Gf639_qt_1
author: Schenck, Gabriel Maria andConstantin, Magnus M.andWenser, Honoratus M.

DOανMWBA

C OU N 7 R A

ERRORES HERETICORUM

Circa ine ffabile

DIVIN£

INCARNATION. IS
MYSTERIUM

SELECTIS Nas

HISTORICO- SCRITTURISTIICIS.

DISSERTATIONE CHKGNOLOGICA DE ANNINA
NATIVIIATIS, BAPTISMI & MORTIS EIUSDEM

PROFPOSITA

A P. GABRIELE MARIA SCHENCK, Ord. Servor.

B. M. V. in Archiducali Conv. ad D. Joſephum Oenip. SS. Th. Lect. Ord.
Anno MDCCXEIII.
——

enipont,, ypis Mich. Ant. Wagner, Reg. Aulæ & Univ. Typogr. & Bibl.

HETER NI PATRIS

THESAURARIO,
VERBI

OECONOMO,

SPIRITUS SANCTI
PROMO CONDO,

DEI HOMINIS

NUTRITIO,

DIVO DSEPHO

Virginis Matris Sponſo,
Virginitatis Lilio,
Apoſtolorum Prodromo,
Patriarcharum Vertici,
Eccleſiæ ac Conventùs Oenipontani Ordinis Servorum

B. V. MARIA Tutori, Patrono, ac Protectori
potentiſſimo

O. D. OD.

SACERRIME

DEIHOMINIS
NuTRITIE

PATRIARCHA
SANCTISSIME:

llentiaria hactenus inter privatas parieti-
nas luctata, ac in incarnatæ aterni Patris
Sapientiæ contemplatione defixa Theologia
noſtra lucifugam pertæſa ſolitudinem in
publicam hodie arenam prodire ambiens,
haud aliunde lucem ducemq; indepturam
2 arbitratur ſecurius, quo ſecundiore exitu ſinuoſas ſtrin-
gat errorum ambages, ac inſiduoſos laudat dificultatum
anfra-

ti.
i

anfractus, quàm ſi à Sanctißimo Nomine tuo PATRI.
ARCHA SACERRIME gratiarum mutuetur ſappetias.
Ad aras proin tuas abundantißimo gratiarum rore ſtillan.-
tes ſua quidem ſpecie exigua ac cultu modica grandium
tamen Myſteriorum bajula Theologica hæc adrepit bagina.
Deum illa loquitur, ſed incarnatum, de genito ab Inge-
nito Verbo diſſerit ſed abbreviato, quod unicum ab æter-
nitate locutus Pater dixit omnia. La) Numen humani-
tatis noſtræ indutum exuviis pauca exhibent hac folia, 65
Verbum in Carne, hoc eſt Divinitatem in atomo, Ma-
ximum in minimo, Solem in nube, & Divinorum arca-
norum imperſcrutabilem abyſſum in puncto.
Et verò à quo alio nativis ſuis aternùm contumu-
landa umbris hac elucubratio lucem emendicabit felicius,
quum à te ½ DIVINISSIME JESU NüUTRITIE! qui
aæterno Diwinitatis conſilio Illius electus es Cuſtos ac Nutri
tius, cui Sdapientißimi Siracidis benna inſeribit elogium:
Candor lucis æternæ. A quo alio arida hac folia abun-
dantiores roris ſtillas exſpectent, quàm à te, SANCTIS-
SIME PATRIARCHA! qui largos Divinæ ſapientiæ lati-
ces non ab alia Hippocrene hauſiſti, quàm ab ipſo Incar-
nata Sapientiæ ore Diviniſßimo, tanto itaque ſub Praæſidio
inconcuſſa contra quoscunque hoſtium incurſus velut ada-
mantinis munita mœniis ſiabunt hac Fidei Dogmata, tri.
NK 3 umpha.

(2) S. Auguſt. in cap. 1. Joannis.

umphabit Catholica Veritas, quæ eſt increataæ filia veri-
tatis, enervabitur haretica pravitas, 6; cadent imbe-
ecilies hoſtium catapulta. An enim inwictum magis ab
alio hac pracipua Fidei Dogmata contra Errores Hæreti-
corum circa ineffabile Divinæ Incarnationis Myſterium,
cum Quæſtion'bus Hiſtorico-Scripturiſticis de Chriſto &c.
ſperabunt Praæſidium quàm à te Protector Potentißime,
PATRIARCHA SACERRIME, qui Myſterium à Sdaculo
abſconditum, inenarrabile Divinæ Incarnationis Sacramen-
tum Angelo interprete, Cælo Magiſiro didiciſti. Aurea,
ac Melliflua appello Claræwallenſis oracula, qui Praroga-
tivarum ac Encomiorum tuorum umbras, ac figuram in
Tgypti Pro-Rege venerabundus ſuſpiciens ita de te San-
dtißime Dei bumanati Nutritie, perorat: IIlli data eſt in-
telligentia in Myſteriis Somniorum, iſti datum eſt con-
ſcium fieri atque participem cœleſtium Sacramentorum
ille frumentum ſervavit non ſibi ſed omni populo, iſte
anem vivum & Cœlo ſervandum accepit tam ſibi quam
toti Mundo. (b)
Aſt non abs re temeritatis hodie ageretur Pietas ipfa,
qua tuis litatura honoribus tenuem bunc foliorum mani-
pulum, exile munus, tuis imponere præſumit aris, quibus
ob abundantiſßtimas in nos derivatas gratiarum venas

non una debetur hoſtia, ſed Hecatombe, niſi offerentu
exili-

(5) Benardus homil. 2. fuper miſſus.

n.
nhe.
t
reti.
WUm,
Ee.
me,
AAuh
men.
Nrea;
ſoer.
n in
dan.
ſt in.
con.
um

ſſte

am .

Nil
ℳ
ti
l⸗

exilitatem rei oblata dignitas in immenſum ſuperaret:

Non alium enim in Euchariſticum tibi conſecramus Sacri-
ficium, quam illum, qui dum Patrem haberet ſine Ma-
tre ab aterno, & Matrem ſine Patre in tempore, tuus
putari dignatus eſt Filius, qui cum Dominus eſſet univer-
ſorum nutibus tuis eſt obſecutus, &; poſtquam fabricatus
eſſet auroram, &s ſolem fabri, id eſt, tuum paſſus eſt ſe
appellari Filium, quem ut Alumnum orbe majorem ulnis
rexiſti, aluiſti, educäſti.
Patere itaque SACRATISSIME DEI HOMINIS
NITRITIE, FRUMENTI ELECTORUM CUSTOS
SACERRIME! at Theandrica Majeſtas Theologica hac
penna rudi equidem penicillo adumbrata tuo requieſcat in
ſinu. Admitte PATRIARCHA SANCTISSIME 3
qui à gratiaæ tuæ foribus arces neminem, imo etiam inwi-
tum gratiosò quodam inwitas Magnetiſmöò ut Juvenis, &;
vel ideo immaturus Theologicus hic conceptus, qui non
ab effeto Jovis cerebro, ſed à Capite Chriſto ſua ſumpſit
incunabula, in te votorum ſuorum nanſciſcatur comple-
mentum. Pendeat ad gratiæ tuæ thronum in perenna-
turæ Dewotionis noſtræ teſſeram tibi dicatum anathema hoc
Theologicum folium, cui libellum jungimus ſupplicem ut
ILLI de immenſo ac abundantißimo gratiarum tuarum
theſauro diſpenſes quàm largißimè, cuſus in te Pietati ac
in nos munißcentiæ debemus, quod Manipularem hanc

hoſtiam

hoſtiam honoribus tuis licuerit conſecrare. Atque utinam

tam diſtricta ſilentii lex calamo noſtro terminos non po-
ſuiſſet ac lingua injeciſſet vincula! laconicè profectò ſimul
ac graphicèe Pobëticæ Eratus elogio indigitarem 3 Egregium
ſemper Patriæ Caput, ille Senatus vindex, ille fori le-
gum, ritusque togæque. () Dignum profecto Thiloſo-
phico Biantis Oraculo Magiſtratus virum oſtendet. (4)
Huic itaque Macenati naſiro Munißicentißimo tuo Jdan-
Aißime Tatriarcha inſignito Nomine largiſamum benedi-
ctionis tuæ impende cumulum, quo ſi etiam nos in arena
7 beologica luctantes dignaris tuo ſub Nomine felici ſub
omine, te auſpice te Duce decertabimus.

(e) Corn. Sever. (4) Ariſtot. l. 5. Eth. Cc. I.

Kternum devoti Clientes

Præſes
& Defend.

Cen-

ſenn

1

Cenſura Facultatis Theoiogicæ.

Alſſertationes iſtæ doctiſſimæ non tantùm Fidei orthodoxæ
ſunt quàm maximè conformes, ſed inſuper eandem exi-
2 mia Doctrinæ ſoliditate, atque exquiſita claritate ad-
4 versùs veteres recentésque hæreſes quàm validiſſimè pro-
pugnant: dum enim Verbi Incarnati Myſterium præclarè
explicant, elucidantque, magna Ingenii ubertate, mira amœnitate,
inſigni methodo, & Quæſtionum fuavi, jucundâque varietate lectorem
rapiunt, ac paſcunt, ut adeò locupletem Eruditionem Theologiæ Poſi-
tivæ, Scholaſticæ, Dogmaticæ, atque Polemicæ ex illis haurire liceat.
Undè digniſſimæ omninèò ſunt, quæ ad Fidei Defenſionem, ad Doctiſ-
ſimi, & Clariſſimi Authoris ornamentum, ad rei litterariæ decus, at-
que ad communem omium eruditionem, utilitatemque in publicum
prodeant, Ità cenſet Oeniponti 3. Maij 1743.
P. JOSEPHUS BINER, S. J. SS. Theol. Doct.
ejusdémque in Speculativis Profeſſor Ord.
publicus ac p. t. S. Facultatis Decanus.

9806999960602902200060000666

FACULTAS

A. R. P. Vicarii Generalis Provinciæ Germaniæ.
Ræſens Opufculum Pracipua Fidei Dogmata &c. continens à Theo-
logis noſtris, quibus id commiſimus, reviſum, quia nihil ortho-
doxæ Religioni, vel bonis moribus adverſum habet, ſed fidem
veram adverſus veteres, recentésque hæreſes validiſſimè propugnat, ut
typis mandari poſſit, præſentibůs facultatem impertimur. In cujus rei
Fidem has propria manu ſubſcripſimus, & conſfueté officii noſtri Sigill⁶
munitas dedimus in Conventu noſtro D. Virginis Annuntiatæ Viennæ
Auſtriæ die 15. Maij Anno 1743
P. F. BERTHOLDUS MARIA ERMBLICN,

( Ord. Serv. B. M. V. p. t. per Provinciam
.„◻92². Germanicam Vicarius Generalis.

0 Appro-

Approbatio Theologorum Ordinis.
um Pracipua Eidei Dogmata cum Quæſtionibus Scripturiſticis de
Chriſto Salvatore noſtro ea claritate, & ſodalitate elaborata
A fuerinr, ut ſingularem prorſus Authoris eruditionem, profun-
dam quæſtionum ſelectiorum ſcientiam ob oculos ponant eruditorum;
nec in regulas Fidei orchodoxæ peccent ullibi; idcircò digniſſima cen-
ſeo, quæ ad ſummam Eruditorum expectationem lucem publicam aſpi-
ciant. Ex Conventu S. Joſephi de Oeniponte 18. Aprilis 1743.
P. £ÆMILIUS MARIA MANNHART,

Ord. Servor. B. M. V. 88, Theol.
Lector & Definitor actualis.

2
gs e ge e e ge e Ne sGe e ge e Se PSeeSr Fe S1e Be Fe e ge Fe de B ,Fe e Fe Fe e e e

BPgi hæc Præcipua Fidei Dogmata contra Errores Hæreticorum circa
A ineffabile Divinæ Incarnationis Myſterium cum ſelectis Quæ-
ſtionibus Hiſtorico-Scripturiſticis & c. & in iis non tantuùm ni-
hil, quod in orthodoxæ Fidei, aut bonorum morum regulas oflenderet,
inveni, quin potiùs ſicuti ad inſignem Catholicæ Religionis defenſio-
nem, & Fruditorum Virotum oblectationem conferunt, ita Authoris
(qui ſolidam ſuam cùm Philoſophicam, tum Theologicam per frequen-
tes, eâsque publicas concertationes orbi litterario jam comprobavit
Doctrinam) etiam in Polemicis, Hiſtoricis, Chronologicis copioſam,
eâmque probè fundatam teſtatam faciunt eruditionem: digna proinde
ſunt, ut typis impreſſa lucem publicam videant. Ita cenſeo
Datum in Conventu noſtro ad
S. Carolum propèe Volders

13. Aprilis 1743.
P. MANSUETUS MARIA AINETHFER,
Ord. Serv. B. V. M. SS. Theol. Lector,
& Definitor actualis.

ſics ⸗
laborr
Ptohn
litorun
ma
an A

INI,
8 Theo
8
Umn ci
ts
Dräm
Hencere
Gekan⸗
Authon
feecven
roluſt
pooen⸗
Poit

led

,

Praæfatio ad Lectorem.

6 Neffabile Divinæ Incarnationis Myſterium anno abhinc
elapſo Scholaſtico privatæ noſtræ conſiderationis ac ſpecu-
lationis Theologicæ erat negotium, argumentum ſanè,
ſi Deum ejusdémque SS. Triadem excipias nobiliſſimum
æquè ac difficillimum, quod Doctor Angelicus in Proë-
mio tertiæ partis totius operis Theologici conſummationem vocat: hoc in
negotio licèt viribus noſtris longè ſuperiori eò juſſi ſunt conatus noſtri
collimare, ut præter Quæſtiones Scholaſtico-Speculativas, quas tradere-
mus etiam qualicunque demum religioſi noſtri auditorii conſuleremus
eruditioni: hæc proin Præcipua Fidei Dogmata contra errores Hureticorum
circa ineſfabile Divinæ Incarnationis Myſterium, cum DQuaæſtionibus Hiſtorico-
Scripturiſiticis de Chriſio, ac Diſſertatione Chronolegica de annis Nativiatis,
Baptiſmi, & Mortis ejusdem, in privatum præprimis noſtrum commodum
ex probatiſſimis Authoribus collegimus, aliorum dein conſilio non auſu
noſtro, quod temerarium fuiſſet, factum eſt; ut illa tibi Benevole ac
Erudite Lector eàâ, qua cernis methodo, ac ordine, quem ſubſequens ex-

R

hibebit Elenchus proponeremus Prætipna, inquam, Fidei DPogmata: Omnes

enim omnium hæreticorum ac etiam plerêsque Errores in præſenti mate-
ria referre ſicut vires noſtras ac laboris ſcopum, ita & præfixum calamo ter-
minum ac foliis hiſce ſtatutum numerum longè ſuperaret. Singula Fidei
Dogmata quinis Quæſtiomibus Hiſtorico- Scripturiſticis de Chriſto ex Au-
thoritate potiſſimùm Sd. PP. ac S. Scripturæ Interpretum ea, qua potui-
mus, brevitate reéſolutis interpolavimus, ut ſuum quoque piæ Ccurioſitati
eſſet oblectamentum: Geſta ſiquidem Salvatoris noſtri ſunt Calix ille
praæclarus. A bſalte regio laudatus dulcedinis ſuæ ubertate non hominum
duntaxat, ſed &ö Angelorum mentes inebrians. Ut aſſerit Doctiſſimus Com-
NK)I 2 . menta-

△

mentator Gilbertus Serm. 21. in Cantic. In Diſſertatione Chronologica
de annis Nativitatis, Baptiſmni, ac Mortis Chriſti, licét tanta Hiſtori -
corum, & Chronologorum diſcordia non modicum nobis faceſſeret
negotium, nobis tamen erat ſolatio, dictorum noſtrorum ac aſſerto-
rum non paucos eôsque magni nominis numeràſſe Patronos: Et in hac
& in Quæſtionibus Hiſtorico-Scripturiſticis momentoſa rationum pon-
dera, quæſo, ne exſpectes aut deſideres à nobis, congruentiis enim
duntaxat ac conjecturis in ſimilibus diſceptationibus agendum eſt non
argumentis convincentibus.
Multa invenies, quæ meliori digerenda ordine, plura quæ com-
ptiori ac limatori forent dicenda ac proponenda ſtylo, plurima, quæ
firmioribus argumentis eſſent roboranda, omnia tandem Eruditione tua
inferiora reperies. Nihil excuſo, incuſo nihil præter Juvenis calami
mei imbecillitatam, cujus tot indicia leges quot apices, ſolius parciſſimi
temporis accuſo anguſtias, ſolas enim modiciſſimas illius temporis micas,
quo à laboribus Scholaſticis vacare dabatur, opellæ huic conſecrare li-
cuit: hoc in exiguo temporis ſpatio id fermè mihi contigit, quod am-
pliſſimum ingreſſis hortum ac viridarium, qui obvios duntaxat fructus,
ac flores properante manu colligunt ac carpunt. Si quædam alibi à te
jam lecka hic referri cauſabére, non admodum tibi ſuccenſeo, id uni-
cum oppono litteratorum monumenta fructus ac flores eſſe non horti
concluſi, ſed campi aperti, & eadem à pluribus diverſa tamen methodo
referri utiliter. Conatus hic meus ſi tibi non diſpliceat laboris metam
attigi.

noore
HHiori
celen
alet
bt in bie
mm pon
iis enin
elt mo

1e co
nl,
tione tun
6 ahu
reillini
ls mic
crarel⸗
nod an.
ſruckus,
libi t
id un⸗
hot
etho
metuon

ELENCHIS

Dogmatum Fidei, Quæſtionum Hiſtorico-
Scripturiſticarum, ac Diſſertationis
Chronologicæ.

Rror Hæreticorum negantium Chriſtum pro omnibus mortuum
DOGMA FIDEI. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus, non tantùm pro Ele-
ctis, ſed etiam pro reprobis.
S. I. Probatur Authoritate & ratione.
§. 2. Proponuntur ac ſolvuntur argumenta contraria.
S. 3. Perſtringuntur breviter quidam errores Queſnelli ex ta damnata Pro-
poſitione janſenii conſectanei.
Quæſtioe I. Hiſtorico Scripturiſtica. An & quomodo Oraculum
Jacobi gen. 29. V. 9. vaticinia Danielis 9. V. 2 4. & Aggai 2.
in Chriſto fuerint adimpleta?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica II. Quotnam determinatè Perſo-
nis Myſterium Incearnationis & Nativitas Chriſti fuerit dire-
t & immediatè manifeſtata? .
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica III. Cur Chriſtus voluerit circum-
cidi, & quisnan fuerit Miniſter Circumciſionis?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica IW. An ſtella Magis in Oriente
ante Nativitatem, vel primam Nato Salvatore apparuerit
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica V. An quilibet Régum omnia
tria Munera, anu ſinguli ſingula obtulerint?
Errores Hæreticorum Negantium Chriſto Divinitatem.

DOGMA FIDEI. Chriſtus eſt verus Deus.
§. I. Producuntur Invicta Scripturarum tum veteris tum novi Teſtamenti
Argumenta ac Teſtimonia, quibus Chriſti Divinitas luculenter de-
monſtratur.
§. 2. Proponuntur ac ſolvuntur quædam Hæreticorum argumenta contra
Propoſitum Fidei Dogma. .
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VI. An Chriſtus in Templo præ-
ſentatus aà Matre Virgine fuerit pretio redemptus?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VII. Ad quasnam Ea ppti partes

Chriſtus cum Parentibus ſuis à facie Herodis fugitivus ſeſé

receberit?
XK K 3 Qbr.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VIII. Qaanto tempore Chriſtus
cum Sanct iſima Matre & Nutritio ſuo in Kegypto fuerit eom-
moratus?
Quæ ſtio Hiſtorico-Scripturiſtica IXk. An & qua Fabrili arte Chri-
ſtus Juventutis ſuæ annos ocoupaverit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica . An, dum Chriſtus à goanne
in gordane baptizaretur, columba, ſub cujus ſpecie Spiritus
Sanctus in Llſum deſcendit, & vox à cælo delapſa, fuerit 42
tzurbis ecircumſt antibus viſa, atque percepta?
Errores Hæreticorum negantium Chriſto veram Humanitatem, ſeu Verbum
Divinum veram nobisque cônſubſtantialem naturam aſſumpfſiſſe.

DOGMA FIDEI. Chriſtus fuit verus Homo, habuitque Naturam Huma-
nam nobis conſubſtantialem.
S. I. Producuntur invicta S. Scripturæ teſtimonia, aliaque argumenta hoe
Fidei Dogma demonſtrantia.
S§. 2. Proponuntur ac diluuntur Hæreticorum argumenta.
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XI. An tentatio illa, qua acce-
dens tentator dixit: ſi FPilius Dei es, dic, at lapides iſti panes
fant. Matth. g. fuerit omnium prima Chriſti tentatio? ubi
& incidenter quaritur, an Chriſtus habuerit Angelum Cu-
odem?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XII. Qua ratione Diabolus Chri-
ſto omnia Regna Mundi oſtenderit?
Quæſtio Hiſtorico Scripturiſtica XIII. Qaonam Magnetiſmo Chri-
Rſtus Apoſtolos ad ſui ſequelam traxerit ac in Apoſtolicum Cohle-
gium adlegerit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica X. Caur Chriſtus in Eccleſiæ
Principes, Egenos, Rudes, & Enohbiles Piſcatores, præ No-
bilibus Potentibus ac Doctis e vexerit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XTw. Quagnam fuerit externa

vultüs Chriſti ſyecies, & an e& illa Sanctitas & Divinitas

Chriſti promicuerit?
Error Neſtorii aſſerentis in Chriſto duplicem Perſonam, & negantis B. Virgi-
nem Deiparam eſſe, & dici poſſe.

DOGMA FIDEI. In Chriſto una eſt Perſona, B. Virgo verè Deipara & non
tantum Chriſtipara eſt.
S. I. Probatur I. Pars Dogmatis.
2. Probatur 2. Pars Dogmatis.
§. 3. Diluuntur Argumenta contraria Hæreticorum contra 1. Partem Do-
matis.
§. 4Diluuntur Argumenta contra alteram Dogmatis Partem.

Quæ

r

l

0

yſe
rit en.

yte i.
Zupre
Giriu
fient/

Verhon

.

m Hum

nenta h

4 All
Fi n
tu
lum G
lar .

nn CMi
un Cl

lulſi
e N.

eyti
ivifi4
iß

tabn

en D

*

Quæſtio Hiſtorĩco-Scripturiſtica XVI. Itrum Converſio aquæ in
vinum fuerit primum omnium Miraculorum, guæ Chriſtus
patravit? . . .
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XVI. An Chriſtus in terris de-
gens per ſe ſim immediatò aliguem à peccato Orginali li-
beraverit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XVIII. Au Chriſtus habuerit
omnes gratias gratis datas, & iis in vita ſua uſus fuerit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XIX. An Chriſtus legatur ali-
quando aliquid ſcripſiſſe, vel an Doctrinam ſuam ſeriptis tra-
aiderit? .
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica X. Quiäanam Chriſtus adda-
Sa ad ſe à Phariſais adultera ſeripſerit in terra“
Error Eutychetis negantis in Chriſto dari duplicem naturam Divinam unam,
Humanam alteram.

DOGMA FIDEI. Duplex eſt in Chriſto natura Divina & Humana, etiam
poſt unionem inconſuſa & impermixta.
S. I. Argumenta quibus Hærelis Eutychiana confutatur.
§. 2. Diluuntur, Argumenta Hæreticorum.
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXI. IItrùm Chriſtus in terris
degens alicui decretoriam damnationis Sententiam revela-
verit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXI. An Chriſtus in terris son-
verſans cum Diſeipulis ſuis in aliqua lege caremontali di-
WrKtoete⸗
Quæſtio Hiſtorico -Scripturiſtica XXIII. An Chriſtus Dominus
cum Diſcipulis rigidiſſimam Paupertatem absque omni Domi-
nio & Zure Proprietatis obſervaverit?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XX An Chriſtus Paſſionis
ſuæ tempore potiſſimum Daæmones incertos ae Divinitate ſua
reddiderit
uæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XàXà. In ecujusnam domo Chri-
ſtus ultimum ſuum celebraverit Paſcha?
Error Monothelitarum negantium in Chriſto duplicem voluntatem, & ope-
rationem.

DOGMA FIDEI contra Monothelitas. Duplex in Chriſto eſt voluntas, du-
plex operatio. .
Quædam Monothelitarum argumenta proponuntur, ac ſolvuntur.
Luaſtio Teinir utrum Honorius S. P. Hæretica Monothelitarum labe fue-
rit infectus.

Reſo-

Reſolutio Quæſtionis. Honorius S. P. nunquam Hæretica Monothelitarum
labe fuit infectus, aut ùt Monothelita damnatus.
Proponuntur, ac Solvuntur argumenta contraria.
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica Xů¹VI. Quo in loco Chriſtus Do-
minus fuerit crucifixus, ſeu an Chriſtus Dominus in eodem
loco eruentum Paſſtonis acg Mortis ſuæ Sacsificium Deo Patri
obtulerit, quo Abrahbam Filium ſuuns immolare juſſas eſt?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XzlVII. Quot clavis Chriſtus
fuerit erucifixies?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XVII. An Chriſtus per illa
verba hodie mecum eris in Paradiſo Latroni vænitenti aternam
. yromiſerit Beatitudinem?
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica X X. An una eadémque fue-
rit, Magdalena, quæ unxit pedes Chriſti in domo simonis le-
proſi, & quæ venit ad monumentum, ut ungeret Z Eſumd
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXX. & ultima. An Chriſtus

Dominus poſt glorioſam ſuam Anaſt aſiimm omnium primo B. Vir-

gini Matri ſua Sacratiſſimæ apparuerit?
Perſtringuntur breviter quidam Errores Hæreticorum.

Diſertatio Chronologica. De annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti.
Sectio J. De anno Natalis Chriſti proprio, ſeu quoto Imperii Auguſti anne
natus ſit Chriſtus.
Solvuntur Objectiones.
Sectio II. Quoto anno ætatis ſuæ Chriſtus Dominus fuerit Baptizatus.
Solvuntur Objectiones.
Sectio II. Quoto anno ætatis ſuæ Chriſtus mortuus fuerit.
Solvuntur Objectiones.
Sectio I V. Utrum Chriſtus annòô, quo mortuus eſt, Paſcha cum Judæis cele-
braverit, & quo die ultimum hoc Paſcha cum, Dilcipulis comederit, & 88.
Euchariſtiam inſtituerit.
Solvuntur Objectiones.

*

cliurun

Su.
, aulen
eo if
eſ:
Crjeuꝑ

Rjer ih
4teriin

ie ſi⸗
inmili
ſun!
Cnifn
1, J. N

nriſi,
guſtimnn

tus⸗

geise⸗
ii 6

I0

PRECIPUA
FIDEI DOGMATA

Contra

Errores Hæreticorum circa ineffabile
Divinæ Incarnationis Myſterium.

PErbum in carne, Deus Homo, grande Myſte-
riorum omnium Pelagus, inperſcrutabilis Di-
vinorum arcanorum eſt abyſſus, errârunt, &
ad ſcopulos infauſtè alliſi periére, quotquot
immenſum hunc Oceanum ineffabile Divinæ
„Incarnationis Sacramentum infirma ſolius in-

S. RS . telleéctůs humani bolide perveſtigare attentä-
D S A runt. Infinitus penè forem, ſi omnium illo-
DVV rum recenſere vellem naufragia, qui Verbi
Divini Incarnati arcanum incautè perveſtigantes, juxta ſyntagma
Apoſtoli errantes circa fldem naufragaverunt. I. ad Timoth. I. v. 19.
Horum enim omnium referre errores tantæ foret amplitudinis, ut
præfixas his pagellis anguſtias longè ſu eraret. Ex plurimis proin
erroribus paucos, præcipuos tamen „ ſeligimus, ac in præſenti refe-
remus, ſingulis inconcuſſa Fidei Dogmata oppoſituri. Error autem
Hareticorum de Chriſto, verba ſunt Auguſtini lib. 1. Quæſt. Evang.
Q45. tribüs generibüs terminatur, aut enim de Divinitate Ejus,
aut de Humanitate, aut de utroque falluntur. Ad tres itaque
claſſes juxtà mentem Magni Aurelii omnes Hæreticorum, qui circa
Verbi Divini Incarnationem ſunt hallucinati, errores revocantur.
Prima claſſis eſt eorum, qui Chriſti Divinitatem, altera, qui huma-

nitatem,

2 Pracipua Fidei Dogmata contra Errores Hereticorum

nitatem, & tertia, qui veram ac ſubſtantialem Verbi Divini cum

humanitate unionem, aut negârunt, aut impugnârunt: ad quam
ultimam claſſem ſpectant errores Neſtorii, Eutychetis, & Monothe-
litarum. Nos partitionem hanc amplectimur, ita tamen, ut præci-
puum facile in hac materia errorem Hæreticorum negantium, Chri-
ſtum pro omnibus mortuum eſſe, in limine ſtatim aggrediamur, &
Dogma Fidei illi oppoſicum reliquis præmittamus.

Error Hæreticorum

Negantium Chriſtum pro omnibus mortuum
fuiſſe.

Laſphema vox: injurioſus Chriſto clamor, & impudens error
fuit Calvini I. 3. inſtitut. c. 24. §. 3. ſolis prædeſtinatis Chriſti
Ymeritum prodeſſe. Manifeſtè enim hunc ſuum errorem pro-
ponit Hæreſiarchadum in I. Joannis Epiſtolam c. 2. v. 2. ad hæc verba:
Non ſolum autem pro noſtris, ſed pro peccatis totius mundi &. ſic
ait: hic movetur Quagſtio, quomodo mundi totius peccata expien-
tur, & N. ſub omnibus reprobos non comprehendit, ſea eos deſignat,
gui ſimul credituri erant, & qui per varias mundi Sa: diſperſi
erant. KRursùs dum in cap. 17. Joannis ita ſcribit: Chriſtus proprii
gregis ſolammodo fuit ſolicitus, & pro electis ſuis duntaxat ora-
vit. Calvinum pleno agmine ſequuntur alii Chamierus Tom. 3. J. 9.
cap. 13. in titulo capitis: non pro quibusvis mortuus Chriſtus. Boc-
quinus, Pincerius, & Clebitius, apud Coccium theſauri Catholici
tom. I. lib. 2. Artic. 7. Beza in theſibus de Sacrificio ita ait apud
Malderum in Antiſynodicis cap. 7. coram Deo & tota Eccleſta teſta-
mur ſigmentum illaua inauditum & dilutum, Chriſtum non minds
pro impiis quàm Fidelibus eſſe mortuum. Similia habent Hierony-
mus Zanchus in Miſeel. doctrina in I. Joann. c. 2. Simon Simooius
contra Schikghium lib. 2. fol. 24. Contra-Remonſtrantes in ſpecimine
Amſtelodamenſi Artic. 43. & alii multi.
Præcipuè verò iniquam hujus erroris defenſionem ſuſcepit Cor-
nelius janſenius, ad cujus identidem recrudeſcens virus etiamnum
ingemiſcit Gallia. Hujus enim propoſitio Hæretica ſequens eſt, quæ
eſt inter damnatas quinta: Semi-Pelagianum eſt dicere chriſtum pro
omnibus omninò hominibus eſſs mortuum, aut ſanguinem fſadiſſe.
Inſigne omnium janſenii errorum compendium dedit B. Petrus Labhè
Inclytæ S. J. in ſuis Elogiis Sacris. De natura pura Zanſenius ns
aucs

ioi eun
d gran
onothe-
tpreci.
,Chri.
nur, A

In

6 errot
Chriſti
empko⸗
verbe
Et. le
expier.
vi,
ihen⸗
jyhni
t A-
3.9.
ol⸗
tholel
t ul
nee.
mini
eroy.
pools
ciine

4 Cok⸗
pnum

4 5

cirea ineſfabile Divinæ mcarnationis Myſteriam. 3

ſanè: ae Natura ſana minns purè: de lapfa minns rectè ſenſit. Poſt

calumntas Naturæ, non pepercit Gratiæ ut negaret ſußcienten,

finxit inutilem; ut deſtrueret efficacem, fecit erudelem,; ut ever-

teret liberum arbitrium, reddidit captivaum; ut corrumperet bona
opera, corrupit merita; ut excuſaret peccatum, fecit neceſſarium 5
ut redderet Chriſtum odioſum, negavit pro omnibus mortuum.
Janſenius itaque ex unico ſolius gratiæ efficacis, cui humana
voluntas reſiſtere non poſſit fundamento, delapſus eſt etiam ad erro-
rem, quem in præſenti confutabimus, cùm enim reprobos omni
carere gratia efficaci, qua ſalvarentur, adſtruere cogeretur, negaret
verò aliunde omnem gratiam ſufficientem, ut errorem in filo conti-
nuaret, negavit per conſequens, Deum omnes homines velle falvos
fieri, ſed eos tantummodo, quos ex maſſa perditionis elegit ad Re-
gnum: adeoque Chriſtum nec pro omnibus ſanguinem fudiſſe, cru-
cifixum & mortuum fuiſſe, quéô gratiam ſufiicientem impetraret
omnibus ad ſalutem, quod docent Catholici: ſed tantùm pro Electis,
quibus impetraverit auxilia ita intrinſecè efficacia ad ſalutem, ut eis
reſiſtere non poſſent, ideoque Chriſtum non magis orâſſe Patrem
pro infidelium, aut juſtorum non perſeveraturorum falute, quàm
pro Diaboli.
Adducimus verba Janſenii, quæis hunc errorem ſuum lIuculenter
manifeſtat. tom. enim 3. de gratia Chriſti Salvatoris poſtquam lib. 3.
c. 20. verba Apoſtoli I. ad Tim. c. 2. Deus vult omnes homines ſalvos
fieri, ita interpretatus fuiſſet: ut non omnes omnindè ſalvos fieri velit,
ſed eos duntaxat, qui ſalvantur, hoe eſt, ſolos prædeſtinatos, c. 21.
ita loquitur: nec enim juxta doctrenam antiquorum pro omnibus om-
nind Chriſtus paſſus & mortuus eſt, aut pro omnibus omnind tam ge-
neraliter ſanguinem fudit, cum hoc potius tanquam errorem àd Fide
Catholica abhorrendum aoceant eſſe reſzuendum. Pluribús errorem
ſuum hoc loco declarat, & inter alia dicit, Chriſtum non magis pro
ſalute reproborum, quàm pro ſalute Diaboli orâſſe: item Chriſtum
duntaxat per merita ſua reprobis obtinuiſſe temporales quosdam ju-
Kitiæ effectas. Catholicam autem veritatem & Fidei Dogma Chri-
ſtum pro omnibus eſſe mortuum eo loco Semi-Pelagianis adſcribit,
dum ita criminatur.
Argumentum pro gratia ſiſiciente ſumptum ex eo, qud Chri-
Nus ſit Redemptor omnium, bro omnibus crucifixus & mortnus;
usque ad nauſeam à Pelagianis, praſertimque Maſzlienſibus incul-
catum fuit, ut mirum ſit, Receutiores tanté ſtudis trita Hereti-
corum arma colligere, & abſoleta recudere. Error hic Janſenii à
. A 2 Sum-

4 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

Summis Pontificibus jam dudum Apoſtolico fulmine eſt percuſſus.
Ut conſtat ex Conſtitutionibus Innocentii X. & Alexandri VII. qui-
bus prius adduétam propolitionem inter damnatas quintam, ùt im-
piam, blaſphemam, contumelioſlam Divinæ pietati derogantem, &
Hæreticam proſcripsèere. Nos huic erroneæ Doctrinæ ex authori-
tate S. Scripturæ Conciliorum & 88. Patrum, queis quædam etiam
accedent Theologicæ rationes inconcuſſum ac invictum ſequens Fidei
Dogma opponimus.

E P ge E G G G Be E S E Be E E G G G E B R e e S E E E
DOGMA FIDEI.

Chriſtus pro omnibus eſt mortuus, non tantùm
pro Electis, ſed etiam pro Reprobis.

§. I1.
Probatur Authoritate és ratione.

Robatur propoſitum Dogma Fidei Primò ex S. Scri-
ptura, & in Veteri Teſtamento quidem Iſaias Pro-
O pheta de Chriſto ita vaticinatur cap. 53. v. 6. poſuit
Dominus in eo iniquitatem omnium noſtrüum. Si Do-
.* minus itaque in Chriſto omnium iniquitatem poſuit,
M ergo Chriſtus pro omnibus mortuus eſt. Omnium

autem clariſſimè explicat, atque confirmat hoc Dogma Fidei Gen-
tium Apoſtolus in ſuis Epiſtolis, quas ordine ſuo referimus: In Epi-
ſtola ad Rom. cap. 5. v. 18. energicam ponit antitheſim, in qua da-
mno ſecuo ex peccato Adæ opponit fructum Mortis & Paſſionis
Chriſti. Sicut per unius (inquit) delictaum in omnes bhomines in con-
demnationem (reatûs) ſe per unius juſtitiam in omnes homines in
juſtiſßicationem vitæ (ſcilicet Redemptio Chriſti pertranſüt) ſteut enim
per inobedientiam unius hominis peccatores conſtituti ſunt multi (id
eſt omnes, ùt patet in veriu antecedente) ita per unius obeditio-
nem juſti conſtituentur multi. Clariùs id ipſum inſinuat ad Rom. 8.
v. 32. Qai etiam proprio Filio ſuo non pepercit, ſed pro nobis omni-
bus fraaidit illum, quod aurem non tantùm pro omnibus electis,
ùt vult janſenius, tradiderit illum, ut pro illis moreretur, & funde-
ret ſanguinem, ſed etiam pro reprobris indicat primaâ ad Cor. S. v. I1.
inter-

—

inte

i⸗

eſe
M

n
u
⸗

n.
Dl
e
an,
V
ei
ſne

tuntl
Nenr
ſo
lles
i
n
o
8,
Einn
e
l0
8 I
Nu!
Mat

1.
ha

reulin,
Il gu.
r ar
tem, E
uthori⸗
mn etian
ns Hicei

4
tuumnm

8. Ser⸗
1 Mo⸗
,Sſut
Do⸗
poſin
Mmnlum
en
ln or⸗
g r
Alſioni⸗
in .
ines
tAuin
eliri
Ml.
Hecki,
ſunce⸗
iner

non tantum pro Electis, ſed etiam pro Reprobis. 5

interrogandò: & peribit infirmus in tua ſeientia frater, propter
aem Chriſtus mortuus eſt?; ex quo talem formare poſſum ſecundæ
iguræ in f EſtInO ſummuliſtis notiſſimam argumentationem: .
Nullus elelctus perit: aliquis, propter quem mortuus eſt Chri-
Rus, perit, ergo aligquis, propter quem mortuus eſt Chriſtus, non
eſt electus. .
Major admittitur ab ipſis Adverſariis, minor continetur in textu
Apoſtoli mox citato, concluſio eſt in forma. Rurfſus 2. ad Cor. 5:
v. 14. confirmat ea, quæ propoſuerat ſuprà ad Rom. 5. dicens: Si
anus pro omnibus mortuus eſt, ergo omnes mortui ſunt, & pro omni-
bus mortuus eſt Chriſtus, at & qui vivunt, jam non ſibi vivant, ſed
ei, qui pro ipſis mor: zas eſt, & reſurrexit. Atqui non ſolùm Electi
& Fideles mortui ſunt in Adam, ſed etiam Reprobi & Infideles: ergo
non ſolùm pro Electie, ſed & Reprobis mortuus eſt Chriſtus. Am-
pliùs roborat Apoſtolus aſſertionem Fidei I. ad Timoth. 2. v. I. Ob-
ſecro (inquit) omnium fieri olſecrationes - =- =- pro omnilbus homini-
bus, Cauſam adjungens v. 3. hoc enim bonum eſt, & acceptum co-
ram dsalvatore Noſtro, qui omnes homines vult ſalvos fieri & ad
agnitionen veritatis venire, unus enim Deus, unus & Megiator
Dei & hominum, Homo Chriſtus uſus, gui aedit Redemptionem
ſemetipſum pro omnihus.
Ex quo ita arguo: Sicut unus eſt Deus omnium hominum, non
tantùm Fidelium, ſed & Infidelium, non tantùm Electorum „ ſed &
Keproborum, ita & unus eſt Mediator Dei, & omnium hominum
lapſorum, non Fidelium duntaxat, ſed & Infidelium. Non ſolùm
Electorum, ſed & Reproborum, atqui non aliter Mediator fuerat
niſi redimendé, ergo dedit Redemptionem pro omnibus, non tan-
tùm Fidelibus & Electis, ſed etiam Infidelibus & Reprobis, ſclicet
quò ad ſufficientiam, idcirco vult omnes ſalvos fieri, etiam Infide-
les, ut ad agnitionem veritatis perueniant, in qua Fideles jam con-
ſtituti ſunt, unde non immeritéô obſervat Paulus pro omnibus fieri
obſecrationes. Et certè juxta eundem Apoſtolum I. ad Timoth. 4.
vV. 10. Chriſtus eſt Salvator omnium hominum „ maximè Fidelium.
Si maximè Fidelium? ergo etiam eſt Salvator Infidelium. Cur autem
maximè Fidelium? cauſa in promptu eſt, quia Fideles magis partici-
pant fructum Redemptionis. Eandem ſententiam renovat ad Hebr. 2.
v. 9. Videmus gEſum propter paſſionem mortis gloria & honore co-
ronatum, at gratia Dei pro omnihbus guſtaret mortem.
Ita etiam loquitur D. Apoſtolus & Evangeliſta oannes in r.
ſua epiſt. c. 2. v. 2. Lpſe eſt propitiatio pro eccatis noſtris (id eſt Fi-
A 3 lium,

6 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnilbus eſt morzuus,

delium, ad quos ſtripſit) non pro noſtris autem tantum, ſed etiam
pro totius mundi. Ubi certè Evangeliſta per mundum intelligit ho-
mines, qui in mundo ſunt: ac ſi diceret: Chriſtum non tantùm
eſſe propitiationem, per ſuum ſanguinem & mortem ſive per merita
ſuæ paſſionis pro peccatis Fidelium, ſed etiam cæterorum omnium
hominum infidelium, qui in mundo ſunt. Eleganter in rem no-
ſtram commentatur Doctor Angelicus (itſe eſt propitiatio pro pec-
catis noſtris, pro aliquibus eſicaciter, ſed pro omnibus ſuffictenter,
quia pretium ſanguinis éjus eſt ſieffciens ad ſalatem omnium, ſed
non habet eficaciam, niſi in eleltis, propter impedimentum.
Probatur veritas Catholica Secundò ex Authoritate Concilio-
rum, & quidem primò ex Univerſali & Oecumenico Concilio Tri-
dentino, quod in præſenti materia ſeſſ. 6, de juſtificatione c. 2.
Hunc (ſcilicet Chriſtum) propoſuit Deus propitiationem per fidem
in Sanguine ipſius pro peccatis noſtris, non ſolum autem pro no-
ſtris, ſed etiam pro totius mundi ac ſtatim c. 3. ſubjungit: veram
etſi ille pro omnibus mortuus eſt, non omnes tamen mortis ejus bene-
ficium recipiunt, ſed ti duntaxat, gquihus meritum paſſionis ejus
communicatur. Ex quibus clarè patet, ſanguinem Chriſti pro illis
etiam effuſum fuiſſe, mortémque ſuſceptam, quibus nullo modo pro-
deſt: adeoque non pro ſolis electis, ſed etiam pro reprobis, alio-
quin fallum eſſer Chriſtum etiam pro ipſis mortuum eſſe, qui mor-
tis ejus beneficium non recipiunt, quod tamen verùm efſe definit
Concilium. Beneficium autem mortis Chriſti reprobos non recipe-
re, nec meritum paſſionis illis communicari dicit Concilium ſolùm
in ordine ad efficaciam, non verò ad ſufficientiam, eoquòd reprobi
gratias, quas Chriſtus omnibus per paſſionem ſuam impetraverat,
non reddunt efficaces, ut obtineant in actu ſecundo ſalutem: ideo
pro omnibus mortuus eſt, & ſanguinem fudit, quatenus omnibus
omnino obtinuit gratias ſufficientes ad ſalutem, quamvis non om-
nibus obtinuerit efficaces ideo hi, pro quibus obtinuit efficaces,
ſpeciali affectu diliguntur, præ cæteris ſpecialiter beneficium mortis

Chriſti recipiunt, ſpecialiter meritum paſſionis illis communicatur,

ut ſint idcirco electi, & prædeſtinati. Idem quod docuit Conc.
Trid. etiam definierunt alia Concilia antecedentia Moguntinum (ut
conſtat ex epiſtola Rabani Moguntiæ Archiepiſcopi ad Hincmarum
Rhemenſem Epicopum ) quod errorem huic Fidei dogmati contra-
rium damnavit in Gotheſcalco, qui ſemper à Catholicis pro Hære-
tico habitus fuit. Item Concil. Cariſiacum quod cap. 3. ita loqui-
tur: Deus omnipotens omnes homines ſinè exceptione vult ſalvos fie-
72

etins
igit ho⸗
tanthen
t meru
Otnnium
rem o⸗
ro .
fetenter,
n, ſl
m.
Donclio⸗
elio T.
one .
her fenn
Pro n.
.
bent
Ponig eie
nodo nd⸗
bis, o.
wi mo⸗
befti
on eeſe
um ſdln
A repdi
etrmenin
en: iin
onmoi
pon on⸗
elforeti/
u Polts
nunicnnt,
inum
Gpenem
i
o en
a

in/

non tantum pro Electis, ſed etiam pro Reprobis. 7

.

vi, liebt non omnes ſalvenzur. & c. 4. Chriſtus gEsIIS Dominus no-

er ſicut nullus homo eſt, fuit aut erit, cujus natura aſſumpta non

fuerit, ita nullus eſt fuit vel erit homo, pro quo non paſſus fuerit,
licèt non omnes paſſionis ejus iyſteris redimantur. Scilicet quòè ad
efficaciam & in actu ſecundo.
Accedit Synodus Valentina III. quæ cap. 5. ita habet: Eir-
miſſime tenendum credimus, quòd omnis multitudo fdelium, ex
aqua & Siritn &. regenerata in Chriſti ſanguine ſit à peceatis ſuis
abluta, quia nec in eis potuit eſſe vera regeneratio, niſt fieret ve-
ra redemptio. Et infrà. Ex ipſa tamen multitudine Fidelium re-
demptorum, alios ſalvari aterna ſalute, alios quia Redemptionis
gratiam potius irritam facere, guam ſorvare élegerunt, ad ble-
nituainem ſalutis, & ad perceptionem aternæ Beatitudinis nullo
modo pervenire.
Synodus Arelatenſis III. Lucidum Presbyterum Prædeſtinatia-
norum heæresi infectum ad hanc adegit confeſſionem: Damno ſen.
ſum idam, qui dicit, quèd Chriſtus & Salvator noſter mortem
non pro omnium ſalute ſuſceperit. Denique hæc veritas continetur
in Symbolis, in quibus hoc tanquam Articulum Fidei confitemur in
Nycæno quidem : qui propter nos hominer, & propter noſtram ſa-
lutem deſcendit de cælis, crucikxus etiam bro nobis - - - paſſus;
mortuus &c. in Symbolo verò D. Athanaſii: qui paſſus elt pto ſa-
lute noſtra.
Probatur dogma Fidei Tertiò ex Authoritate SS. PP. & præci-
Puè D. Auguſtini, qui de morte Chriſti pro omnibus omnino ho-
minibus oblata adeò doctrinam tradidit clarè, ut temerarium pror-
ſus videatur, quòd Janſenius præſumplſerit illud facere primarium
ſui erroris Patronum. Ita enim comment: in Plal. 95. ſub finem lo-
quitur: judicabit orbem terrarum in æquitate, non partem, guia
vos, partem emit, totum judicare debet, quia pro toto pretium de-
dit. Item de Symbolo ad Cathecum lI. 2. C. 8. inducit Chriſtum re-
Probis ſic exprobrantem: videtis vulnera, gquæ inflixiſtis ?à agnoſci-
1as latus, quod pupugiſtis! quoniam & per vos & propter vos aper-
zam eſt, neque tamen intrare voluiſtis. Similia habet ſerm. 67.
de tempore. U! tu eripereris morti, animam in tormentis dimiſi “
& ſuſcepi dolores tuos, ut tibi gloriam darem, ſuſcepi mortem tuam,
ut in aternum viveres, condidus jacui in ſepulchro, at tu regna-
res in cœo, ecur pro te, quod bertuli, amiſi ? cur ingratus Redemp-
kionis tuag munera renutſti ? non te S, de morte mea quaæro * redae
mihi vitam tuam, pro qua meam dedi &s. Kursùs contra Julianum
l. 6.

8 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

l. 6. c. 4. ita argumentatur: Unus (inquit Apoſtolus 9 pro omnibus
mortuus eſt, ergo omnes mortui ſunt. Oſtendens ur non potuiſſe,
ut moreretur, niſi pro mortuis. Ex hoc enim probavit, omnes mor-
zuos eſſe, quia pro omnibus mortuus eſt unus, impingo, inculco, in-
farcio. Recuſanti -= - unus pro omnibus mortuus eſt, ergo omnes
mortui ſunt, vide, quia conſequens eſſé voluit, ut intelligantur om-
nes mortui, ſi pro omnibus mortuus eſt. Quia ergo non in conpore,
reſtat in peccato eſſe mortuos omnes, ſi pro omnibus Chriſtus mortuus,
nemo neget, nemo dubitet, qui ſe non negat, aut dubitat eſſe Chri-
ſtianum. Item c. 9. Apoſtolus dixit, unum fuiſſe, in guo omnes pec-
caverunt, in illo mortui ſunt omnes, ut moreretur alius unus pro
omnibus, unus enim pro omnibus mortuus eſt, ergo omnes mortui
ſunt, pro quibus Chriſtus mortuus eſt. Similia habet de peccatorum
meritis & remiſſione lib. I. c. 27. Item de civitate Dei lib. 20, c. 6.
& alibi ſæpiùs, nunc quæro, cui hæc legenti dubium eſſe poteſt de
mente Auguſtini, quis bona fide credat, egiſſe Janſenium? qui tam
luculenta teſtimonia tacitus præterivit.

Ex aliis SS. PP. teſtimoniis, quæ copioſiſſimè referre poſſem,

tantùm quatuor ſeligo. Primum eſt: Hugonis Victorini, qui Au-
guſtini lingua appellari conſuevit. Hic Quæſt. 15. in cap. 5. PEpiſt.
2. ad Corint. ita habet: Seundum Auguſtinum mortuus eſt pro om-
nibus Chriſtus, quia hoc eius mors promeruit, ut per ipfſun: omnes
ſalvarentur. Secundum teſtimonium eſt Divi“ Proſperi fideliſſimi
Divi Auguſtini interpretis, ac diſcipuli, quem ipſum accuratum do-
Gtrinæ Auguſtinianæ aſſertorem eſſe, frequenter, & exaggeratè in-
culcat Janſenius. Hic libro 2. de Vocat. Gent. c. 16. ita ſoribit:
Nulla ratio dubitandi eſt, Chriſtum JEsUA D. N. pro impiis &
peccatoribus mortuum à quorum numero, ſi aliquis liber inventus
eſt, non eſt pro omnibus mortuus Chriſtus, ſed prorſus pro omni-
bus mortuus eſt Chriſtus &. Tertium eſt Divi Ambroſii tom. 4.
ſerm. 8. in Pſalm. 118. v. 64. Scribens: Myſticus Sot ille guſtitiæ

omnibus ortus eſt, omnibus venit, omnibus paſſus eſt, & omnibus

reſurrexit, ideo autem paſſus eſt, ut tolleret peccatum mundi, ſi

quis autem non eredit in Chriſtum generali beneficio ipſe ſe frau-
dat, ut ſi quis clausis feneſtris radios] ſolis exeludat, non ideo ſol.
non eſt ortus omnibus, quia calore ejus ſe ipſe fraudavit. Quartum

denique teſtimonium eſt Divi Leonis Papæ ſerm. II. de Paſſione Do-
mini ita exhortantis: pro omnibus impiis mortuo Domino, potuiſſet
etiam hic udas conſequi remedium, ſi non feſtinäſſet ad laqueut.
Perperam itaque garrit Janſenius SS. PP. præcipuè verò D. Auguſti⸗
num

eile
let,
Pphe
teri

un,

lem

nihue
gtuiſe,
es mner.
lo, in
onn
tur .
orpn,
vortult,
ſe O.
Nnerer
nli
, Mhortui
Atorun
10,0 6
votel
gui tn

hoſen
gist
ſ. M.
nn.
m
cellin
um
gertt r
4 Ctbi::
jnel
ry d⸗
iton,
ite

n
59

4 iitn
uttun
ſonele
mtA
uen

N
L acg 4

mnon tantàùm pio Electis, ſed etiam pro Reprobis. 9

num ſuo patrocinari errori, cùm tam luculenter ſuis teſtimoniis hoc
veræ Fidei Dogma confirment.
Probatur hoc Dogma Fidei etiam ratione, & primèò quidem
Deus in hac providentia neminem ex hominibus lapſis vult ſalvum
fieri, niſi dependenter à gratia ex fructu Paſſionis Chriſti provenien-

te, tanquam dependenter à medio ex Divina ordinatione ad ſalutem

neceſſitate medii neceſſario, ergo quoscunque vult ſalvos fieri, vult
ſalvos dependenter à meritéô paſſionis & mortis Chriſti, pro his ob-
lato, & acceptato: atqui voluntate antecedente decretum prædeſti-
nationis, quo ſecernit electos à reprobis, non tantàm vult aliquos,
ſed omnes omnino homines ex parte ſua verè ſalvos fieri. Ut patet
ex Epiſt. I. ad Timoth. v. 4. omnes homines vult ſalvos fieri, & ad
agnitionem veritatis venire. Quantumvis iisdem liberum relin-
quat arbitrium, ut mediis ad ſalutem ab eo ſuppeditatis utantur,
vel non utantur: ergo non tantùm vult aliquos ſed omnes depen-
denter à meritis Chriſti oblatis, & acceptatis ex parte ſua ſalvos,
ergo Chriſtus RKedemptionem ſuam pro omnibus obtulit, & Pater
æternus pro omnibus acceptavit, ut omnibus gratias largiretur ſuf-
ficientes ad ſalutem, ex quibus rurſus ſpeciali ſua miſericordia quos-
dam elegit, & prædeſtinavit per gratias congruas, ita adjuvandéô ut
efficaciter ipſi cooperarentur, & obtinerent ſalutem. Hæc probatio
ſupponit Deum habere voluntatem antecedentem, & ſeriam ſalvan-
di omnes homines, item omnibus dari auxilia, & gratias ſufficien-
tes. Primum in tractatu de Deo, alterum in tractatu de gratia 4
Theologis ſolidiſſimis argumentis probatur. Quæ hic referre pagel-
larum præſentium non admittunt anguſtiæ.
Secundò ſi Chriſtus pro reproborum ſalute nec ſanguinem fu-
diſſet, nec mortuus eſſet, ut illis gratias ſufficientes à Patre impetra-
ret, non poſſent reprobi Symboli Nicæni in Conſtantinopolitano
Epheſino & Chalcedonenſi Conciliis approbati Articulos Fidei confi-
teri, ſpecialiter verò hunc: Credo in unum Dominum gEsIIM Chri-
Ram, - - = qui propter nos homines, & gropter noſtram NB. Sala-
tem deſcendit de cœlis - - crucifxus etiam pro nobis, paſſas, mor-
tuus &c. Sed dicere deberent: qui propter aliquos homines ele-
Stos, & propter aliquorum ſalutem deſeendit, t vult Janſenius,
atqui debent ita confiteri, quia id omnibus abſolutè credendum, &
confitendum docent hæc Concilia, quod idem inſinuat D. Augu-
ſtin. lib. Soliloq. c. 32. hanc veræ Fidei confeſſionem ſingulis præ-
ſcribens: Conſiteor Te Deum Patrem ingenitum, te Filium Dei ani-
Senitum, Creatorem, dadni ,e & Redemptorem meum, & to-
4 tius

10 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

ziuzs generis humani. Reprobus autem cum veritate dicere non
poſſet, Redemptorem meum & totius generis bhumani ergo.
Tertiò nec reprobi poſſent verum actum Spei Theologicæ de
ſalute æterna obtinenda elicere, ad quem tamen ex præcepto Divi.-
no tenerentur, eoquod præcepta Fidei, Spei, & Charitatis non ſo-
lum electos & prædeſtinatos, ſed indiſcriminatim omnes etiam cæte-
ros obligent, ſiquidem ſpes æternæ ſalutis tota fundatur in effuſo
ſanguine Chriſti, in Divino auxilio à redemptione Chriſti provenien-
te, ùt definit Trident. Seſſ. 6. c. 6. daum de impiorum loquitur juſti-
ficatione ad ſalutem requiſita, eos credere imprimis debere, 4 Dee
jueſt ificari impium per gratiam ejus, per redemptionem, quæ eſt in
Chriſto JESII. Ut nimirum in ſpem erigantur, fidentes Deum ſibi
propter Chriſtum foöre propitium. Ita etiam ſcripſit Auguſt. l. medi-
tat. cap. 14. omnis ſpes, & totius fiauciæ certitudo, mihi eſt in pre-

zioſs ſangnzine eius, qut effuſus eſt propter nos, & propter noſtram

ſalutem, ergo.
uartò cuùm Nemo ſive ſit prædeſtinatus, ſive reprobatus,
ſcire poſſit, an ſit ex numero prædeſtinatorum, ita decernente Tri-
dent. Seſſ. 6. c. 12. nam niſi e ſpeciali revelatione ſciri non poteſt;
quos Deus ſebi elegerit: nemo etiam certam ſalutis ſpem ex Chriſti
morte concipere valeret, neque verba paulèò antè allata D. Auguſti-
ni uſurpare, eo quod homini etiam prædeſtinato incertum eſſet, hoc
ſpei fundamentum, an pro ejus ſalute Chriſtus ſuum pretioſiſſimum
ſanguinem füderit: atqui hoc directè contrariatur Trident. Seſſ. 6.
c. 13. affirmanti:: TLametſe in Dei auxilio frmiſſzmam ſpem colloca-

re, & reponere omnes debent. Ubi benè voces firmiſſmam ſpem,

& omnes debent: obſervandæ ex quibus omnibus clara deducitur
conſequentia, Chriſtum non tantùm pro electis, & prædeſtinatis
ſed etiam cæteris omnibus, atque ideo etiam pro reprobis ſangui⸗
nem fudiſſe, mortuum eſſe, auxilium gratiæ Divinæ, in quo ſpem
ſalutis firmiſſimam reponere poſſent, impetrâſſe, dammodo ipſi non
defuerint gratiæ diſſentiendo, eamque abiiciendo.

§. 2.

Proponuntur ac ſolvuntur Argumenta Contraria.
Rgumentum Primum Chriſtas non oravit pro reprobis, ergo

4
2

W nec pro illis ſanguinem fudit, aut mortuus eſt. p. a. Eccle-

hanc orationem eſſe fruſtraneam; nemo enim orat, niſi cum ſpe obti-
. nendi

. ſia pro damnatis non orat, ut nec pro Diabolo, quia ſcit

icere nr

.
logicrt
Pto Din
1s nonl-
iam crn
in ektld
roveniet⸗
itur ti
te,1N
ue ,i
Deun ſ
l. neti⸗
in
f. Im

probuns,
ente ⸗
nott,
eX Clnti
. Auglli⸗
eſſet, m
oſſlinun
t, del.
AlNt
n
Gecdhtn
egeltinnd
quo e
bil

bis,
2 lc
Gi
ge lt
6 en

non tantum pro Electis, ſed etiam pro Reprobis. 11

nendi id, quod orat. Atqui orationem ſuam pro reprobis ſciviſſet
Chriſtus fuiſſie fruſtraneam, eoquod ſciverit, quinam eſſent reprobi,
nec his ſe ſalutem impetrâſſe, ergo non oravit pro illis.
R. n. a. claréè enim docet Scriptura Chriſtum oraͤſſe pro ſuis
Crucifizoribus, quorum omnes certò non fuerunt electi Luc. 2¾⸗
v. 34. Pater dimitte illis, non enim ſciunt gqaia faciunt. Ergo
oravit etiam pro reprobis. Ad prob. c. M. n. m. cujus cauſali prima
coneeffa, quèd ſciverit, quinam eſſent reprobi diſt. Secundam ſcĩi⸗
vit ſe illis ſalutem non impetrâſſe abſolutè & efficaciter C. conditio-
natè ſubd. ſcientia, quæ merita ſuæ paſſionis, & orationem conſe-
quebatur c. ſcientia quæ antecederet naturâ orationem illius & me-
rita paſſionis n. hanc partem & conſequentiam: Chriſti enim meri-
ta & oratio pro ſalute omnium in præſcientia Divina præceſſerunt
naturâ & caulalitate omne Decretum prædeſtinationis abſolutum,
multò magis reprobationis. Ideo enim Deus quoſdam prædeſtina-
vit, & elegit, quia Chriſtus pro quorundam ſalute efficaciter oravit:
ut Pater æternus eandem pro his acceptaret, eosque eligeret; ad quod
Decretum electionis conſequebatur primè ſcientia, quinam eſſent
electi, quinam non, quæ nullo modo impediebat merita, & oratio-
nem COhriſti: Chriſtus enim in executione in mundo exiſtens ita
merita poſuit, & oravit prout ab æterno, ante poſitum prædeſtina-
tionis decretum præviſus erat abſolutè merita poſiturus, & oraturus.
Hinc oratio Chriſti pro ſalute omnium non erat æqualis quoad
omnia, t ſuprà dictum, nam pro quorundam ſalute. Erat abſoluta
& efficax, ut Pater illis talia conferret auxilia & media, per quæ
infallibiliter obtinerent ſalutem, pro aliis erat conditionata, ut illis

talia conferret auxilia, & media, quibus ſi uſi fuerint, ſalutem ob-

tinerent, & pro his omnibus cum ſpe impetrandi firmiſſima Chriſtus
oravit, & hoc ſenſu efficaciter omnia impetravit, quia impetravit
efficaciter omnibus, etiam reprobis, infidelibus, infantibus media ad
ſalutem ſufficientia, quibusdam verò ſpecialiter dilectis efficacia, quos
prædeſtinatos voluit. Inde clara patet diſparitas de Eccleſia pro damna-
tis non orante, quia oratio pro damnatis jam præſupponeret damnatos,
quibus nihil ampliùs prodeſſe poteſt, cùm ex inferno nulla ſitc kKedemptio,
oratio autem Chriſti non præſupponebat reprobos, ſed priùs in prævi-
ſione abſoluta fuit, quàm decretum reprobationis. Præterea adhuc re-
robis hæc oratio profuit, in quantum impetravit illis gratias ſufticien-
es, & media ſufficientia ad ſalutem, quorum ſunt capaces.
Arg. 2. Ex ſcripturis colligitur Chriſtum defacto non oraͤſſe
pro reprobis: dixit enim Chriſtus Joan. 17. V. 9. Non pro mundo
B 2 rogo,

12 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

rogo, ſed pro his, quos dediſti mihi, quia tui ſunt. Quæ verba

explicat Auguſtinus trackatu 107. in Joannem, non rogo pro repro-

bis, ſed pro prædeſtinatis.
K. n. a. textum explico: Non pro mundo rogo- voluntate qua
abſolutè & efficaciter omnes obtineant ſalutem, ſicut rogo pro diſci-
pulis meis, quos mihi ſpecialiter dediſti C. nullo modo rogo pro
mundo, etiam voluntate, qua conditionatè obtineant falutem Nego
ubi enim Chriſtus hoc capite 17. ſpecialiter orâſſet Patrem pro diſci-
pulis ſuis, & Apoſtolis, de quibus dixerat verſ. 12. Nemo ex iis perit
niſi filius perditionis, ſcilicet judas, ſubjunxit orationem extenden-
tem ſe etiam ad cæteros dicens v. 20. Non pro eis autem (diſcipulis)
rogo tantuùm, ſed pro eis, qui eredituri ſunt per verhum eorum in
me. Unde ita ſubſumo, atqui plures ex iis, qui credidêre prædica-
tioni Evangelii fuerunt reprobi: quis enim dicat omnes eos creden-
tes ſalvatos fuiſſe? ergo oravit etiam pro reprobis, ſed oratione
diſpari, ita ut orando pro reprobis abſolutè oraret pro mediis ad ſa-
lutem ſufficientibus, pro ipſa verò ſalute tantùm conditionatè, ſive
ut ipſam ſalutem illis tribueret, ſi uterentur mediis, pro quibus
dandis efficaciter oravit, & quæ impetravit: pro electis autem ita
oravit, ut oraret abſoluteè pro mediis, & ipſa eorum lalute, quàm
efficaciter conſequerentur: ideo ſemper exauditus eſt à Patre pro ſua
reverentia, & in iis, quæ petiit, & eodem modo, quo petiit, &
hoc eodem ſenſu locutus eſt Auguſtinus dicens: Non rogo pro re-
probis, oratione pro ſalute eorum obtinenda abſoluta, & efficaci,
ſed conditionata pro ſalute, & efficaci pro mediis.
Arg. 3. Matth. 15. v. 24. inquit Chriſlus: Non ſum mihſus niſi
ad oves, quæ periérunt domüs Iſ-razl. Item Matth. 20. V. 28. Filius
bominis non venit miniſfrari, ſod miniſtrare, & ů dare animam ſuam
redemptionem pro multis. Et rursàùs Matth. c. 26. V. 28. Hic eſt enim
Anglis meus novi teſtamenti, gqui pro multis effundetur in remiſ,
ſionem peccatorum, ergo non pro omnibus ſanguinem ſuum fudit,
aut mortuus eſt Chriſtus. à. Textus primus intelligendus eſt, Chri-
ſtum non eſſe miſſum à Patre niſi ad oves Iſraêl ut per ſe ipſum ver-
bis, & miraculis illis annuntiaret regnum Dei & legem gratiæ, cum
illis ſolis prædicaverir, ex quo tamen non ſequitur, quòd non ſit
miſſus à Patre ad omnes ſimpliciter homines redimendos. Cùm de
redimendis univerſaliter loquantur Scripturæ, Concilia, & Patres à
nobis adducti. Ideo ſecundum & tertium textum etiam explico:
Dedit redemptionem pro multis, eſfuandetur pro multis. Multos
ſummendo pro omnibus c. non ſummendo. pro omnibus n. 2. &c.

* quod

ne
man
tuor

vera
mult
nul
tece
lun
M.

e
I
0
nr
nin
om
ru
elel
Vel

I
M
On

ſtn

eitu
dene
6o
s

lebe
un⸗
Tudn
dere
fumn
urn
d⸗
n
lun

X Vett
o renn⸗

tate gll
dro Gſi⸗
090
en Nenn
No dii⸗
is ent
Xtencen.
lleinl)
Elrunn i
relier
creden⸗
Oratione
dis alr
ate, ſe
0 guibli
Autenn Il
le, Guin
reprolu
herit1
oſor
effeni:

ni
19. M.
an ſtn
7uß
iy nn.
Gn ulit
ell,C.

non tantùm pro Elecktis, ſed etiam pro Reprobis. 13

quod vocabulum malti ſæpiùs in ſcriptura ponatur pro à oνovs—BDD· g
manifeſtum eſt ex Daniele 12. v. 2. ubi inquit de reſurrectione mor-
tuorum in die judicii, & multi de his, qui dormiunt in terræ pul-
vere evigilabunt. Ubi Xn multi accipitur pro omnibus, qui erunt
multi. Sic etiam ad Rom. 5. v. I5. in textu: Si enim unius delicts
multi, mortui ſunt, multi accipitur pro omnibus, ùt patet ex an-
tecedente verſu 12. ubi ait: Sicut per unum bominem peccatum in
bhunc mundum intravit, & per percatum mors, ita & in omnes
NB. homines mors pertranſtit, in gquo NB. omnes peccaverulke
Quòd autem etiam in textibus contra nos adductis Aà multi ſum-
mendum ſit pro omnibus, ut non excludat X omnes, patet ex eo;
quia hi textus agentes de redemptione hominum non poſſunt eſſe
Oppoſiti aliis textibus eodem modo agentibus de redemptione homi-
num, ergo cum alii textus loquantur expreſsè de redemptione om-
nium hominum, etiam hbi intelligendi ſunt de omnibus, eùm hi
omnes ſint verè multi. Præterea nec intelligi poſſunt de illis, quos
vult Janſenius, ſcilicet de electis, cùm electi reſpectivè ad alios non
electos non ſint multi: juxta æternæ veritatis effatum Matth. 20.
v. 16. Multi ſunt vocati, pauci uero electi.
Argument. 4. A omnis in textibus, aliis ſcripturæ non ſummi-
tur pro ſingulis in particulari, ſed pro ſingulis generibus, ùt patet
Matth. 9. V. 355. ubi dicitur Chriſtus curâſſe omnem languorem, &
omnem infirmitatem, item Luc. II. v. 42. dixit de Phariſæis Chri-
ſtus: Decimatis mentham, & rutham, & omne olus. Ubi tamen
An omne purè ſummitur pro generibus ſingulorum, ergo & hic ubi di-
citur: pro omnibus mortuus Chriſtus intelligendum eſt pro ſingulis
generibus, ſeu pro aliquibus, ſingulorum generum, ùt pro aliquibus,
doctis, indoctis, nobilibus, ignobilibus, judæis, Gentilibus, Chriſtia-

nis &c. non verèò pro ſingulis omnium generum, ergo.

. C. a. n. c. Quia quælibet vox Scripturæ, adeoque & An omnis
debet accipi in propria ſignificatione, niſi aliunde conſtet, aliter eſſe
ſummendam, atqui propria ſignificatio eſt, ut ſignificet ſingulos gene-
rum ſive ſingulos in particulari, & hanc ita ſummendam eſſe, ubi agitur
de redemptione omnium hominum, colligitur ex contextu Scriptura-
rum, definitione Conciliorum, & interpretatione PP. ſuprà adducto-
rum, ergo. Contrarium autem oſtenditur in Scripturis pro antecedente
adductis: ergo ex hoce quod in binis textibus in antecedente allatis Xà
omnis ſummatur pro generibus ſingulorum, non ſequitur, quod etiam
ſummi debeat in textu, in quo dicitur pro omnibus Chriſtus mortuus.

14 Dagma Fidei. Chriſtas pro omnibus eſt mortuus,

Arg. 5. Poteſt dici, quod Chriſtus ſit pro omnibus mortuus què
ad ſufficientiam hoc ſenſu: quèòd in actu primo remoto ſanguis &
mors Chriſti ſufficientiſſima fuerit, utpote valoris infiniti, quæ ap-
plicaretur pro ſalute omnium, & acceptaretur, ex quo tamen non
ſequetur applicatam eſſe in actu ſecundo & oblatam pro omnibus,
atque acceptatam: ergo.
R. n. a. Quia hoc ſenſu dici poteſt, quòd Chriſtus mortuus ſit etiam
pro Dæmonibus, Angelis, Hominibus puré poſſibilibus, quia & pro
illis fuiſſet ſuffieiens, cum tamen fides doceat Chriſtum homines tan-
tùm, queos creare Deus decreverat, redemiſſe. Ergo ut hæc ſuffh-
cientia pretii decerminaretur ad homines, debuit addi oblatio, per
quam hæc ſufficientia pretii oblati fieret in actu ſecundo proximo
ſufficiens pro hominibus. Imo ipſaà locutio mori pro aliquo importat
intentionem morientis, per quam vut mortem Iuam alteri prodefſe.
Ut iple fatetur Janſenius tom. 3. lib. 3. c. 21. pro aliquo mortuum
eſſe vel fudiſſe ſanguinem ſuum, inſinuat voluntatem Chriſti, quam
habet, ut ei mors ſuo Patri oblata, & ſanguis proſit.
Arg. 6. Poſſet dici pro omnibus mortuum eſſe Chriſtum hoc
ſenſu: in quantum etiam in actu ſecundo Chriſtus mortuus eſt pro
cauſa omnibus communi, licèt hanc mortem non pro omnibus in
particulari obtulerit. Ergo &c.
R. n. a. Quia & hunc ſenſum cum paulè antè allato admisérunt
Hæretici, Calvinus & Lutherus, contra quos tamen egit Trident.
eosdem damnans, ergo alium magis genuinum & proprium requili-
vit, dum dixit: pro omnibus mortuum eſſe, quem illi negabant:
atqui negabant pro omnibus in particulari, etiam reprobis & infide-
libus, uti negat etiam Janſenius: ergo.
Arg. 7. D. Auguſtin. Primèò Ep. 102. apertè inquit, non perit unus
ex illis., pro quibus Chriſtus mortuus eſt, ſed pereunt reprobi, ergo pro
illis mortuus Chriſtus non eſt. Secundo lib. I. de adulterin. conjug. c. 15.
omnis, qui Chriſti ſanguine redemptus eſt, homo eſt, non tamen omnis,
qui homo eft, Chriſti ſanguine redemptus eſt. Tertiò tract. 48. in Joan.
quomodo iſtis dixit: non eſtis ex ovibus meis quta videbat eos ad ſem-
piternum interitum prædeſtinatos, non ad vitam aternam ſui ſangli-
nis pretibs comparatos. Quartò tract. 55. in Joan. Præmiſit obſequia nons
ſolum eis, pro quibus ſubitarus erat mortem, ſed etiam illi, qui fuerat
eum traditurus ad mortem. Ubi clarè Judam ſecernit ab aliis, pro
quibus Chriſtus erat moriturus. Quintò denique l. 2. de Symb. ad Ca-
techum. c. 8. inducit Chriſtum ita reprobis loquentem: Qai non eſtis
redempti pretis mei ſanguinis, non eſtis mei, Ergo. Confirmatur
Etlam

ttin
ge p
vena
Ouij
o/,4
ſedi⸗
rin

uS

8o
Prn
U

ſu⸗
ud⸗
Kab
Chri
lert
eter
kun
ſeert
cond

tuuee
ngolsl
de g
men
oimnibli

ltetin
gi E
zinestr
hec i
1to, N
Dropino
impore
protele

WOtIf n.

li, gun

ſom ho⸗
8 el n
nnibus n

wierun
Titen
lenul⸗
egabnt

Kintt⸗

rit
ero ſi⸗
en⸗
NMvl⸗
, in ln.
.
ſah⸗
in N

non tanthm pro FElectis, ſed etiam pro Reprobis. 1 5

etiam authoritate aliorum PP. primèò S. Hieronymi, qui in Pfſal. 43.
de populo judaico ita loquitur: Dictum eſt, in peccatis veſtris
venditi eſtis, & ideò ſine pretio, quia non eſt effuſus Agni ſane
guis pro eis. Secundò D. Anſelmus in Elucidario inquit: Chriſtas
pro ſolis electis mortuus eſt. Et infra: nibil contulit reprobis ob ſua
demerita mors Chriſßti. Tertiò denique D. Proſper ad primam ob-
jectionem Vincentianam ita loquitur: Qui boc ſæcalum ſine fide
Chriſti, & ſine regenerationis Sacramento pertranſeunt, redem-
ptionis alieni ſunt. Ergo Chriſtus pro omnibus in particulari mor⸗
tuus non eſt. .
ꝶ. Univerſim eodem modo interpretandos eſſe atque explican-
dos D. Auguſtinum cæteréôsque SS. PP. quo explicavimus ſupra Scri-
pturas. Chriſtum ſcilicet non pro omnibus ſuum ſanguinem obtu-
liſſe, ut omnibus abſolutè & efficaciter impetraret eorum ſalutem,
ſed pro omnibus ita, ut abſolutè impetraret media ſufficientia, quibus
ſi uterentur, eam obtinerent. Ideo primo textu loquitur D. Auguſt.
quèd nemo pereat de illis, pro quorum ſalute Chriſtus efficaciter,
& abſolutè mortuus eſt. Secundèò non omnis, qui homo eſt, pro eo
Chriſtus mortuus eſt efficaciter, ut obtineat ſalutem in actu ſecundo.
Tertiò quia videbat eos non ad ſalutem æternam abſolutè, & effica-
citer obtinendam ſui ſanguinis pretio comparatos. Quartèò pro quo-
rum ſalute ſubiturus erat mortem abſolutè, & efficaciter: inde judam
ſecernit à voluntate efficaci, & abſoluta, quoad efficaciam, non veròè
conditionara & abſoluta, quò ad fufficientiam. Quintò qui non eſtis re-
dempti voluntate abſoluta & efficaci quoad ſalutem, non eſtis mei.
Ita pariter loquitur Hieronymus non eſt effuſus Agni ſanguis pro
eis efficaciter & abſolutè ad ſalutem obtinendam. Anſelmus: Chri-
ſtus pro ſolis electis, quò ad efficaciam ſalutis mortuus eſt, nihilque
contulit mors Chriſti quoad efficaciam ſalutis, contulit autem quo-
ad ſufficientiam. Denique & Proſper: redemptionis alieni ſunt,
quoad efficaciam ſalutis, non verò quoad ſufficientiam, quam omnibus
morte ſua & ſanguine impetravit.
Arg. 8. Sæpluùs ſcriptura redemptionem reſtringit, aliquando ad
Electos, ut Apoc. §. v. 9. Rrdon, nos Deus in ſangiine tuo eX
omni tribu e& lingua &c. Et rurlus 14. v. 4. Hi empii ſant ex ho-
minibus primitiæ Deo &0 Agno. Item ad oves Chriſti Joan. 10. v. 15.
Animam meam pono pro ovibus meis. Modo ad credentes Joan. 3.
v. 14. Exaltari oportet Filium hominis (ſcilicet in cruce) at omunis,
qui eredit in ipſum, non pereat, ſea haleat vitam a*“o†üam. Modè
ad eos, qui lunt in Eccleſia ad Ephel. 5. v. 25. Chriſtus dilexit Eccle-

ſiam

16⁶6 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

ſam, & ſe ipſiem tradidit pro ez: ergo Chriſtus non redemit omnes,
ſed ſolùm aut electos, aut ſaltem fideles.
R.ꝛ d. a. Scriptura reſtringit redemptionem in textibus allatis ad
electos, oves, credentes, fideles in Eccleſia, ita ut excludat alios
negandò eſſe redemptos. Nego. Ut præſcindat ab aliorum redemptione
c. a. cum textibus, & n. c. Quèd hi textus affirmantes redemptos
eſſe electos, oves, fideles &c. ſummi debeant præciſivè, manifeſtum
eſt ex aliis textibus Scripturæ, qui poſitivè affirmant: Chriſtum etiam
mortuum fuiſſe pro infidelibus , pro reprobis, denique pro omni-
bus, pro toto mundo, cùm una Divina veritas opponi alteri nequeat,
quod tamen fieret, ſi hi textus excluſivè ſummendi eſſent, & tunc
neceſſariò fallificarentur alii, quod implicat. Unde ſicut dum affirmo
Petrum eſſe hominem, eſſe ſalvatum, non nego cæteros eſſe homi-
nes, eſſe ſalvatos, ita nec hic Scriptura negat Chriſtum cæteros re-
demiſſe.
Arg. 9. Mori pro altero, eſt alterum à morte liberare, ſed Chri-
ſtus non liberavit à morte æterna reprobos, ſed tantùm electos, ergo
non eſt mortuus, nec redemit à morte reprobos, ſed tantùm electos.
&. n. M. Sed mori pro altero eſt etiam amore illius mortem ſubire

ad tuendum vel ejus honorem vel fortunas, vel vitam ſive abſolutè

ſive conditionatè, ſi nempe alter etiam faciat ex parte ſua, quod in
ſe eſt. Et ſic mortuus eſt Chriſtus abſolutè pro electis, ut eos à
morte æterna liberaret. Conditionatè pro reprobis, ſi illi morte ejus
ad ſuam ſalutem æternam uti voluerint.
Arg. 10. Juxta illos, qui defendunt gratiam congruam, ſolis
prædeſtinatis eas gratias congruas Pater æternus dare decrevit, Chri-
ſtüsque promeritus eſt, quibûs, ſi darentur, infallibiliter prævidit
convertendos, perſeveraturos in finem, & ſalvandos, cæteris verò,
qui prædeſtinati non ſunt, non eas gratias congruas, ſed alias dare
decrevit, cum quibus præviderat infallibiliter, ſi darentur, vel eos
non convertendos vel non perſeveraturos ſaltem usque in finem, &
per conſequens non ſalvandos. Ergo pari intentione, pari dilectio-
nis affectu Deus non voluit æternam ſalutem prædeſtinatorum, ac
reproborum, ergo nec Chriſtus ſeria & ſincera voluntate mortem
ſuam Patri æterno obtulit pro ſalute æterna eorum, quibus gratias
congruas ad ſalutem in actu ſecundo conſequendam promereri no-
luit, ſed eas duntaxat, quibus nec cooperaturos præviderat, nec
cumillis ſalvandos.
R. c. a. Unà cum prima c. fides enim Catholica non docet
(quod ſupponit argumentum) Deum æqualiter, tum prædeſtinatos,
tum

tun
ele
mo
om
Dle⸗
Pol
Tri
6

AIr

12
20
Nut
int⸗
gne
ieg
h
imm
Pree
N
e

l
o

er⸗
tu
Chr
con
dbere
Guo
lbe
cere
en

Otmnes

latis n

lit A
wption
demuptar

nifelln

m etin
0 Om.
egber
E tne
n Mr
le honi.
terosle⸗

VdC.
0s, e
elos⸗
em ſobie
4blolut
gnod
Ut eos!
orteeſ⸗

m, ⸗
t, C
ris veli⸗
Hius ont

Veleie

jnen, 6
Olehio⸗
run,4
Nortet
Aeti N
kat 1

Goce
onn

non tantüum pro Electis, ſed etiam pro Reprobis. 17

tum reprobos velle ſalvos fieri, Chriſtum æqualiter pro omnibus
eſſe mortuum, ſed ita velle omnes ſalvos fieri, ka pro omnibus
mortuum elle, ut ratione illius voluntatis Divinæ & mortis Chriſti,
omnes media ſufficientia haberent, quibus ſalutem conſequi poſſent;
Electi verò ſpecialia auxilia obtinerent, cum quibus non tantùm
poſſent, ſed infallibiliter ſalutem conſequerentur. Quod expreſſit
Trident. ſeſſ. 6. C. 3. inquiens: Etſe Chriſtus pro omnibus mortuus eſt
(quò ad ſufficientiam) non omnes tamen mortis ejus benefctum re-
cipiunt (ſcilicet quoad efficaciam ſalutis in actu ſecundo obtinendæ)
Jed ii duntaxat, quibus meritum paſſtonis ejus (per gratias con-
gruas, usque ad finem) communicatur. Quod etiam expreſſerunt
alia Concilia, Divus Auguſtinus & alii SS. PB., unde ſequitur mani-
feſtè falſum eſſe: Deum & Chriſtum Redemptorem pari intentione,
parique dilectionis affectu voluiſſe, & promeritum eſſe paria media
ad ſalutem conſequendam, tam prædeſtinatis, quàm non præceſti-
natis: cùm absque controverſia ſit, gratias congruas, cum quibus
infallibiliter cooperatio ſequitur, perſeverantia usque ad finem, at-
que ſalus obtinetur, majus beneficium eſſe, quàm ſint gratiæ ſufficien-
tes, cum quibus purè perſeverantia & ſalus obtineri poteſt. Si quis
cooperetur, ubi autem majus beneficium tribuitur, ibi major non
immeritò dilectio arguitur: ergo magis diligunt Deus, & Chriſtus
prædeſtinatos, quibus Chriſtus meritus eſt, & Deus dare decre-
vit gratias congruas, quàm diligant non prædeſtinatos, quibus hic
dare decrevit, ille meritus eſt ſufficientes.
Ex hoc tamen Enthymemate conceſſo nullo modo ſequitur facta
illatio, Chriſtum nimirum Redemptorem ſeria & ſincera voluntate
mortem ſuam Patri non obtuliſſe, pro iis, quos præviderat, non
cooperaturos gratiis à Patre æterno propter mortem ſuam illis colla-
tis, aut eorum ſalutem non intendiſſe, qui prædeſtinati non eſſent,
aut eandem non conſequerentur. Cujus ratio eſt, quia ſeria & ſin-
cera voluntas, redimendi, ſalvandi aliquem captivum, tum in Deo
tum in Chriſto Redemptore exiſtit, quando illi captivo Deus &
Chriſtus media præparat & procurat verè ad libertatem & ſalutem
conſequendam ſufficientia, id eſt talia, quæ ſi adhiberet (ùt adhi-
bere poteſt) verè liberaretur, & ſalvaretur. Sicuti ſi Pater Filiis
duobus apud hoſtem captivis tale lytrum ſubmitteret, quò ſe qui-
liber liberare poſſet, ſi illud Tyranno periolvere vellet, verè di-
ceretur ſinceram & ſeriam voluntatem habere filios ſuos liberandi
à captivitate, atqui Chriſtus omnibus etiam non prædeſtinatis
meritus eſt gratias ad ſalutem ſufkczentes, & Deus illas tribuit:
ergo

18 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuls,

ergo uterque ſeria & ſincera voluntate vult eos ſalvos. Quod autem
iſti his mediis & gratiis uti nolint, eas rejiciant, ac per conſequens
non redimantur, nec ſalventur, nec Deus, nec Chriſtus in cauſa
eſt. Sed captivorum ipſorum culpa & nequitia damnat captivos vo-
lentes: ſicut ſi Filius transmiſsâ à Patre pecuniâ abuteretur, Filius
ipſe cauſa eſſet continuatæ captivitatis. Nec refert, quòd Deus &
Chriſtus hunc abuſum præviderint, ex hac enim præviſione colligi
nequit, eos non habuiſſe ſeriam & ſinceram, quantum in illis erat,
voluntatem redimendi, & ſalvandi, ſed ſalutem ipſam & Redemptio-
nem in effectu permiſiſſe in voluntate non prædeſtinati, quantumvis
aliis ſpeciali dilectione dilectis, ſpecialia contulerit auxilia, quæ præ-
viderat congrua, ut iisdem cooperarentur, & ſalutem reipſa obti-
nerent.
Arg. II. Chriſtus non mortuus eſt pro infantibus in utero ma-
terno ſine baptilmo decedentibus. Ergo non eſt mortuus pro omni-
bus. A. p. tales infantes ita decedentes, non habent gratias ſuffi-
cientes, cùm ipfis remedium Baptiſmi applicari non poſſit: ergo &c.
Reſponſio ad hoc argumentum ſupponit ſolutionem duplicis difficulta-
tis Theologicæ, primæ quidem, an in Deo detur antecedens & ſeria
voluntas ſalvandi omnes homines, de qua in tractatu de Deo vo-
lente, alterius autem, an omnibus hominibus dentur gratiæ ſuffici-
entes, de qua in tractatu de gratia. Interim .
K. n. a. Ut enim Chriſtus dicatur pro infantibus ſine Baptiſmm
decedentibus mortuus, & Deus habere voluntatem ſeriam illos
ſalvandi, ſufficit pro illis inſtitutum fuiſſe Baptiimum, & Deum,
quantum eſt de ſe, velle illis ſalutem procurare, quod autem hic &
nunc ad Baptilmum non perveniant, oritur vel ex incuria aut culpa
Parentum, vel ex cauſarum ſecundarum Ordine, quem Deus impe-
dire non tenetur. Non ergo ex defectu Miſericordiæ ex parte Dei
fit, quòd illi infantes non ſalventur. Audiatur hac de re S. Thom.
in 4. diſt. 6. Q. I. art. I. Ad 1. Dicendum, quod non ex defectu Di-
vinæ miſericordiæ, quod (infantibus) in maternis uteris exiſtenti-
bus remedium non exhibetur, ſed quia non ſunt capaces illius re-
medii per quod ſecundum legem communem participes Paſſionis Chri-
ſti eficiantar, a qua éſt remiſſio peccatorum: quia non poſſunt ſub-
e⸗ operationi miniſtroraum Eccleſiæ, per quos tatia remedia mini-
Krantur.

§. 3.

