ipſo ſcopo Apoſtoli patet, pec- cati nomine non ſolam corruptionem in- ternam, nobis propagatione carnis ex A- amo inhærentem, quam non negamus à Paulo etiam indicari, ſed ipſum peccatum actuale Adami, inobedientiam fcil. illam, uti Apoſtolus illud peccatum vocat, intel- ligendam eſſe. Quod vel maximè etiam ex eo patet, quia ſermo eſt illi de tali pec- cato, quod αvaε &s 1 G&ταο Introlit in hunc mundum, & per quod mors in omnes pertranfüt, quod ſanè non ad peccatum inhærens, quod jam præſupponit actuale, ſed ad primum peccatum, per quod reve- ra mors in Adamum & in poſteros perva- ſit, referri debet. Porrò emphatica verba ſunt & νναα av, in quo omnes peocarunt, nam iis ſigni- ſicatur, totam poſteritatem Adamiticam nemine excepto, niſiqui ex Spiritu S. con- ceptus eſt & natus, in Adamo peccante Peccaviſſe: quomodo? non per peccatum in- wrereyt, lici ce p Nnem! EL eccat iiun eſt eleſep litnitum id pece Amoe winpuat. latur q Ua, cum line intel heſpit Renenc . Ahe In eni⸗ Nin Sn Auln der onm, 1 tyonnes P unmpeneran fien, 4 i eclit Gihnis. un. 1 — humrick. inti Crei lei Mone d nnnentumn e, N. gioreni. neer. lm 1 nNeKIn nl Nin⸗ Cen ine indetiam etdie⸗ iontoiti Sinones pereann hnit⸗Ctute gol ter⸗ gos perie⸗ nisſign⸗ lamiücan itus. col⸗ 0 peccante peccatun . — —„— — e (313.) 25. inhærens, nam verbum iaαον, non poteſt dici de peccato inharente, aut ad corru- ptionem habituslem & inhærentem trahi, ſed peccatum actuale notat, idque przte- ritum eſt enim Aoriſtus ſecundus, qui ſæ- pe de re præterita dicitur, ſæpe etiam in- definitum tempus notat, non poteſt ergo aliud peccatum denotari, quam illud quod ab Adamo commiſſum eſt, quodque omni- bus imputatur; nam de iis illud peccatum dicitur, qui nondum fuerunt in rerum na- tura, cum Adam peccavit, quod ſine impu- tatione intell gi non poteſt. Excipit quidem Placæus, illud ? & non eſſe vertendum IN Qvo, ſed quia, vel qua- tenns. Adhæc verba a&ctiva ſæpe paſſivè ſumi in Scripturie, nec ſemper ar &αρααοα ſed zaτ ειν intelligenda eſſe; idem hic d'- cendum de voce αααναπι. Verum, ſi Priſci inſpiciantur Interpre- tes, omnes præter Pelagium & Theodere- tum verterunt IN Quo. Sic vulgata ver- ſio legit, ſic etiam in Concilio Milevitano, Afticano, Arauſicano ea lectio approbata fuit. ððDU Accedit, quod frequentiſſimum ſit in Scriptura S., ut æzccipiatur pro &. Sic Matth. 13. V. 14. dicitur AvWπρρςπια *r a„² U5 R 62 (314.) 8 in puppi. Luc. 1I. v. 43. W 706 Oeα, &c. Po- ſito autem, quod illud à α, explicandum ſit canſaliter, nondum tamen ſubſiſtit ſen- tentia Placæi; redditur enim ratio ab Apo- ſtolo, cur mors in omnes & ſingulos per- vaſerit, quia ſcilicet omnes peccarunt, non utique actualiter, nec perſonaliter in ſe, quia nondum extiterant, ſed in Adamo peecante peccato ſcil. illo primo, quod per ipſum introiit in mundum, & in quo tan- quam in capite non tantum naturali, ſed & morali ac fœderali omnes fuerunt. Tertiô, Paulus non tantuùm loquitur de pecrato, ſed emphaticè de UNo Peccato, & de UNIs offensà, cujus reatus in omnes eſt diffuſus, verſ. 17. 18. 19. Ut per unum peccatum reatus venit ad omnes ad con- demnationem; ita & per unam juſtitiam gratia tranſit in omnes ad juſtificationem vitæ; & verſ. 19. Ut per unius inobedien- tiam multi conſtituti ſunt peccatores; ita & per unius obedientiam multi conſtitu- untur juſti. Quæ verò ratio eſſet, ut toties Apoſtolus mentionem faceret, nnius bomi- nis peccantis, & unius offenſæ & inobedientiæ, in ſingulari, cu jus reatus in omnes vener’ in condemnationem, non ſemel, ſed quin- quies giez in ecientia Ouali tra Pnuatetut⸗ ire pere um wtiok opeccat Geinom Uhreentib no omanos us vent üppum Wintey En, ud giiAdan ni⸗ Iur un Ut Unen habe onen h⸗ WWLANON Auiitqu kit mll 1 N, Kr miere Chiſtum ere d: mdlnl — Wlenn Pbtigrte idebe e. AiNRN niieröt, A Ne enghtn rruc II. logunt 10 Peumh nsinene Dyetun Merad c n Mtin Efeatoren inchie Ceitatt li conkitn n ,linthun inobelieri. ones elen eſetgun g 62 (315.) quies in paucis verſibus, niſi hæc una ino- bedientia, quæ non poteſt alia eſſe ab a- Suali transgreſſione Adami, poſteris im- putaretur; nam ſi rei ſumus, non imputa- tione peccati Adamitici a Rualis, ſed tan- tum vitioſitatis propagatione, nen jam ex uno peccatio reatus & condemnatio poteſt dici in omnes tranfire, ſed ex innumeris inhærentibus. Quartò in verſ. 14. ejusdem capitis 5. ad Romanos dicitur, quod Adamus primus ſit typus venturi, ea autem eſt inter typum & antitypum ſive 1wrαασ convenientia, ut quod in ſe per typum repræſentatum exhi- betur, illud in typo præceſſiſſe oporteat; atqui Adamus proponitur ut typus Chriſti, in is quæ ad rationem juſtificationis per- tinent, ut nempe ſimili modo condemna- tionem habeamus in Adamo, quo juſtifi- cationem habemus in Chriſto, ſcil. per Ix- PUIATIONEM. Excipit quidem etiam contra hoc Placæus. & ait, ſimilitudinem Adami & Chriſti eſſe IN Rx, & non in Mono RrI; Apoſtolum quidem docere, Adamum in poſteros transferre reattum & condemnationem. Chriſtum verò juſtiſicationem. Sed non docere id ab utroque fieri per imputatio= uem: alias Pontificios gentra nos triumpha- (316.) £ turos, in articulo palmario de juſtificatio- ne, & agnoſcendum, juſtificationem no- ſtram eſle ex imputatione juſtitiæ Chriſti, & infuſiene juſtitiæz inhærentis, ut condemna- tio noſwa oriatur, tum ex peccato propa- gato, tum ex imputato, quod Bellarminus urgeat lib. 2. de Juſtif. cap. 3. —— . Verum, in hoc diſcurſu gratis diſtingui- tur INTER REM & rei MonpuM, quaſi ſimi- litado tantum fit in re, ſed non in RäI mo- do, cum Modus ipſe ingrediatur naturam rei, de qua quæritur, quia in hoc loco ſco- pus Apoſtoli eſt, ut ante obſervatum, age- re de juſtificationis negotio, & declarare quomodo aliena juſtiua poſſit fieri noſtra per imputationem; hoc ergò probat exem- plo Adamiticæ inobedientiæ, quæz licet a- liena ſit, in quantum eſt actus aliquis A- dami tamen imputetur ejus poſteritati; — Wifi olteos lx gu i exine in verba rpollun ventis c nlelo, e⸗ anfem Ro nneici ne aent arumn & hobkeros f Rorcum en 3 opponuntur ergo ab Apoſtolo inobedien- Aann tia Adami & obedientia Chriſti; obedientia Chriſti eſt actualis illa, de quàâ Philipp. 2. v. 8. & quæ per imputationem evadit no- ſtra 1. Cor. I. v. ult. Quare etiam inobe- dientia Adami actualis intelligenda, quæ nobis ob rationem capitis moralis imputa- tur. Videatur hoc argumentum eleganter quoq; propoſitum à profundiſs. Theologo D. MWölf- Uinmnge EEeniden I nan i ener m ele de nllennle, 660 eecat Matur, —. iteii⸗ Ktionen to iehiſ tontenne Ctnpehe⸗ Delecia is Akin 1iſti⸗ niülum tut Arut a oe hoke⸗ tun, age⸗ Cederert ſei wehn detenen⸗ Ir lale⸗ ialglii enil onobeden ebelleni 4Dhiipn nevadt no⸗ femindh⸗ genda, gun alis impu Im klegante Theooge D. Wölſtino, qui in hac materia, jure inter noſtros Thologos primas tenet p. 28. J. 14. Ex quo ipſo porro colligitur, nihil ſub- ſidii exinde Pontificiis accedere; Pauli e- nim verba non ſunt ultra ſcopum ejus ex- tendenda, non enim in illo capite Rom. 5. propoſitum fſibi habet agere de juſtitiæ in- hærentis communicatione, quæ fit per ſan- Stficaionem, de qua capite VI. agit ex profeſio, ſed tantum de juſtitia imputata. Quintô, optimè laudatus ante D. E'ölftin intentam noſtrum probat, ex ipſa lue & corruptione habituali: non enim ſolida ta- 4 tio reddi poteſt, cur Deus luem illam hæ- reditatiam & inhærentem volgerit trauſire in poſteros, ſi negetur primi peccati impu- tatio: cum enim dicta iues non tantum ra- tionem habeat mali turpis five maculæ, ſed etiam mali pœnα neceflario ſupponere de- bet peccatum aliquod antecedens ob cujus eatum irrogetur à Dei juſtitiz, pœna enim eſſentialem importat reſpeétum ad pecca- tum; nam id tantum puniri poteſt, quod habet demeritum peccati; non poteſt au- tem eſſe peccatum noſtrum proprium & perſonale, quia nondum extitimus actu; ergo peccatum eſt Adami, quod nobis im- putatur. Non 6* (318.) Non poteſt, inquit, D. Wolfflin ſufſici- ens ratio dari, cur labes innata propagetur à parentibus in liberos, ſi non ſtatuatur, peccante primo homine, totum genus hu- manum inſtar capitis alicu jus Pavsicr non tantum, ſed & MoRALIS repræſentante, peccaſſe inſimul omnes & ſingulos; nulla præterea eſſet differentia ratione hujus tranſitionis inter peccatum primum, & ea quæ committuntur à ſinguhs, & perſonalia vocantur: Cur enim non tranſeat peccatum proximi parentis in filium, nec ei impute- tur reatus contractus, in cauſa eſt, quod parens iſte proximus, in ſua perſona pec- cans, non ſuſtinet una perſonam filii a ſe deſcendentis. Hæc D. I öffinus. Unde porro patet, non ſufficere ad ſal- vandam veritatem & juſtitiam propaga- tionis, ſolum naturæ curſum & ordinem, fecundum quem homo leproſus generat leproſum, & corruptus corruptum; quia hic non tantum eſt ordo naturæ, ſed infi- mul actus intercedit fuſtitiæ punitivæ ex par- te DEl; hinc etiam fæpe Auguſtinus, qui in hac materia plus vidit, quam müille alii, peccatum inhærens, non tantum peccatum vocat, ſed etiam pœnam peccati. Sic lib. 1. retract. cap. 16. inquit; definitio peccati, quà (timne, gkeni⸗ alen aln vie in⸗ 1Prcc ul gent rlo ſeeſen hleriune Umcor ine Uutbent PeDr, NMtlere nor 1 loſher i. bbi dor Aer⸗ Tation- uginet illin — ſpopggen ukmun, npenuhr Panuned Ntlnnne llr l imne ir Nun, Ae dpetenle Reretm etiine⸗ eſt etſcen ⸗ untiik euil 1 opir. Erdſren lu geent tun; C ere nmülead n lerrim delhn Meend gli A H (319.) * Nen e diximus; Peccatum eſt voluntas retinendi vel cognoſeendi, qnod juſtitia vetat, & unde libe- rum eit abſtinere, Propterea verum ett, quia id definitum eſt, quod TNTIMAMODO PrCCATEM EST, ſed Nox, qnod etiam eſt Pœna peccati. Sic & in lib. I. oper. impeaf. fol. 38. cum Julianus Pelagii aſecla fortiſſimus aſſereret, ad ra- tionem peccati requiri voluntarium ſive liberum, reſpondet Auguſtinus; aliud eſſe Peccatam, aliud pœnam peccati, aliud utrum- que, i. e. ita peccatum, ut fimul etiam sir Pox- N41PHOCCATI. Primum faiſſe in Adamo; ſecundi generis exemplum eſt in eo; qui pro ſuo ſcelere occiditur, aut cruciatus per- fert, tertium eſſe in homine per peccatum Primum corrupto; & in Ubro 2. poſt. reſp. ait: Propter quod ergo affiguntur parvuli, ſi wnlum habent peccatumi an omnipotens & juſt DElIS injuſtas pœnas à tot innocentibis prohibere non potuit. Et Proſper. Collator. Pag. 20. patet, ait, culpa ubi non latet pœna, E7 S1ττ PSCCATI convincitur per communionem ſap- plicii. Videamus ergo nunc, quid reſponderi debeat rationibus Placæzi; quod itaque lo- cum attinet Ezech. 