Peri

God autn
onlecn
8 in enl
ptiroen
ur, N
Deu!
ne col⸗
ills en,
edemntt
Uantun
,quenn⸗
ciloi

Utero

proom
ratins i⸗
egode
iffent⸗
ens 8 ſi
Deo ſt
tie i

Huptſun
rim n
Deum
en l
aut n
eus in,
Pate D
5Ten
huh,
ri
Mi
nir
n
G/

non tantùm pro Electis, ſed etiam pro Reprobir. 19

§. 3.
Perſtringuntur breviter quidam Errores Quesnelli

x quinta damnata Propoſitione ſanſenii
Conſectanei.

propoſito Fidei Dogmate licèt contra alios etiam Hæreticos,
NS præcipuè tamen egimus contra Janſenium;, ejusque propo-
Süiti ſt inter d à4 N jam perſtringendi
itionem, quæ eſt inter damnatas Num. 5. jam perſtringendi
ac confutandi ſunt errores quidam Quesnelli, qui fuit Presbyter
Oratorii ex Congregatione ſua primùm, deinde ex Galliæ Regno
eje ctus propter errores, quos ibidem docebat. Quemadmodum ita-
que Janſenius in ſuo Pſeudo-Auguſtino reſuſcitare conatus eſt jam
ante damnatam Michaéèlis Baji doctrinam, ita non minùs Quesnellus
toties fulminatas Janſenii reſtaurare intendit ſententias ſub velo &
ſpecie conſiderationum vel potius reflexionum moralium in novum
Teſtamentum editarum. Quas Clemens XI. Anno 1713. die 13. Sept.
per Bullam & Conſtitutionem Dogmaticam à ſuo initio dictam Uni-
genitus expoſitis centum & una propoſitione damnavit. Nos ea
duntaxat delibabimus, quæ ad præſens Fidei Dogma ſpectant. Do-
cuit itaque Janſenius Chriſtum mortuum pro ſolis juſtis & eleétis,
inde infert Quesnellus, ergo ſoli juſti & electi ſunt Chriſtiani, ergo
ſoli illi ſpectant ad novum fœdus, ita enim Propoſitione o&tava lo-
quitur: Nos non pertinemus ad novum fadus, niſi in quantum par-
ticipes ſumus ipſius novæ gratiæ, quæ operatur in nobis id, quod
Deus pracipit. Quam deduxit ex Act. S8. v. 10. Hie eſt virtus Dei,
uæ vocatur magna. Præclaram ſanè Hæreſiarcharum Calvini &
Zinglii doctrinam, qui Eccleſiam ex ſolis electis conſtare volue-
runt! Lutheri verò, qui etiam juſtos, quamdiu juſti ſunt, non ta-
men peccatores in eam adoptavit.
Si ſoli itaque illi ſunt Chriſtiani, ſi ſoli illi ſunt in Eccleſia Chriſti
& pertinent ad novum fœdus, qui participes ſunt gratiæ efficacis?
quæ ſola eſt gratia Chriſti, gratia nova, gratia operans ea in nobis,
quæ Deus præcipit? ad quod obſecro fœdus ſpectabunt infantes re-
center baptizati ante uſum rationis? ad quam Eccleſiam perpetuè
amentes, qui non participant illam gratiam actualem (de qua Ques-
nellus loquitur) quæ operatur in nobis id, quod Deus praæclpit.
Ergône Chriſtiani jam component Eccleſiam, cùm juſtitiam per gra-
tiam efficacem acquiſierint, jam ex ea deturbabuntur, cùm relapſi
2 Sam

.*

20 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnilus eſt mortuus,

eam amiſerint? certè communis ſemper recepta fuit in orthodoxa
Eccleſia doctrina, illum eſſe in Eccleſia, illum eſſe Chriſtianum, qui
baptizatus eſt, & credit omnia, quæ Deus per ſuam Eccleſiam reve-
lavit, ſive ea ſcripta ſint, ſive non ſint. Ergo per Baptilmum &
Fidem, in Eccleſia Chriſti conſtituimur, unde Angelicus I. ſecundæ
C IG6. artic. I. loquitur ita: Lex nova (novum fœdus vocat Ques-
nellus) eſt ipſa gratia Spiritus S. quæ datur per fidem Chriſti:
ibidémque ad tertium ſubinfert; per ſfiden autem Chriſti pertinet
homo ad novum teſtamentum- Sublummo. Atqui fidelis ex hoc ipſo
quod non fiat particeps efficacis gratiæ Chriſti, qua impleat præ-
cepta Dei, ſive peccet, ſive non, non amittit Chriſti fidem, quam
antecedenter acquiſiverat in Baptimmo, ergo non ceſſat eſſe Chriſtia-
nus, ſed pertinet ad Eccleſiam Chriſti: ergo pertinet ad novum fœ-
dus. Sub. antec. de infantibus recenter baptizatis maniſeſtum eſt,
de adultis peccatoribus autem clarum ex Concilio Tridentino quod
ſeſſ.é. de juſtificat. Can. 28. Anathema dicit: ſi quis dixerit amiſſa
per peccatum gratia ſimul & fidem Dete, amitti, aut fidem,
gquæ remanet, non eſſé veram fidene, lLinèt non ſit viva, aut eum,
qui fidem ſine charitate habet, non eſſe verum Chriſtianum. Quia
igitur fides per ſolam infidelitatem poſitivam amittitur, manifeſtum
fit, omnem eum ſemel fidelem, qui per infidelitatem non peccat,
emper fidelem manere, Chriſtianum eſſe, in Eccleſia Chriſti perſe-
verare, ad novum Chriſti fœdus pertinere, Membrum FEccleſiæ
Chriſti eſſe, quantumvis non ſemper vivum, ſed quandoque mor-
tuum.
Huc etiam ſpectat Propoſitio 30. Omnes, quos Deus vult ſal-
vare, per Chriſtam ſaltvantur infallibiliter. Quam deduxit ex Joan.
6. v. 40. Hæc eſt autem voluntas Patris, qui miſit me, ut omnis,
gui Filium videt, & eredit in eum (non mérè ſpeculativè, ſed pra-
ticè ei obediendé usque in finem) habeat vitam gternam. Juxta
quam propoſitionem Quesnelli Deus nec omnes homines nec omnes
fideles poſt laplum Adami, ſed ſolos prædeſtinatos vult ſalvare, qui-
bus ſolis dederit Chriſtum Salvatorem, ut hic pro iis moreretur, &
gratiam efficacem Janſenianam impetraret, cæteris in damnatione
absque ullo ad ſalutem ſufficiente auxilio, cum omne tale auxilium

neget alibi, derelictis; ac ſi dicere vellet: omnes quos Deus vult

ſalvare per Chriſtum, ſive per ejus merita ac gratiam (juxta eundem

ita victricem & efficacem, ut ei reſiſtere non ſit in liberi arbitrii
poteſtate, ſed eidem neceſſariò obtemperetur) ſalvantur infallibili-
ter, qui verò non ſalvantur, ſalvare eos per Chriſtum non voluit,
nec

hec

tate
ſimp
gbal
ſnce
gumn
ciend
Oori
min
pemn
u:
Nurr
col
inp
tien
inte
toru

erplie
ſatu,
Nopol
Soln
Ind &
l
laluten
minin
woe
Iita ſ
llibet
um:
ei ge
nini
Plor

tholhen
tum, G
amn ter⸗
ſmunn 1
ſecvtt
at .
Cnei
zertins
Choegn
leat .
In, gin
Chriie
ovunte
ſtum &
tino goe
jt vi
t flen⸗
ut eun⸗
. (
abikele
9 Peet
iſtiere
Locl
le Io⸗

ter
gt oſinin
4 ſes
ee nn
Gare,
reret⸗⸗
Amnni⸗
AuKlin
Dens
neunti-
1i mhin
itlliik
,
n

non tantum pro Electis, ſed etiam pro Reprobir. 21

nec voluit Chriſtus, cujus voluntas Divina eadem eſt cum volun-
tate Patris, humana verò ſemper eidem conformis: cùm loquatur
ſimpliciter non reſtringendé ad voluntatem abſolutam efficacem,
qualis eſt prædeſtinatio, ſed de quacunque voluntate Chriſti ſeria &
ſincera, qualis eſt etiam antecedens & conditionata ex parte homi-
num: quod certè Dogma deſumptum eſt ex Schola Calvini, & ſuffi-
cienter refutatum manet cum quinta propoſitione fanſenii: eo quèd
Chriſtus pro omnibus omninò hominibus etiam ſuppoſito lapſu Ada-
mi non tantùm electis, ſed etiam reprobis mortuus ſit, ac ſangui-
nem fuderit. Omnes omninè homines Deum voluntate ex parte

ſua abſoluta per Chriſtum velit ſalvos, & conditionatè ex parte homi-

num, ſi cooperati fuerint auxiliis & mediis ad ſalutem per Chriſtum
collatis, per quæ evertitur propoſitio præſens Queſnelli, tanquam
impia, blasphema, contumelioſa, Divinæ Pietati derogans & hære-
tica, quas cenſuras inflixit Sedes Romana ſententiæ Janſenii quintæ,
intellectæ in eo ſenſu: quèòd Chriſtus pro ſalute duntaxat prædeſtina-
torum mortuus ſit: atqui hanc continet hæc propoſitio: ergo.
KRurſus eandem hæreſim antecedentis propoſitionis aliis verbis
explicat in propoſitione 31. Deſideria Chriſti ſomper habent ſuum ef-

fectum, pacem intimo cordium infert, quando eis illam optat. Hanc

propoſitionem deduxit Quesnellus ex c. 20. Joannis v. 19. Venit
JESIIS, & ſtetit in medio, & dixit eis: pax vobis. Ubi ex facto
uno & particulari more ſolito univerſalem colligit Concluſionem. Ex
quo manifeſtè, ſequitur quèòd Chriſtus non niſ eorum, qui ſalvantur
ſalutem deſideraverit, eam optaverit, eorum verò, qui damnantur,
minimè, ſi deſideria Chriſti ſemper NB. habent ſuum effectum, ſi
hoc ipſum confert, quod optat, quæ eſt Hæreſis & propoſitio dam-
nata Janſenii. Multum igitur aberrat à Scripturis Queſnellus, qui
cuilibet deſiderio, votis, precibus ſemper conjungit effectum deſidera-
tum: cùm tamen deſiderium Divinum ſæpiùs ſit cum ſincero affectu
rei deſideratæ ſinè effectu, quando effectus deſideratus 4 libertate
hominis dependet; alia enim ſunt delideria, vota, preces Chriſti
abſolutæ & efficaces, quæ infallibiliter ſortiuntur effeckum, aliæ con-
ditionatæ ex parte hominum, ſi adulti voluerint, ſi impedimentum
nulla cauſa creata polſuerit reſpectu parvulorum, quæ tamen ex parte
Dei ſunt ſincera, ac vera deſideria, quis enim ſeriò & ſincerè Chri-
ſtum invitare non credat omnes, dum inquit Matth. 1I. v. 28. VYe-
ite aa me omnes, qui lahoratis, & onerati eſtis (id eſt juxtà
Chryloſt. & D. Thomam, qui in peccatis eſtis) & eo refeiam vos:
licèt plurimi invitantem non ſequantur quis fic& & ſimulatè invita-
3 t08

22 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

tos aſſeret ad nuptias. Matth. 22. Aut ad Cœnam magnam Luc. 14.
quæ typum exhibent Divinæ vocationis hominum ad ſalutem, etſi
multi vocationi Divinæ non pareant? dolose certèé juxta Quesnellum
Chriſtus egiſſet dicens: Jeruſalem, geruſalem, guoties volai con-
regare Filios tuos, quemadmoaum Gallina congregat pullos ſuos
Iub alas, & noluiſti. Matth. 23. V. 37. ſincerè enim Chriſtus non
potuiſſet optare, deſiderare, velle congregare filios Jerufalem, ſi
deſideria Chriſti ſemper habent ſuum effectum, ſi id hoc ipſo homi-
ni confert, quod optat, quando optat. Aliter ſentit Eccleſia, quæ
de Deo & Chriſto credit cum Apoſtolo I. ad Timoth. 2. quod omnes
homines velit ſalvos fieri voluntate antecedente, non ſolùm præde-
ſtinatos, qui ſalvi fiunt, ſed etiam reprobos, qui ex malitia propria
damnantur, adeoque omnibus tribuat auxilia ſufficientia ad ſalutem,
licèt hi illis non utantur, nec per conſequens obtineant ſalutem.
Captiosé verò hæreſin Janſenii & propoſicionem ejus damna-
tam quintam explicat in propoſitione 32. 7EsIS Chriſtus ſe morti
tradidit, ad liberandum pro ſemper ſuo ſanguine primogenitos, id
eſt electos de manu Angeli exterminatoris. Super tert. ad Galat.
4. v. 4. Miſit Deus Filiam ſuum - - ut eos, qui ſub lege erant, re-
dimeret, ut adoptionem Filiorum reciperemus. Hæc propoſitio
uesnelli, licèt, prout jacet excluſiva non ſit, excluſivum tamen ſen-
ſum facit, atque mortem Chriſti ad ſolos Electos reſtringit, ſi com-
binetur cum Haliis ejusdem propoſitionibus, & præcipuè cum propo-
ſitione 33. in qua Chriſtum pro ſolis Electis mortuum cumS. Paulo,
qui Vas fuerat Electionis, proponit ſequentibs verbis: Proöh quan-
zum oportet bonis terrenis, & ſibimet ipſis renuntiäſſe, ad hoc, ut
quis fiduciam habeat, ſibi, ut ita dicam, appropriandi Cbriſtum
EsM, ejus amorem, mortem, & Wyſteria, ut facit S. Paulus
dicens: qui ditexit me, & tradidit ſemetipium pro me. Ad Galat. 2.
v. 20. Si tam perfectum tam à rebus terrenis abſtractum eſſe oportet,
quàm fuit S. Paulus, ut quis poſſit habere fiduciam dicendi: Chriſtus
dilexit me, & tradidit ſemet ipſum pro mer: ergo qui tam perfecti non
ſunt ſive ſint fideles, ſive ſint infideles, hanc fiduciam habere non poſ-
ſunt dicendi de Chriſto Eſu: zradidit ſemetipſum pro me. Ex quo
quid niſi Hæreſis quinta Janſenii pullulat ? non pro omnibus, ſed
pro ſimilibus, ſed pro ſolis electis Chriſtum mortuum? ubi interim
Eccleſia in Symbolo, non tantùm renuntiantes ſibi & bonis terrenis,
ſed ſingulos Fideles jubet firmiter credere: qui propter nos homines,
& propter noſtram ſalutem deſcendit de cælis - = paſſas - mortu-
us &&. Ut ſinguli in particulari non tantùm dicere poſſint, ſed de-
beant:

beat
hoc
aS

lln,
114.
ne

dele
s
60
1
nee
ſed
con

Gam
1eH
4 e
lu:
dolti

odel
Dann
erg
lerne
leni
lerep
Cedin
Nir
kiduti
Archi
Uhetro
tr (
Uabile
te
Cedh
Atem
ſiut
Nui

n Luun
Ntem,
Vesnelnn
volui mn
ulls
riſtus ne
Uhlem,
glo hon⸗
leſa,
God onts
Ompret⸗
icin ront
d ſluten,
uten,
uus um
Gr ſe
eniti, 4
10d Cl.
erauti
–
tamenſe-
it con⸗
Gm o
no
Hrihu⸗
1 ur,
Cn
D 4ℳℳ
dC
eghann
Crft
alelin
eno⸗
, li
lbos,
biinen
5 lenen
onin.

.i
:

non tantàm pro Elelectis, ſed etiam pro Reprobis. 23

beant: zradidit ſemetipſaum pro me. Audiat Quesnellus, quid de
hoc puncto ſentiat Auguſtinus: O zu bone Omnipotens! gqui ſie cu-
ras unumguemque noſtraim, tangqiam ſolum cures, & ſic omnes, tan-
quam ſingulos. Audiat mellifluum Doctorem in Pſalm. Qui hbabi-
tat : ſicut poſſant omnia dicere Chriſto: Creator meus es, ſic poſſunt
omnes homines dicere Redemptor meus es.
Verùm nec ſatis eſt: excellentem perfectionem requirit Ques-
nellus, ut quis poſſit habere Fiduciam appropriandi ſibi Chriſtum,
ejus amorem, mortem, Myſteria: ergo omnes, ne dicam ſolummo-
dò peccatores, ſed etiam juſti, qui hac perfectione præditi non ſunt,
alieni ſunt à Chriſto, ab ejus amore, ab ejus morte & Myſteriis, ut
nec poſſint habere fiduciam hæc ſibi appropriandi, quandiu hac per-
fectione carent. Quis non videt errorem periculoſiſſimum in hac
conſequentia?
Hæc de Erroribus Quesnelli ex quinta Propoſitione Janſenii
damnata conſectaneis dicta lint ſatis. Inde deduco Quesnellum ve-
rè Hæreticum fuiſſe, omnis enim, qui cum pertinacia tuetur Errores
ab Eccleſia proſcriptos, cenſendus eſt Hæreticus, talis fuit Quesnel-
lus: ergo. Bulla inſuper Unigenitus, per quam damnatæ ſunt pro-
poſitiones Quesnelli, fuit vera Fidei Regula. Quod ſic oſtendo.
Bulla Dogmatica à Sede Apoſtolica emanata, & ab univerlali
Eccleſia recepta conſtituit regulam Fidei; atqui Bulla Unigenitus eſt
Dogmatica à Sancta Sede emanata, & ab univerſali Eccleſia recepta:
ergo conſtituit regulam Fidei. Minor probatur, eſt Dogmatica, quia
fert judicium de pluribus quæſtionibus, tum Fidem tum mores con-
cernentibus, eſt à Sede Apoſtolica emanata, quod nullus negat, eſt
denique ab univerſali Eccleſia recepta, quod præcipuè probandum:
Recepta eſt ab omnibus fermè Epilcopis, quos ſolos Judices Fidei
credimus. Ex omnibus enim Epiſcopis Germaniæ, Hungariæ, Polo-
niæ, Flandriæ, Italiæ, Siciliæ, Hiſpaniæ &c. nullus ſe oppoſuit Con-
ſtitutioni, quin potiùs eidem ultrò acquieverunt. Cum approbatione
Archiepiſcopi Mechlinienſis typo vulgatæ lunt litteræ omnium ferè
metropolitanorum, qui & proprio & ſuffraganeorum nomine teſtan-
tur Conſtitutionem eſſe infallibilem Fidei regulam', & legem irrefra-
gabilem. In Gallia usque adeò, ubi diviſionis flamma primùm exar-
ſit, plures, quàm centum Epiſcopi ſubſeripſerunt, & ſubſcribunt ho-
diedum cenſuris in Bulla contra Quesnelli errores latis. In uni verſo
autem hoc Regno reperiuntur ad ſummum 20. aut 24 Epiſcopi Con-
ſtitutionĩ adverſantes, ùt collegi ex opuſculo edito Monachli 1720.

cui Titulus: Compendium earum rerum, quas ſcire ovortet ag ac-
gquiren-

24 Pogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

gquirendam perfectam notitiam Conſtitutionis Unigenitus. Ergo
Bene ab omnibus penè Epiſcopis eſt recepta. Plura ad-præſens Fi-
dei Dogma roborandum contra doctrinam & errores Quesnelli non
occurrunt dicenda. Jam ad proponendas quasdam ac reſolvendas
Quæſtiones Hiſtorico-Scripturiſticas, queis ſingula Fidei Dogmata
interpolare ſtatuimus, aceedimus.

Quæſtio I. Hiſtorico-Scripturiſtica.

An & quomodo Oraculum Jacobi Geneſ. 49. V. 9.

Vatieinia Danielis 9. v. 24. 6& Aggai ſecundo

in Chriſto fuerint adimpleta?

NS . Erbum illud, quod Pater genuit ab æterno manifeſtaturus in
tempore, & miſſurus in terras unigenitum ſuum tanti ad-
3 S ventum Hoſpitis nolebat omnino mortalibus eſſe incogni-
tum, eâque de cauſa ne ſupremis omnino tenebris obvolutus in or-
bem prodiret orbis Author, à primordio mox mundi Deus Pater
oracula præmiſit Patriarcharum, Vaticinia Prophetarum, ſignorum,
ac prodigiorum copioſam prognoſim. Inter hæc primum ac præcl-
puum locum meretur oraculum Jacobi Gen. 49. v. 9. Jacob enim Pa-
triarcha morti proximus convocatis filiis annuntians, quæ ipſis no-
viſſimis temporibs eventura erant, Judam ſic alloquitur: Fuda te
laudabunt Fratres tui, manus tua in cervicibis inimicorum tuorum
rvvoen auferetur ſceptrum de gJuda, & Dux de fæmore ejus,
donec veniat, qui mittendus eſt, & ipſe erit exſpectatio gentium.
Hoc vaticinium in Chriſto ùt vero Meſſia fuit adimpletum, quod
haud difficulter hoc oſtenditur diſcurſu. Hoc vaticinio tunc ventu-
rus promittitur Meſſias, cùm ſceptrum, ſeu ſuprema Poteſtas ex
Juda defecerit, atque ad alienigenam tranſierit, atqui tranſivit jam
diu, & quidem tempore adventûs Chriſti ad alienigenam; ſeu He-
rodem, qui fuit alienigena, ergo hæc Propheria in Chriſto fuit adim-
pleta. Contra hanc quidem Prophetiam excipiunt Judæi, & dicunt
per Hebraicam vocem Schebet intelligi non debere cum latino inter-
prete ſceptrum ſeu Regiam poteſtatem, ſed virgam doloris & afffi⸗
Gtionis, ut ſenſus ſit: non auferetur de Juda virga doloris & affli-⸗
Gionis, donec veniat Meſſias, qui ipſam à dura, qua premitur, ſer-
vitute liberet. Huic exgeptioni irrefragabilia 2. oppono argumenta,
Primum eſt, hanc vocem chebet, ſeu virga, determinari manitelts

ſi
(es
Uhel
nis,
die
44
Cer,
ſen ſe
.ſ.
Men
Chri
emn

tum
tion⸗
ece⸗
Zorol
108 t
mona
Neßo
Uere
Uie
i
ten
tenp⸗a
i
Dne
ius,
Ktern
em
Ulum
E S
Muri
Van
Aupl
lamn
l
ue⸗
dee

7

A. n
Preſengß.
esnelim
eſolvenk
Dognn

unhl

eſtitut

n tni 4

ſe iveont
lutus int⸗
Deus u
Ignonm
1 2 e
obelin-t
:: l
nn tii
Ammore 9
i 6 Atie
tum,
tune ſel

Potelis.

rtanlei 1

Sceptri in tribu Juda usque ad Meſſiæ adventum demonſtrandam lſatis
D

non tantùm pro Electis, ſed etiam pro Reprolis. 25

ad ſignificandam virgam poreſtatis, ac Dominationis per additas vo-
ces & Dux de fæmore ejus. Alterum eſt hanc vocem Hæbream
dschebet in ſeriptura nunquam ſignificare virgam furoris & afflictio-
nis, niſi per alias particulas ad talem ſignificationem determinetur.
Sic Pſal. 2. v. 9. dicitur: Reges eos in virga ferrea. Et Iſa. 10. V. F.
Væ Aſſar virga furoris mei, & baculus iſte eſte ubi autem ſimpli-
citer, & absque addito profertur, imperium denotat, cujus virga,
ſen ſceptrum Symbolum eſt. Hoc lſeonſu uſurpatur Eſther 4. V. I I. G
c. 5. V. 2. item Pſalm. 44. Secundè negant Judæi hoc vaticinium de
Mefſſia eſſe intelligendum. Sic enim Meſſias quingentis annis ante
Chriſti Nativitatem advenire debuiſſet, & quidem ſtatim poſt Re-
gem Sedeciam, in quo in captivitatem abſtracto defecit ſceptrum
à juda.
Ad hanc difficultatem variæ ſunt DD. & S. Scripturæ interpre-
tum Reſponſiones, quas refero ex Honorato Tournely de Incarna-
tione (L. 3. artic. I. Prima Solutio ſeu Keſponſio eſt: Sceptrum in
Sedecia non defeciſſe, nec à tribu juda omninò ereptum, ſed in
Zorobabele Tribus illius Principe fuiſſe reſuſeitatum, deinde ad poſte-
ros transmiſſum in eadem tribu usque ad adventum Chridi Per Ala-
monæzos perſeverâſſe. Ita S. Cyrillus lib. 8. adversus Julian. huic
Reſponſioni inhærentes admittunt, Machabæos, ſi non Paterno ge-
nere (ùt admittit Genebrandus in Chronico) ſaltem materno generée
fuiſſe de tribu Juda. Secunda Keiponſio eſt Cajetani, & aliorum,
qui docent, non finem, ſed potiùs continuationem, ſeu perennita-
tem KRegni Judaici. Jacohi Vaticinio deſignari, quia de Caduco &
temporali in æternum ac ſpirituale adveniente Meflia commutandum
fuit. Quamobrem juxta hanc ſententiam & KReſponſionem verba hœc:
Donec veniat ſic interpretantur: poſtquam, vel quando venerit Meſ-
ſias, non auferetur ſceptrum de Juda, ſed potius in pirituale, ac
æternum commutabitur. Tertia ſolutio eſt: Sceptrum ſeu poteſta-
tem Dominativam ſemper, quèò ad jus proprietatis, licèt non quoad
uſum fruétuum ſtetiſſe penes tribum Judam usque ad tempus Hero-
dis & adwentum Chriſti. Hanc opinionem, uti & illam Cajetani
pluribùs illuſtravit Illuſtriſſ. ac Eruditiſſimus Huetius in demonſtrat.
Evangelicis propoſ. 9. c. 4. N. 7. Quarta Solutio ac Reſponſio eſt:
duplicem in Jacobi Vaticinio poteſtatem diſtingui debere bis expreſ-
ſam terminis: Neptrum, & Dux de fſamore ejus: ſeu ùͤt habet tex-
tus Hebraicus: Legislator, aut driba de interpedes ejus. Adeo-
que contendit hæc opinio Prophetiæ eventum, & continuationem

eſſe,

26 Dogma Fidei. Cbriſtus pro omnibus eſt mortuus,

eſſe, quòd in ea tribu perſeveraverit, ſi non Regia Dignitas Supre-
ma, ſaltem judicandi Authoritas, quæ erat penes Magnum Judæo-
rum Sanchedrim, ſeu Synedrion, in que ſoli de tribu Juda ſede-
bant electi Judices, quorum tribunal ad Chriſtum usque integrum
permanſit. Quinta Reſponſio eſt: in Vaticinio Jacobi per ſceptrum
non ſolùm Regiam, ſeu Monarchicam, ſed quamlibet ſupremam Rei-
publicæ adminiſtrandæ poteſtatem, & per udam non ſolùm hujus
nominis tribum ſed totum Judæorum nationem intelligendam eſſe,
cum aliqua tamen ſingulari tribůs Judæ prærogativa. Non vacat
hic ſingularum opinionum, ac harum Reſponſionum momenta ac ar-
gumenta expendere. Ultimæ Reſponſioni cæteris rejectis, ac refu-
tatis inhæret in ſua Theologia Scholaſtico-Dogmatica inſignis Theo-
logus Honoratus Tournely loc. cit. & per eam oſtendit, quomodo
ſceptrum & poteſtas Dominativa primùm tempore Herodis fuerit
translata, & conſequenter hoc Vaticinium in Chriſto eodem tempore
nato fuerit adimpletum.
Alterum Vaticinium non minùs luculentum de Chriſto, ùt vero
Meſſia habetur Daniel. cap. 9. TZa ergò animadverte ſermonem, & in-
tellige viſionem: ſeptuaginta hebdomader abbreviatæ ſunt ſuper
populum tuum &- ſaper arbem ſankctam, & conſummetur pra-
Varicatio, & fnem accipiat peeecatum, & deleatur iniquitas;
& adducatur juſtitia ſempiterna, & impleatur viſio & brophe-
tia, & ungatur Sanctas Sanétorum.,. Scito ergo, & animadver-
te, ab exitu ſermonis, ut iterum adificetur geruſalem, usque ad
Chriſtam Ducem, hebdomaäes ſoepten & bebdomades ſeptuaginta
duæ erunt, & rursus jadificabitur platea & muri in angiſtia tem-
porum, & poſt hebdomades ſexaginta duas occidetur Chriſtus, &
non erit ejus populus, qui eum negaturus eſt &. Hæc Prophetia
etiam tantis ſublecta eſt difficultatibus, ut D. Hieronymus in cap. 9.
Danielis accuratè recenſeat Euſebii, Hypoliti, Apollinaris, Clemen-
tis Alexandrini, Tertulliani varias interpretationes, ipſe verò ſuum
ſuſpendat judicium, & nihil in tanta ſententiarum & opinionum va-
rietate audeat pronuntiare. Ad intelligentiam autem hujus Vatici-
nii notandum, ſeptuaginta illas Hebdomades apud Danielem inſinua-
tas eſſe annorum, & non dierum. Septuaginta autem hebdomadæ
annorum efficiunt annos nonaginta ſupra quadringentos. Porro
tota hujus Vaticinii difficultas eſt in figendo initio & fine illarum
hebdomadarum, & à quonam edicto, aut quonam Regni anno Re-
gis Perſarum ſint numerandæ ac computandæ Danielis hebdomadæ.

Ego ad hunc difficultatis nodum ſolvendum reſpondeo: Hebdoma-

des

es
os
tulit

anno
tus 1
gere
unun
cril,
fihu
in
HE
gis
it.
den
i⸗
kelea
exortt
Ununi⸗
ini
Eri
Rior
Ind
Decen
tune
lo
legnen
lne 30
laner
erkore
e
“
Uittti
donid
lelum
lef in,
Mit

u9

5,

itas I.
öm ſuen
Juca ſe
ue integnun
cr ſceptun
premam N.
Columm hui⸗
endam el
Non vun
menta t.

tis, ae el.

gnis Iyr
t, Qvorol
erocs len
deintenpon

iſto, Unet

vonem, OE

mmetur
, ipilttt
6
aninod
N, 1
ſeptel
in
Chriujt
e Niyhn
gus in
1, Ceme

ſe Gerbu
,

non tantum pro Electis, ſed etiam pro Reprobis. 27

des ſeptuaginta Danielis inchoandas non eſſe ab edicto Cyri anno
ipſius Regni primo, aut ab edicto Darii Hyſtapfis, aut ab eo, quod
tulit Artaxerxes anno Kegni ſeptimo, ſed inchoandæ videntur ab
anno Artaxerxis vigeſimo. Ita ſupra laudatus, ac citatus Honora-
tus Tournely, apud quem loc. cit. hoc aſſertum fusè probatum le-
gere poteris.
Tertium Vaticinium de Meſſia habetur Aggæi ſecundèͤ. Adhuc
untm modicum, & ego commovebo cælum & terram, & mare &
aridam, & movebo omnes gentes, & veniet deſideratus cunctis gen-
tibus. Quonam autem pacto hoc vaticinium Chriſto naſcente ad-
impletum fuerit, declarant ſacrorum eloquiorum interpretes, ac
Hiſtoriographi. Oroſius l. 6. c. 20. Julius obſequens lib. de prodi-
giis cap. 128. Baronius in apparatu annalium, Cornelius à Lapide in
cit. loc. Aggæi. Suarez tomo ſecundo in 3. p. D. 14. Exhibent illi
de plano commotiones ſyderum, ac elementorum ab Aggæo pro-
dictas: commotum eſt cœlum in Angelis dulce admodulantibus, in
ſtella Magis ad Orientem apparente, quæ ſub ipſum Natalis Chriſti
exortum effulſit. Quia ùt mens eſt Leonis Magni ſerm. I. de Epi-
phania ſimul Magi per ſtellam & Paſtores per Angelam ortum Do-
mini didicerunt. Commota eſt terra & gentes in univerſali orbis
deſcriptione, tantàque hominum ultrèò citrô¹que commeantium præ-
fectione, patrias oras, in quibus conſcriberentur, repetentium.
Imo Doctore Seraphico teſte in nocte illa Nativitatis omnes nefandé
peccatéô ſe. inquinantes ſubitò interierunt. Sed an Maria credamus
tunc non commota, & aridam? minimè quidem, acciſus eſt ſub
illum Salvatoris infantis ortum, Dæmonum mari terrâque multùm
regnantium Dominatus, ſcopuli maris, cavernæ, arida deſerta,
fana ac delubra oraculis ſtygüs priùs celebria, uno velut præfocata
laqueo obmutuêre. Templum pacis Romæ celeberrimum, illudque
errore Urbis æternum appellatum repentina ſtrage corruit, verùm-
que Pacis Principem propria ſuperſtitione damnata adeſſe declara-
vit. Ita refert paulè ante laudatus Bonaventura opuſc. de 5. feſti-
vitatibus Pueri Eſu c. 2. omnium verò clariſſime vaticinium hoc ex-
ponit D. Auguſtinus Il. 18. de civit. Dei cap. 35. ubi inquit: Movit
cælum, quando incarnatus eſt Chriſtus, Angelorum, & ſyderum
teſtimonio movit terram ingent! miraculs de ipſo Firginis partu,
movit mare, & aridam, oecum & in ivſulis, & in orle toto Chri-
Rus annuntiaretur.

D 2 Quæ-

28 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica II.
Quotnam determinaté Perſonis Myſterium Incar-
nationis 6& Nativitas Chriſti füerit directo,

&& immediatè manifeſtata 5

æſtio hæc procedit de manifeſtatione faéta Perſonis extra-
neis. Manifeſtata enim fuit Matri Deiparæ, & Virgineo
E& Ejusdem Sponſo dedh tanquam Perſonis Domeſtici?. Item
ſermo eſt de manifeſtatione directa & immediata, nam me-
diatè per Paſtores poterat facilè ad cives Bethlehem, aliosque Beth-
lehemo circumfuſos accolas, diſpergi, indirecté quoque per Reges
Myſterium Incarnationis, & Nativitas Chriſti ſubditis eorum Popu-
lis, Famulis ac Miniſtris innoteſcebat. Evangelium ſequentes recen-
ſet Perſonas, queis Narivitas Chriſti fuit immediatè manifeſtata. Pa-
ſtores cuſtodientes vigilias noctis ſuper gregem ſuum Luc. 2. Qui

feſtinantes ad neo-natum Salvatorem ipſo Natalis Diei decurſu perve-

nêre, tres Magi ſen Orientis Reges, quos prodigioſa adduxit ſtella
ad cunas Domini tertio decimo à Nativitate Die, ut Baronius ad an-
num Chriſti I. teſtatur, cui aliorum Hiſtoricorum pennæ communi-
ter ſuffragantur. Quadrageſimo verèò ab iisdem ſolemniis die mani-
feſtata fuit Theſte Angelico p. 3. Q. 36. a. 6. Juſtis in Templo ſeu
Simeoni, & Annæ viduæx. Occurrit autem hic loci potiſkmùm dif-
ficultas, & agitatur Quæſtio de Numero Paſtorum, quot nempe fue-
rint, quibus per Angelum gaudium hoc magnum fuit annuntiatum,
quique omnium primi neo-natum in cunis mundi Reparatorem adora-
vêre. Ven. Beda lib. de locis Sanctis tres ſolummodo, & nec plu-
res, nec pauciores aſſerit fuiſſe Paſtores, quibus Angelus Natalis Do-
minici gaudia nuntiabat. Ubi etiam I. c. ex incidenti aſſerit, locum
illum, ubi eis Angelus apparuit, fuiſſe vicinum portis Bethlehem ad-
ſitum turri, juxta quam Jacob Patriarcha pavit quondam greges ſu-
os: qua de cauſa turris Ader, ſeu gregis appellabatur: ibidemque
aſſerit poſt propagatam in terris orientalibas Chriſti Fidem, Eeccle-
ſiam à Fidelibus fuiſſe conſtructam. Eadem etiam recenlet in erudi-
tionibus Palæſtinæ verſatiſſimus D. Hieronym
ſeu Epiſtola 27. nec deſunt rationes & congruentiæ, queis hæc de
Triade Paſtorum aſſertio ſuaderi poſſe videtur. Nam ſive dicatur Pa-
ſtores illos incoluiſſe caſtrum illud ſeu turrim Ader, vel fuiſſe cives
Bethlemi, cùm propè urbem vigilias exegerint, & olim civile nego-
tium

us in Epitaphio Paulæ

tiumm
chis
res t
lebant
caltru
zuln
nhet
voc
Cola!
len.
U
l
s
cole
AAllr
.
tim,
luit
Fet ait

ilin,

»

us.
,

Onis eint
Vitgien
Kick e
, han ke-
ocle t
Per Nens
drun borr
ntes teot⸗
felttn
uc. 2. C.
zurſu perſ⸗
dorit ſel
Onius an
comun
8 Cie wn;
Tenpbt
Gnbin
nempe 1
nuntigtnn
oreln
& bee
Nanile
jhlchent

non tanthm pro Eleltis, ſed etiam pro Reprobis. 29

tium fuerit gregibus paſcendis invigilare, ùt ex S. Textu in Patriar-
chis primævis, ipséque Rege David antehac Paſtore palam fit, plu-
res tribûs fuiſſe nulla ratione ſuaderi poteſt. Nam, ſi caſtrum inco-
lebant, convenientes dicitur, fuiſſe viros ejusdem cognationis, qui
caſtrum poſſidebant Bethlehemo quaſi ſuburbanum non admodum
amplum ac vaſtum, ſed quod tres Paſtores cum Familia commodè
caperet. Si autem cives adſitos Bethlehemo fuiſſe fateamur, tres
quoque numerꝗàſſe ſufficiet, nam Bethlehem oppidum erat, & urbe-
cula non admodùm ampla, ideò à Michæa prædictum eſt: Tu Bethle-
hem Ephrata minimus es in Principibus Juda. In parva autem ci-
vitate minimè multiplicantur cives idem commericum profitentes;
præſertim tale, quale eſt Paſtorum. Tres ergo ſufficiebant parvæ urbi
ejusdem negotiationis Paſtores ſive ergo cives Bethlehemi, ſive in-
colæ ſuburbani cujusdam prædii fuerint Paſtores, tres congruenter
adſtruuntur. Præterea Paſtores erant Primi ex Jjuæis, ùt cum S.
Aug. S. Thomas inſinuat 3. p. Q. 36. a. 6. & Magi Primitiæ Gen-
tium, ſicut ergo Magi tres electi fuerunt, quibus directè manifeſtata
fuit Chriſti Nativitas, ita tres conveniebat eligi de Iſraëlitis. Paſto-
res ait S. Aug. Serm. 4. de Nativ. fuerunt Iſraezlitæ, Magi Gentiles,
illi propè, iſti longè: utrique tamen ad angularem lapidem venére.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica III.

Cur Chriſtus voluerit circumcidi, & quis fuerit

Miniſter Circumciſionis

Rimam hujus Quæſtionis partem quod concernit, SS. PP.
multa afferunt rationum momenta, cur Deus-Homo legis
Enullius vinculéô ligatus legem tamen circumciſionis explere
voluerit. Has rationes in compendio proponit D. Angelicus. P. 3. Q.
37. O Primò quidem (ait ille ) ut oſtendat veritatem carnis huma-
naæ contra Manichæaum, qui dixit, eum habuiſſe corpus Phantaſti-
cum, & contrà Apollinarium, qui dixit corpus Chriſti fuiſſe Divi-
nitati conſulſtantiale, & contrà Valentinum, qui dixit Chriſtum de
oσlo corpus attuliſſe, ſècundò ut probaret Cireumciſionem, quam olim
Deus inſtituerat. Tertib ut comprobaret ſe eſſe de generé Abrahæ,
qui cireumciſionis mandatum acceperat in ſinum Fidei. Quarto
ut Judaæis excuſationem tolleret, ne eum reciperent, ſi eſſet incir-
cumciſus. Quintò ut obediendi virtutem nobis ſus commendaret
D 3 . exemplô,

30 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

exemplé, unde & oclva die oireumciſus eſt, ſicut in lege erat præ-
ceptum. Sextò quia in ſimilitudinem carnis peccati aavenerat re-
mediun, gquo caro peccati conſueverat munaari, non reſpueret.
Septimè ut legis onus in ſe ſuſtinens alios à legis onere liberaret ſe-
cundàum illud ad Galat. za. Miſit Deus Flium ſuum Faltum ſub lege,
ut eos, qui ſub jugo erant, redimeret. Similes rationes etiam pro.
ponit Epiphanius lib. I. hæres. 30. .. .
Quisnam autem fuerit circumciſionis Miniſter, variæ ſunt 88. PP.
Sacræ Scripturæ Interpretum, & Doctorum opiniones, aliqui cum
D. Hilario in Plal. 1I8. judicant Miniſtrum Circumciſionis Chriſti fu-
iſſe aliquem ex Sacerdotibus Hyroſolymitis. Duplex eſt fundamen-
tum hujus opinionis: Primum eſt, quèd judicent hoc Myſterium in
ampliſſimo Hyroſolymitano templo fuiſie peractum. Alterum quòd
hoc Legis veteris Sacramentum Sacerdotalibus manibus eſtet per-
tractandum: neutrum hoc fundamentum fubliſtit: non primum,
quia certius eſt ex Epiphanio citato, & hiſtorico Nicephori contextu
I. I. c. 12. Circumciſionis actum eo ipſo in loco fuiſſe peractum, in
quo Chriſtus eſt natus: eſt enim ſatis compertum, in ſtabulo, in
quo natus eſt, Chriſtum fuiſſe à Magis adoratum, neque inde elatum
fuiſſe ante celebrem illam Regum adorationem præfertim ad Soly-
mæum Templum, cùm primò à peractis ſuæ Purificationis diebus Vir-
go Mundiſſima Prolem ſibi dilectiſtimam eò apportàſſe feratur Luc. 2.
præterea nullibi Præceptum in Scriptura legitur, ut Sacramentum
Circumciſionis cum tanta Solemnitate, & quidem in Templo Hyero-
ſolymitano perageretur; nam hoc fieri vix potuiſſet à tot IIraélitis
per Palæſtinam hinc inde diſperſit teneritudine Prolis longius ſæpè
iter aſſummi vetante. Neque Fundamentum ſecundàùm aliquid pro-
bat; circumcidendi enim officium non erat reſervatum ſolis Levitis,
aut Sacerdotibus. Nam Geneſ. 17. Patriarcha Abraham Primus hujus
Saeramenti Miniſter ſe ipſum ſuumque ex Sara Filium ſignavit Exod. 4.
Sephora Moyſis Conjux proprium Natum hoc legali vulnere piè vul-
neravit. Idem præſtitit Josue compluribus Iſraêlitis Josue 5. & in
libris Machab. legitur, plures Mulieres Patriæ legis Zelo circumcidiſ-
ſe natos ſuos, ergo nec ex primo, nec ex ſecundo adducto fundamen-
to probatur Miniſtrum Circumciſionis Chriſti fuiſſe quendam Sacer-
dotem Hyeroſolymitanum. Alii hoc miniſterium tribuunt B. Virgi-
ni, inter quos eſt Doctor Mellifluus tract. de lament. Virginis, pro
hac ſententia etiam citatur liber de vera circumciſione, qui creditur
Authore Hieronymo editus. Mihi tamen vero ſimilius, ac convenien-
tius videtur, ſi dicatur D. Joſephum Sponſum Virginis, & Putatichun
el-⸗

Dei-H
Deipar
ciſlimo
Vrini
batur,
1 Nom
nolra
mlb
lis eir
Ponere
Lecſare
len
Ud
ex

un,
ic
mat.
conpen

neelt,

kele
inlur
n n
repi
o ha
dior
Uckieit
a
Mag
Need
ee

ut,

Age ernfl
dvenetif
n eſn
liberart
kunſchle
es etimn

E lunt 8l
8, Aliguien
dnis Chilin
eſt kondamn
Myſtenmi
Alterum gl
bos eler ſe⸗
non mninnn
hori conen
perablum,l
in Ktabrlo,!
e inde n
rin d
nis ciebl
ſeratueln!
Gacrawen
enploffen
Ntot Iii
longins
n Aiguitſi
. ſolis lefil
Prims nn
nereſiſ
oeleſil
o circuma-
So fuocune
encn te
Firgiid/
e 16
7 gl⸗
1 anc,

non zantum prio Electis, ſed etiam pro Reprobis. 31

Dei-Hominis Patrem Circumciſionis fuiſſe Miniſtrum. Tametſi enim
Deipara Virgo dignior eſfet Joſepho, & propinquior nato ſuo Dul-
ciſſimo, tamen tanquam putatitius Chriſti Pater, & caput ac Sponſus
Virginis æſtimatus in ejusmodi miniſteriis ac functionibus præfere-
batur. IIIi Angelus in ſomnis apparuit, & naſcituro ex Virgine Infan-
ti Nomen JEsu intimavit imponendum Matth. I. ex quo ſequens pro
noſtra oppinione conficitur argumentum. Juxtà S. Cypr. l. de Car-
dinalibus Chriſti operibus eadem lege utrumque præcipiebatur IIraë-
litis circumcidere proles, ac ſimul in ejusdem Sacramento Nomen im-
ponere: atqui 88. Nomen fuit impoſitum à Joſepho. Quod primè
declarant Angeli ad Joſephum loquentis verba: Vocabis Nomen ejus
'Eſum Matth. I. Secundèò confirmat D. Chryſoſt. homil. 4. in Matth.
ubi ita repræſentat Angelum cum Joſepho ſermocinantem: Non quia
& Spiritu Sancto eſt, idcirco te à Miniſterio tantæ diſpenſationis
exiſtimes extraneum, nam etſi nihil habeas in hac generatione com-
mune, tamen quod eſt proprium Patris, quodque nihil ladit Virgi-
nis dignitatem, hoc tibi facilè concedo, ut ſeilicet Nato nomem im-
ponat. Joſeph igitur Divino Infanti Nomen tantorum Myſteriorum
compendium impoſuit, credibile proin ac veritati plurimùm confor-
me eſt, illum etiam Circumciſionis ſimul fuiſſe Miniſtrum.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica IV.
An ſtella Magis in Oriente ante Nativitatem, vel
primum Nato Salvatore apparuerit?

Tellam Magis apparuiſſe ante nativitatem, & quidem bien-
. niò docet S. Auguſtin. ſerm. 7. de Epiphania. Ubi aſſerit
Magos veniſſe Bethlehem paucis à nativitaté diebus ductu

ſtellæ à ſe viſlæ, non antè paucos dies ſèd antè fermè biennium ſyicut

inquirenti Herodi patefecerunt, unde d binatit, & nfra ſöocun-

dum tempus, ut ſeriptum eſt, quod inquiherat dà AMagis, occidi
præcepit omnes pueros in Bethlehem Juda. Inſinuat hic S. Doctor
pro hac opinione argumentum non contemnendum, & in ipſa S.
Scriptura, ut videtur, fundatum; nam Herodes clam vocatis Magis
didicit diligenter ab eis tempus ſtellæ, poſtea verò occidit omnes pue-
ros à bimatu & infrà in Bethlehem juda. Ergo tempus ſtellæ ortæ &
à Magis visæ fuit biennium ipſam Nativitatem Dominicam antecedens.
Nec caret etiam aliorum Patrum & Hiſtoriographorum Authoritate
hæc opinio, idem enim ſentire videtur Chryſoſtomus homil. 7. in
Matth.

32 Daogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

Matth. credens notabili antè Chriſtum natum tempore ſtellam appa⸗
ruiſſe, confirmat hoc etiam Author imperfecti operis, quem eundem
Chryloſtomum fuiſſe nonnulli opinantur. Aitꝗque ſerm. 2. in Matth.
Magos biennale iter confeciſſe poſt ſtellæ in terris Patriis apparitio-
nem. Idem ſenſit Theophilactus in Matth. 2. & Nicephorus lib. 2.
hiſtor. c. 13.
Probabilior nihilominùs videtur, ac communior ſententia, ſtel-
lam Magis apparuiſſe non anté Nativitatem, ſed illo ipſo tempore,
quo Verbum Divinum Incarnatum ex Materno ac Virgineo utero eſt
egreſſum. Ita S. Leo Papa Serm. I. de Epiph. Domini ſimul Magi per
ſtellam, & Paſtores per Angelum ortum Domini didicerunt. Ita s.
Fulgent. Serm. de Epipchan. Hæc ſtella nunquanm ante apbaruit,
quia nunc eam puer iſte creavit. Imò etiam S. Auguſt. licèt pro
contraria ſententia ſuprâ citatus, tamen nobilcum clarè ſentit ſerm.
4. de Epiph. Eo die, quo natus eſt Chriſtus, illi ſtellam in Oriente
viderunt, & quem natum indicabat, agnoverunt, & ex illo die
ad hunc diem occurrerunt. Omitto aliorum 88S. PP. Teſtimonia,
quæ allegat Eximius Suarez tom. 2. in 3. Partem D. 14. Sect. 4. huic
etiam ſententiæ favet D. Angelic. 3. Parte Q. 36. art. 6. id ipſiſſimum
ex ſciſcitatione Magorum videtur luculenter colligi. Ubi eſt, qui
natus eſt Rex gudæorum à vidimus ſtellam ejus nempe jam Nati.
Ad argumentum pro contraria Sententia allatum . Herodem
ambitionis ac furoris ſtimulis agitatum tempus exceſſiſſe. Ilxra S.
Chryſoſt. homil. 7. in Matth. Qud à biennio & infrà interfece-
rit, ne miremur, ſiquidem pavor & faror Majoris ſecuritatis, &
certitudinis cauſa, etiam tembus profert, ne quisquam ejus ata-
zis, & fortè is potiſſimum, propter quem alii interimuntur, effu-

giat. Probatur hæc Reſponſio à pari. Exceſſit Herodes, dum occidi

præcepit omnes pueros in looo. Ergo etiam exceſſit in tempore. a. p.
quantumvis enim Herodes clarè à ſcribis, & Sacerdotibus intellexe-
rit, Chriſtum non in alio loco vel civitate naſciturum, quàm in
Bethlehem, tamen Herodes mittens occidit omnes pueros in Bethle-
hHem, & NB. in ommnibus Rnibus éjus Matth. 2. & quid normam quæ-
rimus in homine ſui impotente, non Principe, ſed Tyranno. Neque
contrà hanc ſententiam noſtram militat longitudo itineris ab Orien-
te Bethlehem usque conficiendi, ſive enim Persæ fuerint SS. 3. Re-
ges, ùt docet Chryſoſt. hom. 6. in Matth. ſive Arabes, ut ſentit Ter-
tul. I. 6. contra Judæos. Intra duodecim dierum ſpatium curribus
ac dromedariis properantes Bethlehem haud quaquam difficulter at-
tingere potuère ſtella præſertim viam rectam præmonſtrante. Nec
moras

Noras
dendis,
lhiepte⸗
S in
D. omn
Coligunt

ℳ 4

Al,:
llente
entis,
bet ex
cet thus
Utontur:
rno. d
Neonne
dignitete
mum, D
nortalit
rta il

.

. .
4At
Air
o pre
Innia t
lelei
Metepat
rum,
tendo v
uidem
Vericne
Mero )

tt,

e ſtelime
quemn enne
n. 2 in Ne
triis prin
ephorus t

ſententii,
iplo tenyn
ineo Went
ſimul Af
icerunt. II
Inte Mu
arè ſenitin
am ir Cin
P. Telinon
G, id ihllin
pe ſan
. Henta
elile,
fh irnt
ſeruritttii
uan ,
mun,4
25) dun
tenon
ibu inke

/

non tantùm pro Elelectis, ſed etiam pro Reprobis. 33

moras traxére in diuturna deliberatione, aut negotiis Regni compo-

nendis, neſcit enim tarda molimina Spiritûs S. gratia, & ipfi tres
ſapientes Principes de ſe ipſis teſtantur. Vidimus enim ftellam
ejus in Oriente, & venimus adorare eum. Ex quibus verbis SS.

PbP. omnem diuturniorem moram à SS. tribus Magis longè abfuiſſe

colligunt.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica V.
An quilibet Regum omnia tria Munera, an ſinguli
ſingula obtulerint?

Kia munera aurum fſcilicet thus & myrrham 88. tres Reges
Chriſto Regum Regi obtuliſſe ex indubifato texts Evange-=
. lici teſtimonio certum eſt, incertum tamen, an fſinguli ſin-
gula, an quilibet omnia tria obtulerit munera. Duplex hac in parte
eſt ſententia, proponam utramque cum ſua Authoritate & congru-
entiis. Prima eſt S. Anſelmi in cap. 2. Matth. qui judicat quemli-
bet ex SS. tribus Regibus omnia tria obtuliſſe munera, aurum ſcili-
cet thus & myrrham. Hoc idem docet Abulenſis in cit. Matth. cap.
utuntur ad defendendam hanc ſententiam hoc argumenté valde con-
gruo. Per triplex hoc munus SS. tres Reges triplicem in Chriſto
Neo-nato Salvatore volebant deſignare characterem, poteſtatem,
dignitatem, ac prærogativam. Regiam nempe dignitatem per au-
rum, Divinæ naturæ prærogativam, per thus, & carnis humanæ
mortalitatem, ſeu moriturum pro homine Salvatorem per myrrham,

juxta illum verſum ab Hieronymo citatum in hunc Marthæi textum.

Aurum, thus, myrrham Regique, hominique, Deoque.
Dona ferunt - -
Atqui eſt extra controverſiam ſingulos tres Reges fidei lumine
illuſtratos in Chriſto hæc tria Nomina ac prærogativas agnoviſſe.
Ergo probabile, ac veritati omninò conſentaneum videtur ſingulos
omnia tria munera obtuliſſe. Alia congruentia pro hac ſententia
deduci poteſt. Ex D. Gregorio homil. 10. in Evangelium. Ibi enim
increpat illos Heterodoxos, qui in ſenſu Myſtico vel ſolum offerunt
aurum, agnoſcendo quidem Chriſtum Regem, non autem confi-
tendo verum Deum, vel ſolum thus, & non myrrham confitentes
quidem Chriſtum Deum eſſe, negantes verò eidem veram carnem,
verâmque humanitatis mortalitatem. Abſit autem, ut horum Nu-
mero Magi, qui erant Primitiæ gentium, quomodocunque accen-
E ſeantur,

34 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

ſeantur, agnoverat enim quilibet eorum in Chriſto dignitatem Re-

giam, Naturæ Divinæ prærogativam, & humanæ carnis mortalita-
tem. Ergo & fatendum eſt, ſingulos omnia tria munera Aurum,
Thus & Myrrham obtuliſſe.
Altera ſententia, quæ docet ſingulos Reges ſingula obtuliſſe
munera eſt Ruperti lib. 2. in Matth. Venerabilis Bedæ in collectaneis,
ubi ita diſertè pro noſtra ſententia loquitur. Primus dicitur fuiſſe
Melzhior ſenex e&‿ canus, barbä prolixa & capiltis, aurum obtulit
Regi Domino; ſecunaus nomine Caſpar juvenis imberbis, rubicun-
dus, thure, quaſi digna Deo oblatione Deum honorabat; tertius
fuſcus integrè Barbatus Balthaſar nomine per myrrham filium ho-

minis profeſſus eſt. Apertè autem pro hac ſententia militat Autho-
ritas Magni Auguſtini ſerm. I. in Epiphan. ubi addit, per numerum

ternarium Munerum, Myſterium deſignari Trinitatis in tribus Per-

ſonis ſingulis ſingula munera offerentibus, neque difficulter hoc ex-

plicari poteſt, per aurum enim ſignificatur Patris poteſtas, ejusque
tanquam Creatoris omnium infinitæ divitiæ, per thus bonus odor
filii Dei indicatur tanquam agri pleni, cui benedixit Dominus.
Hinc etiam gloriatur Apoſtolùs: Chriſti bonus odor ſumus, per
myrrham denique amor Divini Spiritús tanquam Sponſi ecleb⸗ de-
claratur. Qui Sponſam ſuam Eccleſiam Cant. y. invitans myrrham
ſuam ſe meſſuiſſe deprædicat cum aromatibus, id eſt, omnis gene-
ris merita à fidelibus inter amaras tribulationes cum charitatis trium-
pho comparata. Eandem paraphraſim de Myſtico trium munerum
ſeniu in cit. Matth. cap. fecit ingenioſis Guillardus dum inquit:
Tria obtulerunt munera triplici genere munerum novum offerentes
Sacrificium, & veluti per anigma Trinitatem illam ineſfabilem
proftentes. Patris, & Filii, & Spiritüs Ssancti. Pro hac ſecunda
ſententia ſtat etiam commune Eccleſiæ Judicium, & univerſalis Fi-
delium perſuaſio, neque aliud quid indicant picturæ antiquiſſimæ,
quæ in re hiſtorica magnam fidem faciunt. Cæterùm utraque ſen-
tentia ſuam habet probabilitatem, & veriſimilitudinem tum ab Au-
thoritate, tum à ratione.

Errores Hæreticorum
Negantium Chriſto Divinitatem.

APſo ſtatim Eccleſiæ naſcentis exordio Primus, qui Chriſti
N Divinitatem impugnare, eandémque impio auſu negare præ-
ſumpſit, erat Cerinthus. Hic in .gypto primùm Philoſe-
phiæ

hir 0
Kolis,
protere
ſitere
lutem e

perum
Nucn w
Rorn e.
Nile di⸗
nuthus
lrene
Hlor.
onytnu
ſo rog⸗
lol er
ne Chi
G herh
tatn har
Prlos E
is Rer
kene ne
oronn
leum.
Ade
errore
nem
tur N⸗
Author
heret,
Hver⸗
gbicem
homine
Eeund.
40
torus,
Alenan
Aleen
Thedd
Ared

thut,

dignitnen!
irnis mont
unera Aur

ingola obid
in collechre

dititur i
durußn Nll
7hit, ulin
obat; i
am fliunh
militat A
Pet lhen
in trbs e
ncolter hoec
teſtäs, iig
us bonlg
ixit mn
, ſuaſt
nſͦ Pccleled
tans uyni
omnis
Haritatsͤir
jum munen
Jymm inſii
n Alut
inlfi
ro bue ſe⸗
Unirettſel
Artiguln
umngle’
N tun 9l

non tantum pro Elettis, ſed etiam pro Reprolis. 35

phiæ operam dedit, dein Antiochiæ Hieroſolymis & Cæſareæ, Apo-
ſtolis, reſiſtendo eorum doctrinæ, multùm faceſſebat negotii; nam
præterquam, quèd docuerit, beatitudinem hominis in carnis con-
ſiſtere delitiis, & legalia eſſe obſervanda cum lege nova, ut quis ſa-
lutem conſequeretur, etiam impiè aſſerere auſus eſt, Chriſtum eſſe
merum hominem ex Joſepho & Maria communi cæterorum homi-
num more genitum. Fertur Joannes Evangeliſta intraturus in bal-
neum conſpectôé Cerinthò, qui eò quoque fortuitèò acceſſerat, di-
xiſſe diſcipulis ſuis: Fugiamus extemplò, ne balneum, in quo Ce-
rinthus veritatis hoſtis moratur, ſubitò concigens nos opprimat.
S. Irenæus I. 3. adversùs Hæref. c. 3. & poſt ipſum Euſebius lib. 3.
Hiſtor. c. 28. narrant hoc quosdam à Polycarpo audiviſſe. S. Hie-
ronymus verò lib. de Script. Eccl. refert S. Oannem ab Aſiæ Epiſco-
pis rogatum adversùs Cerinthum ſuum Evangelium conſcripſiſſe,
quod etiam exinde ſuadetur, quèòd Evangelium Joannis 4 Divini-
tate Chriſti ſuum ſummat exordium. Ei Printipio erat lerbum,
& Verbum erat avud Deum, & Deus erat Verbumn. Virulen-
tam hanc Magiſtri ſui doctrinam etiam amplexus eſt Cerinthi diſci-
pulus Ebion, à quo Ebionitæ. Hic, ùt refert Van-Ranſt in hiſto-
ia Hareticorum de error. Sæculi primi fol. 5. cuùm doctrinam Pauli
ferre nequiret, contumeliis eum proſcindere orſus eſt. Et ut Ju-
dæorum animos ab illo averteret, mentiebatur Paulum non eſſe Ju-
dæum, ſed Græcum factum ex gentili proſelytum. Edidit etiam
alios Apoſtolorum actus fingmentis erroribusque refertos. Fodem
errore infectt erant Nazareni & Elcelæi. Priores ſic dicti quia origi-
nem ducebant à primis Chriſtianis, qui communi nomine diceban-
tur Nazareni à Chriſto, qui erat Nazarenus. Poſteriores verèò ab

Authore ſuo Elkai Pſeudo-Propheta. IIli referente Theodoreto lib. 2.

hæret. fab. c. 2. Chriſtum tanquam hominem juſtum honorabant.
Hi verò teſte Epiphanio hæreſi 19. Chriſtum nominetenus vocabant,
quidem Magnum Regem, ſed tamen ùt purum tantùm ac ſimplicem
hominem agnoſcebant. Hæreſis Elceſæorum orta eſt ineunte læculo
ſecundo ſub Imperio Trajani. .
Ad hanc Hæreticorum claſſem etiam ſpectant Carpocras, Theo-
dotus, Artemon, cum Paulo Samoſateno. Carpocras erat genere
Alexandrinus Simonis Magi diſcipulus, ac deteſtandæ gnoſticorum
Sectæ parens. Plura de hoc referunt Theodoret. I. I. hæret. Pab. c. 5.
S. Irenæus lib. I. c. 4. Euſebius lib. 4. c. 7. S. Epiphanius hæreſi 27.
Theodotus Patria Byſantinus arte Coriarius Chriſti nomine ſub
Marco Aurelio in perſecutione negato, ut ſe à juſtis fidelium ex-
8 PE 2 probra-

36 Dogma Fidei. Chriſtus pro omnibus eſt mortuus,

probrationibus tueretur, Deum ſe non negaàſſe, ſed hominem dun-
taxat Chriſtum ſcilicet blaſhemavit, ac deineeps Chriſtum eſſe pu-
rum ac merum hominem impiè cum Cerintho, Ebione, aliisque do-
cuit Theodoto Coriario jungeadus & alter Theodatus Argentarius,
qui præterquam, quòd Chriſtum verum Deum eſſe negaret, dixit
Melchiſedech iplum eſſe Chriſtum, cùm Melchiſedech ſit ſine Patre
& Matre, imo Chriſté Majorem, ad hanc blaſphemiam ſuam tuen-
dam abulus eſt illo Pſalmiſtæ verſiculé: tu es Sacerdos-in aternum
ſecundum ordinem Aelchiſedech. Hinc ejus Sectatores Melchiſede-
chiani ſunt appellati.
Artemonis qui pariter Chriſtum verum Deum eſſe negavit, me-
minit cit. Euſeb. I. y. hiſt. c. 8. ſequentibús verbis: Sectæ iAlius Prins
cipes vetuſtiſſimam illam eſſe hæreſim jactabant, - - — aßirmant
enim priſcos quidem omnes, & ipſos Apoſtolos ea, quæ ab' ipſis nunt
dicuntur & accipiſſe, & docuiſſe, ac pradicationis veritatem eſſe
cuſtoditan: usque ad LVictoris témpora, qui tertius decimus à Petro

Romanæ urbis Epiſcopus fuit, à Zepherini autem temporibus, qui

Eibktori ſucceſſit, aaulteratam fuiſſe veritatem. Ita Euſeb. loc. cit.
Pauli Samolateni error in hoc conſiſtebat, quòd Divinitatem in
Chbriſto non per naturam, ſed per quandam excellentem gloriæ par-
ticipationem, quam per bona opera meruerat, eſſe aſſereret. Hic
antequam ad Epiſcopatum Antiochenum eſſet eveétus pauper & men-
dicus celeribus Sacrilegiis &c. copioſas corraſit divitias, quibùs ad
faſtum abuſus eſt, Zenobiæ Reginæ, Palmynerorum Patrociniò ſuf-
fultus ſuam propagavit hereſim. Duo contra Paulum Samolſatenum
Antiochiæ coacta ſunt Concilia, primàm Annòô 246. ſub Romano Pon-
tifice Dionyſio, alterum Annéô 279. cui interfuere octoginta Epi-
ſcopi. In primo Concilio emendationis ſpecie, & fidei Cactholicæ
ſimulatione Paulus illuſit Patribus. In ſecundo verèò Concilio verſi-
pellis Hæreſiarcha, à Malchione diſertiſſimo Eccleſiæ Antiochenæ
Presbytero egregia Diſputatione impietatis & Hæreſeos convicus
eſt. Anathemate ictus, & Epiſcopatu privatus. Domno in ejus
locum ſubrogato. Verùàm cùm è& domo Epiſcopali egredi nollet Au-
relisanus Imperator, à Catholicis Epiſcopis interpellatus, gentilis li-
cèt, tam juſtam in ea cauſaà ſententiam tulit, quàm proferre po-
tuiſſet Chriſtianus Imperator: illis enim domum tradi juſſit, quibus
Romanus Epiſcopus ſeriberet concedendam. Ita refert PFranciſcus
Van-Ranſt in hiſtoria Hæterotox. & hæreſum ad ſæculum tertium.

Idem omninò quod Sæculo tertio docuit Paulus Samoſatenus, poſt-

modùm etiam renovavit Photinus Sæculo quarto.

non el
dem 2
tialem.
winus
Coſtam
Wer:
Verbun
Mni
Kkau
Cinian
Tigen
lbof.
ſudin
lino 5

ln
lunes,
uen,
Vertus
tione g
Vinten
jetre:
ſun ’n
ſ a
lentis
lt Ron
Clenen
he ex
tarium

,,

lomingen er
kiſtom elen
2, aAlisgvet
Atgenem
negaret, in
ſt ſine dn
1m ſvam u
N⸗in atemn

es Melchiet⸗

e negenit,
Te Ni M
.. Arntg
4 4 z
veritiutin /
cinus ,i
npuylhu,
Euleb od
Divinitaten!
llereret.
uherihn
Patrocinie
Gammolgtenn
Rommolt
opinre 1,
. Crkr
oncllo e⸗
Antioc
s Mii
INn n
di eet
, gentſi
foleneſ⸗
nt Hunit
lun eit

tenls,

non tantum pro Electis, ſed ettam bro Rebrobis. 37

His addendi ſunt Arius cum Arianis, qui docuerunt Chriſtum
non eſſe æternum, non eſſe æqualem Patri. Semi-Ariani, qui qui-
dem admittebant filium eſſe ſimilem Patri, non tamen conſubſtan-
tialem. Metangismonitæ, qui dixerunt, Filius ſic eſt in Patre, ùt vas
minus in Majori. Aſterius Arianus Epiſcopus, qui aſſerere auſus
eſt, Chriſtum eſſe Dei virtutem eo pacto, quo dicit Moylſes lo-
cuſtam & bruchum eſſe magnam Dei virtutem. Sociniani, quorum
inter alios etiam error hic eſt. Chriſtus eſt purus homo, ſed dicitur
Verbum Dei, quia Verbum Dei annuntiavit, quomodo Joannes
Baptiſta dicitur vo: Hæreſis Sociniani infauſtus partus eſt, Lælii
& Fauſti Socinorum, à quibus & Hæreſis hodiedum appellatur So-
cinianorum, uterque quidem fuit oriundus Senis, primus verò obiit
Tiguri Annéô 1562. æt. 37. alter propè Cracoviam in Polonia Annô
1604. commune & infauſtum erat utrique cum Luthero & Calvino
ſtudium, veram nempe orthodoxâmque evertendi Chriſti Eccleſiam,
hinc Sociniani olim canere ſolebant:
Tota urbis Babylon deſtruxit tetcta Lutherus,
Maros Calvinus, ſéa Fundamenta Socinus.
Ita illi quidem, ſed fruſtrà grunniunt porci, in vanum latrant
canes. Nam ſuprà petram ædificata, impulſa Pluries, everſa nun-
quam, ſtat, Netit, ſempérque ſtabit Eccleſia, irruant licèt ad-
versus eam furientis inferi ferales Portæ, irrita ſemper collucta-

tione deficient, pugnabunt, non expugnabunt: certabunt, non

vincent, bellabunt, non pravalehunt, ea enim eſt ſolidiſſimæ illius

petræ inviolabilis virtus, aut nullo ungquam adverſantium poteſta-

tum impetu fracta, nulla deſævientium hoſtium incurſtone dejecta,
ſea ſulsmet aucta periculis, ac ipſis, quibüs aſſiduéë exagitatur
ventis Validior effelta, firmior ſemper, atque immobilior conſiſtat.
Ita Romanæ Eloquentiæ Oraculum ac Miraculum Summus Pontifex
Clemens XI. homilia I3. in Feſto SS. Apoſtolorum Petri & Pauli.
Hæc ex incidenti, jam ad Fidei Dogma his erroribus propoſitis con-
trarium.

; DO-

922 (0) 6

DOGMA FIDEI.
CHRISTUS eſt verus DEUs.

§. I.

Producuntur invicta Scripturarum tum veteris,
tum novi Teſtamenti argumenta, ac teſtimonia,
quibus Chriſti Divinitas luculenter
demonſtratur.

Etavius fusè ac copiosè lib. I. de Incarn. hoc Fidei
Dogma comprobat, & errorem illi oppoſitum con-
futat. Nos ex omnibus argumenta magis ſtringen-
tia, ac teſtimonia ſeripturarum luculentiora ſelegi-
mus, ac in præſenti proponemus.

Arsgumentum I. Petitur ex Pſalmo 2. v. 7. ubi hoc clarum de
Chriſti Divinitatei, ejusdémque cum Patre conſubſtantialitate habe-
tur teſtimonium: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego
hodie genui te. Ex hoc textu ut formetur ſtringens contra Hereti-
cos Divinitatem Chriſti negantes argumentum, duo præſtare ne-
ceſsè eſt. Primò ut probemus hæc eſſe dicta de Chriſto. Secundè
ut vis argumenti exinde deduéti magis pateat, ſingula texts verba,
quomodo Chriſto conveniant, & illius Divinitas ex iis comprobe-
tur, ſunt expendenda. Primum haud quaquam difficulter ex ipſis
ſcripturis præſtamus: nam Paulus Apoſtolus Antiochiæ in Piſidia
cum Barnaba Synagogam ingreſſus, ita diſſertè de Chriſto perora-
vit: Et nos vobis anununtiamus eam, quæ ad Patres noſtros repro-
miſſio fFaca eſt: quoniam hanc Deus adimplevit Filiis noſtris reſa-
ſcitans Eſum, ſicut & in Pſalmo ſecundo ſeriptum eſt: Eilius
meus es tu, ego hodie genui te. Actorum 13. v. 31. & 32. ſimiliter
de Chriſto loquitur Apoſtolus ad Hebr. I. v. F. quem textum infra
citabimus. Et c. F. v. . ubi ait: Sieut Chriſtus non ſemetipſum clari-
Rcavit, ut Pontifer fieret, ſed quid locutus eſt ad eum: Filius meus
5tu, ego hodie genui te. Ergo allegatus Pſalmi verſus de Chriſto
eſt intelligendus.
Alte-

Alt
ſubſtanti
verba ey
Nrie, 1.
er ſbblta
enin Chr
danm gra
Km,
nneiſ
Hli dei
(li enin
lenui
45 il
ſenper
otat §.
ulc⸗
enn
lbltanti.
te Lci
tun Chriſt

Kinn Ver

(ltur, e
88. M. t
i 1ero
am ur

Arg.
ſ, V. 2.
er te mij
eun ab in
Dlr de
Nohrum
mſituro
Atdens,
1et ſoar
o, 0r
nnt, drj
em naſei
6ige Ne

n n

Uſinn
lutn

carn Moe
Oppoſun’
magss in
lentiore

hoc cumm
ntialiateh
ntut ei
coNtt
10 Urelnn
ſto. Res⸗
tegtin
jis conhit
Ceolter /
bir in
Ohrikoen
wru
fi
nbe,

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. 39

Alterum, quod ex illo Chriſti Divinitas, & cum Patre con-
ſubſtantialitas comprobetur, ſic oſtendo: ſingula citati verſiculi
verba exponend: Dominus dixit ad me non ad alios, ſed me pro-
priè, ac ſingulariter. Filius meus es tu. Naturalis ex utero, id eſt,
ex ſubſtantia Dei genitus, non filius adoptivus, & extraneus. Si
enim Chriſtus tantummodo filius foret adoptivus propter Excellen-
tiam gratiæ, auctoritatem, virtutem, ſpecialem Divinitatis aſſiſten-
tiam, ùt volebant Hæretici: hæc prærogativa Filii in textu adducto
non ei ſpecialiter attribueretur. Nam etiam Angeli Pſalm. 88. v. 7.
Filii Dei appellantur. Advertit hoc Apoſtolus ad Hebr. I. v. 4. & 5.
Cui enim Angelorum dixit aliguando Filius meus es tu, ego hodie
genui te?
Ego hbodie genui te, ubi adverte An hodie idem ſignificare, ac
ab æterno genui te. Cùm enim æternitas ſit unum indiviſibile nunc,
ſemper ſtans, nunquam fluens, benè per An hodie exprimitur. Ita
notat S. Auguſtin. in cit. Pſalm. 2. Nec præteritum gqutdquam eſt,
uaſe eſſe deſiérit, nec futurum quaſi nondum ſit.
Genui te, id eſt, vera ac propria generatione ex ipſa Patris
ſubſtantia. Quod etiam indicatur illis Plialmi 109. verbis ex atero
ante Luciferum genui te. Ex hoc Scripturæ teſtimonio non tan-
tùm Chriſti Divinitas contra allegatos Hæreticorum errores, verùm
etiam Verbi Divini cum Patre æterno conſubſtantialitas clare evin-
citur, ac demonſtratur. Innumera hic addi poſſent in rem noſtram
88. PP. teſtimonia, ac interpretationes citati verſiculi, quæ addu-
cit ac proponit Petavius I. F. dogmatum c. 9. ſed ampliora hæc ſuut,
quàm ut his pagellarum contineantur anguſtifs.

Arg. 2. Pro Divinitate Chriſti deducitur ex Prophetia Micheæ
c. F. v. 2. Et tu Bethlehem Ephrata parvulus es in millibus JZJuaa
ex te mihi egredietur, qui ſit Dominator in Iſrazl, & ατ.ρſavHvPo
ejus ab initio aà diebus atérnitatis. In hoc textu Propheta vatici-
natur de Meſſia & loco Nativitatis ejusdem, ad propolitum autem
noſtrum ſit argumentor. In loco citato Propheta loquitur de Chriſto
naſcituro in Bethlehem, ſed hic Chriſtus juxta eundem Prophetam
eſt Deus, ergo Chriſtus eſt Deus. M. conſtat ex Matth. c. 2. v. 6.
& ex Joan. C. 7. v. 42. Min. prob. ille eſt Deus, cujus egreſſus gene-
ratio, origo &c. eſt ab æterno, & à diebus æternitatis, ſed gene-
ratio, origo, egreſſus Chriſti, quem Propheta Michæas in Bethle-
hem naſciturum prædixerat, eſt ab æterno, & à diebus æ ternitatis,
ergo &c. egreflus enim ejus ab initio, à diebus etezitatze: ut
oqui-

40 Deogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

loquitur Propheta. Micheæ Prophetæ alterum adjungo, cujus de
Ghriſti Divinitate teſtimonium non minùs clarum eſt: Iſaiam nempe
ui c. 9. v. 6. ita ſpiritu Prophetico loquitur: Parvulus natus e
nolis, & Filius datus eſt nobis, & fabtus eſt Principatus ſuper hu-
merum ejus, & vocabitur Nomen ejuas Admirabilis, Conſiliarius,
Deus fortis, Pater futuri ſaculi. Hunc textum de Meſſia loqui ve-
teres Judæi ipſi non inficiantur. De Divinitate Chriſti autem tam
clarum perhibet teſtimonium, ut alia paraphraſi opus eſſe non vi-
deatur.
Argum. 3. Luculentiſſimum nobis ſubminiſtrat ipſe verbi Divini
Secretarius, Diſcipulus dilectus Joannes in exordio ſtatim ſui Evan-
gelii, quod ſuperiùs ex Hieronymo contra Cerinthum conſcriptum
faiſſe retulimus. In Principio erat Verbum, & Verbhum erat apud
Deum, & Deus erat Verbum. Omnia per ipſum facta ſunt. Ex
quo ſic argumentor. Idem verbum quod erat in principio dicitur
caro factum, idem etiam verbum, quod caro factum eſt dicitur Deus,
ergo Verbum, quod Caro factum eſt, Deus eſt. Eludant, ſi poſſunt, viam
argumenti Hæretici. Idem arcanorum Divinorum ſcrutator fideliſ-
ſimus Joannes in Epiſtola ſua prima cap. . v. 20. ita fcribit: Scimus
quoniam Filius Dei venit, & dedit nobis ſenſaum, ut cognoſcamus
Perum Deum, & ſimus in vero Filio ejus. Hic eſt verus Deus, &
vita gterna. Invictum plane pro Divinitate Chbriſti argumentum.
In Apocalypſi ſua ita Chriſtum loquentem ſæpiùs introducit ùt c. I.
v. 8. Ego ſum àα αα Principium, & PFinis - - —- qui eſt,
qui erat, & qui venturus eſt. Et v. 18. Ego ſum primus, & Zo-
viſſimus. Et C. II. v. 17. hæc habet: Gratias agimus tibi Domine
Deus omnipotens, qui es, & qui eras, && gui venturus s: Ex quo
ſic argumentor. Iis modis loquendi utitur oannes in ſua Apocalypſi,
dum loquitur de Chriſto, quibus utitur Iſaias, cùm in ſua Prophetia
loquitur de Deo, ergo Chriſtus eſt verus Deus. A. colligitur ex
Iſala c. 41. V. 4. & c. 44. V. 6. item c. 48. V. 12. his accedit illa Divi
Thomæ Apoſtoli exclamatio, dum Chriſtum è mortuis redivivum
conſpexit. Quæ refertur cap. 20. Joann. v. 28. Dominus meus,
Deus meus, non tantùm ergo Dominum ſuum & Magiſtrum agnoſce-
bat ineredulus antehae Diſcipulus, ſed etiam Deum. Thomam incre-
dulitate longè ſuperet, neceſſe eſt, qui de Chriſti Divinitate dubi-
tat. Luculenta ſunt hæc, ſatisque clara, ſed clariora adhuc reſtant
Argumentum 4. Et quidem meô judiciòé contra Hæreticos ne-
gantes Chriſto Divinitatem, & Arium negantem eidem cum Patrè
qualitatem, demonſtrativum. Ille & Deus eſt, & æqualis Patr
9

ui quid
Cumn Patr
oan. 10.
Cap. 14.
grelitin
uilungue
Wenn drat
, aun
M Mrs ſ.
4rg.
(unm natt
ſter N⸗
uonis ul
1 igere,
Nams
Uirit ei
et, Hyo 5

ni Nor
Manuntin
Phroprin
Pitarenr
ellet vert
Proprium
Eeniis in
nagein
1. 8 0
Meonn 6
gey⸗ litun
lut luah
Imumn
ego Ee,
n vari
id Leyn
iclciun,
Ni
Mini

.

ungo, aln
ainmten
Fvuliu Nuf
ipatul
4, CoNſint
Meſſin bon-
hriſti uenn
Pus ele non

idſe verni
ſtatim inih
umm conſin
erhun At
folta
Princigo ii
elt dicinbe
nt, poln'
ſcrotator tt⸗
ſeribit: h
,Nt evſle
verus
rili argonen
ntroclei li⸗
vimnut,0
8 zhi
urutl.
in in galei
in u
4. calen
eltii
g tehi

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. 41

qui quid unum eſt cum Patre Divino, atqui Chriſtus quid unum eſt
cum Patre Divino, ergo Deus eſt, & æqualis Patri Divino. ) in. p.
Loan. 10. v. 30. Ohriſtus de ſeipio dicit: Ego & Pater unum ſanmeus.
Cap. 14. v. 9. Philippe! qui videt me, videt & Pazrepz non
ereditis, qui ego in Batre, & Pater in me e1 Cap. 16. v. 15. Omnia
quæzunque habet Pater mea ſunt. Denique c. I7. v. 9. Chriſtus Pa-
trem orat, altque: Ego pro eis oαο, oν pro mundo rogo, ſed bro
his, quos e,g mihi, quia tui ſunt, & mea omnia tu ſunt, &-
tua mea ſunt.
Arg. 5. Si Chriſtus eſſet merus homo, tunc non fuiſſet ante-
quam natus fuiſſet ex Maria Virgine. Atqui fuit, antequam natus
fuit ex Maria Virgine. Ergo non fuit merus homo. M. b. ex cap. 8.
Joannis ubi Chriſtus v. 56. inquit: Abraham bater vefter eultavit,

2 videret diem meum, vidit & gaviſus eſt. Dixernnt ergo Pasdas

1diſti

ad eum: quinquaginta annos nonzaum hahbes, & abraham vidi,
Dixit eis 7Eſus Amen, Amen dico vobis, antegaam hraham, ſie-
et, Ego ſam. Ergo Chriſtus fuit, antequam ex B. V. Maria nalce-
retur, ergo Chriſtus non eſt purus homo. V
Argumentum 6. Si illud nomen, quod eſt ſoli Deo proprium,
& abſolutè pronuntiatum ſoli Deo à ſeriptura tribuitur, etiam ab ea-
dem ſcriptura appropriatur Chriſto, tunc Chriſtus verus eſt Deus:
atqui Nomen illud, quod ſoli Deo eſt proprium, & quod abſolutè
Ppronuntiatum etiam ſoli Deo tribuitur, ab eadem leriptura Chriſto
appropriatur, ergo Chriſtus eſt verus Deus. De Majore nemo du-
bitat cur enim & quomodo Chriſto tribui boſſet hoc Nomen, ſi non
eſſet verus Deus. Min. p. non eſt in ſcriprura Nomen magis Deo
proprium, minusque alteri incommunicabile „ quôdque Deus ſibi ipſi
ſæpiùs imponit, quam nomen hoc JEHOVAH, quod nomen etiam
tetragrameton ſolet appellari, quia conſtat 4. litteris. Sic iſaiæ 24.
V. 8. Eο Dominns, in Hebræo, Ego gehovah, hoc eft , Nomen
meum ego gloriam meam alteri non dabo. Et c. 48. V. 2. Dominus
*X r itm nomen ejius. Unde IIrael I15. Exod. v. 3. canit?: LDomi-
as gquaſt vir pugnator, Omnipotens nomen ejus. Atqui hoc ipfiſ-
ſimum Nomen fimpliciter & absque addito Chriſto tribuitur:
ergo &c. Min. p. ex c. 23. Jerem. v. J. &c. ubi Propheta de Chriſto
ita vaticinatur: Ecce aies veniunt, dicit Dominus „ & ſuſcitabo Da-
vid germen juſtum, & regnabit Rex, & ſapiens erit, & faciet
Judictam & juſtitiam in terra. im diebus iHis ſalvabitur quda,
& Wrasl habitalit confidenter, hoc ſt nomen, quod vocabunt eum,
Dominus juſtus noſter, In Hebræo legitur: Et lor eſt nomen, quod

F qusd

4² Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

quod votabunt eum, gehovah juſtitia neſtra. Per hunc textum
clarè evincitur, quod probare intendimus, nempe unum idémque
nomen, quèòd Deo ſoli eſt proprium, etiam per (cripturam Ohriſto
appropriari. Solum itaque reſtat probandum, quèòd hic allegatum
Jeremiæ vaticinium de Chriſto loquatur, quod ſic oſtendo: ille
Rex, de quo Propheta loquitur, eſt Sapiens, eſt Salus Judæ, eſt
Juſtus, imdò ipſa Juſtitia. Atqui hæc omnia Chriſto ùt vero Meſſiæ
competunt: In quo uno eſt ſalus. Act. 4. V. 12. Et qui factus eſt
4 Deo Sapientia, & Fuſtitia. I. ad Cor. I. v. 30. Et in quo habe-
mus redemptionem, per ſanguinem ejus remiſſtonem peccatorum.
ad Ephel. I. v. 7. Ergo hoc vaticinium Jeremiæ propriè de Chriſto
loquitur, quod idem ſolidiſſimè demonſtrat ſupra laudatus IIluſtriſſ.
ac Eruditilſimus Huetius demonſt. Evangel. Prop. 7. n. 16.
Quæres: Quænam ſit ſignificatio hujus Nominis EHOVAHZ
. Hoc Nomen propriè uſurpari à Scriptura, & ad triplicem ſignitfi-
cationem adhiberi. Primè ſignificat æternitatem Dei pleniſſimam, &
abſolutiſſimam imdependentiam, vi cujus Deus eſt Ens à ſe, Ens
neceſſarium, ac perfectiſſima plenitudo eſſendi, juxta illud Exod. 3.
v. 14. Ego ſam, qui ſum. Secunaò ſigniticat Dei univerſalitatem in
cauſando, quatenus Deus omnium rerum cauſa univerlalis effectiva
eſt. Hæc ſignificatio habetur apud Iſaiam 44. V. 24. Ego ſum Domi⸗
nus faciens omnia, extendens cœlos, ſolus ſt abiliens terram,
nullus mecum. Tertiè hoc Nomen EHOVAH ſignificat Dei im-
mutabilitatem, ac conſtantiam in ſervandis promiſſis juxta illud
Malach. 3. v. 6. Ego enim Dominus, & noz mutor. .
Arg. 7. Si attributa Divina ſoli Deo convenientia etiam pro-
priè Chriſtlo conveniunt, ac de illo prædicantur, tunc Chriſtus eſt
verus Deus, atqui attributa ſoli Deo convenientia, etiam propri
Chriſto conveniunt, atque de illo prædicantur, ergo Chriſtus eſt
verus. Min. p. Attributa propriè Deo convenientia leu perfectiones
ſimpliciter ſimplices ſunt hæc: ternitas, Omnipotentia, Immenſi-
tas, Omniſcientia, Immutabilitas &c. atqui hæc proprie Chriſto
conveniunt, & de illo prædicantur: ergo Chriſtus eſt verus Deus.
Min. p. per ſingula membra. Convenit Chriſto, ac de illo prædicatur
Tternitas. Juxta illud Apoc. I. v. 8. Ego ſitm &α principium
&α knis, qui eſt 2 Ndut erat, & qui venturus éſt. Quem textum
jam ſupra allegavimus. Item ad Hebr. T13. v. 8. 1 Eſus GOhriſtus heri,
boedie, & ipſe in ſexula. Competit ipſi Omnipotentia Apoc. I. .Ego
ſum primus & noviſſimus, qui eſt, qui erat, & qui vent urus 6,
omnipotens. Idem habetur Cap. II. v. 17. ad Hebr. I. v. 3. Port Als
omnia

enmia .
in iſß e
Y. 20. E
tionep
liſeendit

durat C

tem) Gun
Nicltet
u nia
ſun
ſiehat
nes
Immnt
Hebr.
uten
e ile
Co
5. Kriot
elt verus
diem,
rimus
minator,
Chriſto
Aegand
Pyimm
Apoc. 1
onovi
Domine
minu
ro omn
tuorum
lio
in leri⸗

At
Chricte
triame
ctiatn
Drurx
dorg

.

r hune tn
unumm icen
ptutam 0
hie ANegt

oſtendo!

dalus ſuce,
dt vero M
Iui fuce
bt in in 19
em getiiin
prid be n
udatus Iun
J. 10,
s EHONN
triglien e⸗
Peniſimm
Pb 1 el
illod lut
iverlaltimn
erlals eken
leſn Ne
ℳu terrinn
Diet Ni
iis junn 1

ntie etrinn

etiam nicn

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. 43

omnia verbé virtutis ſuæ. Ad Colofſſ. I. v. 16. Omnia per ipfaum &
in ipſo ereata ſunt. Propria etiam Ohriſto eſt Immenſitas Matth. 28.
v. 20. Ecce ego vobiſcum ſum omnibus diebüs, ausgue aa conſamma-
tionem ſaculi. Et Joan. 3. v. 13. Nemo aſcendit in calum, niſ, gui
deſcendit de cæœlo, ſlius hominis, gui eſt in cœlo. In hoc textu de-
clarat Chriſtus, ſe etiam eſſe in cœlis (nempe ſecundùm Divinita-
tem) dum bæc loqueretur in terris. Omniſcientia verò ex quadru-
plici textu de Chriſto probatun. Primus eſt Joan. 21. v. 17. Domine
tu omnia néöſti. Secundus Apoc. 2. V. 23. Scient omnes Eccleſiæ, quia
ego ſum ſcrutans renes & corda. Tertius Luc. 6. v. 28. Tſe verò
ſciebat cogitationes eorum. Quartus ad Coloſſ. 2. v. 3. In quo ſunt
omnes theſauri ſapientiæ, & ſcientiæ abſeconait. Demùm etiam
Immutabilitas Chriſto convenire in S. Scriptura clarè indicatur ad
Hebr. I. v. 12. Opera manuum tuat an ſunt cœli, ipſi peribunt, ta
autem permanebis, & omnes ut veſtimentum veteraſeent, tu au-
tem idem ipſe es, & anni tui non defizient.
Confirm. hoc arg. IIlæ prærogativæ, & prædicata, quæ Deo in
S. Scriptura attribuuntur, etiam Chriſto competunt, ergo Chriſtus
eſt verus Deus. A. p. In antiquo Teſtamento Deo præcipuè hæc præ-
dicata, & prærogativæ attribuuntur, quèd ſit Creator omnium,
Primus & Noviſſimus Rex gloriæ, cordium Scrutator, Iraélis Do-
minator, & KRedemptor, Judex, Rex noſter &c. atqui iſta omnia
Chriſto tribuuntur in ſcripturis, ergo Chriſtus eſt verus Deus. Min. p.
allegandé ſecundaàm ordinem textus. Ad Coloſſ. I. v. 15. dicitur
Primogenitus omnis creatuya, quoniam per eum orcata ſunkt omnia.
Apoc. I. v. 8. Ego ſam Alpha, & Omega. 1I. ad Corinth. 2. v. 8. J2
cognoviſſent, nusquam Dominum gloria crucifixiſſent. Joan. 21. V. 17.
Domine tu noſti omnia. I. ad Tim. 2. v. 5. Unus Meaiator Dei &
bhominum homo Chriſtus ZEſas, qui dedit reaembilonem ſemetipſum
pro omnibus. Act. 10. v. 42. Conſt itutas eſt Judex vivorum & mor-
tuorum. Apoc. 19. V. 16. RéX Regum, & Donminls Dominantium.
Ergo Chriſto tribuuntur omnia illa prædicata, illæ prærogativæ, quæ
in ſcripturis de Deo prædicantur.
Arg. 8. Si cultus ſoli Deo debitus, ſimiliter etiam exhibetur
Chriſto, tunc Chriſtus eſt verus Deus, ſed cultus ſoli Deo debitus
ctiam exhibetur Chriſto, ergo Chriſtus eſt verus Deus. M. eſt innega-
bilis. Min. p. Cultus ſoli Deo debitus eſt Cultus Latriæ, ſed hic Cultus
etiam exhibetur & exhibendus eſt Chriſto, ergo &c. M. p. ex ſeri-
pturæ duplici teſtimonio, ita Matth. 4. v. 10. Dominum Deum tuum
adorabis, & illi ſoli ſervies. Et lla⸗⸗ 45. v. 23. Per memetipſum ju-
2 ravi,

44 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

ravi, ait Dominus, mihi curvabitur omne genu. Min. autem ex
triplici Sacræ Scripturæ loco oſtenditur. Joan. 5. v. 22. Pater omne
JZadiciuns dedit Filio, ut omnes honorsfecent Filtum, ſieut honorificant
V'atrem. Ad Philip. 2. v. 9. Donavit illi nomen, quod eſt ſuper omne
nomen, ut in nomine ZkEſu omne gena ſiectatuv cleſtium, terre-
ſtriuns, & infernorum. Ad Hebr. I. v. 6. Cam iterum introducit
primogenitun in orbem terræ, dicit: Et adorent eum omnes Angeli
ejus. Ergo cultus ſoli Deo debitus, etiam exhibetur, & exhiben-
dus eſt Chriſto.
Arg. 9. Tunc Chriſtus eſt verus Deus, quando eſt verus Filius
Dei non adoptivus, & Imago ſubſtantiæ ipſus. Atqui Chriſtus eſt
Filius Dei conſubſtantialis, non adoptivus, & Imago lubſtantiæ ejus,
ergo Chriſtus eſt verus Deus. Min, p. quò ad primam partem. Sic
Petrus de Chriſto teſtatur Matth. 16. v. 16. Ze es Chriſtus, Filius Dei
vivi. Et Cc. 3. v. I7. Ipſe Pater cœleſtis de Filio teſtimonium perhi-
et: Hic elt Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Joan. I. v. 18.
Unigenitus Filius, qui eſt in ſenu Patris, ipſe enarravit. Ad Rom.
8. V. 32. Quai etiam proprio Filio non bepercit. Secundum membrum
probatur ex Epiſt. ad Colofſ. c. I. v. 15. Qui eſt Imago Dei inviſibi-
Uis, primogenitus omnis cyeaturæ. Et ad Hebr. I. v. 3. Splendor glo-
riæ & figura ſubſtantiæ ejust. Quèd autem Chriſtus ſit Filius Dei
conſubſtantialis, & naturalis, non adoptivus, exinde colligitur ma-
nifeſté, quia frequentiſſimè in ſeriptura Chriſtus dicitur Filius Dei,
nusquam autem legitur, quèd ſit Filius adoptivus duntaxat.

Arg. 10. Et ultimum operationes Deo propriæ etiam ſunt com-
munes Chriſto, ergo Chriſtus eſt verus Deus. A. p. omnium rerum
ac entium contingentium creatio ac conſervatio Deo ſoli propria eſt
Iſa. 44. v. 24. Ego ſum Dominus faciens omnia, extendens clos,
ſolus ſabiliens terram, & nultis mecum. Atqui creatio etiam
Chriſto (intellige ſecundàùm Divinitatem) tribuitur apud Joan. I. V. 3.
Omnia per ipfſum facta ſunt, & ſine ipſo facgum eſt nihil. Et ad
Colofl. I. v. I15. Primogenitus omnis ereaturæ, guontam in ipſo eon-
dita ſunt auniverſa in calis, & in terra, iſaebilia, & inviſibilia,
ſove Throni, ſive Dominationes, ſive Principatus, ſive Poteſt ates,
omnia per pſum & in ipſo ereata ſunt, & epſe eſt ante omnes, &
omkia in ipſo conſtant. Item ad Hebr. I. V. 2. Locutus eſt nobis in

Filio, quem conſtituit Hæredem uaniverſorum, per quem fecit & ſa-

cula. Et v. 10. Et tu in Principio terram fundaäſti, & opera manuum
kuarum ſunt cali.

Eodem

Lod
Eris ſonn
Hoc argn
Cei inde
teltatur i⸗
lii inten⸗
ſuum dite
deis Chri
it .2.
MWore
HS
Cnwine
bemtd vi
telläs g.
eſ enin⸗
Ueſeagad

lel pee

in. AWtene
.Pater ſn
t humyifer
ſ ſuhein
Piun, iin
um intrutn
onnͤ l

& eihlie

ſt verus In
Gl Chridust
bblkanteci
arten. N
u, Hlu
moniumpet
. ommihd
it, All
lum mendn.
Dei ind
.luine
8 ſt Fiiud-
Coligitur:
tur Flius
ntauat.

iamn funte⸗
mpion en
ſoli roniti
tendens l
creatio ellis
ſonnel ſi
nllil hi
ih 6
O
iudiſ
9, irer
Poriſ 4
ntt nlcil
6,
„. a 6

Dogma Fidei. Chriſfus eſt verus Deus. 4 5½

Eodem argumento Chriſtus demonſtrabat Divinitatem ſuam Ju-
dæis Joan. 5. V. 17. Pater meus usque modo operatur, & ego operor.
Hoc argumentum de Chriſti Divinitate tam luculentum erat, ut Ju-
dæi inde Chriſtum tanquam blaſphemum ad mortem quærerent, ut
teſtatur idem Evangeliſta v. 18. Propterea magis gquaxrebant eum u-
dæi interfcere, quia non ſolum ſolvehat Sabbntum, ſed & Patrem
ſuum dicebat Deum, aqualem ſe faciens Deo. Nihil opponebat Ju-
dæis Chriſtus, ſed ſuum de Divinitate argumentum magis confirma-
bat v. 26. Sicut Pater habet vitam in ſemetipſo, ſic dedit & Filio
habere vitam in ſemetipſo.
His argumentis ac manifeſtis Scripturæ teſtimoniis, ſi nondum
convincantur Hæretici, teſtimonium de Chriſti Divinitate perhi-
beant virtus patrandi miracula authoritativa, non deprecativa, po-
teſtas dominandi ac imperandi Elementis, ventis, & mari: Quis
eſt enim, cui venti & mare obediunt? Teſtimonium denique etiam
irrefragabile perhibeat Authoritas remittendi beccata: quis enim
poteſt peccata dimittere, nili ſolus Deus:

§. 2.
Proponuntur ac ſolvuntur
Quedam Hareticorum argumenta contra propoſitum
Fidei Dogma.
3

KRimum. Si Chriſtus eſſet Deus, etiam deberet eſſe omni-
ſeius, omniſcius non eſt, ergo non eſt verus Deus. Min.
prob. Si foret omniſcius, tunc non ignoraret diem Judicii,
hunc ignorat, ergo non eſt omniſcius. Min. p. ex S. Scriptura Matth.
24. V. 36. De die autem illa & hora nemo ſceit, neque Angeli cælorum,
niſi ſolus Pater. Idem habetur apud Marcum c. 13. v. 32. De die au-
tem illo vel hora nemo ſcit, neque Angeli in cælo, neque PFilius,
niſt Pater.
. Ad hoc arg. inter plurimas interpretationes tum SS. Pp. tum
Scripturæ interpretum eligo, & amplector mentem S. Aug. qui l. 83.
Quæſtionum Q. 60u. ita loquitur: Scire Deus dicitur, etiam cum ſci-
enlenm facit, ſicut ſeriptum eſt, tentat vos Deus veſter, ut ſciat,
E diligatis eum, non enim ſic dictum eſt hoc, quaſi neſciat Deus,
ſed ut ipſi ſciant, gaantum in Domini dilectione profecerint -
& ipſum tentat Pro eo poſitum eſt, 9kd tentari ſinit ſic & cum
3 dici-

46 Degma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.
dieitur neſcire, aut pro eo dicitur, quod non abprobat, id eſt, in ſut, &
diſeiplina ſua & doërina non agnoſc?t, ſicut dictum eſt neſéio ee: imeef
aut pro eo, quod utiliter neſitent Facit ,quod ſeire inut ile eſt. Ideò ſurn hun
benè accipitur id, quod dictum eſt, ſolum ſéire atrem, ſic dict um lis omne
eſſe, quia facit Filium ſcire, & guod aictam eſt, neſcire Filium, nor Deys
ſie dibtum eſſe, quia facit neſcire homines, id eſt, non prodit eis, Ir.N..
quod inutiliter ſeirent. Hoc eſt: ita intelligendum eſſe textum u eſe
Scripturæ, in quo dicitur Filius Dei ignorare diem Judicii, quia Kihmmſee
ignorantes nos facit, ſeu non aperit nobis. In phraſi enim Scripturæ Nütutan
Beus rem aliquam cognoſcere primum dicitur, quando eam aliis ma. meſtt
nifeſtam facit Gen. 22. V. I2. ad Abraham dicit: Nunc cognovz; gudd Er
times Dominam. Non certè ignoravit hoc Deus ante, ſed Fidem lidede
illius ſolummodo publicô teſtimoniò ac experimentòô comprobavit. em.
Secundum Chriſtus minor eſt Patre, ergo non eſt Patri conſub- nen ).
ſtantialis, & conſequenter inferri poteſt, ergo non eſt verus Deus. uanr
A. p. primè Joann. 14. V. 2. Vado ad Patrem, gquia Pater mahor 4 3
me eſt. . . 4!
Frob. ſecundò. Pater dicitur Deus Chriſti, ergo Chriſtus eſtminor tertum,
Patre. A. p. Joan. 14. V. 28. Aſcendo ad Patrem meum, & Patrem ve- en,
Iſtrum, Deum meum & Deum veſtrum. Item ad Eph. I. v. 17. Deus Do. nili nn
mini noſtri qEſu Chriſti Pater gloriæ det vobis spiritum ſatientia. eCri
Prob. tertiò. Idem A. Chriſtus erat Patri ſubjectus, eique obe- Norhent
diebat, ùt habetur Joan. I5. v. 10. Ego Patris mei pracepta ſervavi, hole
&;ÿ maneo in ejus dilectione. Item Chriſtus dicitur ſæpius ſupplici- enin dun
ter Deum exorâſſe ad Hebr. F. v. 7. In diebus carnis ſuæ preces, ſup- ſi. A
plicationésque ad eum, qui poſſit ipſum ſalvum faceré à morte euls Ut ſeniis
clamore valido, & lacrymis offerens, eauditus eſt pro Sua Reve- ſyan.
rentia. Quæ omnia probant, ac denotant, Chriſtum Patre eſſe interno
minorem. . neh
Ad hoc argumentum Hæreticorum præcipuè illa cenſurà, qus
dêdum D. Ambroſius in illos animadvertit: Pia mens, quæ legun- Nr
zur ſecundum carnem Divinitatémque diſtinguit: Sacrilega ſthoen
fundit, & ad Divinitatis detorquet injuriam, quidquid ſecukal mimotun
bumilitatem carnis eſt dictum. Ad hanc itaque mentem 8. Docto- Ren .
ris d. a. argumenti Chriſtus minor eſt Patre ſecundùm humanitatem l 4
C. ſecunduùm Divinitatem N. a & c. Keſponſio ex ipſo allegato Scri- Chiſtu
pturæ textu eruitur: dixit enim Chriſtus loc. cit. Vado ad Patrem, a
uia Pater major me eſt- ergo Pater eſt major Chriſto, in quantum worun
vadit ad Patrem, atqui ad Patrem vadit ſecunduùm humanitatem, dian
non ſecundùm Divinitatem, ſecundàùm quam Pater & Chriſtus R ninotn
9

bat,
6 neſinn
nutile fe!
ren, ſe
Beſeift Hii
non gnltt
im ele ten
n udicl,t
enimctiner
do eimn diir
t agpni,
aute, Eil
Cofmhbtri
elt Paion
elt eu
is Püte,

hrictuseln:
n, G
l. V.l7. Denl
un ſihlent
Aus, einte⸗
e reldn!
. nn ℳ 1
tum Pin

ili oani,
eus,
uliel
i
eutenn 9,
m hunnte

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Den. 47

ſunt, & ſecundum quam ab æterno fuit, & erit cum Patre, Pater
in me eſt, & ego in Patre. Ergo Chriſtus hoc dixit de ſe ſecundùm
ſuam humanitatem, ergo &c. hæc Reſponſio ſufficiens eſt ad ſolven-
das omnes reliquas probationes hujus argumenti: Pater enim dici-
tur Deus, Dominus, & etiam caput Chriſti, ut habetur I. ad Cor.
II. v. 3. ſecundàm humanitatem, non ſecundùm Divinitatem. Fa-
Gus eſſe obediens Patri usque ad mortem, eundem eſt deprecatus
etiam ſecundùm humanitatem. Ex quo inferiùs duplicem in Chriſto
naturam contra Eutychianos, & duplicem voluntatem contra Mo-
nothelitas manifeſtè probabimus.
Tertium. Si Chriſtus verus eſſet Deus, tunc etiam competere
illi deberent omnia Divina attributa, hæc illi non competunt, ergo.
P. m. omnipotentia enim illi non competit; aliàs enim haberet om-
nem poteſtatem, quam tamen non habuit: de ſe ipſo quippe teſta-
tur Matth. 24. v. 23. Sdedere ad dextram & ſiniſtram non eſt meum
dare. Ergo Chriſtus non habet omnem poteſtatem.
Ad hoc arg. &. Primò indirecté opponendô clarum Scripturæ
textum, in quo habetur Chriſto datam & conceſſam eſſe omnem po-
teſtatem, quam ſibi ipſi attribuit Chriſtus. Matth. 28. v. 18. Data eſt
mihi omnis poteſtas in cœlo & in terra. . Secundèò benè reſpon-
diſſe Chriſtum ſedere ad dextram vel ad ſiniſtram non eſſe ſuum dare.
Petebant enim fili Zebedæi à Chriſto tanquam ſanguine ſibi juncto
adeoque homine ſedes & ad dextram, & ad ſiniſtram, ſecundùm
enim humanitatem ipfſius non erat diſtribuere ſedes in Regno Patris
ſui. Alii aliam hujus textus dant paraphraſim in ſenſu morali: ita
ut ſenſus ſit: Non eſt meum dare, ſodere ad dextram vel ad ſini-
Rram. Nempe ambitiosè petentibus, ſed iis, quibus paratum eſt
in æterno prædeſtinationis decreto. Hæc interpretatio locum maxi-
mè habet in tranſpoſitione Græca, in qua vobis omittitur.
Quartum. Ex illo oannis textu: Ego & Pater unum ſumus.
Non probatur, quèòd Chriſtus ſit verus Deus. Ergo. A. p. po-
teſt hoc intelligi de unitate duntaxat morali véluntatis, conſenss
animorum &c. non de unitate eſſentiæ, ac naturæ, ergo. P. a.
Joan. 17. v. II. Chriſtus à Patre ſuo poſtulabat: Utz diſcipuli ſint
unum inter ſe, ſicut ipſe eſt anus cum Patre. Atqui in hoc textu
Chriſtus loqui non poterat de unitate eſſentiæ, ſubſtantiæ ac naturæ,
ſed ſolùm de unitate morali, id eſt, voluntatis, conſensus, & ani-
morum, ergo pariter de alia unitate non fuit locutus Chriſtus in
priori textu, quàm de unitate morali, conſensůs, voluntatis, &
animorum.
Hanc

48 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

Hanc doctam explicationem Hæreticorum licèt pluribs argu-
mentis refellere poſſemus, unicum tamen referimus, quèd in ipſo
citato Joannis capite habetur, auditis enim his verbis Chriſti. Ego
& Pater aunum ſumus volebant Chriſtum lapidare Judæi dicentes:
Non lapidamus te de bono opere, ſed de blaſphemia, quia tu, cum homo

ſis, facis teipſum Deum. v. 33. Ex illo ergo, quod Chriſtus dixerat:

Ego & Pater unum ſumus. Inferebant Judæi ſibi Chriſtum arro-
gare Divinitatem, adeoque unitatem naturæ & ſubſtantiam eandem
cum Patre, non moralem duntaxat. Nec Chriſtus hanc eorum illa-
tionem rejecit, aut reprobavit, ſed magis confirmavit: Si non facio
opera Patris mei, nolite eredere mihi, ſi autem facio, & ſi mihi
non vultis credere, operibus credite. v. 37.
Ad argum. itaque N. ant. ad probationem ejusdem g. Chriſtum
illam pro diſcipulis ſuis à Patre petiiſſe unitatem: cujus erant ipfi
capaces. Atqui capaces non erant alterius unitatis, quàm moralis,
quæ conſiſtit in conſenſu voluntatum in concordia & charitate,
ergo &c. ſicuti Chriſtus etiam Matth. 5. v. 48. dixit ac præſcripfſit
Apoſtolis: Ut ſint perfecti, ſicut Pater cœleſtis perfectus eſt. Ea
fcilicet perfectione, cujus ſunt capaces ad integram ſolutionem hu-
jus argumenti addo Auguſtini verba: lib. 3. contra Maxim. cap. 20.
Duando de duabus rebus, aut pluribus dicitur, unus eſt, vel una
eſt, & non additur quid anus, vel quia una, & de his, quaæ ſuunt
diverſæ, & de bis, quæ ſunt unius ſubſtantiæ, dici poteſt. Diverſe
enim ſunt ſubſtantiæ ſpiritus hominis, & ſpiritus Domini, & ta-
men adiétum eſt, qui adharet Domino unus ſpiritus eſt. Unius
autem ſubſtantiæ ſant animæ hominum, & corda bominum, de qui-
bus dictnm, erat iltis anima & cor uname Ilbi autem dicitur
de duobus aut plaribus unum ſunt, nec additur quid unum ſint,
non diverſæ intelligantur, ſed untus eſſe ſulſtantiæ, ſicut dictum
eſt, qui plantat & qui rigat, unum ſunt, & ego & Pater unum
ſumus. Ita Auguſtinus.
Quintum. Multa in Scriptura Sacra de Chriſto prædicantur,
quæ de Deo affirmari non poſſunt, ergo Chriſtus non eſt verus Deus.
B. a. Primò Chriſtus in ſeriptura dicitur factus: ut 2. ad Hebr. I. v. 4.
Tantéò melior Angelis effectus, & Joan. I. V. 15. Dui poſt me ventu-
rus eſt, aute me factus eſt. Sezxunds Chriſtus dicitur hominum
Mediator, Homo, Filius hominis, Sacerdos &c. atqui iſta omnia de
Deo affirmari non poſſunt. Ergo.

K. Inprimis in genere aliqua de Chriſto prædicari üt homine,

quæ de Deo affirmari non poſſunt. Quænam autem in Chriſto per
com-

.

commur
Cifkeulta
Primum
us eſt,
gelos.
e Nxcel

Aleli

u te.
Ekeit
MM me
in dign
Kerdi

4
Dei
bum D.
ubken
cundtn
m o
lert
Varios ſe
Drino)
Mut.
Utti ſun
Mn
Den,
pon eſt
E telin
ll i, e⸗
Dulkrina

R!
3 Al
Optime
lerde ſ
ominen
Ilerer
ohum

Pluribts en
, qodc in
8Chriſi
ucki cicen
ig tu, inl
hriſtus ie
Chriſtum en
Antiam ene
ane eorun’
it: G nſe
tin n

emn . CIi
Cujus em
Ibim omt
& chnl
t 20 Mrli
filtii
ſolotionen:
Maxim. cu:
ur , 11
lehie, u
we. Ni
Dmini,01
ut G. N
minup, &,
Auten
uid
4,ſuu i
& N

o rrlſc⸗
elt rere
lhete
cltur ⸗
i ile NN

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. 49

communicationem idiomatum prædicari valeant mutuo, eſt Majoris
difficultatis, & ampliori diſcuſſione indigent. Specialiter autem ad
primum textum allegatum dico: Chriſtus tantò melior Angelis effe-
Stus eſt, id eſt, in dignitate & excellentia evectus ſuper omnes An-
gelos. Hinc in citato textu Apoſtolus vult demonſtrare dignitatem,
ac Excellentiam Chriſti ſuper omnes choros Angelorum. Cui enim

Angelorum unguam dixit Deus Filius meus es tu, ρο hodie ge-

nut té.
Secundum textum explicat D. Ambroſius lib. 3. de fide, qui
poſt me venturus eſt, ante me Ffactus eſt, id eſt, me longè excediĩit
in dignitate & excellentia, quia prior me erat, & quidem prior
æternitate, non tantùm tempore.
Ad alteram probationem dico: Chriſtum dici verè mediatorem
Dei & hominum, quia erat Fidejuſſor pro genere humano, & Ver-
bum Divinum, ùt ſubſiſtens in natura humana ſibi ipſi ſatisfecit, ut
ſubſiſtenti in natura Divina. Erat Filius hominis, & homo utique
ſecundàùm humanam naturam. Frat Sacerdos ſimul & victima ſe-
ipſum offerens uùt holocauſtum in ara crucis.
Sexéam argumentum & ultimum, in quo allegant adverſarii
vVarios ſeripturarum textus, quibus impugnant Divinitatem Chriſti.
Primò Marci 10. v. 18. Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nil: ſolzs
Deus. Ergo Chriſtus non eſt Deus. Secundè ad Hebr. 5. v. 5. Je-
metipſum Chriſtus non clarificavit. Atqui ſi eſſet Deus, tunc ſe-
ipſum clarificâſſet, ergo non eſt verus Deus. Tertièò ſi Chriſtus eſſet
Deus „tunc eſſet Fidei noſtræ objectum ſaltem primarium, atqui
non eſt objectum Fidei noſtræ primarium: ergo p. m. ex ipſo Chri-
ſti teſtimonio Joan. 12. v. 44. Qut eredit in me, non credit in me,
ſed in eum, qui miſit me. Quartò Chriſtus de ſua doctrina ait:
Doctrina non eſt mea, ſed eus, qui miſit me. Toan. 12. v. 17.
. Ad quadruplex hoc argument. & quidem ad primum cum
S. Auguſt. I. 3. contra Maximin. c. 23. & S. Ambrof. l. 2. de Fide c. I.
optimé enim advertunt hi SS. PP. Chriſtum quaſi quodam dilemate
I. c. de ſua Divinitate inſtruxiſſe adoleſcentem, qui in Chriſto purum
hominem agnoſcebat, & tamen eum bonum eſſe dicebat. Acſi ita
argueret: ſolus Deus bonus eſt per ſuam excellentiam, aut ergo me
bonum non dic, aut Deum me eſſe crede.
Ad ſecundum . Primò indirectè textum Joannis 17. v. 5. Cla-
riſfica me Pater apud temetipfum claritate, quam habuit, antequam
mandus fievet. Quo Chriſtus demonſtrat ſe ab æterno obtinuiſſe
claritatem in ſinu Patris, quæ ab eentia Divina ſejungi non poreſt.

Quod

50 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

Quod autem in citato loco dicitur Chriſtum ſemetipſum non eclarifi-
câſſe, intelligendum eſt, quòd Chriſtus officium Mediatoris, Pon-
tificis &c. ſuſceperit ex voluntate Patris, adeoque claritatem illam
intelligi debere reſpectivè ad officium Pontificis & Mediatoris, quod
Chriſtus ſuſtinuit ratione naturæ humanæ.
Ad tertium dico Chriſtum loco citato increpare incredulitatem
Judæorum. Adeoque ſenſus hujus textus eſt: qui credit in me tan-
quam purum hominem, non credit in me, ſicut oportet, ut autem

etiam Hæreticis oſtendamus, quomodo Chriſtus ùt verus Deus ſit

noſtrum immediatum Fidei obſectum, legant textum Joan. 14. V. I.
Creditis in DeZeum, & in me credite.
Ad quartum & ultimum gH. cum ipſo S. Auguſt. I. c. Doctrinam
Chriſti & ſuam eſſe, & non ſuam, ſua, quia erat Verbum, in quo
omnes theſauri ſapientiæ ſunt abſconditi. Non ſua, quia omnia,
quæ habet Filius habet à Patre. Dein in I. c. Chriſtus volebat Ju-
dæis oſtendere doctrinam, quam ipfſis proponeret, non eſſe contra-
riam doctrinæ Patris, ſed omnino conſentientem.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VI.

An Chriſtus inttemplo præſentatus à Matre Virgine

fuerit pretidò Redemptus?

Nter alias leges à Deo etiam illa erat ſtatuta in veteri Teſta-

mento, quæ habetur Exodi 13. Sacrifica mihi omne primo.
SES genitum, quoa aperit vulvam in filtis Wraël - - = ocumqut

—

introduxerit te Dominus in terram Chananaæi, ſicut juravit tibi,

& patribus tuis, & dederit tibi eam, ſeparabis omne, quod apetit
vulvam Domino. Et infra: Omne primogenitum hominis de kiliis
tuis pretis redimes. Hoc autem pretium fuit determinatum.
Num. 18. Redemptio erit poſt unum menſem ſiclis argenti quinque
pondere ſanctaarii. Quæſtio eſt itaque, an Chriſtus ſicut ſe ſubje-
cit legi Circumciſionis, & B. V. legi Purificationis. Qua utraque
lege utpote peccato omni expertes non tenebanrtur, etiam ſe ſubje-
cerit huic legi. Adeoque B. V. unigenitum ſuum in templo præſen-
tatum quinque argenti ſiclis redemerit. Nihil clarè & explicitè ha-
berur hac de re expreſſum in ſcriptura. Pro affirmativa ſententia
citat. Toſtatus Quæſt. 29. in Levitic. quam plurimos S. Scripturæ tex-
tus, & revera habet hæc ſententia ſuum etiam in ſcriptura funda-
mentum, & quidem geminum utrumque ex cap. 2. Luc. ibi enim
prim

ſrind hi
in templ
conluetu
tare in t
Preti

heffe

Naurretk
wipe
wogerit
huie Eer
weicon
Cummſta
mentic
gue ſa
niti,
cerct,
I V. I
fenunt
erunt,
niverlor
llIgo eti
4
Kh
inton
o en⸗
Alterun
gue l
ctim
Gotum
ſib
tum er
gle O
tiginr

.

ſum non ct
ediatorß, 1
claritatem i
ediatott,

incredulte
edit in nen
drtet,
verus Den
nn onn, l

l. c, Doctu
erbun, )
1, gun en
iſtus voeht
non ele

I.
afre i

in vetei!⸗
ihionne
...
iur 8
ne, lut 4
mminit
Geterniu’
He t
5ſeut l⸗ 1

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. S=Jð

primò habetur Deigparam & Joſephum Chriſtum Dominum obtuliſſe
in templo, ut facerent ſecundum conſuetudinem legis pro eo, atqui
conſuetudo legis erat non tantùm Primogenitum offerre, ac præſen-
tare in templo, ſed etiam præſentatum iterum redimere, & quidem
pretié à lege determinaté, ergo. Secundè dicitur Parentes Eſu,
ut perfecerunt omnia ſèundum legem Domini, iterum rediiſſe in
Nazareth. Si ergo omnia perfecerunt, quæ erant ſcripta in lege Do-
mini procul dubio etiam adimpleverunt legem redimendi pretié Pri-
mogenitum in templo oblatum, ac præſentatum. Duo funt, quæ
huic ſententiæ opponi poſſunt. Primum eſt, Evangeliftam omnes
reliquas hujus Myſterii, ſcilicet Præſentationis Chriſti in templo cir-
cumſtantias exactè enarrâſſe, nullam autem de pretio Redemptionis
mentionem feciſſe, ergo ſupponendum videtur Chriſtum pretiéô quin-
que ſiclorum non fuiſſe redemptum. Secundum: reliqui Primoge-
niti, qui in templo juxta legem præſentabantur ac offerebantur, Sa-
cerdoti cedebant in ſpolium, ejusque juris fiebant, juxta illud Num.
18. v. I15. Quidquid primum erumpit & vulva cunctæ carnis, quam
oſferunt Domino, ſive ex hominibus, ſive de pecoribus, tui juris
erunt. Atqui videtur inconveniens, ut ille, qui eſt Dominus Uni-
niverſorum, Sacerdoti ceſſerit in ſpolium, ejusque juris ſit factus.

Ergo etiam pretiò quinque ſiclorum non fuit redemptus.

Ad primum . licèt Evangeliſta hujus redemptionis explicitè
ac in ſpecie non meminerit, innuit tamen illam ſatis implicitè ac
in communi, dum dixit: Ut facerent ſecundum conſuetudinem legis
pro eo. Item: ut perfecerunt omnia ſecundum legem Domini. Ad
alterum dico, Chriſtum ſicuti jure directivo & lege non tenebatur,
quæ lex tangebat illos ſolum, qui viâà ordinariàâ naſcerentur, ſic
etiam per oblationem in templo juri objectivo & Dominio Sacer-
dotum non fiebat propriè obnoxius, ſed utrique ſe omnino ſpon-
tè ſubjiciebat, ut nobis ſit exemplo in accurata legum oblervantia,
tum etiam, ut nos à poteſtate inimici redimeret. Redemptus ita-
que Chriſtus eſt in templo quinque ſiclis, qui poſt aliquot luſtra
triginta argenteis ſe vendi paſſus eſt in Synagoga.

„△

6 2 Quæ-

52 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VII.

Ad quaſnam Pgybti partes Chriſtus cum Parenti-
bus ſuis a facie erodis fugitivus ſeſo receperit?

in Ægypto Civitatem Nomine Babylonem incoluiſſe, non
E utique illam Chaldææ, ſed aliam in Æ gypto inferioris No-
minis ſeptem leucas ab Heliopoli diſtitam. D. Anſelmus, D. Tho-
mas, Hugo, Paſchaſius, Gramaticus, Sylveira, & præcipuè Abulen-
ſis Q. 60. in Marth. cum aliis plurimis S. Scripturæ Interpretibus,
ac Sacris Hiſtoriographis opinantur Chriſtum cum Sanctis Parentibus
ſuis ſeſe recepiſſe ad illam partem Ægypti, quæ Geſſen dicitur, ha-
bebâàtque Metropolim amæniſſimo locò ſitam, cui nomen Heliopo-
lis, ceu civitas ſolis. Quia ab urbis fundatoribus hæc civitas ſoli ſy-
derum Principi erat dedicata, vel rectiùs Deo hoc nomen urbi præ-
ordinante, quia aliquando à Solis Juſtitiæ Chriſti incolatu eſſet no-
bilitanda, habet hæc aſſertio ſuam probabilitatem, & confirmari
poteſt ſequentibns congruentiis, ac argumentis.
Primò apud Oſeam Prophetam c. 1II. habetur: vocavi ſilium meum
ex Loppto, quem textum Chriſto ex Æiypto revertenti accomodat
Divus Evangeliſta Matthæus c. 2. eſt autem advertendum, multo-
rum S. Scripturæ Interpretum ac Doctorum teſtimonio, quos citat,
& ſequitur Cornelius à Lapide in dictum locum Evangeliſtæ vatici-
nium Prophetæ non tam fuiſſe prænuncium Chriſti aliquando ex Ægy-
pto à Patre cæleſti revocandi, ſed etiam fuiſſe teſtimonium præteritæ
Filiorum Iſrael in terram promiſſam tranſmigrationis, cùm igitur
eodem textu utrumque Propheta complexus ſit, & Filiorum Iirael
& Filii Dei de Ægypti exitu, alterum tanquam figuram, alterum tan-
quam figuratum: ſic etiam non incongruè dicitur utrumque etiam
ex eodem Ægypti loco terra ſcilicet Geſſen & urbe Heliopoli fu-
iſſe digreſſum. Secundè S. Scriptura Gen. 37. recenſet Magnum il-
lum Æπgypti Salvatorem pro Patre ſuo Jacobo à Fratribus impetraſſe
à Rege Ægypti Pharaone terram Geſſen, quàm cum poſteris ſuis in-
colerent à Patria ſua exules, donec elapia annorum ſerie à Deo præ-
ſtituta in terram promiſſionis exinde deducerentur. Narrat quoque
Joſephus Hiſtoriæ Judaicæ Conſignator Lib. 2. Antiqu. c. 4. in urbe
Heliopoli Jacobum ſupremum vixiſſe diem, congruè proinde inferri
poteſt, terram illam ac urbem Jacobo, & filiis ejus adeò familiaren
ri-

Aronius ad annum Chriſti primum aſſerit DEUIM hominem

1

Chriſti
uOdl T
Terre 0
cet, 4
facilius:
milſioni⸗
Triciam
one di
Güm i0
taat
Tgume
Gemm N
ſurd i
Alerit
muriſ
Kerit
abitaſte

lg reg,
delſt in
Catur Ne
ld 1 ce
ndorom
denlend
dem rel
s dete
Coligun
Dhoros!
lrenge

VII.

mn Paret
lepert

N borie
ncoluile,
dinlerions
mus, D,
rcipu Anr
Intemneiht
tis Prerh
en diclur,
omen Hilg
civitas
men Utini
olatv elett
E Cookim

Ni fliunn
enti acoi
ndum, Wu
0, goo⸗ n
ngellten
umgoelk,
iumhrete
8, cün
Filiorun I
„ Aeruni
ruinque eit
Heloyi
et Mignunt
hointt
olleislii⸗
Vumn un
., 4 1 e
GAN

Dogma Fidei. Chbriſtus eſt verus Deus. — 53

Chriſti quoque exulis commoratione fuiſſe benedictam. Accedit,

quèd Terra Geſſen ejusque Caput Heliopolis adſita fuerit Confiniis

Terræ Chananeæ, atque ideò, ut multis Scripturæ Interpretibus pla-
cet, à Joſepho fuiſſe expetitam, ut ſucceſſu temporis ſucceſſores eò
faciliùs à jugo ſervitutis .gyptiacæ ſe liberare, ac ad Terram Pro-
miſſionis tranſire valerent. Eadem ergo ratio B. V. & Chriſti Nu-
tricium Joſephum permovere, ad hanc etiam Terram pro habitati-
one eligendam, ut ſic faciliori negotio ab Angelo de reditu poſtmo-
dùm admoniti, in judæam poſſint reverti. Hæ congruentiæ dun-
taxat ſunt, ac conſecturæ neque in ſimilibus quæſtionibus firmiora
argumenta ſunt exſpectanda. Ad authoritatem Baronii opinor, eun-
dem nobis non eſſe admodùm contrarium, nam licèt aſſerat Chri-
ſtum in ſuo exilio civitatem, cui nomen erat Babylon incoluiſſe.
Aſſerit tamen etiam Chriſtum alternis temporum ſpatiis habitaculum
mutàâſſe, & cum Heliopolis à Babylone (ipſo teſte) non multùm
uolie dilſita, etiam in illa civitate ſaltem per aliquod anni tempus
abitàſſe.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica VIII.
Quanto tempore Chriſtus cum Sanctisſima Matre
E& Nutritio ſuo in gypto Fuerit
commoratus?

whi, certum in Sacra Scriptura exprimitur de tempore, quo
NA Cbriſtus exul, & fugitivus in Ægypto fuerit commoratus.
y Narrat de Joſepho diſſertè ſacer textus, quèd timens Ar-
chelaum ſeceſſerit in partes Gallileæ, audiens autem, quèòd Arche-
laus regnaret in judæa, timuit illèò ire, & admonitus in ſomnis ſe-
ceſſit in partes Gallileæ, & veniens habitavit in civitate, quæ vo-
catur Nazareth. Matth. 2. v. 22. & 23. diverſæ ſunt de tempore redi-
tüs ac commorationis in «Ægypto Doctorum, ac ſacrorumw Commen-
tatorum opiniones. Aliqui cum Onuphrio Panvinio in Chron. Eccleſ.
cenſent Chriſtum infantem poſt unius anni in ggypto commoratio-
nem relatum fuiſſe in Ifraël, cui ſententiæ etiam ſubſcribit Diony-
ſius Petavius in rationario temporum. Alii cum Epiphanio hæreſi 78.
colligunt poſt biennium rediiſſe. In quam ſententiam inclinat Nice-
phorus I. I. hiſtoriæ c. 14. nonnulli cum Janſenio cap. II. concordiæ

Evangelicæ quinque propè annos inter «Ægytios exegiſſe, ſexti autem
S 3 anni

54 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

anni initiò rediiſſe. Ammonius Alexander in harmon. Evang. ſub ini-

tium anni ſeptimi iſtud peractum narrat, demum Purpuratus Eccleſiæx
Polyhiſtor Baronius cenſet Chriſtum Dominum per octo omnino

annos in exilio ſuo 5Ægyptiaco degiſſe, ad initium verò anni noni
reducem in Judæa comparuiſſe. In tanta ſententiarum varietate ac
diverſitate non dijudicamus hic, quænam palmam ferat, deciſio hu-
jus controverſiæ dependet à computo temporis. Et primò quidem
ab illa quæſtione, quonam Regni Herodis annô Chriſtus Dominus
ſit natus. Et quo anno poſt Chriſti Nativitatem contigerit Herodis
miſerè contabeſcentis obitus. Demum an Epocha Regni Herodis
computanda ſit à pugna, & Victoria Actiaca Auguſti Imperatoris in-

cidente in annum ſecundum Olympiadis 187. hæc autem omnia plu-

ribûs examinabimus in diſſertatione chronologica de annis Nativi-

tatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti. Ubi noſtram hac de re explicabi⸗-
mus opinionem.

Quæſtio Hiſtorico- Scripturiſtica IX.
An, & qua fabrili arte Chriſtus Juwentutis ſus

annos occupaverit?

Imon Caſſius lib. 4. de vita Domini cap. 2. negare videtur
D & Chriſtum in juventute ſua arti fabrili operam dediſſe. Hinc
We) illi, qui ejusdem ſunt cum Simone Caſſio ſententiæ, dicunt
illud Matth. 13. Nonne hic eſt fabri filius 2 & Marci 6. Nonne hic
eſt faber? per contemptum ac cavillum à Judæis dictum eſle: con-
traria tamen eſt communior SS. PP. & DD. ſententia, quæ aſſerit
Deum hominem, qui dignatus eſt naſci in ſtabulo, neque dedigna-
tum eſſe in ſua juventute cum ſanctiſſimo Nutritio ſuo fabrilem exer-
cere artem, nec erubuiſſe intrumenta Mechanica Dominum Ccœli,
qui naſciturus jumenta & ſtabulum non exhorruit. Ita cenſent 88.
Juſtinus in dialogo contra Triphonem. Auguſtinus, Hilarius, Hie-
ronymus apud S. Thomam in catena. Bonaventura in lib. Medit.
vitæ Chriſti c. 14. & communiter Theologi: unus de hac re audia-
tur Cajetanus in 3. partem S. Thomæ .
dæorum verba Marc. 6. Nonne hic eſt faberà ait: hic habemus, unde
ſatis fiat curioſis quærentibus, quid fecerit Chriſtus usque ad trige-
geſimum annum? vacabat enim arti fabrili. Ejusdem mentis eſt S. Ba-
ſlius in conſtitutionibus Monaſticis, ubi inſinuat Chriſtum ejuzro
abo⸗

A40. ubi diſſertè ſuper illa ju-

lboribus
revidile
in locbit
gue non
ſo coleſt
terrogabe
Mard 6.
Ros ſuren
Atenn a
, nuln
ungbacd
1hud De
la enin
tone,
Vircuren
Uliltatis
wembrot
Longe ti
dide in e,
In exprl
duftaga
Uile ſore
Nuürtior
mink,
Vichüm
inludaban

.

Evang ſil
uratus ed
0 o
Verd andit
Im vatien
rat, dgeciiol
prind gin
riſtus Dont
Nrigerit Hin
Regpi en
UImpernaft
ltemn onnif
le aunis
dere ehhli

II.
venuii

negale ſte
ententie, in
rei6. M
tia, e 1
o febriene⸗
Domminum
lta celel

, Himi,

nn in b!,
ge huele
eneſiggl

Dogwa Fidei. Cbriſtus eſt verus Deus. 55

laboribus vocàſſe, quibus ſui Sanctiſſimi Parentes. Idem in ſpiritu
rævidiſſe cenſetur Pſaltes Regius, dum Pſal. 87. ſub Perſona Chriſti
ita loquitur: Ego in laboribus a juventute mea. Argumentum quo-
que non contemnendum ſuppeditat illa Jjudæorum admiratio de Chri-
ſto cœleſtem doctrinam illis proponente: Quomodo literas ſcit? in-
terrogabant, cùm non didicerits nonne hic eſt faber Mariaæ filius
Marci 6. jam verò nulla foret admirationis ſufficiens ratio, ſi Chri-
ſtus juventutis ſuæ annos in arte fabrili non exercuiſſet. Quænam
autem ars hæc fabrilis fuerit, quam Deus homo exercere dignatus
eſt, nullum in S. Scriptura reperitur fundamentum: ars enim fabrilis
tanquam genus in ſuas ſpecies dividi poteſt. Divus Hilarius citatus
apud Doctorem Angelicum ait Chriſtum fuiſſe fabrum ferri domandi.
Ita enim ait: Fabri enim hic erat filius ferrum ignen vincentis ra-
tione. Et ad ſenſum moralem digreſſus proſequitur omnem ſæculi
virtutem judicio decoquentis, malsamque formantis in omne opus
utilitatis humanæ, formam ſcilicet corporum noſtrorum in diverſa
membrorum miniſteria, & ad omnia æternæ vitæ opera fingentis.
Longè tamen communior eſt 88. PP. ſententia teſte Cornelio à La-
pide in c. 13. Matth. & 6. Marci, Chriſtum fuiſſe fabrum lignarium,
ita expreſsè etiam ſentiunt S. Juſtinus, S. Chryſoſtomus, S. Thomas.
Suffragatur Ludolphus de Saxonia, qui vitam Chriſti exactiùs ſcri-
pſiſſe jure merito cenſetur: qui parte I. c. 16. S. Joſephum Chriſti
Nutirtium laudans ait: Felix ſenex ille Joſeph quærebat de arte ligna-
minis, quod poterat, Domina verò colo & acu pro pretio laborabat,
victumque ſponſo & filio parabat. Chriſtus itaque ligno èlaborando
inſudabat, qui in ligno futurus victor venit damna ligni ut ſolveret.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica. X.
An, dum Chriſtus à Joanne in Jordane baptidaretur,
Columba, ſub cuſus ſpecie opiritus Sanctus in ipſum
deſcendit, & vox a oÿlo delapſa fuerit a turbis
circumſtantibus viſa, atque percepta?

Arrat D. Evangeliſta Lucas cap. 3. dum Chriſtus à Joanne Ba-
prizatus fuit in Jordane deſcendiſſe spiritaum Jà. corporali
ſpecie in ipſum, & vocem de cœlo factam eſſe. Certum
quoque eſt ex ipſo Evangelio hoc Baptiſma peractum fuiſſe inſpectante
magna

56 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus.

magna populi multitudine, ait enim idem Evangeliſta eodem cap.
v. 21. Cum baptizaretur omnis populus, & ZEſu baptizato & orante
apertum eſt cælum. Similiter Matth. cap. 3. ſcribit JEſum veniſſe ad
baptilma, cùm ad Jordanem exiret omnis Judæa, & omnis regio circa
Jerdanem. Vocatur ergo hic in controverſiam, an ab illa præſente
magna hominum copia columba, ſub cujus ſpecie Spiritus Sanctus in
Chriſtum deſcendit, fuerit viſa, & vox à Patre cœleſti: Zu es Fi-
lius meus dilectus, deſuper intonato fuerit percepta? .
Hac in parte communior, & verior eſt ſententia tam colum-
bam de cœlo deſcendentem, quam etiam vocem à Patre factam vi-
ſam & auditam fuiſſe à Turbis baptizatum Chriſtum circumſtantibus,
hæc eſt conſtans ſententia SS. PP. Chryſoſt. homil. 12. in Matthæum.
Anſelm. in c. 3. Matth. Cyrilli Hieroſolymitani catech. 17. Theophy-
lacti, Euthymii, & aliorum, quos ſequitur & citat Suarez tom. 2.
in 3. part. D. 27. Sect. 3. hoc ipſum aſſerit claré Cyprianus ſerm. de
baptiſmo Chriſti, ubi ait: adeſſe ſe tantis Myſteriis, & præſentiam
ſuam dignoſci dignata eſt ſempiterna Divinitas, cœlisque apertis in
ſpecie columbæ Spiritus S. & videri voluit, & intelligi. Similiter
Optatus Milevitanus in Matth. ait de columba tunc de cœlis deſcen-
dente ſuper Chriſtum: Caviti ejus inſedit, & vocem traxit ad fi-
lium, cunctisqie fecit eſſe peripicuum, quod illa vox de baptizato
deberet intelligi. Expreſsé autem Doctor Angelicus 3. Parte Q. 9.
a. 8. Quando Jam pervenit ad perfeltam atatem, in qua oportebat
eum docere, & miracula facere & homines ad ſe convertere tunc
teſtimonio Patris erat ejus Divinitas manifeſtanda, ut ejus doctri-
na credibilior fieret, undge & ipſe dicit Joan. 5. Quit miſit me Pa-
ter, ipſe teſtimonium perhibet de mé, & hoc pracipuè in Baptiſino,
ber quem homines renaſeuntur in filios Dei adoptivos. Et his verbis
Dockor Angelicus ſimul inſinuat rationem, cur columba videri, &
vox Patris audiri à circumfuſa hominum turba debuerit, ut ſcilicet
cœleſtis doctrina, quam Chriſtus jamjam promulgaturus erat publicò
Patris, ac Spiritûs Sancti tefſtimoniò comprobaretur. Poteſt autem
huic ſententiæ opponi primè Chriſtum Joan. 5. Judæis perſecutori-
bus ſuis dixiſſe ſe miſſum eſſe à Patre, & à Patre ſibi teſtimonium eſſe
perhibitum, ubi tamen addidit negue vocem ejus (id eſt Patris) an-
güuan alediiſtis, neque ſpeciem ejus vidiſtis. Ergo vocem illam in
Baptiſmate Joannis Judæi non audiérunt, ſed reſpondetur, non om-
nes Judæos, aut Hieroſolymitas adfuiſſe, dum Chriſtus baptizare-
tur, & ideò quibusdam tunc abſentibus poterat Salvator dicere, quèòd
Patris æterni vocem non audiiſſent.

Opponi

0
nodi
tur,
formar
ſoanne
Seriptu
tum li
Ummen
Ui,
ulas
iap
eſſel
guice
en
lubett
0lltin
Aij i.
nam to
Urpo de
Ptllnate
an rer
W.
ke
tangun
tatis e

4 eoden
Lato li
um penikt
nisregii
b ila n
itus Sand
ſti: a1

in tam N
Atke fadhint
rcutpſtante
in Murhen
Sarer n!
rianus Een
& preni
gue gen
ei Fei
e Clis
j traxit4
x de ihtis
z. Parte G
gun CN
Gnderle
N
i niſt n
e n ,
It hisſci

Degma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. 57

Opponi poteſt ſecundò. Familiare eſſe atque conſuetum, ut ejus-

modi viſiones ac revelationes non ab omnibus præſentibus videan-

tur, ac percipiantur, ergo ſimiliter dicendum eſt, vocem Patris, &
formam Spirits S. ſcilicet columbam à ſolo Chriſto baptizato, &
Joanne Baptizante fuiſſe auditam, atque perceptam. A. p. ex triplici
Scripturæ exemplo, ſic Daniel Propheta vidit in viſione virum veſti-
tum lineis, aliéque ornatu conſpicuum, qui ibidem deſcribitur, &
tamen addit Hiſtoricus vates: Vidi autem ego ſolus viſionem: porro
virt, qui erant mecum, non viderunt. Daniel. 10. item Actor. 9.
Saulus adhuc ſpirans minarum pergens Damaſcum vidit Dominum
ſibi apparentem, ac ſe alloquentem audivit: Saule, Saule, quid me
perſegqueris? viri autem illi,; qui comitabantur eum, audientes
quidem vocem, neminem autem videntes ſtabant ſtupefalti. Deni-
que dum Chriſtus erat Hieroſolymis, allapſa eſt de cœlo vox, ut
habetur Joan. 12. Clarificavi, & iterum clarificabo. Ubi tamen
additur, turba, quæ ſtabat, & audierat, dicebat, tonitru eſte factum,
alii dicebaut, Angelus ei locutus eſt. Ergo ignorabat turba, quis-
nam tunc loqueretur, & non intelligebat, quidnam loqueretur.
Ergo pari modéô videtur dicendum de illis, quæ contigerunt in ba-
ptiſmnate Chriſti. Reſpondeo verum quidem eſſe, quèd de quibus-
dam revelationibus in Scripturis refertur, diſpar tamen de illis eſt ra-
tio. Quia illæ apparitiones non fiebant eodem fine, quo apparitio
columbæ, & vocis de cœlo formatio, ut nempe doctrina Ohriſti,
tanquam veri Filii Dei, unius cum Patre, & Spiritu Sancto Divini-
tatis credibilior redderetut. G

Errores Hæreticorum
Negantium Chriſto veram Humanitatem, ſeu
verbum Divinum veram, nobisque conſub-

ſtantialem naturam aſſumpſiſſe.

D ſecundam Hæreticorum, qui circa Chriſtum impiè halucci-
nati ſunt, claſſem ſpectant illi, qui veram nobisque conſub-
ſtantialem Chriſti Humanitatem impugnârunt. Triplicis ge-
neris ſunt hi hæretici. Primi generis ſunt, qui aſſerebant Chriſtum
non veram ac ſolidam carnem aſſumpfſiſſe, ſed umbratilem ac Phan-
taſticam. Ideò Docetæ & Phantaſiaſtæ dicti, impiæ hujus hæreſeos
Author fuit Hæreſiarcharum omnium Tadur Simon natione Samari-
tanus,

=

58 Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Peus.

tanus, ex viro, cui Githon, ſeu Gethon nomen erat, oriundus,
ob magicas artes & infernales præſtigias Magus antonomaſticè appel-
latus. Hunc ſecuti ſunt Menander, Saturninus, Baſilides. Menander
pariter Samaritanus ex viro Caparotaja, & magus fuit, dignus na-
tione, profeſſione, doctrinâ, ac moribus Simone Magiſtro Diſcipu-
lIus. Saturninus Menandrum ſectatus eſt, Patriâ fuit Antiochenus,
& in Syria ſcholam erroris apperuit. Baſilides verò genere Alexan-
drinus, & Menandri Auditor, in Ægypto ſuæ fudit venena hære-
ſeos. Hic Baſilides, ùt refert Tertul. l. de præſcript. Hæret. cap. 46.
præterquam, quòd cum Simone, Menandro, & Saturnino, veram
ac nobis conſubſtantialem carnem in Chriſto negaret. Aſſerebat Chri-
ſtum verè paſſum non fuiſſe, ſed ejus loco Simonem Cyrenæum, cui
cùm Judæi Chriſti crucem impoſuiſſent, hunc Eſum in ſuam com-
mutafſe figuram; & ejus vicifſim induiſſe effigiem, in qua quidem
pati, & mori viſus eſt, ſed verè nec paſſus, nec mortuus eſt. Ho-

rum Hæreticorum abominandos errores referunt Irenæus Il. I. adver-

sùs hæreſes c. 23. S. Auguſt. l. de hereſibus c. I. Arnobius I. 2. adver-
sùs gentes. Epiphanius hæreſi 21. N. 5. Euſebius l. 3. c. 26. & J. 4. C. 7.
Iſtis Hæreticis accedit Valentinus, qui vir fuit ſummæ fatuitatis in
excogitandis putidiſſimis figmentis feraciſſimus, qui inter cætera do-
cebat, & errabat, ùt refert Tertul. l. cit. c. 46. Chriſtum in ſubſtan-
tia corporis noſtri non fuiſſe, ſed ſpirituale neſcio quod corpus de
coœlo deferentem, quaſi aquam per fiſtulam, ſic per Mariam Virgi-
nem transmeÜſſe nihil inde accipientem, vel mutantem. Ad primum
genus horum Hæreticorum, qui à Phantaſtica, quam in Chriſto alſ-
ſerebant, carne Phantaſiaſtæ dicuntur, etiam ſpectant Heracleonitæ
ab Heracleone: Ophitæ, qui ſerpentem, à qua decepta eſt Eva, ve-
nerabantur. Cerdo, Marcion, & Manes, ſeu Manichæus cum Ma-
nichæis, qui veram Chriſti humanitatem negrunt, eoquèd caro
mala eſſet.
Secundi generis Hæretici ſunt, qui in Chriſto quidem non ad-
mittunt carnem merè phantaſticam, ſed ſolidam eam eſſe dicunt non
tamen ex Maria Virgine natam ac ſumptam, ſed ex elementis coag-
mentatam. Hujus erroris Author dicitur fuiſſe Appelles Marcionis
Diſcipulus: hic enim præter alios errores, quos cum Magiſtro ſuo
communes habuit, à Virgine quadam Philumene revelationes, ac
miracula fingente deceptus: ac depravatus finxit: quod Filius Dei
cœlo deſcendens carnem ſihi contexuerit aream, eamque in alcenſu
ſingulis reddiderit elementis, de hoc Apellis errore ita loquitur
Tertul. lib. de præſcript. c. 51. Apelles -- Chriſtum neque in phan-
taſmalét

Gſnate
iu, tl.
ſenleret,
Wuiſt. H
lſenſuſ
luikegee
Coſti
Wn nric
tömoßtentn
Eur Chrig
ſecialiter
frum ſpe
l tantun
leoue
Uülle veru
in Frilia es
ns ampled
Conſtituit,
1es Meclas
Tertiu
Eum glie⸗
Eunt,l
ne fuer
Wol. 1

erat, oriuti
nomaltice
ides. Nenr
nit, dignun
lagiſtro Die
it Antiochen
genere Aer
it venem r
, Heret,c
turnino,
Aerebul
Cyredeun,
n in Iumer
in gui
ortunsek, 1
eneusll
Obius ,2,
c. 26,Kht
nmez lilitni
inter ceteut
riſtam in i
quoc cl
er Mariim h
n. A
mn in Chrie
int BJencde-
epta elt liut
Ucheus un⸗
t, eoll,

videm in
ele Gean,
enenls
elles Mnnt

m Muiti

ereinihg
l
,N
mqve 16
. iin ,
nrlll 4 I

Dogma Fidei. Chriſtus eſt verus Deus. + 5

taſmate dicit fuiſſe, ſicut Marcion, neque in ſubſtantia veri cor-
poris, ut Evangelium docet, ſed eò, qubd ſuperioribus partibus de-
ſceenderet, ipſo deſcenſu ſydeream ſibi carnem, & acream conte-
xuiſſs. Hunc in reſurrectione ſingulis quibusgue elementis, quc in
deſeenſu ſuo mutuata fuiſſent, in aſéenſa redaidiſſe, & ſic diſbersis
quibüsque corporis ſui partibüs in cœlos Spiritum tantum rediiſſe.
S6Ssnoſtici, cujus nefandæ ſectæ erat Carpocras Alexandrinus, aje-
bant Chriſtum non eſſe natum ex Maria Virgine, ſed per illam tan-
tùm oſtenſlum. Horum veſtigia prementes hodierni Anabaptiſtæ ne-
gant Chriſtum ex ſubſtantia B. V. carnem & ſanguinem ſumpfſiſſe,
ſpecialiter autem Mennoniſtæ, qui Hæretici ſunt quædam Anabapti-
ſtarum ſpecies: docent Chriſtum de corpore Virginis nihil accepiſſe,
ſed tantùm per illius corpus tranſüſſe, ſicut lux vitrum pertranfit,
ideéque dici Joan. 1. Erat laux vera. Unde inferunt Chriſtum nen
fuiſſe verum hominem, dicuntur autem Mennoniſtæ à Mennone octo
in Friſia ex quodam pago propè Harlingam, hic Menno non conten-
tus amplecti Dogmata Anabaptiſtis propria, ſe novæ ſectæ Ducem
conſtituit, habet hæc per Hollandiam, PFriſiam, & Angliam complu-
res aſſeclas, qui à Mennone paſſiw Mennoniſtæ nuncupantur.
Tertium genus Hæreticorum illi conſtituunt Hæretici, qui Chri-
ſtum quidem veram nobisque conſubſtantialem carnem aſſumpſiſſe
aſſerunt, ſine anima tamen, ita quidem, ut Divinitas in Chriſto loco
animæ fuerit, & hoc fuit impium Arii Dogma ita referente S. Atha-
naſio l. 2. contra Apollinarium de ſalutari adventu Chriſti: Arius car-
nem ſolam ad occulttationem Divinitatis confitetur, vice autem in-
terioris noſtri hominis, id eſt animæ, Verbum ait in carne exti-
tiſſe, paſſionem & ab inferis reſurreäctionem Divinitati aaſeri-
ere auſus.
Circa Humanitatem Chriſti etiam erravit Apollinaris Laodice-
nus, à quo Apollinariſtæ, cujus duplex eſt error: primus idem cum
Ario, nempe in Chriſto non dari animam, licéèt poſtmodùm ejus
aſſeclæ velut pœnitentia duéti animam quidem in Chriſto admilerunt,
ſed mente deſtitutam, ùt refert Socrates l. 2. hiſtor. c. 46. alter verè
Humanitatem eſſe Divinitati conſubſtantialem, per quem errorem
totum Divinæ Incarnationis Myſterium evertitur. Contra hos ita-
que triplicis generis errores pugnat invictum

H 2 DO.

92 (°) 26
DOGMA FIDEI

Chriſtus fuit verus Homo, habuitque Naturam
humanam nobis conſubſtantialem.

§. I.
Producuntur invicta & Scripturæ teſtimonia, aliäg
Argumenta hoc Fidei Dogma demonſtrantia.

WBagumentum primum deſumptum ex triplici Scripturæz
teſtimonio. Primum deſummitur ex diſcipulo dilecto,
S ui ſi ullus alius certè ipſe teſtimonium perhibuit ve-
ritati, id eſt, veræ in Chriſto: nobisque conſubſtan-
Mtiali Humanitati: Verbum saro factum eſt. Ex hoc
Rtextu non tantùm Divinitas, ùt in priore Dogmate
oſtendimus, ſed etiam humanitas luculenter comprobatur. Si enim
Verbum caro factum eſt, ergo caro revera facta eſt: quomodèò
ergo umbratilis, quomodò phantaſtica, & non vera ac realis dici
poteſt. Certè niſi verbis omnem genuinam ſignificationem demere
velint Heretici, hoc teſtimonium convincens eſſe fateri cogentur.
Secundè Apoſtolus ad Hebr. 5. v. 7. de Chriſto ait: DQui in diebus
carnis ſuæ preces ſupplicationesque aa eum, qui poſſit ittum ſalvum
facere à morte, cum clamore valido & lacrymis offerens exauditus
eſt pro ſua reverentia. Ubi obſerva: quèòd Apoſtolus dies vitæ mor-
talis Chriſti dies carnis vocet, quemadmodum ergo Chriſtus verè
egit dies hujus vitæ mortalis in hoc mundo, ſic etiam veram carnem
ipſum habuiſſe neceſſe eſt. Hoc argumentum præcipuè de morte &
paſſione Chriſti inferius pluribus promovebitur. .
Tertiò idem Apoſtolus ad Hebr. 10. v. 5. Hoſtiam & oblatio-
nem noluiſti, corpus autem optäâſti mihi. Ex quo hunc formo diſcur-
ſum, tametli hoſtiæ illæ ac oblationes in veteri Teſtamento fuerint
figuræ illius perfectiſſimi holocauſti in ara crucis à Chriſto Domino
pro toto humano genere offerendi tamen erant veræ ac reales ho-

ſtix. Ergo oportuit ut corpus Chriſti verum, ac ſolidum fuerit: ſi
enim umbratile duntaxat,

Chriſtus in illo & per illu
tuiſſet.

ſi phantaſticum corpus Chriſti, quomodo
d verum ac reale Sacrificium offerre po-

Argu⸗-

Arge
ſtor, P0
homo, er
taſtiezm,
tis. Chri
ſoo ngui
lberayit,
Ri hoe
enin vere
Kus eſt N
ſer er h
ut ad
le Chril
inſrmur,
Sautatt,
4it 4olt
Nnn n,
n, & h
mebiatione
ſe etim
loren
eri, ho
arin
Vers honn
Cportebat
enim Mie
Crnis in
0llervat 5
e genera
Retenpte
Veram hor
Argnn
ns, dc
In acrg de
ektur in 8
N Marin
tel honit
ln. 0. ey
enumerane
on. „.

le Nann
ern.

vonis, 4
ſtranni

riplici dain
gilcipuhcen
im perlihiin
que Contt
m eß. N
priore Din-
batur. Al
eſt: gon
r1 ac eliil
tionenn den
teri cogen
Aui in i
un ,in
neus eru
Gies wient
, Chritusn
veram ann
ue de mm

N
elornocl
mentoi
hricto Don
40 lells
un ſen
ſi, unn
m olen

Deaogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 6

Argumentum 2. Chriſtus ex munere ac officio ſuo fuit Redem-
ptor, Pontifex, Mediator, Doctor & Legislator. Ergo fuit verus
homo, ergo habuit corpus & carnem non umbratilem, non phan-
taſticam, probatur illatio ex omnibus membris in antecedenti poſi-
tis. Chriſtus in tantum fuit Redemptor, in quantum pretiouſſimo
ſuo ſanguine chirographum peccati delevit, nos à poteſtate Diaboli
liberavit, & Eccleſiam mille votis optatam ſibi ſponſam acquiſivit.
Sed hoc dici non poſſet, ſi Chriſtus verus homo non fuiſſet, ſic
enim verè ac realiter ſanguinem ſuum non fudiſſet. Ergo ſi Chri-
ſtus eſt Redemptor, etiam fuit verus homo. Seundò omnis Ponti-
fex ex bominibus aſſumptus pro hominibus conſtituitur in iis, quæ
ſunt ad Deum. ad Hebr. 5. v. I. Unde etiam Apoſtolus cap. y. v. I5.
de Chriſto dixit: Non habemus Pontificem, qui non poſſit compati
infirmitatibus noſtris: tentatum per omnia pro ſimilituaine absque
peccato. Ergo ſi Chriſtus Pontifex eſt, etiam verus homo eſt. Tertis
ait Apoſtolus I. ad Timoth. 2. v. 5. Unus Mediator Dei & hominum
homo Chriſtus Eſus. Mediator ergo eſt Chriſtus Deum inter offen-
ſum, & hominem inter offenſorem. Ut erge veram efficacémque
mediationem interponere poſſet, oportebat eum ſicuti verum Deum,
ſic etiam verum hominem eſſe. Deum quidem ut operibus ſuis va-
lorem & pretium tribuat, queis de condigno pro peccato poſſet ſa-
tisfieri, hominem autem, ut poſſit pro nobis intercedere, opera ſa-
tisfatoria & meritoria præſtare, ſi ergo Mediator eſt Chriſtus, etiam
verus homo erit. Quartò Doctor & Legislator erat Chriſtus, ergo
oportebat ipſum ſe noſtræ humanæ imbecillitati accomodare; Divinæ
enim Majeſtatis ſplendorem ſuſtinere non poſſet homo mortalis, niſi
carnis indumento temperatus noſtræ ſeſe adoptâſſet conditioni, ùt
obſervat S. Irenæus l. 5. adversùs Hæreſes c. I. formo jam ex omni-
bus generalem illationem, ſi ex officio ac munere ſuo Chriſtus eſt
Redemptor, Pontifex, Mediator, Doctor & Legislator, etiam illum
verum hominem eſſe, ac fuiſſe oportet.
Argumentum 3. Ille verus eſt homo, ac non tantum phantaſti-
cus, ac umbratilis, cujus Genealogia clarè exprimitur ac refertur
in Sacra Scriptura, atqui Genealogia Chriſti clarè exprimitur ac re-
fertur in Scriptura, ergo Chriſtus verus eſt homo, & quidem natus
ex Maria Virgine. M. eſt evidens, cui enim in mentem venire po-
teſt hominis phantaſtici ac umbratilis Genealogiam unquam condi.
Min. p. ex cap. I. Matth. & cap. 3. Luc. ubi clarè progenitores Chriſti
enumerantur ac tota ejus Genealogia texitur; unde Apoſtolus I. ad
Rom. 3. ait Filium Dei factum ex David ſemine ſecundàùm carnem.
H 3 Hoc

*2 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

Hoc argumento contra Hæreticos uſus eſt Avitus Alcimus Epiſtola 3.
ſic eos provocans: Poſéo unc his proavorum ſucceſſtonibus atque ne-
potum, 6X mæemorato Patre asgués ad Virgineum fäatum, toto deri-
atæ Hereditatis acceſſi phantafmatis linea aucatur, an tradacis
* S. Avitus Alcimus Ecdicius refertur inter Scriptores Eccleſia-
„ ſticos Sæculi VI. Icii Senatoris ac poſtmodùm Viennenſis Archi-
Epiſcopi Filius, Aviti Imper. Nepos Apollinaris Valentinæ Eccleſiæ
„ Epiſcopi Frater. Poſt Patrem ſuum ineunte Sæculo VI. Viennenſis
„ Antiſtes, Præſes in Conciliis Epaoënſi & Lugdunenſi Symachi Papæ
adversus Schilmaticos; Propugnator, Burgundiæ, imo totius Galliæ,
Europæque Doctor meritò compellandus, qui & Sigismundum Bur-
„gundiorum Regem ad fidem Catholicam convertit, proinde Gis-
„ bertus Fæcius Heuſtanus Pſeudo-Theologus Alcimo noſtro Docto-
ris Titulum perperam invidet. Opera ejus olim ſtudio Simondi
inſtaurata eodem nunc ordine habentur, tom. 9. fol. 625. Epiſtolæ
ad diverſos, alioumque ad ipſum Num. 87. Homil. de rogat. 0cο
„ Homiliarum fragmenta, fragmenta item opuſculorum, in quibus
„ Beati Pauli Apoſtoli Epiſtolæ citantur. Poëtnetum de Moſaicæ Hi-
„ſtoriæ geſtis libri quatuor hos & librum de laude Virginitatis ad
„ Tuſcinam ſororem inſcripſit Apollinari Valentiæ Epiſcopo fratri ſuo,
„„legendésque miſit ad Apollinarem C. Solii Sidonii. *
„ Apollinaris Arvenorum Epiſcopi filium, eadémque in ſede
„ ſucceſſorem, ùt ipſemet pro Miræo recantat Labbeus, & hæc in⸗
„ Cidenter.
Argumentum 4 Undicatur in Scriptura Sacra Nativitas Chriſti
ex Sacra & intemerata Virgine Maria, locus ubi natus eſt & tribus
ex qua natus eſt: ergo Chriſtus fuit verus homo, non phantaſticus,
ergo carnem ſuam verè ſumpfſit ex B. V. Maria non verò ex Elementis
coagmentatam, aut è cœlo delapſam. A. p. adducendé manikeſtiſ⸗
ſima S. Scripturæ teſtimonia: Iſaias præcipuus eſt inter Prophetas,
qui omnium clariſſimè de Nativitate Virginis vaticinatus eſt: Ecce
Virgo concipiet, & pariet Plium, & vocabitur nomen ejus Ema-
nuel Iſa. cap. 7. v. 14. Hanc porro Prophetiam completam teſtatur
8. Matthæus cap. I. V. 2. apud Lucam cap. I. v. 30. Angelus tanti My-
ſterii Nuntius ad Virginem Dei Genitricem mox futuram ait: Ne ti-
meas Maria: inveniſti enim gratiam apud Deum j ecce coneipies
in utero & paries Filium, & vocabis nomen ejus Eſam. Ac paulè
poſt v. ſtil. 3 5. Quod naſcetur ex te Sanctum vocabitur Filtus Deus.
Apud S. Matth. c. I. v. 18. refertur Chriſti Nativitas. Cum eſſet de-
Ponſata Mater AJus Maria Joſeph, antequam convenirent, invenz

7*.

99

29
22

2
22
25

in ut,
4 t /ÿ
V. 14. tl
luim, ht
e ſuuera
Chriſtum
e exid
Arp
Dla: Ad
ent.
AHebr
guini,
Gelns ,
nun 9
(on
IImnis, H
Chrſtous,
luniniz t
Cenemutin
Tinoth,
Eou
Conb
et, Vun
tlonis,
Datiierte
tur. Ate
Cor al
Ilens Dar
Us in Pi
ſeehlz.
Con
errorem
no.
Argr
lus i
Cbencon
Mis
cuh, d
rum ho

o.

imus byiti
nihu ,
tum, tunn i
, an tiin
tores lk
enneoſs A
lentine o
9 VI. Vienne
lisymarti
no totisl
gismnuncin
t, toinh
O nokkroD
ſtucio e
kol. ahi
il. detogn.
prum, in
de Noiat
Virginint
iſcopofnn
„

Genate
bels, N l

Wativitas .
tus et l
von Dhmnl!
erd er Din
enc nini
nter aſc
inatis 8
ner 4²
npletm
ngellst 4
Uram al:,
A 1e⸗

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 6

eſt in utero habens de Spiritu Sancto. Et c. 2. vV. I. Cum ergo natus
eſſet Eſas in Bethlehem Zuda in diebu Herodis Regis. Ad Hebr. 7.
v. I4. tribus deſignatur, ex qua natus eſt Efus. Manifeſtum eſt
enim, quòd ex Zuda ortus ſit Dominus noſter, in qua tribu nihiel
de ſacerdotibus Moyſes locutus eſt. Quæ teſtimonia ſanè evidenrer
Chriſtum verum hominem eſſe, & ex Maria Virgine carnem aſſum-
pſiſſe evidenter convincunt.
Argumentum 5. Alia complectens præclara Scripturæ teſtimo-
nia: Ad Philip. 2. v. 6. Semetipſum exinanivit formam ſervi acci-
piens. Ad Rom. I. v. 3. Factus ex ſemine David ſecundum carnem.
Ad Hebr. 2. v. 14. Quia ergo pueri communicaverunt carni & ſan-
guini, ipſe pariter communicavit eisdenn. Et v. 16. Nusquam An-
gelos apprehendit, ſed ſemen Abrahæ. Denique Luc. ultimè: Pal-

bate, & videte, quia ſpiritus carnem & oſſa non habet.

Confirmatur. Chriſtus ſæpiſſimè in Scripturis dicitur Filius ho-
minis, Filius David. Homo &c. Joan. c. 8. v. 40. Nunc autem ait
Chriſtus, quæretis me interficere hominem. Matth. 17,. v. 21. Filius
hominis tradendus eſt in manus hominum. Et cap. I. v. I. Liber
Generationis Eſu Chriſti Filii David, Pilii Abraham &c. Et I. ad
Timoth. 2. v. 5. Unus Mediator Dei & hominum, homo Chriſtus
jESIIS. .
Confirmatur 2. Si Chriſtus verè ac ſubſtantialiter homo non
eſſet, tunc nullum intercederet diſcrimen inter Myſterium Ingarna-
tionis, ac modum, quo Deus in veteri Teſtamento ſeſe veteribus
Patriarchis atque Prophetis manifeſtavit, eisdémque apparuiſſe legi-
tur. Atqui debet dari diſcrimen, quod ipſum infinuat gentium Do-
Ktor ad Hebr. I. v. I. Multifariam, multisque modis olim Deus lo-

quens Patribus in Prophetis, noviſſimè diebs iſtis locutus eſt no-

bis in Filio, quem conſtituit Hæredem univerſorum per quem fecit
& ſæcula.
Confirmatur 3. Deus ſuprema veritas nec fallere poteſt, nec
falli, atqui decepiſſet nos, & quidem in palmarem nos induxiſſet
Storom, ſi verus realis nobisque conſubſtantialis homo non eſſet.
rgo.
Argumentum ultim. Idque fortiſſimum, quod petitur ab omni-
bus vitæ mortalis Chriſti circumſtantiis, quæ omnes ad oculum
oſtendunt Chriſtum verum fuiſſe hominem, circumciditur enim,
à Magis adoratur, ſubditus eſt Parentibus, docet, patrat mira-
cula, dolet, triſtatur, lacrymas fundit, comedit & bibit more alio-
rum hominum, flagellis cæditur, crucifigitur, moritur. Quæreo
quis

64 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Hoömo.

quis mentis compos hæc omnia meras ſenſuum ludifactiones fuiſſe
credere poterit. Hoc argumentum certè invictiſſimum ſemper 88.
Patribus contra Hæreticos viſum fuit. Audiatur S. ignatius Martyr
in Epiſtola ſua ad Trallianos. Obdurate igitur, inquit, aures ve-
ſtras, cuům vobis quispiam loquitur ſine ZEfſi Chriſto, qui ex genere
Davidis, qui ex Maria, qui verè natus eſt, edit & bibit verè
yerſecutionem paſſus eſt ſub Pontio Pilato, vert crucifxus, & mor-
tuus eſt, videntibus cæleſtibus & ſubterraneis: qui & verè reſur-
rexit à mortuis, reſuſcitante ipſum Patre ipfus. 1.
Occaſione citatæ Epiſtolæ D. Ignatii Martyris ad Trallianos quæ-
ritur, utrum hæc Epiſtola etiam genuinis Ignatii Epiſtolis ſit annu-
meranda.,. K. cum communi affirmativè. Septem enim Epiſtolæ ejus
genuinæ cenſentur. Prima ad Epheſ. quam ſcriptam ab ipſo ſcimus,
dum vinctus Romam tenderet. Secunda ad Mageſianos, in qua illos
ad obedientiam Damaſo Juveni licèt Epiſcopo præſtandam hortatur.
Tertia ad Trallianos de fugiendo Simone Mago, & hæc eſt illa,
quam citavimus. Quarta qua Romanos obſecrat ne deſtinatum ſibi
Martyrium impedire nitantur. Quinta ad Philadelphios de vitando
ſchiſmate. Sexta qua Smirnenſibus Verbi Incarnationem & mortem
perhibet: Septima demum qua Polycarpum Gloriæ Divinæ Zelotem
ſalutat reliquæ tres, quarum una ad B. V. duæ ad Joannem Evange-
liſtam à Criticis peritioribus communiter Apocryphæ cenſentur.

Proponuntur ac diluuntur Hareticorum
Argumenta.

Es minum dicuntur, ob apparentem & viſibilem, in qua appa-⸗

ruére hominis ſpeciem. Ergo pari modo ſentiendum eſt de
hriſto, item Chriſtus dicitur Filius Abrahæ, Filius David exinde,
quia illis erat promiſſus.
Secundò ille, qui tantùm factus eſt in ſimilitudinem hominum,
non eſt verus homo, ſed Chriſtus tantùm tactus eſt in ſimilitudinem
hominum, ergo Min p. in Epiſtola prima ad Philipp. v. 7. Chriſtus
factus dicitur in ſimilitudinem hominum, & habitu inventus ut

N Rgumentum I. In Scriptura Sacra etiam Angeli ſæpius filii ho-

homo. Et ad Rom. 8. Deus Filium ſuum milit in ſimilitudinem car-

nis peccati. Ergo &c.
Tertio

Tertiè
neminenm
em CMris
hot reſor

Qurt

indhocen

6 li ſun

Wer, er
Nvod cond
tun elt,
Ain M
W
luunſcre
Nenog
l miel
1,4 Cor.
nn da
itlerebant
Ungum p
dend
Uiinter
fornr n
hoon fleit
Giſeurrend
Lepti
Dko nobis
tunthmm ſ
Dro nobis

lſe x.
Celſendanr

„ Uu H

Mo⸗

lilackiones,
mum ſeme
lgnatis Ne
quit, Ao
, agui ex i
it 5 “
lifris, 0t

ο5⁵

Trallimeig

piſtolis ſta
im Eyibik
ab igole

nos, ingun
Andamn hut

& hec ell
Geſtinnmm

phios e Fin

onem n

Divinæ Zs
oannein Ein
L cenlentn,

orun

llehiuii
gtiencone
le
nen on⸗
n Gniine,
. V.,7. ,
nnen,
iluucdhe

6

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 6 5

Tertiò Apoſtolus 2. ad Corinth. 4. v. 16. ait: Ieaque nos ex bos
neminem novimus ſecundum carnem & ſi cognovimus ſeciendum car-
nem Chriſtum z ſed nunc jam non novimus. Ergo Chriſtus ſaltem
poſt reſurrectionem non habet amplius veram carnem.
Quartèò Chriſtus nusquam B. V. Matrem ſuam appellâſſe legitur,
imòè hoc expreſsè negare videtur Matth. 12. v. 48. Qusæ eſt Mater mea,
& qui ſunt Fratres mei? Item Joann. 2. v. 4. quid mihi, & tibi eſt
Mulier, ergo Chriſtus non ſumpſit carnem ſuam ex Maria Virgine:
quod confirmant Hæretici ex illo loco S. Scripturæ, quod in ea na-
tum eſt, de Spiritu Sanéte eſt, ergo Chriſtus non eſt natus ex Maria,
ſed in Maria duntaxat.
Quintèò Chriſtus etiam ùt homo deſcendit de cœlis, ergo non
ſumpſit carnem ex Maria Virgine. A. p. Joan. 3. v. 13. Chriſtus ait:
Nemo aſcendit in cælum, niſi qui deſcendit de cœlo, filius hominis, qui
eſt in cœ lo. Et c. 6. V. 41. Ego ſum pani vivus, qui de cælo deſcendi.
I. ad Corinth. 15. V. 47. Frimus homo de terra terrenus, ſecundus
homo de cælo cœleſtis. Ex his textibus Hæretici ſupra allegati erroneè
inferebant, corpus Chriſti à cœlo delapſum eile, & per uterum B. V.
tanquam per canalem tranſiiſſe.
Sextò in vereri Teſtamento Angeli Patriarchis ac Prophetis fæ-
piùs in forma viſibili forma ac ſpecie humana comparuêre, & in hac

forma aſſumpta ad ſpeciem operationes vitales exercuêre, etiamſi

non fuerint revera homines, ergo etiam eodem modo de Chriſto
diſcurrendum eſt.
Septimò Chriſtus eo mode pro nobis homo factus eſt, quomodo
pro nobis factus eſt maledictum & peccatum, ſed Chriſtus pro nobis
tantuùm factus eſt maledictum & peccatum apparenter, ergo etiam
pro nobis factus eſt homo, tantuùm apparenter.
Octavò Chriſtus ipſe abominatur carnem, eâmque damnat I. ad
Cor. I5. v. 50e. Caro & ſanguis Regnum Dei non poſſtaebunt. Ergo
cenſendum eſtChriſtum carnem veram non aſſumpfſiſſe.
Ita Hæretici arguunt ex ſiniſtra intellectione ſcripturarum, quas
illi ex ſpiritu privato exponunt. Sed
NR. Et quidem ad I. Angelos quidem dici filios hominum ob for-
mam & ſpeciem viſibilem humanam, in qua comparuerunt in terris,
revera autem homines non erant, aut per Hypoſtaticam unionem
naturam humanam aſſumpſerunt. Interim tamen quanta inter Chri-
ſtum & Angelos non intercedit diſparitas? ubi enim Hæretici Ange-
lorum Nativitatem, locum, tempus Nativitatis, Parentes, Proge-
nitores, familiam legerunt? Quæ tainen omnia de Chriſto in Sor
cri-

„f

66 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

Scriptura clariſſimè expreſſa ac expoſita inveniuntur. Secunda expo.

ſitio Scripturæ planè contorta, ac præter omnem naturalem ſignifi-
cationem eſt. Chriſtus dicitur in Sacra Scriptura ſemen Abrahæ,
ſemen Mulieris, filius Davidis, & fructus lumborum ejus. Semen
Mulieris & fructus ventris ejus, quæſo an iſta intelligi poſſunt, quèd
Chriſtus in hoc ſenſu ſit filius David, filius Abrahæ, quèd iplis ſit
promiſfus?
Ad 2. d. M. Ille non eſt verus homo, qui tantùm factus eſt in
ſimilitudinem hominum tantùm externam, & quò ad apparentiam
C. internam veritatis ac naturalium proprietatum n. Maj. & d. m.
Chriſtus factus eſt in ſimilitudinem hominum tantùm externam ac
apparentiæ N. internam veritatis ac proprietatum C. M. & N. C. hæc
ſecunda ſimilitudo interna veritatis ac proprietatis competit Chriſto.
Sic etiam Genel. 5F. v. 3. Adam genuiſſe dicitur Seth in ſimilitudinem
ſuam. Et Jacob. 5. v. 17. Elias dicitur homo ſimilis nobis paſſibilis.
Hoc itaque & non alio ſenſu dicit Apoſtolus Chriſtum factum eſſe
in ſimilitudinem hominum, id eſt, verè & quò ad ſubſtantiam nobis
ſimilem factum eſſe. Qui cùm in forma Dei eſſet, ſemetipſum exi-
nanivit, formam ſervi accipiens.
Ad tertium dico, ſiniſtram hanc eſſe omnino interpretationem,
allegatus enim Apoſtoli textus hunc ſenſum habet interprete Eſtio,
quèòd quidem Diſcipuli Chriſti aliquando gloriæ ſibi duxerint, & in
hoc fuerint gloriati, quèòd aliqui Chriſti ſint conſanguinei, quod
intelligitur per illa verba: Etſi cognovimus ſecunaum earnem Chri.
ſtum. Nunc verèò perfeétiones redditi, ac carnis affectibus omninò
mortui non ampliùs judicent, in hoc eſſe gloriandum, ſed potius
in adimpletione voluntatis Divinæ, ac præceptorum Chriſti, juxta
illud: Mater mea, & fratres mei hi ſunt, qui verba mea audiunt,
& faciunt.
Ad quartum R. etiamſi Chriſtus B. Virginem nunquam Matrem
ſuam expreſſis verbis in Scriptura dixerit, nihilominùs tamen hoc
clarè exprimit in ſuo Evangelio Divus oannes: Stabat autem juxta
crucem gEſu Mater ejius, & cùm vidiſſet gEſus Matrem, & Di-
ſèipulum ſtantem, quem diligebat, dixit Matri ſaæ Mulier ecce
Filius tuus. Ecce trina vice unico in textu Matris nomen B. V. tri=
buitur, quòd autem Chriſtus nunquam expreſsè uſus fuerit Matris
vocabulô;, ratio eſt: ait S. Epiphanius hæreſi 79. Ne errandi occa-
ſionem aliquibus daret. Ad textum allegatum primum N. Chriſtum
nequaquam per illum negâſſe ſe habere Matrem, & fratres, Id eſt,
conſanguineos, ſed tantùm voluiſſe per hoc dictum, illam perſum-
ptionem,

ptionetn
udierun
Natum.
fratres c
Chriſtus
mea, &
nei, gui
Lue. II.
Lenter,
mo beat
tunn de⸗
nege
wibi
dum DB
bat olten
gunente
ele giſti⸗
lmer,
lhin era
Inlaper,
batur p
Witur.

A
18 dein
ccelo de
manæ,
let Shl
tlone ſas
ſt, tqu
Kunn de
Kioc
Datoræ
Gilline

Ad
dus ex:
Angelu
aye
igey

no.

Lechnctel
turalen
ſemen An
im ejns. Ne
gi poſſunt,
e, gud in

üim kachos
20d Monre
n. Mi. &
um enteton
ompetit
in ſimiufr
8 nobis
tum füdhnn
öbſtantim
ſeinetihin

terprettin
inenhtee
duxeriot,
laoginei
m uminl
ſeckibus on
men

ungvanm N
ibs tumdl
t aut
lutren, ,
4: Al,,
otnen 1
15 ſeit i

4
N

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. do

ptionem elidefe, ac corrigere falſam Judæorum perſuaſionem, qua
judicârunt Chriſtum cæterorum hominum more ex B. Virgine eſſe
natum. Secundò non inſinuabat Chriſtus, ſpirituales Parentes ac
fratres carnalibus eſſe præferendos. Unde Chriſtus Matth. 12. v. 49.
Chriſtus manus in diſcipulos ſuos extendens dicebat: Ecce Mater
mea, & fratres mei: quicungue enim fecerit voluntatem Patris
mei, qui eſt in cælis, ipſe meus frater & ſoror, & Mater eſt. Et
Luc. II. v. 27. cùm quædam mulier de turba exclamâſſet: Beatus
venter, qui te portavit. Reſpondet Chriſtus eodem ſenſu: Quin
imo beati, qui audiunt lerbum Dei, & cuſtodiunt illud. Ad alte-
rum textum reſpondet D. Auguſtinus lib. de Symbolo c. 4. nec nos
ad negandum Chriſti Matrem cogit, quod ab eo dictum eſt, quid
mihi & tibi eſt Mulier, ſed admonet potiùs, ut intelligamus ſecun-
dùm Deum ſe non habere Matrem, cujus Majeſtatis Perſonam para-
bat oſtendere aquam in vinum vertendò́. Ad ultimum, quod in Ar-
gumento additum eſt &. cum Tertulliano futilem omnino hanc
eſſe diſtinctionem Hæreticorum inter particulam in & inter particu-
lam ex, omnino enim in præſenti materia idem ſignificant. In ea
enim erat, quod ex ea erat, ait Tertull. lib. de carne Chriſti c. 20.
inſuper S. Lucas uſus eſt particula X dum de eodem Myſterio loque-
patur cap. I. V. 35. Quod ex te naſcetur Sanctum, Filius Dei vo-
cabitur.

Ad quintum ꝶ&. Rurſus tortum eſſe ſenſum, quem affingunt alla-
tis Scripturæ textibus Hæretici, ex triplici capite Chriſtus dicitur de
cœlo deſcendiſſe. Primèò ratione ſuæ Divinitatis, non naturæ hu-
manæ, quam in terra aſſumpſit. Secundèò ratione cauſæ efficientis ſci-
licet Spirits Sancti, cujus ſupernaturalis ac ſummè mirabili opera-
tione factum eſt, quòd humanitas Chriſti in utero Virginis formata
ſit, atque concepta. Tertiò demum cum veritate dici poteſt, Chri-
ſtum de cœlo deſcendiſſe, eſſe hominem cœleſtem, ratione vitæ ſuæ,
& doctrinæ, quæ planè Divina ac cœleſtis erat, non autem ratione
naturæ humanæ, quam Chriſtus in terra, & quidem in utero San-
&tiſſimæ Matris ſuæ aſſumpſit.

Ad ſextum &. Angelos quidem apparuiſſe frequenter in corpori-
bus ex aêre formatis, eorum tamen operationes in talibus corporibus
aſſumptis non erant revera vitales, ſed tantàùm apparenter tales, hinc
Angelus Tobiæ 12. v. 19. Videbar quidem, ajebat, vobis-um man-
ducare & bibere, ſed ego cibo inviſibili & potu, qui ab hominibus
videri non poteſt, utor. Chriſti autemn operationes omnes non erant
2 tan-

6 Dogma TFidei. Chriſtus fuit verus Homo.

tantùm apparenter tales, verè enim eſurivit, verè ſitivit, verè am.

bulavit, comedit, bibit, paſſus, mortuus eſt. .
Ad ſeptimum nego abiolutè Maj. Chriſtus enim maledictum, &
peccatum non eſt factus, acſi ipſe peccatum patrâſſet, utpote qui
peccatum non novit, ſanctus, innocens, immaculatus, impollutus,
ſegregatus à peccatoribus, ſed in hoc ſenſu factus eſt maledictum, in
quantum pœnas peccati ipſe ùt Fidejuſſor generis humani pro nobis
ſuſtinuit. Econtra Verbum factum eſt homo vere ac ſubſtantiali-
ter, per unionem realem ſibi uniendo naturam humanam. Quod
adducta in ſuperiori S. teſtimonia ac argumenta ſanè evidenter evin-
cunt. Ad uitimum K. d. a. Chriſtus ipſe carnem damnat, id eſt,
opera carnis c. ſubſtantiam carnis n. a. & c. . .
Ad probandum contra Arium & Apollinarem in Chriſto dari ani-
mam rationalem unicum adduco textum Scripturæ, Chriſtus paſſio-
nis ſuæ myſteria inchoaturus dixit: Triſti eſt anima mea usqué ad
mortem. Hæc triſtitia cadere poteſt in ſolam animam humanam
Chriſti, non verèò in Verbum Divinum. Ergo in Chriſto datur ani-
ma rationalis humana. Roborabitur hoc Fidei Dogma uberids infra,
ubi duplicem in Chriſto dari voluntatem Divinam & humanam con-
tra Monothelitas probabimus. Concludo totum cum Joanne Apo-
ſtolo 1. Epiſt. c. 4. Omnis ſpiritus, qui conftetur J Eſum Chriſtum in
carne venie, e Deo eſt: & omnis ſpiritus, qui ſolvit JEſum, exX
Deo non eſt: & hic eſt Antickriſtus.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XI.

An tentatio illa, qua accedens tentator dixit: ſi
Filius Dei es, dic, ut lapides iſti panes fiant Matth. 4.
fſuerit omnium prima Chriſti tentatio? ubi &s in-
cidenter quaritur, an Chriſtus habucrit
Angelum Cuſtodem?