18. v. 20. Sanè ille abſo- lutt intelligi nee debet, nec poiest; alias emm re- (320.) 35 repugnantia Deus dixiſſet Evod. 20. v. 5. ubi proclamat Deus, ſe Deum eſſe fortem & zelotem, qui peccata perentum viſitet in fihis usque ad tertiam & quartam gene- rationem. Ob Chami peccatum, filus Ca- naan, & univerſa Chami poſteritas ſervi= tuti à Deo addicta eſt Gen. 9. v. ?2 5. Ob ra- ptum Sarz Abimelechi familia punitur, in quà occluſi fuère uteri peægnantium. Gen. 20. verſ. 17. & 18. quin ſi anima quæ peccavit, ſimpliciter & zbſolutè mori de- et, quomodo Placæus ſalvabitur, non e- nim habebit ſubſtitutum; neque ad ipſum pertinebit meritum, mors & paſſio Chriſti: exponendus ergòô locus eſt primòô de filiis adultis, qui recedunt à peccatis parentum, atque illa non imitantur, ut paſet ex verſ. 19. ubi quærenti populo Judaico, cur filius non fert iniquitatem Patris? reſpondet De- us; quia juſt itiam & jndicium fecit, ideo vivendo vivet. At tales non ſunt plii Adami, qui ſunt transgreſſores ab utero, & quorum o- mne figmentum cordis malum eſt ab in- fantia. Gen. 6. Deinde intelligi debet de pecçatis perſonalibus & particularibus, non communibus & generalibus, quæ multos peflunt involvere, uti ſunt peccata perſo- narum publicarum, qui Remp. integram pra⸗= rlen genereh Adhe guun ge lan fua Eniniſte lex loe Ein poft nue ſeri Nicblliſ nſan.) abꝛzonit Undato ige 4 iel Cnceſone elter ül⸗ Rbrrae Anen denione Mmenin Uuſocei, Uherende porbio, Mbate “ den ee emane — l nele tore tumn ide n un. Keinm bei duz D⸗ hilagwui, Namatnn Ramge ſ61e nN Ptt, dont. e ioſin indben praum, atriel lcn cit. eſorder neſt Ar (321.) £ przſentant, uti fuit Adam, qui pro toto genere humano tanquam ſponſor ſtetit. Adhæc Deus non ponit ibi regulam ali- quam generalem, juxta quam providen- tiam ſuam & juſtitiam in omni caſu vellet adminiſtrare, contrarium jam oſtenſum eſt ex locis paulo ante citatis; & exempla ſatis proſtant, ſic Achan, quia de anathe- mate Jerichuntis aliquid ſurrpuerat, for- midabili ſupplicio periit ipie cum tota do- mo ſua. Joſ. 7. v. 14. Propter interfectos Gabzonitas à Saule ſeptem ejus filii ex mendato DEl fuere ſuſpenſi. 2. Sam. 21. v. 19. Agitur ergò negotium peculiare cum Judæis, quibus hoc Deus ex ſpeciali conceſſione dedit, quod cum ipſwi»e» ‚gere non velit ex illo juſtitiæ rigore, quem poſſet obſervare, ut aliena peccata ipfis imputet, ſed ut propria peccata in illis plectat, ut hac ratione os illis omnino obſtruatur: car- pebant enim ſub hoc prætextu judicia di- vina Judæzi, quod immerentes propter pec- cata parentum plecterentur, ut conſtat ex proverbio, quod in ore frequenter habe- bant, Patres omphacem comederunt & fi- liorum dentes obſtapuerunt: Reſpondet DEUS, ſe id non facturum, ſed unum- quemque propter propria peccata punitu- X xrum, — —, 6⁶ (222.) 3 rum, ut habetur verſ. 30. Vult ergò in rem præſentem ees deducçere, & ad eam con- feſſionem adigere, ut agnoſcant Deum eſſe in judiciis ſuis juſtam, nec opus eſſe, ut qurrat in patr bus peccata ad filios plie Stendoe; Satis eſſe in ipfis criminum et- iam ſepoſita alieni peccati imputatione. Non ergò hic fit ulla juris definitio, ſed tantum ſpecialis benigaitatis declaratio, quà Deus dicit, quid velit facere ad retun- dendas etiam criminationes populiedae ci; neon dicitur, quid ex abiolute JUsk poſſit. Unde denique aliud eſt ju: ſummum, aliud eſt jus nazeg temperatum: ex i'lo Deus poteſt vifitare peccata parentum in fihos. Sed ex iſto non ulterius quam ad peccatores ipios pœnam extendir. Ad ſecindum dicimus, planè nihil repu- ghans ralioni reperitur in illa impatatione, ham in ipfo jure ſan Rtio Arcadi & Hono- ri Impgp. habetur, contra reos criminis læ ſa Majeſtatis, his vi rbis. Filii ejm, qnibus Imperateria lenitate concedimus (paterno enim perire deberent ſupplicio, In quibus paterni h. e. hæreditarii Crimi- ni exempla metuuntur) à materna vel a- via omnium etiam proximorum hxtedi tate — nntege piu Dns gubun p Abhciant 105, Nnam xrus, atu A gur rputanch unn heeg Wrun ſe lcin lit leni in inlement (mnio u leheite LCorum 6 mlet ed deni iln unn gun lumerack Le add Mnummnmn egdintn leimen 1Deunete ſdis ele, Ai ſe limimunet inpuatore eniio E llenb, eAnn. lto ul ſummmnn, um: artt pwemum 1 i. Dinl pr⸗ ynatone PAHer. Gvnile aleiiun bpplar tuii Cum enm dir In uel ate ugun 1 jeih 6 (323) ₰ tate ac ſucceſſione habeantur alieni. Exem- pla plurima proſtant apud Græcos & Ro- manos ſuppliciorum à filis ſumtorum, quibus paterna culpa fuit imputata. Sed ſufficiant ſupra allegata ex Scriptura, ubi DEUS, qui utique fine ratione nihil agit, pœnam ipſe dictavit. Quod verò putat Placæus, fi inobedientia Adami nobis im- putaretur, quod omnia quoque ejus pec- cata, quæ poſt primum commiſit, eſſent imputanda, in eo multum fallitur: Primo enim peccçato commiſſo, fœdus primum ruptum fuit, atque ita Adam perſonam publicam generis humani non amplius geſſit. Id certum eſt, ſi præcisè ab exi- ſtentia in lumbis Adamiticis deſumeretur fundamentum imputationis, tum qualis eſt ratio unius actus, talis quoque eſſet aliorum. At nos non exinde derivamus, ſed ex eo formalter, quod Adam in fœ- dere ſtetit cum Deo, & in eo repræſenta- vit totum Genus Humanum. Unde ſi ob- ſervaſſet conditiones fœderis, utique obe- dientiæ illius fructus in nos quoque deri- vati fuiſſent; At cum fœdus violavit, ma- lorum quoque ex illo fœdifragio fluen- tium evadimus participes: Quod de mor- te addit D. Salmurienſis, eam ſtante no- X 2 ſtra 7 ( 24. 5 ſira ſententia quoque imputari debere id non ſequitur, Mors enim Adami pœna fuit perſonalis. Ad tertium dicimus, nos in Adamo fu- iſſe duphciter, ſeminaliter nempe tanquam in capite naturalt, & moraliter, tanquam in capite repræſentativo, qui pro ſe & poſte- ris ſuis fœdus pepigerat, ut ſæpe dictum, qui proinde, ut pro ſe & ſuis dona quæ ha- ebat, acceperat, ita fibi ſuisque ea amiſit: quanquam ergo actus primns Adamiticus non fuerit voluntarius reſpeétu noſtri rea- liter, quia voluntas noſtra realiter non- dum extitit, poteſt dici voluntarius Mo- RALITER, quatenus voluntas Adami cen- ſetur noſtra, quia noſtri perſonam geſſit, ut Syndici actiones dicuntur actiones Rei- publ. Denique cum imputatio ad pœnam ſit tantum actus moralis, mirum videri non debet, ſi, ut primus actus peccandi nobis imputatur, ita primus actus gene- randi, qui merè eſt naturalis, pariter non imputetur. In quarto argumento mera eſt falſæ hy- potheſeos ſuppoſitio: Supponitur enim, quaſi poſteri Adami plaué eſſent alieni à primo parente ſuo, & nulla ratione parti- ciparent de eius culpa, ficque quaſi pec- catum uum! Nehict um con Ginine Kon , gi len ſ Unentur. Keun Aponi in poſt Ines lan Cemus: ſer pot eAdm nocur klls, ge linn, Amns i, t Lenkftit n guot ummum P— Moch bagymon Honden ſun Dat ssen debere it lani Pen Aumoſ. Delndun f,ungnn ſe eke. ve Ale n ge . e etinii. ACunntcns noktiter. Alierron- arl Mo⸗ an , Oimaber Ahenan Pun wee 1 Pculi Ann gen⸗ uiuon ſtflleh runr enin, ent deni tone al⸗ quin e⸗ (Non 62 325.) 8 —— catum illud unicè Adami fuerit; quod ſæ pe hactenus rejectum. Sicut ergô, ſi cen- tum contra Regem conſpirarent, & illi in crimine læſæ Majeſtatis deptehenderen- tur, & omnes extremo ſupplicio afficeren- tur, quilibet ex iis ſaſtineret pœnam æ- qualem ſceleri, & tamen juſtè omnes pu- nirentur. Secundò, ſicut Adam vitæ conditionem- & promi ſionem non ſibi tantum, ſed etiam ſuis poſteris acceperat, ſi ſtaret; ſic ut o- mnes tanta accepiſſent dona, quanta ipſe Adamus: ita pœnam quoque tantam qui- vis ex poſteris ſuſtinere debuit, quantam ipſe Adam. Unde dicimur omnes in Ada- mo & cum Adamo mortui. De diviſione reatus, quod ſubtilirer propoſnit Placæus, dicimus, nos pariter ita colligere poſſe. ſi Adamus perſtitiſſet in ilo ſtatu perfeétio- nis, aut imago prima va adæquate divi- denda fuiſſet in omnes Adami poſteros, aut tot, quot ſunt homines: Si prius, exigua tantum portio nobis ſingulis fuiſſet colla- ta. Si poſterius: Una obedientia innume- ros produxiſſet effeétus, innumerarum i- maginum cauſa fuiſſet: Quicquid hic re- ſponderit Placæus, ſibi diétum & reſpon- ſum putet. HW X 3 De- 62 (326.) — . Denique; pariter colligere poſſimus de ſatisfactione Chriſti Por NALI, quam tan- quam ſecundus Adam pro nobis ſuſtinuit: aut una fuit ſatisfactionis ratio ADECOA- TE PIVIDENDA inter omnes homines; aut tota erat danda totidem, quot ſunt ho- mines, ad minimum fideles. Si prius, exi- gua duntaxat fidelibus fingulis particula imputabitur per fidem. Si poſterius, ſatis- factio illa non erat una, ſed innumera, quia tota innumeris fidelibus applicatur. Hæ ſanè ſunt otioſæ ſubtilitates, quæ ſicut ex- tra Scripturam dicuntur & ex Pharetra ra- tionis depromuntur, ita tam vim non ha- bent, quam ratio noſtra non habet, quæ in ſpiritualibus planè cœca eſt. Ad ultimmum varia eſt apud Reformatos reſponſio. Gisbertus Voetius part. I. Pro- blem. Theol. tract. g. tit. 3. cenſet, ideo Chri- ſtum immunem à peccato fuiſſe, quia in Adamo non fuit fœderaliter, ſed tantum naturaliter & originaliter, eosque omnes, qui hoc modo in Adamo fuerint absque labe originis fuiſſe naſcituros: ſed hanc ſen- tentiam dudum refutavit beatus Hülſeman- nis, in Vindic. B. Scherzer & B. Walther. Zheologi Drentani in Synodo Dordracena part. 2. Ax. ad artic. 