On exiguum veræ humanitatis Chriſti teſtimonium ac argu-
mentum eſt, Chriſtum voluiſſe tentari à Diabolo, uùt benè
obſervat Magnus Aurelius infra cirandus. Quæſtio tantum
hic movetur, & oppidèò controverſa eſt inter SS. PP. ac Scripturæ

Expoſitores, an tentatio in titulo quæſtionis adducta fuerir omnium
Pprunz:

Prim,
lane nor.
goi rein.
raginte
gracragit
tur ex ve
ſertum d,
ducavit
lipas te
hta dler
1d Chri
Mentaba

(erter

Contunn
hagint
ſing,
El litte,
lſet can,
5 it, 4
Dominut,
Fen Bede
minutn
fulinta
H diven
kentand;
Urang. .
ſbite
lſſu, &
Auuckagin
Pparente
Antonie
Il Chri
ſnan, tr
Con
Nn Dube
Mper fan
eD. 1
Chrilen

Cri⸗
Anhot

n.
tivit, weet

malecicin
let, wor
us, impolen
maledidtor,
mani pron
10 fubſtnt
nanam. (
evidenterti
damnit, i

Chritocne
Chritusn
14 es !
mam hunm
hriſto aum
a Vbetiloltn
humana
Im oanne
. Cniſfn
vit m

II
1.M
di

uent

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Fomo. 69

prima, an verò aliæ adhuc ptæ eſſerint? alias adhuc præceſſiſſe, &
hanc non fuiſſe omnium prin am, videtur colligi poſſe ex c. I. Marci,
qui rem ita deſcribit: Erat in deſerto quadraginta diebüus, & qua-
araginta noctibüs, & tentabatur a Säthana, illo ſcilicet tempore
quadraginta dierum, & quadraginta noctium, quod magis declara-
tur ex verbis Lucæ c. 4. ubi ait v. I. & 2. Agebatur à piritu in de-
ſertum diebus quadraginta, & tentabatur à LDiabolo, & nihil man-
ducavit in diebus iklis. Poſtmodùm autem v. 3. enumerat 3. præ-
cipuas tentationes, quas Matthæus aſſerit primàm peracto quadra-
ginta dierum jejunio contigiſſe, ergo illæ tentationes, quas paſſus
erat Chriſtus tempore jejunii, erant priores illà, quæ ipſi à Diabolo
intentabatur poſt abſolutum jejunium, ut fſcilicet lapides in panem
converteret. Huic ſententiæ allatam ſcilicet tentationem non fuiſſe
omnium primam favent SS. PP. Origines hom. 29. in Lucam: Qua-
draginta diebüs tentatur gEſaus, & qua fuerint tentamenta, ne-
ſcimus, quæ ideo forſan Eratermiſſa ſaunt, quia Majora erant, guàm
ut litteris crederentur. St ſic oportet dicère: ſicut mundus non
poſſet capere omnes libros, ſi ſeripta fuiſſent, qux fecit, & docuit
IEſus, ſic quadraginta dierum tentationes, quibus tentatus vſt
Dominus à Diabolo, mundus ferre non poterat, ſi ſeèriptura docuiſſet.
Ven. Beda lib. I. in Marc. c. . pariter cenſet illis quadraginta diebus
Dominum à Dæmone ſæœpiùs fuiſſe tentatum: Tentatur, inquit, qua-
dqraginta diebus, & quadraginta noctibüs, ut indicet, quamdin
hic viventes Domino ſervimus, adeſt adverſarius, qui iter noſt rum
tentandé impedire non ceſſat. Idem ſentit Euſebius I. 9. de demonſt.
Evang. c. 7. ubi verba Pſal. 90. Non timebis à timore nocturno, à
ſagitta volante in die, à negotio pverambulante in tenebris, ab in-
curſu, & Daæmonio meridiano, Chriſto applicat. Altque Chriſtum per
quadraginta dies in deſerto diu noctũque fuiſſe tentatum à Diabolo
apparente, ſubinde circa Chriſtum magna Dæmonum caterva prout
S. Antonio magno accidiſſe conſtat. Præterea Euthimius in c. 4. Matth.
vult Chriſtum à Sathana fuiſſe tentatum per illam jejunii quadrage-
ſimam, triſtitiãâ, ignaviaâ, & fimilibũs.
Contraria tamen ſententia, quæ affirmat allegatam tentationem,
qua Diabolus porrigens Chriſto lapidem dixit: Die, at lapides iſti
panes fiant, fuiſſe omnium primam, videtur eſſe communior SS. PP.
ac DD. qui unanimiter videntur ſentire Diabolum non accefſiſſe ad
Chriſtum, niſi cum expleto quadraginta dierum jejuniò eſuriret. Ita
S. Cyprian. de jejunio. Hilar. Can. 3. in Matth. Chryfoſt. homil. 13.

Ambrolſ. l. I. de Cain & Abel. S. Balil. homil. I. de jejun. Vide air,
1 3 quam

70 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

quàm mirabiliter ille per eſuritionem præbuit anſam. Alioquin pro-

pter naturæ Divinæ ſublimitatem non patebat aditus ad illum Diabolo.

niſi per eſuritionem ad humanam imbecillitatem ſe ſubmiſiſſet. Ita
etiam clarè docet D. Auguſt. I. 3. de mirabilibus ſcripturæ c. 6. dum
ita quærit: quare conſummatis quadraginta diebus eſurire Dominus
Eſus deſcribitur, cùm Moyſes & Elias tantô temporis ſpatiò per je-
junium famem pati non memorentur? Reſpondet famem verò & la-
borem Redemptor noſter conſumato tanto dierum numero ſuſtinet,
quatenus & tentari occaſionem tentandi inferret, & noſceretur,
quàm veram humanæ carnis ſubſtantiam geſtarer ſuffragatur etiam
clarè Sacræ Scripturæ teſtimonium. Matth. 4. Cuàm jejundſſet qua-
draginta diebus & quadraginta noctibus, poſtea eſuriit, & acce-
dens tentator dixit ei: dic, ut lapides iſti vanes ſiant, Ergo Dia-
bolus, non acceſſit antequàm poſt quadraginta dierum jejunium Chri-
ſtus eſuriret. Ergo etiam antea non fuit tentatus. Ergo hæc tentatio
fuit omnium prima, conſentit etiam Doctor Angelicus 3. P. Q. 41.

art. 3. in O ubi ait: Duia poſt jejunium ſecuta eſt eſuries, gqux de-

dit Diabolo audaciam eum aggrediendai. Ad illud, quod ab initio
pro contraria ſententia fuit ex Evangelio adduétum, ſcilicet: erat in
deſerto quadraginta diebũs & noctibùs & tentabatur, optimè in hunc
ſenſum exponit: I. c. D. Thomas ad 2. dicendum, quèd verbum illud
Marci poteſt ſic intelligi, quod erat in deſerto 40. diebus & 40. no-
Gibus, quibus ſcilicet jejunavit; quod autem dicitur, & tentabatur
à Sathana intelligendum eſt, non illis 40. diebus & 40. noctibus qui-
bus jejunavit, ſed poſt illos. Eoquod Matthæus dicit: quod cùm
jejunâſſet quadraginta diebus, & quadraginta noctibus poſtes eſuriit.
Ex quo ſumpſit tentator occaſionem accedendi ad ipſum. Ita D. Tho-
mas D. Lucas verò pris in genere, & quaſi per anticipationem ſum-
matim narrat, quæ in deſerto geſta ſunt: poſtea verò ſingulas ten-
tationes ſummatim promit, ùt benè obſervat Eximius Suarez 2. tom.
in 3. part. diſp. 29. lect. 3.
Ad quæſtionem incidentem an Chriſtus habuerit Angelum Cu-
ſtodem ? (quam ego Qnidem nullibi perfecté diſcuſſam legi.) R. ne-
gativé quia Angelus Cuſtos datur ad conſervandum, ne homo pe-
reat, vel ut in bono proficiat, vel ut eruatur à periculis, & tollan-
tur impedimenta ſpiritualis profectus, quæ omnia in Chriſto lo-
cum non habent. Unde Angeli non erant ipſius Cuſtodes, ſed
potius Miniſtri, üt patet ex mox cit. S. Matth. c. 4. Et ecce Angeli
acceſſerunt, & miniſtrabant ei. Ratio eſt, quia homines non ha-
bent Angelum Cuſtodem, in quantum homines ſunt, aliaàs rbe
abe⸗

huberent
les ſunt.
ordo nati
ordo hhir
eicem An
tein Ang
anta mal

Oltengerit
certe ex!
dait. Ex
N
Eennendi
mands,
omnia
Vvendô,
dc dom
glo rete
Diabols
0hantaſa
enimm ade
Chrihi
ſei lodib
60 orta
trlum,
ee
Olono
len din
9Oronis

iex eſß

90.

Aloorin
dillun din
ſobtmiſlt!
pturr e0
lurire Doni
ris atid e
wmem verol
numero e
E noſcent
ufftapnror n
jejuniſert
ſuriüt, 6
Ant, Hhol
n jejunind
rgo hretns
icus ,2C
cſuria, ſu
, quod in
,leiliee:
optint
ldd vetbon
iebis
Ir, 5 ent
1o. nockbhif
ſeitt galt
dls volet,
ſum. ltab- 4
icigatioveni
erd ſnoleet

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 71

haberent poſt reſurrectionem, ſed in quantum inperfedti, & fragi-
les ſunt. Antichriſtus autem habebit Angelum Cuſtodem, quia cuùm
ordo naturæ in neceſſariis & corporalibus non deficiat, multèò magis
ordo ſpiritualis gubernationis eidem non deficiet, diſſuadebit enim
eidem Angelus Cuſtos multa mala, & licèt eundem non audiet, lſal-
tem Angelus Cuſtos Antichriſti Sathanam impediet, ne ipſum ad
tanta mala ſolicitet.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XII.

Qua ratione Diabolus Chriſto omnia Regna Mundi

oſtenderit

——=l „
Vsſumpſit eum Diabolus in Montem excelſum valde, & oſtendit
ei omnia Regna mundi, & gloriam eorum: ita proſequitur
Evangelicus ſcriptor hiſtoriam de Chriſti tentatione. Qua-
nam autem ratione tentator Sathanas Chriſto omnia regna Mundi
oſtenderit, ac conſpicienda exhibuerit, non caret difficultate, hoc
certè ex monte quodam, etiamſi Olympò fuiſſet altior, fieri non po-
tuit. Ex monte enim quantumvis altiſſimo vix unius Provinciæ aut
Regni dimidium conſpici poteſt. Triplex hac in parte SS. PP. ac DD.
ſententia eſt. Prima videtur eſſe S. Cypriani ſerm. de tentat. exiſti-
mantis. Infernalem Impoſtorem imaginariè duntaxat hæc Chriſto
omnia exhibuiſſe internas imaginariæ facultatis ſpecies adeò commo-
vendéô, ut regna ſingula Mundi cum vaſtitate, amœnitate, plauſu
ac pompàâ ſuâ vivacifſimè Chriſto exhiberentur, eo fermè modo,
quo referente Martino Delrio in Magic. disquiſit. ſagis ac ſtrygibus
Diabolus frequentiſſimè illudit, vaſta palatia, urbes ac hortos eorum
phantaſiæ exhibendo. Diſplicet hic modus explicandi, nullatenus
enim admittendus eſt ſtygio veteratori tam deſpoticus in internas
Chriſti potentias Dominatus, neque etiam decebat Chriſtum ita ſub-
jici ludibrio tartarei hoſtis, licèt enim corpus ſuum aliquando ab
eo portari paſſus ſit, hoc tamen Dei hominis Majeſtati non erat con-
trarium, qui etiam ab aſino portari voluit.
Secunda opinio eſt Authoris operis imperfecti, quod D. Chry-
ſoſtomo tribuitur hom. 4. eumque ſequitur Theophylactus, qui cen-
ſent Diabolum omnia Kegna Mundi cum ſingulari Pompa, Sceptris,
Coronis ac Soliis in aeẽre Chriſto oſtendiſſe, quod facile ſtygius Ar-
tifex efficere potuiflet partes aéris alias condenſando, alias rarefa-
ciendéô,

72 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

ciendo, radiatione hinc inde è viſcoſis vaporum partibus educta. Ita
loquitur Os aureum, ſenſibiliter ei monſtravit in monte omnia regna

ante oculos ea apparere faciens.

eſſe, ut Chriſtus tam ludicri ſpe
Diabolus id præſtirit in parvis

Non ita diſplicet hæc ſententia
ſicut prior, neque adæquatè placet, videtur enim pariter indecens

Gaculi agat ſpectatorem. Dein vel
figuris, vel in Majoribus ? non in

parvis, id enim faciliùs præſtitiſſet repente exhibendo omnia Regna

dubio hoc ſpectaculum ab aliis etiam

in aliqua Mappa, vel membrana non in Majoribus: ſic enim procu

tuiſſet conſpectum, cùm me-

teora ſimilia, & phænomena in aêre form

ata etiam ad Iongam usque

diſtantiam videantur.

Regna ſita erant, dicens: In hac parte eſt Reg
illa Perſarum, in illa Syrorum, & ſic de aliis,

Tertia Sententia eſt Euthymii in 4. cap. Matth. ſentientis, quèd
Diabolus Chriſto omnia Regna hujus Mundi & Gloriam eorum oſten-
derit digité ei demonſtrans omnes partes Orbis, in quibus Mundi

num Romanorum, in
& hoc gloriam habet

in illis rebus, hoc in aliis. Hæc expoſitio & opinio admodum plana

eſt, neque videtur, quid efficaci

ter contra illum opponi

poſſit, niſi

hoc unicum: quod iſta demonſtratio,
clarata non potuerit unicò momentô

& narratio per ſermonem de-
fieri, quod tamen exprimit

Evangeliſta Lucas, ſed facilis eſt Reſponſio: per momentum non in⸗

ſed breve

temporis ſpatium: ſic Esdræ I. cap. 9. ſcriba ſa

telligi unum inſtans, ac indiviſibile puncbum temporis,

.

cerrimus

deprecatio-

nem ſuam coram Deo ait factam, quaſi parùm,

& ad momentum:

licèt ſæpiùs ac longiori tempore

Deum deprecaretur,

pari modéô in

licèt

Scriptura Thren. 4. v. 6. Sodoma dicitur ſubverſa in momento,

ignis de cœlo depluus ſucceſſivè abominandas illas civitates devo-
raverit.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XIII.
Quonam Magnetiſmo Chriſtus Apoſtolos ad ſui
Sequelam traxerit, ac in Apoſtolicum
Collegium adlegerit?

Nilſam Apoſtolorum miram promptitudinem, & in ſequendo
: Ohriſtum alacritatem. Sed defendit contra inſanam hane
crilin Apoſtolos Hieronymus lib. I. Comment, in Marth. cap. 9. dn
VIrt⸗

Arpit veſano dente Porphyrius cum Juliano tanquam deliram

Firtutes,
tegvam .
as Divin
Drimo ad
ilamn ſim
Aotolo⸗
Colegior
Goum fol
tem in 0
tumn den
lucinro⸗
in uno
meatc
Gbelam
renn in
leincep
Mie
Cantur
dmore 4
toris
Uilir, i
Vidit hor
Obblicamu
Den, u
le deenn
toris illr
lca ane
d te D
fueri
lüillnne
Ngne a0
Deihon
es,
idi
lne ſam
lhrione

. Meoner

en
n

1,

bus elol
nte omnian
et hec end
Paritet iſtet
Drem, Deif
oribus! M
do omnin e
ſic enin n
Qum, eum
2d longamus

ſentienif
atn ectund
in guibu l
Rommonm
0c glummt
0 acmodluf
er ſetnnonen
Humen
otmentunn
poris, l
rtimus benti⸗
, ad wonen.
ur, iti N
1moment,
8 ciritel

I
lhi 4

Daogwa Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 7;

virtutes, inquit, tantâque ſigna præceſſerunt, quæ Apoſtolos, an-
tequam crederent vidiſſe, non eſt dubium, certè fulgor ipſe & Maſe-
ſtas Divinitatis occultæ, quæ etiam in humana facie relucebat, ex
primo ad ſe videntes trahere poterat aſpectu; ita D. Hieron. quibus
illam ſimul nobis manifeſtat Magneticam virtutem, qua Chriſtus
Apoſtolos ad ſui ſequelam traxit, & in Apoſtolicum congregavit
Collegium. Hic autem Magnetismus profecto nullus alius erat,
quam fulgor Divinæ Majeſtatis etiam in facie externa, præcipuè au-
tem in oculis ſpecioſi præ filis hominum reſplendens. Erant nimi-
rum oculi Chriſti amoris arcus, radii ſpicula, quibus olim à ſponſa
ſauciatus ſponſus ad amoroſum usque gemitum: vulneraſti cor meum
in uno oculorum, ſeu ùt legit Ambroſ. ſerm. 16. in Pſalm. II8. cor
meum cœpiſti. Deinde diſcipuli capiebantur trahebanturque in fe-
quelam. FPrant oculi Chriſti retinæ, quibus amor Divinus pilcato-
rem indutus pro piſcibus piſcatores capiebat, ut illos hominum
deinceps faceret piſcatores; erant oculi Chriſti ſcopuli, ad quos
alliſæ piſcatorum rates dum ſubeunt naufragium, fortunatè elu-
Gantur in prætoriam Eccleſiæ, erant denique oculi Dei hominis in
amore duces, quibus ſuavi violentia ducebantur diſcipuli in Sal-
vatoris ſocietatem. Optimè profecto congruit illud Salvatori, ùt
vidit, vicit. Vidit duos fratres, & relictis retibus ſecuti ſunt eum.
Vidit hominem in telonio, & ſecutus eſt eum. Matth. 9. vidit nempe

publicanum, & actutum ex illo formavit Apoſtolum. Vidit illum

Deus, ut ille videret Deum, ait Chryſoſt. vidit illum Chriſtus, ut
ille pecuniæ latebras non ampliùs videret. Ex oculis itaque Salva-
toris illa charitatis ſpicula; illi amoris radii ſunt egreſſi, quibus ge-
lida antehac Apoſtolorum, corda ſunt accenſa, ac ſauciata. Non
abs re Divinus Plato: Amoris vulnera ſunt quidam radii tenuiſſimi,
qui ex intimo cordis exſpirant, ubi ſanguis vitalis dulkiſſimus & ca-
lidiſſimus ſedem habet, viaque ſibi per oculos patefacta elabuntur
atque ad intima cerdis penetrant. Hanc etiam ob rationem oculos
Dei hominisvelut flammam ignis eſſe dixit in ſua Apocalypſi Joan-
nes, queis ad Chriſti amorem ac ſequelam accendebantur Apoſtoli.
Vidi ſimilem filio hominis. Oculi ejus ſicut flamma ignis Apocal. I.
hac flamma, teſtibus Hilario & Ruperto omnimodam diſcipuli illu-
ſtrationem, & ſplendorem Eſu Chriſti intellexerunt. Manet ergo
inconcuſſum, in oculis Divini Salvatoris fuiſſe Magneticam virtu-
tem, qua Apoſtoli ad ſequelam tracti, & in Apoſtolicum Collegium

ſunt adlecti.
K Quæ-

74 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XIV.

Cur Chriſtus in Eccleſiæ Principes, egenos, rudes &s
ignobiles Piſcatores praæ nobilibus, potentibus,
ac dobtis zvë‿erit

aut eloquentia præclaros, non Auguſtos ex ſolio, non ex
Stoa Platones, ex Peripato Ariſtoteles, ex Roſtro Tullios,
ſed humiles rudes, ignobiles, ac illiteratos ad Apoſtolici Principatus
culmen evexit Incarnata Sapientia. Suſcitat nimiràùm pulvere ege-
num, & erigit pauperem, ut collocet eum cum Principibus populi
ſui. Mira pfofectò Divinæ Providentiæ ordinatio, occulta Sapien-
tiæ Divinæ conſilia! liceat hujus cauſam nobis ex SS. PP. oraculis
inveſtigare. Et Primus occurrit D. Petr. Damian. ſerm. de S. Andrea
ita diſſerens: ad prædicandum KRex gloriæ ſolus advenerat, paulatim
ſibi milites acquirebat: non tamen eligebat triumphalibus titulis cla-
ros, non ſtrenuos Bellatores, non Philoſophos, non eloquentes,
ſed retium textores, & exilis naviculæ remiges, ut victoria ſoli Di-
vinæ potentiæ, & non humanis viribus adicribatur. 8. Auguſtinus
præ potententibus, Nobilibus: Doctis, ignobiles, rudes, pauperés
ad Apoſtolici muneris gloriam eſſe electos ait: ut mundus inde con-
funderetur tract. 7. in loann. qui omnem ſpem ſuam ac gloriam in
Nobilitate, divitiis collocat. Huic rationi Hyponenſis aliam addit
I. 8. de civit. c. 49. elegit diſcipulos Chriſtus humiliter natos, illite-
ratos, ut quidquid Magnum eſſent, & facerent, ipſe in eis eſſet,
& faceret. Huc etiam applicari poteſt illud, quod Barradius de pa-
ſtoribus, ad quos miſſus eſt nato Salvatore Angelus Concord. Evang-
lI. 8. c. 20. ait: ſtupeſcit Animus, è& cœlo natum Regem Meſſiam an-
nuntiaturus Angelus mittitur, at ad quosnam mättitur? an ad Au-
guſtum. A quo exiit edictum, ut deſcriberetur univerſus Orbis?
an ad Cyrinum Præſidem, ſub quo facta eſt hæc deſcriptio prima,
ad Herodem Judæorum KRegem, ad Sacerdotem Summum, ad ho-
mines aliquos dignitate ac nobilitate præcellentes? minimè gentiem:
ad Paſtores mittitur, humile hominum genus: Infirma enim Mundi
elegit Deus I. Cor. I. ut confundat fortia: id eſt pudore afficiat for-
tia. Pariter rudes, ac ignobiles piſcatores in Apoſtolos elegit Do-

minus, ut per illos piſcaretur Orbem. IIlos in Eccleſiæ Principes de-

ſignavit, ut etiam inter Æ.gyptiacas tenebras eluceſceret, Conver-
ſionem

Vra ſanè non innumeris Atavorum ceris illuſtres, non doctrina

ſonem
chii, op
ma ſapie
campi in
& lliom
Kas vire
liam pr⸗
dermon
tur üun

Pehena
lure
nn qa
ſoyeri
9 pe.
nil ,
liriye,
a he
Cllum

Mo,

XIV.
t, udt
tentibu

es, non i
X ſolio, un
Roſkro I
koliciuinihr
m polſee
rincipibus
oceuln
68, DD, ON
rn. GedAl
enerat,
llibus tluſtt
non cloleil
viCotii
. §. Augli
rudes,
undus inel⸗
n ee gorin

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. 7 5

ſionem Orbis non eſſe fructum induſtriæ humanæ, ſed potentiam bra-
chii, opus dexteræ Excellſi. Coronidis locò annecto inſigne gloſſe-
ma ſapientiſſimi Olivæ lib. 8. ſiromatum. Chriſtus, ait, ſe Horem
campi inculti, non exculti horti ornatique appellat. Ego flos campi
& lilium convallium, planè in ore non ita exculto comptéôque Chri-
ſtus viret, lilium Matris & Patris Verbum feliciùs in humilitate val-
lium provenit, quàm in celſitudine Montium. Non in ſublimitate
Sermonis Dei Verbum effloreſcit, Divina Myſteria feliciùs eloqui-
tur ſimplicitas, quàm Sapientia.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XV.

Quanam fuerit externa vultus Chriſti species, &&
an ex illa Sanctitas & Diwinitas Chriſti
promicuerit?

e D primam præſentis Quæſtionis partem ut Reſpondeam, ad-
Vaqduco verba Livii Nicephori hiſt. lib. I. cap. 40. ubi ſic habet:
Efigies formæ Domini Noſtri JüEſu Chriſti, ſicuti à veteri-
bus accepimus, talis propemodam, quatents eam craßis verbis com-
prehendere licet, fuit. Egregio is vividoque vulta fuit, corporis
Ntatura ad palmos prorſus ſöèptem, Caæſariem habuit ſabflavanm R. ½
non admodum denſam, leniter quodammodo ad eriſpos declinantem:
ſupercilia e,n, non perinde inflexa ex oculis flaveſcentiba⸗ miri-
fca prominebat gratia, acres ii erant, & naſus longior, barbaæ ca-
pillus flavus, nec admodum demiſſus, capttis porro capillos tulit pro-
lixiores: novacula enim in caput ejus non aſcendit, neec manus ali-
gua hominis, praterquam Matris in tenera duntaxat ætate eius
Collum fuit ſenſim declive, ita ut non arduo nec extento nimium
corporis ſtatu eſſet. Porro frumenti referens colorem, non rotun-
dam, aut acutam habuit faciem, ſèd qualis Matris jus erat, paulo
deorſum versum vergentem, ac modicè rubicundam. Gravitatem
atgue prudentiam cum lenitate conjunctam, placabilitatémque ira-
cundiæ expertem praſeferentem. Perſimilis denique per omnia fuit
Divinæ & Iĩnmaculatæ ſuæ Genitrict. Ita ſpecioſus præ Filiis homi-

num àà penna Hiſtorica citati Livii Nicephori depingitur: quibus ſi
N

addatur veſtitus tricolor de quo Bollandus 1. Januarii. Si addatur
ſingularis illa modeſtia, qua Chrifſtus ambulans in terris omnium in
ſe oculos convertit, profectò habebitur Sponſus animarum pulcher-
K 2 rimus,

76 Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo.

rimus, cui Salomon cum omni ſua gloria primas cedat. Hinc illa

Auguſtini vota, queis tria videre peroptabat. Romam nempe tri-

umphantem, Paulum prædicantem, & præcipuè Chriſtum in terris

ambulantem.
Secunda hujus Quæſtionis pars ex reſolutione Quæſtionis Hi-
ſtorico-Scripturiſticæ XIII. delummitur; ſi enim Theandricæ faciei
ſplendor, & oculorum radii mirificus ilie erant Magnetismus, quo
Chriſtus ad ſui ſequelam traxit Apoſtolos, conſequens prorsuùs erit,
cam fuiſſe externam corporis Chriſti ac faciei ejasdem ſpeciem, ut
intuentes Divinum quidquam hominéque Majus in eo deliteſcere
non gravatè poſſent dijudicare. Inde illud jam ſuprà cit. S. Hierony-
mi lib. I. comment. in Matth. Falgor ipſe & Majeſtas Divinitatis
occultæ, quæ etiam in humana facie relucebat, ex primo ad ſe viden-
es trahere poterat aſzectu. Et quid mirum? ſi enim Magnus ille
Areopagita Dionyſius de ſeipſo faſſus eſt, dum Sanctiſſimam Virgi-
nem, ac Dei Matrem vidit, ſe ita ſtupore abreptum fuiſſe, ut illam
unam & Dearum choro dixiſſet, niſi fides prohibuiſſet. Quid de
Chriſto ſenſiſſet, cujus venuſtas venuſtati Virgini, per omnia erat
ſimillima, & inſuper Deitatis intùs latentis irrefragabilis teſtis. Ne-
que obſtat, quod ait Apoſtolus I. ad Corinth. 2. Si enim cognoviſ-
ſent, nunquam Dominum gloriæ erucifixiſſent. Nam videbant etiam,
ac cernebant perfidi miracula à Chriſto patrata, quæ Divinitatis ejus

erant ſigna ac teſtimonia luculenta, & tamen livore & invidiâ ab-

repti ad extremam usque progreſſi ſunt inſaniam, quid mirum ſi
odio, ac malevolentia obcæcati radios Divinitatis ex vultu ejus pro-
micantes aut non perceperint, aut percipere noluerint. *

Error Neſtorii

Aſſerentes in Chriſto duplicem Perſonam, & ne-

gantis B. V. Deiparam eſſe, & dici poſſe.

SEtorius oriundus ex Germanicia Urbe Syriæ (quamvis Mar-

cellinus Antiochiæ natum prodat) in ſede Conſtantinopo-
S litana ſucceſſit Siſinnio, nam poſt Nectarium ſucceſſit S. Jo-
annes Chryſoſtomus, Chryſoſtomo Arſacius Nectarii frater, Arſacio
Atticus, Attico Siſinnius (vel uùt alii legunt Syneſius) cùm enim
mortuo Siſinnio Clerus diviſus eſſet in partes, alii Proclum, alii Phi-

lippum Presbyterum ad illius Regimen Eccleſiæ promovere niteren-
tur,

Ur, Theodo
ilins & Boe
Hundemque

okeſſone)

gocventie
1s macie, 5
innginen pe
Enſr. Ni
1bi len
Aotiti in
minsine
Reum pat
ſni bamile
tiockeno l
A populue
e ere,
Mlan Anaſt,
I hypohal,
ele erlonas.
Uuntun Chri
l rerum
Minen, &
endo Dirin
lan inn
Mon unnmn en

nittan

en nnhl

Iionemn

nin
Iros Vir ſar
ne Hrreſin
Utein
Aelinum
n Netorit
Anni,
OTilan il⸗
1e Komn, t

i ejus

leceptis C
A, is
) Mälge

lme

cedat. N
Otham neme
Ohriſtum ide

de Qelin
Theanckice!
lagnetismmg,
nens protaltt
dem hecin
in eo ceiti
tà cit Hen
ſtas Dilift
Primnal el
enim Munm
ncCtifſinan it
m fuiſe, ul
Giſſet. Qt
her oni
Abilis teſid
hi enin
n vicdebant e
2 Divininie
hre & init!l
,guit ni
e Vult ejuce
rit.

.

nam, ln
ſole
(bni
GConlinti

.

Dogma Fidei. Chriſtus fuit verus Homo. —77

tur, Theodoſius Junior Imperator Neſtorium, procul dubio Doctrinæ
illius & Eloquentiæ famâ permotus cæteris præferendum eſtſe duxit.
Eundémque ex Clero Antiocheno adſcivit, erat autem Neſtorius
Profeſſione Monachus, Theodori Mopsveſteni Diſcipulus dostrinæ &
eloquentiæ famâ celebris: vultûs pallore, veſtium neglectu, corpo-
ris macie, Sanctitatis Apoſtolicæ præferens ſpeciem, & mentiens
imaginem poſt inaugurationem ſuam ad Imperatorem ita peroràſſe
fertur. Tribue mihi Imperator terram Haæreticis pvurgatam, & ego
tibi cæœlum tribuam, tüu mihi in debellandis Haæreticis ſubveni, &
ego tibi in profligandis Perſis ſub'ueniam: nempe reliquis Hæreſibus
impius impoſtor bellum indixit, ut ſuæ uni paulè poſt diſſeminandæ
locum pararet, cujus occaſio ſequens refertur. Habuit Neſtorius
ſibi familiarem quendam Anaſtaſium Nomine, quem ex Clero An-
tiocheno ſecum Conſtantinopolim adduxerat. Hic in ſermonibus
ad populum renuit B. Virginem Dei Matrem, ſeu Deiparam appel-
lare ex eo, quòd ex homine Deus naſci non poſſet, adprobavit im-
piam Anaſtaſü blaſphemiam Neſtorius, & Chriſtum in duas diſtra-
Xxit hypoſtaſes, aſſerens in Chriſto ſicut duæ ſunt naturæ, ita & duas
eſſe Perſonas. B. Virginem non eſſe, nec dici poſſe Deiparam, ſed
tantùm Chriſtiparam. Ex quo errore ſequitur primèò Chriſtum non
eſſe verum ac ſubſtantialiter Deum, ſed tantùm per gratiam, ado-
ptionem, & aſſiſtentem duntaxat, ſeu inhabitantem, tanquam in
templo Divinitatem. Secundè moralem non Phyſicam & Hypoſta-
ticam in Chriſto unionem eſſe Divinitatis cum humanitate. Yertiè
non unum eſſe Chriſtum, ſed duos Chriſtos, adeoque Verbum hu-
manitatem ſibi uniendo perfectum tum natura tum perſona homi-
nem aſſumpſiſſe, qui primum in utero B. Virginis formatus, tum
ad unionem cum Verbo aſſumptus eſt. Contra Neſtorium, ejúùsque
impios & blaſphemos errores præcipuè decertavit Cyrillus Alexan-
drinus vir ſanétitate, & eruditione celeberrimus, qui pullulantem
hanc Hæreſim tribuús libris ad Theodoſium, & Reginas, hoc eſt, ad
Pulcheriam & Eudoxiam miſſis confutavit. Dedit & hac de re ad
Cæleſtinum Papam litteras, qui ſtatim Romæ coacta Synodo Hære-
ſim Neſtorii condemnavit, ipsique Neſtorio ſpatium decem dierum
aſſignavit, & niſi reſipiſcat, Anathema & comminatus, ſeripſit & ad
Cyrillum idem Papa de rebus in hac Synodo geſtis, ſuâsque illi vi-
ces committens mandat, ut Neſtorium anathemate feriat, alium-
que in ejus Sede conſtituat, niſi intra decem dies palinodiam canat.
Acceptis Cæleſtini litteris mox Synodum Alexandriæ Cyrillus coë-
git, misitque ad Neſtorium quatuor Epileopos, qui inſignem Epiſto:
3 am

it verus Homo.
idei. Chriſtus! fait ver
Fidei.
Dogma
78

hema-
icos Anathem⸗
. Xretico tinax in
e in H inùs & par
bAnathemate in Hwrcri Sans 4 1. fub
ita, quæ à Concamaxen Epheſino jure ſedis ſuæ,
lam duodecim elcleterrenr. in hni Cyrillus errores nlp nam
am 0 ntur, d tandem. ſide tus, e ulgata
. voca ſtorius ur prælide damnatu er prom ſuis
tisini ſuo Neſto ato, C fuit rItO D ius cum ſui
eS ſu elebra atus, fuit re me orius .
XleI oſtol ipſe Mu æſent licæ & tran-
ut Ap lſi, & jectus. eſt præſ⸗ & public M
tum ercu iam deje e non cl ergo ph men pr.
ate berc tentiam de referre r. Pa ſtorii no n
them jonis ſen s hic iuntur. Neſto tores no
tioni qua ſtiæ pat ſuleret jus ſectat .
depoſitio turbas, angu r conlule ut ejus ſe ulare co
Conci age ſius Imp it, & dec korium v dum ſi
. ti ur i hcodolu vit, Neſtoriunm Noma
id præfix ut Ihe damna ntur, d cùm is Neſto-
. 1 i lege i vocare uo à Barbar
illitat ſtali lege d i vo icto, quod § à Barba uæ
dgiut Augu imonian ſſis d dimiſſu tinam, q
is Aus⸗ ſed Sim 0 Oa iſſet, dir Elephantinæ Deum
Prim . ni, ſe iæ loc fui inde In .
ria Lybi ſtatum 0S, um tamen is vindi-
Neſto deſerto devaſta m Pæn cùm leris vin
ggit in 2 rſione ivitater ſuſſus 2. C m ſcele ra-
Egit incurſione ad ci rare juſſi ſtiſſima ad gra
um enit mig n juſti donec hi
Blemey baidem V Ss crat 7 . teret, 1 aſtus, ræ de .
jus The m fines e ermitte eſt depaſ ſpecu terræ &
rius hebæoru non int linguam biit ſpecu t duplici
. jus lingu m o Pidei ilio⸗
ltrà Th omere ejus die à Fi cilio⸗
Sacrilegia is wlaſnemem ſeprenann ) nos en m „Con
vern. ſupp t ali .
ae nierurn S rferun Authoritate
Viora blorptus oſitu
4 1 opp
Kentis ic error
1 . uic
impio

bimus.
ica comproba
etiam Theologica c
ione
P. & ration
88. P *
rum,

Tcicentali
Aupler. M.
ſonn Ateri
Ulit m. ).
6r non
e humnani

tetur N

umiliavit
hinum f
un ex /
neret.
lellem, h
Atm der
doritir
Dhylcam
lpo c,
Centalem
Uun ſachon
Mmiti Dar
umn Davi
is Rri

tnr l

m.

retieos Ant
indls & panin
ino Anno gt
tam jare ſtl
errorez iln
er pronn
Neltorioscn
nis iotirnti
ergo poblicel⸗
eſtorii nonen
ejus ſelaunn
m verd en
2üm Nomr
98 à Balbined-
Plephuntna
m tameni!
imam Kclei
ſtus, donee?
lt ſpecu ten
in Fidei on
erpture, 1
probzbimns.

Z

“ 63 (0) 26 72
DOGMA FIDEI.

In Chriſto una eſt Perſona; Beatiſſima Virgo verè
Deipara & non tantùm Chriſtipara eſt.

Probatur prima pars Dogmatis.

Vgumentum I. Si inter Verbum Diyxiaum & natu-
ram humanam interceſſit vera unio realis, ſubſtantia-
2 lis, Phyſica, & Hypoſtatica, & non tantù⅛m moralis,
accidentalis, & affectiva (uti volebat Neſtorius) tunc
in Chriſto datur una Perſona, & non duplex, ſed in-

5

S
5. ter Verbum Divinum & naturam humanam interceſ-
ſit vera unio realis ſubſtantialis & Phyſica, & non tantùm moralis,
accidentalis & affectiva, ergo in Chriſto datur una Perſona, & non
duplex. M. eſt manifeſta, nec eam negavit Neſtorius, una enim Per-
ſona alteri per Phyſicam, realem, ac ſùbſtantialem unionem uniri ne-
uit m. p. ex S. Scriptura. Loco ſæpiùs jam cit. Verbum caro factum

eſt: non quidem converſione Divinitatis in carnem, ſed aſſumptio-

ne humanitatis in Deum. Ut ait S. Athanaſius in Symbolo, ac el

diffitetur Neſtorius Apoſt. ad Phil. 2. v. 6. qui cùm in forma Dei eſſet,
humiliavit ſemet ipſum formam ſervi accipiens in ſimilitudinem

hboeominum factus. Et ad Galat. 4. v. 4. Miſit Deus filium ſuum fa-
Ctum ex Muliere, factum ſub lege, ut eos, qut ſul, lege erant, re-

dimeret. Ergo verbum Divinum unitum eſt humanitati per veram,
realem, phylicam, ſubſtantialem, & Hypoſtaticam unionem, non
tagtùm per moralem, accidentalem, & affectivam. c. p. in locis ex
S. Scriptura citatis An factum eſt, vel factus eſt, denotat veram
phyſicam realem perſonalem ſubſtantialem, & Hypoſtaticam unionem;
ergo & c. A. p. quando unum unitur alteri tantùm per unionem acci-
dentalem, moralem & affectivam, nunquam unum poteſt dici alte-
rum factum. Sic licèt Jonathas intima conjunctione morali fuerit
unitus Davidi, nunquam tamen verum eſt dicere Jonatham fuiſſe fa-
kum Davidem, aut viciſſim: ergo Xn factum, & factus eſt in præ-
fatis Scripturæ textibus denotat veram realem ſubſtantialem perſona-
lem, & Hypoſtaticam unionem. 1
X

80⁰ Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

Ex iisdem S. Scripturæ locis hoc Fidei Dogma ulteriùs confirma-
tur ex cit. text. conſtat, quòd unum & idem Verbum dicatur Care
faltum, unus & idem Chriſtus dicitur in foma Dei, & in forma ſer.-
vi, unus & idem Filius Dei factus ex Muliere, unus & idem mani-
feſt atus in carne: ergo non duæ ſunt in Chriſto Perſonæ, ſed una
Perſona humanitati per veram ſubſtantialem & Hypoſtaticam unio-
nem intimè unita, & conjuncta.
Argumentum Secundum. Si illa, quæ ſunt propria naturæ hu.
manæ, & Divinæ, uni tribuuntur Chriſto juxta S. Scripturam, tunc
tantùm unus eſt Chriſtus, una in Chriſto Perſona, ſed illa, quæ ſunt
propria naturæ humanæ & Divinæ, uni Chriſto tribuuntur; ergo &c.
m. p. Primò Naturæ humanæ proprium eſt, quòd factus ſit ex Mulie-
re, quòd habeat formam ſervi. Secundò hæc ſunt propria Divinita-⸗
ti, quæ tamen ſibi Chriſtus attribuit: autegzam Abraham fieret,
ego ſam. Joann. 8. v. 58. Ego & Pater unum ſamus c. 10. V. 31. qur
deſcendit, ipſe eſt, qui & aſcendit ſuper omnes cwlos, ut impleret
omnia. Ad Epheſ. A. v., 10. ex quo S. Scripturæ loquendi modo ma-
nifeſtè ſequitur, illa, quæ ſunt propria naturæ Divinæ & Humanæ,
tribui uni Chriſto. Ergo unus eſt Chriſtus, qui eſt Deus Homo hy-
poſtaticè unitus. Confirmatur: Pronomina demonſtrativa ad Perſo-
nam vel Hypoſtaſim referuntur, ſed ille homo, qui dictus eſt Esus
Chriſtus, de ſe ipſo dicit: Ego ſum, qui deſcendi de cæœlo, antequat
Abraham fieret, ego ſum. Ego & Pater anum ſumiu,, exivi aà Pa-
zre & veni in mundum, quæ omnia ad Divinitatem pertinent, ergo
homo ille Chriſtus verè Deus erat. Ergo una erat in illo Perſona, il-
latio eſt legitima, minor conſtat ex Scriptura, & Major aliunde patet,
nemo enim alio ſcribente dicet: egoſeribo in ſenſu proprio.
Argumentum Tertium. Si duo ſunt in Chriſto Perſonæ, quæro
ex Neſtorio, quænam ex illis Perſonis pro nobis eſt paſſa, quænam
pro nobis ſatisfecit? an Divina folàùm? hæc enim pro nobis nec pati,
nec mori potuit utpote immortalis, & impaſſibilis, an humana lcat
illa pro nobis condignam ſatisfactionem exhibere non potuit; pura
enim creatura Deo pro peccato condignam ſatisfactionem exhibere
non potuit, ex Hæreſi ergo & errore Neſtorii ruit Divinæ Incarnatio-
nis Myſterium, labefactatur Dei Hominis pro nobis ſatisfactio, S
humânæ redemptionis pretium. 4

Confirm. hæc concluſio ulterius. Chriſtus in S. Scriptura dici-

tur Deus & homo, ſed hoc dici non poſſet, niſi Verbum Divinum uni-

retur Hypoſtaticè & ſubſtantialiter naturæ humanæ: ergo m. p. duæ

naturæ realiter ad invicem diſtinctæ non poſlunt ad invicem in con-
G creto

geto prerl

erſoneæ,

Howo, el
Atque
turee dedu
Uiate 00.
Concl
Garerir C
Rantielem
frun ſrl.
Meria V.
Dei, &
Una in
“
in proe
l enj,
falii
Slpter un
iy man
Kantinool
Colbt. 9.
delſetunh
onnri A
lr ifete
ve ſeenx
4 , A
He⸗
le r C2
In Nor
ula cu.
dunt
Nepenten
tten, gue
Anut
Konctin
Chidit 1
e Ecun
unn
ulrtu⸗

ſina.

na ulterinscnt

verbum din

ei, & infn
unus itenn
lo Derlone,
Hypoltatiam

proptin nin
§*. Ictigturn
2, ledl ill
ibuunturze
1 factusltal
unt proptui
m Abrahin:
mu c. 10. l
Cebht, N
loghercint
Divinæ & Hr
eſt Des i

monttratitnat⸗

Ui dickus
ide eh,
ſmu, i
temn pertigeln
Mzor alng
// Nrupl. D
ſto Derone,
pro nabb⸗
ls, n dun
re hon horun,
hlkioren
t hivinehe⸗

4.

nobis blitil

in Kiin

i

erbum Hin
e: ego in

n: d
tad Uſicn R

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona. ir

creto prædicari, niſi uniantur hypoſtaticè, & conveniant in unitatem

Perſonæ, ergo ſi in Scriptura Sacra idem Chriſtus dicitur Deus &
Homo, eo ipfo in Chriſto una debet eſſe Perſona, unus Chriſtus.
Atque hæc argumenta ſunt potiſſimùm ex Authoritate S. Scrip-
turæ deducta: non minus robur habet hoc Fidei Dogma ex Autho-
ritate CC. & SS. PP. pauca ex multis ſeligo.
Concilium Nicænum Generale Primum Anno 125. Poſtquam de-
claravit Chriſtum eſſe Deum de Deo, lumen de lumine Patri conſub-
ſtantialem, ſtatim adjungit: qui propter nos homines, & propter no-
Rtram ſalutem deſcendit ae caàlis, & incarnatus eſt de Siritu S. ex
Maria Virgine, & Homo factuas eſt. Ergo eadem Perſona eſt Filius
Dei, & Mariæ, ergo B. Virgo veré Deipara eſt, & dici poteſt, ergo
una in Chriſto datur, non duplex natura.
Concilium Chalcedonenſe Anno 451. Confitemur, ajunt SS. PP.
in profeſſione Fidei, znam eumdeme, Chriſtum Filiung Dominun
unigenitum in duabus naturis inſéparabiliter inconfusb indi visb im-
mutabiliter agnoſeendum, nusquam ſublata diſferentia naturarun
propter unitionem, magisque ſalva proprietate autrigae naturæ, &
in unam Perſonam atque ſubſtantiam concurrente. Concilium Con-
ſtantinopolitanum Secundum, quod eſt quintum Generale Anno 553.
Collat. 8. anathematiſmmo quarto. Si quis dicit ſecaundam gZratiam
vel ſecundum operationem, vel ſeundum dignitatem, vel ſecundum
honoris æqqualitatem, vel ſecundum Authoritatem, aut relationem,
aut affeltum, aut virtutem - - - —= & non ſecundum compoſitionem,
ſive ſecundum ſubſiſtentiam, unitionem Eerbi ad carnen factam
eſſe, Anathema ſit.
Huc vel maximè faciunt duodecim capitula Cyrilli Alexandrini,
quæ ùt Canones à Concil. Epheſ. Anno 4 1. ad profigendam Hære-
ſim Neſtorii congregato ſunt approbata, & vocantur Anathematiſmi,
quia cum Anathemate definiti.
Sunt autem Anathematiſmi duodecim ſequentes: Primus ferit
Negantem, Chriſtum verum Deum, & B. V. negantem eſſe Dei Ma-
trem, quæ peperit ſecunduùm carnem, carnem factum Deum. Se-
cundus anathematizat illum, qui negat Verbum carni fuiſſe unitum
ſecundùm ſubſtantiam. Tertius damnat illum, qui in uno Chriſto
dividit ſubſtantias poſt unitatem, ſola eas connexione conjungens,
quæ ſecundùm carnis dignitatem, Authoritatem, vel poteſtatem ſit,
& non potius conventu, qui per unionem naturalem fackus eſt.
Duartus ſi quis in duabus Perſonis vel ſubſtantiis eas voces, quæ de
Chriſto dicuntur veluti homine, qui ærer Dei Verbum Ppccialirer
intel-

s2 Dogma Fidei. In Cchriſto una eſt Perſona.

intelligatur, aptaverit, Anathema ſit. Quintus qui dicit Chriſtum
Theophoron ſeu Deum ferentem, & non veraciter Deum eſſe. Ana-
thema ſit. Sextus qui negat Chriſtum Deum ſimul eſſe & hominem,
Anathema ſit. Septimus, qui dicit Chriſtum hominem operante Deo
Verbo adjutum, & ſic unum ab altero dividit duos Chriſto ponendò,
quorum unus alterius fuerit inſtrumentum tantùm, Anathema ſit.
Octavus qui dicit aſſumptum hominem coadorandum Deo Verbo, &
conglorificandum, & nuncupandum Deum tanquam alterum ab alte-
ro, & non unam ei glorificationem dependit, juxtà quod Verbum
Caro factum eſt, Anathema ſit. Nonus, qui unum Chriſtum glorifi-
catum à Spiritu Sancto, tanquam qui aliena virtute per eum uſus
fuerit, & ab eo acceperit efficaciam contra immundos Spiritus, poſ-
ſe & coram hominibus Divina ſigna perficere, ac non potiùs fatetur
ejus proprium Spiritum, per quem Divina ſigna explevit, Anathema
ſit. Decimus, qui dicit Chriſtum non eſſe ipſum Dei Verbum, eum-
que non pro nobis ſolis obtuliſſe oblationem, ſed pro ſemetipſo, Ana-
thema ſit. Undecimus, qui dicit Chriſti carnem proprium eſſe ipſius
Verbi Dei Patris, Anathema ſit. Duodecimus, qui non confitetur
Dei Verbum paſſum carne, primogenitum ex mortuis ſecundùm quod
vita eſt, & vivificatur ùt Deus, Anathema ſit. Atque hi ſunt famoſi
illi Cyrilli Anathematiſmi, quibus in Concilio Epheſino approbatis
additi ſunt ab ejusdem Concilii Parribus & adhuc alii canones.
Argumentum Quartum nobis ſubminiſtrant infinita propè 88. Pa-
trum etiam antiquiſſimorum teſtimonia, pauca duntaxat ea iis addu-
cimus. S. Ignatius in Epiſtola ſua ad Ephelios: Convenitis in una Ei-
de & uno gEsu Chriſto ſe-unaum carnem ex genere Davidis, Filio
hominis & Filio Dei. Ergo unus eſt Chriſtus, qui ſimul Deus & Ho-
mo eſt S. Irenæus l. 3. c. 16. ex Sacra Scriptura demonſtrat, anum
eundem eſſe Verbum Dei, & hunc eſſe unigenitum, & hunc Incar-
natum pro ſalute noſtra J Eſum Chriſtum Bominum noſtrum. Dio-
nyſius Alexandrin. in Epiſt. Synodica ad Paulum Samoſatenum eundem
Hæreſiarcham carpit: duas hypoſtaſes, & duas Perlonas aſſeveran-
tem unius Chriſti, lve duos Chriſtos, duosque Filios. 8. Gregorius
Naz. orat. 51. in Apollinar. ” Divinitatem in eo (Chriſto ſcilicet)
veluti in Propheta per gratiam operatam fuiſſe, non autem ſecut-
dum eſſentiam copulatam fuiſſe, atque copulari dixerit 4 praſtan-
tiori afflatu vacuus it, imo contrario impleatur oportet. Ubi.
Doctor clarè veram realemque Verbi Divini cum natura unionem ad-
ſtruit, quam tamen Neſtorius perperam negavit. S. Hilar. l. 9. de
Trinit. Mediator ipſe in ſe ad ſalutem conſt itutus, & in illo ipſo in-
ter

7

n/ Deum
ſuns, du,
alim eh.
Athanal.
igem geni⸗
1e grati

i fatfu
leet rg
Lenbit,
&Hono
nc ac
Ne Nu
hoc ſent
guo ine
nee
teelem
1is Krip
r
tune eye⸗
Cllom y
doe gie⸗
tel
Alci pote
le, gue
tonis,
teſ, nn
Rumennd
wbi id:
eleſar

pſona.

(vi dicie
Deum ele
ul eſſe lwr
ninem operm
os Chriſtome
um, Anathen

dum Deo Ven

amn alrerumt
uxta uodſ
1m Chrikun;
rtute peren
undos Yiinn
non poriö
uplerit, in
Dei Verbun-
Pro ſentiſi
ropriounck
Ui non Ni
tuis ecuntin
Atque hiſm
Epheſno M
Aii canone,
ofinitaprone!
lontanatenli⸗
mnvenifil
nere D 3
i ſwol Deyd
monltrit,
on 1

Dogma Fidei. IE Chriſto una eſt Perſona. . 83

ter Deum & hbomines Mediatoris Sacgramento utrumgue unns exi-
ſtens, dum ipſe ex unitis in idipſum naturis naturaæ utriusgque Tes
eadem eſt. Hoc eſt ſuppoſitum, ſeu Perſona eadem eſt, idem docet
Athanaſ. l. de Incarn. Verbi Dei, idem Ambroſ. J. de Incarn. c. F.
idem denique præter innumeros alios D. Auguſtinus lib. de correptio-
ne & gratia c. II. quorum omnium teſtimonia proferre non vacat.

§. 2.
Probatur ſecunda Pars Dogmatis.

Rgumentum I. ex Scriptura: Ecce Virgo concipiet, & pariet

:. . . .
rFrilium, & vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod eſt in-

terpretatum, nohiscum Deus. IIa. 7. V. 14. Luc. I. V. 35.
Duod naſcetur ex te, Sanctum vocabitur Eilias Dei. ad Galat. 4. V. 4.
WMiſit Deus Filium ſuum factum ex Muliere. ad Kom. I. V. 2. & 3.
Quod antea promiſerat per Prophetas ſuos in Scripturis de Filio ſuo,
qui factus eſt ei ex ſemine David ſècundum carnem. Ex quibus ſic
licèt argumentari: Illa verè Dei Mater eſt, & dicitur, quæ illum
genuit, qui propter intimam ac Hypoſtaticam unionem ſimul Deus
& Homo eſt: atqui Beatiſſima Virgo illum genuit, qui propter inti-
mam ac Hypoſtaticam unionem ſimul Deus & Homo eſt: ergo B. V.
verè Mater Dei eſt, & dicitur. M. eſt certa; nam B. V. certè in
hoc ſenſa Dei Mater dici non poteſt, quòd Divinitatem genuerit,
quo ineptius nihil excogitari poteſt. m. conſtat partim ex dictis in
G§. antecedenti, in quo probavimus Verbum Divinum per veram ac
realem unionem Naturæ humanæ fuiſſe unitum, partim ex allega-
tis Scripturæ textibus.
Argumentum 2. Si B. V. Dei Genitrix non eſt, nec dici poteſt,
tunc evertitur totum Incarnationis Myſteriam, & illud Joannis ora-
culum Verbum Caro factum eſt, falſum erit, & erroneum: atqui
hoc dicere ſacrilegum foret, & inſanum: ergo B. V. Dei Genitrix
verè eſt, ac dici poteſt. M. p. Si B. V. Dei Genitrix nec eſt: nec
dici poteſt, tunc ille, quem genuit, non eſt verus Deus: atqui ſi
ille, quem genuit, non eſt verus Deus, tunc perit totum Incarna-
tionis, imo & Redemptionis Myſterium, nec cum veritate dici po-
teſt, quòd Verbum Caro factum ſit. Ergo &c. Atque hoc eſt ar-
gumentum Cyrilli Alexandrini lib. de recta fide ad Reginas Num. 6.
ubi ait: Qui Sacram Virginem Deiparam eſſe imperité negant, huc
neceſſarièò adiguntur, ui duos Dei Filios conſtituant. Nam ſi Sacra
L 2 Virgo

8sc-— Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

Virgo Deum Incarnatum ſecundum carnem not beveyt-: zi, e
concedant, oportet, hominem tantum vulgarem, nobisgae er.
cellenttorem in lacem edtaiſſe. Et Num. 8. Iitur ſi eum, ga.
zra lingine prodiit, hoc eſt Dei Patris Verbum ce rngae e.
kuram unitum Deum eſſe agnoſeunt, cur eandem Virgineme
aram fateri verentur?
D Zutnr,n 3. ex Authoritate SS. PP. ue eodcr arguunenta
uſus eſt S. Cyrillus contra Neſtor. lib. de recta fide um. 9. en
nomen Deiparæ à Veteribus B. Virgini erribrun ui iſecri
cens teſtimonium Athanaſiii, Attici cranltantinopblitani pi Fodi
Antiochi, Amphilochii Epiſcopi Iconienſis, Ammonis Fpitcobi —
drinopoleos, Joannis Chryſoſtomi, Severiani, Vitalii bileohi⸗
Theophili Alexandrini. Non immeritè itaque Greg. Nazian. ! i.
di quis S. Mariam Deiparam non credit, extra Divinitatem eſt.

S Bionyſ. Alexandrin. in epiſtola ad Paulum Samoſatenum. IUna ſola

Virgo filia vitæ, genuit vivens Verbum & ſabſiſtens. §. chenain
lib. de carne Chriſti contra Arianos: Scopus &. earade, eſt Sia
pturæ, uti ſape diximus, nempe nt auo de dalvatore e.
itlam ſcilicet Deum ſemper fulth, * &- iltum ſſe, quipbe dd ki,
zris Verbum, Eplendorque & ſapientia, ipsumque Poſt ea “ e
carne ex Lingine Maria Peipara aſſumpta hominem fa e.
Fertur etiam in Concilio Epheſino proſtrata feliciter Hæreſi der o-
riana ad reparandam injuriam B. V. Mariæ Deiparæ illatam defini-
tum fuiſſe, ut ſalutationi Angelicæ iſtæ deinceps addantur preces
Sancta Maria Mater Dei &c.

§ 3.

Diluuntur argumenta Hareticorum contra primam

bartem Dog maäa!15.
3

ARgumentum r. ex S. Scriptura. Chriſtus ipſe corpus ſuum,
& humanitatem temelum appellavit: ergo eidem Divinitas
non erat unita verè realiter ac hypotaſklice. a. habetur ex
Scriptura Joan. 2. ubi Chriſtus dixit: Solvite templum hoc. Conſe-
quentia videtur clara. Inter templum enim, & illum, qui habitat
in templo, non intercedit vera unio realis ac hypoſtatica.
Secundè Chriſtus eſt verus Homo, ergo non videtur quomod-
potuerit hypoſtaticè uniri cum Divinitate a. p dicitur enim 3. ad
Philipp. 2. Factas in ſimilitudinem hominu ,& hbabitu iventzi

ln, . P.
Dirinitate
Terti
ſepè vocant
Cetur Deus,
tura huwane

X.C.:
tunturm accl
Unio Fera:
ip un unt
Divinitat
Mypoſtatie
Ubicatione
faltun
„ tein Chrl
Gdlotaxat
Ii mmionen

Ad leel
un falfu⸗
ſullem; utt
ſit indenn⸗
, d porn
Potuerit, ur
Minum hoc
Mum omnem
ite: a0 Th
ſlhtilit t,
erculo pon
flen geme,
Mane ju⸗
(Atert
Unetl, M⸗
Ner Author
lciers voe⸗
m 4Gdltur
ſng mentis

ſong.

eperit, Ml
nobiigue il
ſ eun, i
rni ſetuii
Vyginuntſ

eodenn ann
le Num 9, E
um fuile. 4
ppolitani h
nonis Hion
italii Hpicenj
. Nauim
2 Divinitii
atenum.
ens. § An
charalfe il
vatore ni
lne Aℳ1
. Pokes N

ninen fatu

citer Hrrel N
rk ilitin
zlcantur Ni

t

9eigen e
ſet. 2, en
1, MO
lum, Gl
Holtatlcn. 4
itenn n⸗
ſietnn n,

eN
Piv n,

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona. 8 5

homo. C. p. non enim videtur, quomodo fieri potuerit, ut homo cum
Divinitate perſonaliter uniatur. .
Tertiò in Scriptura S. etiam Angeli, Moyſes, imo & Judices
ſæpè vocantur Dii; ergo etiam quamvis Chriſtus in eadem ſæpè vo-
cetur Deus, tamen exinde non probabitur, quòd Divinitas cum na-
tura humana fuerit verè ac realiter, & hypoſtaticé unita.

R. C. a. & n. c. ad p. d. inter templum & illum, qui inhabitat
tantùm accidentaliter, localiter, ac per ubicationem non intercedit
unio vera ac realis. C. qui inhabitat ſubſtantialiter n. Chriſtus ille,
in quo juxta Apoſtolum 2. ad Colofl. v. 9. Iahabetat omnis plenitudo
Divinitatis corporaliter, id eſt, ſubſtantialiter per veram realem ac
hypoſtaticam unionem non tantùm accidentaliter, localiter ac per
ubicationem. Quomodo enim alias verum eſſet illud: Verbum Caro
factum eſt. Hinc non erravit Neſtorius in hoc, quèòd humanita-
tem Chriſti dixerit eſſe templum Divinitatis, ſed quòd moralem
duntaxat ac accidentalem non phyſicam, & hypoſtaticam admilſe-
rit unionem.

Ad ſecundum R. Chriſtum meritèò dici in ſimilitudinem homi-
num facltus, habuit enim naturam humanam noſtræ lſubſtantialiter
ſimilem; uti in tertio Dogmate Fidei oſtendimus. Habitu inſuper
fuit inventus ut homo. Quia extrinſecùs, ac ſpecietenus appare-
bat, ùt purus homo. Non quærant autem Hæretici, quomodo fieri
potuerit, ut Verbum Divinum naturæ humanæ hypoſtaticè uniretur?
Mirum hoc eſt inperſcrutabile, abſicondicum, ae rationem huma-
nam omnem tranſcendens. Audiant hac de re Cyrill. lib. de recta
fide: ad Theodoſ. num. 23. Namque Incarnationis modas aamodam
ſubtilis eſt, veréque inexplicabilis, talis demum, qui cogitationis
captäsque noſtri anguſtias multis partibüs excedat - - - nempe ut
vericulo non vacat in ea inquirere, gquæ humana non ſunt, ita ex-
tremaæ dementiæ videri, ea, quæz mentis noſtræ actem excedank,
humanæ Zudicti trutinæ ſubjicere moliri.

Ad tertium in ſenlu tropologico id intelligendum eſſe, quèòd

Angeli, Moyſes, judices in (criptura appellentur Diti. Nempe pro-
pter Authoritatem ac poteſtatem, quam à Deo acceperunt. Hinc

Judices vocantur Dii propter poteſtatem judicandi. Ubi tamen ſta-
tim additur, verumtamen ſicut homines moriemini. Quis autem
ſanæ mentis illa omnia teſtimonia, quæ in ſecundo Fidei Dogmate
adduximus ad probandum veram Chriſti Divinitatem, in ſenſu figu-
rato, ac impropriè eſſe intelligenda, ſibi poterit perſuadere? .
. e L 3 Argu-

5

26 Dogma Fidei. I Chriſto una eſt Perſona.
Argumentum 2. Ex Authoritate 88. PP. S. Baſilius vocat Chri-
ſtum Hominem Deiferum. S. Athanaſius cum aliis in expoſitione
fidei vocat hominem Deifcatum, hominem Dominicum. S. Ambrol.
I. F. de fide c. 5. ait hominem fuiſſe à Verbo aſſumptum. Toannes Da-
maicenus I. 3. de fide c. 15. Humanitatem Chriſti appellat Divini⸗-
tatis inſtrumentum. S. Cyrill. I. 6. in Joan. humanam naturam Di-
vinitatis templum vocat.
g. Ad ſingula: caro Chriſti vocatur Deifera. Quia reipſa Dei
propria eſt propter unionem Hypoſtaticam, inter carnem ſeu huma-
nitatem, & Deum ipſum. Ohriſtus dicitur homo Deifer, homo Dei-
fcatus, & homo Deificus ob eandem hypoſtaticam unionem inter
naturam humanam, & Divinam. In Neſtorio quidem jure merito
ſimiles propoſitiones ac loquendi modos reprehendebat Cyrillus ob
pravum illius ſenſum unionis ſeilicet duntaxat moralis, & acciden-
talis inter naturam utramque in Chriſto. Apud viros autem Ca.
tholicos, cùm alium longè habeant ſenſum extra omnem cenſuram
ſunt. Item absque omni erroris periculo & in ſano ſeniu humanitas
dici poteſt Divinitatis inſtrumentum, non quidem ſeparatum, quale
eſt e. g. Serra reſpectu artificis, ſed conjunctum & unitum, quale in-
ſtrumentum corpus eſt reſpectu animæ ad exercendas operationes vitæ
ſenſitivæ. Poteſt itidem dici hominem fuiſſe aſſumptum à Verbo in
ſano ſenſu, id eſt uſurpandò concretum pro abſtracto, ita, ut pro-
poſitio hunc faciat ſenſum: humanitatem, ſeu naturam humanam à²
verbo fuiſſe aſſumpram. Dixi in ſano ſenſu: alio enim in ſenſu hanc
propoſitionem uſurpabat Neſtorius, qui dicebat non tantùm natu-
ram, ſed etiam Perſonam humanam à Verbo fuiſſe aſſumptam, adeòô-

ue non unam, ſed duas in Chriſto ponebat Perſonas, ac aſſerebat

Chriſtum Redemptorem noſtrum, non eſſe verè ac ſubſtantialiter
Deum, ſed per gratiam tantùm ac adoptionem. Id autem; quod
ait S. Cyrillus humanitatem eſſe Divinitatis temblam, optimè ex-
ponit D. Thomas lib. 4. contra gent. c. 41. Hamanitas Chriſti relte
templum Dei ab aliquibus orthodoxis dicitur, non quidem ad men-
tem Neſtorit, qui Deum non aliter in Chriſto inhabitare contende-
bat, quaàm in zemplo & in Sanctis ſuis inhabitat: per aſſeſtentiam
ſcilicet, & gratiæ ſubminiſtrationem, ſed ad ſenſam Apoſtoli a
Coloſſ. 2. v. 9. in ipſo inhabitat omnis plenitudo Divinitatis corpora-
liter per untonem, ſcilicet veram realem phyſiean ac hytoſtaticam,
non moralem tantam, non accidentalem vel aſfectüs, concordiæ,
gratiæ, aut adoptionis. Cuùm autem S. Chrylſoſt. homil. 3. ad c. I.

Epiſt. ad Hebr, videtur diſtinguere ac admittere duplicem Perſonam,
no

mn loquit
llus eſe ben
Confutare er
tra earnati
Ellinctas, ne
Nemn elle,
Ne atem ve
Romi arro
Monzchom
Nuln aulroi
Cirtumdat
nigenitun
lunhen in ⸗
yaprictat,.
n/ Mint
e mnj
i, ̃ e
un. lrße
ihalilr c
lilſentia,
Arpumer
aature
Im K hun⸗
Tin & nen
eronn
Eeuneb
1 Concreto
ſbe ri, n
tls; ergd
Imlun, e⸗
in i 5
en Nhr
cne 4
on
Antie in 6

Nen & lti

neme hon

nn tion
fonalis

ſons.

aſlius woer
aliss in ennt
nicum. d
ptum. CN
ti appeln
nanamn pitdtn

Ccarnem Gni
Deifer l
vam nioren
guidenm ner
ndebat O
noralis, A
ud viros un
ra omnenn cn
ano leniubn
emn leparatun
& unitum,
das oheritlin
lumptum Ne
tracto, lit⸗ 1
naturam hum
o ebimn In n

Dogma Fidei. I, Chriſto una eſt Perſona. 387

non loquitur de Chriſto, ſed de Patre & Filio, oſtenditque illos
duas eſſe Perionas. Intentum enim S. Doctoris l. c. erat duplicem
confutare errorem judæorum unum contra Trinitatem, alterum con-
tra Incarnationem, oſtendendò Patrem & Filium duas eſſe Perſonas
diſtinctas, non unam, & Chriſtum Dominum ſimul Deum & homi-
nem eſſe, quem illi purum ac ſimplicem hominem arbitrabantur.
Ne autem vel à longè Neſtoriani ſibi aliquid de Authoritate S. Chry-
ſoſtomi arrogare præſummant, adduco illius in Epiſtola ad Cæſarium
Monachum verba, ubi diſertiſſimè unam duntaxat in Chriſto Perſo-
nam adſtruit: Pium, inquit, & valde pium Chriſtaum, qui morte
circumdatus eſt, confiteri in Divinitate perfectum, unum filium,
unigenitum non dividendum in filiorum dualitatem, portantem
tamen in ſemetipſo indiviſarum duarum naturarum inaiviſebiliter
proprietates. Non alterum, & alterum, abſite ſed anum & eun-
dem Dominum Eſum, Deum, Verbum, carne noſtra amictum,
& ipſa non inanimata & irrationabili, ſicut impius Apollinaris di-
rit, iſtis mentem intendamus, fugiamus eos, qui dividunt nati-
ram. Etſi enim duplex natura verumtamen indiviſibilis, & in-
diſſipabilis unitio, in una filiationis confitenda Perſona, & una
Jabſiſt entia.
Argumentum 3. Tot ſunt in Chriſto admittendæ Perſonæ, quot
ſunt naturæ perfectæ: ſed duæ ſunt in Chriſto naturæ perfectæ Di-
vina & humana; ergo & duæ perſonæ. M. p. Perſona juxta Boë-
tium eſt naturæ rationalis individua ſubſtantia: ſed duplex eſt
in Chriſto individua ſubſtantia, Divina & humana: ergo & duplex
Perſona.
Secundèò aut Verbum aſſumpſit Humanitatem in abſtracto, aut
in concreto? non in abſtracto, abſtractio enim illa eſt mera mentis
operatio, non aliquid reale, ac independens ab operatione intel-
lectůs; ergo aſſumpſit humanitatem in concreto, id eſt humanam
naturam, ſeu humanitatem habentem perſonam. Ergo duplex eſt
in Chriſto Perſona.
B. ad I. n. M. Cùm enim natura inferior à ſuperiore in unita-
tem Perſonæ aſſummitur, ab illa perficitur, & ultimèò terminatur,
adeôque non propria ſed aliena ſubſiſtit Perſonalitate. Nomen ſab-
ſtantiæ in definitione apud Boëtium ſupponit pro ſubſtantia com-
pleta & ultimèò terminata totum aliquod particulare ſeorſim conſti⸗
tuente, non pro qualibet ſubſtantia individua ſeu particulari: aliàs
anima rationalis à corpore ſeparata, quæ ſubſtantia quædam eſt ra-

tionalis & particularis, vera dici poſſet Perſona, quod fallium eſ
ura

88 Dogma Fidei. I Chriſto una eſt Perſona.

Plura hac de re dicunt Theologi ſcholaſtici ubi agendum eſt de poſ-
ſibilitate Incarnationis.
Ad z. R. hic litemeſſe de nomine, ſi per humanitatem in abſtra-
Go intelligitur ſubſtantia particularis, non completa nec ulkimdò de-
terminata, uno verbo non Perſona, Verbum hoc ſenſu humanita-
tem in abſtracto ſumptam ſibi perſonaliter conjunxit, neque ſie
ſumpta humanitas fictitium quid eſt, & intellectus abſtrahentis opus
ſed reale quid natura enim abſtracta tunc eſt fætus mentis, quando
illa præcifis per intellectum ſingularibus conſideratur, ùt univerlſalis
in ſe. Pariter ſi intelligatur per humanitatem in concreto natura

humana determinata ac particularis, verum eſt, Verbum Divinum

aſſumpfiſſe illam ita in concreto, non autem ſi ita ſummatur, ut in

hoc concreto per modum ſubjeéti ſe habeat natura, & per modum
formæ perſona: hane enim Verbum non aſſumpſit. Argumentum
quartum Deus immortalis, & impaſſibilis eſt, ergo Chriſtus, qui
paſſus & mortuus eſt, verus Deus non eſt. Secundò. Si Dei Filius

paſſus & mortuus dici poteſt: ergo etiam dici poterit Divinitas mor-

tua. Hoc argumentum ingreditur illam difficultatem de commu-
nicatione Idiomatum, quam hic non atingimus.

. Tamen interim ad I. d. a. Deus immortalis ac impaſſibilis eſt
ratione humanæ Naturæ, quam aſſumpfſit n. Katione naturæ ſuæ Di-
Vvinæ c. a. & n. c.

Ad ſecundum n. c. denominationes enim iſtæ cadunt in totum
ſuppoſitum ſeu Perſonam, non verò in ipſam naturam Divinam, t
habet communis Regula Theologorum in tract. de Iocar. & materis
de communicat. Idiomat. hinc optimè in præſentem Materiam Vi.
gilius Thapſenſis lib. 2. contra Eutychen. Paſſus eſt, inquit, Deis
in unione Perſonæ, non eſt paſſus in proprietate natura, quidem
paſſionis injurias etiam Divinitas pertulit, ſed paſſtonem ſola cjus
caro perſenſit, ita ergo ſuſcipiendo paſſtones, & eavrum ot cedenas
aſfectilus, apparet Deum Verbum impaſſibiliter paſſum. Ergo Rele
ferre paſſionem natura eſ utriusque, ſed cedere paſſioni nou
utriusque naturæ, cum ſit unius ejusdemq; Perſonæ. Et lib. 5. pro-
prium eſt illi mori propter naturam carnis, qua mortalis eſt, & bro-
prium eſt illi non mori propter naturam Verbi, guæ mori non poteſt,
item propter ineffabile Mhſterium unionis utravumqua Natararum
communis in ipſo fuit Mortalitas carnis, verbi naturæ, gqua moi
non potuit, & communis in ipſo eſt immortalitas Verbi, natuta Car-
nis, qua morti ſuccubuit. e .
„V.

„Eeduenti
„ ſone d
„ de Trin
„Znm!
enies.
„Chifl
„ encda A
„homine
„tra ball
„hommine
„ hum, 0
„Qum i
„ Cbo tar
„ Poſe la
Ge wille
„ dilſima
An
nachis d.
Ais ge
Naſur a
tur beri⸗
. 4
Mum ber
tinitate
de. Hor
Nſenti
Wim,
eteſirid
thus, En
eri, an
Uocns Di
ohſtien

ng.

endun elt

anitatenin
eta dec uhint
c ſeold Iun:
Njonnit, e
8 abſrahent
Gs mentb, e
tur, dt unir⸗
n coneteto n
Verbunm Dii
a ſummmann
ira, & ſein
t. Augne
ergo Clll
cund⸗ le⸗
terit Divina
ltatem de a

lis a imnſt
jione naturrl

r adun i
toram Diitn
ge loeat. e
entem Muel
, c, innni,
, hutit: 49
iuun /
eAr

urtull 4
e
jumng 4
nutt 4
1Verlin

Dogma Fidei. In Chriſto eſt una Perſona. 389

* „Vigilius Thapſenſis refertur inter Scriptores Eccleſiaſticos Sæ-
„ culi V. ad Annum Chriſti 495. natione Afer. Primùm Diaconus de-
„ inde Epiſcopus Thapſenſis vel Thapſitanus. Hic in notitia à Sirmon-
„ do addita ultimus recenſetur inter Epiſcopos Bizacenæ Provinciæ,
„ qui ad Hunericum Fidei causâ venerant. Vigilio juxta Labbeum
„ ſequentia opuſcula tribuuntur. l. y. contra Eutychetem pro defen-
„ ſione Epiſtolæ S. Leonis Papx, & Concilii Chalcedonenſis. Lib. 12.
„ de Trinitate cum ſolutione objectionum Arianarum, quos usque ad
„ *— 7u Theodulphi atque Hincmari ſub Athanaſii nomine citatos in-
„ venies. Extant prædicta tom. 8. a. fol. 721. Oudinus ex editione
„ à Chiffletio adornata operum Vigilii Thapſenſis hæc inſuper reſtitu-
„ enda Authori moner. lib. I. contra Felicianum Arianum olim ſub
„ nomine S. Auguſtini. Altercationem cum Paſcentio Ariano. Con-
„ tra Palladium Arianum I. 1I. & alios duos contra eundem omnes ſub
„ nomine Ambroſii libros tres contra Marivodum Arianum Diaco-
„ num, olim ſub nomine Idatii contra Varimadum, denique confli-
„ tum ipſum Arnobii cum Serapione, & ſymbolum S. Athanaſii, quæ
„ duo tamen, ut Arnobio & S. Athanaſio detrahuntur, ſe induci non
„ poſſe fatetur Labbeus. Caſſiodorus Senator de Vigilio hoc prodit:
,„ de mille annorum intelligentia, quæ in Apocalypſi continetur ple-
„ niſſima, & diligenti narratione diſſeruit, hæc incidentur.
Argumentum 5. S. Hormiſda ſummus Pontifex damnavit in Mo-
nachis Scythiæ has propoſitiones & modos loqueodi: Chriſtus eſt
unus de danctiſima Trinitate. Item anus de Sanctiſſima Trinitate
paſſus eſt. Atqui hoc verum eſſet, ſi in Chriſto unica tantùm dare-
tur Perſona: ergo in Chriſto non datur unica tantùm Perſona.
N. Ad Argumentum rectè in ſenſu Catholico dici, Chriſtum eſſe
unam Perſonam de Sanctiſſima Trinitate, & unam Perſonam ex SS.
Trinitate eſſe paſſam, id eſt Filium Dei in earne. Non damnavit ita-
que S. Hormiſda Pontifex ùt errores, ſed voluit, ac præcepit tantùm
ut ſilentié premantur, tum ut reprimeret Monachorum Scythiæ au-
daciam, qui has propoſitiones Concilii Chalcedonenfis definitioni
neceſſariò annectendas contendebant: tum etiam, ne fallaciis, erro-
ribus, ſiniſtroque ſenſui, in quem illæ propoſitiones poſſunt detor-
queri, anſam præberet. Quas fallacias ac argutias cautè detexit Fer-
randus Diaconus in Epiſt. ad Anatolium, & in Epiſtola ad Severum
Scholaſticum, ubi 3. hujus propoſitionis ſenſus diſtinguit. Chriſtus
eſt aunus de S&S. Wrinitate, inquit, quam nonnulit minus caute nega-
bant. Senſus primus eſt, ne ideo Chriſtus unus de SS. Trinitate
praaicari erederetur, ut alius r alia Trinitas, de qua Reuus, eſſe
Ssi=

90⁰ Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

dieitur, inculcetur, velut cùm de Patre eſſe Elium credimus, alius
procul dubio eſt Filius, alius Pater, de quo eſt Elius - - — decun.
dus modus eſt, ne fortaſſis unus de Trinitate fraudulenter intime-
tur, propter hoc videlicet, ut non eius humanitas, ſed Divinitas
pradicetur eſſe paſſibilis. Tertius modus ne quaratur, quid unus!
càm dixerimus, pergit Author, Chriſtum unum eſſe de Trinitate,
interrogati, quid unus? non poſſum dicere unus Deus, gute Trinitas
illa non eſt Deorum &. non poſſaumus reſpondere unus Filius, quia
Trinitas illa non eſt Filiorum. Et hæ ſunt argutiæ, propter quas non-
nulli nolebant aſſerere Chriſtum unum eſſe de Trinitate, & unum de
Trinitate eſſe paſſum. Convenientiùs ergo, pergit Ferrandus, una
Perſona, quàm unus dicitur, ne parum intelligentibus, aut malt
ſuſpicantibus ſoandalum præbeatur. Non itaque de ipla propoſitio-
ne, ſed de modo tantùm loquendi erat diſſenſio. .
* „Pariter inter Scriptores Eccleſiaſticos ſæculi ſexti ad Ann. ſo4.
„ referendus eſt Fulgentius Ferrandus Chartaginenlſis Eccleſiæ Dia-
„ conus. Non pauca ſcripſit, quæ P. Ciffletius S. J. 1649. Typis
„ mandavit, ea ſunt breviatio canonum, Epiſtola ad Fulgentium ſu-
„ per ſalute æthiopis moribundi, alia ad eundem ſuper quinque Quæ-
„ ſtiones. Alia ad Egippium Abbatem de Trinitate & duabus Chri⸗
ſti naturis, alia ad ſeverum Scholaſticum Conſtantinopolitanum,
„ quòd Ohriſtus ſit unus de individua Trinitate ad Reginum comi-
„ tem Paræneticus de ſeptem regulis innocentiæ ſeu qualis debeat
„ eſſe dux Keligioſus in actionibus militaribus. Epiſt. ad Anatolium
„ S. Rom. Ecc. Cardinalem de duabus Chriſti naturus. Vita S. Ful-
„ gentii Ruſpenſis Epiſcopi ab eodem conſcripta, Epiſtola ad Pelagi-
„ um & Anatolium Diaconos Romanos. In ea editione præter Con⸗-⸗
„ cilium Chartaginenſe II. Anni 390. & a Kuarium lib. 3. S. Fulgen-
„ tii de prædeſtinationis & gratiæ veritate. Additur liber de Fide Ca-
„tholica adversus Pintam Arianum. Sed hunc librum Sirmon us
„ ex ſtyli diverſitate aliisque rationibus oſtendit, nec 8. Fulgen-
„tio Epiſcopo Ruſpenſi, nec Fulgentio Ferrando Diacono, qui uter-
„ que ſcriptor erat Sæculi VI. eſſe tribuendum, ſed ab aliquo Scri-
„ oꝓtore Sæculi ſeptimi, aut omnino octavi eſſe concinnatum ma-
„ nifeſtè convincit.

22

—

—„

§. 4.

ligonee
Mun Dr
Ni Mate
Ten
ſtantie:
Viigon

ri onn
WiChr
.
ſün 1
gri Ei
h.
ieet
nert
Nifeſtun
4Ad
Verbi in
MiIne A
tun ten
lt Car
Hlins di
Meration
conſunc
A
1 Ina 5

ſona.

ium credin
Elius...
audulentiy
itas, ſel N
ratur, Ml
eſe le hn
Deus, glilhi
, unus Hiu
e, propter i
initate, Aln
git Feruts
entiku,1
de iohn n

li ſexti u
e
nenſs Loce

ſuper guingti
Cutpiſ
aſantincpllu
2d Reglun
ſen Gu 1
curus.
Ppioh
1 Uetl
itoreſtef
,librom de
acol, 4
e begin

Dogma Tidei. In Chriſto una eſt Perſona. 91

§. 4.
Diluuntur argumenta contra alteram Dogmatis
Partem.

Rgumentum Primum. Quæ Divinitatem non genuit, Dei Ge-
N nitrix dici non poteſt, ſed B. V. Divinitatem non genuit,
udt certum eſt, aliàs ipſa foret Dea. Ergo &c.
Secundum. Beatiſſima Virgo dici non poteſt Mater Verbi Divini.
Ergo nec Filii Dei ant. etiam à nobis admirtitur, c. p. Verbum Divi-
num propriè eſt Filius Dei, ergo ſi B. V. dici non poteſt Verbi Divi-
ni Mater, nec dici poterit Mater Filii Divini. .
Tertium, ex una ſubſtantia nullatenus generari poſſunt duæ ſub-
ſtantiæ: ſed Deus & Homo ſunt duæ fubſtantiæ: ergo Beatiſſima
Virgo nullatenus poteſt ſimul hominis & Dei Genitrix efſe.
Quartum, Mater debet eſſe Filio conſubſtantialis: ſed B. V. non
eſt Filio ſuo conſubſtantialis, ergo &c.
Quintum, S. Hilarius I. 10. de Trinit. n. 1. ait. Corpori Chriſti
Mariam Originem non dediſſe, licèt ad inerementa partumque cor-
poris omne, gquod ſexus ſut naturale eſt, contulerit. Ergo B. V. cor-
pori Chriſti originem non dedit: ergo Dei Mater dici non poteſt.
NH. Ad hæc argumenta & quidem primum cum S. Cyrillo in Epi-
ſtola ad Monachos. n. M. Satis enim eſt, ut B. V. eum genuerit,
qui Filius Dei eſt, ac verus Deus. Sicut ut in humanis dicatur Mu-
lier hominis mater, ſatis eſt, quòd eum generet, qui homo eſt,
licèt præcipuam hominis partem animam ſcilicet rationalem non ge-
neret. Et vel exinde, quòd B. Virgo Divinitatem non genuerit, ma-
nifeſtum illam Deam non eſſe. Prout erroneè inferebat Neſtorius.
Ad ſecundum n. c. Et paritatem, diſparitas eſt: quia nomine
Verbi intelligitur terminus generationis æternæ in ſinu Patris, no-
mine autem filii intelligitur terminus generationis, tum æternæ,
tum temporalis in utero Materno B. Virginis: cum ergo Verbum
ſit caro factum, & carnem in utero B. Virginis affumpfſerit ratione
hujus aſſumptæ Humanitatis, Filius Dei homo factus, meritò B. V.
Filius dicitur. Diſtingui ergo poteſt illa propoſitio, Filius Dei non
boteſt eſſe Filius Mariæ ratione Divinitatis, & prout eſt æternæ ge-
nerationis Filius C. ratione humanitatis Verbi Perſonæ hypoſtaticè
conjunctæn. .
Ad tertium d. M. Si duæ ſubſtantiæ generentur ſeparatim tr.
ſi una per ſe non generetur, ſed A alterius atque in unam con-
2 cur-

92 Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

currant hypoſtaſim n. Ita ſolvit hoc argumentum ſupra laudatus Ful-
gentius Ferrandus Diaconus: Nanc verò in magno &- mirabili Sa-
cramento, quod manifeſtatum eſt in carne, Divina ſubſtantia, ſe-
cundum humanam ſubſtantiam proprie nata eſt, quia non ſepara-
tim nata eſt, nec humanitaten proprie natam ſibi Divinitas non
adunavit, ſed adunands eam ſibi proprie nata eſt, dicam adhuc
planius pro captu infirmitatis mezg. Proprie nata eſt de Patre Di-
vinitas pura, proprik nata eſt de Matre eadem Incarnata Di-
Vienikas. . „.
Ald quartum pariter d. M. debet eſſe filio conſubſtantialis aliqua
ex parte c. omni ex parte n. dum Mater filium generat duabus con-
ſtantem naturis Divinà & humanaâ, filio conſubſtantialis eſſe debet
ratione naturæ humanæ, non autem ratione naturæ Divinæ. Nul-
lIum accuratum hujus rei exemplum quæri poteſt. Eſt enim exem-
plum ſine exemplo, Myſterium prorlus ſingulare, abſconditum ac
inperſerutabile.
Ad quintum. &. Hoc argumentum nimium probare, probaret
enim B. Virginem nec Chriſti Matrem eſſe, aut dici poſſe, ſi corpori
Chriſti originem non dedit: Mens igitur & ſententia S. Hilarii eſt,
B. V. Mariam corpus Chriſti cæterorum hominum more non ge-
nuiſſe, ſed operante Spiritu Sancto & carnem Chriſti ex puriſſimo
B. Virginis ſanguine efformante. Explicat mentem hanc ſuam S. Do-
ctor. Num. I15. Virgo non niſi ex sbiritu santto genuit, quod ge-
nuit, & quamvis tantuům ad nativitatem carnis éx ſé daret,
quantum ex ſe fœminæ edendorum corporum ſaſceptis originibus im-
penderent, non tamen geſus Chreſtus per humanaæ conceptionts coa-
luit naturam. .

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XIVI.
Dtrum converſio aquaæ in vinum fuerit primum
omnium Miraculorum, quæ Chriſtus
patravit?

8 Ne ⸗
id hæres, quid dubitas? Criticum te eſſe oportet, aut
ZAN certe ſcepticum, dicet nonnemo: hoc fecit initium ſigno-
rum TPEſus in Cana Galilææ. Aſt non evidens ita res eſt,
ac tam certa pro ſententia affirmativa cauſa ‚ut pro contraria ſen-
tentia, & negativa nullæ militent rationes. Prima ratio petitur
ipſo

2

I0o alegat
gere vigetu
erltonem:
Chiiſtus kee
ctiam. dea
goando zcce⸗
etiam ſecum
tur in Bran-
guendum C
Nirzcula ut
lele, gue⸗
fitum juen.
10. in Evan
u, G
eis ides eſt
turn ſimulae
ACprimom
Aa teferun
Conſeritn.
Miknena et
men ſoret
dunt auten
ſygula ne
ſuut liyn⸗

ſina.