32, cum Molinæo in anal. Axrm. ſeni 4da. (eln ele (lbben inh oſt ndo 4 hnati Unatrim e benen hhere one 1 un mlier nelem en te⸗ i nim 3 , n) Atn Meguo⸗ (eritate — — oſut Cuamter. bnut Nrd Men i ot hun o. iſiner limien heng ſt . nmn cin N 12 ſon. hateint. im po. aber dre Neürmao ull, r⸗ iteochi⸗ e gi i ſed tartun ueom, lnt Ne hane 8HMienn. Z Palcher⸗ hotdtacent 8en inl l (327.) £ arm. adhuc longè crudiores ſunt, dum a- juat,. CURISTGHM EA ALITER in maſa perdi- tionis jacniſſe, ac reliquos homines, qnia filins fuerit Adami æque ac nos, ex mera antem gra- tis eum ele tum eſſe à Deo ſicuti nos. Celeberrimi Witſii ſententia eſt in Exerc. ſacr. in S)nb. Ap. pag. 142. quod Chriſtus non poſſit conſiderari, ut in Adam exiſtens, quando Adamus peccabat, non enim, in- quit, natus eſt virtute illius verbi, quo De- us matrimonio ante lapſum benedixit, quæ benedictio antiqui fœderis annexum eſt. Creſcite & multiplicamini, ſed vi promiſſio- nis novæ lapſum inſecntæ, qua nunenpatim eſt ſemen mnlieris, & conſtituts ſecnudus Adam- novæ Lreature Nirps & capynt. Ubi inprimis iiud mramur, Reformatus in hanc ſenten- tiam jamjam ntplurimaum concedere, quæ tamen antea Jacabt Arminii, & Corvini fuit, primus enim Arminius Anno 1605. am expoſuit, & per argutenta probavir, id modica veſt gis apud Patres in- veniantur; Sed in hoc merito laudamas Witſium & Socios, quod maluerint à Mo hnzo, Altingio & aliis ſecedere, & hoſtium partes quoad hoc punétum tenere, quam à veritate recedere. X 4 Cum 62 (228) £ Cum Witſio paria habet B. Scherzeius, fuiſſe, nec ordinaria lege ſeminaliter gene- randi vi benediéctionis CRaserrk &c. Sed extraordinaria DEl voluntate medicinal', & VI SoLIUS PROMIS3IONIS ſemen mulieris conteret caput ſerpentis natum eſſe Idem decet B Calovius Syſt. Theol. 7. p. 440. ubi ait, Chriſtum, quâà hominem, ex Protoplaſtis oriundum, non fuiſſe in ipſis quoad rationem ſeminalem, ſed quoad pro- miſſionem Paradifiacam. Gen. 3. v. 15. ab ipfis ortum traxiſſe, ideoque etiam legi non ſubjectum fuiſſe; quæ verba doctiſn- mus quidam Theologu ita expreſſit. Cbri- ſtus ex Adamo natis eſt, non Vi BENEDICTYIO- NIS illin OENERALIS, quam DEIlS pronun- ciavit ANTE PECCATIM hominis, adeoqque antequam NECESSARIA eſſet REDEMTIO. Sed VI PROMISSIONIS PARTICULARIS, qnA homo poſt peccatum in ſpem Divinæ Miſericor- diæ erectus eſt, ſemen mulieris conteret ca- put ſerpentis Gen. 3. verſ. 15. vid. tract. de Pecc. Orig. ejusque imput. p. 558. Inprimis autem videatur diſputatio B. Michaelis Waltheri de hac materia, qui eam contra rigidiores quosdam Reforma- ty peol qui in Brev. Hülſem. enucleato p. 36 5. air, Chriſtum in lumb's Adami peccatoris non errr i ak⸗ “ Triſi et, At. Mi ue M 0n. M inero Mnun. lrtillitn nim/ͤ A ute pr, 1 A bent nit ee lebreor 6 Si 4 6DI0 / ſin nin ſſfonet iehnent eleri inn Nm n nori⸗ fero nor n de n, 6 tos en Kbernn, D Catoiso Utergen⸗ In K. E ehond, ener lini ele ⸗ niten,e filkenif⸗ Guond ,1 1. 3 eliam k da dodti⸗ Peliel. DErrDiCTNL. N Nt is deocte NbEH IANIS, 4 Mſrin⸗ contelet en⸗ l tad . Daterio, dun n Mn⸗ 6, iſputtiol 62 (329.) 83 tos prolixè tratavit. Quæ noſtra ſit mens, in tract. de Fœdere Gratiæ dicemus. Reflexio Practica. Triſtis ea quondam Divini Vatis exclamatio fuit; Aſcendit mors per feneſtras noſtras. Quie nneſtam illam feneſtram adaperuit, per qnam monſtroſa mors, in pulcher rimum mun- dum introiit? Peccatum nut cernis, anima mea prinum. Ante peccatum tutus erat ab omni mortalitate, æternitatis ille Candidatus bomo: Munitus favore optimi Creatoris: inſtrudtus i- magine primæva. Stipatus Satellite Angelico. Sed hen! quamprimum infelix in mundo cuput ex intit peccatum, pone ſecuta eſt mors. Imo., te- ſte Gregorio M. peccatum ipſum diriſſima mors eſt, qui animam non a corpore tantum, ſed && à DEOVITg FoTE ſeparat. Zantam autem ſtatim vim veneni mundo ea infundit, ut non- ſufficeret Adami funus; Tota per omnes poſteros infecta est natura, tota corrupta. Nulla peſtis Generi Hnumano pluris ſtetit. Quicquid jam na- ſcitur, cum ipſo ortin denaſcitur. Quicquid ori- tur, moritur. Sicut in utero peccatores, ita in utero mortales. Jam perpende AxIMA MrA, ſi unum pecca- tum, & unius pomi fatalis morſus, tantam ſtra- 5 gem n 5 6 (330.) gem dedit, && venenum ſuum continnata ſerie per omnem poſterorum lineam transfudit quan- ta ſit in peccato PgSris? Fi tota per ilnd na- tura infecta eſt, ut amiſſa vita, per omnem ſam vitam moriatur miſer homo, qnam dirum ſit il- lin virus. Si mors ex illo infernali ſemine- «terna generata, qnam infanda ſit eim atro- Sed vide inſimul. Si venenmm, ſi peſtis eſt peccotum, ut ab illo toto animo abhorreas. Fi peſtem, nemo ſanus unquam adamavit, cur ama- bie peccatum. Si amara eft mors, cur Tibi dul- ceſcat eins radix? Ah! Si nondum times pecca- tum, time illud, quo 71 ducit peccatum. Sed 6° curvæ in terras animæ, & cœleſtinm inanes. Ilud non modo non timet maxima mor- talium pars, ſed velut aquam avita bhanurit, && tanquam NxCTAR fitibunda bibit. Ita ebria in perniciem ſuam, ſine ſenſu, ruit. Sed quid mi- rum, quod non ſentiat peccator, mortnus enim eſt per peccatum ipſeque ſunm funus geſtat in- pedore. Quod non dolet, ait, Homiliarum Scriptor antiquus, non pro ſano habendum, ſed pro mortuo compntandum. Quando aliquid dolet && pungitur, aut ſanum eſt, aut eſt in ilo ſpes aliqua ſanitati-. Ergo moritur, dum mal? agit, quicunque tantz privationis rninam non- ſentit, qua Deo ſumno Bono orbatur. Lare nmareen Qunt, ine 4) e⸗ Mnt Munn 1 ul lenp⸗ n ftilane, nt, Libe n,Ane Temnumn vi rur, fne Ur mule ſimen pe in zern nines mo an, uttat MANXNTI AA. ————ð fingate ei ert Nr. erililn nten jn lnſti⸗ lifnn. har. 622 (331.) Quare ANIMA MEA, ſi T½ & vitam amas, abſtine à peccato, quod vitam Tibi eripit, im- pende omnes vires; intende omnes nervos, ne peccainm in 18 dominium exerceat. Non crede Te vel tempus vel operam perdidiſſe, ſi pecca- tum titillans, ne patraretur, obtinuiſti. Adver- te & ſeriò pondera, quod Anuguſtinus inſu- ſurrat. Laborat homo, ne moriatur, mori- ifrA hnts. 8 ur ſhi. inis ten. celin naximrr. yhmmt,8 Iulhuit Netgit 4 ltte erin elctin⸗ Tonilirun. ,Werbee, 1 NIlncligil Ntef ina. ,,Apnni . W turus; & non lzborat, ne peccet homo in zternum victurus: Cum laborat, ne mo- ibtN . riatur, fine cauſa laborat, id enim agit, ut mors multum differatur, non ut evitetur. Si autem peccare nolit, non laborabit & vi- vet in æzternum. O ſi poſſemus excitare homines mortuos & cum ipfis pariter ex- citati, ut tales eſſemus amateres vitæ PER. MANENTIS, QALES SUNT HOMINES AMATORES V IE FuGIEN- TIS.⸗ 62 (332.) 8 QEST. XXX. An Homo obligatus manſerit ad ſervandam Legem, etiam antiquato Fædere Legali Operum? Summa. 1. Præmittitur ſententia Arminii negantis, quod homo obligatus manſerit etiam poſt fœdus violatum, ad obſervandam condi- tionem ſeu ad obſervationem Legis. 2. Producuntur rationes Arminii. 32. Solvuntur & vera lententia adſtruitur. X iſta quæſtione, quam etiam acutiſſi- mée reſolvit B. Pufendorf. Jur. fec. p. 112. clariora evadent ea, quæ in antecedentibus dicta ſunt, ubi præzmittendum, Arminium Celebrem ex Secta ſua in Epiſtola 70. ad Uytenbogardum pag. 131. ſtatuiſſe Homi- nem, cùm per lapſum pœnz obnoxius fa- Sus eſt, non amplius obligatum eſſe ad obedientiam legi pra ſtandam: Cu jus mens ut eò melius habeatur perſpecta, ponamus ejus verba: Obligatio, inquit, noſtra pri- mæva quæ lege eſt expreſſa, ad obedien- tiam Legi præſtandum eſt, vel ſi defueri- mus officio, ad pœnam transgreſſioni po- fitam perferendam. Ad utrumque fimul OA lonoblp⸗ lianugrel nur; Ita 0r in ſtatl an ila, imn eſtil INCü N ti, per Beckentian Nt o, orter entur Ma Hon mn line Dh hen cont ut: Mn lpeſioere⸗ linakl mn imet, In Gernun lnibemteni lte dird nS 1 M n leſiatiore 3 aelit . ſre Nantu 63 (333.) &. r, nn non obligabamur, neque enim flieri poteſt; Transgreſſione faéta ad pœnam obligaba- mur; Itaque illa obligatio urget conſtitv- tos in ſtatu peccati, & quidem SorA: Non etiam illa, quæ eſt ad obedientiam. Vana enim eſt illa conſideratio, quæ ſtatuit, De- um cùm Homo cecidiſſet e ſtatu Integri- Nili ſegnmnt, let eun od rhadum cnd⸗ 1n eg inii. 1truian tiam and⸗ enrteribu n Mmni ktl pe⸗ aule Hon Cnonimt Aun ler Cjuunet pnam ,voſng 11 obelit Aſ denn geſßtniin mguini 60 tatis, & pœnæ obnoxius factus erat, etiam obedientiam poſtulaſſe ab Homine PRoO Jung SOo, ufpote à quo Deus non excide- iit propter inobedientlam Hominis. Vi- dentfur illa habere veriſimlitudinem ali- quam, ſed ſecus res habet reétè inſpeéta. Nam cum homo eſt in ſtatu peccati, non est uœderatæ DEI; Itaque nullus inter Deum &5 Hominem comradtas, quo ille obedientiam po- Iniat; Nam quo præmio ſanciet Pegem & qua pœnd, cum Homo propter inobedientiam jam- a præmio exciderit, & pœnæ ſit obnoxins: niſi dicamæ DEI M illi poliicitum eſe, ſi obediret porrò impetraturum temiſſionem pœnæ & vi- tam æternam? Quo nil potest dici abſurdins; Exciderat enim Adam à fœdere, & nos in illo⸗ Itaque aliud fſœdis fnit ineundum, antequam- poſtulari & preſeribi potuerit nova obedien- tia. Hoc autem fieri non potuit, niſi prins re- conciliatione fadta. Aecedit qnòd, cum DEUIS Homini propter pec- 62 (334) 38 qi Legem, eo ipſo ſignifi averit. ſe nolle ejus præ- ſtationem porrò as Homine poſtnlare, nik redin- tegratis viribis illins. Addo neque jure po- tuiſſe; neque obſtat ſimile, quod nonnulli nſur- pant, ſi quis miles Imperatori ſervitium debens, ud culpd fiat ſervitii præſtandi impotens, ni- bilominm poſſe Imperatorem ab illo ſervitinm Poſtulare: Nemo enim tam inſulſus erit, Impe- ratorem ſi peccatum militis puniat abſeiſtone- pedum aut manunum, velle anut poſſe adbnc ſer- vitinm petere: Imò ne auditum est, quod un- quam mperator aliqnis tale quid petierit, im ne quidem ab illo, qui ſno fatto duello v g. bra- chium amiſit. Sed inqniet aliquis, ergone po- terit Creatura à jure Creatoris eximi, ut non- teneatur obedire illi; Ita ſanè ſi Creatura ſit male dicta, && Creator indignam æſtimet, à qua petat obedientiam, quod hic velim conſiderari, fſummæ enim pœnæ loco eſt, Creaturam quæ pec- cavit, ita ſub peccato concludere, ut nolit ab illa obedientiam ſibi præſtari. Hoc enim ſiguum eſt iræ irreconciliabilis, ſeilicet pro illo ſtatn. Zertiò addatur conſideratio ipſim Legis, quæ præſtanda fuit, an illa talis ſit, ut deceat illam Ppræſtari à peccatore extra gratiam D1 conſti- tuto; nbetur Deum babere pro ſuo D EO, ülum amare, honorare, revereri, in illo fiduciam col- lo⸗ peccatum ademerat vires & potentiam præſtan. — hrure, i ur inie 6eo . ſilis n ine un ſen auuinpl. Celentimn rtig eciate I le lefe ſyn⸗ „ unntun tin otenn ſerüm a lot f = Un ancis — = ſutonfec l r veren n Diriten S lonire imner he . . Sen Eide (tint, P (Unrride Uram, 4 — Mimmnt lleezs eni leſleitep Iltir Nitunkien ilporenhi , ſeruin — . , im in 9.5.e leßn eln⸗ (etenn ſt Akine, 10 iin ndeee J ,K nulr uin igun iln/e. 4 Lenin gten in 1DtIA . 9010Ken ſinco⸗ uen . RL (335) * ee locare, illins nomen reverenter uſurpare . An veriſfimile eſt huinsmodi obedientiam poſtnlari ab eo, qui eſt in maledictione DEI? Hadtenns Arminins, quibus rationibus poſtea ſententiam Imnam inæ diſicabit, quod Chriſtus non per atti- ram ſed paſſivam tantum obedientiam pro no- bis adimpleverit Sandtionem Legis: Activam- obedientiam fniſe conditionem Mediatoris £ Sponſopis, non rationem PR O nobis: ait enim, t Mediator noſter, non obedivit Legi, ergè non vice noſtra. Verum ut pol'et Mediatoris munere angi, juſtns ee debnit non modo juſti- tia nati pa, G⁵ inha rente, ſed etiam abli va, Juæ conſtat obedienta Legis perfelld. Veruùm ſſta etſi ab Iingenio acri excogi- tata ſint, falſa tamen ſunt: Falſitatis ratto- nem pancis, ſed nervofis verbis oſtendit Pufendorf. cit. p. I12. inquiens: Homo non- ideò obligatione adverſus Deum exſoluins fuit, quia per peccatum fœdus rupit; Sed ad Le- em Divinam connatam exatcté ſervandam ad- ricte⸗ manſit: quia hujns Legis obligatio è na- tiva hominis conditione, & IAPFPERIO DEI in ip ſum ex Creatione Qu½Sú promanavit. Sed videamus rationes Arminii, paulò curatius. Primò igitur quod ab eo præmit- titur videlicet obligationem noſtram pri- mævam, quæ lege fit expreſſa, eſſe a e. „2 (336.) ⁹ bedientiam Legi præſtandam, vel ſi de- fuerimus officio, ad pœnam. Non ad utrum- que &SIMNL: Id verum eſt de Homine in ſtatu Integro conſiderato; In illo enim ſta- tu, & quamdiu ſtatus ille duravit, Lex for- maliter obligavit tantùm ad obedientiam: Et Santctio pœnalis ad jecta fuit, ut in caſu non præſtitæz obedientiz vim ſuam adua- lem haberet. Injuſtum enim fuiſſet, alin obligare ad pœnam, qui contra Legem non peccaſſet; Alia verò ratio eſt, cùm ho- mo Legem violavit per peccatum: Nam in iſio caſu obligatio illa ad poœnam evafit ac‿Ünalis e& formalis, non extin cta tamen- priore obiigatione Legis. Duplicem en m ρa habuit Adam peccans, prima eſt Crea- turz, quæ in æternum obedientiam debet Deo, nec unquam ab ea poteſt eximi; pro- ut præclarè hoc oſtendit B. Schmid. tract. de Imag. Dei, item Quenſtedt. Altera eſt peccatoris, ſub qua obligatur etiam ad pœ- nam. Sic ut obligatio utraque ſit Siaur, cum hac tamen differentia, ut prior obli- gatio ſit PER SE talis, orta ex titulo Crea- turæ & ſub jetionis, ad Deùm Creatorem & Legislatorem ſuum. Altera eſt Acces- ensαα. ciden Percitl bade lehence Aaniri It Keoxn ad o) n polt ub lon DDarian tota eſt uin in on ſondi Cuhro Un Pima Uhn ſeg nenin (liatione ſoria, Secundaria, Eventualis, & per Acci- klte, dens, Orta quidem ex peccato PER Sa, ſed mni acci- — n, velt tatzr Homnen loeuinke leLerin belenian: t, une ſoamch⸗ alce,kN Dumeen eſtcunho⸗ 9tumm: Nn Eam ti Nlman ehlee Miuncti id tud Atend tian Ar e hednnl⸗ por Aolo 1Cenenn eſt Ats⸗ per al. 1 cl⸗ (337.) * e accidentalis, quia à caſu defectionis ſeun percati ſuſpenia fuit. Unde porzò ad ipſa argumenta Arminii reſpondetur, & ad primum quidem, illud falia niti hypotheſi quaſi Adamus tantum ut FœoERATuS ſen in vi ſœderis fuerit obliga- tus ad obſervantiam Legis. Hoc enim dici non poſſe, ex iis quæ ſupra jam indicata ſunt, liquidum eſt. UÜbi oſtendimus, pri- mariam obligationem deſcendere à Po- teſtate Legislativa Divina, cujus radix re- mota eſt Maieſtas illa DEI Angnſta, domi- nium in omnes Creaturaes, proximior Sandti- tas & uſtitig. Hiuc recteè dixit Witſius: Von eſſet Deus abſolutè primns, ſi Creatura ali- . 9 qua rationalis extaret, quæ non obligaretur ab ipſo actionum ſuarum regulam acceſſere, adeo- que in regendis atctionibus ſuis non eſet à DEO ſecunda. Non eéſſet DEUIS ſumma Majeſtas, ſi Creatura aliqua rationalis extaret, non obli- gata ad agnitionem Sandtitatis iſtins, ut imita- tione ſua digniſimæ. Quod verò Deus præter illam primariam obligationem adbhuc voluit per modum fœderis cum Homine paciſei, & illum- per præmia & minas aſtringere fortius ad eam obligationem, & ſic quaſi no vam quandam ſu- peraddere, id henignitatis Divinæ eſt argumen- ium non indicium, quod ante tale œdus nihil . . 4 : „ ₰ℛ△ 245 4 38.) 3 greEerr r e. . —————— „— bennn. debuerit. Sanè nukum dubium eft, quin Deus peo Iure ſuoe obedientiam hemini à ſe cendito potuerit præferibere, fine ulla prom οε præmii alcujns, nedun tam pulenti: Verüm ut dominium illud ſum- mum., Bonitate ſua, quæ non minus ſwpima eſt, temperaret, Fœdus ſuperaddidit, in Pptenli nolo, lamen Coubiti ge eit⸗ ggreyie quo expoſuit, quid ex mera liberalitate ho- ſr⸗ mini Gt daturus, ſi exastam Legi obedien- tiam ſi praſtiturus. In hoc ergò foœdere per nova Beneficia Deus fortius Rbi homi- nem devincire voluit, ur eò alacrius ſtadlia obedientiz decurreret: Ubi favor & beni- ghitas Divina eoô luculentius reſplendent, quod ipſe nullius Creaturz & rei indigus Creaturam jam ex titolo CREATIONIS ñbi ſubje tam, & ex naturali obligatione omnia Mylnam. Nieltinn launn. uno Ne Diißn hiuitne Aihukutar. Mnien n poſen debentem, inito fœdere, & iſto amoris & liuonh mutuæ obligationis nexu eò potentiùs alli- cere voluit. Non itaque novo opus eſt Contractu, ſi Deus ab homine lapſo exigit obedientiam; Sed ex priſtino id exigit debito, fve ex obligatione ante omne fœdus, fundata in ipſa natura Creaturæ rationalis, vid. Rom. C, 2. V. 14. . Quod alteram rationem concernit, ea quoque fundamento ſuperſtruéta eſt rui- 7 noſo, 2 urnn Muͤne ſu⸗ lſtee en azntn i, lten 1 5 Rar ſede litig ext nen conp Nlit. (339.) 58 nefo noſo, nempe quafi DEUS hamini vires & nbem potentiam præſtandi iegem sdemerit: Cuùm enh tamen ipium peccatum ejus ſit naturæ & M m conditlonis, ut veluti venenum aliquod nimiin ſpirituale, omnem vitam ſpiritualem, adeo- Im que etiam vires extinguat. Expreſſit hoc At egregie Dn. Cancell. Ofiand. quiin Colleg. etällltte Syſt. pag. 298 ait: Dicimus 1. Imaginem n Divinam, (adeoque etiam vires præſtandi obe- olage dientiam Legi, quæ pars erant magna illins Hitom Iwaginis) eſſe amiſſam meritoriè, quia primus uHmn bomo adiu pecoaminoſo mernit, ut ila Imago stel. Divina ab illo tolleretur. Non ſecus ac virgo eden aliqua impudicè ſe gerens meretur, ut ili ſertum leipten Aetrahatur: DEII S enim ab æterno conſtituit, mmuti bominem ſi non laberetur, in Juſtitia Originali oeemm cum poſteris ſuis confirmare, ita ut poſtea plane anond labi non poſet, pront Angelos non lapſos confir- nidsdi marit, poſito autem lapſu, eundem conſtitnit privare Iuſtitia ſua originali, E& in eo ſtatu re- ennck linquere, cum tota poſteritate. bdenuan, Wec taustüm MrRITYORIE ſed & NATHRALI- , be e TER, Hatenus vi ipſins peccati tota illaintegri- ndan tas & Harmonia virium etiam PRrSsICE de- Gl Nr RKruſka eſt, && corrupta in Homine, omnieque- Iuſtitia exturbata, non aliter ac venenum ſani- ncennin 4 tatem corporis naturaliter geſtruit atque e- uan⸗ pellit. Qui, addit, dquo modi probè ſimul con- Noe X 2 ſiſtere 5 10.) SD —— Ppoſſunt: Neqne enim pugnant MoRArE mind ſiſtere eſe, & NATrnRALI mOdo concnrrere. Sicut duu- ma5 1 o naturaliter & moraliter amittit viam; mict Moraliter qnidem ſen meritoriè, ut Deus ippdu[mn (bes deſerat; Na turaliter verò admovendo cultrum. 