ſupra Iudm
no & mitil
ina ſihktant
,guig n i
ſwbi Diumnii
eſ, Nitun
ta eß de
dem Iicerunt

nſubltantilst
enerat Oumni
tantials Et
uræ Diie
. Et end
e, ablonln

probare,
lci pole, ian
entia 5 Hini
numm More NN
Cbriſti er hun
n hane luni
9 nuit,
nit er ſi
Gptit oiN

ge ootjnißf

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona. 93

ipſo allegato textu. Ubi Evangeliſtæ ly initium ſignorum: reſtrin-
gere videtur per has voces in Cana Galilaææ adeoque inſinuare con-
verſionem aquæ in vinum primum tantùm fuiſſe miraculum, quod
Chriſtus fecerat in Cana Galilææ non autem univerſaliter, ac alibi
etiam. Secunda ratio inde deducitur, quèd Chriſtus jam tunc
quando acceſſit prædictas nuptias, habuerit aliquos Diſcipulos, quos
etiam ſecum tanquam hoſpites ad convivium adduxerat, uti habe-
tur in Evangelio, credibile autem valdè eſt illos diſcipulos ad ſe-
quendum Chriſtum ſplendore miraculorum fuiſſe animatos. Tertiè
miracula utique ſunt, vocatio Magorum ab Oriente, & apparitio
ſtellæ, quæ Chriſto tribuuntur juxta illud Magni Gregorii nen ſtella
fatum pueri, ſed fatum ſtellæ is, qui apparuit, puer fuit. Homil.
10. in Evangel. & S. Auguſtini ſerm. 2. de Epiphan. Iz præſepi jace-
bat, & Magos ab Oriente ducebat. Item ſi probatiſſimis Hiſtori-
cis fides eſt: in Ætgypto per adventum Chriſti ibidem plurima Deo-
rum ſimulacra fuiſſe comminuta. Ergo converſio aquæ in vinum non
eſt primum omnium miraculorum à Chriſto patratorum. Quaartò plura
alia referuntur Miracula in quodam libro de Infantia Chriſti Domini
conſeripta. Cujus recordatur D. Thomas 3. part. Q. 43. a. 3. quæ
miracula etiamſi ſeriptis conſignata non fuiſſent, præſummendum ta-
men foret illa fuiſſe à Chriſto patrata. Juxta illud Joann. cap. ult.
dunt autem & alia multa, quæ fecit Züſus, gquæ ſe ſèribantur per
ſingula nec ipſum arbitror mundum poſſe capere eos, qui ſerivendi
ſunt lihros. Cerdis itaque negativam ſententiam rationibus ac con-
gruentiis non eſſe deſtitutam.
His tamen non obſtantibũs affirmativæ ſubſeribo ſententiæ, &
ab Authoritate S. Thomæ non judicio eſſe recedendum. Qui z. D.
Q 43. art. 3. in O articuli hanc ſententiam apertè docet, ac funda-
mentalem aſſignat rationem, cur Miraculum in Nuptiis patratum fue-
rit omnium primum; ait enim: Quòd miracula facta ſent a Chriſto
Propter confirmationem doctrinæ ejus, & ad oſtendendam virtutem
Divinam in ipſòͤ. Et ideo quantum ad primum, non debuit antea
neiracula facere, guaim docere inciperet, non autem debuit incipere
docere ante perfeltam atatem, ut ſupra habitun, eſt, cùm de ba-
Pptiſmo efus ageretur. Quantum autem ad ſecundum ſic debuit per
UWiracula Deitatem oſtendere, ut cerederetur veritas Humanitatis
iplius. Pro hac affirmativa ſententia pugnat ingens SS. PP. Aucto-
ritas, nominatim SS. Auguſtini tom. 4. lib. 2. c. I7. Gregorii homil.
5⸗ in Evangel. Chryſoſt. homil. 22. in oan. Nazianzeni Orat. in Epi-
phaniam, ratio à Doctore Angelico alars videtur eſſe ſat efficax,
3 ic

94 Dagma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

ſie proponi poteſt: non competebat Chriſtum inchoare commiſſum
ſibi à Patre docendi munus ante perfectam ætatem, quæ ordinariè
30. annorum numero computatur: ergo neque conveniebat eum ante
illam ætatem patrare miracula. c. p. Chriſtus enim hac poriſſimùm ex
ratione patravit miracula, ut cœleſtem ſuam confirmaret doctrinam. à.
verò ex ſacrarum ſeripturarum exemplo ab eodem D. Ang. C. 39.
prob. ſic: in eadem ætate Joſeph rerum Ægypti potiebatur Gen. 41.
David Solymarum thronum conſcendit 2. Keg. 5. & Ezechiel ſua eſt
exorſus vaticinia Ezech. c. I.
Ad Fundamenta contrariæ ſententiæ & quidem ad I. . Prorfus
arbitrariè verba illa Evangelii ad locum tantùm reſtringi, nam ratio
à S. Doctore adducta probat hunc eſſe ſenſum. Miraculum, quèd
fecit IEſus in Cana Galilææ eſſe initium ſignorum omnium ſimpliciter.
Ad 2. Dico non eſſe neceſsè exinde admittere Chriſtum antes per
aliqua miracula ſeſe manifeſtâàſſe, nam Joannes habebat diſcipulos, &
tamen ſignum fecit nullum.“ Joan. 10. & dein nunquid ſufficienter
trahi ac allici potuiſſent diſcipuli ad Chriſti ſequelam ex mirabili voce
audita Divini Patris, & Columbæ ſpecie miraculosè ſupra Chriſtum
in baptiſmate deſcendente, & ex teſtimonio Joannis, qui Chriſtum
tanquam verum Meſſiam ubique deprædicabat? huc facit etiam illud,
quod in Quæſtione 13. diximus de admiranda Chriſti Dei Hominis
oculorum vi attractiva, ac Divinitatis ex ſpecie externa ejusdem ré-
ſplendentis. Quæ Chriſtus patravit Miracula in vocatione Magorum,
apparitione ſtell?, item comminutione ſimulacrorum in Ægypto
(quod ſuam meretur fidem) hoc fecit poteſtate authoritativa ùt Deus
duntaxat, non ùt Deus & Homo ſimul, ſeu Poteſtate authoritativa, &
miniſteriali ſimul. Scripta demum de Infantia JEsII tanquam apo-
crypha rejicio. Imo ſigna, que= in illa Hiſtoria referunt, 8. Chryloſt.
homil. 16. in Joan. mendacia, & fictiones appellat.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XVII.
An Chriſtus in terris degens per ſe ipſum immediatt
aliquem aà peccato Originali liberaverit?

eccatum noſtrum Protoplaſtorum, quod erat Originale, to⸗
tum Genus humanum excepta ſola Intemerata Virgine Dei-
AIpara Maria infeciſſe Dogma Fidei eſt contra Pelagianos, quod
etiam definitum fuit in Concilio Tridentino ſeſſ. 5. de peccato Origi-
nali. Hinc non immeritèò D. Joannes Baptiſta Salvatoris Prævmte-

E Vor Ve
eins uniren
Chriſtum!
milille, ut
titi heutat,
minus imm
Gbidos wac
Aeramentt
Anne bipti
in Utero m
Uit. Q
Vjuy Eliß⸗
mre ordin
iſte Dinin
aular, 9
ipliizc
Gve Chriſtue
mli liberaye
Vam zm le⸗
Grin
UAle, & Goi
de n D .
entedd
aſ her 1
Mrabgt
itur Chri
kum parynn
ee vide
, & Chr

dente, ii

ons

chozre conn
em, Ir Nl
aveniehaten
n bac poriſnt
waret dolniut
n D. Ang (
votiebatr
& Evechid

em a0d 1,,,
reſtringi, un
Miracyhun,
omniumn int
Chriſtun me
abebatcilſn
Dundbit i⸗
lam er Nirbi
ulose ſugti ſ
anhis, Ii
huc faeit elm
Chriſi Del
externa elet
voeatione
acrorun in⸗
uthoritalſtn.
te guthotſunt
El unge
elerunt,
lat⸗

S tni
m
,YVet
lad

4.
„

derit ißn⸗

Dagma Fidei. In Cbriſto una eſt Perſona. 9 5

& Vox Verbi. Peccatum originale quaſi antonomaſticè, ac propter
ejus univerſalitatem peccatum mundi appellavit. Certùm porrè eſt
Chriſtum Dominum in terris degentem pluribus peccata actualia re-
miſiſſe, ùt Magdalenæ Luc. 8. & Paralytico Matth. 9. Remittuntur
tibi peccata. Quæſtio itaque in præſenti procedit, an Chriſtus Do-
minus immediatè & per ſe absque alterius hominis miniſterio in ali-
quibus maculam originalem deleverit, aut per ſe ipſum miniſtrando
Sacramentum, aut immediatè infundendéò gratiam. Atque de S. Jo-
anne Baptiſta id quidem indubitatum eſt, illum enim Chriſtus adhuc
in utero materno clauſus ſanctificavit, atque à macula originali libe-
ravit. Quam in rem perorat Orator aureus lib. 2. in Lucam vZocem
prior Eliſabeth audivit, ſed gJoannes prior gratiam ſenſit. Itla nai
zuræ ordine audivit, iſte exultavit ratione Myſterii, illa Mariæ,
iſte Domini ſenſit adventum, iſtæa gratiam loquuntur, illi intus ope-
rantur, pietatisque Myſterium maternis adoriuntur profectibus,
duplicique miraculo prophetant Matres Spiritu parvulorum. An ita-
que Chriſtus præter loannem etiam alios immediate à macula origi-
nali liberaverit, præſentis difficultatis punctum eſt. Qui affirmati-
vam gmplectuntur ſententiam ajunt cum Lyrano & gloſſa ordinaria
Chriſtum, poſtquam à Joanne baptizatus fuiſſet, etiam alios bapti-
zàſſe, & quidem baptiſmo, qui eſſet ſpecie ĩidem cum baptiſmo, qui
de facto ab Eccleſia regenerandis parvulis adhibetur. Fundamentum
hæc ſententia deſummit ex Evangelica narratione, quæ habetur Joan. 3.
Poſt hæc venit gEſas, & diſcipuli ejus in terram Judæam, & illic
demorabatur cum eis, & baptizakat. uid mirum ergo, ſi infe-
ratur Chriſtum per hunc ſuum Baptiſmum Gentiles, aut allatos eo-
rum parvulos à peccati originalis labe emundâſſe, quod idem afſſle-
werare videtur S., Auguſtinus tract. 15. in Joan. ubi docet & Apoſto-
los, & Chriſtum baptizâſſe. IIli ut Miniſtri, hic ùt Author Sacra-
menti, illi tingebant, hic mundabat. Quod ipſum docent S. Cy-
rillus I. 2. in Joan. c. 57. & Gregor. Nazian. Orat. 20. ſub finem , de
Beatiſſima Virgine verò refert Euthymius in c. 3. Joannis illam fuiſſe
propriis manibs Chriſti Baptizatam. Quam gratiam Nicephorus lib.
hiſt. c. 3. etiam tribuit S. Petro, qui poſtmodum reliquos Apoſtolos
omnes baptizavit.
His nihilominus non obſtantibus ſi combinetur totus Evangeli-
cus textus, videtur amplectenda eſſe ſententia contraria, licèt enim

e“ in cap. 3. legatur: Poſt hac venit 7Eſus &- diſeipuli ejus in terram
o adaam, & illic demorabatur cum eis, & baptizabat. Adverto
tamen non dici Chriſtum baptizäſſe, ſed baptiziſſe tantàùm, quod

intel-

96 Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.

intelligi poteſt diſcipulos juſſu & imperio Chriſti baptizàâſſe. Quod
autem juſſu alterius fit, hoc cenſetur eo operante fieri. Neque hæe
explicatio torta atque libitum excogitata eſt. Idem enim Evangeliſta
Joannes clarè & expreſsè capite mox ſequente v. 2. alt: Quanquam
gIkſus non baptizaret, ſed aiſcipuli ejus. Quid clariùs pro hac opi-
nione dici potuiſſet? quod ait Euthymius de Beatiſſima Virgine, &
Nicephorus de Petro contra nos omnino nihil probat, etiamſi verum
foret, de quo tamen multi dubitant. Nam B. Virgo, cùm aliunde
à labe originali immunis fuerit, non potuit ea per Baptiſmum à Chri-

„.

ſto mundari. Petrus verò cum Parentibus Iraélitis natus fuit, ad.

huc infans in cunis per remedium circumciſionis à macula originali
fuit liberatus.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XVIII.
An Chriſtus habuerit omnes gratias gratis datas,
& iis in vita ſua uſus füuerit?
Idimus gloriam ejus, gloriam quaſi unigeniti à Patre ble.
num gratiæ & veritatis: Joann. I. alluſit hic teſte Cor⸗
nelio à Lapide Evangeliſta ad Verbum humanum ab homine
prolatum, cujus ſumma laus & commendatio eſt, ſi ſit verax & gra-
tioſum. Verbum Divinum, quod Pater ab æterno genuit. Et hu-
manitaten induit in tempore plenum gratiæ gratum facientis fuiſſe,
& in ſe tanquam inexhauſto fonte ex cujus plenitudine omnes accipe⸗
rent omnium donorum abundantiam continuiſſe extra dubium, imo
indubitatum Fidei Dogma eſt. Erat quoque hoc Verbum plenum
veritate, quia omnes errores item umbras legis veteris difſipavit.
Ipsamque veritatem olim à Prophetis promiſſam vivaciter exhibuit.
Specialiter ergo in præſenti quæſtione indagatur, an Verbum in car-
ne Deus Homo præterea habuerit omnes gratias gratis datas, iisdué
in terris degens & cum hominibus converſatus uſus fuerit. Divi-⸗
dunt enim Theologi cum D. Thoma I. 2. gratiam ſupernaturalem in
gratiam gratum facientem, & gratis datam: Illa eſt quæ per ſe
primario ordinatur ad ſalutem illius individui hominis, cui infund’
tur, eumque ſanéctificat formaliter, qualis eſt gratia habitualis,
quam cum virtutibus infuſis parvuli in Baptiſino accipiunt. Gratia gra-
tis data per ſe, & primario tribuitur propter ſalutem aliorum, utà

fidem ſuſcipiendam, vel vitæ emendationem moveantur, hæc gratia

per ſe non ſanctificat hominem, cui communicatur, ſed poteſt dtienn

in deccatot
Multi dite
tvimis;
iunt onft
ſomini ini
tias gratke
inndeles
de gramia
Mkeria
lrium 8
mint in
itatum,
ſen cognit
procul it
torbm con
ritu proce
dooum lit
ſenlur int
Aoltolo
Atgue
tapuam in
Noſtro, I
inO ſeut,
Cnifa fue
ge
n gmt,
Nuliſkan,
uuſefe
duten
4,..
Alunde
byintihal
enim Cra
lenme,,
uosam,
batia ,
Dorro

datis lnade

lere din

erſans,

i baptinl
e feti. N
emm enimbite
2. Ait: Ons
atiſlima dint
obat, etianin
Virgo, CNNA
t Baptſnun
Elitis natd fi
is à maclk

ica WI
6 gal
erit?
nigeniti
Alluſt kiete,
hummanumih
ſt, ült ſen
terno genon.

ratummn laeng
tudine onntii

e extta Anili

hoe Valhn
gis velelſs 4
n vivacite d.
, 1n ſena,
6 grach ic
5 vls ini/
jam ſapemmm

Dogma Fidei. E Chriſto una eft Perſona. 97

in peccatore inveniri, ut colligere licet ex illo Chriſti apud Matth. .
Multi dicent mihi in illa die Domine Domine in Nomine tuo prophe-
tavimus, & dæmonia ejiecimus, & virtutes multas fecimus: &
tunc confitebor illis, quia nunguam noni vos, diſéedite a me, qui ope-
ramini iniquitatem. Apoſtolus I. ad Cor. 12. novem recenſet gra-
tias gratis datas, eaque ſunt: ſermo Sapientiæ, ſen donum moven-
di infideles ad vivaciter cxedenda Myſteria Fidei, ùt explicat Suarez
de gratia prolegom. 3. c. 5. Jdermo Sstentia, ſeu donum explicandi
Myſteria Fidei dilucidis, & aptis verbis. Eides ſeu donum particu-
larium & fpecialium revelationum, quibũs Deus Prædicatorem illu-
minat in Myſteriis Fidei Catholicæ penitius explicandis. Gratia ſa-
nitatum, operatio virtutum, ſeu miraculorum aliorum: Prophetia
ſeu cognitio certa futurorum contingentium, & remotorum in terris
procul diſſitis eventuum. Diſeretio Sirituum, ſeu cognitio ſecre-
torum cordis, vel inſtinéctuum internorum, an à bono vel malo Spi-
ritu procedant ? Genera linguarum, Interpretatio Sermonum, id eſt
donum libros Canonicos & 88. PP. monumenta juxtà eorundem
ſenſum interpretandi, ac exponendi. Hæ ſunt gratiæ gratis datæ, ab
Apoſtolo recenſitæ, & ab eximio Suarez ita explicatæ.
Atque hæ gratiæ gratis datæ fuerunt omnes in Chriſto Salvatore
tanquam in capite, ac primo & principali Doctore, atque Magiſtro
noſtro. Ita manifeſté S. Auguſtinus: cit. à S. Thoma P. 3. Q. 7. a. 7.
in O ſicut in capite ſunt omnes ſenſus, Verba ſunt Auguſtini, ita in
Chriſto fuerunt omnes gratiæ etiam gratis datæa. Hanc aſſertionem
Docdt. Angelicus duplici roborat ratione. Primam I. c. ſic proponit:
Cuàm gratiæ gratis datæ ordinentur ad Fidei & piritualis Doctrinæ
manifeſtationem, oportet eum, qui docet, habere ea, per quæ ſua
mantſeſtetur Doctrina: alids ſua Doctrina eſſet inutilis, Siritua-
lis autem Doctrinæ & Fidei primus & principalis Doctor eſt Chri-
Ruas, - = unde mansfeſtum eſt, quòd in Chriſto excellentiſſimtè &
abundet fuerunt omues gratiæ gratis datæ, tanquam in primo &-
Principali Doctore. Alteram verò eodem loco ſta exponit: ſicut
enim gratia gratum faciens ordinatur ad alctus meritorios tam in-
teriores, quam exteriores, ita gratia gratès data ordinatur ad
uosdam actus exteriores Fidei manifeſt ativos in utraque autem
gratia Chriſtus plenitudinem habuit.
Porro Chriſtum reliquis omnibus donis gratis datis uſum fuiſſe.
Satis ſuaderi poteſt vaticinante Propheta IIa. 7. quid eſt, quod debui
facere vineæ meæ, & non feci? difficultas eſt de ſolo dono Bd,gm.
Ad quam ita reſpondet Doctor Angelius l. c. Apoſtolis datum eſt do-

98 Dogma Fidei. Le Chriſto una eſt Perſona.

num linguarum, quia mittebantur ad docendas omnes gentes. Chri.

Nüus autem in una ſola gente Zudaorum voluit perſonaliter pradi-
care, ſecundum quod ipſé dicit Matth. I15. non ſum miſſus niſi ad
oves, quz perierunt domüs Iſraël - & ideo non oportuit, quòd loque-
retur pluribus linguis, nec tamen defuit ei omnium linguarum no-
titia: cum etiam occulta cordium non eſſent et abſeondita. Ita Do-
ctor Angelicus. Neque dicas Chriſtum habuiſſe inutiliter hoc do-
num linguarum, ſi nunquam illo uſus fuit. Nam . Idem D. Tho-
mas: non inutiliter habet habitum, qui eo non utitur, quando non
Aſt opportunum.

Quæſtio Hiſtorico- Scripturiſtica XIX.
An Chriſtus legatur aliquando aliquid ſcripſiſſe, vel
an Doctrinam ſuam ſcriptis tradiderit?

AMHriſtum aliquid ſcripſiſſe in terra, dum adduceretur ad eum
☛⁄ adultera, perhibet D. Evangeliſta joannes c. 8. quidnam au-
tem tunc ſcripſerit, examinabimus Quæſtione mox ſequenti:
in præſenti controvertitur, ac quæritur, an Chriſtus unquam aliquid
ſeripſiſſe legatur, aut Doctrinam ſuam ſcriptis tradidiſſe? & commu-
nis Reſponſio eſt negativa cum D. Thoma, Suarez, Toſtato &c. plu-
rima ſunt fundamenta, queis hæc opinio roboratur. Primum eſt: ſi
Chriſtus aliquid ſcripſiſſet, aut Doctrinam ſuam ſcriptis tradidiſſet;,
tunc ſeripta illa profecto inter libros S. Scripturæ Canonicos Princi-
pem locum obtinuiſſent, & adhuc veluti pretioſiſſimus theſaurus afſer-
varentur, aut ſaltem horum aliquis ex Evangeliſtis mentionem face-
ret, atqui nihil horum fit, aut factum eſt, ergo Chriſtus non legi-
tur aliquid ſcripſiſſe. Soνv Jl um cùm Chriſtus incarnata Sapientla,
captus raptaretur ad Annam : Poutifex interrogavit ZEſum de Di-
Jeipulis ſuis, & de Dodtrina ejus. Quid reponit æterna Veritas?
ecce! non provocat ad Scripturam, nihil loquitur de Doctrina ſua,
quam ſcriptis tradidiſſet. Seòd ego palam locutus ſum mundo - Aui
me interrogas? interroga eos, qui me audierunt, quid locuts ſum
ipſis. Ecce hi ſetunt, quid dixerini eis. Dockrinam itaque ſuam
Cæleſtem Chriſtus ex infinito Sapientiæ ſuæ theſauro ſolùm vivæ vo-

cis oraculo deprompſit, non calamo manifeſtavit. Tertium funda-

mentum petitur ex Authoritate Evangeliſtarum, qui illa omnia, quæ
de vita, geſtis, atque Doctrina Chriſti Evangelicæ inſeruère Hiſto·
riæ, ſe vel vidiſſe, vel audivifſe non autem ex aliquibus Chrifti ſeri-
ptis

ſtig hauſiſ⸗
te geſtorun
Codrina ¹
Giſeipulus!
luud audiv
lontreltave
telert Nice
lun, ehen
rucn conler
Allerit, en
Marco ven
§D. Aug
gelicam 4
Orventiz,
enim Chr!
ſiz tribue
Venientiis
35 alis ger
ele concit
non preſten
mocke feri

on bie,

iritu D
nalibu 4
Ln. Hiſ.
Larum P.
Chriſti .
Diſum,
Abagari
pocr
Anno 6

eſens.

mnel enttil
perſonalfe,
ſum miſan
vrtuit, ℳ;

ium igunn
ilſwondifz l
inutiliter e
m B. Hend
utitur, i

ica W.

Adidert

2Gducetetn ,

kione mor g⸗
ſſtus undvam
dicile: Eln
er, Tolnd 1
atur. Priſißt
n ſeritis trnn
1E Cavoni

!
us theſaut
ſinus the⸗ 8

Daogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona. 99

ptis hauſiſſe teſtantur. Et primò quidem Matthæus & Joannes, qui vi-
tæ geſtorum ac Do ctrinæ Chriſti oculati teſtes fuêre, nihil omnino de
doctrina à Chriſto in ſcriptis tradita commemorant. Ipſe dilectus
diſcipulus Epiſtola 1. c. I. diſſertè pronuntiat: Quod fuit ab initio,
g9quod audivimus, quod oculis noſtris, perſpeximus, & manus noſtræ
contrectaverunt, de Verbo vitæ aununttamus vobis. De D. Luca
refert Nicephorus l. 2. Hiſtor Eccleſ. c. 43. illum fuiſſe Pauli diſeipu-
lum, eéôque Præceptore ac Dictatore Evangelium & Acta Apoſtolo-
rum conſeripſiſſe. Abulenſis autem Præfat. in Evangel. Matth. Q. 19.
aſſerit, eundem D. Lucam pleraque ab ipfa B. Virgine didiciſſe. De
Marco verò referunt S. Hieronymus lib. de Scriptoribus Eccleſiaſticis,
& D. Auguſtinus lib. de conſenſu Evang. c. 2. illum Hiſtoriam Evan-
gelicam à S. Petro accepiſſe. Quartum argumentum petitur ex con-
gruentia, quam adducit Toſtatus in ſuis Commentariis Q. 26. quèd
enim Chriſtus nihil de ſe, ac Dodtrina ſua ſcripferit, partim mode-
ſtiæ tribuendum eſt, partim authoritati, Modeſtiæ quidem, quia con-
venientiùs videbatur, ut illa, quæ in laudem Chriſti dici poſſent,
ab aliis Scriptis mandarentur. Authoritati verò, quia ea videtur
eſſe conditio Dominorum, ut licèt ipſi poſſent quidpiam præſtare,
non præſtent per ſe ipſos, ſed per Miniſtros ſuos, ſi per illos com-
modeè fieri poteſt. Addit S. Thom. 3. part. Q. 42. art. 4. conveniens

non fuiſſe, ut doctrinam ſuam Chriſtus ſcripto traderet, ſed doctrina

Chriſti, quæ eſt lex Siritis vitæ ſeribi debuit non attramenté, ſed
Spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, ſed in tabulis cordis car-
nalibus, ùt ait Apoſt. 2. ad Corinth. 3. Refertur quidem ab Euſebio
I. 1. Hiſtor. c. 13. quædam Epiſtola à Chriſto Salvatore data ad Aba-
garum Principem Edeſſenorum, & narratur ab eodem Hiſtorico poſt
Chriſti obitum à Divo Thoma Apoſtolo Thaddæum fuiſſe Edefſam
miſſum, qui Chriſti promiſſa adimpleret. Sed utraque Epiſtola tam
Abagari ad Chriſtum: quàm Chriſti ad Abagarum ſuppoſititia eſt,

& apocrypha, uti declaravit Gelaſius Papa in Concilio Romano
Anno 494. celebrato.

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona.
Qaæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XX.
Quidnam Chriſtus adducta ad ſe à Phariſæis Adul.

terà ſoripſerit in terra 5

Agnum profectò portentum digitus Dei ſcribentis? ſcripſe-
rat olim Deus per Angelicum Miniſterium illud triverbium
E Mane, Thecel, Phares. Daniel. . quæ Pauca verba Aulæis
palatii inſcripta continebant totam à Divina Nemeſi in impium Re-
gem Balthaſarum latam ſententiam, & denotabant ſubſequens Kegni
Chaldaici excidium. Script & Deus Homo, Verbum in carne dum
ad eum Phariſæi adducerent mulierem in ſcelere adulterii deprehen-
ſam, quamque juxta legem lapidibũs obruere jamjam parabant. Eſus
autem inclinans ſe déorſum digito ſöèribeb'at in terra. Joan. 8. v. 6.
ſed quid quæſo ſcripſit? . Chriſtum cribendo interna ſingulorum
Phariſlæorum occulta Gelicta redarguebat, tales enim formabat cha-
racteres, ex quibus ſinguli Chriſto ſua cordium ſecreta, ac occulta
delicta conſtare, manifeſtè poſſent colligere. Ita D. Hieronymus l. 2.
contra Pelag. Digito 7Eſus ſeribebat in terra, eotunm videlicet, gqui
accuſabant delicta. Conſentit D. Bonaventura de vita Chriſti c. 68.
ita de hac Chriſti ſeriptura ſeribens: Eit igitur illa ſeriptura tanta
veritatis, ut quilibet eorum cognoſceret ſun beccata. Ejusdem ſen-
tentiæ eſt purpuratus Toletus in cap. 8. Joannis: Dum enim, inquit,
inclinans ſe digito ſeribebat in terra illos legis eſſe transgreſſo-
rer, & cor eorum à Deo receſſiſſe ſigniſicat, alludens ad illud
Jerem. 17. Recedentes à te in terra leribentur. In eundem Evangelii
locum pro hac opinione ita commentatur. Albertus Mag. Digits
ſeribebat in terra, hoc eſt aperto judicio imnfrmitates noſtras chara-
erihus manifeſtis declarabat: gqura digitus judicium ſignat, terra
autem infirmitatem, & ſeriptura fragilis conditionis characterem.
Et in hoc accuſantes docuit, ut ſuæ conditionis memores ab alterius
judicio & accuſatione ceſſarent. Citat etiam Ambroſium: Ambro-
Ein autem aicit, quad quosdam deſeripſerit apices, in quibus qui-
libet legere poſſet pPeccata ſua. Atque hoc non obſcuréè colligitur ex
ipſis Salvatoris Verbis, qui accuſatores Phariſæos ita de præproberâ
vindicta redarguebat: Dut ſine peceate eſt, veſtrüm primus in illam

lapidem mittat. Quo audito, & viſis characteribus à Chriſto in

.

terra efformatis: Mli unus poſt unum exibant, inciptentes 4 Seniori-
bus, & remauſit ſolus Eſus, & Mulier in medio ſtans. .
Alius

Alius
y. 16. Pet.
Aſummis
zryjeifi/
.0, un
ddo eſt,
Congkwent

ur in Chri
tllit hurfel
tel Neſtori
apa celebr
MARNuraen
Wandrita!
Nall, a
Mlorpta
Chra.
ſet hayi
Coporum
Metropoli
VoCato, (
Pari erant
odes Det
om Eut
flerent l.
Monnſter
neluſera,
Pretendit,
aten,b

ſana.
ica I
ariſait

ſcribentis! in
Im illud gien
pauci Wethiit
mel in innin
ht fubſeqent
erbum in ern:
Adulteri dre
m paribin
terra. ſond
interna Illr
enim fornint:
ſecreta, 1.
1D. Hieronyns
orun ollil
Je vit Onik--
ils 4
ata. Hide
Dun eumt
gir A ui.
5 alocen 67
ln eunden e
bertus N
tata yfra 4
Iciun ,
imni, dd

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt perſona. tor

Alius autem ſolennis Interpres vult jeſum delineâſſe verba. Pſ. 49.
v. 16. Peccatori dixit Deus: quare tu enarras juſtitias meas, &
aſſummis teſtamentum per os taum? tu vero odiſti diſciplinam, &
projeciſti ſermones meos retrorſum, ſi videbas furem, currebas cum
go, & cum adulteris portionem meam ponebas. Sed pia hæc cogi-
tatio eſt, neque ullum in Scriptura hujus apparet veſtigium, aut
congruentia quadam ſuaderi poteſt.

Error Eutychetis

Negantis in Chriſto dari duplicem Naturam Divi-

nam unam, Humanam alteram.

X uno eodémque falſo ac erroneo principio ſubſiſtentiam &
A Perſonalitatem non diſtingui à natura „& Neſtorius & Euty-
S ches, de quo in præſenti, deduxéêre ſuas hæreſes. Duplex
dacut in Chriſto Natura, ergo inferebat Neſtorius, & duplex dabi-
tur in Chriſto Perſona, una datur in Chriſto Perſona, ergo & una in-
tulit Eutyches in Chriſto tantùm datur natura. Proſcripta itaque hæ-
reſi Neſtoriana à Patribus Concilii Epheſini Anno 41. ſub Cæleſtino
Papa celebrati, prodiit alia oppoſita Conſtantinopoli unam in Chriſto
naturam eſſe tenens Authore Euthyche Cœnobii Celeberrimi Archi-
mandrita ſeu Abbate, qui docuit, duas naturas, Divinam & Huma-
nam, ita in unam eſſe inter ſe confusè permixtas, ut per Divinam
abſorpta ſit humana, ſolâque proinde Divina in Chriſto remaneat na-
tura. Quod cùm per Eulebium Dorylæi in Phrigia præſulem audivilſ-
ſet Flavianus Patriarcha Conſtantinopolitanus, qui tunc tertio Epi-
ſeoporum præſidebat Concilio in cauſa Plorentini Sardeorum, Lydiæ
Metropolitæ, & duorum Suffraganeorum ejus Joannis & Coſſinii con-
vocato, cumque idem audiviſlent cæteri, qui cum Flaviano congre-
gati erant Epiſcopi, exhorruêre penitus omnes: moneri curavit Sy-
nodus per Euſebium Dorylæum Eutychen, niſi hic ob obſtinatum ani-
mum Eutychetis monita ſalubria ſpernentis fuiſſet deprecatus. Mic-
tuntur ergo Joannes Presbyter & Andreas Diaconus, qui Concilio
ſiſterent Eutychen, renuit ille negans ſibi fas eſſe, vel pedem efferre
& Monaſterii ſeptis, quo ſe veluti tumulo mortuus magis, quam vivus
incluſerat. Inſtat Concilium, ſed ille ægritudinem, & ſenectutem
prætendit. Vocatur tertiè per Memnonem Sacrorum vaſorum cu-

Rodem, Diaconos Epiphanium, & Germanum, quibus tandem ſe
N 3 ventu-

102 Dogma Fidei. Iz Chriſto una eſt Perſona.

venturum promittit, impetratis ſeptem dierum induciis, quibus lan-
guentem valetudinem reparet, ſed ille has inter inducias converſus
eſt ad dolos, obtinet ab Imperatore, ut Florentium Patritium cum
imperio, ne quid detrimenti Eccleſia pateretur, ſynodo jubeat inte-
reſſe. Cum Florentio illo nedum Monachorum turba, ſed & mili-
tum ſtipatus armis tandem venit Eutyches, qui, quèd ſentiret de
Chriſto, interrogatus repoſuit: duas quidem ſe ante unionem in Chri-
ſto admittere naturas. Monitus ad Nicæni ſymboli normam ut atten-
dat, & damnet, quod impiè protulerat, ſed pertinaciam in errore
ſensêre Patres Concilii, quare eum nedum à Monaſterii gubernio de-
jiciunt, ſed & ab Orthodoxorum conſortio ſegregant 30. Epiſcopis
& 21. Abbatibus ſubſcribentibus. Ad hæc furere cæpit Eutyches,
affixisque per trivia libellis injuriam ſibi à Concilio facdtam publicè
vulgat. Scribit S. Leoni Papæ Conſtantinopoli Neſtorianam Hære-
ſim revixiſſe, ſéque iniquè oppreſlum, exturbatum, neque, dum ad
ſedem Apoſtolicam appellaret fuiſſe auditum. Commoverat ea res
S. Pontificem, at ubi de oppoſito per Flavianum Conſtantinopolita-
num certior fuit redditus, omnia Synodi aéta approbavit. A Ponti-
fice dein ad Imperatorem provocat Eutyches: dicens acta Concilii à
Flaviano fuiſſe corrupta, annuit Imperator, releguntur acta & accu-
ratior actorum inquiſitio Flaviani quidem geſta incorrupta, apertam
Eutychetis falaciam patefecit. Eutyches legitimis Judicibus fruſtra
tentatis Dioſcori Patriarchæ Alexandrini Flavianéque graviter infen-
ſi patrocinium imploravit. Dioſcorus, ut Eutycherti ſuccurat, ſcribit
Imperatori œcumenico res tantas egêre Concilio. Theodoſius itaque
indicit Epheſinam Synodum II. quo Legatos Imperator, & Leo Pa-
pa miſit cum litteris, ſtatuitur à Cæſare Barſumas Archimandrita,
agens nomine omnium Monachorum contra Epiſcopos Orientales, qui
FEutychen damnaverant. Elpidius verò, ut Synodi Defenſor eſſer &
Cuſtos, & Epiſcopis, qui Eutychen judicaverant, judicandi poteſta-
tem adimeret. His tam infauſtè præmilſsis aperitur Epheſi quarto
Idus Auguſti in Baſilica S. Mariæ infauſta hæc Synodus jubet ſtatim
Elpidius de actis præfatæ Conſtantinopolitanæ Synodi damnantis Eu-
tychen quæſtionem haberi, obſiſtunt Legati Apoſtolici, priusque 8.

Leonis Epiſtolas legi poſtulant, obſtrepit Eutyches, eôsque in ſuſpi-

eionem trahit, quòd apud Flavianum pranſi pls nimiò Flavianum ole-

rent, diſcedunt itaque Legati Apoſtolici à Synodo, tum ob ſuppreſ-
ſas, & non lectas Pontificis litteras, tum ob denegatum ſibi in Syno-

do Primatum, licèt poſtea redierint: ſed Dioſeorus & Barſumas le-
gitimis diffiſi judiciis armata manu rem agreſſi cum 300. Monachis ar-
matis

matis Iynl
ſlentiumm i
Dorum qu
Ad hee re
ila, velur
Ccomprol
0roponit
Fobolo,
Maris
depredie
coniiciun
Hhavianus
Triduum
tus, he
thematiz
cehilet l
co, gick
literisT
communi
ionominianr
Uarre Cel
lorum ven
Eyheſier
Draoecdn
guin pot
nodum
elignum
Nullo⸗ her
cli oro
fillino⸗ cof
Leont De
Nermn
Mereſſe ⸗
o Marcin
etret ubi
lekne
Inchoate o
Dieſcenͤ
cheii Mare
or, ⸗

ſaus.

uciis, gihn
lnducias con
im Datritum
Fnodoibent
turba, ſel e
uo ſenit
e Uunionem ind
normanutn
ttinaciam inen
terii gebenin
egant 30, Hin
e Ceit buſt
lio taden
Neſtoriacam
m, neqde r
ommorert
Couſtaorüg
robarit. Al
ens a N
votur ch A
ncorrupta, i
nis ſuclchbu.
gve gafient
heti luccurnn
Theofohofn
erator, Ele
Pas Archinn
o0sOrenii,
diDelenore,
ulen i,
niun Ehrei⸗
nodus ilhe,
D
ccpgen
mid Pavunw
imiol .

Dogma Fidei. In Chriſto una eſt Perſona. 103

matis Synodum ingrediuntur, tabulas Notariis frangunt, Flaviano
ſilentiumm imperant, ejusque comites ferro & catenis onerant, Epiſco-
porum quorundam per minas contra Flavianum extorquent ſuffragia.
Ad hæc reclamant Apoſtolici Legati, ſed fruſtra, qui elapſi è& Synodo
illa, velut à ſicariorum agmine ſe ſubducunt. His egreſſis recitatur,
& comprobatur Eutychis Doctrina, ac priſtinum in ſtatum reſtituitur,
proponitur publicè Libellus, quem Eutyches Synodo dederat, cum
ſymbolo, verbis illis ſublatis qai conceptus eſt de Spiritu . natus ex
Maria Virgine. Acclamat Dioſcorus, eàamque Nicænam eſſe fidem
deprædicat. Euſebius & Flavianus autem de hæreſi iniquè accuſati
coniiciuntur in vincula. Ad Apoſtolicam ſedem quidem provocat
Flavianus, ſed provocantem ita pugnis calcibúsque excepit, ut poſt
Triduum in Exilio gravi plagarum dolore obierit. His peractis Dioſco-
rus, ne quid furoris omitteret, & audaciæ Alexandriam reverſus ana-
thematizare ipſum quoque Leonem Papam attentat. Hoc cùm per-
cepiſſet Leo ſummus Pontifex coacta Romæ alia quamprimùm Syno-
do, quidquid Epheſi fuit agtum damnavit, & reſcidit. Crebris dein
litteris Theodoſium & Pulcheriam urgere cæpit, ut infra fines Italiæ
communi conſenſu cogeretur Synodus altera, quæ Epheſinam deleret
ignominiam, & labem: Interea Valentinianus cum Keginis, nempe
Matre Galla Placidia, & conjuge Eudoxia Romam ad limina Apoſto-
lorum venit: quem Papa requiſivit, ut ea, quæ perperam acta ſunt
Epheſi novo coacto Concilio juberet revocari. Sed dolis Eutychianis
præoccupatus Imperator, nec litteris, nec precibús flecti potuit,
quin potiùs Flavianum publicis legibus damnavit, Epheſinamque Sy-
nodum illam Nycænæ æquari juſſit, ſed non impunè, ſiquidem poſt
exiguum temporis intervallum, cùm equitaret, equo graviter eliſus
nullo hærede relicto periit. Eo defuncto in Imperio ſucceſſit Theo-
doſii Soror Pulcheria, quæ & ſe & Imperium Marciano Senatori cla-
riſſimo copulavit, qui cùm clavum teneret Imperii, aſſenſum præbuit
Leoni Papæ, ejusdémque conſenſu Concilium convocavit Generale
Nicæam primò. At ſedis Apoſtolicæ Legati miſſi à Leone, permagni
intereſſe rati ad eas res componendas, & tumultus ſedandos, ſi Syno-
do Marcianus intereſſet, illum enixè rogâruot, ut eò Concilium trans-
ferret, ubi & ipſe oommodè intereſſe poſſet præſens. Et hac de cauſa
Calcedonem Urbem Bythiniæ celebrem fuit translata Synodus, ibique
inchoata octava Octobris Anno 451. in Baſilica S. Euphemiæ V. & M.
Præſidentibus legatis Apoſtolicis interfuit & ipſe cum ſua Uxore Pul-
cheria Marcianus, non ut præeſſet, nec ùt Judex, ſed ùt Defenſor &

Tutor, quò turbas & tumultus compeſceret. Quod ipſe palam de-
clara-

04 Dogma Fidei. In Chriſto ana eſt Perſona.

claravit actione ſexta Concilii Patres ita alloquens: Nos enim ad Ei.
dem roborandam, non ad Potentiam oſtendendam, exemplé Religioſef-
ſimi Principis Conſt antini gnodo intereſſe volumus. Interfuéêre cum
ipſo teſte Nicephoro 636. Epiſcopi, voluit enim Marcianus, ut foret
ipſius Concilii Patrum Numerus duplò Major Nicæni Concilii Patrum
numeré. Inchoato Concilio ſtatim Euſebius Dorilenſis adversùs Dio-
ſcorum Judicibus libellum obtulit, in quo indicabantur flagitia, &
furores Conciliabili Epheſini. Recitata dein ſunt publicè omnia Eu-
tychetis & Dioſcori impia Dogmata, & iniqua attentata per Conſtan.
tinum, qui erat à ſecretis Conſiſtorio. Die ſecunda & tertia ſæ-
pius citatus Dioſcorus in lynodo comparere renuit. Kecitatum in-
terim ſymbolum Nicænum & Conſtantinopolitanum, deinde Cyrilli
ad Neſtorium & Joannem Antiochenum litteræ, tum Leonis ad Fla-
vianum epiſtola, cui his verbis acclamârunt: Petrus per Leonemi ita
locutus eſt, Apoſtoli ita docuerunt. Interim Athanalius, Sophroni-
us, & alii Alexandrini in ſynodum admiſſi datis libellis, quibus gra-
viſſimas, queis à Dioſcoro affecti fuerant, injurias expoſuêre, quibus
intellectis cùm tertièò citatus Dioſcorus comparere renuiſſet, Legati
Pontificis Sedis Apoſtolicæ Authoritate illum Epiſcopi honore, &
Sacerdotum functionibus palam exauctorârunt. Dioſcoro damnato
cogitatum eſt de forma Fidei conſeribenda, quæ omnes in unum de-
vinciret Eccleſias, & conformiter ad Epiſtolam Leonis velut ad not-
mam, & columen veritatis ſancitus eſt: Chbriſtum Dominum perfe-
üötum Deum, perfeétum hominem ex duabus naturis inconfuse & in-
commutabiliter conſiſteutem, & Divinitate quidem Deo Patri, Ha.-
manitate verò nobis eſſe conſulſtantialem, ac per omnia ſimilem
peccats excepté. Sententiis quoquo modo contrariantibus damnatis,
ſic explicata fide de variis Epiſcoporum erroribus actum eſt. Mar-
cianus Imperator autem ſeverè inhibuit, ne quis Chalcedonenſium Pa-
trum decreta vocaret in dubium. FEutychianis exilia & ſupplicia
conſtituit, uti & ipſum Eutychem fecit exulare. Cùm autem hic
venenum ſpargere non deſiſteret, ad remotiora compullſus eſt migrare.
Dioſcorus autem in urbem Paphlagoniæ nomine Gangrænam conje⸗
Gus animam ibidem milerè egit. Hæc de Hæreſi Euthychiana, &
de iis, quæ contra illam à Concilio Chalcedonenſi Annéô 451. ſub
Leone l. Summo Pontifice ſunt Acta & Statuta.

DO-

ſer (Orer
bus Narn
Naturis
qui nullo
hlex n
ſor eſt
ktiam a
Non Pot

AUnnultabr

dein gu⸗
ula ſe
conyerſa
ing huif
Uiatem?
eNlinriler
realis

erſans.

58: NMr eust
4. Inleliß
Marcianns,
eniCelik
leoſis aen
cabadtur higi
t poblickont
tentata pet
eunch Ak
Uit. Recium
num, deiſtl
tumm Leonin
rus her lin
hanalius, N
liells, in
38 eoſlbe
ere enlilet,
Epilooni hann
Dioſeoro ta
ommnes inuun
Leonis elni
umn Dlni u/
uru nunſfui
dem Den M
ner omnit
tmiantihti⸗
Is altun .
Ohaleeloneti
8 exilir El
e. Cunn ,
onpulielt
e Gangtkin
rel Putſh⸗
genſi Am 6

93 (°) 26 107

DOGMA FIDEI

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humana
etiam poſt unionem inconfuſa „ &
impermixta. .

J 9 §. I.
Argumenta, quibis Hareſis Eutychiana

confutatur.

.Lurima ac irrefragibilia S. Leo Summus Pontifex in Epi-
Oſtolis ſuis ad Flavianum & PP. Concilii Chalcedonenſis 3
ipsique hujus Oecumenici Concilii Patres ad confutan-
dam hanc hæreſim congeſsére, nos pauca ex multis
Hdelibabimus.

Argumentum I. Si in Chriſto non daretur duplex natura etiam
poſt unionem inconfuſa, & impermixta, tunc vel natura Divina fuiſ-
ſet converſa in carnem, vel caro in Divinitatem, vel ita, ut ex dua-
bus Naturis una coaluerit, aut denique hoc modo, ut ex duabus
Naturis in ſua ſpecie permanentibus tertia quædam reſultaverit. At-
qui nullum ex his dici, aut ſuſtineri poteſt. Ergo in Chriſto datur
duplex natura etiam poſt unionem inconfuſa, & impermixta. Ma-
jor eſt certa, nullus enim alius loquendi aut fingendi modus
etiam ab Hæreticis eſt excogitabilis, m. p. quo ad ſingula membra.
Non poteſt dici Primum, Divina enim Natura ex fua eſſentia eſt
immutabilis: ergo implicat, ut mutetur, & convertatur in carnem;
dein quoque hoc modo Chriſtus Deus non foret: non Sdcundum
quia ſic tali modo Natura Divina fuiſſet mutata, ſi in ipſam caro eſſet
converſa. Et ſi humana Natura, ùt impie fingebat Eutychius à Di-
vina fuiſſet abſorpta, quomodo Verbum Divinum aſſumpſiſſet huma-
nitatem? non aſſumpſiſſet profedà, ſed conſumpſiſſet, deleviſſet ac
extinxiſſet. Accedit, quèd jam caro Chriſti tali modô non fuiſſet vera,
& realis, ſed Phantaſlica „& apparens. Quod in tertio Fidei Do-
gmate fuit abundè refutatum. Non Tertium. Quia duæ naturæ in
unam coaleſcere non poſſunt, niſi per ſui mutationem in illam, mu-
tari autem naturæ Divinæ repugnat, Jarss facta mixtione Divinæ
natu-⸗

B

106 Dogma Fidei.

naturæ & humanæ;, ita ut neutra illorum remaneret, ſed aliquod
tertium ſpecie diverſum, ſicut cum miſcentur liquores, hoc tertium
quid eſſet? neque Deus eſſet, neque homo; nam tertium, quod
per mixtionem duarum naturarum fit, neutrum eſt miſcibilium, quid
ergo eſſet Chriſtus? non Deus, non Homo. Neque ſuſtineri, aut
dici poteſt Quartum: quia cùm ex duabus naturis in ſua ſpecie per-
manentibus tertia natura reſultat, naturæ eam conſtituentes par-
tes ſunt, & incompletæ, ut videre eſt in natura hominis, quæ ſex
unione animæ & corporis reſultat. At natura Divina nequit eſſe
pars conſtituens unam tertiam naturam, quia pars dicit eſſe incom-
pletum, & imperfectum: ergo. Hic diſcurſus deſumptus eſt ex 88.
Patribus. Leontius apud Euthymium in Panoplia parte ſecunda titulo
15. probat, quèd ſi ex duabus naturis unica in Chriſto fieret, vel
facta eſſet, nec humana illa foret, nec Divina, adeôque Chriſtus
nec Deus eſſet, nec Homo, nec Patri, nec Matri conlſubſtantialis.
Gelaſius, vel potiùs ſupra laudatus Vigilius Tapſenſis I. contra Eu-
tychen probat, quèòd nec Divina natura in carnem mutari potuerit,
nec humana tranfire in Divinam. Quia ſic ſequeretur, ut ait, 7 ſ
lutio ineſffabilis Sacramenti nec glorifcata videretur noſtra conditio
unitione Deitatis, ſed potius eſſe conſumpta. Hoc idem à nobis al-
latum argumentum proponit contra Eutychianos S. Thomas I. 4. con-
tra gentes c. 35.
Argumentum 2. Tales de Chriſto in concreto, ſeu de toto ſup-
poſito Theandrico prædicantur proprietates, quæ non poſſunt illi con-
venire niſi ſecundàm duplicem naturam, Divinam nempe, & huma-
nam. Ergo duplex datur in Chriſto natura, Divina & humana. Proba-
tur A. De Chriſto prædicatur, quòd ſit paſſibilis & impaſſibils, quèd
ſit mortalis & immortalis. Atqui hæ proprietates de uno ſuppolito,
quod unicam tantùm ac ſimplicem haber naturam, prædicari non
poſſunt, ſed duplicem eſſentialiter denotant naturam; Ergo tales de
Chriſto prædicantur in concreto, ſeu de toto ſuppoſito Theandrico
proprietates, quæ non poſſunt illi convenire, niſi ſecundùm dupli-
cem naturam. Confirmatur hoc argumentum ex S. Scripturæ teſti⸗
moniis, in quibus contraria Chriſto tribuuntur propter duplicem, di-
ſtinctam, ac diverſam naturam v. g. quòd à nobis abſceſſerit, & no-
biscum tamen æternùm maneat. Joan. 16. Marth. 28. quèd de coœlo
deſcenderit, & in terra verſetur, & tamen ſimul ſit in cœlo. Joan. 3.
v. 15. quòd infans natus ſit in tempore, & tamen egreſſus ejus ſit à
diebus æternitatis Mich. y. v. 2. & alia plura, quæ profectò de Chriſto,
nili admittatur duplex natura Divina & humana dici non poſſunt⸗
. rga

1

Aroun
Nio. Drim
litavit i⸗
elet per e
Plei nntun
ſet muratu
ergo Ver⸗
Rem, &
Wunpti
er Hyiſto
frna .
A ſeme
ominum,
upler e
d finna
ut voleb⸗
crinaniri
Eii, exin
laln. Je
Kinonium
uld audi
contreltan
Der innu
WD ide
manibt
An
neceſar
tüm dar
Kum 4
Teyerq
Plardiu⸗
Koli Verl
Armimin
Iuexine
Nam eſſe
3 le, in
antrn
lincte
tetinn,

neret, el 14
Wores, hoek
namm tertian:
ſt miſcbbiltn,
eqne ſulſte
is in n hei⸗
coplſlitueng
ra hominßs,
Divinn henn
ars Gieit elein
Belumptiseit
parte ſeountti
Chriſto fen
, adebe
atri conidkte
Plenſiss lomm
ein mutati or
eretur, Atin,
retur ſnin
Hoc idem ai
86. Thomnsl

eto, len ce in
enon foln
m neme, A
d hum
teßde ini
“ Ntrlcn

1
uram; HMhol

l ermie,
„5 Serinue

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina &)Humana. 107

Argumentum 3. Quod petitur ex triplici S. Scripturæ teſtimo-
nio. Primum habetur Joan. I. v. 14. Verbum Caro factum eſt, & ha-
bitavit in nobis, ex quo ſic argumentor. Si Verbum Caro factum
eſſet per confuſionem, & commixtionem naturarum, ita, ut ex du-
plici natura una fuiſſet facta, tunc ex modo loquendi Verbum fuiſ-
ſet mutatum in carnem, atqui hoc ipſi Eutychiani horrent dicere,
ergo Verbum non eſt Caro factum, per converſionem, commixtio-
nem, & confuſionem, ſed tantùm per unionem Hypoſtaticam, &
aſſumptionem Humanitatis in Deum. Alterum teſtimonium petitur
ex Epiſtola D. Pauli ad Philip. c. 2. v. 6. ubi ita ſcribit: Qui caàm in
forma Dei eſſet, non rapinam arbitratus eſt eſſe ſe æ«qqualem Deo,
ſed ſemetipſum exinanivit formam ſervi accipiens in ſimilituainem
hominum factus, & habitu inventus at homo. Ecce! in hoc textu
duplex exprimitur natura, Divina, & Humana, forma Dei ſcilicet,
& forma ſervi. Jam ſi forma Dei, id eſt natura Divina, abſorpſiſſet,
ut volebat Eutyches formam ſervi, id eſt naturam humanam. Non
exinaniviſſet ſemetipſum formam ſervi accipiens, ſed potiùs, ùt ſupra
dixi, exinaniſſet, & conſumpſiſſet formam ſervi, ſeu naturam huma-
nam. Tertium de duplici Chriſti natura non minus luculentum te-
ſtimonium petitur ex epiſtola I. Joan. C. I. v. I. Quod fuit ab inttio,
quod audivimus, oculis noſtris, quoa perſpeximur, & manus noſtræ
contrectaverunt de Verbo vitæ. In hoc textu clarè in Chriſto du-
plex innuitur natura. Divina quidem per hos terminos: quod fuit
ab initio - - ⸗ de Verbo Vitæea. Humana autem, quæ oculis viſa, &-
manibüs fuit attrectata. ,
Argumentum 4. Deducitur ex abſurdis, quæ ex hæreſi Eutychiana
neceſſariò ſequuntur; Primò enim ſequitur, ſi in Chriſto unica tan-
tùm datur natura, & quidem Divina, quæ abſorpſit humanam, Chri-
ſtum aut revera pro ſalute humani generis non fuiſſe paſſum, aut ſi
revera paſſus fuit, ipſum paſſum fuiſſe ſecunmqàm Divinitatem, quo
abſurdius nihil dici aut excogitari poteſt, repugnat enim clare Apo-
ſtoli verbis: Chriſto igitur paſſo in carne & vos eadem cogitatione
armamini, & revera hoc abſurdum devorare debuêère Eutychiani;
qui exinde Theopaſchitæ ſunt dicti. Secundò ſequitur B. V. Deipa-
ram eſſe & dici non poſſe; in tantùm enim B. Virgo dicitur Dei-
para, in quantum genuit Deum Hominem, atqui ſi in hrice unica
tantùm daretur natura, hoc dici non poſſet, ergo. Tertiò ſequitur
everſio totius Myſterii Kedemptionis. Niſi duæ ſint in Chriſto
diſtinctæ naturæ, quarum una, humana ſcilicet, ſatisfactionis ma-
teriam, altera verò nempe Piviniras pretium ac valorem infinitum
L 2 com-

108 Dogma Fidei.

communicet. Pro roborando hoc Fidei Dogmate etiam omnia ad.-
hiberi poſſunt argumenta, quibus in ſubſequentibus duplicem dari
in Chriſto voluntatem, ac operationem contra Monothelitas pro-
babimus.
Coronidis loco attexo Magni Leonis in graviſſima epiſtola ad
Flavianum verba: dalva igitur probrietate utriusque, naturæ, &
in unam cozunte perſonam ſuſcepta eſt à Majeſtate Humilitas, à
virtute infirmitas, ab aternitate mortalitas, & aa ſolvendum
conditionis noſtræ debitum, natura inviolabilis naturæ unita eſt
paſſibili, ut quod noſtris remediis congruebhat, unus atque idem Me-
diator Dei & Hominum Homo Eſus Chriſtus, & mori poſſet ex uno,
& non mori poſſet ex altero. Ubi S. Pontifex alludere videtur ad
illa Apoſtoli verba 2. ad Corinth. 13. An experimentum quaritis
eus, qui in me loquitur Chriſtus? qui non infirmatur, ſea potens
eſt in vobis? Nam erſi crucifixus eſt ex infirmitate, ſed vivit ex vir-
tute Dei. Paſius eſt ergo Chriſtus & mortuus, ſed ex noſtræ huma-
nitatis infirmitate: vivit autem impaſſibilis & immortalis, at ex ſuæ
Divinitatis virtute.

§. 2.
Diluuntur argumenta Hareticorum.

Rgumentum I. Ex Authoritate S. Cyrilli (quem quidam ex
„ recentioribus Hæreticis criminantur, dum contra Neſtorium
S ageret in oppoſitam Eutychianam Hæreſim fuiſſe lapſum) hic
in Epiſtola ad Acacium Melitenſem ait: Naturas duas unitas eſſe di-
cimus, poſt anitionem verè tanquam ſubtata en duo partitione,
uenam credimus eſſe filii naturans, veruùum inhumanati, & in-
carnati. Idem habet in Epiſtola ad Succeſſum & in Epiſt. 2. ad eun-
dem ait: Naturarum diſßzerenttam poſt unitionem ſola cogitatione
dividi. Ergo S. Cyrill. Alexandrin. dum duplicemin Chriſto negabat
perſonam, Unicam tantùm in illo etiam agnoſcebat naturam.
B. ad 1. Cum S. Cyrillus ait: Unam credimus fteri naturam,
non vult poſt unionem eſſe unam unitate ſubſtantiæ & eſſentiæ, ſed
unitateduppoſiti, ut Neſtorio ſe opponeret, qui poſt unionem duas

naturas & duo ſuppoſita, ſeu duas Perſonas agnoſcebat in Chriſto.

Quèd autem hæc mens fuerit S. Cyrilli, conſtat ex verbis, quæ ſe-
quuntur, nempe inhumanati, & incarnati, quibus ſignificatur
caro & humanitas unita hypoſtaticè Verbo Divino & ſic à Verbo &
natu⸗

D

Ditura Diyi
ur Hutychi
ilis verbis!
Proprietates
Gurſlin ab
non verd el
CoNjcactas,
oferrr
uin Kort
tunn ſt di
enin elt d
tura in Ch
Argun
nemn cum!
nem, eo
ait, guen,
dervator ,
buut, ade,
iſ zyſecr

ußra her

ſanuinen
Ohricti on
Cdudngir
N. A
Der incar
non tant
& non ſ0
tamen Va
bunn ſat
. Arun
es qua,
Perle
dun, dum
In IAtur

10
conperlam
lecontt⸗
ts enande
pucd dhe⸗

etiam omt
us (uptoen
Monotheln

ilſimn ennt
gue, nuini
ate Hunilt
&u nu
nature Ml
atlte li
uri lſetant
udere Witen
mentuß ſu
nutur, ſlß⸗
ſed wiitat
ex nolrehr
ortali, d

.

gben itt

3
contra Nel

fuiſle hyun
Gs itu
uo ar
hilun
ſls A
curay.
es
. & elentin⸗
ſt mionen,

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humang. 109

natura Divina diſtincta, quo loquendi modo non juvatur, ſed perimi-
tur Eutychian. error confuſionem naturarum aſſerens ad alterum dico:
illis verbis non ſignificat S. Cyrillus ita confundi & miſcer i naturarum
proprietates, ut ex duabus facta ſit in Chriſto per unionem una natura,
quaſi in abſtracto, ſed factam eſſe in concretounam, unita te ſuppoßſti,
non verèò eſſe duas ſeparatim ſubſiſtentes, & affectivo ſolùm vinculôò
conjunctas, ùt volebat Neſtorius: hincanimæ & corporis exemplum
pofert; Cyrillus, quæ pariter ſola ratione diviſa poſt unitione m aſſerit,
quia ſeorſim poſt unitignem non ſubſiſtunt, quamvis reverà comper-
tum ſit diſtinctas realiter eſſe corporis, & animæ ſubſtantias, aliud
enim eſt diſtinctio, aliud diviſio, & ſeparatio, & ideo non dicit na-
tura in Chriſto ſola cognitione diſtingui, ſed dividi.
Argumentum 2. Juſtinus Martyr Apologia ſecunda Inc arnatio-
nem cum Euchariſtia comparat, aſſerens, Verbum factum fuiſſe car-
nem, eo modéô, quo panis fit corpus Chriſti in Euchariſtia: Seg,
ait, quemaamodum per Verbum Dei Caro factum gJEſus Chriſtus
Jervator noſter, & carnem & ſanguinem ſalutis noſtræ cauſa ha-
buit, ad eaundem modum etiam, in qua per preces verbi ejius, ab
ipſo profelti gratiæ ſunt actæ, alimoniam, andt ſanguis, & caro
noſtra per mutationem aluntur, incarnati illius Zkeſu carnem &-
ſanguinem eſſe docti ſamus. Atqui panis in Euchariſtia fit corpus
Chriſti non per unionem, ſed transſubſtantiationem, ergo ſimiliter
contingit in incarnatione.
e. Allatum à Juſtino exemplum in tantum valet, in quantum
per incarnationem Verbum Divinum verè & realiter factum eſt caro
non tantùm apparenter, ſicut panis in Euchariſtia veré & realiter
& non ſolùm figurativè, ùt vult Calvinus, fit corpus Chriſti. Non
tamen valet quò ad modum, quo panis fit corpus Chriſti ita ut Ver-
bum fiat caro per converſionem in carnem, ſicut panis fit corpus
Ohriſti per converſionem in Chriſtum ipfum.
Argumentum 3. Qui factus eſt caro in ſua natura, non manſit,
ſicut aqua, quia in nuptiis Canæ Galilææ facta fuit vinum in natura;,
& ſpecie aquæ non manſit, ſed in naruram vini tranſivit, ſed Ver-
bum, dum humanam induit carnem, factum eſt caro, Joan. I. ergo
in natura propria non remanlit.
g. Hoc argumentum probat, Divinitatem per incarnationem
converſam fuiſſe in carnem, quod tamen non favet illis Eurychianis,
qui econtra volebant carnem, ſic à Divinitare abſorptam, ut peni-
tùs evanuerit, & loco ejus alia, ſed phantaſtica apparuerit. Unde
apud Theodoretum dialogo ſecundo Eraniſtes, ſen Eutychianus fſci-
O 3 ſcitan-

110 Dogma Fidei.
ſcitanti Catholico, quomodo poſt unitionem unicam naturam agno-
ſceret? Reſpondet: Ego Divinitatem do wanſeſſeè, ab hac verò ab-
ſorptam eſſe humanitatem. 1.
g. Secundè d. M. qui per Converſionem factus eſt caro in ſua
natura non manſit c. qui factus eſt caro per unionem, & aſſumptionem
non manſit in ſua natura n. M. Verbum ergo caro factum eſt, non
per converſionem in carnem „ſed per carnis aſſumptionem, ſicut di-

citur pro nobis factum maledictum & peccatum, quia maledictum in

ſe ſulcepit, & peccata noſtra quò ad pænam portavit, non quèòd in

maledictum, & peccatum ſit converſum. Unde Verbum & caro
etiam poſt unitionem in ſua ſpecie & natura permanſerunt, unde benè
Gelaſius vel Vigilius Thapſenſis lib. contra Eutychetem. Unitio eſt

duarum naturarum, non cujuslibet alterius abolitio. Quare Joannes

poſt illa verba: Verbum caro factum eſt, ſubjecit hæc: habitavit in
nohbis: ſuper quæ Chryſoſtomus tract. II. in oann. tanquam ſic te
alloqueretur: vide, ne quia abſurdi ſuſpiceris ex illa voce factun
eſt, non enim mutationem illam immutabilem illius natura ſignißr
cavi, ſed habitationem & commorationem. Porro id quod habitat,
non eſt idem cumco, quod habitatur, ſed diverſum, nam alterum
hahitat in altero, alioquin non eſſet habitatio, nihil enim in ſe ipſo
bhabitat. Caterùm alterum dixi ſubſtantia quippe unitione, & co-
yulatione unum eſt, Deus, Verbum, & caro, ita ut non confuſi- vel
exſtinctio alla ſubſt antiarum acciderit, ſed in explicabilis quædam,
&- omnem dicendi facultatem ſuperans unitio, gquòd autem Verbum
ita factum ſit caro, ut ne leviſſimè quidem mutatum ſit, eleganti
exemplo explicat S. Auguſtinus Serm. 187. aliàs 25. de tempor. Nemo
ergo credat Dei Filium converſum & commutatum eſſe in hominis Fi-
lium, ſed potiùs credamus, & non conſumpta Divina & perfeciè al-
ſumpta humana ſubſtantia, manentem Dei Filium factum hominis Fi-
lium neque enim, quia dictum eſt. Deus erat Verbum, & Verbum
Caro factum eſt, ſic Verbum Caro factum eſt, ut eſſe deſineret Deus,
quando in ipfàa carne, quod Verbum caro factum eſt Emmanuel na-
tum eſt nobiſcum Deus. Sic verbum, quod corde geſtamus, fit vox,
cùm id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, ſed
illo integro, iſta, in qua procedat, aſſummitur, ut & intus maneat,
quod intelligatur, & foris ſonet, quod audiatur, hoc idem tamen pro-
fertur in ſono, quod antea ſonaverat in ſilentio, atque ita Verbum
cùm fit vox, non mutatur in vocem, ſed manens in mentis luce &
afinmpta carnis voce procedit ad audientem, ut non deſerat cogi-
tantem. Ita Auguſtinus.

Argu-

.

Argu
er altera,
MNa, &
5. Cjril
Vinald eſt
Neturamm
.
Gioirſd.
nata,
nis cond
non per
Prietatib
Ferbi ean
Arg
Corinthi
his verbi⸗
Ateram n
Verè non
lm none

(i, Velil

Gdolentia
HRR le
Orinos,
1eporit
Nomen
ſto pon
Derlonan
AWorari,
Ar
ſo al

R)
Lunrhet
lenim tr
dus ſti
ls lalye
ritus
tummdici
Eihu-
Keumin
lta Dropr

imm naturune
Ab hut

Aus ett an
„ & Mnnin
fackun e
dtionen, i
ia mielin
Vit, non
Verbomn A!
erunt, it
hetein, Uil
. Qnre e
re: Mfn
n. taocbamt
ila Mue
ius Matii
idu
m; uN i

il uin ine

unitint,
Gt un in
lraßili u
4 auten ſe
tun t,
ge temnpot. N
ell in loni
ckun oni
tbom, 3
Etelnenl
elimlb,
Lommh,
Eintis i
iben me

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humana. i

Argumentum quartum una duarum naturarum non denominatur
ex altera, niſi aliquomodo invicem transmutentur, ſed natura hu-
mana, & Divina ab invicem denominationes ſfuſtinent. Dicit enim
S. Cyril. inductus à Concilio Chalcedonenſi parte zda. Naturam Di-
vinam eſſe Incarnatam, & Nazianz. Epiſtol. ad Cledonium humanam
naturam eſſe Deificatam. Ergo
N. Ex S. Thoma 3. Part. Q. 2. a. I. ad 3. quod ſicut Damaſcenus
dicit lib. 3. Orthodoxæ Fidei c. 6. & II. Natura Divina dicitur Incar-
nata, quia eſt unita carni perſonaliter, non quod ſit in naturam car-
nis converſa, ſimiliter & caro dicitur Deificata, ùt ipſe dicit c. 15.
non per converſionem, ſed per unionem ad Verbum, ſalvis ſuis pro-
prietatibûs naturalibûs, ut intelligatur caro Deificata, quia facta eſt
verbi caro, non quia facta ſit Deus.
Argumentum 5. Julius I. Summus Pontifex in Epiſt. ad Dyoniſium
Corinthiorum Epiſcopum videtur negare duplicem in Chriſto naturam
his verbis: neceſſe eſt, eos, cùm duas naturas dicunt, unam adorare,
alteram non adorare, atque in Divina quidem baptizari, in humana
verò non baptizari. &. Leontius l. de ſectis act. 8. hanc Epiſto-

lam non eſſe genuinum Julii fætum ſed potiùs vel Apollinaris Hæreti-

ci, vel alterius ex ejus ſecta, cùm multa Apollinariſtarum errores re-
dolentia continear. Quare critici omnes duas tantùm Julii Epiſto-
las ut legitimas ſuſcipiunt, unam ad Orientales, alteram ad Alexan-
drinos, quas S. Athanaſ. refert in Apolog. 2. ſed tranſeat hæc Epiſtola,
reponit Eulogius Alexandrinus Patriarcha apud Photium Cod. 230.
Nomen natura ibi uſurpari pro hypoſtaſi, & negari, quòèd ſi in Chri-
ſto ponerentur duæ Hypoſtaſes ſeu duæ naturæ duplici fübfiſtentia
perſonatæ, Divina & Humana ùt ponebat Neſtorius, opporteret unam
adorari, aliam non adorari. Quia adoratio terminatur ad Perſonam.
Argumentum ſextum duo erunt Chriſti, ſeu duæ erunt in Chri-
ſto Perſonæ, ſi in eo duæ ſunt naturæ.
NB. N. a. oppoſitum demonſtrat ſœæpè laudatus Vigilius l. I. contra
Eutychetem c. 10. duplicè exemplé, Primo petito ex 88. Trinitate,
ſi enim tres Perſonæ Divinæ habentes ſingulæ proprietates ſuas, qui-
bus diſtinguantur, non quibus ſeparentur, ſunt unus Deus, cur Fi-
lius ſalva naturæ utriusque proprietate & diſtinctione non erit unus
Chriſtus ? Secundo exemplo hominis: in homine enim proprieta-
tum diſtinctio diſtinctam Perſonam non infert. Conſtat homo quinque
ſenſibus, qui ita officii ſui proprietatem naturaliter obtinent, ut nihil
ſecum habeant commune, nihil ſibi alterius valeant vindicare, viſus

ita proprium miniſterii ſui gerit officium, ut nec audire, nec odo-
rare;

112 Doagma Fidei.

rare, nec guſtare, nec contrectare poſſit, & ſic de aliis: Et cùm hæ
omnes ſint membrorum ſpecies tam diverſæ, tam diſeretæ, ita natu-
ralibus proprietatibus ſubſtitutæ, nihilque communionis, nihil ſocie.
tatis ad ſe invicem habeant, ſed privato quodam & ſolitario jure
functionis miniſterium impleant, unus tamen, & idem eſt homo,
qui quodamodo quinque corporalibs ſenſibůs varia proprietate à ſe
invicem differentibus conſtat, ita quinque ſecundàùm Eutychianorum
deliramentum Perſonas habere debuerat, ut quantæ ſunt proprietates
ſenluum, tanta eſſer Numeroſitas Perſonarum, ita Vigilius hæc ſe-
cunda paritas, quantum poteſt, valeat. Ego priori inſiſto, & oſtendo
ex argumento à contrario, ex unitate Perſonæ malé inferre Euty-
chen unitatem naturæ: ex Trinitate Perſonarum in 88. Trinitate
malè infertur Trinitas naturarum, ergo ex unitate Perſonæ malè in-
fertur in Chriſto unitas naturæ. Hoc Argumentum etiam ſtringit
Neſtorium.
Argumentum ſeptimum SS. Patres ſæpe uſi fuerunt nomine
mixtionis, ſeu miæxturæ, ut explicarent unionem duarum naturarum
in Chriſto ut docent Philoſophi. M. p. ex Tertulliano in apolegetico
c. 21. dicente naſcitur homo Deo mixtus. Et S. Auguſtinus Epiſtola
137. ad Voluſianum c. 3. ubi vocat Perſonam Chriſti mixturam Dei
& Hominis, ſicut Perſonam Hominis mixturam animæ & corporis.
N. SS. PP. non uſurpâſſe nomen mixtionis & mixturæ eo ſenſu,
quo liquores dicuntur milceri, ut ſcilicet eorum deſtruatur natura,
ut vel unus in alterum, vel ambo in tertium transmutentur, ſed, ut
ait S. Cyrillus lib. I. contra Neſtor. cap. 3. ea voce ſunt abuſi, cùm
ſummam unionem oſtenderent. In hoc autem ſenſu, non in primo ſe
loqui teſtatur Tertull. indicans unionem carnis in unitate Perſonæ,
unde ſubdit: Caro Siritu inſtructa nutritur, adoleſcit, affatur,
docet, operatur, & Chriſtus eſt. Quibus in Chriſto fatetur carnem,
& etiam Spiritum ſeu Divinitatem, imo libro adversùs Praxeam c. 27.
apertè Eutychianum errorem antequam naſceretur impugnat his ver-
bis: Et ades ſalva eſt utriusque proprietas ſubſtantiæ, at & spiritus
res ſuas egerit, in ilo, id eſt virtutes, opera, & ſigna, & caro paſ⸗
ſtones ſuas functa ſit, eſuriens ſub Diabolo, ſitiens ſub Samaritide,
Kens Lazarum, anxia aſque ad mortem denique & mortaäs eſt.
Quodſe tertium quid eſſet ex atroque confuſum, ut electrum, oß
tam aiſtineéta Documenta paterent, utriuſque ſubſt antiæ, ad locum
S. Auguſtini dico:; S. Pater Auguſtinus ut oſtendat ſe nomine mixtu-
ræ nihil aliud intelligere, quàm ſummam ac ſubſtantialem unionem,
utitur exemplo animæ, ac corporis, ut autem removeat idæam
mixtio-

M

mintionis,
Gtamen
liuuren it⸗
am G
1 unit
ſt in aere
ſt: Ie
ſulſtautin
tatenn,

lerolam!
Dixi er
0. Aug⸗
ſirt ua
cato de⸗
Kordre
hertin
riſeit
tentia
et h
Ropoſi
dtem
Reerne
liens
De kter
prer
Cannat
Ckedori⸗
ere
an i
crar

liis: N
Cretr, int
lonis, niklt
E loliunn!
idem t
proptient
n Eutychim
lunr grote
Vigliuh
inſſto, C
ale intene
in N ii
Perlonem
umn etim k

i fuerun n
Buarummu
no in aor
dugnſlineh
Einmirun
me & co
mikture ent
Geltrunturot
Smutend,
e ſun iMl
C non innt
ubitate Ue
igſit, h
1o fietu
ls Praen
impugnn
ie, 6
s, 6
i ,
e GοN
Ouißi,
entit, 1
ſe noniet
ptillen
remnoy 7,

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humana. 113

mixtionis, quæ in corporibus fieri ſolet, poſt recitata verba addit:
Si tamen recedat auditor à conſuetudine corporam, qqua ſotet du
liquores ita commiſceri, ut neuter ſervet integritatem ſauanm, Jaante-
uam & in ipſis ecorporibus ari lux incorrupta miſceatur, ſioutt ergo
“ unitur aëri ſalva wanente natura lucis & aöris, nec lux tran-
ſit in asrem, nec aër in lucem, nec ex aére & luce tertia natura
lt: Ita Deitas unitur carni, ſalva manente Deitatis & carnis
Jubſtautia, ita ut dec Deitas in carnem, nee caro tranſeat in Dei-
tatem, nec ex Deitate, & carne tertia ſutbſt antia fuit.

Quæſtio Hiſtorico- Scripturiſtica XXI.

Dtrum Chriſtus in terris degens alicui decretoriam

damnationis Sententiam revelaverlt?

Ta non uni duntaxat ſed pluribus decretoriam damnationis
ι Sententiam à Chriſto intimatam fuiſſe videntur teſtari S. Pa-

D. ginæ præſertim Joan. 8. ubi in refractariam infidelem ac ma-

levolam Phariſæorum turbam D. Magiſter hanc fulminat Sententiam.
Dixi ergo vobis, quia moriemini in peccatis veſtris. In quem locum
D. Auguſt. tract. 38. in Joann. inquit: Iufeliciſſima conditio miſera
ſors Judæorum, qui de ore vatidico audierunt moriemini in pec-
cato veſtro. Auguſtino conſentit Cyrillus in eadem Joann. verba ita
commentans: moriemini in peccatis veſtris, id eſt, quia ad reprobos
pertinetis, dixi moriemini in peccatis veſt ris. Pari modo impiis Pha-
riſzis Matth. 23. videtur à Chriſto intimata æternæ perditionis Sen-
tentia: Genimina viperarum quomodo fugietis à facièt gehennaæ? id
eſt, non fugietis, nam uſitatus eſt in Scriptura modus Sententiam ac
propoſitionem negativam per interrogationem proponi - - omnium
autem clariſſimé Chriſtus Diſcipulo ingrato ac ſacrilego Proditori
æternæ reprobationis in ultimæ cœnæ convivio intimavit Jjudicium
dicens: vaæ bomini illi per quem Filius hominis tradetur. Væ nem-
pe æternum, væ irriparabile, væ interminabile. His non obſtantibus
ut præſens contoverſia rité decidatur, judico revelationem æternæ
damnationis cum D. Angelico dividendam eſſe in abſolutam, & de-
cretoriam, ac in conditionatam & comminatoriam, qua nempe æter-
næ perditionis ſententia alicui manifeſtatur, ac ſub conditione qua-
dam (id eſt, niſi crediderit, aut pænitentiam egerit) intimatur, talis
erat intimatio interitus ex imperio Divino à Jona faécta Ninivitis.

Quo

114 Dogma Fidei.

Quo ſuppoſito R. ad propoſitam Quæſtionem Chriſtum Dominum nulli
æternæ perditionis ac reprobationis Sententiam abſolutè & decre-
toriè revelaſſe, ſed tantum conditionatè ac comminatoriè. Pro hac
Sententia citat Silveira tom. 2. lib. 6. multorum SS. PP. oracula col-
ligitur etiam hoc manifeſtè ex S. Scriptura Luc. 13. niſi pænitentiam
egeritis, omnes ſimul peribitis. Item Joann. 8. niſe eredideritis, quia
ego ſum, moriemini in peccato veſtro. Quæ verba conditionatam
duntaxat & comminatoriam, non abſolutam ac declaratoriam dam-
nationis atenæ ſententiam indicant. Unde pergit Auguſtin. loco ſu-
prà citato: revocavit eos in ſpem, ſe non ecredideritis, quia éο
ſum, moriemini in feccatis veſttiis, ergo ſi eredideritis, non morte-
mint S. Auguſtino adſtipulatur Angelicus in aurea ſua expoſitione in
caput. 8. Joann. ut non totaliter excludat ſpem ſalutis, ponit reme-
dium Chriſtus dicens: ſi enim non credideritis, quia ego ſum, worie-
mini in peccato veſtro. In eundem ſenſum commentatur S. Fulgent.
ſe Phariſai Meſſtam vellent credere, ſalvarentur. Rationes deduco
pro hac Sententia ex ipſo Silveira Doéctiſſimo interprete, ait enim I. c.
Chriſtum Dominum fſimilia fulminâſſe in Phariſæos, & Judæos, ut
ipſos perterreret à ſcelere, atqui perterrere à ſcelere non eſt reve-
lare ablolutè ac decretoriè æternam damnationem, ſed tantuùm com-
minatoriè ac'conditionatè; ergo. Secundo utique Chriſtus nulli æter-
næ ſalutis ſpem ſuſtulit, ſuſtuliſſet autem, ſi alicui decretoriè ac ab-
ſolutè æternam damnationem revelâſſet: ergo. Hinc Ezech. 8. nolo
mortem peccatoris, ſed ut convertatur, item c. 18. Si autem impius
egerit penitentiam ab omnibus beccatis ſuis, omnium iniquitatum
eus, quas operatus eſt, non recordabor. Quod de Juda dictum fuit,
optimè ad noſtram opinionem explicat Purpuratus Dalmata apud Cor⸗
nelium in c. 26. pæna gudæ pradicitur, ut quem pudor non vicerat,
denuntiata corrigant ſupblicia.
Planè autem in hac parte deciſiva ſunt verba Angelici Q. 23. de
veritate a. 8. ubi diſerté docet: Si alicui talis fieret revelatio (lei-
licet de eo damnando) deberet intelligi non ſecundam modam prophe-
zicæ prædeſtinationis, ſed per modum propheticæ comminationis. Lu-
culentiſſimè pro hac Sententia Didacus Stella dum in illud Chriſti Ora-
culum, niſi panitentiam egeritis, omnes ſimiliter peribitis. Ita lo⸗
quitur: ſi penitiùs advertere volumus, quot, quantisque Deus ra-
tionibus ſalutis noſtræ operatur negotia, nihil efſet, quod magis ani-
mas noſtras ejus amori manciparet, multis beneficiis invitat ad Re-
gnum cœleſte, creberrimis anhortatur inſpirationibus. Videns verò
multos in lua nequitia obſtinatos, Dei clementia aburentes aliâ in

cedit

ceclt i,
punitiones
nn Peccart
otelt.

ſmillimo
ambſlin.
non veni
Dhond
eſle con
er i
ret, d
adimnod
ftagr
eni
erem
lmpler
Cerem
eus.
Deſun
lcet,
In dli
ote g
fnin
doheit⸗

V. 2
ue⸗

m Domium
bſolute
natori, M
Pb. oknn
niße gonitn
rrellentie
Da Conciton
claratorund
Auguſtin en
leritt, ſ
eritit mn
a euyolir
tis, hontn
egn ſt
ntatur ie
Rationei
dte, itein
8, & ute
ete 0n
led untin
Prikusnnlt
gecretotten
ine Eechi
6 D
jonn iniſ
fuda cidm
alivataeol.
dir p

gelei⸗
t enelti 4
jpatioll.
l Cnk
enhiti,
ntbque
1 o

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humana. 1II5

cedit viàâ, ut illos lucrifaciat, adducendéô iis in memoriam juſtitias,
punitiones, tormenta & flagella iniquorum, ut ſaltem formidine pæ-
næ peccare deſinant, & timore trahat, quos benignitate ducere non
poteſt.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXII.

An Chriſtus in terris converſans ecum Diſcipulis ſuis
in aliqua lege Ceremoniali diſpenſaverit?

E Pfſa æterna Veritas Sapientia Incarnata Chriſtus Dominus ac
N 2 Salvator noſter in nulla omnino lege Molſaica ſecum ipſo,
aut cum Diſcipulis ſuis unquam diſpensâſſe, diſſertè teſtatur
Matth. c. 25. V. 17. Nolite putare, quoniam veni ſolvere legem, aut
Prophetas, non veni ſolvere, ſed adimptere. Ex quibus clarè de-
duci videtur non tantùm Chriſtum, ſed etiam Apoſtolos, quos ſibi
ſimillimos Chriſtus volebat, leges Moſaicas etiam ceremoniales ad
amuſſim, ac exactè obſervâàſſe. Quid enim eſt, quod dixit Eſus:
non veni ſolvere, ſed adimplere. Ut doceret (eſt doctiſſimum Al-
phonſi Toſtati * Albulenſis Epiſcopi reſponſum) Diſcipulos ſuos non
eſſe contemptores legis, ſed ut ſervarent eam, cùm ipſe, qui erat Ma-
giſter illorum, ſervaret illam. Nam ipſe volebat, ut qualia ipſe face-
ret, talia & ipſi facerent; unde dixit: exemplum dedi vobis, at quem-
admodum ego feci, ita & vos faciatis. Joann. 13. ſuo etiam ſuf-
fragatur teſtimonio Orator Aureus ſuper citata Matthæi verba: non
veni ſöolvere &c. Ut Diſeipulos ſuos bis verbis ad ſuum provocaret
exemplum, ut ſicut ipſe omnem legem implebat, ſic & illi ſtuderent
implere. Quod utique non præſtitiſſent Apoſtoli, ſi in aliqua lege
Ceremoniali à Chriſto diſpenſati fuiſſent. Pro hac Sententia ſtat Ire-
næus I. 4. c. 2. Tertullianus lib. de Pænit. Auguſtinus in Quæſt. novi
Teſtamenti Q. 69. Cornelius à Lapide in Marth. c. 5. cum quibus ita
licet, & quidem ſolidè argumentari. Chriſtus nunquam ſecum ipſo
in aliqua lege Moſaica, etiam duntaxat Ceremoniali diſpenſavit, ut-
pote qui non venit ſolvere legem, ſed adimplere, ergo neque cen-
ſendum eſt, ipſum diſpensâſſe cum Apoſtolis, ne per hoc contra ſe
concitaret judæos, aut illis infirmis ſcandalum præberet.
Contra hanc Sententiam adducitur textus Evangelicus Matth. 15.
v. 2. quare Diſcipuli tui transgrediuntuar traditionem Seniorum,
non enim lavant manus ſuas, cum panem manducant. Sed
P 2 5 ee Ne-

116 Dogma Fidei.

B. Negandé abſolutè lotionem manuum antêé commeſtionem

fuiſſe legem Moſaicam Ceremonialem, ſed tantummodo traditio con-
ſuetudine Phariſlæorum introduéta. Ita Cornelius à Lapide diſſertis
verbis. Hac autem conſuetudo, ut conſuetudo, non vero ut lex fuit
habita (lex enim nihil tale præſcripſit) ſed à religioſis imo ſuperſti-
zioſis Phariſais inſtar legis fuit introdacta, & more recépta. Hinc
redarguens eos Eſus, ait illis: qaare & vos fransgredimini Man-
datum Dei propter traditionem veſtram. Matth. I5. V. 3. Arabicus le-
git: propter Statuta veſtra. Quaſi diceret juxta ſæpè laudàtum Cor-
nelium Veſtræ traditiones ſpernunt, violàntque legem Dei, ergo

erroneæ ſunt, impiæ, Deo contrariæ, nec oblervandæ fruſtra ergo

accuſatis meos Diſcipulos, quèòd eas non ſervent. Ut autem ſe ſuòs-
que Diſcipulos ab ompi ſuſpicione liberaret, palam edixit: Matth. I5.
V. 20. non lotis manibus manducare non coinquinat animam.
* Alphonſus Toſtatus Abulenſis Epiſcopus factus ex Doctore &
„ Presbytero Salmanticenh natus eſt in oppido Madrigali, obiitque
„ in Sede ſua Epiſcopali An. 1454. æt. tantùm 40. ſcripfſit nihilomi-
„ nùs doctiſſimos in univerſa Biblia Commentarios ſubinde in 27. To-
„ mos editionis Venetæ redacdtos An. 1596. apud Seſſas Fratres ſub
„ ſigno cati murem in ore geſtantis.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXIII.

An Chriſtus Dominus cum Diſcipulis rigidißimam
paupertatem absque omni Dominio & ſure
proprietatis obſervaverit

Fe queæſtio, uti & illa, quam cum Theologis in Tracét. Ge
Jure & Juſtitia examinavimus, an ſimplex & licitus uſus facti
öit ſeparabilis à Dominio, magnam olim in Eccleſia contro-
verliam, & ingentes excitavit turbas, uti videre licet apud Brietium
ubi de joanne XXII. ſcribit: Certum autem eſt, Chriſtum in terris

degentem perfectiſſimam coluiſſe paupertatem. Hanc jam ab incu-

nabulis ſibi lectiſſimam copulavit ſponſam, ſecumque à cruce, in qua
non habuit, ubi caput reclinet, ſepulchro, quod alienum fuerat in-
tulit. Quæſtio ergo duntaxat eſt, an talis Chriſti fuerit paupertas;
ut nunquam unà cum diſcipulis ſuis alicujus rei Dominium ac pro-
prietatem habuerit. In hoc puncto etiam ter coronata Summorum
Pontificum capita non ejusdem videntur aliquibus mentis eſſe. ⸗
colaus

oluns eni
Krumpaun
Ferd ſoan
Gicthril
mnoruen DP
ihſe etian
Cotndon
Der Aa
omnis ke
mmus aute

in terr

Dominin
bamnus.
W cibos
maritane
ellnias
ſcgerent
ducent h
furta con
ehantur.
tor, iliu
lepii C
Mont

Videma

bantur
lls per
Eit, 0
lta etia⸗
ckant Pr
um eſt
Omnes
In om
Mropriet
ler D
c ropr
orem.
Afne,

cotonet
000 traltiet
A Laite di
nveri itle
nalit imſ
e eettt
greliniß l
V. 3, Aaki
epelauchumd
ſegem Dei
ande ktllut
UIt auten e
dixit: Mint
Animan,.
tus es Dolin
adrigal, i
ſerier itie
lobince inenl
deſſis fun

W.
6n

ogis in
ſecitus lot
Pecleſi- n
et puc Dini
priſtum n 1
ne un l⸗
acruck, 1
jepum ien
verit uue⸗
jnium
ömipiu

enß e,

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humann. 117

colaus enim IV. in capit. exiit. de verb. ſignif. aſſerit Salvatorem no-
ſtrum paupertatem habuiſſe omni humano Dominio expertem, econtra
verò oannes XXII. in extravagante ad Conditorem illum damnat, qui
dicit Ohriſtum nullius rei proprium habuiſſe Dominium. Sed graviifi-
morum Doctorum Judiciéô facile hæc complanatur controverſia,. Et
ipiæ etiam Summorum Pontificum ad ſpeciem contrariæ ſententiæ
componuntur. Dicamus ergo cum Nicolao IV. Chriſtum Dominum
per aliquod vitæ ſpatium talem obſervâſſe paupertatem, quæ omne
omnis rei temporalis excluderet Dominium ac proprietatem. Dica-
mus autem etiam cum Joanne XXII. Chriſtum Dominum aliquo ſuæ
in terris converſationis tempore aliquod habuiſſe cum Apoſtolis ſuis
Dominium. Hoc poſterius haud difficulter ex ipſo Evangelio pro-
bamus. Joan. 4. habetur, diſcipuli enim ejus abierant in civitatem,
ut cibos emerent, dum interim Chriſtus ad puteum Jjacobi cum Sa-
maritana ſermocinationem inſtituebat, ſed unde emerent, niſi pee-
cunias quasdam ad neceſſariarum rerum coëmptionem deſtinatas poſ-
ſiderent? & Matth. 6. dixit Chriſtus: unde ememus panes, ut man-
ducent hi? porro hujus aſſerti veritatem Sacrilega Judæ IIcariotæ
furta confirment. Quia fur erat, & loculos habens, ea, gqud Mit-
tebantur, portans. Si fur erat Judas, ergo erat Juris alieni viola-
tor, illius ſeilicet, quod Chriſtus Dominus tanquam Apoſtolici Col-
legii caput in illa habuit, quæ à Doctrinæ Evangelicæ ſequacibus
ſpontè fuerunt oblata. Clariſſimè hanc in rem Divus Auguſtinus.
Videmus ipſum Chriſtum Dominam babuiſſe loculos, gquo ea da-
bantur, quæ mittebantur, ut ſervari poſſent ad aſus Pro tempore
neceſſarios. Nec illud anxium te reddat, quèd Paupertati Salvato-
ris per hoc aliquid de perfectione decedat. Nihil decedit, ſed acce-
dit, oportebat enim Chriſtum ſicut in omnibus reliquis virtutibus,
ita etiam in paupertate, ſele omnibus, qui paupertatem aliquando
erant profeſſuri perfectiſſimum exhibere exemplar. Jam autem cer-
tum eſt, nec convenire, nec moraliter loquendé fieri poſſe, ut
omnes omnium Religioſorum ſtatus talem profiteantur paupertatem,
quæ omne rerum temporalium in communi excluderet Dominium &
proprietatem. Neque fini & inſtituto plurimorum id competeret,
licèt ergo demus rigidiorem eſſe paupertatem, quæ omne Dominium
ac proprietatem excludat. Non tamen ſequitur eo ipfo eſſe perfe-
Gtiorem, perfectio enim paupertatis non ex rigoris intenſione, ſed

ex fine, cui ſubordinatur, eit metienda.

P 3 Quæ-

Dogma Fidei

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXIV.
An Chriſtus Paßionis ſuæ tempore potiſimum Da-

mones incertos de Diwinitate ſua reddiderit?

118

exordio Tractatûs Scholaſtico Theologici de Incarnatione
Quæſtio movetur inter Theologos, an aliqua creatura v. g.
☛ Kngelus etiam perfectiſſimus, & in intelligendo perſpicaciſſi-
mus ſolo naturalis rationis lumine ſecluſa revelatione Myſterii Incarna-
cionis poſſibilitatem, aut etiam exiſtentiam cognoverit, aut coghoſcere
potuerit. In negativam ſententiam abit Theologorum torrens, cujus ra-
tiones ſunt plurimæ, quas copiosè ſatis privato noſtro dedimus audito-
rio, quibus adducendis nullus hic vacat locus, neque direétè ad præ-
ſentem id ſpectaret Quæſtionem, quam cum 88. PP. communius affir-
mativè reſolvo, & dico, Dæmones quantumvis de Divinitate Chriſti
Paſſionis & Vitæ ejusdem tempore ſuſpicionem conceperint, nullam
tamen de eadem certitudinem habuiſſe, quemadmodum enim ſe ſua-
que hoſtibus prodidiſſe rarèò ſine prodentis exitio contigit, perſo-
nam verò fuam coram hoſte diſſimulaviſſe ſœæpe difſimulantis & plu-
rimorum ſaluti conduxit. Si cognoviſſent, ait Doctor Gentium, Apo-
ſtolus, nunquam Dominam Gloriæ crucifxiſſent, ex quibus verbis
SS. PP. nominatim Hieronymus in Daniel. Ambroſius I. ad Cor. &
Auguſtin. dicta Q. 66. non tantùm Judæorum de Divinitate craſſam
quidem & culpabilem deduxère ignorantiam, ſed etiam Dæmones,
ſi certam de Chriſti Divinitate notitiam habuiſſent, nunquam Ju-
dæos ad tantùm facinus inſtigaturos fuiſſe aſſeverant. Id ipſum Pa-
tris æterni Veritas Sapientia Incarnata teſtari videbatur, dum Satel-
litum cohortem in horto Getſemani ita allocuta eſt: Hæc &ſt hora
veſtra, & poteſtas tenebravum. Luc. 22. volunt enim SS. PP. per
poteſtatem tenebrarum Chriſtum ſtygios intellexiſſe tenebriones? &
meritò horum poteſtatem, poteſtatem tenebrarum vocavit incarnata
Sapientia, quia prout Magnus Leo in hunc locum de Judæis loqui-
tur: Non intelexerunt lucis Authorem, nec lucentem in tenebris
lucem comprehenderunt. Atque hoc ipſum Divinæ Sapientiæ, cùm
nos redimeret, arcanum fuerat, quod & facultatem inſtigatoribus
malis Siritibus dederit, ut ſeſe patientem excruciare poſſent,
Divinitatis ſuæ Elendorem celatum voluerit, at etiam vellent? its
pro hac ſententia pronuntiat, Serm. 9. de Paſſione Domini idem M.
Orator & Summus Pontifex Leo: Neque intellexerit (Diabolus
nempe)

nenpe)
dehi
er elue
Rop
Mun in ck
Gvollenir
un igen
Dei ten e
npantun
imerfecl
ppn doe
id
lee l.
et eſi 4
mleni5
ence grat
es e. M.
ge ſua det
Dei er, ,
Menſium 5
lelge⸗
ut, tuin
Ais
Madonen
Boriola

UI.

Ndident:

de Iyumii
lun genni
do pefſien
Mylerühnen
t, Atecgit
torrend tinn
Gedlintgand
e irellenn
Commpinii
Divioiune
Leperilt,
Cun eninel
contigit,
mblaotis d
rCentinn
ex nihig

ſns 1.40.

wiitate a
etiumn ⸗
t, Dundi
4 I
atur, n
: Me
tevebrihns,
wenit ine⸗
Ee irtl
teyn 14
iene,
en inlien,
ian Nn
m teſ,
Doninite⸗

1M

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Hamang. 119

nempe) quòd ſæviendé in Chriſtum ſaum deſtrueret Principatum
zd malitia nocendi avidus dum irruit, ruit, dum capit, capitur,
& perſequendo mortalem incidit in Ssalvatorem.
Si opponitur Tartareos Spiritus neſciviſſe quidem genus huma-
num in cruce reparandum eſſe, ſciviſſe tamen Chriſti Divinitatem,
quod ſentire videtur D. Thomas 3. p. Q. 44. a. I. ad 2. dum inquit:
Non ideò Dæmon Chriſtum udaæis crucifigere perſuaſit, quia Eiltum
Dei non eſſe nutavit, ſed quia morte illius non prævidit ſe eſſé da-
mnandum. Reſponderi debet, S. Doctorem intelligendum eſſe de
imperfecta notitia, quam declarat ipſum Verbum putavit. Quod
ipſum docuit D. Hieronym. in c. 8. Marth. Dæmones ſaſicari magis
Filium Dei, quàm nſſe intelligendi ſunt. Aſſentitur Ven. Beda in
Luc. 14. per Anorez potentiam vel intellexit, vel potinus ſuſpicatus
eſt eſſe Filium Bei. Non certam itaque de Divinitate notitiam habuère
maligni Spiritus, ſed ſuſpicionem duntaxat. Unde veritatis experi-
endæ gratiâ non contenti JESIIM in deſerto tentâſſe. Si Filius Dei
es &c. Matth. 4. etiam Paſſionis tempore (ſenſus eſt D. Athanaſii)
de ſua perditione ſolliciti judæos ad blaſphema verba: di Pilius
Dei es, deſcende de cruce incitaverunt. Stringat ac claudat Hypo-
nenſium Præſul Quæſtionis præſentis concluſionem. Chriſtus, ait
ille l. 9. de Civit. C. 4. Tantum innotuit Dæmonibus, quantum vo-
luit, tantum autem voluit, quantum oportuit. Atqui oportuit ne
citiùs illis tanquam hoſtibus plenè innoteſceret, quàm ad conſum-
mationem perducto noſtræ Redemptionis opere abdita inferni Victor
glorioſus ſubintraret, ergo.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXV.

In cujusnam domo Chriſtus ultimum ſuum cele-

braverit Paſcha?

Pinatur S. Damaſcenus Orat. de Aſſumptione B. Virginis &
6alii quidam Dominum illius domũs fuiſſe oannem Apoſto-
E lum Zebedæi Filium, qui ex venditione Paternorum Bono-
rum coêëmptam domum uſibus Chriſti, Deiparæ, & Apoſtolorum
deſtinavit. Unde dum Chriſtus moriens Matrem Diſcipulo com-
mendavit, ex illa hora accepit eam Diſeipulus in ſua. Joann. 19.
v. 27. videlicet in ſua prædia. Sed refellitur hæc ſententia à S. Au-

guſtino tom. 3. tract. LI9. in Joannem fol. 585. Num. 3 ad finem,
qui

120 — Dogma Fidei.

qui præfatum textum ſic exponit: Suſcepit eam Diſeipulus in ſua non
prædia, qua nulla propria poſſidebat, ſed offic5ia, quæ propria diſpen-
ſatione exequenda curabai. Deinde Diſcipuli omnia reliquerant, &
ſi proprias habuiſſent domos, certò rogàâſſent Chriſtum, ut eò veni-
ret. Iaſuper Joannes miſſus fuit cum Betro ad Dominum. domùs, ut
Magiſtri voluntatem eidem intimaret.
Communior tamen Sententia, & recepta traditio eſt, domum,
in qua ultimum Chriſtus Paſcha peregit, pertinuiſſe ad Mariam Ma-
trem Joannis cegnomento Marci non Evangeliſtæ, qui ſimpliciter Mar-
cus vocabatur, ſed Joannis, qui cognominatus eſt Marcus, & erat
Conſobrinus Barnabæ, ùt legere eſt in actibus Apoſtolorum c. 12.
v. 157. & C. 4. ad Coloſ. v. 10. fuitque Socius Pauli & Barnabæ in propa-
gatione Evangelii, & in hac domo latuerunt Apoſtoli poſt mortem
Ohriſti, ibique Chriſtus poſt Reſurrectionem ipſo Paſchatis die ve-
ſpere eis apparuit: ibique orantes Apoſtoli receperunt Spiritum §8.
in Pentecoſte. Ad hanc domum etiam ſe recepit Petrus è& carcere He-
rodis per Angelum liberatus, tandem hæc domus dicitur conſecrata
eſſe in Eccleſiam. Ita cenſent Alexander Monachus, Baronius, Jan-
ſenius, Suarez, favétque huic Sententiæ D. Gregorius.

Error Monothelitarum

Negantium in Chriſto duplicem voluntatem &
Operationem.

AT amputato unoe Hydræ capite mille pullulant alia, ita ſup-
preſſis & debellatis etiam Hæreſum Monſtris identidem alia
AArefſultabant pravitatis germina. Definitum fuit in Concilio
Epheſino ſub Cæleſtino Papa unam eſſe in Chriſto Perſonam, contra
Eutychen autem in Concilio Chalcedonenſi duas in Chriſto eſſe Natu-
ras. Et ſopiti videbantur quidem, non tamen erant, errores; Nova
enim temeritate caput extulit impietas, atque ex duplici hac defini-
tione occaſionem novam Hæreſim fabricandi accepit, negantem duas
eſſe in Chriſto voluntates & operationes. Inde latenter redibat ſup-
preſfus Eutychis error, cùm unicam in Chriſto palam aſſerere non
auderent naturam, unicam in eo voluntatem & operationem unicam
Divinam, non verò Humanam aſſerebant. Inde factum, ut à volun-
tate unica aſſerta in Chriſto hi Hæretici Monothelitæ vocarentur.
Dux hujus exroris fuit Theodorus Pharanitanus Epiſcopus circa nn.
rI

Chriſti ⸗
Datronos
lianum,
gulin ſes
Iui ad l
,Cuth. M
Chr con
Lohhron
illigten
objeei,
nunt con
amn ila
Dublico
ckrum,
ſeoporun
Primarii
Eeſtiſe
ſiſieet ⸗⸗
Uentinnoe
& Oeeun,
Leprti,
tum The
aor C
Klidei
dris in
tondum
condem
condita
Kopern
lerbant,
ddniß

ipulunni
44 horiti
iteligen
tum, uthr
linum doni

tio ett, dn
e 20 Marin
i ſonplictel
Martus, A
oſtolotume
Barntbenn
toli pot n
Palehati er
erunt Nirin
trus ecatden:
gicitur oonſen
, Dironie
ius

m
luntaent

lant Ai, 11
is ikeniie
fii n
derlonen, dt
Chritoeſen
, eroihj
apliet in
, negile,
enter lelt
Ham enn
rtionene,
tum, n⸗
ns n

Duplex eſt in Chriſto Natura Divina & Humana.

Chriſti 622. magnam Orientis partem infecit hic error, mulktôsque
Patronos nactus eſt, inter alios Sergium Epiſcopum Conſtantinopo-
litanum, Cyrum Phaſidis, ac poſtea Alexandriæ Epiſcopum, Pyrhum,
qui in ſede Conſtantinopolitana Sergio proximè ſucceſſerat, Paulum,
qui ab Imperatore conſtante poſtmodum intruſus fuerat in Pyrhi lo-
cum. Macarium Patriarcham Antiochenum, ita, ut tres Patriar-
chæ conſpirarent ad fidem evertendam. Unus è& Patriarchis defuit
Sophronius Hieroſolymitanus Epiſcopus, qui ſe ùt validiſſimum tribus
iſtis repagulum, verbis ſolidiſſimisque ſeriptis validiſſimè ac conſtanter
objecit. Imèò hanc hæreſim etiam ipſi Imperatori Heraclio ſuggeſſe-
runt conſulti hac de re Cyrus, & Sergius, ita quidem, ut ſenten-
tiam illam Heraclius de una in Chriſto voluntate, & operatione una
publico edicto vulgaverit, quod Ecteſim ſeu fidei expoſitionem vo-
cârunt, quàâmque Sergius poſt Conſtantinopoli coactam ſuorum Epi-
ſcoporum Synodum Imperatoris Authoritate toto ſpectante populo
primarii templi S. Sophiæ foribus affigit. Graſſabatur hæc Hæretica
& peſtifera lues per orientem annis quinquaginta & octo, ab anno
ſcilicet 622. usque ad annum 680. quo anno ſub Agathone S. P. Con-
ſtantinopoli ad profligandam hanc Hæreſim inſtitutum fuit Generale
& Oecumenicum Concilium Præſidentibus in eo Apoſtolicæ Sedis
Legatis. Interfuit huic Concilio cum 289. Epiſcopis juxta compu-
tum Theophani aut 170. juxta Photium lib. de Synodis. Ipſe Impe-
rator Conſtantinus Pogonatus Princeps Keligioſiſſimus ut Eccleſiæ,
& Fidei Defenſor. Cœptum eſt hoc Concilium ſeptimo Idus Novem-
bris in ipſo Palatii Secretario, cui quia in altum porrecto & in ro-
tundum commurato Trullas ſive Wulla nomen erat. Examinata, &
condemnata fuêre in hoc Concilio impia Monothelitarum Dogmata,
condita dein Catholicæ Fidei formula, qua duas Chriſti voluntates
& operationes, humanam & Divinam inconfusè Concilii Patres præ-

dicabant. Acta hujus Concilii fuere etiam confirmata à Leone II.
S. Pontifice.

₰ℳ (0) o⸗
DOGMA FIDEI.
Contra Monothelitas. Duplex in Chriſto eſt vo-

luntas, duplex operatio.
E Robatur Primò in Chriſto 8. Scriptura diſertè diſtin-

—
„
—

RE

G =. guit voluntatem Divinam à voluntate humana: ergo
O duplex in Chriſto datur voluntas Divina & humana.
S A. p. ex claris ſcripturæ teſtimoniis Joan. 6. v. 38.
W Deſcendi de cœlo, non ut faciam voluntatem meam,
20 ſed voluntatem ejus, qui miſit me. Matth. 26. V. 39.

S 1. . . Sc-.
Pater mi, ſi poſſibile eſt, tranſeat a me calix iſte, verumtamen

₰

non ſicut ego volo, ſed ſicut tu. Luc. 22. v. 24. Verumtamen non

mea voluntas, ſed tua fat. Ex quibus textibus ſic argumentor:
Diſtinguit locis citatis Chriſtus voluntatem ſuam à voluntate Pa-
tris, atqui ſuam voluntatem Divinam à voluntate Patri diſtin-
guere non poterat, quia eſt omnino eadem: Ego & Pater unum ſu-
mus. Joan. 10. v. 30. & quorum uoa eſt eſſentia, eorum etiam una
eſt voluntas, ergo diſtinxit ſuam voluntatem humanam à voluntate
Divina. Subſumo: ſed ſi ſic tunc duplex datur in Chriſto voluntas,
& non tantùm una Divina. Ergo duplex in Chriſto admittenda eſt
voluntas Divina & humana. Citatos Sacræ Scripturæ textus lucu-
lentidimè in rem noſtram interpretantur Sancti Patres Gregorius
Nylſſenus libro contradictionum contra Apollinarem. Sanctus Atha-
nalius libro de Incarnatione contra Arianos. Sanctus Ambrofius lib.

10. in Lucam Num. 59 & 60. Sanctus Auguſtinus lib. 2. contra Ma-

Ximinum c. 20. audiatur ex omnibus S. Athanaſius: cujus formalia
loco citato ſunt hæc, cùm ait: Pater ſi poſſibile eſt tranſeat a me
me calix iſte, verumtamen non mean voluntas, ſéèa tua ſal, & ſpi-
ritus quidem promptus eſt, caro autem infirma, auas voluntates ibi
oſtendit alteram humanam, quæ eſt carnis, alteram Divinam, quæ
eſt Dei, ſiquiaem hbhumana ob infirmitatem carnis deprecatur, Di-
vina autem ejus voluntas prompta eſt. Quid lueulentius?
II. In Chriſto ſunt duæ diſtinétæ naturæ, ùt præcedens Dogma
Fidei docet, Divina & humana: ergo quælibet natura habet ſuas in-
confuſas, & inpermixtas proprietates; imèò aliunde melius non oſten-
ditur naturas confuſas & permixtas non eſſe, quàm ex proprietatibus,
quæ inpermixtæ manent & inconfuſæ; unde M artinus Primusin Conci-
lio Lateranenſi iſtud ex Baſilio dictum profert, quorum operatio una eſt.

horum eſſentia una eſt. Et S. Joannes Damaſcenus I. 3. de orthodane
e

Deoma

ſce cr lſ.
iy ee altiu/
hrum quo
tlet a
tio actuun
ſeut in Chl
her eſe ge
II. C.
ndit, elu
Hicmi non
Alluiſe in
ferengam e
Prellt 8.D.
, dolunt
lueo nutar
Guabus vo
ltu lrine
ſo prerer
1 AHumpſt
Der peccatun
Verba funt
liun ej nen
ſuntun n.
ed enin
IV. br
Iplieen V
124. hle
ſiſu mn
,1. N
1 ien 4
r hoe 10
Dentam
land hotdi
ſhline
Etgo erat
it
Ententr
INl rn
gul D⸗

iſto dH

diſerte d
hummmue
jim C hun
onn b.
jtatini u
atth.2,,1
,veruntm
rumtuni
7rgorett
VoOlvnu!
e Dlti Cl⸗
Pater ulb’
rumn etimn
m ² Wunt
gſto wlun
AGmittene
tr teitis r
Nres Cget
Sanlliedi.
Anpbreſu'
2. CN
aſns in⸗
nuſeni,7
Golunti 1
iniunn/
Nreunt ,
tius
elen if
l
roren
rimnvon
Gnn
le N 6

Dogma Fidei. Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 123

fide c. 15. Cùm itaque, ait, duæ in Chriſto naturæ ſint, duas quoque
in eo actiones dicere neceſſe eſt, quorum enim diverſa natura eſt,
horum quoque diſpar eſt actio. Porro etiam humanitas Chriſti non
eſſet perfecta, ſi propriâ careret voluntate & operatione. Item con-
ditio actuum eſt, ut ſequantur naturam ùt principium quo. Ergo
ſicut in Chriſto natura duplex eſt, ita & voluntas, & operatio du-
plex eſſe debet.
III. Chriſtus in ſacris litteris turbatur, triſtatur, lachrymas
fundit, eſurit, ſiſtit &c. atqui hæc omnia ſine humana voluntate ex-
plicari non poſſunt. Ergo. Pariter Joannis I. v. 43. legitur Chriſtum
voluiſſe in craſtinum ambulare in Galilaam. Atqui hoc pariter re-
ferendum eſt ad voluntatem humanam. Quod utrumque clarè ex-
preſſit S. Damaſcenus lib. de duabus voluntatibus Num. 8. Divinæ,
ait, voluntatis non eſt cibi, potusque appetitio, ac velle locum ex
loco mutare & ſimilia, ſed humanæ. Idem S. Damaſcenus orat. de
duabus voluntatibus Chriſti, hoc, vel ſimili argumento Monothe-
litas ſtringit: Verbum aſſumpſit humanam voluntatem: ergo in Chri-
ſto præter voluntatem Divinam debet admitti etiam humana. A. p.
Id afſumpſit Verbum Divinum, quod ſanavit, atqui ſanavit noſtram
per peccatum ſauciam voluntatem. Ergo. Ita S. Damaſcenus, cujus
verba ſunt ſequentia: Si non aſſaumpſit humanam voluntatem reme-
dium ei non attulit, quod primum ſauciatum erat: quod enim aſ-
ſumptum non eſt, nec eſt curatum, ut ait Gregorius Theolous, &
quid enim offenderat niſe voluntas?
IV. Probatur ex duplici loco Sacræ Scripturæ in Chriſto dari
duplicem voluntatem. Primus habetur in Evangelio S. Marci c. 7.
v. 24. Iude ſurgens (Chriſtus) abiit in fines ri, & Sidonis, & in-
greſſus domum neminem voluit ſéèire. Alter apud S. oannem c. 7.
v. 1. Poſt hæc ambulabat gEſas in Galilaam, non enim volebat in
Judæam ambulare, quia quærebant Judæi eum interficere. Ex utro-
que hoc loco validiſſimum contra Monothelitas confici poteſt argu-
mentum cum S. Maximo tom. 2. pag. 178. & ex primo quidem cum
codem Sancto Doctore ſic licet arguere: voluit Chriſtus latere, &
non potuit, ſed de Divina ejus voluntate, cui omnia poſſibilia ſunt,
iſtud intelligi non poteſt, ergo intelligi debet de humana voluntate,
ergo erat in Chriſto humana voluntas à Divina diſtincta, ac latere
voluit quatenùͤs homo; non quatenùs Deus erat. Ex ſecundo au-
tem textu hoc modo argumentatur idem Sanéctus Maximus: Chriſtus,
quâà naturâ ambulabat, eâdem naturàâ voluit, & noluit ambulare,
atqui procul dubio ſecundùm huma naturam ambulabat: ergo
2 ex

124 Dogma Fidei.

ex voluntate humana voluit, aut noluit ambulare: ergo human
fuit in Chriſto voluntas. .
Concludo totum Verbis Concilii Generalis ſexti act. 18. queis
non tantùm hoc, ſed & duo præcedentia Fidei Dogmata credenda
fidelibus luculenter proponuntur. Unum eundémque Chriſtum Fi-
lium Dei unigenitum in duabus naturis inconfusè, inconvertibiliter,
inſeparabiliter, indiviséè cognoſcendum, nusquam extincta harum
naturarum differentia propter unionem, ſalvâque magis proprietate
utriusque naturæ non in duas perſonas partitum, vel diviſum, ſed
unum eundémque unigenitum Filium Deum, Verbum, Dominum
IEſum Chriſtum, ſuxta quod olim Prophetæ de eo, & ipſe nos Do-
minus [Eſus Chriſtus erudivit, & Sanctorum Patrum nobis tradidit
Symbolum, & duas naturales voluntates in eo, & duas naturales ope-
rationes indivisè, inconvertibiliter, inſeparabiliter, inconfusè ſecun-
dùm Patrum Doctrinam eſſe prædicandas.

Quædam Monothelitarum àrgumenta proponuntur
ac ſolvuntur.

I. S. Gregorius Nazianzenus oratione 36. dicit: Chriſti volun-
tatem non futſſe Deo contrariam, quia tota Deificata fuit. Ergo
una eſt in Chriſto tantàùm voluntas, & quidem Divina.
II. S. Athanaſius libro de ſalutari Chriſti adventu ait: Chbriſtum
fuiſſe ſene carnalibus voluntatihus, & cogitationibus humanis, Juia
Jolius Divinitatis voluntas in eo fuerit.
III. S. Gregorius Nyſſenus contra Eunomium ait: Divinitatem
per cortus, quod induit, hominum omnium ſalutem operari ,ut pro-
pria ſit carnis perpeſſio, Dei autem operatio. Ita refertur in actis
ſynodi ſextæ aét. 12.
IV. S. Cyrillus lI. 4. in joannem affirmat: Chriſtum unam quam-
dam cognatam operationem per ambas naturas oſtendiſſe. 2
V. S. Dionyſius lib. de Divinis nominibus: Unam in Chriſto di-
cit eſſe actionem Deivirilem.
VI. Ubi una eſt perſona operans, ibi una eſt operatio, nam
actiones ſunt ſuppoſitorum. Sed in Chriſto unica eſt Perſona operans,
ergo & unica operatio.
VII. Humanitas in Chriſto fuit duntaxat organum, & inſtru-
mentum Divinitatis, atqui organum, & inſtrumentum non habet
operationem propriam, & diſtinctam ab operatione cauſæ princiga-
18 „

1

s, iti calad
hente inprel
VII. Si
Uer le biſee
ellgiebat,
1. Adl

EElcolligi

Olontatetn
Chriſto fuit
Ioi volunt
t: ggo ex
Ei preter
la, non cnin
Ded won cor

AII.
Voluntates 4
lus, gu
t Eanctus 0
luntaten
Uten Chriſti
thionen
Mlnn omnes
enberur.

AdIII.
nDirinitar
certum
un derat

In, bin ne

WIV.
Penis, tur
Liumane,
lendtic,
fütinein
nan:
dait:

— =⸗

Vatiren S
t, lel

etgo in

ti in
gmat Cen
ne Chritnn!
Nconrenthl:
ektiochu nn
6gs prontt
el Cirion:
umn, Donin
& pEah
n nobis ni
8 Datorlä
nconfuselen

Topohunn

Cryi 1
te fult⸗ li
2
iit: C̈
umanit,

.Diuiſini
rri,
ertur ni
,uun
iCt

pernto,/
ſom oenn

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 12 5

Iis, ita calamus in manu ſcribentis unicè ſequitur motum ſibi à ſeri-
bente impreſſum.
VIII. Si duplex in Chriſto voluntas admittatur, neceſsè eſt, eos
inter ſe diſcordes, & contrarias agnoſcere, humana quidem mortem
refugiebat, Divina autem imperabat.
. Ad I. Ex hac Sancti Gregorii Nazianzeni authoritate mani-
feſtè colligi duplicem in Chriſto dari voluntatem, & quidem præter
voluntatem Divinam, etiam dari humanam, quod ſic oſtendo: in
Chriſto fuit voluntas voluntati Divinæ non contraria, & Deificata,
atqui voluntas voluntati Divinæ non contraria, & Deificata humana
eſt: ergo ex textu Sancti Gregorii Nazianzeni probatur in Chriſto
dari præter voluntatem Divinam etiam humanam. M. eſt manife-
ſta, non enim absque grandi abſurdo voluntas Divina Deificata &
Deo non contraria dici poteſt.
Ad II. à. Sanctum Athanaſium excludere ſolummodo à Chriſto
voluntates carnales, & cogitationes humanas perverſas, non autem
illas, quæ ſimpliciter humanæ ſunt. Quomodo autem intelligendus
ſit Sanctus Do ctor, dum dixit: In Chriſto ſolius fuiſſe Divinitatis
voluntatem, patet manifeſtè ex contextu, in quo deciarat: volun-
tatem Chriſti fuiſſe ſolius Divinitatis in quantum ad regimen, ac di-
rectionem: Divinitas quippe Chriſti tanquam totius ſuppoſiti Do-
mina omnes humanitatis actiones ſingulari ratione regebat, ac mo-
derabatur.
Ad III. à. Sanctum Doctorem loco citato tantùm velle in Chri-
ſto Divinitatem nihil fuiſſe paſſam, ſed ſolam humanitatem, quod
fide certum eſt, per hoc tamen non denegat humanitati propriam
ſuam operationem: imèò paſſiones, & affectiones veræ quædam ope-
rationes ſunt, quia res omnes creatæ eo patiuntur, quod movean-
tur, quia nempe alterius moventis impreſſionem admittunt.

Ad IV. Dico verè cum Sancto Cyrillo duarum naturarum unam
dici poſſe cognatam operationem tum ratione principii ſeu Perſonæ
agentis, tum ratione intimæ conjunctionis utriusque naturæ Divinæ
& humanæ, qua fit, ut omnes actiones Chriſti ſiat Deiviriles, &
Theandricx. Porro eoipsò, quèd actio Deivirilis dicatur, duplex
ejus principium inouitur, utraque ſcilicet Chriſti natura Divina &
humana: unde meritò Sanctus Cyrillus in 6. lynodo actione 4. lau-
datus ait: Quæ Deo decenter dicta, vel acta ſunt, Otendunt Sal-
vatorem Chriſtum Deum. Et iterum, 41sα ſecundum thominem dicta

ſunt, vel facta, oſtendunt veraciter Bominem.
QC 3 Ad

126 . Dogma Fidei.

Ad V. Dico Hæreticorum fraudè textum Sancti Dionyfiüj fuiſſe
corruptum; nunquam enim dixerat Sanctus Dionyſius: Unam in
Chriſto Deivirilem actionem fuiſſe, ſed Novam. Subſtituère itaque
Hæretici huic vocabulo Novam vocem unam. Ita pronunciavit Mar-
tinus Primus Summus Pontifex in Concilio Lateranenſi. Corruptio-
nis autem hujus, & fraudis patratæ ab Hæreticis ulterius manifeſtum
Teſtimonium habemus ex Concilio 6. Generali Act. 14. ubi Patres
Concilii affirmant, Hæreticos, cùm adverterent ex Sancto Dionyſio
duplicem in Chriſto eſſe naturam diſſertè probari, textum ejusdem
Sancti Doctoris corrupiſſe. Optima autem ratione Dionyſius dixit no-
vam Deivirilem in Chriſto eſſe operationem, ex eo (dt advertunt San-
tus Damaſcenus, & Sanctus Maximus) quod re vera mirus, ac planè
novus ſit modus operandi Divina & Humana propter Hypoſtaticam
unionem utriusque naturæ Divinæ, & Humanæ in Chriſto. Adver-
tendum porro eſt etiam in ſenſu Catholico dici poſſe anam Deiviri-
lem in Chriſto eſſe operationem, partim propter unitatem ſuppoſiti
operantis, partim ex eo, quòd Verbum Divina non ageret ſine huma-
nitate, nec viciſſim humana ſine ductu & influxu Divinitatis, partim
denique ſi ſermo ſit de iis operationibus, quæ utriusque naturæ influ-
xum poſtulant. Hic præterea notandum triplex operationum genus
in Chriſto eſſe diſtinguendum. Aliæ ſunt operationes ſoli humanitati
propriæ, ùͤt manducare, bibere &c. Aliæ ſunt propiæ Divinitati, ut
peccata remittere, dare Spiritum Sanctum, aliæ denique quæ utrius-
que naturæ conſenſum, & influxum poſtulant, v. g. mortuos verbo
ſuſcitare, tactu corporis morbos curare &c.
Ad VI. N. a. & retorqueo Argumentum, ſi ubi una eſt Perſona
operans, ibi una eſt operatio, ubi ſunt tres Perſonæ, tres quaſi opera-
tiones admittendæ forent, ſed poſtremum eſſe falſum in ipſo Myſterio
SS. Trinitatis apertè demonſtratur, in quo ſunt tres realiter diſtinctæ
Perſonæ, & una ad extra operatio: ergo operatio & vis operativa
non ſequitur Perſonam, ſed Naturam, quæ dicitur, & eſt principium
quo elicitivum operationum, Perſonalitas enim ex ſe non eſt activa,
ſed merus naturæ terminus, ſeu tota perfecta natura ſingularis & in-
dividua, ſed operatio non ſemper ſequitur naturam, quatenus tota
eſt, ac ultimò completa in ratione Perſonæ, àt conſtat de ſtatu ani-
mæ rationalis ſeparatæ, quæ haud dubiè Perſona non eſt, nec aliquod
totum, ſed pars, & tunc tamen ſuas operationes Spirituales exerit
intelligendeé, & volende. Retorſio, & reſponſio hæc fundatur in
Authoritate Agathonis Papæ, qui in Epiſtola, quæ exſtat actione 4.
ſextæ Generalis Synodi, ùt refertur Tom. 6. Conciliorum pap 637.
ono⸗

.

1

Monothelit
len popeban
niten, dun,
er vulunt,
gul imi⸗
Ad VII
Uratom, &
le, non du
erhis modli
Dirinitate
vomodo ab
am, qua
Delladaot,
Aeximli
tacn, (uam
Dallire habe
Nroprieacti
Cebant volun
ent, Chriſt
onderare rat
Erminaretur.
Eingne gerih
Ee cdn
poltalis:
i
. 1
Chriſto vo
AdVII

ſhnnis,
bnon inte
Mlnts enin
Elm don

Euentnit

Gi Diontt
nyſius: e
Bubllitveri
pronvncint
enſi. Cen
terius munii
4. 14. Wii
1 Goo
textucn en
Dionguscin
At adrenunt
rn nitls,
pter Ppolt
Chriko, An
ſe uuan M
Onitaten inn
ageret ſuetn
ivioitaths,
ge millt
erationun⸗
Es ſolihung
ir Dinihn
ige gleli
mortucs E

Mon
res ll g⸗

realitet e

N
Celt Vrheg,
evon ekil
lngil
1, guneni 1
elt, Nee 1
Pinmue⸗
hre iut⸗
eitr n
lunm /,

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex bperatio. 127 .

Monothelitas, qui unicam in Chriſto voluntatem, eàmque perſona-
lem ponebant, ita confutat: & perſonalem quiſpiam intelligit volun-
tatem, dum tres Perſonæ in . Trinitate dicuntur, neceſſe eſt, uk
tres voluntates Perſonales, & tres Perſonales oberationes dicantur,
quod nimis abſurdum & profanum eſt.
Ad VII. R. d. M. eſt inſtrumentum conjunctum, & activum c. ſe-
paratum, & paſſivum, uti volebant Monothelitæ n. cùm enim hi unam
eſſe, non duas in Chriſto voluntates, & operationes aſſererent: uno
ex his modis intelligebant, vel omnino deſtructam, ſeu abſorptam 4
Divinitate humanam, ſeu naturalem voluntatem, & operationem,
quomodo abſorptam putabant Eutychiani poſt unionem humanam na-
turam, quapropter unam voluntatem, & operationem Hypoſtaticam
appellabant, quèòd ab una eſſet Chriſti volentis, & operantis Perſona,
vel ex duplici voluntate Divina, & humana unam quandam compoſi-
tam, quam dicebant Deivirilem, vel humanam voluntatem ſe merè
paſſivè habere tanquam inſtrumentum, quòô Divinitas utebatur; unde
propriè actio humanitatis non erat, ſed paſſio. Vel denique unam di-
cebant voluntatem ex Sdententia, ſeu deliberatione, quòd exiſtima-
rent, Chriſtum cæterorum hominum more debuiſſe deliberare, ac
ponderare rationes, quibus ad hoc potiùs, quàm ad illud agendum de-
terminaretur. Errabant ergo in hoc Monothelitæ, quòd unicam,
eâmque perſonalem, & Hypoſtaticam voluntatem agnoſcerent, quam
etiam ex Sententia appellabant, quia unica eſſet Chriſti volentis, ſeu
hypoſtaſis; Unde qui impugnant Monothelitas, toti ſunt in eo, ut
oſtendant, non unam duntaxat Hypoſtaticam, ſed duas naturales eſſe
in Chriſto voluntates.
Ad VIII. & ultimum n. M. humana quippe Perſonæ Divinæ ſem-
per conformis, & ſubdita fuit, non mea, ſed tua voluntas fiat, fact us
obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Diſtinguitur qui-
dem in Chriſto duplex voluntas, ſeu potiùs quaſi duplex pars humanæ
voluntatis, Sauperior nempe, & Inferior neutra tamen Deo contraria
fuit, non inferior, dum mortem recuſavit: tranſeat à me calix iſte,
voluntas enim inferior ſequitur inſtinéctum ſibi ab Authore naturæ im-
preſſum, dum mortem averſatur, neque ſuperior, dum mortem libe-
rè acceptavit, talt enim modòô Divinæ voluntati perfectiſſimè ſubdita
ftuit: Factus enim obediens eſt Chriſtus usque ad mortem: ergo vo-
luntas humana Divinæ nullatenus fuit contraria.

Quæ-

1

Degma Fidei.

Quæſtio Polemica,
½ . . .
Vtrum Honoris Summus Pontifex Haæretica Mono-
thelitarum labe fuerit infectus?
Onfutata jam in ſuperioribus Monothelitarum hæreſi, lis, &
controverſia decidenda venit, quæ eſt inter Theologos Do-
Lgmaticos, & Polemicos oppidè celebris. An Honorius Sum-
mus Pontifez hæretica Monothelitarum labe fuerit infectus, eorun-
dem hæreſin approbaverit, atque ut Monothelita à Concilio Conſtan-
tinopolitano III. quod fuit Generale 6tum. & ab Agathone Summo
Pontifice, ſub quo prædiétum Concilium fuit celebratum, damnatus?
Ad hanc quæſtionem primò reſpondent aliqui cum Turrecremata
Patres illius Concilii Honorium ex falſa informatione, & non benè in-
tellectis illius Epiſtolis damnâſſe. Sed juxta hanc reſponſionem di-
cendum foret, Patres illius Concilii non id ſpectaàſſe, ut de textu Ho-
norii ſecundùm ſe, & abſolutè ſpectato (qui non eſt Hæreticus) co-
gnoſcerent, & dogmaticè decernerent, aliàs tam parùm dici poſſet
eos deceptos fuiſſé in intelligentia earum epiſtolarum, quàm parùm
dici poteſt deceptum fuiſſe Tridentinum in intelligendis libris Lutheri,
aut Innocentium X. in intelligendo libro Janſenii, quare dici debet
(ſi hæc reſponſio ſubſiſtit) quòd Patres illi falſis rumoribus decept
epiſtolas Honorii per ſe dubias acceperint in deteriori ſenfu, adeò ut
mentem Honorii hæreticam præſuppoſuerint, & juxta eam præſuppo-
ſitionem etiam de epiſtolis judicaverint, ſive quèòd acceperint eas Epi-
ſtolas non in ſenſu litterali, & obvio, ſed Perſonali, qualem ſcilicet

hæc reſponſio, & reſolutio hujus Quæſtionis, difficulter enim alicui
perſuaderi poteſt, Patres non judicàſſe in Concilio de ſcriptis ſecun-
dùm ſe ſpectatis, & juxta obvium eorum ſenſum, ſed iis attribuiſſe
ſenſum hæreticum tantùm ex aliqua mala perſuaſione, aut informatio-
ne, vel ſuppoſitione de animo hæretico Honorii, qui tamen nec ali-
unde probari, nec ex obvio verborum ſenſu inferri poterat. Certè

ſumméè reverita fuerunt, & præſertim Synodus 8. à qua tamen etiam
Honorius actione 7. debuiſſet fuiſſe Monothelitis annumeratus) certè,
inqnam, minimè credibile eſt, RKomano Pontifici ſtatim attributam
fuiſſe hæreſim, crimen in Eccleſia ſemper reputatum graviſſimum, eum-
que de hoc fuiſſe publicè condemnatum, quin priùs de eo ex propriis
ſcriptis fuerit legitimè convictus, tantùm ex mala informatione S
up-

ipſum Honorium Perſonaliter habuiſſe præſuppoſuerant. Non placet

minimè credibile eſt Romano Pontifici (quem Concilia omnia ſemper

ſypoſtie
Glii,
elenc
Abitati
nemine
Autpreſu
Alii

Wum,

enim acce
Moni
Nnius v
gbi er e:
Aliter ſe
opos .
Privatis
thecra
Cenſentun
ongencn

Honort

n herel,
Theologul
n Honorind
infechs, an

vonciio Cut
gathope An

tumm, dnnrn
mn Tunecnn

, E nonbent
reſponlorer:

, ut Celeitlt

Heretic)t

derun kii

n, Cvin

iislbiͤlu⸗

gbare Ciciti
bmoribib i⸗
riſenl,
taealn i
cbeherſſic⸗
guen t
ant. Mr
ulter ein
le rini
ſec is aunt.

r illmn

tamer e
Otetal
omniſk

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 129

ſuppoſitione. Sanè ſic non proceditur contra Clericum etiam infimi
Ordinis, præſertim jam mortuum, uti Honorius jam erat mortuus,
& defendere ſe ampliùs non poterat. Nec cenſeri poſſet talis modus
æquitati ſatis conveniens, cùm omnia jura clament favendum eſſe reo,
& neminem niſi probatum, cenſendum eſſe malum, nec ex ſuſpicione,
aut præſumptione malè fundata quemquam eſſe damnandum.
Alii relpondent Honorium errâſſe, ſed tantùm ùͤt Doctorem pri-
vatum, cùm tantùm in privatis litteris hæreſim docuerit. De his
enim accuſabatur, ſed etiam hæc reſponſio non caret difficultate, nam
apponi poteſt Honorium ibi prohibuiſſe ulum vocum duarum, vel
unius voluntatis, operationum, & operationis, adeéque videri lo-
qui ex cathedra utpote præcipientem, & obligantem. Ulteriùs non
aliter ſcripſit Honorius ad Sergium, quàm alii Pontifices ad alios Epi-
ſcopos, quorum tamen reſponſa, ad Quæſtiones Fidei ſpectantia, etſi
privatis tantùm Epiſcopis ſint miſſa, cenſentur eſſe Pontificis ex ca-
thedra loquentis, nam talia reſponſa plurima juri Canonico inſerta
cenſentur totam Eccleſiam obligare. Omiſſis itaque duobus hiſce re-
ſpondendi modis aliter propoſitam quæſtionem reſolvo.

Reſolutio Quæſtionis.
Honorius Summus Pontifex nunquam Hæretica Mo-
nothelitarum labe fuit infectus, aut ut
Monothelita Damnatus.

Ita Spondanus, Binius, Bellarminus Tom. r. con-
troverſ. q. de Roman. Pontiſic. l. g. c. II.

KRobatur hæc aſſertio Primè ex Epiſtola Honorii, quarum una
refertur in Actione 6. alterius autem fragmentum habetur
W Actione 3. Synodi 6. ubi confitetur Honorius duas in Chriſto
naturas, utramque operantem, Divinam Divina, humanam humana.
Et infra dicit: Chriſtum in duabus naturis perantem divinitus, &
umanitus. In quem ſenſum dixit: nos enim non unam operationem,
vel duas Dominum gEſum Chriſtum ſacris litteris Percepimus, ſed
multiformiter NB. cognovimus operatum. Neque obſtat, quèd Ho-
norius à nominanda duplici voluntate, & operatione abſtinuerit, nam
diſeretò id egit ſilentié ob temporis gircumhſtiantias volens conſulere

paci,

130 Dogma Fidei.

paci, & locum contentionibus adimere, præcipuè ne Hæretici in
Egypto Eccleſiæ reconciliati ob Novitatem unius vel duplicis redirent
ad vomitum Hæreſis Neſtorianæ, vel Eutychianæ, ſiquidem poterant
intelligere per duas operationes duos operatores in Chriſto, & ita dici
non poſſunt duæ operationes, quia eſſe duos volentes, duos operan-
tes Hæreſis eſt Neſtorii aſſerentis duas perſonas in Chriſto. Cæterùm
nunquam prohibuit, ne crederentur in Chriſto duæ operationes &
voluntates. Neque illius ſilentium fuit ejus generis cum illo janſe-
niſtarum à Clemente XI. proſcripto. Nam hi, ubi noverunt, ſe non
palam poſſe refragari Sedis Romanæ Judicio damnantis quinqne pro-
poſitiones ſanſenii ùt Hrreticas aſſerebant ad ſatisfaciendqum Apoſto-
licis Conſtitutionibus ſatis eſſe ſervare obſequioſum lſilentium.

Probatur Secundò Agatho Papa in Epiſtola ſua ad Imperatores

Conſtantinum & Heraclium, quæ habetur in actione 4. ſynodi 6. affir-
mat nullum unquam ex prædeceſſoribus ſuis Komanis Pontificibus
fidem hæretica pravitate miſcuiſſe, vel Hæreticum fuiſſe, ſi autem
Honorius Agathonis anteceſſor fuiſſet Hæreticus, & ùt talis publicè
ab eodem Concilio damnatus, Agatho hoc nullatenus affirmare po-
tuiſſet.
Quod ulteriùs roboratur in oratione S. Concilii huſus Conſtan-
tinopolitani tertii recepta eſt hæc ipia Agathonis Epiſtola octava ad
Imperatores tanquam à Spiritu S. per os Petri dictata jam autem
Concilium, & Spiritus S. lecum ipſo pugnâſſent, ſi ab illo tanquam
Hæreticus Honorius anathemate fuiſſet percuſſus. Imò in Concilio
Lateranenſi frequentiſſimorum Epiſcoporum celebrato à Martino I.
damnantur nominatim alii Monothelitæ, nunquam tamen nomina-
tur Honorius; cùm tamen Patres illi nec ignorâſſe poruerint, quid
Honorius egerit, nec præſumendum eſt voluiſſe parcere noxio, cùm
fuerint Sanctiimi, præſertim ipſe S. Martinus. Demum plures au-
thores etiam Græci Honorium omittunt, dum damnatos recenſent.
Ut teſtatur Bellarm. tom. I. controv. 3. de Rom. Pontific. I. 4. C. :1 1.

Quæres quomodo Hononi nomen actis Concilii
inſertum fuerit, ſi re vera, ut Monothelita

damnatus nunquam fuit?
N. Cum authoribus ſupra citatis, & Anaſtaſio Bibliothecario no-
men Honorii fraude Græca actis Concilii poſtmodum fuiſſe inſertum-

Et fuit (ait Bellarminus) conſuetudo Gracorum ferme oratnaria cor-
rum-

urpindi
wptiones
Cione 14
lem oſten
&7. guen
lus. Cur
tin cum ce
iile multea
t Bellarm
yrehenae
Crilli 691
Monothelit
orid od la
hun cren
& Honori
tur, com
Haraniten

o

1 leo
berlr a
I. yn
Cdiden
ll. Ter
4 ſhechin
uſa .
W. In
nbena
ile, erge
. J.,
irs
onisll.
N tan
Mam dee
Cleans ſ

Da,

e Hereii
ueij lelk
igem porn
ilto, Kin
dOs en
ſto. Cen
pperariong
dun iloſe
ervnt, Een
gbioghenn
ndun A
miun.
d Impernon
ſrnocib
8 Domnfeke
öiſe, iu
t tuishi
atkrane⸗

huſus Cntt
lola ochen!
lt amn 1a
llo ngui
5 in Cod,
¹ Muin
aunen Mot
gtuerict,
e norio,
ures
1o5 feten

Coocl
blbele
oternin

leiſt,
11
,Alu 4

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 131

rumpendi libros. Nam in hac ipſa ſynodo é6. deprehenſæ ſunt cor-
ruptiones plurimæ factæ in actis ſynodi y. ùt expreſsè refertur in
actione 14. ſynodi 6. adeò, ut tres terniones ſpurii inferti fuerint.
Idem oſtenditur de aliis Epiſtolis plurimis. Uti de ſynodo 3. 4. 5. imò
& 7. quemadmodum conqueruntur Summi Pontifices Leo & Nico-
laus. Cur itaque item dicere nobis non liceat de fynodo 6. Præſer-
tim cùm conſtet poſt 6. ſynodum concluſam, Conſtantinopolim aſcen-
diſſe multos Epiſcopos, & edidiſſe Canones Trullanos, quorum, ùt
ait Bellarminus, non alius ſcopus viaetur fuiſſe, quàm taxandi, &
reprehenaendi Romanum Pontificem. Addit Spondanus ad annum
Chriſti 681. N. 5. Probabiliſſime Theodorum Gonſtantinopolitanum
Monothelitam priùs depoſitum à Patriarchatu, ſed poſt mortem Gre-
gerii ob factam, vel potiùs ſimulatam pœnitentiam iterum Patriar-
cham creatum illa acta in manus recepiſſe, ſuumque nomen deleviſſe,
& Honorii ſuppoſuiſſe; cur enim Theodorus hic nunquam nomina-
tur, cùm tamen reus etiam fuerit? nominatur quidem Theodorus
Pharanitanus, ſed hic alius eſt à Conſtantinopolitano.

Proponuntur ac ſolvuntur Argumenta

contraria.

I. Leo II. in ſua Epiſtola ad Imperatorem Conſtantinum, quæ
habetur ad finem ſynodi VI. execratur Honorium.
II. Synodus ſexta imò & octava Honorium ajunt damnatum.
Quod idem aſſerit Adrianus II.
III. Teſtimonium Agathonis pro Honorio cùm ſit domeſticum,
eſt lefm, nec fidem facit in jure: Nemo enim judex in ſua
cauſa eſt.
☚ In ſexta ſynodo fuit expreſsè definitum in Chriſto fuiſſe duas
voluntates, & duas operationes Divinam & humanam, dictumque
anathema aſſerentibus contrarium, ſed Honorius non dixit illas
fuiſſe, ergo ſenſit cum Hæreticis.
E. Ad I. Hæc ipſa Epiſtola pars eſt actorum ſynodi 6. & proba-
biliſſimè eriam corrupta eſt, vel ut Binius in notis in vitam Sancti
Leonis II. ex Baronio ait, ſuppoſititia, primèò enim dicitur data Menſe
Majo tanquam reſponſoria ad Epiſtolam primùm ſequenti Julio ſcri-
ptam. dSecundò non potuit Leo fuiſſe Pontifex Menſe Julio, cum
creatus ſit Menſe Auguſto, & tantùm decem Menſes ſederit. Tertièò
Epiſtola illa ſcripta dicitur indictione decima, qua Leo nondum fuit
Papa, Quartè ex hoc ipſo videtur V & falla, quia Honorium
2 ana-

132 Dogma Fidei.

anathematizat, cùm tamen hic publico funere Romæ inter Sanctos
Pontifices ſit tumulatus, eique ſolenniter fuerit parentatum. Ex pa-
ribus fundamentis eodem loco Binius oſtendit ſuſpectam quoque eſſe
Epiſtolam Conſtantini Imperatoris ad Leonem II.
Ad II. Dico Synodos has non eſſe incorruptas, quia non eſt
credibile eas voluiſſe Romanum Pontificem Hæreticis annumera-
re, & ùt talem damnare, cùm expreſsè ſynodus 8. ſtatuat: ſi ſy-
nodus univerſalis fuerit congregata, & facta ſit etiam de Romana
ſede quædam ambiguitas, & controverſia, oportere venerabiliter,
& cum convenienti reverentia de propoſita quæſtione ſciſcitari, &
ſolutionem acceptare, aut proſpicere, aut proſpectum facere, non
tamen audacter ſententiam dicere contra Summos Senioris Romæ
Pontifices. Quod ſpectat ad Adrianum, ejus dicta hac de re conti-
nentur in ſynodo S8. actione 7. Col. 3. ſed acta hujus ſynodi pariter
non debent haberi pro incorruptis, quòd ſi verò ea dicta Adriani
fideliter, & incorruptè relata eſſent, tamen nihil probarent. Nam
Adrianus ibi tantùm dixit, quòd Honorius poſt mortem ab orientis
Epiſcopis fuerit cenſura affectus, ſed non dicit id jure factum, dicit
inſuper Honorium accuſatum fuiſſe de hærefi, non autem aſſerit eum
fuiſſe convictum, addit etiam non potuiſſe illos Epiſcopos ſenten-
tiam in Honorium pronuntiare, niſi primariæ ſedis Romanæ in eam
rem accedente authoritate, ſed non dicit eam acceſſiſſe, & ſanè Ho-
norium Romana ſedes nunquam damnavit. Si Legati Pontificis ea
in cauſa plùs ſynodo concefliſſent, transgreſſi fuiſſent ſuum manda-
tum, aut inſtructionem, vel certò ſine mandato id feciſſent. Quo
caſu eorum acta neque à Pontifice rati-habita, neque infallibilia di-
cenda forent. Quod ſpectat ad Agathonem Pontificem, hic Hono-
rium nunquam damnavit, ùt patet ex ejus Epiſtolis, imò in Epiſtola,
quæ à Concilio Conſtantinopolitano tertio & Oecumenico 6. Ue
Sancti Petri vox recepta eſt, ait, nullum ſuorum prædeceſſorum a
ſide aunquam erräſſe. Unde mirandum eſt Caranzam in ſumma Con-
ciliorum in compendio ſynodi 6. act. 4. dum compendiosèé refert
Agathonis Epiſtolam eidem inter alios hæreticos nomen inſeruiſſe
Honorii, in quo neſcio, qua falſa ſuppoſitione deceptus ſit.
Ad III. g. n. a. Nam Papa poteſt eſſe judex in cauſa propria, ut
notat Fagnaũus c. noſti de Elect. N. 16. ſicut Imperator eſt judex in
cauſa fiſcali: L. proxime ſf. de his, quæ in teſtamento, & tamen res
fiſci,: quaſi propriæ Imperatoris dicuntur. L. 20. 6. hac interdictum
ff. ne quid in loco publico, & Ordinarius, ſi dicat ſuam eſſe jurudi-
cCtionem, & ſubditus neget, bene cognoſcit, an ſua ſit jurisdictto c.
ſuper

ſcher litte,
Princeps
Contra fube
Neoandum;
lecleſe de
Abscve pl
Maximus
IIns Honor
Cum Pyrho
ſepione vin
nliter aleri
holtolier
Dthum, C
one alhe.

Ad Iy
tur, glia
ele drellier

. Gud

rultiue n
Pliinnit ta
Verbis dons
ten Cor
Poelbus ilis
guncl in
Een Vvolunt⸗
IInam tan
tes etiam
Ent in Ch
E vie,
lenn a5
hee kebrad

un, gbi

e inter o
tatum, Ir,
n grogket

bit iml
cis anpunn
im de Nonn
Veneriköte,
e Kileterl
mm hete,
eniorßz Nen
e e kelan
ſpnoci onit
dichn Ain
barent, N.
en 2b ren
lackon, G
enn 1lerittn
copos en
Othant Ine
z, Abnl
Donnfehn
Dufm mn;
cillen. C

Duplex in Chriſto eſt voluntar, duplex operatio. 133

ſuper litteris de reſeriptis l. ſe quis de aliena ffl. de Judic. undè ſicut
Princeps & Judex poteſt propria jura, authoritatem, & dignitatem
contra ſubditos refractarios defendere, ita hoc non eſt Pontifici de-
negandum; quin imò in præſenti Agatho non propriam cauſam, ſed
Eccleſiæ defendit. Præter Agathonem Papam, authores citatos,
aliosque plurimos latinos etiam Græci quidam pro Honorio ſtant.
S. Maximus Conſtantinopolitanus, qui vixit anno 662. & ſic proxi-
mus Honorio, qui in cathedra Petri ſedit anno 626. & in Dialogo
cum Pyrho defenſionem Honorii ſuſcepit, quem ab omni erroris ſu-
ſcipione vindicavit. Emanuel Caleca in libro pro latinis edito fir-
miter aſſerit Honorium ſemper Catholicum fuiſſe, & refert Photium
Apoſtolicæ ſedi infenſum in libro de 7. ſynodo recenſere damnatos,
Pyrhum, Cyrhum, Paulum, & Theodorum, nulla de Honorio men-
tione ſacta.

Ad IV. N. n. m. Definitio Concilii Honorium non complecti-
tur, quia in Chriſto rem imèò vocem pluralem fatebatur, dixit enim
eſſe prædicandum, quòd Chriſtus humanitus & Divinitäas ſit opera-
turs. Quod Divina & humana opera habuerat, quod multifariam,
multisque modis, quoad Divinitatem & humanitatem operatus ſit.
Abſtinuit tamen à voce illa una, & gemina. Quia æquivalentibus
verbis duas in Chriſto admiſit voluntates, ac operationum diverſita-
tem. Quoniam verèò ſubindè Monothelitæ ſua malitia dicebant, à
vocibus illis eſſe omnino abſtinendum, & ex negatione vocum ad
neganda ipſarum ſignificata proceſſerunt, non profitentes diverſita-
tem voluntatum & operationum Chriſti, humanæ & Divinæ, ſed
Divinam tantùm prædicantes in Chriſto operationem, neceſſe fuit,
ut res etiam quoad vocem dualitatis definiretur. Si autem admi-
ſiſſent in Chriſto operationes diverſas & Divinas ab humanis diſtin-
tas, & viciſſim, abſtinendé tantùm à voce geminæ, ſicuti moniti
fuerunt ab Honorio, fortè nec aliquid Concilium decreviſſet, imè
nec celebratum fuiſſet, cùm omnes tunc ſciviſſent, quid ipſi nega-

rent, quid verò affirmarent.

Dogma Fidei.
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXVI.

Quo in loco Chriſtus Dominus fuerit crucißxus: ſeu
an in eodem loco Chriſtus Dominus cruentum Paſ-
ſionis, ac mortis ſuæ Sacrificium Deo Patri obtulerit,
quo Abraham filium ſuum immolare

Anc quæſtionem proponit Jacobus Boudart in manuali ſuo
EEEFTheologico tract. 4. §. 40. Nos illam ejusdem Authoris ver-
bis reſolvimus. Reſpondeo, inquit ille loco citato, Chri-
ſtus crucifixus eſt in monte Moria, qui Geneſis 42. vocatur mons
viſionis, id eſt, mons excelſus, & facilè ominùs conſpicuus, erat-
que in plures colles diſſectus, in una parte erat Sion, in qua aræz
David, juxta quam in area Ornam Jebuſæi à Patre coëmpta Salomon
templum inſtruxit, alia pars montis Moria extra urbem Hieruſalem
manſit, poſteâque dicta eſt mons Calvariæ. In quo Iſaac figura
Chriſti Domini, quantum fuit ex parte Patris ſui, immolatus eſt,
Ita citatus Jacobus Boudart. Neque hæc ſententia ſua deſtituitur Au-
thoritate. Sanctus Auguſtinus ſerm. 71. De S. S. Hieronymus Pres-
byter ſcripſit ab antiquis, & ſenioribus Judzæis ſe certiſſimè cogno-
viſſe, quòd ibi immolatus ſit aac, ubi poſtea crueifius eſt Dominus,
Et poſtea etiam hoc antiquorum relatione refertur, quòd & Adam

primus homo in ipſo loco, ubi crux fixa eſt, fuerit aliquando ſepul-
tus, idee Calvariæ locum dictum eſſe, quia caput humani generis
ibi dicitur eſſe ſepultum, & verè non incongruè creditur, quia ibi
erectus ſit Medicus, ubi jacebat ægrotus. Hanc interpretationem
S. Hieronymus, favorabilem, & mulcentem aurem, non tamen ve-
ram eſſe dicit, eſt tamen non ſolùm Auguſtini, verùm etiam Ori-
genis, Chryſoſtomi, Athanaſii, Cypriani, Ambroſii, Tertulliani,
& aliorum Sanctorum Patrum, uti refert prælaudatus Author. Nos

in re tam ambigua nihil certi poſſe ſtatui judicamus.

CQx.

clar’s Vom
Aligue, gr
Pirgitte
er tellimon.
diad Hejen.
wides Chr
Odoretus .
Eccl. c. g.
Numerum
innotat. 14
keſert: oyoe⸗
Hicgue ruti
crueifxerun,
Ra ſmul

Unc guarer

, (em
latefert:
Nipnus ille
15 Mone
6fti Pt

ur claif

ana leleſ⸗
r jn,
eu Chrif
Tet Chriga
n (A cvi
Gr teſtatun
nimnun tu.
kuecrrei
6 degeg

WI

iſen⸗
entun
llut

in mmun!
n Authorsn
0 cito, 0
Fpocatur
nhiell,6
on, in gut
dichtr n
bem Hirn
imnohin
eltinim
emmng
ertiint

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex eperatio. 135
Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXVII.
Quot clavis Chriſtus fuerit cruciſßixus?

—–
Eſpondetur Chriſtum cruci affiæxum ſuiſſe quatuor clavis. Ita
S antiquiores Authores & Patres, videlicet FPranciſcus Collius
EANVI. z. c. 10. de ſanguine Chriſti. Cornelius Curtius c. 4. de
clavis Dominicis. Jacobus Boſius I. I. c. 15. de cruce triumphante,
aliique, qui omnes ſuam ſententiam non tantùm ex revelationibus
S. Birgittæ l. 10. c. 10. & l. 4. c. 70. ac l. 8. c. 15. probant, ſed etiam
ex teſtimoniis Scriptorum Eccleſiaſticorum, qui dum crucem Domi-
ni ab Helena Conſtantini Matre inventam referunt, quatuor clavos,
quibus Chriſtus cruci affixus fuit, inventos recenſent, videlicet The-
odoretus l. 10. Hiſtoriæ Eccleſiaſt. cap. 18. Ruffinus l. 10. Hiſtoriæ
Eccl. c. 8. Caſſiodorus & Niceghorus, qui quaternarium clavorum
numerum propugnant: quos ſequitur Toletus in c. 19. Joannis & c.
annotat. 14. quem Manſius de Paſſione Domini fol. 692. his verbis
refert: Probabilius exviſtimo Chriſtum Dominum ſimul pedibus mani-
busque cruci affivun, quatuor enim erant milites, qui Dominum
crucifixerunt, qui ſingulos totidem clavis in membra Domini adi-
Fiwms ſimul occupatos fuiſſe non injuria credit Cardinalis Toletus.
unc quatern-rium numerum clavorum diſertè exprimit Innocentius
III., quem in Bibliotheca Patrum Tom. 25. pag. 224. Lucas Tuden-
ſis ita refert: Quatuor, inquit, clavos in corpore Domini fuiſſe fixos.
Magnus ille Dei Vicarius Innocentius III. teſtatur dicens: Fauerunt
in Paſſtione Domini quatuor clavi, quibus manus ſixæ ſunt, & pedes
afixi. Et poſt pauca: duos, inquit, Pedes & duas manus qua-
tuor clavis debet confgere Ctriſtianus. QLuid hac Authoritate

clarius? gquid his verbis verius? quæ à throno Dei, hoc eſt, à Ro-

mana Eccleſea per os ſacrum cunctorum Patris Innocentii ekierunt,
non eſt jam, quòd contradicat Catholicus, non eſt, quòd contra ſentire
debeat Chriſtianus. Ex his Verterum & KRecentiorum teſtimoniis li-
quet Chriſtum Dominum fuiſſe confixum quatuor clavis, qui non car-
po, (ùt quidam perperam putant) ſed volæ manus infxi fuerunt, ùt
clarè teſtatur Zacharias cap. 13. v. 6. Quid ſunt plaga iſtæ in medio
manuum tuarum? Unde Dogma Fidei eſt Chriſtum non funibus, ſed
clavis cruci affixum fuiſſe, ùt habetur Plal. 21. Foderunt manus me-
as & pedes meos & . Pariter duo latrones non funibus, t pingun-
tur, ſed clavis cruci affixi fuerunt, alias Sancta Helena ciſtinguere
. potuiſiet

136 Degma Fiae

tuiſſet Crucem Chriſti à ſe inventam à crucibus latronum, quod
0 / . „
Tamen non niſi per miraculum factum fuit. de obira Then.
De his quatuor clavis nhls d G lone dbien ies
i i ibit: Quaſivit clavos, .
ni Imperatoris hæc ſcrib . .
r Mog Pog,ates, & invenit, de uno clavo err. ſeri d
i, de altero diadema intexuit unum ad decorem, a e e,d
1 tionem vertit. Et paulò poſt: Miſit itaque Helena Filio .
Vo 7 Diadema gemmis inſignitum, quos pretioſior ferro innexas te
eusihtions: divina gemma connecteret, miſit &) ůfranum. Utrog,
autinus. . . . .
W Sobgan alii duo clavi, quibus Ghriſtue cruci õũ
i ius Epiſcopus Turonenlſis lib. I. ⸗
exponit S. Gregorius Ep uron h
Ba wdart- H c. 6. Tertius, id eſt, clavus projectus eſt in Trein ad
Baaudaln obortam in mari N Henrn See,tT, i ant lanun
. tuæ Conſt antini .
t eſſè defixum in capite ſta 1 .
aea. Pebae Gretſcherus I. 1. de cruce c. 14. om ic
lir clavum non fuiſſe demerſum in mare, ſed tantùm iamartün
D redibile non eſt Helenam ſe tantéô theſaurô & ſolaris ſoli
Joluie De quarto autem clavo idem Gretſcherus dicit, illo orna-
vo! . . „ .
tum fuiſſe Conſtantini Diadema, vel Galeam. Ciuds in E.
Dices: tamen Romæ aſſervatur in Eccleſia Sanctæ ru
ſalem verus clavus: ergo verba Ambroſii de Theodoſio relata iasn
vilentur veritati conformia. Item aſſervatur de Shriſto ene n⸗
Haros Mediolani, Treviris, Viennæ, Aquisgrani, Pariſiis, arp
torati &c. ergo ſunt plures, quàm quatuor.

Ad primum &. verbis Ambroſii de Theodoſio relatis de quatuor

i im li èd in
lavis, nec in minimo derogari, concedo enim libenter, Alusd in
Eeclelſia Sanéctæ Crucis Romæ unus clavus erverur minim t ncn
i i broſii de Theodoſio relata non
de concluditur verba Ambr e⸗
Tirati conſentanea, quamvis cnim unus clavus K etuotrelatis
i ri poteſt, niſi unus e .
tamen non alius eſſe proba . is quaruor nclatlt
i . t patet ex Ambroſio, a
& quidem quem Helena, ut eſio⸗ lerrionn
liquos ex aſſignatis clavis n I
vertit. Ad ſecundum dico aliq daiis dlents non cſt d-
ini i icè tal ſed eſſe clavos ad imitationem
inicos identicè tales, enn.
inem Dominicorum factos, & attactu verorum nlaporum conlera.
tos, vel clavos quorumdam Martyrum, certô enim in oc elle lec
rino & Baronio nonnullus clavus, quo Martyr qui Piam leli⸗
erat, clavus Chriſti falsè credebatur, quinam autem, 9

. — 5„ . . eſt
nam in locis ſint veri ac identici Chriſti clavi determinare non

Qr.

meunm.

ninem &
Premaln
tie, in h
Corinthe
ui ſum.
Protmitten
Verd ipſan
nitentipr
Torum By⸗
eruere vo
nei dum
Promilerit
rection
englea
Chire innn
tatis Ch.
ulienda,
lelüi oer.
Mum in
utmdux,
Contt
luron, 0r
le etiar
lon ſtetit
ec ter
l Divin
Ullloone l
lla anin
n bat

a ſhn

Ttronumn e
de obin l
ur, hln
nun en
alterun i
1 HloC
innertin
Tetun. I

ACirns in
8s Hb nce;
ſ in Feinl
n, id lchn
Conſtammnt
.. 14, Unt
tüim immei
Coluto hen
cicit, ior

e Cnezt
hdoſoreln
Chriſto oud

Parilis, 0

eltceu⸗

enter, O

nininen
lta non
e AMerſell
goatvorti
40 Genwt
is none

pen a

oruneen
in oebte
niſpinm h
ei,
tninne N

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 137

Queæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXVIII.

An Chriſtus per illa verbas Hodie mecum eris in
FParadiſo Latroni pœnitenti aternam Promiſerit
Beatitudinem 2

ltigium parit duplex ſignificatio hujus vocis Paradiſins. Primè
enim ſignificat locum illum voluptatis, Hebraicè: Gan Eden
— de quo Moyſes in Geneſi c. 2. Tulit ergo Dominus Deus ho-
minem &- poſuit eunz in Paradiſo voluptatis. Secundè ſignificat ſu-
premam Empyream illam Beatorum Regiam, ac locum perennis glo-
riæ, in hunc ſenſum Sacræ Scripturæ interpretes explicant illud 2. ad
Corinth. c. 12. Soto hominem hujusmodi, guoniam raptus eſt in Pa-
radiſum. Quæſtio igitur eſt, an Chriſtus latroni pœnitenti Paradiſum
promittens Primævum illud Adæ deliciis refertum Domicilium? an
Verò ipſam æternam Beatitudioem intellexerit? Chriſtum latroni pœ-
nitenti promiſiſſe tantùm Paradiſum terreſtrem Moyſes Barcepha* Sy-
rorum Epiſcopus lib. de Parad. & Euthymius aſſerti probabilitatem inde
eruere volunt. Quèd Chriſtus latroni petenti Regnum: Memento
mei dum veneris in Regnum tuum. Paradiſum in KRegni vicem
promiſerit, his adſtipulari videntur S. Chryſoſtomus ſerm.- 3. de re-
ſurrectione. Fecit latro de cruce impetum, & intravit Paradiſiene
romphæa flammea circumdatum: per quæ verba Paradiſus terreſtris
clarè innuitur juxta illud Geneſis. Collocavit ante Paraagiſum volu-
ptatis Cherubin, & flammenm gladium. atque verſatilem ad cu-
Kod endam viam ligni vitæ. B. P. Damianus, qui in hunc Evan-
gelii locum ita ait: Uno tempore duo boneficia viaemus ſſe conceſſa
enam in quo Paradiſum patefecit, alterum, guo latronem in dum
introduxit.

Contraria tamen ſententia haud dubiè verior eſt Chriſtum nempe

latroni promiſiſſe non Paradiſum & locum voluptatis terreſtrem, ne-
2

que etiam cœlum Empyreum, hoc enim modo Chriſtus promiſſo
non ſtetiſſet. Cùm ille ipſe primùm poſt dies 40. cœlum aſcenderit
Sed æternam beatitudinem, id eſt, claram, & intuitivam viſionem
ſuæ Divinitatis. Ita clarè Archi Præſul Florentinus titulo quinto de
paſſione Domini in hæc verba: Amen dico tibi &e. Mortuo 1 Eſu die
illa anima ſeparata à corpore, ſociata Divinitati deſcendit ad lim-
bam Patrum, etiam hujus latronis anima poſt mortem chriſti, ☛ D
1ſa ſeparata à corpore deſcendit non 28 infernum damnatorum, vel

ur-

138 Dogma Fidei.
purgatorium, ſèd ad limbum Patrum, ubi clare videns Divinita-
zem Chriſti fuit beata. Et boc eſt vereè Paradiſus, id eſt locus,
qui parat Dei viſum. Huic opinioni magnum pondus addit ingens
Sanctorum Patrum Authoritas. Hanc enim docet S. Auguſtinus in
Geneſim ad litteram cap. 24. & 34. §. Euſebius Emiſſenus homil. de
bono latrone. S. Bernardus Epiſtola 8. Cælarius Arelatenſis hom. 34.
in eandem ſententiam conſpirant Scripturæ interpretum ac ſummo-
rum Theologorum oracula duce Angelico part. 3. Q. 52. art. 4. ad 3.
Lyranus, Janſenius, Cornelius, Tirinus, Eſtius, ac Doctiſſimus
Salmeron tract. de verbis crucis.
* „Moyſes Barzepha Epiſcopus (ùt refert Labeus) Syrorum in

„ Beth-Raman, & Beth-Ceno, ac rerum ſacrarum curator in Mozal
„ ſive Seleucia Parthorum ſeripſit Commentarium de Paradiſo in
„ tres partes diviſum, qui ſolùm bipartitus exſtat tom. 17. Bibl.
„ Max. Lugdunenſis, cautè legendus inquit Braſichellanus, quia.

„ multa affirmat contra veram Theologiam.

Quæſtio Hiſtorico-Scripturiſtica XXIX.
An una eadeémque fuerit Magdalena, quæ unxit
pedes Chriſti in domo Simonis leproſi, & quaæ
venit ad monumentum, ut ungueret

RRiplex in Evangelio unctio pedum legitur, ùt refert Petrus
☛Wert Annatus in apparatu ſuo Methodico ad poſitivam Theolo-
giam lib. 2. de Scriptura Divina dub. 17. pag. 1213. De pri-
ma iſſa unctione loquitur S. Lucas c. 7. v. 37. dum ait: Ecce multer,

uæ erat in civitate peccatrix, at cognovit, quèòd accubuiſſet in
4 Rans retro ſecus

domo Phariſaæai, attulit alabaſtrum anguenti,
pedes ejus - - - ang uento ungebat. .
De ſecunda loquitur S. Joannes cap. 12. V. I. 2. & 3. dum dicit:
7 EsIIS ergo ante ſex dies Paſchæ venit Bethantam, uhi Lazarus
fuerat mortuus, quem ſuſeitavit ZEſus. Fecerunt autem ei cœam
ihi, & Martha miniſtrabat: Lavarus verò unus erat ex diſcum-
bentibus cum eo, Maria ergo accepit libram unguenti Nardi piſtici
pretioſt, & unxit pedes gEſu.
De tertia dicit S. Matthæus cap. 26. ubi, poſtquam dixit v. 2.

Scitis, quia poſt biduum Paſcha fiet, addit ſtatim v. 6. & 7.:cuαaαetem

IEſus

ſu
he
iu re
Stom
mulier,
labaſtn
ſper eit
ommnes i
19. al
Giyerſan
unctione
eſle eann
an in i
erit
Lucxs p
igem 4
Theopl
es C.
hanc il⸗
tein reh
gua lola
Sens dee
Ut unger
Am
Mrum
ſmom
ilam, .
Vet ilu
Diut.
(uando
cc e
ſcet
monis
undem
Vs Cre
lat het⸗
venit
ſublate

lent Diugtt
id el
8 adolt in
Augokingi
enus honke
tenſishon
um 20 ſnr.
2. At, 1,
e Dockilrn

6) Fronni
raorin Nun
de Darachon
tom Ir N
elanns, g

I.

gu⸗ n⸗

G

lret

telert Pen
1213. Net⸗
Euut M
ubeſii
1. t. 1

i un
endin
in
Mrli

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 139

g Eſus eſſet in Bethania in domo Simonis leproſ?, acceſſt ad eum mu-
lier, habens alabaſtrum unguenti Pretioſt, & eſffudit ſuper caput
iplius recumbentis. Quod confirmat S. Marcus c. 14. V. 3. dicens:
Et cùm eſſet Bethaniæ in domo Simonis leproſe, & retumberet, venit
muliet, habens alabaſtrum unguenti Nardi piſtici pretioſi, & fracto

alabaſtro effudit ſuper caput cjus recumbentis. Plures reflexiones

ſuper citata Evangeliſtarum verba fieri poſſent, & primò quidem an

omnes iſtæ unctiones fuerint diverſe. Annatus loco citato pag. 217.

& 18. ait, unctionem illam de qua loquitur Lucas c. 7. eſſe quidem
diverſam ab ea, de qua loquuntur Matthæus & Marcus. Hlam autem
unctionem, quam commemorat Joannes cap. 12. V. I. 2. & 3. aſſerit
eſſe eandem cum undctione indicata à Matthæo & Marco. Secundè
an in iſtis duabus vel tribus diſtinctis un ctionibus una, eadémque
fuerit mulier Maria Magdalena nempe Marthæ & Lazari loror, quam
Lucas peccatricem, & S. Joannes Mariam nominat. In hoc puncto
idem Annatus loco citato rejectis contrariis opinionibus Origenis,
Theophylacti, & Fabri Stapulenſis affirmativam amplectitur cum San-
ctis Cypriano, Ambroſio, Hieronymo, Auguſtino, & Gregorio, &
hanc ſuam ſententiam ibidem fusè, atque eleganter probat Hæ au-
tem reflexiones non ſpectant directè ad propoſitam quæſtionem, in
qua ſolummodò quæritur, an una eadémque fuerit Magdalena un-
gens pedes in domo Simonis leproſi, & veniens ad monumentum,
ut ungeret Eſum.
Amplector ſententiam affirmativam cum communi Sanctorum
Patrum & Sacræ Scripturæ Interpretum. Argumentum luculentif-
ſimum ipſa ſubminiſtrat æterna veritas Verbum incarnatum: Sinite
illam, ajebat diſcipulis in Bethania: ut in diem ſepulturæ meæ ſer-
vet illud. In quæ verba eximius Suarez de Myſteriis & vita Chriſti
Diſput. 49. Sect. 2. indicavit nempe Chriſtus his verbis illam ali-
quando deſideraturam ungere corpus ſuum ſepultum, & tunc feciſſe,
quod poſtea futurum non erat in ejus poreſtate. Ejusdem mentis
etiam eſt Magnus Aurelius lib. 2. de conſenſu EPvang. c. 79. ubi clarè
docet unam eandémque Magdalenam fuilſe, quæ Chriſtum in domo
Simonis leproſi unguento unxit, quæque ad monumentum unctura
cundem venerat. Eodem modo in laudem Magdalenæ perorat Di-
vus Gregorius hom. 52. in Paſeh. Quæ enim prius frigida remanſe-
rat petcando, poſt modum amando fortiter ardebat, nam poſtquam
venit ad monamentum, ibique corpus Dominicum non in venerat,
ſublatum credidit, atque diſeipulis annuntiavit. Id ipſum credit
S. Cyprianus de duplici Martyrio. Et ſi veterum monumentorum

8⁸ 2 inſcri-

140 Dogma Fidei.

inicriptionibus fides eſt, prout magna eſſe debet in hiſtoricis, etiam
exinde hæc ſententia non leve habet momentum. Refert Segeber-
tus in libro de una Magdalena inſcriptionem ſacro Divæ Magdalenæ
tumulo inſcriptam, in quo omnia, quæ diverſis tribui poſſent, uni
eidémque Magdalenæ Marthæ & Lazari ſorori adſcribi notantur. Ne-
que ſuſpecta hac in parte S. Maximini fides eſſe poteſt, utpote, qui
unus & ſeptuaginta diſcipulis Mariam Magdalenam optimè novit, &
cum ea ut individuus comes Maſſiliam apulit. Hæc fundamenta ſunt,
quæ hanc ſententiam propè certam reddunt.

Quæſtio Hiſtorico- Scripturiſtica XXX.
& ultima.

An Chriſtus Dominus poſt G lorioſam ſuam Anaſtaſin
omnium primò Beatißimæ Virgini Matri ſuæ
Sanctißimaæ apparuerit 6

Error ille Philiſtiim, ille Leonum Domitor Samſon poſtquam
N S inter hiantes Leonis rictus favum reperit mellis, illico Ma-
tri ſuæ eum oſtendit, eidémque partem largitus eſt. Ze-
nieénsque ad Matrem ldedit partem ei. Ut ex ſcripturæ habemus
oraculo, Judic. 14. quis ergo qdubius hæret invictiſſimum mortis Vi-
ctorem Chriſtum triumphato Frebo, fractisque infernalibus repagu-
lis inventum illum favum mellis corporis nempe ſui reſurgentis glo-
riam illicò Sanctiſſimæ Matri ſuæ exhibuiſſe, illique exuberantis læti-
tiæ abundantia deguſtandum omnium primè exhibuiſſe. Huic de Di-
vini Samſonis favo conceptui ſuffragatur Mellifluus ſerm. de reſur-
rectione de Beatifſima Virgine ita difierens: Prima vidit Dominum
in forma glorioſa, & non ad confirmationem dubii, ſèa aa conſola-
tionem gaudii, unde & Evangeliltæ eam non recenſènt: Eodem
modo opinatur S. Antoninus prima parte Chronici cap. 7. Creditur,
liceêt in Evangelio non habeatur, quod ante omnes primè apparuit
Mariæ Matri ſuæ, cum omnibus allis in fide deficientibus krma fue-
rit, ut, quæ plus doluit, citins & magis conſolaretur, & gquia
plus hac meruit, cùm omnibus aliis deficientibus in fide firma fue-
rit, & hæc eſt cauſa, quare ad monumentum non iverit. Ita An-
toninus. Chriſtus itaque, qui legem illam altiſſimè menti ſuæ im-
.: preſſam

Prelam hi
Pründ om
Coloris gl
Killa dilee
titie abun
modulatur
nem golert

Meam.

Aſt vi⸗
nium Mare
primd Aa,
Mrio expon
Venientia
ſenlar reb
ſtoli etkaro
ter ereihit
cüm Prete
hientia icd
Anthlatos
Onmiun n

(mnye
ſnelti,
en dncii,

Erti non

1). 1). N
lynierant

ikienenn j⸗

11. A m
Nun X

iloriciz ei
elert der
ine Mud
ui polen,t
Dotantut )
l, utpote, ſ
tind norin
tndamenun

I.

nR

lon

mönpolg
ls, Micol
mgitas el
prorr uent
nom ortsl
nalibos re
elotgentiͤi
uberantbl
„Huie len
ern. leſet
idit Doniu
a1 AN
4

ſent: NNH.⅞.

. CveN
.9* 9

yind A.

Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio. 141

preſſam habuit. Gemitus Matris tuæ ne obliviſcaris, Sap. cap. I.
primò omnium Matri comparuit, ut cujus Sanctifſima præcordia
doloris gladius omnium maxime ac profundiſſimè pertranſierat, ita
& illa dileétiſſimi filii ſui reſurgentis feſtiva gaudia, ac tenerrimæ læ-
titizæ abundantiam omnium prima perlſentiſceret, juxta illud, quod
modulatur coronatus Plaltes Pſalm. 13. v. 8. Secundum multitudi-
nem dolorum in corde meo conſolationes tuæ latificaverunt animam

méadun.

Aſt videtur huic aſſertioni obſtare manifeſtum ſcripturæ teſtimo-
nium Marci 16. v. 7. Jurgens autem mane primé Sabbathi avparuit
primò Mariaæ Masdalenæ. Scio equidem ſeripturam in ſenſu pro-
prio exponendam eſſe, quamdiu ratio, authoritas legitima & con-
venientia non aliud ſuadet. Si hæc adſint etiam ſubindè ſcripturæ
ſenſum reſtringendum eſſe quis ignorat? ſic ab univerſali illo Apo-
ſtoli effaro: Omnes in Adam peceaverunt, Beatiſſima Virgo & Ma-
ter excipitur. Cur non & hic excipiendam eſſe dicamus, præſertim
cùm præter authoritatem & rationem allegatam alia adhuc conve-
nientia id ſuadeat. Quis enim filio poſt multos terra, marique ex-
anthlatos labores, poſt itinerum ingentes ambages, devictâsque ho-
ſtium inſidias in patriam revertenti non vitio vertet? ſi non primè
omnium ſuis ſeſe ſiſteret genitoribus.

2„
Conveniens ergo eſt, ac congruum ſentire Chriſtum inferni ne-
cisque Domitorem, & quidem non ſolum, ſed Angelicòô ſtipatum
famulitié, Patrumque recenter è limbo liberatorum, & prælſertim
Sancti Joſephi Virginis Virginei Sponſi circumdatum Phalange, ei-
dem Sanctifſimæ Virgini ac Matri ſuæ apparuiſſe. Hujus poſterioris
aſſerti non obſcurum in ſacris litteris habetur fundamentum. Matth.
cap. 27. Monumenta aperta ſunt, & multa corpora Sanctorum, qui
dormierant, ſurrexerunt, & exeuntes de monumentis poſt reſurre-
Ctionem ejus venerunt in ſanct am ecivitatem, & aparuerunt mul-
tis. Si multis apparuerunt, cur non & dicamus apparuiſſe cum
Chriſto redivivo Beatiſſimæ Virgini, ut hujus reſurgentis trium-
phum ac gloriam, illius verò augerent lætitiam.

§ 3 Per-

142 Dogma Fidei.

Perſtringuntur breviter alii Hæreticorum Errorecs

circa Myſterium Incarnationis.

§. I.
Error Vbiquiſtarum aſſerentium humanitatem
Chriſti eſſe abique.
5 ror hic de Immenſitate ſeu ubique præſentia Humanitatis
Cbriſti Authorem habuit Lutherum, utpote, quem primèê,
docuit in Confeſſione de Cæna Domini. Propagatorem verèò
Joannem Brentium, cujus hæc eſt erronea Doctrina: Corpus Chriſti
e vi unionis Perſonatis, eſt ubique, adeoque & in Pane ante Con-
ſecrationem, & lerba Chriſti, hoc eſt Cornus meum, ſunt Verba Di-
Penſationis ſignificantia diſtributionem Corporis & Sanguinis jam
praæſentis. Huic commento occaſionem dediſſe videtur controverſia
inter Lutheranos, & Calviniſtas excitata circa realem Corporis Chri⸗
ſti præſentiam in SS. Euchariſtia. De hoc Errore fusè Purpuratus Hæ-
reticorum Debellator Bellarminus l. 3. de Chriſto c. 1. & 10. nos pau-
cis hujus commenti falſitatem ex Authoritate S. Scripturæ & rationi-
bus dewonſtrabimus. Sacra Scriptura quidem ſequens nobis contra
Ubiquiſtas invictum ſuppedidat Argumentum.
Humanitas Chriſti neque in ſtatu Paſſibilitatis, & viæ, neque in
ſtatu exaltationis & gloriæ eſt ubique. Ergo &c. Ant. prob. quoad
primum membrum Joann. II. v. I5. Chriſtus dicebat: Lazarus
mortuus eſt, & gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram

ibi. Ibidem verl. 21. Domine, ait Martha, /e futſſes hic, Frater meus

non fuiſſet mortuus: Matth. 28. v. 6. JEſum, qui crucikxus eſt,
S non eſt hic, ſurrexit. Ibidem 26. v. 11. Nemper Pauperes
abetis vobiſcum, Me autem non ſemper habetis. Joann. 16. v. 25.
Exii à Patre, & veni in mundum, iterum relinquo mundum, &
vado ad Patrem. Luc. 24. v. 51. receſſit ab eis, & ferebatur in Cz.
Anim. Prob. idem ant. etiam quoad ſecundum membrum. Zam non
ſum in mundo ait Chriſtus Joann. 17. v. II. hoc eſt brevi diſceſſurus
ſum à Mundo. Relinquo mundum, & vado ad Patrem. Act. 3. V. 21.
Duem (Chriſtum) oportet cælum ſuſeipere uſque in tempora reſtitu-
1ionν om, eem, Denique ad Hebr. 8. v. 4. ſt ergo eſſet ſuper terram
Zec eſſet Sacerdos, cum eſſent, qui offerrent ſecundum legem munera.
Ex quibus Sac. Scripturæ teſtimoniis clarè luculentérque demonſtrati
Chriſti

Chriſti ho
Ein imme
Ex 8
lis ſ. 9
Verba Chr.
Mnin idl
lixiſe ae⸗
gi⸗
ſimnu futu,
is Verbis
non eſle ube
nonin, gvi
conlulat loe
Proba
gue kidei
nem, alten
ubieungue
10., V. in

exanime

eos, Ubi 14

Gyyr
ſicat

rum Eyt
nis.

Manitgen

entia Bomt
te, (en i
Propignorn,
: C
in ane ll
n, ſuut iinn
Sunguni,
getur contor
en Corpont
EPunpnnm!
1, 10. M
rorurrnn
gens hobis

& wie, ven⸗
Anr. proh
cebat: M
oient ni
i⸗hun
i fun⸗
enger
ſonn.
nmuin
fnttam
ru, 1.
prell ie⸗
n. 40 71
nenpnt
r n i
. e n

Dauplex in Chriſto eſt voluntaz, duplex operatio. 14
5

Chriſti hamanitatem neque ante n .
& in immenſcuim diffalam. ſed certo loco No achaner eſſe ubique,
EPx 88. Patribus unicum adduco Auguſtiaum, qui Epiſtola
alias 57. quæ eſt ad Dardanum de præſentia Dei. cap 3. ita ex dt
Verba Chriſti ad Latronem, hodie mecum eris in paradiſo: N
cundum id, quod homo erat, ſed ſoècundam id gquod Deus erat Chriſt 14.
dixiſſe accipitur hodie mecum eris, in Paradiſo. Homo ippe Ch 1.
ſtus illo die ſecundum carnem in ſepulchro: ſecundum zTeadt, in 5 .
erno fPutarus erat. Deus verè idem ipſe Chriſtus uabique ſomper eſt.
His Verbis S. Doctor clarè oſtendit Chriſtum ſecundàùm humanitate
non eſſe ubique, ſe Gndde Divinitatem. Plura SS. Patrum teſti.
monia, qui cupit ad roborandum præ idei i
Moniz. gi upit a oor præſens Fidei Dogma Bellarminum
Probatur ſecundo hoc Hæreticorum commentum evertit plera
que Fidei noſtræ Myſteria. Nativitatem, ſepulturam, relbrrectto-
nem, aſcenſionem Chriſti. Ergo reiiciendum eſt. Ant. prob. ſi enim
ubicunque Verbum eſt, ibi & humanitas Chriſti eſt, quomodo ex ute-
ro B. V. in lucem exire potuit? quomodo jacuit in ſepulchro Cor
pus exanime, cum totus ibi Chriſtus foret? quomodo deſcendit ad in-
feros, ubi jam erat? aſcendit in Cœlum, quod non deſeruerat

5§. 2.
Brror Andreæ Oſiandri aſſerentis Chriſtum eſſe Ju-

ſtificatorem bumani generis ſecundum ſolam Di⸗-
inam naturam excluſa hbumana.

Siander ob ſupercilium, & effrenem coleram ipſis Lutheranis
inviſus docuit teſte Bellarmino l. 2do. de Juſtificatione c 5
☛☛◻ Deum non acceptare niſi Juſtitiam eſſentialem qua Chriſtus
non ùt Homo „ſed ùt Deus eſſentialiter juſtus eſt, adeoque Chriſtu
pro nobis Juſtitia increata non verò creata ſatis feciſſe. Verdm ſ
Chriſtus Juſtitia creata Patri non ſatisfecit, quare carnem aſſum Er
quare tanta pati voluit? quare humiliavit ſemet ipſum factus bbe.
diens usque ad mortem, mortem autem crucis, nunquid ut tantis
ſumptibus nihil redimeret ?* Longè aliud nos docet Iſaias, & Paulus
Ille enim cap. 53. (cribit de Chriſto. Zaſtificavit ipſe juſtus dervus
meus multos. Et iſte ad Roman. 3. reconciliatos ait Patri in ſan-
guine Filii ſui. Quid Apoſtolus Joannes? an non affirmat ſanguinem
Chriſti

₰

144 PDogma Fidei.
Chriſti mundare nos ab omni peccato, & Chriſtum propitiationem
eſſe pro peccatis totius mundi. Denique nihil frequentiùs Sacra Scri-
tura teſtatur, quam Chriſti paſſionem, & mortem plenam atque per-
fectam ſatisfactionem fuiſſe pro peccatis, ergo non Juſtitià Chriſti in-
creata & eſſentiali communfque toti trinitati redempti ſumus. Ergo
Chriſtus non eſt Juſtificator ſecundùm ſolam Divinam naturam exclu-
sà humana. Et unde oſtendit Oſiander Deum non acceptare ullam
Juſtitiam niſi ſuam eſſentialem ? certè ſi Deus non acceptaret Juſtitiam
niſi ſuam eſſentialem non verè diceret Paulus 2. ad Tim. ultimò: ke-
poſita eſt mihi Corona guſtitiæ, quam reddet mihi in illa die Juſtus

Judex, non ſolum autem mihi, ſed & iis, qui diligunt adven-

tum eus.
Error Lutheri aſſerentis Meritis Chriſti eſſe in-
jurioſa merita noſtra.