1 Idem tradit Hülſem. Brev. de Creat. cap. 3. th. 22. inquiens: Hæc Imago (& fic hæc potentia obediendi DEO) per peccatum Hominis amiſſa eſt, & NATCRALITER IT MERITORIE, pariter atque lapforum An- gelorum primæva Integritas. Cæterùm ſententiam ſuam mutuatus videtur Arminius ex Docteribus Pontifi- ciis; Iſti enim tradunt, quod peccatum⸗ mortale non expellat habitum Charitatis Divinæ naturaliter, ſed tantûùm demerite- tie, uti videre eſt apud Duraudum in 1. diſp. 34 17. quæſt. 10. Henriquez quod l. 5. 4. 23. Al- m.inum tratt. 2. Moral. c. 5§. Lorca, 2, 2. Setlt. ,eN Waig 3. diſ. 22. Malderum 2. 2. qu æſt. 24. Artic. 12. zütnni ) 7 – 7 2* /7 , . concl. 5, Conninck diſp. 22. Jub. 9. & 10. pag. enek Quod portò addit Arminius, poſſe Crea- “ turam à Jure Creatoris eximi, ut non tenea- lele⸗ 5 tur obedire illi, ſi nempe ſit maledidta & Crea- anb or indignam æſtimet, a qua petat obedientiam. tor inaig ſt da qua p hang In eo maxime decipitur; Jjus enim DEl in 4 . 2— . i Creaturas abdicari à DEO non poteſt, mul- Gife P to OMn 1 4 . † ſ — 1Moau . NRuta. iktürign ert. 13 (Stehe n müIee Denne. peceatikh (Cham geie 1 1% 5 3, a. 64, 1,J „2* 1t. li. „ ol OPettentian imDln. oteh,n. 10 1 eden . h eCee 1 Vltenege *5 (341.) tò minus peccatum efficere poteſt, ut Crea- tura ab obedientia Creatori ſuo debita exi mi poit, tam non, quàm non poteſt à ſub jeétione. Domini enim Jus in ſer- vum per peccatum non amittitur; multô „* minus Domini ilius abſoluti vid in ſuam Creaturam, quz ineſſe & confer- vari ab eo dependet. Unde abſaonum eſt di- cere, Deum Creaturam peccatricem adeòô indignam æſtimare poſſe, ut non petat ab ea obedientiam: Nam, ſi non poſtulat ab ea obedientiam, Creatura non debet obe- dientiam. Quod ſi non debet obedien- tiam, non male agit, non obediendo: Si non obediendo non male agat, non poteſt hoc illi ſummæ pœnæz loco eſſe. Quid quod damnati & Diaboli ipſi in loco maled ctionis conſtituti, agnoſcant Majeſtatem Nominis IESU, & SUBJECTIO- NEM Cohfiteantur, Phil. 2. v. 9. & 10. Ubi autem eſt Confeſſio ſub jectionis, ibi tacita eſt agnitio, quod obedientia debeatur, ſine enim Subjectione non eſt Obedientia, nec O⸗ bedientia ſine Subjetione. Per infernum autem Diabolos & damnatos intelligi Jo- hannes Chry ſoſtomus explicat Tom. 4. p. m. 1170. inquiens: Quid verò eſt cœleſtium, terreſtrium & infernorum? Hoc eſt omnis Mundu, & An- P- 3 geli, —☛ (342.) £ geli, & Honzines, Dæmones. Quem ut ſo- et, verbotenus ſequitur Zheophyladtus in h. l. p. 65 8. Et ante hos longo intervallo Ori- genes lib. 1. Periarch. cap. 6. pag. 68 :. ait: Ommnes hi, qui in nomine JEo genn fledtenter, per hoc ipſum ſubjeftionis ſuæ inſignia deoiara: runt, qui ſunt cœ leſtium, terreſi tium & infer- norum: In quibus tribus ſignificationibus omnis Univerfitas ſignificatur. Et Baſilins apud Oecumenium pag. 666. ρο α νρναναο α àν αταα „9 dasαοννα, Unde etiam B. Lucas Ofiander locum ita exponit: Omnes, inquit, Creaturæ ipſins pote- ſtati ſunt ſub jectæ, ut Angeli & homines ipſum colant, Diaboli verò coram ipſo contremiſcant Denique faſſitas aſſerti Arminiani patet ex Lege natiræ inſcripta cordibus hominis, quæz etiam inſeripta manfit poſt peccatum; quamque ne ipſa quidem delere potuit iniqui- tas. Nam ubt Lex eſt, ibi ab ejus Legis- latore præcipitur obedientia, at in Homine etiam gentili deſtituto viribus præſtandi debitam obedientiam, Lex eſt, Rom. 2. v. 14. 15. Ergô etiam ab homine gentili po- ſtulat Deus obedientiam. Gentes, inquit Paulus, quæ Legem non habent ſcriptam Moſis, ut judæi in fœdus recepti à Deo na- turaliter facere quæ ſunt legis, & obedien- tiam iim di nebus. ferliun Pepen pe nieelle, tunne, u n in ilon At nos ninianu, Piebm uderdle⸗ dtotaai larſepe Gernd Kmkl (Cücenia ( hoe on egeto ſzheni⸗ tae. P. (hune he Dlex,un en ur⸗ Nlnf ennl0. Ar Ad inteen In ae⸗ entuſre Ebllis 4 1 1 launn. 8 Hocun i ieg ien feſriſcan 8s howinl, Ueecatun. hltat niſi. ei⸗ Lepir⸗ PHomne Neſtnli Nom. ?.e entii ho⸗ tes, ingun t ſeniptam iDeo ne⸗ obedlen. tiam *ſ½ (343.) 8 f h f——— tiam aliqualem exh bere utpote conſcien- tia ipſaram conteſtante & cogitationibus ipſoram ſe invicem accuſantibus & cxcu- ſantibus. Tertium Argumentum Arminii magnam ſpeciem præ ſe fert, dum ait: Non veriſi- miie eſſe, quod Deus poſtulet ab eo, qui eſt ſub maledi ſtione & extra gratiam con- ſtitutus, ut ipſum amet, honoret, reveiea- tur, in illo fiduciam collocet. 7 At nos contrà dicimus, primô, hoc non eſſe veriſimile, & multò minus quàm illud Arminianum, Deum Creaturam rationalem ſibi ſubjettam velle ſine lege relinquere. Sum- ma verò Legis eſt, Deum amare toto cor- de, tota anima, totis viribus, & proximum ſicut ſeipſum. Secundò etiam non efſt veroſimile quod odium DkEl. blaſphemia, contemtus ejus, dichdentia de ejus veracitate fint actus in- d fferentes, & non peccaminofi: At mani- feſtò hoc ſequitur ex doctrina Arminii: Nam ſi aliquis extra gratiam conftitutus non tenetur ad Legem, quæ odium DEI, blaſphemiam, diffidentiam de ejus veraci- tate &c. prohibet, & contra amorem DEI ejusque honorem præſcribit, ſanè talis erit Exlex, nullusque talium a tuum aliàs pro- hibitorum erit peccatum, cùm peccatum eſſentialem dicat ordinem ad Legem. teſte Joh. 1. Ep. cap. 3. ubi peccatum definivit, quod «αροιι ft aν+ονaα àat hoc omninò eſſe abſonũ, nemo cui mentis oculi ſunt, igno- rare poteſt: Sanè acutiſſimus Dn. Fechtius multis argumentis probavit etiam in da- mnatis hominibus & Diabolis adhuc efe Legem nainræ; eosque adhuc in inferno peccare. Videatur tracdt. de Statu dammator. quod altiones illorum malas concernit per to- tum. inprimis pag. 155. ubi inter alia fic lo- quitur: Quomodo fieri poteſt, ut liberentur da- mnati ab obligatione Deum amandi & colendi, cui infinitum debent honorem & amorem? Is enim honor, is amor, qui aliquando fſinem con- ſequitur, non eſt infinitæ. Vid. etiam B. Quen- ſtedt Tom. 2 p. 9. Quemadmodum ergò damnati facere non poſſunt, ne à Deo ſint creati, ita face- re non poſſunt, quin agnoſcant, huic ſe Domino ad honorem & affectum obſtringi, & ſicut Legem naturæz excutere non pos- ſunt, ita etiam non poſſunt extinguere ejus dictamen. Antequam hinc abeamus excutienda nobis eſt paucis ſententia Hobbefii, qi in Kb., de Cive c. 15. 4, 2. Leviath. c. 31. p. 167. Po= Dinno en ſt eſt: ecelent⸗ gaelnt Un Dllanſena lißn ferte ſth ettere Uelendhe. 4A Nuc, mnegis un /tnin 1,fein Ungedun enlunt, Noun DEI nlſcion⸗ IInmuntön tnid le (tißn,no en eſe. MMnhhon boninesl heuden, decunds is ſi ſn s Dpeccatn. egemn teke Eeknnt Omnindete luier Mbaben linior⸗ zadhreche Neneo lln natr. Ernil l. 1 alufeb⸗ . , 1, ihengerer⸗ . ,nen 1) (ll oren? I 0 fier l⸗ z . Nr nati faen ii ita kect t, buet⸗ ſenon por⸗ gbereen erentient heßi in d (34 5.) potiſſmam hominum partem à Regimine Divino eximere voluit, aſſerere enim au- ſus eſi; Atheos non eſſe ſubditos in regno Dei, quia Deum eſſe non credant: item, qui Deum eſſe credenteæ, tamen hæc inferiora regere non credunt. Unde concludit: Soli igitur in regno D EI ccnſendi ſunt, qui ipſum && Redorem o- mninm rerum eſſe, & præcepta hominibus de- diſſe, & pœnas in transgreſſores ſtatuiſſe agno- ſennt, cæteros, ait, non lubaitos, ſed boſtes ap- pellandos. At crudam eſſe hanc ſententiam & lon- geè magis ab omni ſana ratione abſonam, quàm Arminii, facilè oſtenditur. Nam pri- mò, ſi Athei non eſſent in regno DEl, qui non credunt Deum eſſe, nec Præcepta ejus agnoſcunt, aut minas metuunt, tum re- gnum DEl in homines Pendehet ab hominum maleferiatorum placito arbitrio, & preca- rium tantuùm erit Imperium ſummi Impe- ratoris, de quo Alexander Magnas apud L2. Curtium, mori præſtare qum precarid Impera. A⸗ torem eſee. Quid ergò indi ignius de regn DEl in homines dici poteſt, quàm DEl in homines Imperium ab eorum conſenſu de- pendere. Secundèò, ſiCtos & Politicos quæramus, quis ſit ſubditus, tum dicent, illum vereè V 5F5 & Pro 27 C(346.) ẽ & pPropriè eſſe ſubditum, qui in alicujus territorio domicilium ſuum habet: At ter- ra in qua domicilium ſuum habent Athei, eſt territorium DEl, Regis ſupremi, jehbo- ve, inquit, magnus Iraelitarum Kex, eſt terra, & quod implet eam, Orbis habiiabilis & ha- hitantes in eo, Pſalm. 24. v. I. Pulchrè Chry- ſoſtomus in Pſ. 14. Dixit inſipiens in corde ſuo non eſt Deus: Non eſt Fundamentum & quomo- do ſtat ædificvium? Non eſt .=dificator, & quo- modo damus facta eét? Non eſt Architectu, G quis urhem, quis hunc orbem condidit? Non eſt Statuaris, & quomodo bomines vivæ qu«z dam ſtatuæ in mundo facti ſunt? Non eſt Anrifex, G quiz veluti diſcnm anurenm in menſa, Solem in- Cœ ο poſuit? Si non eſt Deus, ꝗquid facis Atheiſta in iie, quæ Dei ſunt? In domo Dei vivi, & do- mum Dei inſiciaris. Tertiò juxta ipſum Hobbeſium Athei- ſmus eſt Crimen læiæ Majeſtatis D vinz, ut fatetur cap 15. dε Civ. art. 19. Crimen verò læſæ Ma jeſtatis committi non poteſt, niſi à ſubditis. Mma. 4 ibuer, . Diccul uPredete Eefteitn , Ipanhe Erelel Burmal Dn. D Iher Lnben fun uni onoto h aelpſin Enutoe n 1 ſonlo⸗ Kek, eot Uin eptni IIl Fata, itatem Indemer, — in den den ee nben le Peni, ,r. Ren etn. llih. UeC. Meuer. Ae⸗ chitce, 8 And Hie ttn Aiſer H 1 Geni ſri At rinS. hum Ae. n Dyim, 9 Cinen vn 36 (347.) 25* QEST. XXXI. Quomodo Providentia Divina ſe habuerit circa lapſum hominis, & vio- lationem fæœderis primi? Summa. I. Difficultas puncti aperitur. 2. Prædeterminantium ſententia promitur. 3z. Kejſicitur ex Patrum mente, & ſana ratione. 