Mnia è& republica Chriſtiana proſcripturus Merita operum bo-
E norum infenſiſſimus hoſtis Lutherus aſſerere auſus eſt Meri-
AAY tis Chriſti eſſe injurioſa merita noſtra, & ſi meritis noſtris
aliquid tribuatur, grandem inferri injuriam Meritis Chriſti. Com-
menti hujus inanitatem patefacit, ac veritatem oſtendit vera Chriſti
ſponſa Romana Eccleſia. Multum heæc tribuit fateor meritis noſtris
verùm ab omni injuria vindicat merita Chriſti, dum quidquid noſtris
meritis tribuit non niſi dependenter à meritis Chriſti tribuit. Merita

juſtorum non opponuntur nec præjudicant meritis Chriſti, quia ab his

naſcuntur, effetus tantùm abeſt, ut virtutem cauſæ reddat minùs Xſti⸗

mabilem ſua bonitate, ut tanto ampliùs eandem extollat. Chriſtus

vitis eſt, nos palmites, palmes ſine vite quid? ſterilis eſt, jungatur

viti optimæ, fructum multum afferet. An inde de gloria vitis detrahi
quis credidit unquam, ſi palmites ipſus multum fructum afferant?
quomodo ergo adeo deſipere potuit Lutherus, qui fieri poteſt adeo in-
ſanire ejus afleclas, ut de gloria Chriſti ac æſtimabilitate meritorum
aliquid decedere exiſtiment per merita Juſtorum, quæ ex meritis
Chriſti ſuam virtutem trahunt? Neque exinde inſufficientia ſed maxi-
ma efficacia Chriſti oſtenditur meritorum: illa enim ſunt, quæ apud
Deum nobis meruerunt, non ſolùm ut ſalutem conſequeremur, quod

eſt ſufficientiæ, ſed etiam virtutem ſalutem æternam per merita pro-

pria merendi nobis meruère, quod ultra ſufficientlam Brancs eſt
. effca-

eKtezcie.
gum, ign⸗
inbecillite
mundom
Aun hotui
Nreatis vin
guod mer
lis merito
ſentii er:
Vim meren

5
lolrelt
nak Kel
in lwpor
lſn
1 lilitate
le, goii
Potentiam
wrliui
nench h
ſuid Chr
t ktro
1 loeus
liil der.
Aur In da
Mens
n illor⸗
n worte

mn propiite
entis
penam ant
uſtiteC
npti ſumns ,
in naturmmes
n acceytne
wepdaret li
Tin. ukinn!
in ili luſ⸗
dlgr

i ſ

Meritz openn
cre aluset
&l mweritont
s Chiki. .
kencit ſenl
eor metiiin.
gicgitn
kiinbon N
Chriti, in
recat niidi
Ntollat,
gils e,

Duplex in Chriſto eſt voluntar, duplex operatio. 14 5

efficaciæ. Sicut itaque quod Deus ſole utatur ad mundum illuſtran-
dum, igne ad calefaciendum, aurà ad refrigerandum non eſt in cauſa
imbecillitas Dei, quaſi non poſſet ipſe per ſe absque ſole, igne, aura,
mundum jilluſtrare, calefacere, refrigerare, ſed omniporentia ejus,
qua potuit non ſolùm iſta facere, ſi ita libuiſſet, ſed etiam rebus
creatis vim iſtud faciendi tribuere, quando ita placuit: ita ex eo
quod merita noſtra conducant ad ſalutem, non eſt in cauſa imbecilli-
tas meritorum Chriſti, ſed potius excellentia, quâ non tantùm fſuffi-

cientia erant ad nobis promerendam ſalutem, ſed & operibus noſtris
vim merendi contulére.

§. 4.
Blaſphemia Calvini Chriſtum in Cruce
.
deſperaſſe.
KHriſtum in cruce deſperàâſſe blaſphema eſt Calvini doctrina in
) harmonia Evangelica ad cap. 27. Matth. & I. 2. inſtit. c. 16.
π §S. 10. & II. eo enim témeritatis abominanda hæreſeos pro-
lapſa eſt pravitas, ut Sanctiſſimæ Chriſti voluntati enorme deſpera-
tionis ſcelus auſa ſit impingere, cui impiæ falſitati adſtruendæ in ba-
ſim ſupponit verba in cruce prolata Deus, Deus meus, ut quid dere-
liquiſti me? Verùm quæ ſocietas luci ad tenebras, primæ veritatis
ad falſitatem, infinitæ ſanctitatis ad peccatum? qui deſperare poſſit
ille, qui in unius hypoſtaſi perſonæ unitam ſibi habet numinis omni-
potentiam? Dixerat equidem Chriſtus Deus, Deus meus , ut quid
dereliquiſti me? at nunquid idem dixit: Pater in manus tuas tom-
mendo ſpiritum meume non dicturus utique ſi deſperâſſet. Et nun-
quid Chriſtus jam itunc erat in ſtatu beatitudinis, quem promitte-
bat latroni, hodie mecum eris in paradiſo. An in ſtatu beatitudi-
nis locus eſt deſperationi? non igitur deſperantis vox eſt illa, at
quid dereliquiſti me? Sed admirantis, admirabatur enim Chriſtus,
cur in tanto cruciatu derelictus ſit. Neque Chriſtus omnes pertulit
Ppœnas damnatorum, ut vult commentum Calvini, ſiquidem præci-
pua illorum pœna eſt privatio æternæ beatitudinis, at Chriſtus nec
in morte nec poſt mortem privatus fuit æterna beatitudine: nam
ante paſſionem dixit. Joan. 17. Pater quos dediſti mihi, volo, ut ubi
ego ſum, & illi ſint mecum, ut videant claritatem meam, quam de-
diſti mihi. Quid eſt hoc? Ubi ege Eerr. Id eſt iĩn ſtatu boatitudinis:
ubi

146 Dogma Fidei. Duplex in Chriſto eſt voluntas, duplex operatio.

ubi nunc ſum; ſed ſtatus beatitudinis eſt immutabilis: ergo ſi Chri-
ſtus ante paſſionem fuit in illo ſtatu, ſemper in eo manſit: non ergo
pœnam damni expertus eſt, necomnes damnatorum-poœnas: ergo
nec deſperavit. Hæc per modum Corollarii contra Hæticorum
errores circa ineffabile Divinæ Incarnationis Myſterium quaſi tranſe-
unter dicta ſunto. Jam ſe arduum magis nobis offert diſceptatio-
nis punctum inter Hiſtericos ac Eruditos Chronologos adeò, contro-

verſum.

n.

P
0ʒ—
WR

DIS-

Mimnbit
Chriſtas 3
Chrikus
llümn den
Dacha cur
Eſcipolss
Ntyitati
lGntur,
Qr
Merandor
gebris,
guo znn
MMmerant
Chriſtinn
Merant
Mni ib
imeunt.
Qn
1. e
Ohni
GBirts

Nlecghent

is: ergoll
wanſt: m⸗
umn,ene:
tra Hxqcin
fium gnin
pfert dlonn
gos aleiien⸗

W

DISSERTATIO

CHRONOLOGICA

De Annis Nativitatis Baptiſmi & Mortis
Ohriſti.

N præſenti controverſia, quæ Summorum ac Eruditiſ-
ſimorum Virorum fatigavit ingenia, non proprio de-
certabimus Marte, neque noſtro aliquid decernemus
judicio, illud enim periculoſum, hoc in re tanti mo-
. menti omninò foret temerarium, ſed quæ in proba-
, batiſſimis Hiſtoricis ac eruditiſſimis Chronologis in
puncto non minùs arduo, quàm ancipiti invenimus vero ſimiliora,
ac à communi Eccleſiæ ſenſu minùs. recedentia referemus. Totam
hanc Diſſertationem quatuor Sectionibũs abſolvemus. Prima deter-
minabit annum Nativitatis Chriſti: Secunda deſignabit annum, quo
Chriſtus à Joanne Baptiſmum recepit: Tertia exponet annum, quo
Chriſtus mortuus eſt, ac ad quam annorum ætatem pervenerit. In
ultima demum inquiremus, utrum Chriſtus anné, quo mortuus eſt;,
Paſcha cum Judæis celebraverit, & qua die ultimum hoc Paſcha cum
diſcipulis commederit, ac S. Euchariſtiam inſtituerit? ut autem anni
Nativitatis, Baptilmi, Mortisque Chriſti ritè computentur, & intel-
ligantur, ſequentes præmittuntur Quæſtiones.
Quæritur primo. Quid ſit Epocha? . Epocha eſt annorum nu-
merandorum computatio, ſeu certum famoſum tempus, & annus
celebris, in quo anno, vel tempore res memoratu digna contigit,
à quo anno, in quo memorabile factum accidit, ſubſequentes anni
numerantur. Sic judæi computum annorum faciunt à creatione Mundi,
Chriſtiani à Nativitate Chriſti, Perlæ, Arabes & Turcæ annos nu-
merant à fuga Machometis, Græci ab inchoatione Olympiadum, Ko-
mani ab urbe condita, unde & indictiones, & luſtra Originem
ducunt.
Quæritur ſecundöo. Quot, & quales ſint celebriores Epochæ?
&. Celebriores Epochas eſſe ſex: Prima ab orbe condito. Secanda
Olympiades. Tertia Annus Julianus. Duaarta Periodus Juliana.
Quinta ab urbe condita. Se Era Chriſtiana. .

T 2 Quxæ⸗

148 Dihſertatio Chronologica

Quæritur tertiö. Quot ſint anni ab orbe condito usque ad Na-
tivitatem Chriſti? G. Ab orbe condito usque ad Nativitatem Chriſti
circiter fluxiſſe quatuor annorum millia, & per conſequens usque ad
tempus, in quo hæc ſcribimus circiter 5743. dixi circiter, quia Au-
thores viginti vel quadraginta aut planè centum annis dilſcrepant.
Quam controverſiam dirimere hic loci non intendimus.
Quæritur quartò. Quid ſit Olympias? . Olympias nihil aliud
eſt, quàm quatuor ſolidorum annorum decurſus. Nomen & origi-
nem ſumpſit ab Olympicis ludis quinto ſemper anno ineunte celebrari
ſolitis in Peloponenſi Regione ad urbem Pyſam ſeu Olympiam, ubi
Juventus in agonibus, & certaminibus exercebatur, ad quos ludos
ex tota Græcia Legati confluebant, & ideo hi ludi, & certamina
tam celebres facti fuêre, ut exinde Græci annos ſuos numerare cæ-
perint. Eſt quidem duplex Olympiadum Epocha vera videlicet, &
vulgaris. De vera Olympiadum Epocha Chronologi non conve-
niunt: de vulgari autem eſt una concors Authorum ſententia, eam
initium ſummere à Coræbo Eleo, qui in ſtadio omnes athletas vicit.
Et licèt hæc Olympias non ſit prima, ſed ſolùm vigeſima octava (juxta
communiorem opinionem) quia tamen Græci hanc Olympiadem tan-
topere extollunt, Chronologi hac Olympiade quaſi omnium prima in
deſignandis Hiſtoriæ temporibus utuntur. Nam parùm refert utrum
Coræbi Olympias ſit prima vel vigeſima octava, dummodo ſtabilis in
Goræbi certamine figatur terminus, à quo numerentur anni ſublſe-
quentes. Anni autem per Olympiades ſic numerantur, v. g. volo
deſignare annum mundi 3184. (in quo Chronologi Coræbi certamen
contigiſſe communiùs cenſent) ſcribere debeo Olympiadis primæ anno
vel Olympiade prima ineunte, & ſic .
Anno mundi 3185. dicitur Olympiadis primæ annòô ſecundôò.
Anno mundi 3186. Olympiadis primæ annéô tertiö.
Anno mundi 3187. Olympiadis primæ annéô quartéô, vel
Olympiade prima exeunte, i. e. abſoluta.
Anno mundi 3188. Olympiadis ſecundæ annéô primô.
Anno mundi 3189. Olympiadis ſecundæ annô ſecundò &c.
Quæritur quintò. Quid ſit annus Julianus? &ε. Annus Julianus
à Julio Cæſare nuncupatur, qui annum Lunarem, quo antiqui Ko-
mani à Romuli tempore ad annum usque urbis Conditæ 708. cum
magna confuſione Calendarii temporum & annorum ulſi fuerunt, in
annum Solarem tranſtulit, & Calendarium emendavit mandando, ut
ſtatuto tempore (nempe ſemper poſt quatuor annos) Calendario in-
ſeratur annus Intercalaris, & hæc reformatio Calendarii contigit
anno

n ſ⸗
Ius ſulia
iins ann

nls 46.
luleni dh
Eru vulg
Non refot
lex ho
minutas
tt Grege
Qur
Hatn nihi
ſatum 0)
do Dune⸗
nnis 1f.
lum 7987
lne prellt
temporor
cilem be
Cayltqve
Cunſrin
ſe Ciling
elyitas R
o concdh
n Leie
guiem u
Ulter recj
NMomam
Obe cone
u⸗
A
An Di⸗
dognome
dempore
1d auten
cibus
in qgin
ſibere
d ſe

to Uglei⸗
iritaten
egbeno t
clter, gin!
nnnis dlngr
us.
npiscftll
Nonnen A n
ineunteclen
Oypim,1
, 2 gras
i, & cenunt
os nughenne
ra Figelct!
logi non nn

lententi,4

es athletu ſi
a ochavi In
ymhicden 1
moium DIm
Em reken un

ntur aenol 1
tur, V9. 6
orebi celm

ls prinen

e anN ſan
uunt, 4
gblolotz.
„4
pricn, ,
ſeeuntt
Aonis ie
10 tihn .
liee

De Annis Nativitatis Baptiſmi & Mortis Chriſti. 149

anno 45. ante Chriſtum natum ſecundàùm æram vulgarem, quare an-
nus Julianus Imperatoris initium ſummit à Kalendis Menſis Januarii
illius anni, quo Julius Cæſar quartum iniit Conſulatum, qui eſt an-
nus 45. ante æram vulgarem & ab urbe condita 709. & hæc Epocha
Juliani duravit usque ad annum 4. Auguſti Octaviani, quo incepit
æra vulgaris Dionyſiana. Julius Cæſar tamen Calendarium ex toto
non reformavit, quia putabat annum ſolarem & naturalem 365. dies
& ſex horas totas continere, cùm tamen non niſi 365. dies & 49.
minutas contineat. ded integram Calendarii reformationem præſti-
tit Gregorius XIII.
Quæritur ſexto. Quid ſit Periodus Juliana. ε.e. Periodum Julia-
nam nihil aliud eſſe quàm certum annorum circulum ex triplici con-
flatum Cyclo nempe Solis, qui ſpatio 28. annorum abſolvitur, & Cy-
clo Lunæ, qui continet 19. annos & Cyclo indictionis, qui conſtat
annis I15. & ex his Cyclis inter ſe multiplicatis emergit ſumma anno-
rum 7980. anni, quibus annis tota continetur Periodus Juliana, &
ſine præſidio hujus Periodi Julianæ, inquit Petavius c. 6. de doctrina
temporum, cæcam & obſcuram eſſe annorum ſeriem. Hanc artifi-
cialem Periodum adinvenit Scaliger Vir temporum peritiſſimus, vo-
cavitque Julianam, quia certo julianorum annorum numero eſt cir-
cumſcripta & ad trium Cyclorum Methodum, quibus illi anni inter
ſe diſtinguuntur accommodata.
Quæritur ſeptimo. Quid ſit Epocha ab urbe condita? R. Cùm
civitas Romana lucceſſu temporis toti orbi dominaretur ſic annus in
quo condita eſt, ita celebris factus eſt, ut in Epocham tranſierit, ex
qua deinde futura tompora, & anni numerabantur. Circumfertur
quidem urbis conditæ multiplex Epocha ſed à Scriptoribus commu-
niter recipitur Epocha Varronis Romanorum doctiflimi, qui ſcribit
Romam conditam eſſe anno 3. Olympiadis lextæ, qui eſt annus ab
orbe condito 3207. & ante 5gram vulgarem 753. exeuntem.
Quæritur octavò. Quid ſit 5ra Chriſtiana? ꝑà. .ra Chriſtiana
eſt numerus annorum à Nativitate Chriſti inchoatus: nominatur hæc
Era Dionzſtana & vutgaris, quia à Dionyſio ob ſtaturæ puſillitatem
cognomentéô exiguo Abbate Rom. natione Scytha, ſed doctrina illo
tempore celebratiffimo fuit inventa, & communiter recepta ante an-
nos autem circiter centum peritiſſimi Chronologi ex antiquiſſimis Co-
dicibus demonſträrunt Eram Dionyſianam à ſuo Authore quatuor,
aut quinque annis tardiuùs fuiſſe inchoatam. Unde hodie in veritate

ſcribere deberemus annum 1747. & non 1743. & licèt hæc ra per 4.

aut j. annos à vera Chronologia deflectat prour infra videbimus,
T 3 Eccle-

150 Diſſertatio Chronologica

Eccleſia tamen hanc Dionyſiii Æram ua erroneè ad annur 44.
Imperii Auguſti conſignavit, etiamnùm Gdnidur janon quod la
accuratam eſſe putet, ſed quia Chriſtiani po . ri um rum conn.
muniter illa utuntur, eämque deduxerunt in uſum, qu ane conla⸗
ſione tolli haud poteſt: nec curat Eccleſia temporum, vV hapnorun
minutias, ſed has Chronologis diſcutiendas permittit; un Ecclel
hanc Eram ab initio ſtatim non recepit, ſed Eugenius duart Rii
mus fuit, qui ſuaſu Plandi hanc Æram uſurpare cæpit; nec in i
ante tempora Caroli M. in uſu fuerat. Ker te re korſe ertet e
bemus ſummos Chronologos, Deckerium „Bucherium, ion s
& veterum annales apud Epiphanium Hareſi 5I. a , wesBhg,
Chronologum, qui ante annos I1400. floruit, ut wſe,: F
eandem ſententiam rir, Se . Rotct, eft ra
i Fi orum Dionylſi Peta . edit. .
et Ante irventionem autem hujus 5Æræ vulgaris ecleſi ompurk.
vit annos per Olympiades Græcorum & lnpceratorun zam. zin
me autem per £Æram Diocletiani Imperatoris, qui a i ſoi
giminis nimiùm in Chriſtianos præſertim Alexandriæ de APir, i
æqrè ferens Dionyſius, novam hanc 5Æram excogitavit. Senn ten.
tem Dionyſius Sæculo VI. cognomento exiguus, natins Lytl cdie.
icorum epiſtolas duas de Cyclo Paſchali, u
onnet & Probi Junioris dedit ad Petronium Epiſcop. alreramian. Dorn
526. indictione 4ta labente & Lunæ Cyclo 14. inſeripſit oniſaci⸗ u.
micærio Notariorum, & Bono Secundicærio rorundem. iura e
ſcula è Græca in Latinam tranſtulit, inter quæ memoranda genir Fhicl ee⸗
S. Proterii Alexandrini Epiſcopi ad Leonem Papam, item de eccn
lebrandi Paſchatis an. Dom. 455. unde factum, ut occa o er ⸗
annos ab incarnato Verbo primus numerare cœperit Au
vulgaris, quam Dionyſianam appellamus.

Sectio I.

De Anno proprio Natalis Chriſti, ſeu quoto Imperii

Auguſt, Anno natus ſit Chriſtus?

SDductis jam ſupra pro intelligentia hujus Piſſertarionis Irin.
cipiis Chronologicis ulterius ad hanc Controverſiam de
tradendam.

Præ-

Prene.
Ckum Impe
exordlium
710. gui e
Muti uli
ſeceſſit, .
Contra Bare

Altera
in goa Au
& hoc con
Zamn vulga

Drenot
eſt Chriſtus
Cit initiomn
anno Urbis
ratorem,
natu Rom-
mam venit
tra ſos hot
tonius vieen
nicnta anbe
legveeie
Alguli le
DInpubs era
Gnantis ac
uando Im
ſcit apud,
Negnun.
lal 4 b expu
dum an. 3.

Drenot
ke erun,
l guod r
guſti n.
tenn ut ay
NNS
Hundi
rolnenn

De Annis Nativitatis Baptiſmi er Mortis Chriſti. 151 =

Prænotandum eſt primò: duplicem à Chronologis diſtingui Epo-

aA
non dll cham Imperii Auguſti, ſeu quo natus eſt Chriſtus Dominus. Prima
tum mne exordium ſummit ab anno ſecundo Juliano ſeu ab anno urbis conditæ

gdn. 1710. qui eſt annus ante æram vulgarem 44. nam hôc annô die 15.
ee Martii Julius Cæſar à Senatu occiſus eſt, & Octavianus Auguſtus

n, elme. . 1 tà vla Srtr
: ieln ſucceſſit, quod Pagius ex Joſepho lib. 18. cap. 13. invictis rationibũs
dins len contra Baronium demonſtrat.
.. „ ⸗ „ 7
itz derftl Altera Epocha Imperii Auguſti ſummit initium à pugna Actiaca.
nſnts in qua Auguſtus Antonium & Cleopatram Ægypti Reginam devicit,
& hoc contigit anno urbis conditæ 723. ſeu anno Juliano I57. ante
1, Meener, 1 i lr
c ram vulgarem 21. ita refert Dio. lib. 51.
rt Vrid Prænot. 2. Epocham Herodis (ſub quo in Judæa regnante natus

Iabienn eſt Chriſtus) eſſe etiam duplicem. Prima Regni Herodis Epocha du-
cit initium ab anno f. Imperii Auguſti, ſeu ab anno 6. Juliano; &

,Gener.
gelaann anno urbis conditæ 714. hoc tempore & anno inter Auguſtum Impe-
n Non mm ratorem, & Marcum Antonium inita fuit pax, & ambo volente Se-
imumdi natu Romam ovantes ingreſſi fuerunt. Hac eadem tempeſtate Ro-
deleis mam venit Herodes ad Antonium implorans ejus Patrocinium con-
Vi. Nmm dtra ſuos hoſtes præſertim Antigonum, qui Palæſtinam invaſerat. An-
meheſn tonius vicem Herodis, dolens re cum Collega ſuo Auguſto commu-
Crouuèdh nicata ambo decreverunt Herodem Judæorum Kegem deſignare,
b Conlchmk sicque ei Regnum Palæſtinæ:, ſeu Judææ collatum fuit hoc anno quinto
leumm Auguſti. Ita Joſephus l. 14. C. 26. qui Herodis tempori valdé pro-
ſthonkcn⸗ pinguus erat. Fallitur ergo Baronius numerando annos Herodis re-
nog Suantis ac pugna Actiaca, ſeu ab anno urbis conditæ 723. videlicet
uando Imperator Auguſtus Antonium & Cleopatram prælio navali

duneit, vicit apud Actium, quod contigit anno 9. poſt obtentum ab Herode
aleet Regnum. Altero Regni Herodes Epocha incepta morte Antigoni,
aſin ſeu ab expugnatione Hieroſolymarum poſt obtentum ab Herode Ke-
it An gnum an. 3. & hunc an. 3. refert Joſephus ad an. urbis conditæ 717.

Prænot. 3. Natale Chriſti eſt duplex, unum dicitur proprium,
ſeu verum, alterum valgare, ſeu commune. Proprium, ſeu verum
eſt, quod revera contigit in diebus Herodis Regis, ſeu ſub Imperio
Auguſti an. 40. quo anno Herodes adhuc erat in vivis. Natale au-
Gt tem vulgare, ſeu commune eſt, quod Dionyſius exiguus conſignavit
ad an. 44. Imper. Auguſti, quod in hunc annum incidere, non po-⸗
tuit, quia Chriſtus natus eſt in diebus Herodis Regis, anno autem 44.
Auguſti Herodes jam ex vivis exceſſerat, ùt brevi infra dicetur.
Proin erravit Dionyſius Natale Chriſti aſſignando ad an. 44. nner.
ugu-

152 Diſſertatio Chronologica
Auguſti, in quo omnes Doctiores' Chronologi conveniunt, diſere-
pant autem in aſſignando anno veri & proprii Natalis Chriſti.
Bolandus, Pagius, Harduinus, Schelſtrate Chriſti diem hunc
natalem referunt ad an. 39. Imperii Auguſti, Petavius, natalis Ale-
Xander, & Noriſius ad an. 40. Imperii Auguſti. P. Bernardus Lamy
ad ann. 41. Card. Baronius ad ann. 42. Quænam ex his ſententiis ſit
probabilior, haud facilè eſt definire.
Notæ autem, ex quibus verus Chriſti Natalis colligi poteſt ſunt
ſequentes: prima ſummitur ex cap. 2. Matth. qui dicit: Chriſtum na-
tum fuiſſe in diebus Herodis Regis.
Secunda colligitur ex c. 2. S. Lucæ, ubi narrat ex Imperio Auguſti
univerſum orberm deſcriptum fuiſſe. Hæc deſcriptio (inquit S. Lucas
v. 2.) prima facta eſt à Praſide griæ Orino, ſeu Quirino.
Tertiam recenſet idem S. Lucas c. 3. v. 23. de ſignandéò annorum
ætatem, qua Chriſtus baptizatus fuit his verbis: Et ipſe ZEſus erat
encipiens quaſi annorum 3o. de hac nota agemus ſectione ſequenti:
nunc autem his præmiſsis ad quæſtionem de anno Nativitatis Chriſti
Salvatoris aliorum ſententiis in ſua probabilitate relictis reſpondeo, &
Dico, Chriſtum, poſtquam à creatione mundi anni circiter 4000.
fluxiſſent, natum fuiſſe die 25. Decembr. an. 40. Imper. Auguſti, anno
41. Juliano: anno 4. Olympiadis centeſimæ nonageſimæ tertiæ: à pu-
gna Actiaca anno 27. Regni Herodis 36. exeunte 37. ineunte, à morte
Antigoni 33. urbis Romæ conditæ 749. Periodi Julianæ 4709. qua-
driennio integro ante Eram Vulgarem Conſulibus Auguſto Cælſare
XII. & Lucio Cornelio Sylla, vel ùt alii ſeribunt Sulla.
Probat. Concluſio primò. Chriſtus natus eſt juxta Matthæum
cap. I. In diebus Herodis Regis, i. e. vivente & regnante adhuc He-
rode: ſed hic Herodes ann. 41. Imper. Auguſti Octaviani jam fuerat
mortuus: ergo Chriſtus fuit natus ante mortem Herodis, & per con-
ſequens ante ann. 41. Auguſti: ergo neceſſariò natus fuit an. 40. Im-
perii Auguſti, quod clariùs conſtabit ex ſecunda probatione hujus
Concluſionis. M. conſtat ex Scriptura Sacra nunc m. probanda eſt,
quod Herodes anné 41. Imper. Auguſti mortuus fuerit. Hiſtoriam
Herodis optimè conſeribit illis temporibus quaſi coævus Joſephus
I. 17. antiquit. c. 8. & 9. inquiens: Moritur Herodes, cum regnäßet
poſt ſabtat um Antigonum 34. annos, poſtquam autem renuntiatus
fuit Rex à Romanit 37. Herodes autem Regnum à Romanis obti⸗
nuit anno V. Imperii Auguſti, & Antigonum devicit tribus annis
poſt obtentum à Romanis Regnum. Si ergo his 5. annis ſuperad-
duntur 37. anni, in quibus annus quintus, quo Herodes regnore
Cæp1

1.

ctnit in.
No Her
Prob
guti, erg
goicetn
Gvod exs
m trium
& Maria
Deo ſere
ſephus ab
Epuero,
ti in tem
Magis.
ueros,
Poſ fug
nati miſe
Abgulli⸗
thels 2
Aulem uu
Uxq
Herodls,
coſgseki
Krunt Chr
Archelgg
Evitor
lepnare C
epencede
Pel.
rob.
Uqguit. c.,
legnare ca
goſto⸗ Im⸗
hüſlet,
Uartem di
lvlt: ſer
Udra 10
fice or
nulnu
0, ſui l
Zuli 10,

veninnt, 4
s Chriti
riſti dien
ius, Mltlil
Bermawulr
his ſeneni

oligi dorti
it: Chrin-

Ipperoin
(unniln
birino,
gnnndemin
Gone ant
bativitnis
Gsreßentn
nicitie
Augllit
mr tertlei
jneunten
ſinr ,

oii⸗ Khe
ſit n 4
robatlole,

1

De Annis Nativitatis, Baptiſmi, & Mortis Chriſti. 153 .

cæpit in Judæa jam eſt incluſus, eveniet annus 41. Imperii Augaſti.
Ergo Herodes annéô 41. mortuus eſt.
Prob. Concluſ. 2. Herodes mortuus fuit anno 41. Imperii Au-
guſti, ergo Chriſtus neceffaridè natus fuit ante hunc annum 41. &
quidem annéô immediatè præcedentè, ſcilicet 40. Imperii Auguſti,
quod ex S. Scriptura ſic declaro: Poſt Chriſti Nativitatem, & diſceſ-
ſum trium Regum, expletisque à partu Virgineo 40. diebûs Joſephus,
& Maria venerunt Hieroſolymam, ur JEſum juxta legem Moſaicam
Deo ſiſterent in templo, Luc. c. 2. Dein juxta Matth. c. 2. ſtatim Jo-=
ſephus ab angelo admonitus fuit, ut fugeret in Egyptum cum matre
& puero, & poſt lapſos aliquot dies Herodes ex præſentatione Infan-
tis in templo, ejusdémque vaticiniis auditis agnovit ſe fuiſſe deluſum
à Magis. Quare Infantem perdere volens Herodes occidit omnes
pueros, qui erant in Bethlehem, & finibus ejus à bimatu, & infra,
poſt fugam autem Infantis in ogyptum hoc eodem anno 1I. Chriſti
nati miſerè contabuit Herodes, poſtquam regnâſſet ab anno 5. Imper.
Auguſti 37. annis completis. Defuncto autem Herode, inquit Mat-
thæus c. 2. Zoſepb ab angelo monitus redivit in terram ſſraël, quia
autem audiebat, quod Archelaus regnaret pro Herode, timuit eò ire.
Ex quibus omnibus habetur, quèòd Chriſtus natus fuerit anno 37.
Herodis, qui 37. anni computati cum anno Auguſti y. (qui jam in-
eluſus eſt in numero 37. annorum) quo regnare cæpit Herodes, mon-
ſtrant Chriſtum natum fuiſſe anno 40. Imper. Auguſti, cùm autem
Archelaus hoc ipſo anno 37. exeunte inceperit regnare pro Herode,
ſequitur Herodem mortuum fuiſſe an. 41. nondum completo, in quo
regnare cæpit Archelaus pro Herode non Regio nomine, quia hoc
dependebat à Cæſare, cujus Judicio Herodes teſtamentum ſuum ſub-
ecit.
Prob. Concluſ. 3. Joſephus I. 2. de Bell. judaic. c. 6. & I. 17. an-
tiquit. c. I5. ſcribit Archelaum 7. diebus poſt obitum patris Herodis
regnare cæpiſſe, & annô immediatè ſequenti, cuùm fuiſſet coram Au-
guſto Imper. accuſatus, quòd ſine ipſius præſcitu Regnum patris oc-
cupâſſet, Romam profectus eſt. Auguſtus autem Archelao dimidiam
partem ditionis patris defuncti donavit, & Tetrarcham Judææ decla-
ravit: ſeribit autem l. c. olephus Archelaum, poſtquàm regnâſſet in
Judæa 10. annis (computabat annum, quéô regnare cæpit) iterùm
fuiſſe Romæ accuſatum à ſuis Proceribus, quem Imperator pecunia
muléctatum Viennam in Galliam in exilium miſit & exauctoravit, an.
50. ſui Imperii, ùt ſcribit Dio. l. 50. ſi ergo ex 5o. annis Imperii Au-
guſti 10. quibus Archelaus ſtatim ab oben patris ſui regnavit in Mda
etra-

154 Diſſzrtatio Chronologica

detracti fuerint, unusquisque comperiet, Archelaum in Judæa regnare
cæpiſſe anno ineunte 41. Imper. Auguſti. Mortuus eſt ergo Herodes
eòôdem annò, quéô Archelaus regnare cæpit, paucis rerum & tempo-
rum ſtringo ſeriem. Anno 40. Imperii Auguſti exeunte Chriſtus natus
eſt 25. Decembris & ann. 41. Imper. Auguſti necdum terminatéô He-
rodes poſt Innocentum occiſionem obiit, & hôc eòôdem annô 7. die-
bus poſt obitum Herodis ſucceſſit Archelaus, qui exauctoratus fuit
10. annò poſt acceptum à Romanis RKegnum in judæa an. 5. Imperii
Auguſti. Si ergo hi 10. anni fuerint detracti à 50. annis Augoſti,
unusquisque comperiet Archelaum annéô 41. Imperii Auguſti nondum
terminatòô regnare cæpiſſe, & cùm eòdem annò, quéô Herodes mor-
tuus eſt, regnare Archelaus inceperit, ſequitur 41. annò Auguſti Imper.
mortuum eſſe Herodem.
Dices: Si 10. anni Archilai regnantis à 5o. annis Imper. Auguſti
fuerint detracti, ſequitur Archelaum 40. annô regnare cæpiſſe, quod
dici non poteſt.
N. Quèòd in his 10. annis ſit incluſus annus 41. Imperii Auguſti,
qui fuit annus obitú⁴s Herodis, & initium Archelai regnantis, & ſic
9. tantùm anni completi ſunt detrahendi, & primus annus, quéô Ar-
chelaus Regimen ſuum inchoavit, eſt 41. Auguſti Imperantis.
Prob. Concluſ. hæe 4. Chriſtum anno 41. Juliano ſub Conſulatu
Auguſti 12. & Lucii Cornelii Sullæ natum fuiſſe antiquiſſima teſtantur
Chronica, & quidem Primè Chronicum apud Epiphan. Hæreſ. 5I.
Secundo Chronicum apud Euſeb. Pamphili. Tertiò antiquiſſima ſcripta,
quæ allegat Tirinus in Chronico ſacro c. 47. Quartò Henricus Cani-
ſius antiq. lect. tom. I. c. 19. pro hac ſententia citat antiquum Chro-

nicum Monaſterii Weingartenſis Ord. S. Benedicti. Quintò oannes

Decker S.J. in ſua doctiſſima lucubratione de anno ortüs & obitũs
Chriſti clariſſimè oſtendit, hanc ſententiam (quam ipſe omninèò cer-
tam vocat) aut admittendam eſſe, aut antiquifſſimis Hiſtoricis Dioni-
Caſſio, & FPlavio Joſepho, imèò ipſi S. Scripturæ eſſe contradicendum.
Hanc eandem opinionem Laurent. Suslyga Patris Deckeri diſcipulus
pluribús poſtea illuſtravit.
Confirm. allatæ Probationes diſcurſu ſequenti: Chriſtus natus
eſt, dum totus orbis in pace erat compoſitus: ſed annô Imper. Au-
guſti 44. immenſum erat bellum in Germania inter Cajum Cæſarem
& Parthos, ùt ſcribit Vellejus Paterculus I. 2. C. 104. & ex hoc Pa-
gius, ergo Chriſtus non eſt annò 44. Imper. Auguſti natus.

. . Sol-

Uteretur.
N G.
hermnitten
fuiſte an.
Ahonc c
itn use
ſitls aceu
ſeuofun
Obj⸗

ſed anno

77 guib
Imper.
inpugm.
kodes vir
MI. Anton
Gegenten
1ogavit
guſti benn
Regnum
Gniſliͤ ⸗
Uuverid.
1, Auge
Dutatur
gnandis .
Nee
hena A
d; m
thoritat
Gerit,
Vlente
ſeph
li o⸗
eniml
ciam
ahihe

in den t
ſt ergo en
kerun Enn
e Chritun
terminni
enn nng
tauctornuf
an. ſo ln
annis Autii
Abpuſipontn

6 Herodem

OAugoliln

Iper up
re crnile di

nperi gt
egnuntis
nnus, ()
eranti.
hab Coide
ichinateknm
han. Mrt, 6
Cllionlrn
Heorienl
mtigvonl
uintiſonn
ortis 8 in
ſ OmOlnd 1
Ultones
tracicen

Cniton

no lnene

De Annis Nativitatis Baptiſmi & Mortis Chriſti. 155

Solvuntur Objectiones.

Bjectio 1. Eccleſia utitur Era Dionyſii, ſed Dionyſius ſentit
Chriſtum natum fuiſſe annò 44. Imperii Auguſti. Ergo hoc
idem ſentit Eccleſia, quod Dionyſius, aliàs ipſius Eérâ non

uteretur.

B. d. M. Utitur Eccleſia Era Dionyſii eandem approbandê n. M.
permittendé c. M. d. etiam m. Sed Dionyſius ſentit Chriſtum natum
fuiſſe an. 44. Imper. Auguſti, & hunc computum FEccleſia permittit c.
& hunc computum Eccleſia approbat tanquam accuratum n. m. &c.
ita usque ad tempora Gregorii XIII. uſa eſt Eceleſia Calendario non
ſatis accurato, quamvis ejus defectus non ignoraret, non tamen de-
fectuoſum Calendarium approbavit.
Objectio 2. Herodes non fuit mortuus annéô 41. Imper. Auguſti,
ſed anno 5o. ergo noſtræ Concluſionis fundamentum rulit. p. a. Anni
37. quibûs Herodes regnavit, non ſummunt innitium ab anno j.
Imper. Auguſti, ſed ab anno 14. dum videlicet Imperator Auguſtus
in pugna Actiaca vicit Marcum Antonium, quod ſic oſtenditur. He-
rodes vir politicus, poſtquam ſciviſſet ab Imperatore Auguſto acta
M. Antonii, cujus ope ad Imperium pervenit, fuiſſe reſciflſa, Rhodi
degentem Imperatorem adit, & depoſito diademate veniam ſupplex
rogavit ab Auguſto ob ſuppetias M. Antonio miſſas, ſic Herodes Au-
guſti benevolentiam ſibi conciliavit, & ab ipſo confirmatum Judææ
Regnum recepit; unde Herodes ab an. 14. Imper. Auguſti annos Re-
gni ſui deinceps numerare cæpit. Cùm ergo Herodes 37. annis re-
gnaverit, mors ipſiùs contigit an. 50o. Imper. Auguſti; Si enim anno
14. Auguſti ſuperadduntur 37. anni Herodis (inter quos etiam com-
putatur annus 14. Imper. Auguſti) habebimus annum 5. Auguſti re-
gnantis quò obiit Herodes. . .
. n. 2. p. n. iterum a. quèòd anni Herodis initium ſummant à
pugna Actiaca, neque probari poteſt, quèd Auguſtus omnia Antonii
acta; multò minùs decretum illud, quò annéô 5. Imperii Auguſti au-
thoritate Senatůs Romani Rex Jjudææ Herodes fuit declaratus, reſci-
derit, aut annullaverit, quia ipſemet Auguſtus una cum M. Antonio
volente Senatu hanc Regiam Dignitatem Herodi contulit, audiamus
Joſephum c. 10. I. 15. antiq. Herodes properavit Rhodes, ut ilice Cæ-
ſari occurrat, hoc non contigit annê victoriæ Actiacæ, poſt hanc
enim Imperator perrexit in Italiam, & annéô primùm ſequenti in Græ-
ciam & Inſulam Rhodes, ùt Romana docet Hiſtoria, neque preces
adhibens, quaſi rogandé veniam, leg facti rationem readens trr.
2 videè.

156 Diſſertatio Chronologica

ide. Ergo falſum eſt Herodem veniam rogâſſe, & eodem annèͤ,
qué pugna Actiaca contigit, Rhodes veniſſe ad Imperatorem, ſicut
ergo Archelaus annos Regni ſui ab eo tempore computavit, qué Re-
gnum Cappadociæ à M. Antonio obtinuit, non verèò ab eo tempore,
quòô in regno Cappadociæ fuit ab Auguſto confirmatus. Ita & He-
rodes annos regni ſui ab eo tempore, quo à Romanis regnum obti-⸗
nuit, Anno videlicet quinto Imperii Auguſti computat, non autem
eo tempore, quéô poſt victoriam Actiacam in Kegno Juéææ fuit con-
firmatus. Quèd verèò Archelaus annos regni ſui non à pugna Actiaca
computaverit, conſtat ex Tacito l. 2. fol. 74. dicente: Rex Arche-
laus So. annos Cappadocia pottebatur inviſas Tiberio, quòa eum Rhodi
agentem nullo officio coluiſſet. Et paulò poſt infra ita loquitur: Ar-
chelaum matris litteris allicit, quæ non diſſimulatis Eilii offenſio-
nibus clementiam oferebat, ſ ad precandum veniret, ille narus
doli, vetl ſi intelligere crederetur, vim metuens in urbem properat,
ubi mox - - - accuſatus in Senatu non ob crimnina, quaæ fingeban-
tur, ſed angore, ſimul feſſus ſenib finem vitæ OGponte, an fato?“ im-
plevit. Si autem à pugna Actiaca annos regni ſui numeraret Arche-
laus, verum non efſlet, quod Tacitus dicit, ipſum 50 annis regno
Cappadociæ potitum fuiſſe, nam à cempore, qué Romam vocatus
fuit, fluxerunt tantùm anni 47.
Objectio 3. Joſephus l. 14. Antiq. c. 17. ſcribit Herodem fuiſſe 1f.
annorum, quandò accepit ab Antipatro Galilæam regendam, quod
contigit 7. annis, antequam Herodes à Romanis Rex Judææ füiſlet
declaratus. Et I. 17. antiq. c. 8. dicir Herodem vita functum fuiſſe
Ann. circiter 70. Æt. ſuæ, in quibus ſibi Joſephus non conſtat, &
contradicit, ſi enim computantur 15. anni cum 7. qui interceſſerunt
uſque ad 5. annum Imperii Auguſti, quô Herodes fuit deſignatus Rex
Judææ, habentur anni 22. ſi his junguntur 37. anni, quibus in Judæa
regnavit Herodes, evenient 59. anni, ergè non fuit anno 70. mor-
tuus, vel ſi hêc annéô 70. ſit mortuus, neceſſariò in Jjudæa regnare de-
buit 48. annis: ergèò Joſephus in numerandis annis vitæ Herodis nul-
lam meretur Fidem, & per conſequens nec noſtra computatio de Anno
Nativitatis Chriſti, quam ex Morte Herodis juxta Joſephi de ſcriptio-
nem deducimus.

K. Textum Joſephi eſſe mendoſum & loco 25. Liberariorumſfor-

taſsè incuria irrepſiſſe Num. I5. quod colligitur ex Joſephi de Herode

narratione, in qua bis in diverſis locis dicit Herodem attigiſſe annum
ferè 70. ætatem autem 15. annorum non nilſi ſemel exprimit, inſuper
Primi vitæ Herodianæ deſcriptores Ptolomæus, & Nicolaus Damalc.
qui-

1.

uibs in
mos alli
Gvoc colll
haud ſuffee
boendi lun
Cedunt 7.
Cer Regnn
Ani cum
Herodem
Dollios am
4lertio.
Contt
Ntetem jur
Fleam cur⸗
n0 ſvenis
elram gere
R. c.)
inmatura
Mokani in
Iunt: ſic!
Adlndam
lun, Gum
nnorum,
Objed
lre Augal
Ut teltatun
Colligenc
l: erg
A. c.
eit an
Diet uu
ie Orino
lionem
nper, na
Azeſtus
ertlam
lnper, A

Erihtin
hoſe deſ
Mim,

E eoden 1
peratoten4
utzwit,
eoteng
tus, lud
is regnun dn
Ntat, non

udrrflil

uenl
te: Ner A
udl eun
loguin
ir Mli if
et, ile hn
urlen i⸗ 1
lli
, an li
mmeraretAn
ſo mni n
Lomam ol

roben filel
egenlan, ſn
1utnr ſi
functun in
non COrlere
iintelelin
elgpatuffd
nbis le
ino ſon
4 Heroliet⸗
Gatio lein
Phiceſi⸗

ernionnt⸗
hielen
ttinlen
jimit,
nsl,

De Annis Nativitatis Baptiſmi & Mortis Chriſti. 157

quibus in ſua deſcriptione uſus eſt Joſephus non 15. ſed 25. Herodi
annos aſſignant, quando Antipater Galilæam ipli curandam tradidit,
uod colligitur ex præclarè factis Herodis, ad quæ tam juvenilis ætas
haud ſüffecillet. Unde neceſſariè 25. anni cum Calmet Herodi tri-
buendi ſunt, quo tempore Galilæam curare cæpit, his 25. annis ſi ac-
cedunt 7. anni, & aliquot Menlſes uſque sd obtentum à Romanis Ju-
dææ Regnum ab Herode, qui dein in Judæa regnavit 37. An & hi 37.
anni cum ſuprà relatis 25. & 7. annis, ac aliquot menſibus oſtendunt
Herodem 70. anno inchoato obiifle, proin nullius contradicétionis,
nullius antilogiæ Joſephus arguendus eſt, conſequentèr nec noſtra

aſſertio.
Contra eſt, Joſephus virtutem Herodis extollit, dicitque illi

ætatem juvenilem non obfuiſſe, & omninò Juvenem fuiſſe, dum Ga-

lilæam curandam ſuſcepit, ſed ſi habuiſiet 25. annos, non fuiſſet omni-
no Juvenis, ergèò habuit tantùm i15. annos, quando accepit Galilææ
curam gerere.
R. c. M. n. m. nam ætas 25. annorum tanto muneri gerendo adhuc
immatura & Juvenis videri poterat; unde Scriptores tam Sacri, quàm
profani in majori adhùc ætate conſtitutos Pueros & Juvenes nominâ-
runt: ſic Polybius l. I. Hyeronem, cùm 30. eſſet annorum, vocat
admodum gJuvenem. Cicero l. de Orat. ſe ipſum vocat Adoleſcentu-
lum, dùúm erat 25. annorum. Ità Exod. 33. Joſue, dum 39. erat
annorum, vocatur Puer ſeu Juvenis. &c.
Objectio 4. Chriſtus natus eſt illé annò, quò edictum exiit à Cæ-
ſare Auguſto, ut deſcriberetur Univerſus Orbis pro cenſu colligendo,
ùt teſtatur S. Lucas cap. 2. ſed hæc univerſalis deſcriptio procenſu
colligendo juxtà Chronologiam Euſebii facta eſt An. 42. Imper. Au-
guſti: ergo.
. R. c. M. n. m. nam hæc deſcriptio de qua S. Lucas loquitur c. 2.
incepit an. 37. Imper. Auguſti, & finita fuit annéò 40. Imper. Auguſti.
Dicit quidem ſacer textus hac deſcriptio nrima facta eſt à Praſide &oy-
riæ Cyrino, pro quo ſciendum, hanc deſcriptionem, ſeu censs col-
lectionem non fuiſſe primam ex 3. collectionibus, quas fecit Auguſtus
Imper. nàm primam fecit cum Collega Agrippa an. 27. Imper. alteram
Auguſtus ſolus peregit, & hæc incepta fuit an. 37. Imper. Auguſti.
Tertiam peregit Auguſtus cum Collega Tiberio anno 57. & ultimo
Imper. Auguſli, ex quibus jam conſtat per primam, aut tertiam de-
ſcriptionem, aut Censûs collectionem ann. Nativitatis Chriſti non
poſſe deſignari, ergò per ſolam ſecundam deſcriptionem, quæ dicitur

prima, quia nulla tam ampla, & Generalis antea facta fuerat, ſiqui-
V 3 dem

158 Diſſertatio Chronologica

dem nunquam antehac tam pacatum erat Imperium, in re tamen fuit
inter deſeriptiones ab Auguſto facta z2da. hæc ergo Deſcriptio (àt S.
Lucas indicat) tempore naſcentis Chriſti facta, & completa fuit, in-
cepta quidem erat à Cyrino, quem in hunc finem Imperator cum
plena poteſtate in Syriam miſerat an. 37. Imperii, ob tumultum ta-
men Homonadenſium, qui contra Romanos rebellârunt, intermitti
debuit à Cyrino, ſeu Quirino, qui jubente Imperatore hos rebelles
in ordinem redegit. Poſtea autem à Sentio Saturnino pro tunc Præſi-
de Syriæ fuit continuata, & an. 40. Imper. Auguſti à Quintillio Varro
qui in Syriæ Præfecturam ſucceſſit Sentio Saturnino abloluta. Ita Ta-
citus l. 3. Annal. Strabo l. 12.
Contra Joſephus I. 18. antiq. ſeribit Cyrinum, ſeu Quirinum ab
Imperat. in Syriam pro adminiſtratione, & collectione cenſuum mil-
ſum fuiſſe poſt relegationem Archelai Herodis Filii in exilium: ſed
Archelaus in exilium pulſus fuit ann. 5o. Imper. Auguſt. ergèò Chriſtus
non fuit natus illé annòé, qué⁶ Cyr. mandante Imperatore univerſum
mundum defcripſit, & in Syriam miſſus fuit. N. Cyrinum ab Im-
peratore bis fuiſſe miſſum in Syriam, & duplicem feciſſe Judææ de-
ſcriptionem. Primam Cyrinus fecit, dàùm an. 37. Imper. Auguſti cum
plena extraordinaria poteſtate prima vice in Syriam fuit miſſus, quam
propter rebelles Homonadenſes finire non potuit, his autem victis in-
ſignia triumphi recepit juxta Tacit. I. 3. Annal. & probabiliter Romam
rediit. Altera autem deſcriptio facta fuit ab eodem Cyrino poſt re-
legationem Archelai in exilium completô jàm novenniò à morte Hero-
dis, ùt refert Joſephus I. 18. antiq. c. I. prima deſcriptio eſt univer-
ſalis & &cumenica, altera autem Particularis, & ſolam Syriam, &
Judæam tangebat; unde S. Lucas hane deſcriptionem Chriſto naſcente
à Cyrino factam vocat primam, ut eam diſcernat à z2da Syriæ deſcri-
ptione, quæ facta fuit ab eodem Cyrino poſt exilium Archelai anné
Imper. Auguſti 51I. qui eſt annus à Chriſti Nativitate II.
Dices cum Tertuliano l. 4. contra Marcionem c. 19. cenſum pauléò
antè nativitatem Chriſti collectum fuiſſe ſub Sentio Saturnino Syriæ
Præſide, ſed Sentius Saturninus Annéô 40. Imperii Auguſti Syriæ Præſes
non erat, ergèò Chriſtus non fuit natus Anno 40. Imperii Auguſti. .
Relinquendé Authoritatem Tertulliani in ſua probabilitate, ſed eam
ob paulò antè dicta non ſequor, nam Sentius Saturninus præfatum
cenſum, quem Cyrinus colligere cæpit, tantùm continuavit, &
Quintillius Varrus abſolvit.
Obijcitur 5. Herodes mortuus eſt poſt cædem puerorum, ſed hæc
imperante Herode contigit biennio poſt Chriſtum natum: ergò Herodes

poſt

polt Chri
Anné ui
vel bicere
nologia e;
,2. licem
leciait omu,
ur a bin
etvo veru
ecilos.
Kc.

ſetundm

lantes bi
lode decili

titur etki⸗
coldem fur
Uethlehen

,

er
etiun/ 400
tun izt
A Men
Ues
Wul
dlt, mmn
.

e, ui

De Annis Nativitatis Baptiſini & Mortis Chriſti. 1579

nee poſt Chriſtum natum vixit 2. annis, ergò ſi Herodes mortuus eſt 37.
Deſeie Annéô ſui Regiminis Chriſtus natus fuit 35. annéô regentis Herodis,
tomſeun vel dicere debemus Herodem regnâſſe 39. annis: ergò noſtra Chro-
n Inpeum nologia ex Joſepho deducta non ſubſiſtit. M. eſt certa m. p. ex Matth.
Obtumim c. 2. dicente tunc Herodes videns quoniam illuſus eſſet à Magis - -
Arum, im oceidit omnes pueros, qui erant in Bethlehem, & in omnibus finibus
tore E ejus à bimatu, & infra ſecundum tempus, quod exquiſterat à Magis:
noprothi ergo verum eſt Infantes bienniò poſt Chriſtum natum ab Herode fuiſſe
Quirilof occiſos.
ablolot Il R. c. M. n. m. ad hujus p. dico Verba illa: à bimatu, & infrà
ſecundum tempus, quod exquiſierat à Magis, non ſignificare, quèd
ſen Cm Infantes biennio poſt Chriſtum natum, & Magorum adventum ab He-

one cendana rode occiſi fuerint, ſed indicant furorem Herodis, & abundantiam
in erlung cautionis, undè pro abundantia & majori ſecuritate, majus tempus in

ltengelhi ſuo mandato Herodes includit, ne ſub hac ætate forſan is, qui quæ-
aore en ritur, effugiat, ita S. Chryloſt. homil. 7. in Matth. unde Herodes ex
Cyimmd eodem furore, & Motivo, licèt certior fuerit factus à Scribis & Pha-

feeile ien riſæis, Chriſtum in Bethlehem naſciturum fore, tamen non ſolùm in
Per Augltit Bethlehem, ſed in omnibus ejusdem finibus occidi mandavit Infan-
tes, ùt diximus in QC. 4. Hiſtorico-Scripturiſtica.

irnß Dices S. Thomas 3. p. C. 36. Art. 6. ad 3. dicit. Herodes non
aiftrlu⸗ ſtatim recedentibûs Magis, ſed poſt biennium pueros interfecit. K.
Cjrino S. Thomam in Keſponſione ad 3. non ſuam, ſed aliorum Sententiam re-
ülmmmk ferre, quid autem ille ſentiat, jam exprimit in hujus Articuli his

verbis: Magi pervenerunt ad Chriſtum 13. die Nativitatis ejus,
quo die Feſtam Epiphaniæ celebratur. Si enim revotuts annò, vol

ihrio eun
hn In etiam duobus annis veniſſent, non inveniſſent eum in Bethlehem,

Cnita, cum ſeriptum eſt Luc. 2. quòd poſtquam perfecerunt omnia ſecundam
ei⸗ legem Domini, reverli ſunt in Galilzam in Civitatem Naxareth.
n Archen Dices S.] Epiphanius Hæreſi 51. dicit Chriſtum natum fuiſſe 6.
eI. Januarii, qua die Egyptii Natalem Salvatoris celebraârunt.
19 enin⸗ R. S. Epiphanium cum ſuis ſequacibus Orientalibus à verò aber-
Mturi raäſſe, nam juxtà communem traditionem utriusque E cleſiæ tam La-

„Crrire 7 , . . .
ultijin, tinæ, quàm Græcæ Patres ſummo cum conſenſu in 25. Decembris

1

deriee Diem Nativitatis Chriſti referunt. Et oppono Epiphanio Hierony-

bilitte, 1 mum ſcribentem in c. I. Ezech. item S. Auguſtinum I. 4. de Trinit. c. 5.
minos ſen ubi ait. Chriſtus natus traditur Octavo Kalendas Fanuarias.
ontinut Contra Chriſto naſcente Paſtores ovium cuſtodiebant vigilias no-

3 ctis ſuper gregem ſuum, ſed menſe Decembri ob rigorem hyemis cum
rormmn ,, gregibus ſuis pernoctare non poterant, ergo Chriſtus menſe Decem-
niegib, bri non eſt natus. K. C.

S

Diſſertatio Chronologia

R. c. M. & n. m. quèd ad finem menſis Decembris in Palæſtina
tantus rigor hyemis ſit. Nam meſlſis hordeacea (ùt quidam ſcribunt)
ibidem mediéò Martii peragi ſolet, éſtque mos in Ægypto Menſibus
Decembri & Januario armenta in paſcuis relinquere.

Sectio II.
Ouoto anno atatis ſuæ Chriſtus Dominus
fuerit baptizatus

Perosè à pluribus diſcuſſa, multuümque agitata, nec tamen

160

3 .

terminata Quæſtio eſt, quot annis Chriſtus Salvator noſter
A& hhic in terris vixerit. S. Irenæus lib. 2. c. 39. & 40. aliique
apud S. Auguſt. I. 2. de Doctrin. Chriſti Tom. 3. c. 28. Pag. 27. putärunt
Chriſtum 46. annorum ætate paſſum eſſe, gquod provenit ex ignoran-
tia Conſulatùs, quo natus eſt Pominus, & quo paſſus eſt, inquit S.
Aug. I. c. Trenæum quidem excuſant Cardinal. Baronius, & Antonius
Pagi dicentes cit. Irenæi locum eſſe corruptum, ſed cùm Irenæus
hanc ſuam opinionem non in uno tantùm loco manifeſtet, excuſatio

locum haùd inveniet, cùm S. Auguſtinus non quidem de Irenæo, ſed

de aliis non nullis, quos non nominat, dictam opinionem referat.

Econtra autem Julius Affricanus, & Clemens Alexandrinus voluerunt

Chriſtum Dominum hic in terris vixiſſe tantùm annis 29. & 30. incho-
atô, quòô baptizatus fuerat, mortuum fuiſſe.
Alii autem, inter quos Apollinaris Epiſcopus Laodicenſis refe⸗

rente S. Hieronymo in c. 9. Danielis Oroſius; Sulpitius Philiaſtrius

arbitrantur Salvatorem noſtrum anno æt. ſuæ 32. inchoato mortuum,
ſed ùͤt errores prioritate temporum adjuvari nequeunt, ſic horum
quantumcumque antiquiſſimorum Patrum opiniones, quia cum Scri-
ptura Sacra conciliari non poſſunt, omninò reijciendæ ſunt. Petrus
Lombardus, Petrus Comeſtor &c. An. 33. incepto Chriſtum cruci-
fixum fuſtinent, neque deſunt, qui biennium ſuperaddunt. Hi omnes
pro ſua quisque opinione argumenta neutiquam ſpernenda adducunt,
quibus ſuam opinionem cæteris probabiliorem reddere conantur, cùnm
nihil certi ſtatui poſſe fateantur omnes, agnoſcantque incertam efle
hypotheſim de anno Chriſti Domini, quandonam Chriſtus in Jor-
dane à Joanne baptizatus fuerit, dubiâmque omnino eſſe ſuppuratio-
nem Paſchatum, quæ ab Evangeliſtis narrantur intercefſifſe inter
Baptiimum à Joanne Chriſto collatum, & ejusdem mortem. Hinc

eſt, quòd Ecclelia hac de re nihil unquam credendum ſa Verſ
Ven

Venerab.
ld Fecl
Iit ſed be
Concilii
Detavius
Po dilucl
DPaſchatun
Verlante
celebrata
Pnolcene
Pren
ns Regir
doplex el
Imperü,
Alguſti,
lins, lI
1iſn
Dot Chr;
lius; une
8 talis 1
ſe 3b
erii, ar
0nin
Der Conl
Verbis:
yo,
aret,
du⸗ eß.
Mlens.
Gm,
lem Tit
ſrtinch
Aitus
forun
dsf
len, 5
tra n

lbris in M
nidam Cir
Loypro let

homine

tata, nee in
Gelenor
39, 8 4 1
Pag. 27, Mn
enit er
us ef, init
ius, AAnI
ſed cunm lin
feeltet, al⸗
m beltenn
nionen tei⸗
grions ſoln
19, 8zo⸗

Lyocicelis 4
itius Phlide
Hoato ori

eN
ebnt,

De Annis Nativitatis Baptiſii & Mortis Chriſti. 161

Venerab. Beda quidem de temp. rat. cap. 45. videtur inſinuare,
quèòd Fecleſia ſuuam, quam ipſe tenet ſententiam credendam decreve-
rit, ſed Petavius de doctrina temporum Bedam increpat, quia nullius
Concilii decretum allegare poteſt Beda, nec ſolet Eccleſia, inquit
Petavius, ad hujusmodi Quæſtiones judicium ſuum interponere:
pro dilucidatione anni, quò Chriſtus baptizatus fuit, & numeréê
Paſchatum, quæ à tempore Baptiſmi à Chriſto in carne noſtra con-
verſante usque ad fuam mortem (de qua agemus Sectione ſequenti)
celebrata fuerunt. Ad argumentorum Solutionem, eorumque vim
agnoſcendam
Prænotat. 1. Duplicem eſſe Epocham Imperii Tiberii ‚ ſub cu⸗
jus Kegimine Chriſtus baptizatus fuit, quia & Imperium Tiberii
duplex eſt, unum dicitur Auguſtæum, alterum Conſulare. Epocha
Imperii Auguſtai Tiberii ſummit ſuum initium à morte Ocaviani
Auguſti, à quo tempore ſolus Imperii habenas moderari cæpit Tibe-
rius. Imperator autem Auguſtus Octavianus, poſtquam regnàâſſet an-
nis 57. 5. menſibus & 4. diebus, mortuus eſt juxta Æam vulgarem
poſt Chriſtum natum anné 14. die 19. Auguſti, eique ſucceſſit Tibe-
rius; unde ultimus Auguſti annus non fuit integer, ſed dimidiatus,
& talis conſequenter fuit primus Tiberii ſeilicer 5. menſium, vide-
licet ab Auguſto usque ad Januarium. Epocha autem Imperii Ti-
berii, quod dicitur proconſulare, nempe dum Tiberius ab Auguſto
Octaviano adſcitus in conſortium Imperii fuit, & ſimul juxra legem
per Conſules latam, Provincias cum Octaviano Auguſto adminiſtrare
cæpit, initium ſummit à die 28. menlſis Auguſti anni y4. Imperii Au-
guſti, ſeu anni æris vulgaris decimi, ùt ſeribit Suetonius c. 2. his
verbis: Tiberius dedicavit ædem Concordiæ, ac non multè poſt lege
er Conſules lata, ut Provincias cum Auguſto communiter adnini-
Atraret, ſimülque cenſum ageret, condito uſtro in Illiricum profe-
Aas eſt. Ædem autem Concordiæ dedicavit Tiberius menſe Jan. 17.
Kalend. Febr. anni 54. Imperii Augaſti, qui erat annus vulgaris de-
cimus. Cùm ergo Suetonius ſeribat non multoò poſt illam dedicatio-
nem Tiberium cum Auguſto Octaviano regnare cæpiſſe, ſequirur
Tiberium eodem anné, hoc eſt, 14. Imper. Auguſti fuiſſe in con-
ſorcium regiminis ab Auguſto Octaviano afſumptum. Hoc ipſum
Tacitus l. I. annal. cap. I. de Tiberio ſcribit: & Dio. Caſſius l. 56. ex
horum Authorum teſtimoniis (quibus utpote coævis illis tempori-
bus fides adhibenda eſt) colligitur Tiberium fuiſſe Imperii Conſor-
tem, & Collegam Octaviani factum anno Imperii Auguſti 54. qui
crat annus æræ vulgaris I0. non verèò I1. ut vult M. Antonius Ca-

1* bell:

162 Diſſertatio Chronologica

pell. & Henſchenius, multò minus annus 12. Eræ vulgaris, ùt præ-
tendit Petavius lib. 2. c. 7. de doctrina temporum, Ulſſerius in annal-
Vet. Teſtam. & Tilmontius not. in Hiſtor. Imperii. Nec ſequor Pa-
Fium , qui in Critica Annalium Baronii exordium Imperii Proconſu-
aris Tiberii retulit ad annum 55. Imperii Auguſti Octaviani, ſeu ad
annum II. Fræ vulgaris.
Ppræn. 2. Probabiliùs eſſe à Joannis Baptiſtæ Baptiſmo, ſeu Mini-
ſterio usque ad Chriſti Baptimmum ferè integrum annum interceſſiſſe,
quia Chriſtus ad Baptiſmum non acceſſit, niſi prius omni populo in
omni Jordanis Regione Joannis baptiſmate baptizato, ad quam
functionem longiori tempore S. Joannes opus habuit, juxta S. Luc. C. 3.
dicentem: Venit in NB. omnem Regionem gordanis yradicans Baptiſ-
mum pæœnitentiæ in remiſſionem peccatorum. Cùm ergo hoc Mini.
ſterium, ſeu Baptiſma Joannis integréô ferè anné præceſſerit Baptil-
mum Chriſti, clarum eſt, Chriſtum non 15. annéô Tiberii, ſed annò
16. fuiſſe baptizatum. Hæc ſententia, quam Fccleſiæ traditio am-
plectitur, mihi videtur S. Scripturæ, Conciliis, & SS. Patribus con-
formior. Uade concludo &
Dico Chriſtum fuiſſe baptizatum annô ætatis ſuæ ineunte 301
annéô 16. Imperii Proconſularis Tiberii. Annô 26. Eræ vulgaris. Annéô
Julianò 71. Annéô urbis RKomæ conditæ 779. Annô2. Olympiadis 201.
Annéò periodi Julianæ 4739. Conſulibus Cn. Corn. Lentulo Getulico,
& C. Calviſio Sabino. .
Prob. Concluſio primèò authoritate Scripturæ S. Luc. c. 3. Cum
autem baptizaretur omnis populus (id eſt, poſtquam S. Joannes om-
nibus in Kegione Jordanis habitantibus Baptiſmum pœsnitentiæ præ-
dicavit, quod modico temporis ſpatio haud fieri potuit) & Eſu

baptizato, id eſt, poſt peractum Joannis Baptiſmum, & JEſus bapti-

2

Zatus fuit, & orante apertum eſt cœluns, & deſeendit Spiritus §.
corporali ſpecie ſicut columba in ipfſum, & vox de cælo facta eſt:
hic eſt Filius meus dilectus, in te placui mihi. Et ipſe IElüus erat
incipiens quaſi annorum 30. .
In hæc verba Lyranus, poſtquam aliorum ſententiam retuliſſet,
ita commentatur, & ſcribit: Secundàm alios veròè DD. quorum opi-
nio communius tenetur, T Eſus tunc babebat 29. annos vompletos,
& inceverat 30. & ſecundum hoc ſic intelligenaa eſt littera hac:
erat Eſus ineibiens annos 30. id eſt 3o. annum. Nunc
Prob. Concluſ. 2. Chriſtus juxta S. Lucam baptizatus fuit inci-
piens quaſi annorum 30. ſeu incipiens annum 30. ſed ſi Chriſtus fuilſ-
let baptizatus jam expletò anné 30. aut planè 33, vel 3 4 ineua edene
. exan-

Aexanden
Mun 30.
Utus fit
Rehe
AA hunce!
giens gua
li, quane
tund
gue doctr
ſe ſonare
clli inci⸗
a eſt.
Cont
0 fuit l
düm . M
te & lem
IS. M. 0
ſe tradit
In ſolituc
Predicati
a 4 l
Aorub
gatos 1d
Aleri di

ndatlen
lta .
3 Mertij
Chriſtus
cul ſe
ſuum ine
dam, U
li,
Rene
erac
dlitr

ulortbrtn
Ilerim ür
Nee eennl
nperii Mon
tawinni e

tſtno, ſl
unn interet
onmi gchl
11t0, 21 Kl
uutiluet
recans
ergo⸗ hoe 1
rrceletit
berüi, et
eſe tudte
8. Datibuiet

ve iwennte,
olgrts .
OlTnpinit
tnloen

lucet

ire
Nenienit,
otbit ,
pier⸗

De Annis Nativitatis Baptiſini & Mortis Chriſti. 163

Alexander Natalis vult, S. Lucas non debuiſſet dicere incipi
num 30. ſed explens 30. vel expletô 30. ann6. Ergo Chrillus be bt.
vatus fuit anno zo. incuni „ſeu incipiens annum 30 us bapki.
eſpondent adverſarii præſertim Alexa Uis
ad hunc locum atque in ſua Hiſtoria Leriegalti nralij inommene
piens quaſi 30. annorum eſſe referendum non ad annum etatf Chri.
ſti, quando acceſſit ad Baptiſmum, ſed ad Miniſterium Ghriſti zu,
tunc gleaſe incipiebat palam prodire, ſe hominibus manitfeſtare ſ An.
u mactrinam hroronere⸗ Hieirau⸗ juxta Phraſim Græcam cit tend.
nare: us guaſe annorum 306. incipi Partie
bel 9u a/ 230. incipiensg, unde parti-
n anincibiens ab antecedentibus verbis interpunctione diſtinguen-
Contra eſt. Chriſtus Prædicationis Miniſterium i it eò
as fuit baptizatus 62. circiter dicbus Rrſteremn znoepit e enng,
um 5. Matth. Marc. Luc. & ipſos adverſarios Chriſtus incepit pr. lien⸗
re, & ſe maniellare hominibusianno 30. ergo & hoc anno birſdar iza-
rus. ich onſtat ex Evangelio, nam Chriſtus 6. Jan. ſecundùm Perle.
ſ R itionem fuit baptizatus, & poſt acceptum baptiſma ſe ſſir
in ſolitudinem, & per 40. dies orando & jejunando ſe bræ ar vir a
prædicationem, finito jejunio & devicto tentatore Suthanz aic d Ln.
Ezet Eiphanmns hareteyi legir factam de ſe Ilaiæ prophetiam,
hæreſ. 5I. ad finem Februarii mi i Le-
Satros HD Joannem interrogantes, an ipſe eſſet Madteranr ucte .
tera die, quæ fuit 2. Martii, vidit Joannes Eſum à ſolit dine ve-
nientem, quem digitò monſtravit dicens: Ecce Agnus Dei Eere!
qui tollit beccata mundi. Idem fecit, & dixit Toasnnes uker ese
en, 3. Martii, quò auditò duo ex ejus diſeipulis ſecuti ſünt llie
Eſum, quorum unus Andreas Fratrem ſuum Simonem poſtri ie ad
JElum adduxit. 4. Martii JEſus vocavit Philippum aunid dn
thanaelem. Dbutm; dui adduxit Na-
Ita narrat Chriſti Hiſtoriam S. Joann
F. Martii, quæ fuit é0. dies à Banind Chriſti Cait S Piz 1. ire 13,
Cbriſtus vocatus fuit ad nuptias in Cana Galilæa vbj Fatratd n
culô ſe mundo manifeſtavit. Et prædicationem teu Minict Wlra-
ſuum incepit. Pergendé primè in CGapharnaum, deinde i ololy⸗
mam, ubi primum Paſcha poſt Baptilmum celebravit. H ieroliny⸗
ſui, ut clarè conſtaret, Chriſtum eodem anné, quòô ba Hizit uit.
Dtdltarione incepiſſe, ſiquidem à tempore recepti Naptiüni &
racti Je „ Circiter dies i
erar Jejunii non niſi 62. circiter dies fluxerunt. Ad id quod ad-
X 2 . Vul-

164 DDDihertatio Chronologica

g. Vulgatam editionem ab Eccleſia approbatam eſſe ſequendam,
quæ nullam interpunctionem ante participium incipiens ponit, ſed
illam annis 30. in hunc modum anteponit: Erat incipiens quaſi an-
norum triginta, & ſi héêc anné 30. incipiente Chriſtus non fuiſſet
baptizatus, unum horum vocabulorum quaſi incipiens in verſione la-
tina abundaret.
Secundò. g. loc. cit. idem Alexander cum ſuis ſequacibus illam
particulam quaſi non determinare quotum annum egerit Chriſtus,
quando baptizatus fuit, quia particula quaſi eſt nota ambiguitatis,
& idem ſignificat ac circiter, plus, aut minus, & juxta modum lo-
quendi S. Scripturæ relinquit liberratem rem coarctandi ad nume-
rum paulò minorem vel extendendi paulèò majorem, præſertim dum
præfigitur numeris rotundis, ſic e. g. apud Matth. cap. 17. & apud
Marcum c. 9. legitur: Chriſtum poſt dies 6. ab inſtituto ſcilicet ſer-
mone, eſſe transfiguratum, & tamen hoc ipſum factum fuiſſe refert
S. Lucas c. 9. poſt fere dies 8. Et ideò S. Lucas ſic ſcripfiſſe videtur
incipiens quaſi 30. annorum, ut triplici annorum decade Myſterium
88. Trinitatis quod in Baptiſmatis Sacramento reſplenduit, indicaret.
Et ob hanc rationem Chriſtus Baptiſma acceſſit non tantum poſt
3. annorum decades, ſed etiam poſt 3. Monades. Contra eſt. Hæc
Reſponſio ſat longa Concluſioni noſtræ non obeſt, licèt enim parti-
cula quaſi, dum numero rotundo præfigitur, admittat extenſionem
ad Majorem, vel reſtrictionem ad minorem numerum, talis tamen
extenſio in citato S. Lucæ textu admitti non poteſt, quia particula
incipiens determinat ætatem Chriſti, dum acceſſit ad Baptiſmum ad
annum 30. incipientem, sicque excludit libertatem addendi aliquot
annos numero rotundo ætatis Chriſti à S. Luca determinato. Dein
etſi admitterem numero 30. annorum poſſe propter particulam quaſßi
aliquid ſuperaddi, exinde tamen non ſequitur Chriſtum acceſiſſe

annéô 34. ad Baptiſmum, àt prætendit Alexander Natalis, tantam

enim latitudinem S. Lucæ verba: Erat gEſus incipiens gquaſit 3o. an-
norum non patiuntur, nisi dictis verbis vim quis inferat, & in ſen-
ſum præoccupatum detorqueat. Inſuper particula quaſe poteſt ſigni-

ficare vel initium, vel exitum 30. anni, ergo debuit determinari per

particulam incipiens.
Prob. 3. Authoritate Conciliorum & SS. Patrum. Concilium Neo-
Cæſarienſe celebratum anno 314. ſanxit Canon. 1II. Ut nullus ordi-
netur Presbyter ante annos 306.: etiamſi fuerit homo valde dignus,
quta Dominus gEſus Chriſtus in anno 3o. baptizatus eſt, & capit
aocere. Idem unanimi conſenſu tradunt SS. PP. in Dialogo cum Try-
phone

1

Ptone ſuc
herel. e. 2
ſoſtomus h
voNfirus
jilelino⸗
neiſe, gu
h 3. in
lere, G
zo. annart
Rehe
Chrictum
ecise 30
tenplis,
Contt.
laptiatu
imengerit
lel gieo,
clare colli

Snavl,
kalm flo⸗
Wum. N
clulre Vi⸗
e.
lrperii
nperii
Utionen
onſularie
Apoli, 1
Computar
uum e
lrs, in

eſe ſeget
Pient ont
ipient itt
iſtus non i
Gfin enitl

ſeguachnkt
egerit Cni
1a mmpiginn
Gnrta notont
Gandi ad m
Urrein, 4
C40. 17. C
tuto ſellea ⸗
Numn flle te
Cipſle in
cade Men
Gvit, ilan
o tanrunn
Contra N
lektr enin n
lat eitenion
m, Est
, Nlia nti⸗
Bapcimm:
28benei Ane
etninno. 1
grtielbn
tom t
Vraliss, .
erat, A
N6 pore ſ
eterminu
Hreilunke
uluN

De Annis Nativitatix, Baptiſmi & Mortis Chriſti. 1657

phone Judæo. Clemens Alexandrin. I. I. Stromat. Irenæus lib. 2. de
heæreſ. c. 28. Euſebius Cæſarienſ. I. 1. Hiſtor. Eccleſiaſt. cap. 10. Chry-
ſoſtomus homil. ſuper verba: Exiit edictum a Cæſare Auguſto. Hie-
ronymus in cap. I. Ezech. dicit: Mud quoque intelligendum, gqudd
trigeſimo ætatis ſuæ anno Dominus ad Baptiſma venerit, in quarto
menſe, qui apud nos vocatur fanuarius. Et S. Thomas 3. part. Q.
39. a. 3. inquit: Chriſtus baptizabatur, quaſi ex zunc incipiens ao-
cere, & prædicare, ad quod requiritur perfecta etas, qualis eſt
30. annorum.
Reſpondet iterùm Alexander Natalis Concilium tantùm dicere
Chriſtum non fuiſſe ante 30. annum baptizatum, non verò quèd
præcisè 30. fuerit baptizatus, nec intendebat Concilium l. c. definire
tempus, qué Chriſtus baptizatus fuit.
Contra eſt. Concilium expreſsè dicit: Chriſtus in anno 30. &
baptizatus eſt, & capit docere. Quèd autem Concilium I. c. non
intenderit definire tempus, qué Chriſtus baptizatus fuit, admitto,
ſed dico, nos ex illa definitione ætatis requiſitæ ad Presbyterium
clarè colligere Chriſtum 30. annô fuiſſe baptizatum.

Solvuntur Objectiones.

Bje ctio I. Chriſtus natus eſt annéò 40. Imperii Auguſti, qui vi-
xit 57. annis, & juxtà noſtram concluſionem Cbriſtus bapti-
ꝛatus fuit anné 16. Imperii Tiberii, qui poſt Auguſtum re-
gnavit, ergò Chriſtus baptizatus fuit annéô æt. ſuæ 34. c. patet. tot
enim fluxerunt anni à Nativitate Chriſti uſque ad ſuſceptum Baptis-
mum. Nam ab anno 40. Auguſti incluſivè uſque ad an. 57. pariter in-
cluſivè vixerat Chriſtus 18. annis, quibus ſi adjunguntur 16. anni Ti-
berii, habemus ann. 34. ergòô. .
K. c. a. quoad I. part. d. 2. part. Chriſtus baptizatus fuit 16. ann6
Imperii Proconſularis Tiberii c. & Chriſtus baptizatus fuit 16. anno
Imperii Auguſtæi Tiberii n. 2. part. a. unà cum c. & illat. Hanc ſo-
lutionem declaratam invenies Pranot. I. Nam Epocha Imperii Pro-
conſularis ſummit initium ab anno 54. Auguſti. Unde ab annis 57.
Auguſti regnantis 4. ſunt detrahendi anni, alias bis in at. Chriſti
computarentur, unde Chriſtus uſque ad ann. 54. Auguſti vixit tan-
tum 14. annis. Hi 14. anni juncti cum annis 16 Imperii proconſu-
laris, in quibus detracti ab ætate Auguſti 4. anni includuntur, aſcen-
dunt uſque ad ann. 30. quô Chriſtus Baptismum recepit.
X 3 Con-

166 Diſſertatio Chronologica

Contra eſt. Epocha Imperii Proconſularis Tiberii eſt fictitia, nul-
Iumque habet fundamentum, quod p. Hiſtoriæ Romanæ Sctiptores
tàm Latini quàm Græci numerant annos Tiberii ab obitu Auguſti, &
hanc vulgatam, publicam, & Imperialem Epocham in numerandis
annis Tiberii, ſcribendé & prædicandé Evangelium S. Lucas adhi-
buit, quia antè tempora S. Lucæ non fuit alia: ergo Epocha Imperũ
Proconſularis non habet fundamentum a. p. Suetonius c. 73. de Ti-
berio dicit: obiit in via Lucilliana 78. «t. anno 23. Imper.
Tacitus autem l. 3. Annal. de eodem Tiberio ſic habet: Inpe-
ravit annos 23. cum autem Epocha Proconſularis Tiberii Auguſtæam
præcedat 4. annis, Hiſtorici, ſi ab Imperio proconſulari annos nu-
meràâſſent, Tiberio 27. annos regiminis tribuere debuiſſent. Unde
nec Clemens Alexandrin. I. I. Stromat. pag. 249. nec Tertull. à Profe-
ura Proconſulari annos Tiberii deducunt. Hic adversùs Judæos
c. S. ità ſcribit: poſt: Augiſtum, qui ſaper vixit poſt Nativitatem Chri-
ſti, auni 15. HS cui ſucceſſit Liberius Cæſar, & Imperium
babuit annis 22. Menſibus z. diebus zeo. Ecce iterùm Tiberio non
nisi 23. anni incompleti tribuuntur à Tertull. Katio ulterior, cur
anni Imperii Proconſularis Tiberii non computentur, eſt, quia ſunt
collaterales, & non ſuccedanei. Et ideò Auguſtum poſt Chriſtum
natum annis I5. tantùm vixiſſe dicit Tertull. cùm tamen vixerit ann.
17. tandem dicta sic.
Confirmantur Epocha Auguſtaæa eſt perfectior, quàm Conſalara,
ergò ab illa S. Lucas Annos Imperii Tiberii numerat. a. p. Epocha
dAuguſtaa eſt Monarchica, Proconſularis autem eſt Ariſtocratica,
ergo.
ꝶ Ad hanc Objectionem n. a. unà cum probationis adductis, nam
Clemens Alexandrin. I. I. Stromat. circà finem tribuit Tiberio annos
Imper. 22. & aliquot menſes. Secundum aliorum autem Hiſtorico-
rum Calculum tribuit ipſi 26. Imper. annos: 6. menſes & dies 19. quam

calculationem & nos tenemus, ex quo apparet, duplicem fuiſſe anti-

quitùs Tiberii Imperii Epocham, quâ antè Clementem Alexandrin.
utebantur Hiſtorici. Una erat annorum 22. & aliquot menſium, quo
tempore poſt obitum Auguſti ſolus Tiberius imperavit. Et hæc eſt
Epocha Auguſtæa, de qua ſuprà diximus, altera Epocha erat anno-
rum 26. ſummitque initium à 54. annòé, quéò Auguſtus Tiberium Im-
perii Conſortem, & Collegam fecit, & hæc eſt Epocha Proconſularis.
Quemadmodùm ergò quidam Hiſtoriæ Romanæ Scripteres Au-
guſti Imperium ordiuntur ab illo anno, quô Julius Cælar oecciſus

fuit. Alii autem à primo ejus Conlulatu, quem ſequenti anno iniit. (inN
i

Ali Seni
beimus i
ſon Coe
uten at
lji ſerib
ſe emor
etat ineiß
Uberüi,
Chriſti 3
Mn00 16.
ſit annd
nnd Er⸗
is uſus fl
Ponſio ad
Juum Ari-
Computat
Cont
Khonora
rs, neee
non hiber
Drim
Ventum P
Honorar
Livir dli
er laclto
Dinun,
ſiul exe
ulit,
Lecun
ſgilnde
l Senate
Aetonius
‚Jert
t, Taci
kinpejun
Prrund:
Uon habe
. l
H

ieſkflinge
nane Ni
bitn Aug
nin munen
. Lucsi
Ppoculn:
ins . f,,El
Myer.
ie habet:
beri Auglin
lulari annnn
buillen, I
Tertol. Ale
Aurereis u
jtivitaten
7, 6 Mn
röm Tbein
tio Aleion
1 elt, in,
n hol Onrt
men Viretn

huum ſun
aphi
Atiſtoa

gisatllign
it Thern
en Hinn
biesg
icen fulen
len Aein
t enlin,

wit. N

ocha en
85 Tbrin

uu

Nelinn
5 Calt
ni

De Annis Nativitatie, Baptiſmi & Merils Chrifti. 167

Alii denique à Victoria Actiaca, ſic & nos duplex Imperio Tiberii tri-
buimus initium, unam ab obitu Auguſti, alterum ab anno, qué Con-
ſors & Collega Imperii abAuguſto, & Senatu fuit declaratus. Quod
autem attinet S. Lucam, dico eundem non Auguſtæa ſed Proconſu-
lari ſcribendò & prædicandò Evangelium Epocha uſum fuiſſe, quod
ſic demonſtro: Eſus juxta S. Lucam, dùm acceſſit ad Baptismum
erat incipiens quaſi annorum 30. ſed annus 16. Auguſtai Imperii ipſius
Tiberii, ab obitu videlicet Auguſti, non concurrit cum anno æt.
Chriſti 30. ſed 34. ergè juxtà S. Lucam Eſus non fuit, baptizatus
annô 16. Imperii Auguſtæi Tiberii ab obitu Auguſti, ſed baptizatus
fuit annô Tiberii Imperii Proconſularis 16. qui revera concurrit cum
anno Æræ vulgaris 26. & annô ineunte æt. Chriſti 30. ergè S. Lu-
cas uſus fuit Epocha Proconſulari & non Auguſtaæa, ex his patet Re-
ſponſio ad Confirm. Quèd Imperium Monarchicum ſit perfectius,
quàm Ariſtocraticum extrà dubium eſt, ſed poteſt tamen tàm accurata
computatio annorum fieri ab exordio Ariſtocratiæ, quàm Monarchiæ.
Contrà vivente Auguſto Tiberius non fuit ùt Imperator habitus,
& honoratus, & per conſequens ſuperſtite adhuc Auguſto nec Con-
ſors, nec Collega Imperii erat: ergo Epocha Proconſularis Tiberii
non habet fundamentum. a. p. J
Primò Livia fuit valdè ſolicita, ne mors Auguſti antè Tiberii ad-
ventum publica fieret, ſed ſi vivente adhuc Auguſto Tiberius fuiſſet

Honoratus ùt Imperator, & Conſors Imperii, non fuiſſet opus tanta

Liviæ ſolicitudine, nec ullam metuendi cauſam habuiſſet, ergèò a. p.
ex Tacito l. I. Annal. c. 5. dicente: TLiberio abſente acribhus Cuſtodiis
Domum, & vias ſepſerat Livia, donec Tiberius aaveniſſet, ac dun
ſimul exceſſiſſe Auguſtum, & rerum potiri Neronem, fama eadem

tulit.
Secundè ſi Tiberius ſuperſtite adhuc Auguſto Conſors, & Col-

lega Imperii fuiſſet factus, neceſsè non fuiſſet, ut poſt obitum Augu-
ſti Senatus Tiberium ſolicitaret ad ſuſcipiendum Imperium, ut refert
Suetonius, ergò. .
Tertiò Principatum, quem poſt obitum Auguſti Tiberius acce-
pit, Tacitus l. I. Annal. vocat novum Principatum, dicitque betum
Pompejum, & Sextum Apulejum primos fuiſſe, qui in verba Tiberii
jurârunt: ergè Tiberius Principatum, ſeu Imperium vivente Auguſto
non habuit, vel obtinuit.
N. Dictas conjecturas noſtræ ſuprà Sect. I. allatæ prob. de aſſum-
ptione Tiberii in Collegam Imperii ab Auguſto non obſtare. Quòèd
Livia Mater ob ablentiam Tiberii mortem Auguſti celaverit, ol⸗
ibe-

168 Dihſertatio Chronologioc

Tiberius in Senatu quaſi tergiverſatus fuerit acceptare Imperium non
obſtant: fecit enim hoc Livia, & Tiberius prudenter, quia ſciebant
totum Populum Rom. favere Germanico, eumque magnà potentig,
& multis copiis abundare, ſicque facilè, ſi vellet, ad Imperium ve-
nire poſſe. Unde ne ſe periculis exponerent, multa ſimulaàrunt, &
deſſimularunt, dein hæc verba: donec Tiberius adveniſſet in fonte
Editionis Amſterodam. non inveniuntur. Per hæc patet Reſponſio

ad I. & ſecundum.

Ad 3dico: Novum illum Principatum, quem poſt obitum Au-
guſti obtinuit Tiberius, non obſtare priori Principatui, quem Tibe-
rius habuit vivente Anguſto. Hic enim fuit Ariſtocraticus, & de-
pendens, alter autem Monarchicus, & independens. Concedo etiam,
quèòd ineunte novo Principatu Tiberii poſt obitum Auguſti Sextus
Pompejus & Sextus Apulejus primi fuerint Conſules, qui in verba Ti-
berii jurârunt; hoc tamèn non obſtante alii Contfules in priori Prin-
cipatu Tiberii, quandò ſcilicet ab Auguſto in confortium Tiberius
aſſumptus fuit, in illius verba jurârunt, & licèt Tiberius vivente Au-
guſto fuerit tanquam Princeps, & Imperator conſalutatus, non ta-
men vivente Auguſto Dignitatem Auguſtæam obtiauit, imèò in ipſa
Urbe Imperii capite ſe Auguſto inferiorem geſſit, ac minori præditus
fuit Authoritate, extrà Urbem tamen in Provineiis, & Exercitibus
pari cum Auguſto pollebat Authoritate. . .
Contra eſt, Senatus Rom. poſtulante Tiberio Germanico detulit
Proconſulare Imperium, àùt refert Tacitus l. I. Annal. & tamen vi hu-
jus Imperii Proconſularis Germanicus non fuit Imperator nominatus;
aut honoratus. Ergo nec Tiberius fuit ut Imperator habitus, &
conſalutatus ob proconſulare Imperium, pari modo Viſpanius Agrip-
pa inter Imperatores recenſitus non fuit, licèt teſte Dione Caſſio
1. 54. obtinuerit Tribunitiam poteſtatem.

R. c. a. n. c. quia Imperium proconſulare Germanico oblatum;
fuit limitatum, & ad certas Provincias, quæ teſte Tacito l. 2. Annal.
mari dividuntur, coarctatam. Imperium autem Proconſulare Ti-
berii nullis extrra urbem Romanam limitibús fuit circumſcriptum.
Unde Tiberius ùt Collega Imperii honoratus, & pronomine Impera-
toris inſignitus fuit: non verò Germanicus: Agrippa autem multum
diſtat à Tiberio, quia Tribunitiam poteſtatem ad quinquennium tan-
tùm obtinuit.