4. Spanhemii modus explicandi examinatur, & refellitur. 5. Burmannus citatur, & refutatur. 6. Dn. Picteti hypotheſes examinantur. Andem etiam difficile & arduum illud L puncéctum attingimus, quod in genere etiam tangit Pufendorf. de ur. fec. pag. 239. quomodo Providentia Divina ſe habuerit circa lapſum primi Hominis. Difficile di- cimus hoc punctum, quia inter duos no- bis ſcopulos eſt navigandum, quorum al- ter eſt, ne otioſum faciamus Deum pecta- torem Certaminis, ex quo totius Generis Hu- mani Fata, quin & Univerſæ Naturæ Ordo fuere ſuſpenſa. Alter eſt, ne in jurüi fimus in Sanétitatem ejus, Cauſam mali in eum re- fundentes, qui ULTOR fſeverifkimus, non veròô AUrTHOR ejus eſt. Circa Circa primum ſeopulum haſifie com- muniter dicuntur Pelagiani, ſed majjor eſt numerus eorum, qui cica alterum impege- ve: Veteres Simonianos, Floriqnos, Priſeilzia- niſtas non producemus; Tota Schola Tho- miſtarum & Dominicanorum nauf agium veritatis hic patitur, dum aſſerit, DEUM prædeterminaſe Hominem ad lapſum: de quo vid. Alvarez, Archiepiſ-opus Tranenfis, Romz cum magna approbatione editus 1610. qui expreſſis verbis diſp. 22. n. 15. p. m. 198. ait: Peccati allum, ſecundum omnem- Entitatem ſuam Poſitivam eſe eficienter à Deo, ut à primo Movente & Prædeterminaute, idem habet Soto libr. 1. de Nat. & Gr. Bannez 1. part. q. 19. art. 10. dub. 1. Medina part. 2. quæſt. 2 9. Johannes à S. Thoma, Ledeſma, Go- net, & alii. In horum ergè ſententia Deus Prædeterminavit primos noſtzos Parentes ad lapſum; motione non ſaltem MoRALI ſed Efficiente, effeaciter agente in Volun- tatem primi Hominis: Quz locutio cum apertè inferat, Deum fore Authorem pec- cati, ĩideoque colorem quærunt & dicunt, Deum prædeterminare ad Entitatem a ctus peccati, non vero ad ejus deformitatem. tinam verò hæc ſententia intra Clau- ſtra Monachorum delituiſſet, aut in Schola tan⸗ untün cpud Re⸗ Mnhr Metor gel Vn läle uanrd UImn perie in lid imtonen Abgeretit Oejndem ntrins uentete 1 tamen lufunih Daukann ie Print Pehmunt, tine ln 4 1 MoNCNe⸗ ee s Latente Mondl e in Volon⸗ Pcetiocum toren pee⸗ & Cicont ttemadn mitaten intra Car atingchel, tan (349.) — ein 4 tantum Eccleſiæz Romanæ ſonaret, etiam rd apud Reformatos paria leguntur: Nam Calvinns Inſtit. lib. I. c. 17. ait, Deum operari in mentibis impiorum & per eos, tanquam per Wa Inſt raumesta agere; Ipſum ut Canſam Primam, facere omnia, quæ reſpectn hominum ſint & di- cantur vera peccatd. Martqr in Rom. 1. c. dicit: Deum quo- damimnodo voluiſſe peccatum Adæ, & ejus qua- R nnpoaor a ſ, dantenus Authorem eſſe. Rhetorfortis de Prov. pag. 52 0. inquit: Dens prædeterminat voluntates hominnn, & adas Entitativos peccati: Deus est verè Canuſa S quidem prima & Principalis Altunm Phaſi- cornm, qnibas inſebarabiliter annexa ett mali- tia & deordigatio. Franciſc. Tarret. in TIuſtit. Theol. Loc. VI. de Prov. pariter prædeterminationem Dei et- iam ad actus malos, & fic etiem prædeter- minationem Adami ad comeſtionem ab . . „ 7 . .. — .— 3 . arbore vetita, ſtatuit. Sed follicitè diſtin- — guit ſubſtantiam actus in genere ENTIS, ab ejusdem bonitate vel malitia in genere Moris, prius vocat Materiale, poſteriuns Fo- male. Atque fic putat ſalvari Sanctitatem DEl, nam licet prædeterminaverit primos Parentes ad ſubſtantiam altus ſen ad materia- le, tamen non prædeterminaiſe ad morale- ſeu formale. ( 88 1 86 (350.) Cæterùm, quia actus mali in duplici ſunt differentia, nam in quibusdam mali- tia eſt extrinſeca, & ſeparabilis, ut in primo actu peccaminoſo, in comeſtione ab arbo- re vetita; Illa enim tantùm ex lege pofiti- va malitiam habuit, quæ ſublata lege ſta- tim ceſſavit, in quibus dam verò eſt intrin- ſeca & inſeparabilis, verb. gr. In blaſphemia, in odio DEl, atque adeò duriſſimum, ſi non blaſphemum videtur, ſi aſſeratur, DEUM etiam ad tales actus, ad jui odinm, blaſphe- miam determinsre. Nibilomins adhuc cen- ſetr Turretinus, Prædeterminationem iſtam ſta- tuendam eſſe: nam inquit, quamv odinm DEl, RHDIFPLICATIVE formaliter & qua tale, &. quoad circumſtantiam ad tale Objiedtum ſit in- trinſecè malum, nec poſſit non eſſe peccaminoſum; Tamen ſi ſpectetur ſimpliciter, ut doIO PHTSI- CA, abſtratcta ub hoc Oljecto poteſt habere Bo- nitatem Eutis Metaphicam, G& eſſe moratliter indifferens, G& eatenus poteſt eſſe à Deo. Hæzc Turretin. — Ingenioſus e jus diſcipulus Dn. Pi ſtetus, atque in Profemone Theologica Succeſſor Genevæ, ad eam duritiem progreſſus non videtur, neque audet ſtatuere, Deum eſſe Authorem & Prædeterminatorem a Rus alicu- jus, Cdii verb. gr. DEl, ubi malitia Intrinſe- ” ea ele mlte n n certl lr eg 1ie ſunt, ubeun, oenne, Eun. Migre ineti r Areie negzrunt, Kus malo⸗ lonos⸗ Nkrum Pr M. Ntvice Monem ’ I Deum Peccai aci Frelleren, edtia auſa, cuj 4 Bn ilin ii Pusdam nd. uinpn Kinerdae etlſeſefi Phubytr. eſoek nr. rlokgghe Cnn Knn tn DEN edien Dl esder grt. Oete rtmiſn 1AIOTIik. ,Even i toro i0en 1 D. Aetus Gedltch elusn müt e greſſorem. Nam quomodo ſtante hac ſen- ,Deumel 1 ider ica ⸗ . de (351.) §* —— * ——-— ea ef, ſed inquit, in talibus actionibus De- um efle Authorem meorum motuum, qui eas przcedunt, v. gr. motnum, qui præce- dunt, odium DElI, non verò Authorem eſſe ilus alla odii. Nam pergit, ut odium DkEl excitetur in mente mea neceſſe eſſe, ut prius exciten- tur certi motus, in corpore, & in anima certa cogitationes, quz ex SE neutiquam malæ ſunt, ſed determinatio illarum adver- fus Denm, quæ ſequitur & quæ fit à noſtra voluntate, eſt oramum peccatorum gra- viſmum. M Denique joh. Strangius in Academia Scotica Glaſgacenſi Profeſſor, & Robertis Baroniu, Do- Gor Abredonenſis, uterque Keformatus, planè negarunt, prædeferminationem Dei ad a- Rus malos, quamvis admiſerint ad actus bonos &c. De quibus amnibus ſententiis noſtrum promemus judicium ſine odio & affe tu. Et quidem quod primam Præadetermi- nationem attinet, illa procul dubio in juria In] eſt in Deum, eumque longè magis reum peccati facit, quàm Adamum primü trans- tentià, non dicitur DEUS prima peccati Cauſa, cujus non tantuùm eſt Cooperatoer, ſed e (352.) 8. . led Præoperator & Præadeterminator? Quo- modo non malitiæ ac bonitatis Au- thor dicendus erit ad utrumque actum bonum & malum, non minori, nec minus intenſa motione inclinans? Que modo ter- tiò juſtè punire poterit zquimimus Judex ea patrantes opera, ad quæ inſuperabili, in- declinabili, & ineln Ctabili præmotione ſunt adacti homines, & ubi Deus totius actus, quoad totam Entitatem ſuam eſt author. Unde portô conchadimus, aut potuitim- pedize Adam iſtum motum & impulſum Divinum, quo pradeterminatus fuit ad comeſtionem, illique reſiſtere, aut non po- tuit? Si non potuit, lùm ſanè Adamo nihil imputari poteſt, neque quod exiſtat actus ille Phyſicus & ſecundum Entitatem fuam phyſicam, neque quoad Eſe morale, quia Deus per præmotionem Cauſa eſt, ut atus exiſtat phyſicè, & per Legem ſuam effecit, ut Entitati tali phyſicæ cohæreat MALITIA MokRALIS, fHcque vocatus ad tribunal Di- vinum, Adam, facilè ſe excuſare potuis- ſet, dicendo: Tu Domine, & Creator, exprobras quidem mihi, quod comederim ab arbore vetita, at non fuit in poteſtate mea omittere actum, Tu enim determi- nàſti me ad actum illum peccaminsſun, 8S&SR̈ non ru Knonfu nere, C bitrio, ndetern Aiinpr erdWun Urminatti. füle. Caris rDyin. Ulin, uo vef, umn lulemn li Eheece⸗ enorea Penie afe Fiuſtri munt inte nqvoc Detal mte eſ al nal ucin agen Gnndien Imphtata lonem a Prelse vul nnia ne — inton Cltris ngue n ri dee runn üimm cht lerhl Docinelnr totinzdn, 1 Amnehee I Ralilll. — 1 15 aus Mi l ,autN. AMm uhll lenet atn Ninen funn le, gli Het uren lumelell en Mu uinnd ae otuir⸗ 4 (Ctentd, cowedein in porelt im ceten⸗ caninoſn Am 2 (333.)) . & non fuit in poteſtate mea illum non po- nere. Cùm ergéè ille actus non ex meo arbitrio, ſed ex tua voluntate, decreto & prædeterminatione profluxerit, nullo jure mihi imputas ad culpam & pœnam, quod ego aétum elicui, ad quem Tu me præde- terminaſti. Sanè hæc excuſatio juſtiſſima fuiſſet. Gravis in hac re eſt ſententia Hpp. Epiſe. in Pſalm. 9 1. non poteſt ſieri, inquit, ut Dem puniat, quod fecit; Quin Seneca ait. Quid in- tereſt, utrum Deos neges, an infames? Infamat autem, qui eum prædeterminare actus ma- los & peccaminoſos ait: Zertullianus plenus fervore appellat hanc ſententiam ſpuronm bla- ſphemiæ affatum de hæretico ore fœtentem. Fruſtrà autem Turretinus & alii diſtin- guunt inter MATERIALE actionis & FoR- MALE, quod ſcil. Deus tantùm prædetermi- net ad materiale, non verò ad formale, hoc ℳ₰ eſt, ad malitiam: Fruſtrà inquam hac di- ſtinctio affertur, quia illa præcipua eſt Cauſa actus alicu jus moralis, cuique potiſſmum imputatur effe Rus, quæ per liberam voli- tionem atque intentionem diretè & ex- preſsè vult aliquem actum, & adhibet o-= mnia media, quæ ad ipſum requiruntur. 2 At 2 (354.) 8 At in ſententia Turretini & Sociorum Deus hæc omnia exercuit circa materialem attionem Comeſtionis ab arbore vetita; aut ut maneamus in exemplo Turretini, circa actionem odii DI; nam efficaciter & di- re Rè intendit illam atctionem; Medinm adhi- bet effcaciſſimim, præmovendo & produ- cendo actionem, in Cauſa ſecunda, quæ ipſi veſiſtere non poteſt: Item Deus prænofcit totam oppoſitionem talis actus cum Le- ge ſua, novit in odio ſui turpitudinem & monſtroſitatem totam, longè & infinities clarius, quam homo. Ergô longè magis ipſi formale talis actus ejusque moralitas imputari debet, quam homini, qui ſe me- rè habet paſſivè, qui in oppofitum flecte- re ſe non poteſt, cui Vis tota libertatis ad- emta. Porròô illud decretum determinans ad materiale Peccati magis & fortius inclinat & trahit hominem ad peccatum, quàm appe- titus ſenkliva ſeu concupiſcentia. Nam & ap- petitus ſenſitivus non inclinat ad pecca- tum formaliter, ſed ſolùm ad materiale, nempe ad bonum ſenſibile ſeu dele ctabi- le; Stante ergò ſententia Tusretini plùs im- pellimur à Deo ad peccata, quàm per Con- cupiſcentiam, quæ à Jacobo Mater pec- catt ———— cti dieit Eucete ſeih. liyheere (id nos Uetandex⸗ le0 beneop⸗ tloeni Clens vol Iatetenn unu ler acen lertio, l ſeee (rellet oler keri Clerilt, Ulene nee lulmren Delia, Avancoet metin glee do Eeecii Il; Hoee Umpotlt lkeet n⸗ ne Socicnr l futeren eltizaut eini, Ce alter Helencr⸗ , AP in gurft Usenti n anle odinen Kirhnti ongt auln e odi , guiene⸗ Fuunkee. enatsa⸗ Anivensdl Binchnzts amn⸗ Nam⸗ 2d ſecca⸗ tebreb⸗ iiglurin⸗ D per Col⸗ Miater per⸗ xti 2 (355.) 3 cati dicitur, ſicque Deus Cauſa eſſet vera, ut faceremus opus pravum, & perditio no- ſtra à DEO principalius eſſet, quàm à no- bis: Decreto enim & intentione ſua efficaci ad id nos deſtinaret, quoed eſſentialiter ha- bet annexam malitiam, plusque poſſemus de DEO conqueri, quàm de Diabolo ſua- dente opus malum, quia eſt deleéctabile. Suaſio enim ejus eſt tantùm externa, relin- quens voluntatem in ſua poteſtate, at ubi prædeterminatio Divina eſt, ibi voluntas ad unum ab extrinſeco movetur, ſfic ut ne aliter facere aut velle poſũt. Tertiô, ſi Deus prædeterminaret ad ma- teriale peccati, tum efficaciter illud vellet: At ſi vellet efficaciter materiale peccati, non poſſet ſeriò & fincerè ſuadere homini, ne cauſaret illud materiale, nec poſſet Deus ap- plicare media eo fine, ut non cauſaretur illud materiale: Quia nemo applicat ſincerè media, ut conſequatur finem aliquem, quando efficacius vult, ut finis ille non ob- tineatur, ſed oppoſitus. At neque DEUS ſuadere poſiet, ut ex ſuppoſitione materia- lis peccati, non ſequeretur formale pecca- ti; Hoc enim apertè eſſet ſuadere aliquid impoſſibile; nam ex ſuppoſitione quod exi- ſteret materiale actus pravi, v. gr. adulte- 2 2 i, 5 (356.) 3 rii, odii DEl, per jurii &c. chimericum eſſet non ſequi malitiam. Nihil ergò eſſet, quod Deus prohibere poſſet aut perſuadere ne fieret: Igitur omninò repugnat, Deum præ- definire materiale peccati. Spanheinius aliter explicat Providentiam DEl circa primum peccatum, dicit enim in Diſp. de Lapſu S. 17. Deum vel negaſſe, vel ſnſpendiſſe, gratiam actnalem eſſicaciter volun- tatem Adami determinantem, ad ſtandum, ſi ve exoutiendam tentationem, & ſic confiderari poſſe per mocum duntaxat NoN DANTISZ PROHIBENS. Sed hæe ſententia licet mitior priore vi- deatur, tonen Deum non abſolvit à parti⸗ cipatione peccati. Nam ſi DEUS negavit vei ſuſgendit Gratiam actualem efficaciter voluntatem determinantem ad ſtandum ſive excutiendam tentationem, tum aut pofübile fuit, ut ſine ea Adam ſtare po- tuerit, & ſuperare tentationem, aut ſine ea ſtare non potuir. Si prius aſſumit Span- hemius, contzadicit Sociis, qui Gratiam il- lam actualem prædeterminantem abſolutè Leceffaziam faciunt ad ſtandum, vid. Rhe- torfort. de Prov. pag. 520. At ſi poſterius concedit, nempe ſine ea Gratia aétuali ſta- re primum hominem non potuiſſe, in De- um n necel atione 0 anloid, ue, ſter⸗ ſteum ¹ Nyigmt noncn tulta vi ai, The Monid D liereat, n hegt Uüiron it⸗ l weci Nee jon 1 Deneg⸗ nonel leme Ef lon dinte Arrib lehereto Iuecilpe 1 Utam 4 aNden nu enegi. N enti Uayls Do — nercunde Belenge erlucket ,onen Diorlentrn , Gier ain ſolen in ſe Conite Nox bon Orort⸗ ohnripane Deprit eneßhule 1d Kmmdnmn n, tum 1 n ſtate e ,zun öetn lunt In. Cnatami en le v, Vd N Kpoſtens ,eiter ile 1 De⸗ un um neceſſatiò redundabit culpa: Quia hac ratione DEUS defecit in neceſſariis, non dando id, ſine Quo Creatura, cui præcepit ſtate, ſtare non potuit, atque adeòô obliga- vit eum ad impoſſibile; Quod manifeſtòͤ repugnat Juſtitiæ, quin & Bonitati Divinæ. Tyrannicum enim eſt præcipere id, qued eſt ultra vires. Hinc re Rtiſſimè B. D. Ni- colai, Theologus profundiſſimus diſp. de rovid DEl ait: Non peccat verè, niſi qui 0 ita peccat, ut poſſit ex conditione non pec- care: neque præcipi ei quiequam poteſt, qui non ita conditus & factus eſt, ut poſſit, quod præcipitur, implere. Nec juvat Spanhemium fubtilitas, cùm ait: Denegationem Gratiz Prædeterminan- tis, non eſſe Effe tionem, ſed non Effectio- nem; Et fic ſe tantùm habere DEUM., ut non dantem PRonIBENS; quo ipſo putat, ſalvari DEUM, ut nihil ipſi imputari poſſit de peccato primo. Sed fruſtrà. Sanè enim jure culpa refertut in denegantem media, ad vitam conſervandam & ad mortem evi- tandam neceſſaria, fi moriatur, cui ſunt denegata. Auguſtini ea fuit conſtans ſententia, di- centis, ii non paviſti, occidiſti. Submerſio navis procul dubio jure imputatur Guber- 2Z 2 natori, 5 (358.) £ natori, etiamſi per directam a cRionem, aut influxum non ſubmergar navem, ſed ea pereat, vel per incuriam, vel per abſentiam. Aliter ſe extricare ex hoc labyrintho co- natur Burmannus lib. 2. cap. 6. p. m. 426. Prætendens Deum anxilium ſi ve ſnavem illum inſinxum, qno Homo primus allu perſeveraſſet, ſuſpendiſſe; tùm quia Deus non fuerit ob- ligatus ad illud dandum, tum quia Adamus viribus ſuis ſidens illum non expetierit; Un- de concludit Adamum in culpa fuiſſe, qui licet Divina præmotione caruerit, tamen ipſe quoque liberrimè actum obedientiæ ſuſpenderitt. “ Verùm nec hic color ſufficit ad liberan- dum Deum à participatione peccati, nam auxilium illud & ſuavis influxus DEl, in ſententia Burmanni ita fuit comparatus, ut CUM EO actu perſeveraſſet Adam in ſtatu integro, & ſine eo actu perſeverare non- potuit, & ita ad actum perſeverandum fuit neceſſarius. Atqui auxilium aliquod neceſſanium, ex cujus defectu Legis Divi- næ prævaricatio & æzterna damnatio ſe- quuntur, Creaturæ intellectuali antequam RA evaſit, deeſſe non potuit; juxta enim certiſſimam Auguſtini, in materia de Au- xiliis acutiſſmi doctrinam, à DEO ſmme ONO æmamrre Ponoſu tm. C netvoſiil 6 es e Gd let xecepi gentem. Ner!⸗ Ktna: Alnn ſil , tame lin hæc Ahero Mn üOnn maſ Uhleor nneret endunn MNI. N ipen id nre Miun 1 un mnenn Neelan — nene n, kein Mentin fntoer Menr len ſtan lileitch fti,Un ule,u it,tanen bbelene Albenn⸗ i, nan DNl,in rarue,r nin kue e no erandun naicvot i Diri⸗ naio⸗ mtegum utzenin ii de A Oſone ong 2 (359.) £ Bono ſummèque juſto deſeri Creatura non poteſt., prinsquam id per peccatum merea- tur. Quia ut lib. 3. de libr. arbitr. cap. 16. nervoſiiimè ait: Ex eo quod non accepit, nul- lus reus e’t. Ex eo verô quod non facit, quod debet juſtè, reus eſt. Debet autem, ſi accepit & voluntatem liberam & ſuffi- ☚ cientem facultatem. Nec ſatisfacit Reſponſio Albedæ diſp. 52. ſeſt. 2. & aliorum, dicentium: Non gefniſſe Adamo ſuffcientem ad perſe verandum facnlia- tem, tametſi gratia PER &1 eicaci carnerint:; quia hæc non ad r% poſſe perſeverare, ſed ad Acru perſeverare pertineat. Non ſatisfacit, inquam, Reſponſio, tum quia omnia ad agendum ucllia ſufficien- tidſima ſolus ille habere dicendus eſt, cui nihil eorum deeſt quæz ad agendum omni- nò neceſſariò ſunt: Hæc enim AuxIIII ad agendum SOFFICIENTIScommuniſſima NOTIO, & Idea omnibus conſtans. Nam, ut ingeniose ait Montaltius in EKpiſt. Pro- vinc. id demum SuFFICIT, à quo nihil ab- eſt neceſſarium. Hæc germana vis & pro- prium fignificatum eſt illius vocis. Ver- bum enim SurrICIENs ita omnes interpre- tantur, ubi nihil deeſt, & ubi omnia adſunt neceſſaria ad effetum ſeu a Rum. 2 4 Tùm & (360.) £ Tùm etiam, quia, ſi Adam caruit Gratia PER Sk efficaci, ad benè agendum & per- ſeverandum neceſſaria, & inſimul cùm ma- lè agendo peccavit, ad actum malum, per efficaciſſmam DEl præmotionem applica- tus fuit, ut Burmannus quoque aſſerit, tum ſanè impoſſibile fuit, ut Adam non peccatet, quod direétè eſt contra Auguſti⸗ num, qui libr. I. Retract. cap. 15. docet, primum hominem habuiſſe ab opere malo abſtinendi ſummam poteſtatem. Item in lb. 14. de Civit. Dei cap. 12. dicit: Præce- Ptum DEl tantò majore Injuſtitia violatum eſt, quantò faciliori potniſſet obſerventia cuſtodiri. Jam, quomodo ſumma poteſtas, aut ſum- ma facilitas perſeverandi in Bono & abſti⸗ nendi à malo in Adamo dici poteſt, ſi ca- ruit gratia Per Se efficaci ad perſeverandum; Et ſi ille defecit ante omnem culpam, ſi denique ad aétum poſitivum peccati vo- luntas e jus actualiter fuit applicata & pra- determinata. Vidit procul dubio iſta inconvenientia Burmannus, & poſt eum Braunius Tradt. de Dofgt. Fœd 376. unde culpam aliquam in Adamo invenerunt, de qua tamen Scriptu- ra prorſus tacet, dicunt enim Adamum vi⸗ ribus ſuis fidentem non petiiſſe auxilium, reſri m il MuoNIG amipee w ſetie erun conmnadet kgin g (un e Inlamr Ppobert moxrI l seri Cmniler nos cen hi Ui neri NI. 0). nlßint untmm N ol Dinde un lumtie N Dinzion I Nn — niti un’ 1 Wlcinn. Nin nale. Nee lit, Cina aet. Cet, (ae nio n lennn lcl Me Nulent, i, ufi , Ar⸗ nokali olelzſcr Penumdun enpen, uti do⸗ K⸗ weneni ſt liquammn ngctir⸗ Amonn 1⸗ urilun, e (361.) præſertim in tentatione Diaboli; Proin De- um id juſtè ei denegaſſe. Et in hoc ait, BRAUNIUsS videtur conſtitiſſe primum A- dami peccatum; quod tale auxilium à Deo non petierit. Verùm hæc dicuntur ine eνιεαι imoô contra Scripturam S. nam in ea planè non legitur, quod in citatione ad Tribunal Di- vinum, cùm Deus Adamum citaret ad red- dendam rationem peccato commiſſio, ex- probarit ipſi judex omniſcius PRASUM- PTIONEM nimiam de SE, quodque viribus ſuis fiderit, & ſic in eo primum peccatum commiſerit. Sanè talis præſumptio elati in Adamo & ſuperbi animi ſignum fuiſſet, quem habuiſſet ante tentationem Satanæ, ubi meritò exclamamus cum Auguſtino lib. 1. Op. Imperf. contra Jul. Ergone S in Pa- radiſo ante maleſuadi venena ſerpentis, ante corruptam ſermone ſacrilego voluntatem, mala jam & ſuperba voluntas fnit. De quo jam ſu- pra prolixè. Deinde fruſtrà dicitur à Burmanno & Dn. Braunio, quod Adam debuerit petere auxi= lium tale à DEO; nam Adamus illud petere non potuit, fine præmotione & prædeter- minatione Divina, aut ut novo ſtylo loqui- tur Braunis ſine RPRODUCTIONE nevz 27 5 VO= (362.) ☚ volitionis, cùm Deus hominem ad omnes a Qus ſuos tum ſpiritnales, tum corporales prazmoveat. St ergo Adam non præmotus fuit ad defiderandum auxilium efficax Di- vinum, ergòô deſiderare & petere non po- tnit. Nam inquit citatus Braunius vol. 1I. part. 2. c. 122. Cùm omnis operatio ſit actio realis, & omnis res à DEO ſolo poſſit pro- duci, certiſſmum eſt, DEUM etiam eſſe Cauſam primam omnium operationum ſpiritualium, ut dicendum ſit, quicquid realitatis in cogitationibus, & ſic etiam volitionibus, reperitur, ililud ab ipſo DEO produci, adeoque mentem noſtram ad o- mnes cogitationes & volitiones ab ipſo DEO determinar. Qud ultimò ſpeëtat ſententiam Cele- berr. Picteti, in ea laudamus verecundiam, quod veritus eſt ſtatuere, DEUM eſſe Au- thorem aut Pradeterminatorem actus ali- cujus, qui intrinſecè malus eſt, v. gr. Odii DEI. Verùm ſi hoc ſtat, opus eſt, ut retra- ctet illud, quod dicit lib. 6. cap. 3. pag. 411. DEII M prævenire voluntatem noſtram in atli- bias ſu is, D EIl Menim decreviſſe ab æterno, quid feret in tempore, voluntatem noſtram indiffe- rentem eſſe, n Pauk- atque adeò ejus indif- ferentiam tollendam eſſe, eamque aduandam à Vo- ohttn onmnian bee i (um ta Meq gril Ioſromn n eſe ⸗ ne . N uva n, na nerali nl pe (ht d illiee gingre lipini⸗ Uh mn inn ſcun/ Ge, lunne . 10biet Kice Juin iu iſceu cn 0 cine0 Uünin — . ONI lende Menot tea. tun - en oltn lrno⸗ un e Miomm igil ſee ein loN n Dit in e⸗ ution eleA Cus ⸗ g. 0 urletr. . M ll. Ac. ⸗ elnc, inlfe inh⸗ Munkend „ 6 (363.) Voluntate Divina, ein que pramotione. Quæ omnia manifeſtò docent, illum quoque in- cidere in ſententiam Prædeterminantium, quam tamen evitare conatur. Neque juvat ipſum, quod ait: In an v. gr. Odii DEI, excitari quidem à DO in mente noſt ra motwm, ſed illos motis prout ſunt à DEO, non eſe Maros, ſed prout daetetminentur à vo- Iuntate noſtra adverſus DEIM., non inquam, hoc juvat, ſed potiùs ſe magis implicat Pi- Hetus, nam hac ratione motus Divinus erit generalis & indifferens, quique à Cauſa ſe- cunda poſtmodum determinationem ac- cipit, ſed talem motum & concurſum DEI indifferentem Pictetus re jicere conatur per quinque argumenta. Vid. cit. loc. pag. 411. Inprimis ait, ſi Creatura determinat concurſum DEh tum Cauſa prima dependeret à ſeeunda, non ſecunda à prima &. Porrò abſonum eſt dicere, DEUM excitare motus odii in vo- luntate hominis, ſed ſine determinatione ad Ob jectum: Nimis vaga: eſſet talis motus & affectus à DEO productus, imò vanns, quia fine fine; Obje tum enim eſt finis in- trinſecus atuum, & eſſet motus fine ſpecie, cum Objeda ſpecificent Acus: Et ſine Yer- mino; Ob jecta enim terminant actus ne in infinitum abeant. . In⸗ (364.) £ Interim laudamus in eo, qued in Expli'- catione Quæſtionis, quomodo concurrerit DEUsS in hoc lapſu, aut quid præſtiterit, ait: G 1. DEII M non impuliſſe hominem ad pec- candum, nec Satanam ad tentandum, abſfit, ut hoc de DEO Santto cogitemus: ad dimus, Abſit etiam, ut dicamus D Ell M prædeterminaſe Ala- mum ad illum actum. Przdeterminatione e- nim illa nullus fortior eſt impulſus, quod contra cæteros Reformatos advertendum. Secundò inquit, Dzua non ſubtraxiſſe Ada- mo GRATIAM DATAM, tum quia talir ſubtradlio pœna fuiſſet, at pœnæ locus non eſt, ubi nulla præceſſit culpa: tum quia ſi DEllS ſubtraxiſſet gratiam datam, videretur oompuliſſe hominem- ad peccandum, nt quàm ſubduttis columnis do- mus neceſſariò corruit; Sana hæc ſunt & con- tra Spanhemium aliosque Reformatos mi- litant. Tertiò DEUM præſciviſſe hunc lapſum, alids infinita ejus Scientia dici non poteſt. Optimè. Si verba ſpectentur, ut jacent: Verum bic orrò id notandum, Scientiam Divinam non fun- dari in Decrcto DEI, ut commnniter Domini Reformati & Pidletus quoqne ſtatuit, ſed ante- cedenter ſe habere, maximè in operibus malis, alids enim ſtatim ſequeretur, quod DEUS vi- deng eni emmit onpot ntcit ion. Hi upro guodh. peimit MIoey inclitken⸗ Mhoe iſckune me &! famen gere vol emninar Eun⸗ Nalari⸗ Mon im kominen Moitad ARu dolobe ga i dex N nenneit lrllten, r. ,Alſtt ng ne⸗ n D bi i yniun⸗ nisdh⸗ cd⸗ Ntos m⸗ ndli, run ki⸗ nonfi⸗ Doſii ſl te⸗ a noli, Iu⸗ eut (365.) gens peccatum, videat illud, ut à ſe Decretum, quo ipſo D ElIS erit author, erit peccati. Qiartô ait, DEII M decrevil'e bunc lapſam permittere, nam ſi non decreviſſet permittere, non potuiſſet certò præſciri, quia natnra hominis mutabilis non potnit fundare certam praſcien- tiam. Hic jam iterum ceſpitare incipit, nam illa propoſitio vera non eſt, in eo puncto quod DEUS præviderit lapſum in decreto permittente. Nam decretum illud PER- MISSTVU inferret lapſum vel per medium indifferens, vel per determinans, ſi primum non poteſt fundare ſcientiam infallibilem: Si ſecundum tum deſtruitur libertas Crea- turæ, & Pictetus iterum incidit in ſenten- tiam, cujus horrorem & abſurditates effu- gere voluit, videlicet in ſententiam Præde- terminantium. B Quintò ait: Dru Satanæ habenas laxaſſe, ut adoriretur hominem: Mallem dicere Deum non impediviſſe Satanam, ne adoriretur hominem. Loqui enim de DEO Sanétifſi- mo ita debemus, ne ulla cooperatio ad pec- catum in illum redundet. At laxare Dia- bolo habenas, vix poteſt ſine influxu ali- quo intelligi. Sextò ait: Dxua occaſionem præbuiſſe Dia- 9.02 (366.) D£ bolo, aggrediendi, probibendo eſum arboris pul- chræ quæ tamen addit, prohibitio PER SE Cauſa non fuit ſeduèétionis Diaboli. Neque hac ſapiunt wνννονα niwb- 7 Aα. DEUS enim non poteſt line, blaſphemia dici occaſionem Præbuiſſe ad Peccandum, ſed ad exercendam obedien- tiam. Deinde Diabolus rapuit occaſionem ad tentaudum, ex lege illa, non data ipfſi fuit. Tertiòô, ſi Adam tentationem ſupe- raſſet & viciſſet, victoria ea gradus proxi- mus fuiſſet ad accipiendam à DEO Coro- nam, z. Tim. 4. v. 7. Sentimo. a non addidiſſe Gratiam no- vam maſorem Gratiæ datæ: Rectè: Nam ut bene ſubjungit Pctetus, absque illa ra. tia poterat ſubſiſtere, & ad majorem dan- dam nulla lege tenebatur DEUS. Claudimus iſta verbis Zertulliani contra Marcion. lib. 1. Cap. 9. Quod malum adſeribes Creatori, ſi delittum eſt hominit? non erit PEl, quod eſt hominis: nec idem est babendus de- lidi Aurkgok, qni invenitur IXTERDI= CTYOR, imb & CONDEAMNA-= 10R. Re- 41 Un ſe0 hie hi DIIM, e AAA ucni ſ Mn, lee tatt o Danmmatus ely ſet min int / o Nveron nor nlſyere NNMAr D Bonfotis dona wvi titenn, INe Vingtamne Leyeriora ſitethren Conleſene oret fomn ennt (fideret 1004 ro — nlond toln hol uh. Cekſicen U nchecen ecthonen NCin i hen ine. . lusfrol⸗. 10000. Gtle te- Nmt a Cta⸗ Nenn an⸗ micovtn Nolerihe eit DEl ens Ae⸗ npl- nova prodit, & theſauros ſuos explicat. Ah 62 (367.) Reflexio Practica. Ad T1 nunc ſœderis primi Sarok & SrA- TOR Zer Optime & Ter Maxime, in fine libelli hujus, qui rerum omnium finis æ & EXOR- PIUIM, me verto. Miſera ſum Agami proles, ſed ad Cτ ô v ö A4 M Tnam ſupplex appello. Peccator ſum ab ntero, nec tamen à 7T1X abeo; nam, leſte Anguſtino, qui ZT1 dimittit, quo it, aut quo fngit niſi à T; placido, ad 21 iratum. Damnatus fni ante quam natus ex Iuſtitiæ Tuæ zelo, ſed miſericordia in Fe PERE Nov gratis- ſimum invenit temperamenium. Cur ergo viſceribus me iis non committerem? quæ non moventur, niſi ut exundent in ſummum amors erga me affettum. Cur non ad illam, 6 SuaME DEII S, appellarem perfectionem, Jquæ Bonitatis Tuæ germana Soror delictis ignoſcere SorA novit. Cur non ad eam reſpicerem vir- tutem, quæ licet poſtrema ſe oſtenderit in opere; prima tamen eſt, quæ miſeris ſolatia propinavit. Se verior contra peccatum eſſet vindi Ta niſi illa ſciret Rx EDIUIM. Terrililior Majeſtas, niſi illa condeſcenderet. Ardentior zelus, niſi illa miti- garet ſammasz. Non poſſet ingratum mortalium genus ſubſiſtere, niſi illa quotidie divitias ſuas effunderet. Quæ denique novo Oriente Sole, Do-= (368.) n t Do&rz, in hujns amplexus patere, ut plena fide abeam. Nibil accidere poteſt mali, qui quie- ſeit in O?IAM0. Providentiæ me porrò Tuæ Snaviſimæ com- mendo. quæ MxNusS Taa est, ſed Oc 41Hα. Illa me airigat, ne à T1s aberrem. Fulciat ne- cadam. Protegat, ſi ab hoſtibus petar. Solatia præbeat, ſi premar. Cuſtodiat, ne opprimar. Informet, ſi aſequi neſciam, cur in hoc orbe, tam diſſonus rerum circulus volvatur; ut Ma- 1ISs ommnia BNE' GS feliciter. Bonis pleraque MALE & ſiniſirè cedant. Fac, ut cum Hipponenſ. Præſule Provi- dentiæ Tuæ ARCANAmagis mirer, quàm ri= mer: ut in fide exclamem: MIRA PROFUN- DITAS DEUS meus: Mira Profunditas. HoRROKR eſt intendere in eam, HoRROR HoNokRISs & TREMOR AMO- 1 1 Pro ſeyen RD. 1 ◻ — 5 CONSILIARIO, & ABBATE NDORFII. 2 = S 5 uiooesSeXKHXX Hðeeen — 666 BLAd‚=᷑OO 8 1. 9 E v 8 E. D. 198 Eeeoa- es 10loejesqee 2 A aoueſeg snooꝗ N X — — —