Contra eſt. Collega Imperi, aut Imperator ille ſolùm dicitur,
qui in omnibus Provinciis, & ipſa Urbe ſupremam exercet poteſta-
tem,;

.

tem, qua
Ciei, mul
N. n
tem, & d
gbe capn
limitatan
College l
Oopje⸗
Dere ſuo 1
teſttur
luns fode
Hocham
Annus 1).
Vulgaris,
etgo. M.
tele ſoſe
Pocram
mam prol
teſponder
don zute
Iis zule⸗
lter ſtin
ler non
Dee vol
unnl.
N ad
Ghhum
ulſer,
Aler,
lam an
klo Annd
Frum,
id ketii
Nns a
X gad
Derin dr
3) Ar⸗

e lmpein,
r, guin le
migni iae
Impein
Bnolim
Neniſet inlt
Patet Negr

hoſtokim
tul, guen in
eraticns
Concccoein
Alguli
qui in ſei
G in Miniki
Ortium Ihen
rius fiyenn
rits, I
winoriet
,& Neri

emmini
& tamen
tor Donjn
tor tukins
Fihuriut
te Dinn

nico ln
iol
Loconilin!

teunſ

mine
opin,

De Annis Nativitatis Baptiſzni & Mortis Chriſti. 169

tem, quam vivente Auguſto Tiberius non habuit: ergo nec Collega
dici, multò minùs ùt Imperator honorari potuit.
R. n. a. una cum Mar. licèt enim Tiberius Auguſtæam poteſta-
tem, & dignitatem ( imperandi videl. tam intra, quam extra Urbem,
quæ caput Imperii eſt) non obtinuerit, obtinuit tamen poteſtatem
illimitatam in omnibus Provinciis extra urbem Imperandi, & ſic
Collega Imperii, & Imperator nominari potuerat, non tamen Au-
guſtus, quia dignitatem Auguſtaam non obtinuit.
Objectio 2. Dum S. Joannes annéô I5. Imperii Tiberii eæpit mu-
nere ſuo fungi, Pilatus hoc eodem annéô adminiſtravit judæam, ut
teſtatur S. Lucas c. 3. ſed annô I5. Imperii Proconſularis Tiberii Pi-
latus judæam nondum adminiſtrabat: ergo S. Lucas non eſt ſecutus
Epocham Tiberii Imperii Proconſularis. M. conſtat ex ſcriptura. m. p.
Annus I5. Imperii Proconſularis Tiberii concurrit cum anno 25. Eræ
vulgaris, ſed hoc anné 2⁄. Pilatus necdum Judæam adminiſtrabat,
ergo. M. nullus Chronologorum in dubium vocat: m. p. Pilatus
teſte Joſepho lib. 18. antiq. c. 5. poſtquam ſucceſſiſſet Valerio Grato,
Judæam 10. annis adminiſtravit, quibs exactis jubente Vitellio Ro-
mam profectus eſt ad Tiberium, ut ad crimina ſibi à Judæis objecta
reſponderet, quod contigit juxta cit. Joſeph. anno Æ1τπ vulgaris 36.
dum autem Pilatus Romam venit, Tiberius jam & vivis exceſierat
die 16. menſis Martii anni .ræ vulgaris 37. cùm ergo Pilatus 10. an-
nis Judæam adminiſtraverit, & poſt hoc decennium Romam citatus
iter ſtatim aggreſſus fuerit, ſequitur Pilatum adminiſtrationem Ju-
dææ non 25. anné EÆræ vulgaris, ſed 27. cæpiſſe. Si enim 25. anné
re vulgaris adminiſtrationem Judææ incepiſſet, non 10. ſed 12. an-
nis judæam adminiſtrâſſet, tot enim à 25 anné usque 37. fluxerunt
anni.
N. ad Objecéct. c. M. n. m. cum ſuis prob. quia juxta eundem Jo-
ſephum I. c. cap. 6. Vitellius, poſtquam Pilatum Romam proficiſci
juſſiſſet, & ejus locò ad Judæam adminiſtrandam Marcellum ſurro-
gàſſet, annô 35. Eræ vulgaris Hieroſolymam venit, ſiquidem, poſt-
quam annéô 34. ræ vulgaris conſulatum geſſiſſet, miſſus eſt à Tibe-
rio annéê ſequend, id eſt, 35. Æ vulgaris, tanquam Proconſul in
Syriam, & eòdem anné, ùt cenſet Uſſerius, Hieroſolymam venit
ad feſtivitatem Paſchalem. Hoc eodem anné Pilatus expletis 10.
annis adminiſtrationem Judææ reliquit teſte ]oſepho l. 18. antiq. c. 5.
ex quo patet, Pilatum adminiſtrationem Judææ incoâſſe annéô Im-
perit Proconſularis Tiberii I157. quòd autem Pilatus ante Paſcha anni
35 Træ vulgaris juſſus fuerat à Vitellio KRomam ire, & eò non per-
Venerit

170 Diſentatio Chronologien

venerit niſi poſt obitum Tiberii, anno 37. re vulgaris, nihil ob-
ſtat, nec quidquam probat; potuit enim Pilatus malè ſibi conſcius
moras conſultò nectere in aliqua Syriæ urbe ſubſiſtendé, ut ſic cun-
Gtando tractu temporis ſuam cauſam facilitaret, vel fortè ob contra-
rios ventos impeditus fuerat navigationem ſuam Romam proſequi.
Jam ſi retrocedere lubet per Conſules, & Imperatores usque ad
40. annum Auguſti, invenies Chriſtum 30. anno æt. ſuæ baptizatum,
& 40. Auguſti natum. Ante Tiberium enim regnavit ſolus Auguſtus
per annos I4. i. e. usque ad ann. 54. ubi fuit in Socium, & Collegam
Imperii aſſumptus Tiberius. Annô autem 16. Imperii Proconſularis
Tiberii, qui anné 54. incepit, Chriſtus fuit baptizatus. Ergo ſi 14.
anni Auguſti cum 16. Tiberii computantur, comperies 30. anno in-
eunte Ghriſtum baptizatum, & an. 40. Imper. Auguſti natum. Ex
hucusque in hac Quæſtione dictis colliges, illos, qui dicunt Chri-
ſtum I2. anno Imper. Tiberii fuiſſe baptizatum, & 15. annê ejusdem
Tiberii fuiſſe mortuum, computum inire ſecundàùm Epocham Augs-
ſtaam, & non Proconſularem Imperii Tiberii.

Scctio III.
Qupto anné atatis ſua Chriſtus mortuus
fuerit 5

Rænot. I. De hac Quæſtione Eccleſia nihil tanquam de fide
Atenendum ſtatuit, aut definivit, neque ex Traditione
certèò colligi poteſt. Qué́ annô æt. ſuæ Chriſtus mortuus
Illud enim propriè traditum eſt, quod ſemper, quod ubique,
quod ab omnibus fuit propugnatum. Sed de numero annorum Chri-
ſti SS. Patres, & veteres Authores Ecclefiaſtici diſſentiunt: ergo col-
ligi certò non poteſt ex traditione, quotéô anné æt. ſuæ Chriſtus fue-
rit mortuus. Prob. m. ſic, lrenæus l. 2. contra Hæreſes c. 39. afſerit,
Chriſtum poſt ſuſceptum Baptisma multis annis prædicaſſe, illumque
intra quadragelimum, & quinquageſimum ætatis annum obiiſſe, juxta
illud oann. C. S. So. annos non duin habes, & Abraham vidiſtti.
Clemens Alexandrinus autem l. 1. Stromat. dicit, Chriſtum poſt
ſuſceptum 30. annéô Baptismum unéô tantùm annéô prædicâſſe, juxta il⸗
lud Iſaiæ c. 6 1. annum acceptabilem & . (NB. vulgata habet placabi-
lem, quia S. Clemens Alexandrinus floruit Sæculéô ſecundé, & ſcripſit
ante vulgatam) Ita & ſentire videtur Author hymni, quem Eccleſia
canit tempore Paſſionis, quémque alii S. Ambroſio, alii Scdoli t⸗
uund.⸗

ount.
1. cot
fuiſſe.
ſtum ert
Kum ad

fl. N.

dies⸗
Chriſtun
luſtochi
goſtinus
bet:
lenda.
Criplt:
derm.²
logbitu
li. den
ilit,
Er
de anne
lenle,
Clriku
critieis
And
nbigen
Mon por
inbecill
Dra
Perepa
ierſi
Drözmur

Enlent

(
duris 20
ſycte
Henvſ
8 temp
ahn
ente

8, Nle
ſbi onti
, U ſear
obonm
proeni
res wkl
baytiun⸗
us Augh
EColen
Drocotiit
. Drpol⸗
30 mnd⸗
ONtun.
Giem n
Dnd eltde
vchan A

De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti. 171

buunt. Luſtra ſex qui jam penegit, temtus implens corporis. Tertul.
I. I. contra Judæos c. 8. dicit Chriſtum quaſi 30. annorum paſſum
fuiſſe. Lactantius Firmianus l. 4. aſſerit ante annum r,. Tiberii Chri-
ſtum crucifizum ſuiſſe. Euſebius autem Cæſarienſis in Chronico, Chri-
ſtum ad paſſionem veniſſe vult anno Tiberii 18. S. Epiphanius hæreſ.
5I. N. 28. ætatem Chriſti uſque ad paſſionem extendit ad annos 32.
& dies 74. S. Chryſoſtomus verò homil. 54. cap. 9. Joannis inquit,
Chriſtum propè 40. annorum fuiſſe. S. Hieronymus Epiſtola 22. ad
Euſtochium 30. annorum Chriſtum crucifixum fuiſſe meminit. S. Au-
guſtinus autem I. 18. de civit. Dei c. 54. & ultimo pag. 407. hæc ha-
bet: Mortuus eſt ergo Chriſtus duobus geminis Conſulibus olt avo Ca-
lendas Aprilis. S. Maximus Martyr. p. I. Computi Eccleſiaſt. c. 34.
ſeripſit: Chriſtum in carne vixiſſe annos 33. & dies 89. S. Bernardus
Serm. 2. in Verba Apoſtoli: non eſt regnum Dei eſca, & potus: ita
loquitur: 30. annos operatus eſt ſalatem in medio terræ affixus crur
ci. Serm. autem 2. in Pentecoſte aliter opinatur dicens: triginta &-
tribus annis ſupra terram viſus, & cum hominibus converſatus.

Ex his ſufficienter colligitur, nihil certi ex traditione erui poſſe
de anno Paſſionis Chriſti, déque ætate ipfius dixi de anno, nam de
Menſe, & de die, quo paſſus eſt Chriſtus, exſtat Eccleſiæ traditio,
Chriſtum 25. Martii paſſum fuiſſe. Putat quidem Antonius Pagi in
criticis ad annum 32. N. 9. ex traditione certò colligi poſſe, quot
annis Chriſtus in terris vixerit, ſed cum diverſa Patrum opinio extra
ambiguum nos non conſtituat, certa traditio de ætate Chriſti haberi
non poteſt. Subſidium autem, quod Pagius trahit ex Canonibus,
imbecille eſt ob errorum, cui obnoxii fuerunt eorum conditores.

Prænot. 2. diverſitatem Sententiarum de ætate Chriſti ortum tra-
here partim à diverſitate anni, quéô Chriſtus baptizatus fuit, partim à
diverſa computatione Paſchatum, quæ Chriſtus poſt ſuſceptum Ba-
ptismum celebravit, dum alii tria, alii quatuor ex Evangeliſtis re-
cenſent. ðJð
Chriſtus ergo poſt ſuſceptum Baptismum 4. Paſchata peregit.
Erimum paulo poſt ſuſceptionem Baptismi annéô æt. ſuæ 30. TFræ vul-
garis 26. Hoc refert S. Joan. cap. 2. Evangelii ſui v. 13. & 14. dicens:
Bropè erat Paſcha Judaorum, & sſcendit TEſuz (ex Capharnao)
Hieroſolymam. Ubi ementes & vendentes in vigilia Paſchatis ejecit
& templo, & in fine hujus capitis v. 23. dicit: Cum autem eſſet Hie-
roſolymis Paſeha in die feſto multi erediderunt in nomine ejus vi-
denies ſigna ejus, quæ faciebat.
2 Alte-

172 Diſſertatio Chronologica
Alterum Paſcha celebravit Chriſtus annò æt. ſuæ 31. Eræ vul-
garis 27., quod iterum commemorat S. Joannes cap. F. v. I. his ver-
bis: Poſthæc erat dies feſtus Judæorum, & aſcendit gEſus Hieroſo-
Smam. In hoc feſto Paſchatis ſanavit Chriſtus languidum 30. anno-
rum, & licèt Theophylactus, S. Thomas, Lyranus hoc feſtum rete-
rant, ad feſtum Pentecoſtes, Irenæus tamen, Euſebius, Hieronymus,
lurimique alii nomine illius diei feſti, diem feſtum Paſchatis intel-
igunt, & colligunt ex cap. 4. Joan. ubi Chriſtus in Samaria exiſtens
dixit: Nonne vos dicitis, quia adhuc z. menſes ſunt, & meſſs venit.
Tempus autem meſſis in Palæſtina circa feſtum Paſchatis eſſe ſolet.
Præterea hoc ipſum conſtat ex Levitico c. 23. v. 5. & Joſue c. 2. 3. 4.
& 5. An verò hoc feſtum Paſchatis ſit diſtinétum ab eo, quod inſi-
nuat Matth. c. I12. Marc. c. 2. & Luc. c. 6. quando Eſus ambulabat
per ſegetes maturas, & diſcipuli ſpicas vellebant, lis eſt.
Tertium Paſcha egit anné æt. ſuæ 32. Eræ vulgaris 28. Hoc
tertium Chriſti Paſcha idem S. Joan. c. 6, v. 3. inſinuat: Erat autem
Proximum haſcha dies feſtus Judæorum. In quo Chriſtus ex 5. pa-
nibus 5000. hominum ſatiavit, & 2. piſcibus.

DLuartum & ultimum Paſcha fecit Chriſtus annô ætatis ſuæ ine-
unte 33. 5Æræ vulgaris 29. pridie quàm pateretur, ùt legitur apud
Marth. 26. v. 2. Scttis, gquia poſt biduum Paſcha fiet, & flius homi-
nis tradetur, ut crucißgatur. His præmiſſis concludo &

Dico Chriſtum mortuum fuiſſe ann. æt. ſuæ 33. ineunte: Annô
19. Imperii Proconſularis Tiberii. Annô 74. Juliané́. Annéô I. Olym-
piadis 202. Periodi Julianæ 4742. ræ vulgaris 29. Conſulibus C.
Rubellio Gemino, & C. Fuſio Gemino.

Prob. I. Chriſtus baptizatus eſt ann. ætatis ſuæ ineunte 30. ræ
vulg. 26. Imperii Proconſularis Tiberii 16. Ergo Chriſtus mortuus
eſt annò ætatis ſuæ ineunte 33. ræ vulgatis 29. Imperii Procon-
ſularis Tiberii 19. Ant. ſufficienter probatum eſt Sect. præced. c. p.
Chriſtus poſt ſuſceptum Baptiſmum 4. peregit Paſchata, ùt paulè ante
ex S. Scriptura probavimus. Prænot. 2. Primum. Annô 30. poſt
ſuſceptum Baptilma. Alterum ann. 31. Tertium 32. & Quartum
pridié quàm pateretur: ergo cùm Chriſtus juxta ſeripturam an. 30.
incipiens baptizatus fuerit, & hoc eodem ann. 30. primum Paſcha

celebraverit, ſéècundum autem, & tertium Paſcha non niſi duos

annos efficiant, & altimum Paſcha in menſe Martio ante ſuam Paſ-
ſionem peregerit, clarè ſequitur, Chriſtum annéô 33. ineunte obiiſſe
ræ vulg. 29. Imperii Proconſularis Tiberii 19. Praob
. . Prob.

Pr.
eda lib
udmn 3
gelicet
Iauur.
Tet
care,
lut baſ.
Lac
ninſo C
ſe. I
luus, 5
lententi⸗
Jui adm
Pro
Kuin ma
ANnd 33.
delio Sun
Hee
und et.
3 eil
Nuld: er

I. Ann
Vl. n
u H
Pom
feſtun e⸗
Hietonfns
ſcharsid
rin etlin
meſti unt
iz ele id
e 1
, glolit
5ambult

8 49 M.
Erat A
Us eN ſ

tis ſur i
gitnr
lnl
&
gte An
falbusb

0. n

ortons

Droent⸗
el⸗0
nuſ⸗
9 0N
Qum
n in 1.
, M
il A
am 1.
te oii⸗

N

De Annis Nativitatis, Baptiſmi, & Mortis Chriſti. 173

Prob. Concluſio 2. ex SS. PP. & Scriptoribus Eccleſiaſticis. Ven.
Beda lib. de rat. temp. cap. 25. ſcribit: Dominum in carne naulò plüs,
gquàm 33. annis usque ad ſuæ tempora Paſſtonis., vixiſſe, quia vi-
P es: 306. annorum fuit baptizatus, ſicut Evangeliſta Lucas te-
atur. .
“FTertullian. l. adversàùs Judæos dicit: Paſſio perfecta eſt ſub Tiberio
Cæſare, Conſulibus Rubellio Gemino & e. in menſe Martio, tembori-
bus Paſehæ, die s. Kalendis April.
Lactantius l. 4. Inſtit. c. 10. ita loquitur: Annéb Tiberii r5. Ge-
minis Conſulibüs ante diem octavam Kalend. April. Chriſtum paſſum
eſſe. Ita etiam ſentit S. Hieronymus in Daniel. S. Auguſt. ſupra re-
latus, & cit. I. 18. de civit. Dei. Quæ Authoritates licèt cum noſtra
ſententia non omnimodè conveniant, allegantur tamen contra eos,
qui admittunt, Chriſtum an. æt. ſuæ 36. fuiſſe mortuum.
Prob. 3. contra Alexandrum Natal. qui tom. 3. fol. 79. dicit Chri-
ſtum mortuum fuiſſe annò æt. ſuæ 37. inchoatò́, qui concurrit cum
annô 33. ræ vulgaris Conſulibus Ser. Sulpitio Galba, & Lucio Cor-
nelio Sulla.
Hæc ſententia videtur repugnare S. Scripturæ, quæ Chriſtum
annòô æt. ſuæ 30. incipiente baptizatum fuiſſe, ùt perhibet S. Lucas
c. 3. eumque à ſuſcepto Baptiſmate 4. tantùm peregiſſe Paſchata in-
nuit: ergo non fuit mortuus 37. æt. ſuæ annô, ſed 33. inchoatéô.
Confirm. Dicta opinio eſt contra communem Eccleſiæ ſenſum,
& SS. PP. immediatè cit. qui dicunt Chriſtum mortuum fuiſſe 8. Kal.
April. id eſt die 25. Martii, ſed ſi mors Chriſti dicitur contigiſſe an.
37. Eræ vulg. 33. Chriſtus non eſſet mortuus die 25. Martii, ſed die
3. menſs Aprilis, quod eſt contra perpetuam Eccleſiæ traditionem:
ergo Chriſtus non fuit mortuus annéô 37. qui concurrit cum anno 33.
Eræ vulgaris.

Solvuntur Objectiones.

D textus SS. Patrum nobis contrarios Prænot. primòô relatos
5 . vel SS. PP. plura, aut pauciora computàſſe Paſchata, aut
non proceſſiſſe ſecundùm Epocham Æræ Imperii Proconſu-
laris Tiberii, aut in textu S. Lucæ erat OTEſus incipiens ſletae anno-
rum 30. particulam quaſi extendiſſe ad Majorem, vel reſtrinxile ad-
minorem Numerum. Ad illud quod ex Hymno FEccleſiæ affertur,
. illam particulam jam peregit eſſe affirmativam, & non ſignificare

aliquid Numero 30. annorum deeſſe. Sed potius aliquid Iupereſſe
X 3 vide-

174 Diſſertutio Chronologica

videlicet duos annos completos, & aliquot menſes, & ſic verum eſt,
quod Eccleſia canit, quod ſex luſtra jam ſint peracta, nam ſeptimum
lIuſtrum non erat peractum, ſed tantùm inceptum. Neque ex IIa.
c. 61. probatur Chriſtum uné, tantùm annô prædicaſſe, quia ille an-
nus placabilis eſt annus tertius prædicationis Chriſti, in quo nos
Filius Deo per mortem ſuam reconciliavit, Patrémque placavit.
Objectio I. S. Paulus ad Epheſ. 4. videtur innuere Chriſtum mor-
tuum fuiſſe annô⅛ 35. dum ait: Donec occurramus omnes in unitatem
kdei, & conjunctionem Eilii Dei in virum perfectum, in menſuram
ætatis plenitudinis Chriſti. Sed menſura ætatis viri perfecti conſi-
ſtit in 35. annis: ergo tot annis Chriſtus vixit.
Ad hoc Arg. reſpondere ſuperſedeo. Eadem enim facilitate an-
num 40. pro menſura ætatis viri perfecti quis ſtatuere poteſt, indé-
que inferre tot annis Chriſtum vixiſſe.
ontra. Inter Baptiimum Chriſti, & illius mortem 4. ab Evan-
geliſtis recenſentur Paſchata, & ſingulis annis unum celebratum fuit
Paſcha: ergo cùm 30. annéô Chriſtus fuerit baptizatus, & poſt Ba-
ptiſmum 4. Paſchata fuerint celebrata, Chriſtus anno 34. completo,
& 35. ineunte erucifizus fuit. Quid virium inſit huic ratiocinationi
hypoteſi incerta laboranti, patet ex Prænot. 2. ubi dictum fuit pri-
mum Paſcha à Chriſto celebratum fuiſſe eodem anné, quô Baptiſ-
mum recepit, videlicet 30.
Obj. 2. Cum Barradio Tom. 4. l. I. c. 7. dicente: Chriſtus
baptizatus eſt, dum egiſſer annum 29. & diem 13. anni 30. inchoà-
ſet. In Paſchate autem hujus anni 30. inchoati (quod Evangeliſtæ
prætereunt) Chriſtus erat annorum 29. & menſium 3. deinde autem
cùm in nuptiis aquam in vinum convertit jam compleverat annum
30. & ſupra hunc dies 13. poſt nuptiarum autem miraculum Joannes
commemorat 4. Paſchata, quæ & nos ſupra Prænot. zdo recenſuimus:
ergo Chriſtus, dum ultimum Paſcha peregit, & pro nobis paſſus
fuit, erat annorum 33. & 3. menſium. Ergo Chriſtus mortuus eſt
ann. 34. inchoatéô.
NB. Computationem Barradii quò ad 1I. partem, videlicet, quèd
Chriſtus ſit baptizatus annô 30. per 13. dies jam inchoatô, eſſe veram.
Alteram autem partem antec. quòd Chriſtus, dum primum miracu-
lum in Cana Galilæa patravit, jam compleverit ann. 30. nego-. Ne-
que admitto ullum Paſcha à Chriſto celebratum ante hoc primum
miraculum patratum.
Contra. A tempore Baptiſmi à Chriſto ſuſcepti usque ad nuptias

in Cana Galilæa factas integer annus fluxit: ergo dum Chriſtus aquam
in

in vinn
Dtir in
Eguich
bemn Ee
wero d
non kue
danis e
luic m
grum
Patrtun
Gemn ann
1.
Mptilne
Chritus
bratis n
ti Martl
Ptiſnum
Tentt
ur ,
ullet d
der 40.
monſtrn
ic ent,
kuit vo
runt ſe
( lunt
die 3. 4
nes Bap
tunie)
Rtini (
I, ſed
DKmo
Annbin

olt a
tnlo

Uptis

ſovnn,
m Kytnn
ecne al
qlirllen
In gon
Plaeni.
Muiſunnr.
iß uitun
in nerin
detehi

ſacliuter⸗
Notet, 1h

n4 lie
lebratnf,
4. Coen
tiocindn.
Numn firft
Panr.
ohe⸗

e:0
Pyangtl
geince un
Veret Mi
lon ſons
ecerſutt
pobi
moltnus

De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti. 175

in vinum convertit, jam erat annorum 30. completorum. a. p. Nu-
ꝓptiæ in Cana Galilæa juxta Breviarium Rom. fuerunt celebratæ 6. Jan.
quidem poſt receptum à Chriſto Baptiimum. Sed juxta traditio-
nem Eccleſiæ Chriſtus fuit baptizatus 6. Jan. ergo cum eadem Nu-
mero die, in qua Chriſtus fuit baptizatus, nuptiæ in Cana Galilæa
non fuerint celebratæ (Chriſtus enim tunc temporis ad ripam Jor-
danis exiſtebat) & tamen Breviarium Romanum hiſce nuptiis, &
huic miraculo aſſignet diem 6. Jan. neceſſariò ſequitur annum inte-
grum à tempore Baptiſmi usque ad hoc miraculum in Cana Galilæa
patratum fluxiſſe, quia ſuppono Chriſtum non eadem die 6. Jan. ejus-
dem anni 30. fuiſſe baptizatum, & ſimul in nuptiis.
R. n. a. una cum p. Conſtat enim ex ratione ſecunda, quam, de
Baptiſmmo Chriſti agentes, Seét. 2. attulimus, quòd à tempore, qué
Chriſtus baptismum ſuſcepit, uſque ad nuptias in Cana Galiæa cele-
bratas non niſi é6o. & aliquot dies fluxerint. Quod ſic oſtendo: Jux-
ta Matth. c. 3. v. 13. dum Joannes Baptiſta ad fluenta Jordanis Ba-
ptiſmum Pænitentiæ prædicabat anné 16. Imper. Proconſul. Tiberii,
venit Zhſus à Galilaa in Joraanem ad goannem, ut baptizare-
tur ab eo. Cümque die 6éta Menfis Jan. juxta Eccleſiæ opinionem
fuiſſet baptizatus Spiritũs S. afflatu, mox ſecefſit in ſolitudinem, ubi
per 40. dies manſit. Redeuntem ex ſolitudine Joannes digité de-
monſtravit: Ecce Agnus Dei, gui tollit peccata mundi. y. Martii,
id eſt, 60. poſt Baptismum die, juxta S. Epiphan. Hæreſ. 51. Chriſtus
fuit vocatus ad nuptias, & 3. die poſt invitationem ad nuptias, fue-
runt ſecundùm Joann. c. 2. V. I. Nuptiæ celebratæ. Et die tertiz
(ſunt Verba S. joannis) Nuptiæ fadtæ ſunt in Cana Galilæa. Id eſt
die 3. ab abitu & Pethabara, quæ eſt urbs trans ordanem, ubi Joan-
nes Baptiſta exercebat baptismum (Latinus autem textus habet Be-
thaniæ) Nuptiæ factæ ſunt in Cana Galilæa, proin à tempore Ba-

ptiſmi Chriſti uſque ad primum miraculum integer annus non flu-

xit, ſed tantùm 63. dies, credi enim haud poteſt Chriſtum in Ba-
ptismo per cæleſtem Patris vocem Meſſiam jam declaratum, integrum
annum in ſilentio, ac ſine miraculis transegiſſe, cum enim Chriſtus
poſt Baptiſmum habuerit juxta Joann. c. I. v. 38. & ſequentibũs Di-
ſcipulos, cum quibus teſte eodem Joanne c. 2. v. 2. fuit invitatus ad
nuptias, liquet miraculum in Cana Galilæa primo annéô Baptiſmatis,
quò Diſcipulos elegit, patratum fuiſſe.
Ad ulter. p. &. Nuptias in Cana Galilæa non fuiſſe celebratas 6.
Jan. quod autem Eccleſia, aut Breviarium Converſionem aquæ in vi-

num referat ad diem 6. Jan. non ſequitur, quèòd hoc die contigerit
ſe

176 Diſſertatio Chronologics

ſed verba Breviarii hodie vinum ex aqua factum ad Nuptias. Ita in-
telligenda ſunt: hodie celebratur illius miraculi memoria, quando
Chriſtus ex aqua fecit vinum, ſic licèt Feſtum Pentecoſtes eadem
ipſa die non celebretur, qua Spiritus S. ad Apoſtolos deſcendit, illôs-
que illuminavit, legitur tamen: Deus qui hodierna die corda Fide-
lium &c. Quod & in Præfatione Miſſæ cantatur, ſic conſtat S. Joan-
nem Baptiſtam decollatum fuiſſe circa Feſtum Paſchatis, quo tempore
S. Jacobus M. etiam capite diminutus fuit, hic quidem juſſu Herodis
Agrippæ, qui fuit Filius Ariſtobuli, ille mandante Herode Antipa,
qui fuit Filius Herodis M. Frater Ariſtobuli. Et tamen Feſtum decol-
lationis 29. Aug. Jacobi 25. Julij celebratur. Prætereà ex Scriptura
certum eſt primo, Chriſtum fuiſſe à Magis adoratum, dein bapti-
zatum, & poſt Baptismum ad nuptias, in“ quibus aquam in vinum
convertit, invitatum, & tamen Breviarium ſecundéô locô ponit hoc
miraculum de converſione aquæ in vinum, & tertiò locô primum
dicit: hodie in gordane à goanne Chriſtus baptizart voluit. Unde
pari modo dico: licet 6. Jan. non fuerit hoc miraculum factum, ut
ex noſtro computo annorum Chriſti conſtat, tamen Eccleſia, cum ſit
primum Miraculum, quod Chriſtus fecit ſe manifeſtandòé mundo, ad
Feſtum Epiphaniæ, quæ Latinè manifeſtatio dicitur, hoc referat ce-
lebrandum, licet hac die 6. Januar. non contigerit, perſpectum enim
eſt ex Antiquorum Patrum monumentis, quod Eccleſia hæc Feſta cele-
brandé neutiquam intendat perſuadere Fidelibus, quaſi illo die geſta
fuerit, quæ recoluntur. Hinc S. Auguſt. tom. y. pag. 169. in appen-
dice Serm. 134. qui eſt 4tus in Epiphan. Dom. & tribuitur Maximo ſe-

quentia refert: Licêt Fratres dilectiſſimi de ſolemnitate diei hujus

veterum ſit diverſa traditio, una tamen Sanctæ Devotionis eſt fides,
& quamquam non nukti hodie Dominum noſtrum gEſum Chriſtum
Ktella duce venientilbus ab Oriente Magis exiſtiment adoratum, alii
autem aſſerant, eum aguas in vinum mutaſſe, quidam vero Bapti-
zatum illum à goanne confirment, in omnibus Dei Filius creditur,
in omnibus eſt vera feſtivitas. Alio autem in loco S. Maximus hæc
tria TPEend dicit: Quid autem potiſſimum ſit factum, novit ipſe
ui fecit.
Objectio 3. Mors Chriſti contigit illo annô, quo per illam celebe-
rimam ecclypſim juxta S. Lucam c. 23. ab hora ſèxta facta ſunt tene-
bræ per unt verſam terram uſque ad horam nonam. Sed Solis ec-
clyplis contigit anné ræ vulgaris 32. qui concurrit cum anno æt-
Chriſti 36. & cum anno Imperii ab obitu Auguſti 18. ergo Chriſtus
pro nobis paſſus eſt ann. æt. ſuæ 36. prob. m. ex teſtimonio Phlegon-
tis,

16, qn
Sle m.
mim /
enti
e
Dbin T
A? v
lis ten
1.
us Irte
onſtra
eeclpplie
Concurr
Conſulan
krtorem
Ees, int
Müle an
Oni
usdemn
tls, 3
Wen A⸗
Mn,
tem ſoli
O
lm lun
lin cor
M, vel

pticg Ni
norin
ecoltez e
eſcendt,
gie lill
onſarde
guo tent
hſoceke
eroce Ani
lEeltuncn
Ae ein
n, bein ei
lan in ii
oes ont
locd un
Aluit Il
mn kidun
eceſa, an
66 muntn:
hoc reien
rhecone
hre Felin
Gioger
169 R
tor hri
ate l
imicf
n ,
dratund
n nil
lur m
Muin

De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti. 177

tis, qui Volum. 13. ita ſcribit. Otympiade 2oa. anné quarté Ecctyplis
Solis maxima fuit, guanta nunqgaam antea contigiſſe legitur, nox
enim hora 6. diei tanta fuit, ut etiam aſtra in cœlo apparerent in-

Sgentique tremore terra concuſſa eſt circa Bithyniam. Hoc ipſum
£ 2 P

refert Euſebius in Chronic. quod S. Hieronymus Latinè vertit ad an-
num Tiberii 18. ſed annus 4. Olympiadis 202. concurrit cum anno
æræ vulgaris 32. ſeu cum anno æt. Chriſti 36. & Imperii Tiberii ab
obitu Auguſti 18. ergo hoc anno accidit ecclypſis, quæ ab Evange-
liſtis tempore Paſſionis Chriſti contigiſſe dicitur.
&. In textu Phlegontis, quem ſecuti ſunt Euſebius & Hierony-
mus irrepſiſſe mendum, quo ad annum Olympiadis, quod doctè de-
monſtrat Pagi in Critica Baronii ad an. 32. æræ vulg. Nam præfata
ecclypſis contigit quidem Olympiade 202. at non anno 4. ſed I. qui
concurrit cum anno 29. æræ vulg. ætat. Chriſti 33. & Imperii Pro-
conſularis Tiberii 19. quo anné mortuus eſt Chriſtus Dominus. Hunc
errorem circa annum Olympiadis etiam coguntur fateri illi Autho-
res, inter quos eſt Alexander Natalis, qui aſſerunt Chriſtum mortuum
fuiſſe annò 33. Eræ vulg. qui eſt annus 37. æt. Chriſti, quia annus 4.
Olympiadis 202. non concurrit cum anno 33. æræ vulg ſed cum anné
ejusdem æræ 32. ſeu cum anno 36. æt. Chriſti. Proin Alexander Na-
talis, qui dicit Chriſtum obiiſie ann. æt. 37. debet dicere dictam
Ecclypſim contigiſſe Olympiade 203. anno I. & ſic Phlegon, quem ta-
men Alexander pro ſe citat, juxta eundem Alexandrum non ſolùm in
anno, ſed etiam in Olympiade erravit, nos autem dicimus Phlegon-
tem ſolùm errâſſe in anno, & non in Olympiade.
Objectio 4. Chriſtus mortuus eſt juxta conſtantem Eccleſiæ ſen-
ſum luna 15. & feria ſexta, ſed ex omnibus annis, qui de obitu Chri-
ſti in controverſiam venire poſſunt, nullus annus reperitur, cujus pri-
ma, vel ſecunda Luna plena eſſe potuerit feria 5y. vel 6. niſi annus 33.
æræ vulgar. ergo Chriſtus mortuus eſt anno 33. æræ vulg. æt. Chri-
ſti 37. m. p. accuratiores Aſtronomi Lunam 15. in feriam 6. duntaxat
anni vulgar. 33. incidiſſe demonſtrant: ergo
R. Judæos ante Urbis excidium nullis Cyclis, aut Aſtronomicis
tabulis, & conputationibus in ſtabilienda anni forma uſos fuiſſe, ſed
initia Menſium Lunarium ordinârunt ab aſpectu Lunæ, ùt docet Pe-
tavius l. 2. de Doctrina temporum, & ante hunc Clemens Alexandri-
nus l. 6. ſtromat. de Judæis ſic loquens: Et niſi Luna apparuerit,
neon agunt Sabathum, quod dicitur primum, neque agunt Neome-
niam, neque azyma, neque feſtum „ neque magnum diem. Cum
igitur Judæi non computaverint zniti⸗ Menſium ſuorum Lunarinm
Jjuxta

178 Diſſertatio Chronologica

juxta rigorem Aſtronomicum, hoc eſt à conjunctione Lunæ cum So-
le, nihil certi periti hujus temporis Aſtronomi computando Novilu-
nia juxa rigorem Aſtronomicum id eſt ab una Lunæ conjunctione cum
Sole ad alteram (quod tamen Juçæi non fecerunt) pro difficultate
hac enodanda inferre poſſunt. Ita enim procedebant Judæi ante de-
vaſtationem Hieroſolymitanam, qualem autem annorum formam poſt
Urbis cladem Judæi obſevaverint, incertum eſt: & licèt Judæi poſt
devaſtationem Urbis aliis Aſtronomicis, Cyclis, ac computationibus
uſi fuerint, minimè tamen ex ſimili recenti judæorum Cyclo vetera
Judæorum feſta colligi poſſunt. Quia ab initio, & ante excidium Ur-
bis tali computatione uſi non fuerant. .
Objectio ta juxta receptam traditionem Petrus, & Paulus Mar-
tyriò coronati fuerunt annô 1I4. Imperii Neronis, qui eſt annus æræ
vulgaris 67. & à morte Chriſti annus 34. ergo Chriſtus mortuus eſt
anno 33. æræ vulgaris, æt. ſuæ 37. a. ſuppono; c. autem ſic p. ab anno
æræ vulgaris 33. qui concurrit cum anno Imperii Tiberii ab obitu Au-
guſti 19. uſque ad 14. an. Neronis fluxerunt 34. anni, hos 34. annos
computande cum 33. annis æræ vulgaris, habebimus annum æræz
vulgaris 67. qué⁶ Petrus, & Paulus Romæ Martyrium ſubierunt.
. SS. Apoſtolos Petrum & Paulum non fuiſſe Martyrio affectos
anno 14. exeunte Neronis, qui concurrit cum anno 68. æræ vulgaris.
Nam annus 14. Neronis initium ſummit à die 13. Octobris anni 67.
æræ vulgaris, & hic annus I4. Imperii Neronis finitus fuit 9. Julii, quia
hoc die, & hoc anno 14. quem tamen non complevit, Nero mortuus
fuit, cum ergo Petrus, & Paulus juxta communem Eceleſiæ traditio-
nem Martyrio affecti fuerint à Nerone 29. Junii, dici non poteſt, Pe-
trum, & Paulum à Nerone 14. annéô ſui Regiminis fuiſſe occiſos, quia
hoc die Nero amplius non vixit. Neque dici poteſt Martyrium Apo-
ſtolorum Petri, & Pauli contigiſſe anno I3. exeunte Neronis qui con-
currit cum anno 67. æræ vulgaris, quia Nero toto hoc anno Imperũ
ſui 13tio in Græcia permanſit, Româmque reverſus fuit anné æræ
vulg. 68. Regiminis ſui 14. & hoc ipſo anné mortem ſibi ipſi violen-
tam intulit die 9. Junii, ut pluribus ex Dione demonſtrat Pagi in Cri-
tica Baronii ad ann. 68. ergo nec anné 13. Imperii Neronis S. Apoſto-
li paſſi fuerunt. Proin cenſeo Petrum & Paulum Martyrii Palmam
obtinuiſſe annéô 12. exeunte Neronis, qui eſt annus æræ vulg. 66.
hoc enim anno Romæ exiſtebat Nero, cujus juſſu Petrus, & Paulus
die 29. Junii ejusdem anni occiſi fuerunt. Ita ſentiunt S. Hieron. in
lib. de Scriptor. Eccleſiaſt. tam in Elogio S. Petri, quàm Pauli. Pon-
tificabile Rom. Chryſoſt. Honorius, Hidorus, Beda, & alii, docentes
Petrum,

Detrun
Domit
Altem
line
mu
D
lebray
uod
Chriſt
Paptiſ
. I0.
odei
nundi
Daſche
Chric
Vehe
Dallun
meen
luum!
G
Daſche
comme
Mabe
Morum
guibus
Eideo
us er⸗
Evi⸗
Eehrrt
Vir
Chicl
ne
niam
ſerat
gerem
Wd 9
balet
ude

Unv Cun
a000 M
Unckionetn

ro Ciftoln

Udeiantee⸗
formum
Et udrind
ppotztontr
Cyclo ver
exeiciund

Pavln .
anmin
mortulse
ie N Dim
4hohtun
1o5 4 Mm
abbuor n
bierunt.
Ui Atht
Ere onm
hris toni
ero nor
eſir tmndi⸗
hoel 1
oceiloylil
rinn
nis glct
nno IM
t Nnd
il ſi
85. Hole
rüh
2
EI

De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti. 179

Petrum, & Paulum Martyrio coronatos fuiſſe 29. Junii, à Chriſti
Domini paſſione annò 37. paſſus autem Chriſtus eſt juxta æram vul-
garem annéê 29. à quo tempore, & annnéê usque ad annum xæræ Chri-
ſtianæ 66. 7 nuxerunt anni junge annos 37. annis 29 & habebis an-
num 66. ræ vulg.
Objectio 6. Chriſtus poſt Baptimmum à Joanne acceptum non ce-
lebravit 4. Paſchata, ergo ruit fundamentum noſtræ Concluſionis,
quod Prænot. 2. hujus ſeéctionis inſinuavimus, a. p. illo anné, quo
Chriſtus mortuus fuit, nullum celebravit Paſcha, ergo Chriſtus poſt
Baptiſmmum à Joanne acceptum non celebravit 4. Paſchata a. p. ex
c. I8. S. Joann. v. 28. ita loquentis: erat autem mane: & ipſi (i. e.
Judæi) non introierunt in pratorium, ut non contaminarentär, ut
manducarent Paſcha. Ergo pro tunc Judæi necduͤm comederant
Paſcha, ſen agnum Paſchalem, quem ex Præſcripto legis (quod &
Chriſtus ſemper obſervabat) immolare, & manducare debebant ad
Veſperam diei 14. primi Menſis. Ex quibus ſequitur vel Chriſtum
paſſum fuiſſe die 14. & ſic morte præventum Agnum Paſchalem co-
medere non potuiſſe: vel Judæos annné, quo Chriſtus mortuus eſt
ſuum Paſcha tranſtuliſſe ad diem 15. primi Menſis.
e. n. a. ad p. ex c. 18. S. Joann. deſumptam dico: quod per Pa-
ſchatis commeſtionem hic non intelligat S. Joan. commeſtionem agni

Paſchalis, quem Chriſtus, & Judæi jam præcedenti die ad veſperum

commederant, ſed intelligit S. Joannes per Paſcha Azymos, & victi-
mas Paſchales, videlicet agnos, vitulos, arietes &c. quæ per 7. Azy-
morum dies afferri & immolari ſolebant, ùt legere eſt 2. Paral. c. 30.
quibus Panibus & victimis non niſi mundis Perſonis licitum erat veſci
& ideo Judæi Prætorium Hominis Gentilis, in quo Chriſtus damnan-
dus erst, ne contaminarentur, intrare renuebant.
Objectio 7. Chriſtus nullum Paſcha celebravit niſi cum Judæis,
& quidem die lege prælcripta, ſed ultiméô annéô vitæ Chriſti judæi ce-
lebrärunt Paſcha poſt mortem Chriſti, ergo Chriſtus ultimò annéô
vitæ ſuæ nullum celebravit Paſcha. M. conſtat ex ſcriptura: ſiquidem
Chriſtus à tempore Circumciſionis legem veterem exact& adimplevit.
m. a. p. Ex S Joanne Evangeliſta, qui c. 19. dicit: Zudæi ergo quo-
niam Paraſceve erat ) ut non remanerent in cruce corpora Sagdate
erat enim magnus ille dies Sabbati) rogavernunt Pilatum, ut fran-
gerentur eorum crura. Sed hic dies Sabbati non vocatur wagnus,
aut Jauctior niſi propter celebratum Paſcha quia ſimul Sabbatum &
Paſcha erat, quod Judæi celebrabant; ergo ultimô anné vitæ Chriſti

Judæi celebraban Paſcha poſt mortem Chriſti.
2 2 g. C.

180 Diſſertatio Chronologica

N. C. M. n. m. ad p. ex S. Joanne allatam dico: illum diem Sab-
bati non vocari magnum, quaſi illa die fuiſſet Paſcha celebratum,
ſed quia ſolennitas ejus propter octavam Paſchæ concurrentem dupli-
cabatur, nam hoc ipſum Sabbatum erat unus ex 7. diebus Paſchali-
bus, quæ prærogativa nulli alii Sabbato per totum annum occurrenti
competebat.
Dices non poteſt aſſignari dies, quo Chriſtus ultimò annéô vitæ
ſuæ Paſcha celebraverit, ergo nullum celebravit.
B. n. a. atque aſſigno diem, videl. Chriſtum, annò, quòô mor-
tuus eſt, Paſcha celebrâſſe, h. e. comediſſe agnum Paſchalem die
14. menſis Niſan in ſecundis veſperis, quod ſic probo: Chriſtus ce-
lebravit Paſcha I. die Axymorum, ſed hæc erat 1I4. ergo Chriſtus
celebravit Paſcha annò́, quéô mortuus eſt, 14. menſis Nilan. M. pa-
tet ex S. Matth. c. 26., ubi hæc habet: prima autem die Azymorum
acceſſerunt diſcipuli ad Eſum dicentes: Ubi vis paremus tibi Paſeha:
Ergo &c. m. autem ſic p. prima dies Azymorum incidebat apud Ju-
dæos in diem 15. primi menlſis, ſed hœæc dies incipiebat à ſecundis ve-
ſperis diei I4. menſis: ergo dies, quo Chriſtus celebravit Paſcha,
erat dies 14. menſis Niſan, qui eſt menſis Martius, & poſt egreſſum
ex Ægypto pro primo menlſe haberi cæpit, Deo ita jubente Exod.
c. 12. Menſis iſté vobis prineipium ménſtum, primus erit in menſibus
anni. M. autem & m etiam patet ex hoc eodem lib. Exod. c. 12. &
Levit. c. 23. Menſe primo 14. die menſis ad veſperum Phaſe Domini
eſt. Libro Exod. c. c. Iraêlitis jamjam ex Ægypto proficiſcentibus
Ppræſcribitur ritus immolandi, & manducandi agnum Paſchalcm: ibi-
démque pertractatur de agni illius qualitate, tempore immolitionis,
ſanguine poſtibus illiniendo, perſonis idoneis ad commeſticonem, de
ipſo feſto, quod eſt Phaſe ſeu Paſcha &c. Huic præcepto Chriſtus
Salvator noſter, qui venerat non ſolvere legem, ſed adimplere, exi-
turus ex hoc mundo inſtante Paſſionis & Mortis ſuæ tempore ſatisfa-
cere volens, Hieroſolymis cum 12. diſcipulis ſuis in cænaculo grandi
recumbens Paſcha celebravit, hæc eſt, communis S. Scripturæ, per-
petuæ traditionis, & 8S. Patrum doctrinæ conformis ſententia. Quia
tamen huic S. & antiquiſſimæ traditioni quidam contradicere præſum-
pſerunt, pro majore præſentis controverlſiæ dilucitatione, ut veri-
tas ſcripturæ magis innoteſcat, ſit

lorh

n

autem
ſterum
Pinqui⸗
unnl d
Mxod.1
nenſbe
onis
annus
guo ſol

Pr
legliun
Unlas d
ihos,
lerit
(id ett
kum ſol
l.
Dantur
lan me
Orbemn
. r.
is, ſen
tranſten

..

m dend
Celebrnnr
enkene
us Dichl
N oceeti

1 mndt

, Go
ſehalen d
Chrikce
90 Cris
lan. M.e
Azymoru
ihiih
t Nud
ecunts
rit Men.
bl egel
henne bil
in mulſt
0
iſe
feiſenk

halen:

moltion
conen, 1
Plen /
ore g⸗
culo Genl
ture,N
tin.
e rie
,

De Annis Nativitatis, Baptiſini & Mortis Chriſti. 181
Sectio IV.
Vtrum Chriſtus annò, qudò mortuus eſt, Paſcha
cum judaæis celebraverit, & qua die altimum hoc
Paſcha cum Diſcipulis comederit, & Sacram
Euchariſtiam inſtituerit ?

SE& Nee Reſolutionem hujus Quæſiti Prænot. tI. Judæos menſibus
E Lunaribus uſos fuiſſe, ac menſes computare ſecundùm Lu-
nas conſueviſſe, ita, ut prima dies menlis, eſſet 1I. dies Lunæ,
quæ Neomenia dicebatur. Initium verò anni, antequam præceptum
de celebrando Paſchate Hebræis datum fuiſſet, ipſi inchoabant menſe
Tizri, qui reſpondet partim Septembri, partim Octobri, poſtquam
autem à ſervitute Pharaonis liberati fuerant, voluit Deus, ut impo-
ſterum initium anni ſummerent à prima Luna, ſeu à Novilunio pro-
pinquiori ad 5Æquinoctium veris, & ab iſta incipiebat primus menſis
anni dictus Niſan, correſpondens Martio noſtro, Deo ita jubente
Exod. 12. V. 2. Menſis iſte vobis princibium menſium erit primus in
menſibus anni. Et hoc ideo, quia hoc menſe Deus à ſervitute Pha-
raonis judæos eduxerat. Ex quo liquet, quèòd ab exitu Hebræorum
annus vulgaris diſtinguatur à Sacro, quo Scriptura ſemper utitur, de
quo Joſephus uſu rerum calentiſſimus Judæus l. I. Antiq. c. 4. (cribit.
Prænot. 2. Tres dierum differentias judæos agnoviſſe nimirum
legalium, naturalium & artificialium. Legales ineipiebant à veſpera
unius diei ad veſperam ſubſequentis: & hi maximè in uſu erant apud
ipſos, præſertim Legalibus obſervationibus, & feſtis juxta illud
Levit. 2 ¾. V. 32. A veſpera usque ad veſperam celebrabitis Sabbata
(id eſt Feſta) veſtra. Quem morem adhuc ſervat Eccleſia in Feſto-
rum ſolennitatibus veſperis primis ad veſperas ſecundas perduranti-
bùs. Naturales (qui uſui erant apud Græecos & Latinos) accipie-
bantur à media nocte ad mediam noctem, vel ùt aliis placet ab ortu
Solis unius, ad ortum ſolis diei alterius. Dies autem artificiales
ſicut modò comprehendebant tantùm illud ſpatium, quéô lux Solis
orbem noſtrum perfundit: qué pactô dies à noéte ſecernitur.
Pronot. 3. Duas apud Hebræos fuiſſe celebritates unam Paſcha-
tis, ſeu tranlitus, in memoriam beneficii, quò́ Angelus vaſtator
tranſiens per 5ͤgyptum, & primogenitos Ægytiorum interimens,

ſolos Hebræos, quorum poſtes ſanguine agni linitæ erant, ſalvos re-
2= lique-

4.

182 Diſſertatio Chronologica

liquerat. Alteram Azymorum in recordationem alterius beneficii,
quò eadem nocte poſt interemptos Ægyptiorum primogenitos Judæi
adeò feſtinanter fugæ ſe dederunt, ut, cùm non poſſent panes fer-
mentare, Azymos panes præproperè coxerint.
Prænot. 4. Paſchatis celebrationem Judæis præceptam fuiſſe Luna
14. menſis primi ad veſperam, id eſt, ante occaſum Solis incipiebat
celebrari. Poſt occaſum Solis jam incipiebat Luna I5. & ſolemnitas
Azymorum, quæ 7. dies legales continebat: ita tamen, ut prima,
& leptima dies eſſent ſolemniſſimæ, & in his 7. diebus Az;orum
dictis, panis fermentatus in domibus Hebræorum non inveniebatur.
Guncta hæc leguntur in c. 12. Exodi v. 3. 6. & ſequentibus. Decima
die menſis tollat unusquisque agnum. v. 6. Et ſervabitis eum usque
ad Ig. diem menſis hujus, immolabitque eum aniverſa multitudo
Filiorum Iſraël ad veſperiam, - - - & edent carnes nocte illa aſſas
igni, & Azxymos panes. Ex his patet, quèd licèt Paſcha inciperet
ad veſperam diei 14. abſolvebatur tamen ingreſſa jam die 15. quæ
erat dies I. Azxymorum, & ſic conjungebatur, ſimul Paſcha & pri-
ma dies Azymorum, quod ſic oſtendo. Celebratio Paſchatis in-
cludebat immolationem agni, ejusdem aſſationem, & comeſtio-
nem: ſed immolatio agni fiebat ad veſperam diei 14. id eſt, incli-

nante jam ad occaſum Sole: & quia non parum temporis inſummi

debebat in immolatione, aſſatione & comeſtione agni, commeſtio
illius non poterat fieri niſi poſt occaſum Solis, à quo occaſu incipie-
bat dies 17. quæ erat prima dies Axymorum, à qua die Judæi Solis
Azymis veſci debebant, ergo celebratio Paſchatis incipiebat quidem
in fine 14. diei (dixi in fine 14. diei: nam ſi ad initium diei 14. ſeu
2d I. veſperam celebratio Paſchatis incepiſſet non fuiſſent 7. ſed 8.
dies Azymorum) ſed I5. die jam inchoata abſolvebatur. Unde in
Exod. verbis ſupra relatis, dum præcipitur immolatio agni, dicitur:
Immolabitque eum univerſa multitudo Filiorum Iſrazl ad veſperam
diei, nempe 14. dum verèò præcipitur comeſtio ejusdem dicitur:
Et edent carnes nocte illa aſſas igni, nempe die I5. legali jam in-
choatâ. Propterea advertit Maldonatus, quod ubi in noſtris vul-
gatis celebratio Pathatis dicitur fieri ad veſperam diei 14. Textus
Hebræus dieit: Inter veſperam & veſperam, duas enim veſperas di-
ſtinguebant Hebræi. Primam ab hora 9. ſeu 3, poſt meridiem, ſeu
cum ſole vergente ad occaſum, dum asr palleſcere incipit, & hoc
tempore agnus immolabatur, quâ horâ Chriſtus exſpiravit. Alte-
ram ab occaſu ſolis, ſeu à 6. poſt meridiem jam nocte inchoata; &

hoc tempore agnus comedebatur. Unde dicitur: Et edent carnes

nolte

ce
lriptu
Gie Ar
Axju.
ten a
P
ima
elt,
15 in
ſenalen
Geis
in con
ſec le
ludai
hovi
Cone
gui
egiſe,
(ramer
tis,
legen
dlam
dus
Caln
Chri
Hanc
editic
ſol. 7)

.
aditi
genſis
quem
Chriſt
VIS i
Cenſen
mecigl
tranch
uos

De Annis Nativitatis, Baptiſini & Mortis Chriſti. 183

nocze illa, qua jam prima dies Azymorum inceperat, & hac ratione

ins beieil . Tan ne . .
ſeriptura aliquando dicit, Paſcha celebravi die 14. aliquando prima

ge b
Rik die Azymorum. Ut Matth. c. 26. V. 17. Marc. c. I4. V. 12. Prima die
Azymorum, quando Paſèha immolabant. Et Luc. 22. V. 7. Venit au-
moleh zem dies Azymorum, in qua neceſse erat occigi Paſcha. .
sinhi Prænot. 5F. Quatuor circa hanc Quæſtionem exſtare Sententi as
Denin Prima eſt Græcorum, qui aſſerunt Chriſtum, annò, qu mortuus
n, A n eſt, agnum Paſchalem non comediſſe die lege præſcripta, id eſt die
irsRen 1I4. in ſecundis veſperis, ſed die integra anticipâſſe, agnum que Pa-
Perenine ſohalem comediſſe, nec non Euchariſtiam inſtituiſſe die 13. quâà Ju-
Nen dæis pane fermentato adhuc veſci licebat. Unde colligunt Chriſtum
i, aeras in conficiendo Euchariſtiæ Sacramento uſum fuiſſe pane non Azymo,
6, natis ſed fermentato. . . .
4 e Secunda eſt Durandi de Villajagnon Ord. Equeſt. Melitenſ. de
e lu udaic. Paſch. Marc. Anton. de Dominis reput. Eccleſ. I. 5. c. 6. quos
inn heſe noviſſimè ſecutus eſt Pater Lamy Oratorii Berulliani Presbyter in ſua
de .Concordia Evangelica in tract. Hiſt. de veteri judæorum Paſchate,
CnA, qui volunt Chriſtum anno, quo in crucem actus eſt Paſcha non per-
Pilentht egiſſe, nec agnum Paſchalem comediſſe, ſed ſolüùm Auguſtiſſimum Sa-
conein cramentum inſtituiſſe in Cœna, quam habuit 13. die in ſecundislveſpe-
d el, ris, & cruci affixum fuiſſe die 14. qua die ad veſperam ſecundam juxta
orig inun legem immolari, & comedi debebat agnus Paſchalis. In hanc ſenten-
, ColN tiam deſcendunt duo Doctiſſimi moderni Scriptores Nicol. Toinar-
caln inß dus in ſua Harmonia Evangel. 1707. prælo commiſſa. Et Auguſtinus
odri Calmet Ord. S. Bened. in Diſſert. de noviſſimo Paſchate D. N. Eſu
eber ⸗ Chriſti, quam anné 1713. ſuo Commentario in S. Matth.- præfixit.
ieigt Hanc tamen ſuam opinionem clariſſimus, Author juxta recentiorem
zr editionem ſuorum Operum de anno 1735. Tom. 7. in Evang. S. Matth.
t. Uik, fol. 75. per ſpecialem additionem revocare videtur.
ni, Oent Tertiam Sententiam apud Lyran. tom. 5. in cap. 26. S. Matth. in
40 l,n additione ad verba: prima autem die Azxymorum tuetur Paulus Pur-
enn dn genſis ex Jjudeo Converſus, & tandem Archiepiſcopus Aquilejenſis,
gal io quem ſequitur Janſenius, Maldonatus, & alii, qui licet fateantur
noſtis⸗ Chriſtum annò, quo paſſus eſt, Paſchalem agnum comediſſe die Jo-

U vis, nempe 14. die in 2. Veſperis juxta Moſaicæ legis præſcriptum,
cenſent tamen Judæos eo annô, quo Chriſtus mortuus fuit, non co-
den mediſſe Paſcha codem die, quo Chriſtus illud comedit, ſed illos Pa-
7, Ah ſcha procraſtinaâſſe, ſeu in ſequentem diem veneris ad 2. Veſperam
tranſtuliſſe, ne juxta traditionem Majorum, & Concilii decretum

dquos feſtos dies continuos celebrarent, ſicque Paſcha Judæi, quandô
occur-

1984 Diſſertatio Chronologics

occurrebat feria quinta ad 2. Veſperam (quod tempore baſſionis
Chriſti contigit) tranſtulerunt ad diem Veneris, ſeu 15. ad 2. Veſpe-
ras, unde Sabbatum immediate ſequens erat ſimul prima dies Azy-
morum. Hanc traditionem quidam credunt ſumpfſiſſe initium à repa-
ratione templi poſt reditum à captivitate Babylonica. Proin annéô,
quo Chriſtus mortuus eſt, propter concurrentiam Feſtorum Hebræi
manducabant Paſcha die Veneris ad 2. Veſperam, Chriſtus vero die
Jovis. Dies autem Veneris ob dictam translationem illo annô erat
Ferialis.
LQuarta tandem Sententia eſt omnium fere Latinorum cum S.
Thoma 3. Part. Q. 46. art. 9. & Q. 74. art. 4. qui docent Chriſtum
eo annô, quo paſſus eſt, Paſcha peregiſſe, agnumque Paſchalem co-
mediſſe eadem die, qua illum judæi comedere debebant, nempe 14.
Luna primi Menſis in 2. Veſperis. His ita præmiſſis concludo &
Dico primè Chriſtus Annéô, quo paſſus eſt celebravit Paſcha, &
comedit Agnum Paſchalem die 14. Menſis Niſan in 2. Veſperis, & non
ſolam Cœnam fecit, in qua Euchariſtiam inſtituit. V
Prob. Concluſio. Feſtivitas I. Diei azymorum incipiebat die 14.
Menſis Niſan, ſed Chriſtus annò́, quo mortuus eſt, Agnum Paſcha-

lem cum Dilſcipulis comedit prima die azymorum, ergo Chriſtus an-

n, quo mortuus eſt, Paſcha peregit die 14. I. Menlſis Niſan in ſecun-
dis Veſperis. M. eſt certa, & patet ex Levit. c. 23. Menſe primo I54.
die Menſis ad Veſperam Phaſe Domini eſt. m. a. p. Authoritate Evan-
geliſtarum: in primis S. Matth. c. 26. v. 17. dicit: Prima autem die

Azymorum acceſſerunt Diſeipuli ad Eſum dicentes: uabi vis, pare-

mus tibi comedere Paſcha β S. Marcus 14. & primo die Azymorum,
quando Paſcha immolabant, dicunt ei Diſcipuli: quò vis ezmus? &α*
paremus tibi, ut manduces Paſiha ? denique S. Lucas c. 22. venit
autem dies Azymorum, in qua nerxeſſe erat occidi Paſcha. Et miſit
Petrum & Joannem dicens, euntes parate nobis Paſcha, ut mandu-
cemus. Et Matth. c. 26. vV. 19 & fecerunt Diſcipuli, ſicut conſtituit
illis Eſus, & paraverunt Paſcha. Ex quibus clare conſtat Chriſtum
comediſſe Paſcha legale ineunte jam ſolennitate primæ diei Azymo-

rum, hoc eſt, in 2. Veſperis diei 14. primi Menſis, tunc enim inci-

piebat ſolennitas primi diei Azymorum, quandèò ad Veſperam Lunæ

14. ejecto fermentò Hebrei cum Azymis agnum Paſchalem come-

debant.
Inſuper Joannes affirmat diem illum, quo Chriſtus eſt crucifixus,
id eſt, feria 6 fuiſſe ſolennem, ac Feſtum: ergo ante hoc Chriſtus
jam comedit Paſcha, ſcilicet pridie Paſſionis juxta illud Joannis c. 13.
ante

Apte
cies
morte
UNS
tum:
ti, 9
mil. 9
in ſo⸗
Gixiſ⸗

totem

Daſch
raver
Gom.
in2.
ſolis

Chri

zgnu
infine
Nedi
rarn
gode
Ven

alien
juxt
na,

r⸗

canit
tum
Hore
wort
damn
3 ar
un
dece

fe Diſei

dnNe,
4 des
tiuntn
droinan,
rum Hin
Us verod⸗
0 mde

tum wnd
ut Chriku
chalene
„benel:
dod
t Dachul
etis nn

ebat e 1
um d
Chrikuert
n inſene
in
rirne
Altin
1, M
Auln
AN
1, N 4
t muli⸗
ultti
ei ⸗
cnin he
eumn
len

De Annis Nativitatis, Baptiſini & Mortis Chbriſti. 185

ante diem Feſtum Paſchæ ſciens ZEſus, gquia venit hora. Deinde
dies Paſchales jam inchoatos fuiſſe, dum Chriſtus condemnabatur ad
mortem eruitur tum ex verbis Pilati allegantis conſuetudinem, ut
unus reus dimittatur in Paſchate: tùm ex verbis judæorum ad Pila-
tum: nobis non licet occidere quemquam, ſcilicet ob Feſtum Paſcha-
tis, quod tunc celebrabatur. Ita exponit hunc textum Chryſoſt. ho-
mil. 82. in oann. & homil. 86. in Matth. & S. Auguſtin. traét. 114.
in Joann.? tom. 3. fol. 575. n. 4. inquiens: ſed intelligendum eſt eos
dixiſſz, non ſibi licere interficere quenquam propter diei Feſti sancti-
tatem, qquem celebrare jam caperant. .
g. P. Lamy Chriſtum ultimô anné, quo mortuus eſt, celebrare
Paſcha non pofuiſſe, nec debuiſſe, nec voluiſſe, quia Diſcipuli pa-
raverunt quidem Paſcha, & interrogârunt Chriſtum, ubi ſit paran-
dum, ſed hæc interrogatio, & præparatio non fuit facta in fine ſeu
in 2. Veſperis diei 1I4. led in principio hujus diei, i. e. poſt occaſum
ſolis die I13. & hoc veſpere diei 13. quæ ſimul erat initium diei 14.

Chriſtus in loco parato à Diſcipulis diſcubuit, & cœnam ſumplſit,

agnum tamen Paſchalem non comedit, quia hic non in exordio ſed
in fine diei 14. ad 2. Veſperam juxta legem debebat immolari, & co-
medi, cùm igitur Chriſtus;, in quir P. Lamy, ad finem ſeu 2. Veſpe-
ram diei 14. in cruce jam pependerit, non potuit hoc annô Paſcha,
quod ad 2. Veſperam 1I4. diei lex præſcribit comedere, morte præ-
ventus, ſed tantum Cœnam Euchariſticam peragere.
N. Hoc P. Lamy Syſtema opponi Conc. Trid. Seſſ. 22. c. I. & eſſe
alienum à perpetua SS. Patrum Græcorum, & Latinorum traditione,
juxta quam Chriſtus anné, quo mortuus eſt, non ſolum in ultima cœ-
na, quam cum Dilcipulis ante mortem peregit, inſtituit Euchariſtiæ
Sacramentum, ſed etiam Agnum Paſchalem comedit, unde Eccleſia
canit: Poſt ägnum Vbpicum expletis epulis corpus Dominicum da-
tum Diſcipulis. Et ex hac ratione Hieronymus Veuhietus Patria
Florent. quia in opore ſuo Chronologico ſcripſit Chriſtum annéô, quo
mortuus eſt, agnum Paſchalem non comediſſe: à Fidei inquiſitoribus
damnatus, & caſtigatus fuit. Quæ res, inquit Franciſcus Suarez in
3. part. Q. 70. art. 6, ſect. 3. am aperta eſt in EFangeliſtis, ut mi-
rum ſit, non defuiſſe hoc tempore Hæreticos, gqui eam negarent. Un-
de contra datam P. Lamy Reſponſionem ſic argumentor.
Primò tempus de quo Diſcipuli Magiſtrum interrogârunt, & pro
uo Paſcha parârunt, vocant Evangeliſtæ primum diem Azymorum,
14 prima dies Azymorum non à principio, & prima Veſpera, ſed à
fine & 2. Veſpera diei 14. inchoabatue „ & agnus Paſchalis hac V
E E 6

186 Diſſertatio Chronologica

2. Velpera immolari, & occidi debebat, ut conſtat ex locis S. Seri-
pturæ ſupra relatis: ergo Diſcipuli non ab exordio, ſed ſub fine diei
14. acceſſerunt ad Eſum, & paraverunt Paſcha, ſeu Agnum Paſcha-
lem, circa horam ſextam veſpertinam immolandum, & ſucceſſivè co-
medendum, qué paratô, inquit Evangeliſta, Càm facta eſſet hora
diſcubuit, & duodecim ecum eo, & ait illis: deſederis deſideravi
hoc Paſeha manducare vobiscum, antequam patiar. Luc. 22. V. I4. Si
ergo Chriſtus diſcipulis mandavit (non in principio diei 14. ſed ante
finem hujus diei) ut Paſcha pararent, & cum illis diſcubuit, utique
& Paſcha, & agnum Paſchalem comedit? nam diſcipuli juſſi fuerant

non communes cibos, ſed agnum Paſchalem parare his verbis: Ie

in civitatem - - - & dicite Domino domüs, quia Magiſter dicit:
UHbi eſt refelctio mea, ubi Paſeha cum diſéipulis meis manducem.
Si ergo Chriſtus Paſcha non manducſſet hac 14. die cum diſcipulis,
Dominum domús decepiſſet, & ſi alia die, contra legem Paſcha Chri-
ſtus cum diſcipulis manducare voluiſſet, Dominus domus, ſeu Pater-
familias, apud quem Chriſtus Paſcha parare juſſit, hoc propter decre-
tum, & legem à Synedrio latam non permilſiſſet. Imo Judas, & falſi
teſtes eum apud Pontifices & Sacerdotes de hoc facto accuſaſſent, &
Sacerdotes Chriſtum hujus violatæ legis ad Tribunal Pilati detuliſſent.
Secundèò dicta Reſponſio P. Lamy ſupponit Chriſtum anno 33.
Præ vulg. mortuum fuiſſe, & diem 14. primi menſis juxta computa-
tionem Aſtronomicam initium ſumpfiſſe feria 5. id eſt, die Jovis poſt
occaſum Solis, cùm tamen juxta dicta in prioribus longè probabilius
ſit, Chriſtum mortuum fuiſſe anno 29. Æræ vulg. ſub Conſulatu duo-
rum Geminorum, quo poſito ruit fundamentum computationis

Aſtronomicæ P. Lamy: ſiquidem ultimorum 8. dierum vitæ Chriſti

hæc eſt Chronologia: Chriſtus Dominus feria 6. ſive die Veneris,
quæ fuit- dies 8. menſis Niſan, ſeu à Novilunio Æquinoctii Vernalis
ex Ephrem venit in Bethaniam, poſtero die Sabbati cœnavit in domo
Simonis leproſi, ubi unxit eum Magdalena murmurante juda, quèd
hujus unguenti pretium non recepiſſet, ideoque cogitabat de Chriſto
prodendo. Sequenti die Dominica, quæ fuit dies 10. menſis Niſan
ſeu Luna hujus menſis 1o. & apud nos Dominica in Palmis dicitur,
Chriſtus ſolemni pompaâ cum ramis ingreſſus eſt Jeruſalem. Unde-

cima die Niſan, quæ erat feria 2. ſeu dies Lunæ maledixit ſterili fieui,

& in templo docuit. Duodecima die Niſan, ſeu die Martis in templo
docens diſputavit cum Scribis & Phariſæis, ac eis multoties væ inter-
minatus eſt Matth. 23. & de excidio orbis, & urbis Hieroſolymitanæ
Vaticinatus eſt. Utriusque ſigna prævia prædixit, & variis parabolis
omnes

ofhne
4,8
unt
teg
ingu⸗
itu
udei
Gicate
gbier
chro
1
b or
gem
Tis e
C
Apo
nir⸗

engo
InA
inei⸗
Incen

kunt
feri⸗
batu

ſcha
bat,
ſed h
lertu
dlies
nua
ſeqde
4

lont
bi
m 1
ato
derre

dcis d⸗
ſb frel
un .
ccelite
1 rle
iſtrrt
12.,V 41
1, Ein
ult, Wig
0 fven
Ferbis: N.
er in
atiltn
ch
ſch.
ſeubie
Pterbett
las,
Nalend 1
getulher
) Inn
Con
orſan

Poebis

Ohrut
Putrial
D
Pereli,
Vaumk
tindin
bet
Ns N
Reim,
li
ifan
nen
r ie⸗
nien

De Annis Nativitatis, Badbtiſmi & Mortis Chriſti. 187

omnes ad vigilantiam, & ſtudium bonorum eſt adhortatus, Matth.
24. & 25. 1I3. die Niſan, i. e., die Mercurii Principes Conſilium inie-
runt de Chriſto capiendo, in quo judas eum illis vendidit 30. argen-

teis. I4. Niſan, ſeu die Jovis, Sancto ad veſperam fuit Feſtum Paſchæ,

in qua Chriſtus agnum Paſchalem cum ſuis comedit, Euchariſtiam
inſtituit, & mox orans in horto Gethſemani à Juda proditus, & à
Judæis comprehenſus eſt. I5. die Niſan, ſeu die Veneris Sancto Ju-
dicatus, crucifixus & occiſus eſt. 16. die Niſan, ſive Sabbato re-
quievit in ſepulchro. Et 17. die Niſan videl, die Dominica & ſepul-
chro glorioſus furrexit. .
Præterea præfatus Author falsò ſupponit principiò diei 14. ædes
ab omni fermento expurgari debuiſſe, poterant enim Judæi juxta le-

gem pane fermentato veſci principiô diei 14. quia ſofùm in 2. veſpe-

ris ejusdem diei incipiebat Feſtivitas primæ diei Azymorum. Infuper
ſi Chriſtus àt P. Lamy contendit 14. ad veſperam fuiſſet mortuus,
Apoſtoli propter judæorum perſecutionem, & rabiem in unum conve-
nire non poterantur ad celebrandum Paſcha, quod repugnat ſcripturæ.
Tertiò Judæi in principio diei 14. pane fermentato utebantur;

ergo ſi Chriſtus in principio diei 14. Euchariſtiam inſtituit, eam non

in Azymo, ſed fermentato inſtituit, quia dies 7. AZymorum primùm
incipiebant ad 2. veſperam 14. diei, ſi autem in principio hujus diei
incepiffent, haberemus 8. dies Azymorum.
Dico 2. Judæi eòs annò́, quô Chriſtus mortuus eſt, non diſtule-
runt Paſcha ſuum ad diem I5. primi menſis, i e. usque ad veſperam
feriæ ſextæ, ſed celebrarunt illud die 14. deſinente ad veſperam. Pro-
batur
Primò. Ratio cur juxta contrarios AA. Judæi tranſtulerint Pa-
ſcha ad 15. eſt, ut prima Azymorum dies, quæ aliàs feria 6. cade-
bat, incideret in Sabbatum, ne duo feſta immediatè ſibi ſuccederenr,
ſed hæc ratio nulla eit: ergo. Min. p. Si prima AZymorum dies trans-
fertur in Sabbatum, neceſſariò ſeprima, & ultima feſtiva Azymorum
dies incidet in diem veneris, & ſic iterum habebimus 2. feſta conti-
nua ob diem Sabbati, immediatè diem veneris 7. Azymorum diem
ſequentem. Probatur
Secundòè. Judæi eò anné, quéô Chriſtus mortuus eſt, proùt vo-
lunt Adverſarii tranſtulerunt Paſcha ad veſperam ſecundam diei I15.
ubi incepit prima àzymorum dies: ergo cùm Chriſtus Paſcha ſuum
jam 14. celebraverit, ſequitur, Chriſtum non in Azymo, ſed fermen-
tato celebrâſſe. Inſuper Chriſtus offendiſſet judæos, quia eorum
decretum de translatione Paſchatis non fuiſſet ſecutus, & comediſſet
Aa 2 agnum

188 Diſſertatio Chronologica

agnum Paſchalem in templo ab univerſa multitudine fliorum Irael

(àùt Exod. c. 12. v. 6. præſcribitur) non immolatum; ſi enim Paſcha

fuiſſet translatum, agnus non niſi 15. ad veſperam fuiſſet immolatus.

Probatur

Tertiò ex S. Thoma, qui 3. part. Q. 46. a. 9. ad T. ita ſeribit:

Et ided quidam dicunt, quèd Chriſtus die convenienti (id eſt 14.
Luna) Paſcha cum diſeipulis ſuis manducavit, demonſtrans, gaod
usque ad ultimum diem non erat contrarius legi, ut Chryſoſt. dicit
homil. S. ſed Judai occupati circa procurationem mortis Chriſti con-
tra legem celebrationen Paſchaæ in craſtinum diſtulerant - - - ſed
nec ſßeag Videtur conſonum verbis Marci dicentis; Primo die Azy-
morum, quando Paſoha imolabant, ſimul ergo Chriſtus NB. & Judai
vetus Paſcha celebrärunt.
Dico 3. contra Græcos. Chriſtus annòé, quòô mortuus eſt, non

Luna 13, deſinente, & 14. inchoante celebravit Paſcha, & Euchari-

ſtiam inſtituit; ſed Luna I4. deſinente, & I15. inchoante, quo tem-
pore non erat in domibus Hebræorum fermentatum, & conſequenter
in Azymo conſecravit. Probatur
Chriſtus celebravit Paſcha prima die Azymorum ineunte: ſed
initium primæ diei Azymorum ducebatur ab occaſu Solis diei 14.
ergo Chriſtus anné, qué mortuus eſt, non Luna 13. ſed 14. deſi-

nente, & I5. inchoante celebravit Paſcha, & inſtituit Euchariſtiam.
m. conſtat ex authoritatibus S. Scripturæ ſupra allatais, & Prænor. 2.

ubi dictum fuit, Judæos legales dies ab occaſu Solis ad occaſum du-
cere, id eſt, à veſpera ad veſperam computare, quo tempore in eo-
rum domibus fermentatum panem habere vetitum erat. M. autem p.
teſtimonio trium Evangeliſtarum. Nam S. Matth. c. 26. v. 17. Marc.
c. I4. v. 12. Lucas cap. 22. v. 7. (quorum authoritates jam adduxi in
probatione primæ concluſionis) dicunt Chriſtum cum diſcipulis cele-
bràâſſe Paſcha prima die Azymorum ineunte. Ex his ergo Sole cla-
riùs apparet, Chriſtum cum diſcipulis ſuis comediſſe Paſcha legale
ineunte jam' ſolennitate primæ diei Azymorum, & ea inſtante ac-
ceſſiſſe diſcipulos ad eum, ut pararent Paſcha: quod contingere
non poterat, niſi inclinante jam ad veſperum die 14. ùt ſupra dixi-
mus, aliàs octo haberemus dies Azxymorum. .
Reſpondet Euthymius in Comment. cap. 26. & poſt eum Nice-
phorus I. I. Hiſtoriar. c. 28. Evangeliſtas vocare primum diem Azy-
morum diem præcedentem, nempè 13.
Contra eſt. Nusquam in tota Scriptura dies primus Azymorum
dicitur dies 13, menſis, ſed ſolùm dies 14. vel 15. ut patet ex nt.
“ Exod.

xoc.
elt en
tis di
Daſch.
howil
Bedar
Pxocd,
mini.
nus
c. 13.
ca.
vario
§.TI
vere
Ao⸗
dec

fallan
ſllun
non
kii
mod
20de
ſſſen
gien
WIs
fiſle
Cüm
annd.
ſeha
delict
appel
ude
ſteme
Nror
Eor
mort
Drol
Gali
Hier

inſene

U
rmug iel
ſc.i
Cyyffin
Nt4

5,

Is e N

E Prchn.

, uo ti⸗
blegtent

eunte:4

ls eil
1, &
lchurilin
Drenot
dectunt⸗
pore ni⸗
N.auten
.1I,. M.

, AMi

ipuli l⸗
l 6
ſn
ſeten
coNrige⸗
v h⸗

un Me
ſen k

0
4 l

De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Cchriſti. 189

Exod. cap. 12. v. 19. & 13. & Levit. 23. V. 34. ex Num. c. 28. V. 16.
eſt enim perpetua Eccleſiæ traditio Chriſtum in ipio ſolemni Paſcha-
tis die fuiſſe occiſum, & pridiè in nodte, qua tradebatur, agnum
Paſchalem comediſſe, nempè 14. menſis Niſan, ùt teſtatur 8. Chryloſt.
homil. Sy. in Matthæum Theophylactus, Theophilus Alexand. apud
Bedam lib. de ratione temporum c. 577. & 59. Theodoretus Q. 24. in
Exod. Tertull. l. contra Judæos. Cyprianus in ſerm. de Cœna Do-
mini, Ambrol. in Epiſt. 83. Hieronymus in cap. 26. Matth. Auguſti-
nus juxta ultimam editionem Tom. 2. Epiſt. 36. ad Caſulanum fol. 61.
c. 13. N. 30. Græci quidem, ùt Baradius Conc. Evang. Tom. 4. Il. I.
cap. 4. refert, Scripturæ textus à nobis Concluſione prima allatos in
varios ſenſus detorquent, & cum quibusdam aliis, ùt videre eſt apud
S. Thomam in 4. diſtinct. 1I. Q. 2. a. 2. Quæſtiuncula 3. dicere non
verentur, primos 3. Evangeliſtas falſum ſcripſiſſe, & erràâſſe atque
à Joanne cap. 12. dicente: Ante diem feſtum Paſchæ correctos fuiſſe.

Sed
Contra eſt. Dicere, quod in S. Scripturz Canonica ſit aliquid
fallum, & erroneum, cum ſit à Spiritu S. dictata, eſt blaſphemum,
fallum & erroneum, etli Scriptura eſſet falſa in uno tantùm loco,
non poterit habere firmitatem in aliis locis, ùt arguit S. Auguſt. in
Epiſtola ad Hieronymum. Laboravit quidem P. Joannes Harduinus
modernus S. J. ſcriptor, 3. Evangeliſtas cum S. Joanne conciliare,
adducitque in ſuis operibus anno 1709. editis Amſtelodami novum
ſyſtema de duplici Paſchate, Galilæorum videl. & Judæorum, in-
quiens: Galilæos & Iſraélitas ſeparatim à Judæis Paſcha Hieroſoly-
mis celebrare ſolitos eſſe, ita, ut feſta fuerint Geminata, aliúdque
fuiſſe Paſcha Galilæorum & Iſraëlitarum, & aliud Paſcha Judæorum.
Cùm ergo Chriſtus in Galilæa fuerat educatus peregit Hieroſolymis
anné, quéô mortuus eſt, una cum diſcipulis ſuis pariter Galilæis Pa-
ſcha die integra ante Paſcha judæorum, & de hoc loquuntur 3. Evan-
geliſt?. Joannes autem c. 19. dum diem, quâ Chriſtus mortuus eſt,
appellat Paraſeeven Paſchæ loquitur de Palchate Judæorum, quod
Judæi peregerunt die ſequenti poſt Paſcha Galilæorum. Sed hoc ſy-
Rtema nullum fundamentum habet in Scriptura, 88. Patribus, & Scri-
pturæ expoſitoribus tam modernis, quàm antiquis, quia Scriptura,
& omnes Patres unum tantùm Paſcha pro anno, in quo Chriſtus
mortuus eſt, referunt. Et cùm Chriſtus fuerit ex Tribu Juda, &
Proſapia Davidica oriundus, credibile non eſt, ipſum voluiſſe cum
Galilæis Paſcha peragere, & quæſo: quanta non fuiſſet confuſio

Hieroſolymis, ſi una pars advenarum ad diem feſtum unum Deum
A a 3 eodem

190 Diſſertatio Chronologica

codem ritu colentium agnum immolàſſet, & comediſſet, altera non:
aliis Luna I5. menlſis Nilſan fuiſſet dies feſtus, aliisnegotioſus, & Pro-

fanus. Quidam comediſſent Azyma, & alii fermentata; alii mani-

pulum obtuliſſent, alii autem offerre diſtulifſent, quæ tamen omnia
eodem die ab omnibus mundis Deus Exod. c. 12. & Levit. 23. obſer-
vari præceperat. Audiatur hac de re S. Thomas, qui 3. part. Q. 76.
a. 9. ad 1. ita ſcribit: Licèêt Chriſtus, qui eſt Paſoha noſtrum ſit cru-
ciſßixus ſequenti die, hoc eſt, 15. Lunar tamen nocte, gua agnus
immolabatur, corporis ſanguinisque ſuis diſéipulis tradens Myſte-
ria celebranda, & à Zudais tentus, as ligatus ipſius immolatio-
nis, hoc eſt, Paſſionis ſux ſacravit exordiume cum autem dicitur
Joan. 13 ante diem feſtum Paſchi, intelligitur hoc fuiſſe I4. Luna,
uod tunc evenit quinta feria, nam buna exiftente 14. erat dies
Jolennißſſimus Paſchæ apud udæos, & ſic eundem diem, quem Joann-

nes nominat ante diem feſtum Paſeha propter dAiſtinctionem natu-

ralem dierum, Matthaus nominat primum diem Azxymorum, quia
ſecundum ritum udaicæ feſtivitatis ſolennitas incipiebat à veſpera
Præcedentis diei. .
Ad 2. Autem in hoc articulo ſequentia leguntur: Paraſceve
gatphe nterpretalur praæparatio:⸗ verum autem Paſoeha, quod 1n

Paſſione Domini celelrabatur, incepit praparari ab hora noctis g.
quando ſcilicet omnes Principes Sacerdotum dixerunt: reus eſt mor-

tis. Hæc refert S. Thomas ex S. Auguſtino. Ergo Paraſceves, de
quo loquitur S. Joannes, non erat præparatio ad Paſcha, ſed ad Sab-
batum, quod in feriis Paſchalibus, ſen Azymorum diebus cadebat,
4 quidem die ſecunda Azymorum, de quo in objectionibus plura
icemus.

Solvuntur Objectiones.

Bjedctio I. Si Chtiſtus illé annô, quo mortuus eſt, Paſcha le-
S gale comediſſet, hoc factum fuiſſet veſpere 14. menſis Niſan,
quando ultimam Cœnam, in qua Euchariſtiam inſtituit, cum
dilcipulis habuit, ſed hoc tempore Paſcha legale non comedit. Ergo
ultimé annô, qué mortuus eſt, Chriſtus Paſcha legale non come-
dit. M. eſt noſtra Concluſio, m. p. Primò. Quando Chriſtus Eu-
chariſtiam inſtituit, & Cœnam cum diſcipulis fecit, jam erat prima
dies Azymorum, àùt patet ex S. Luca c. 22. v. 7. Venit autem dies
Azymorum, ſed prima dies Azymorum erat jam I5. menlſis Niſan,
ergo Chriſtus anné, qué mortuus eſt, Paſcha legale non comedit,
quia

— 2

gbia
141

in (
non

ente
tan
Pro
ma
bus
mol
Dro

tenm,
, EN
Aimui
ven oni
19, 0.
. C
,ſtn
An
s Mr
nmelate
p dliin
r. M
rat
ten iu
len it
, 60

1

2 A,
Durgen
, t 1
lfi,
4

ceſes,6

aRen

Pus

Puccut
ivin
N
0n
glu

n

De Annis Nativitatis, Baptiſmi, & Mortis Chriſti. 191

quia hoc juxta legem ante I. diem Azymorum celebrari debuit
14. menſis.
Secundè. Agnus Paſchalis debebat ſtandé comedi, ſed Chriſtus
in Coœna cum diſeipulis recubuit, ut Matth. c. 26. v. 20. teſtarur, &
non ſtetit: ergo:
Tertidò, Exodi 12. præſcribitur, ut 10. die tollat unusquisque
agnum in domum ſuam, & illam ſervet usque ad 14. diem menſis
Nilan. Inſuper agnus Paſchalis ante comeſtionem priùs immolari de-
bebat in templo Hieroſolymitano, ut colligitur ex Scriptura, ſed
hoc utrumque Chriſtus ante Coœnam facere non poterat, quia 14.
ad veſperam necdum locum pro Paſchate legaliter comedendo habuit:
ergo. Ad Argumentum HM
G. C. S. M. n. m. ad I. p. dico. Diem 14. menſis Niſan, in cujus
ſecundis veſperis debebat celebrari Paſcha, fuiſſe ſimul initium pri-
mæ diei Azymorum, quæ illa 2. veſpera deſinente poſt occaſum Solis
incipiebat, & in hoc ſenſu illa velpera ſecunda vocatur dies prima

Azymorum, id eſt, ingrediens, & incipiens, in qua agnus Paſcha-

lis comellebatur. Quèd autem S. Lucas dicat: Zenit autem dies
Azymorum, nihil obſtat, etſi verbum venit ad præteritum à quibus-
dam extendatur, quia S. Evangeliſta uſus eſt anticipatione, quod
frequenter in Scriptura fieri ſolet. Unde per verbum venit S. Lucas
dicere tantùm voluit, quòd dies Azymorum jam inſtet, & proxima
ſit, ac poſt occaſum Solis initium ſummat.
Ad 2. P. G. Chriſtum ſtandé agnum Paſchalem comediſſe, & po-
ſtea in cœna ordinaria cum Diſcipulis diſcubuiſſe, & de hac Cœna lo-
quitur Evangeliſta, vide S. Chrylſoſt. Homil. 82. in Matthæum.
Ad 3. dico, Chriſtum, quemadmodùm alii ad diem Feſtum veni-
entes, prælſcriptas obſervàâſſe cæremonias, ſiquidem cives Jeroſolymi-
tani 10. die primi Menſis tot parabant agnos, quot erant neceſſarii
pro diverſis exterorum & Advenarum Familiis, quos eorundem do-
mus capere poterant, & hiſce Hoſpitibus ex univerſa Judæa venienti-
bus ad celebrandum Paſcha parabant cænacula, agnos videlicet im-
molatos, & omnia juxta legem neceſſaria, eaque illis præbebant vel
pro pretio, vel gratis, quod videtur Chriſtus indicare per verba Matth.
26. v. 18. Ite in civitatem ad quemdam, & dicite ei &. Ex qui-
bus patet, Apoſtolos, qui ciréa horam 3. Pomeridianam Chriſtum
acceſſerant, tempus ſufficiens habuiſſe pro parando Paſchate.
Gontra eſt, in illa Cœna, in qua Chriſtus cum Diſeupulis antè
ſuam Paſſionem diſeubuit, & Euchariſtiam infſtuit), ad Judam dixit :

quod facis, fac citius Joan. I3. V. 27. per quæ verba, ut Apoltall pu-
tabant,

192 Diſſertatio Cbronologica

tabant, Chriſtus mandavit, ut emeret neceſſaria ad celebrandum Pa-
ſcha: ergo in illa cœna, quam ante ſuam Paſſionem cum Dilcipulis
peregit, Paſcha non celebravit. Quod autem Apoſtoli præfata Chri-
ſti verba ad Judam taliter intellexerint, patet ex cit. cap. Joan. v. 29.
DQuod dixiſſet ei Eſus: eme ea, quæ opus ſunt nobis ad diem Te-
ſtum: ergo.
B. Apoſtolos ex verbis JEſu Chriſti ad Judam ſibi imaginatos
non fuiſſe, ut emeret & pararet neceſſaria ad agni Paſchalis celebra-

tionem, hoc enim jam præceperat Petro, & Joanni (qui pro tunc

cum Chriſto, & cæteris Apoſtolis Agnum Paſchalem jam comederant)
ſed putrunt per dicta verba Chriſtum Judæ præcepiſſe, ut pararet ne-
ceſſaria ad diem Feftum primam Azymorum, & Sabbatum fubſequens.
Undè Chriſtus apud Joann. in cit. v. 29. dicit, quæ opus ſunt nobis ad
Diem Feſtum, & non ad celebrandum Paſcha, verba autem: quod

facis, fac citius, ſic ex pono. Fac quod facere decreviſti, non impedio,

ferre paratus ſum. Zox hac eſt non jubentis, ſed ſinentis, inquit S.
Leo Serm. 56. de paſſ. Dom.

Objicitur 2do Chriſtus eo annò, quo morttus eſt, diem à lege
præſcriptam antevertit, ergo annô⁶, quo mortuus eſt 14. Menſis ad
Veſperam Secundam Paſcha non comedit. p. a. teſtimonio Joannis
Cc. I3. V. I. dicentis: cœnam illam, in qua Chriſtus Euchariſtiam in-
ſtituit, factam fuiſſe ante diem Feltum Paſihæ. Ergo ante Veſperam
diei 14. Menſis Niſan Paſcha comedit.
R. n. a ad p. dico S. Joannem loqui de die artificiali, ut Prænot.
2. diximus, vel naturali, prout conſtat ex S. Thoma ſupra relato. Etſi
enim illa nocte, in qua Dominus loquebatur, Feſtum Paſchæ incipe-
ret, tamen dies Feſtus erat is, qui ſequebatur eam noctem, non qui
præceſſerat: quemadmodum & nos ſolemus in Veſpera Sabbati Sancti

dicere: cras crit Feſtum Paſchæ, licet jam cæperit Feſtum celebrari

in officio Eceleſiaſtico.

Contra. Chriſtus ſemper Paſcha comedit cum Judæis die à lege
præſcripta, ſed illo anné, quo mortuus fuit, non comedit cum Ju-
dæis Paſcha: ergo illo anné, quo Chriſtus mortuus eſt, vel Paſcha
non celebravit, aut ſi celebravit, illud antevertit. M. eſt certa m. p.
ex eodem S. Joanne c. 18. v. 28. ita ſcribente: erat autem mane,
ivſ (i. e. judæi) non introierunt in Pratorium, ut non contamins⸗
zentur, ſed ut manductarent Paſeha. Ergo pro tunc Judæi necdùm
comederant Paſcha, ſeu agaum Paichalem, quem ex præſcripto Le-
gis immolare, & manducare debebant ad Velperam diei 14 mis
enſis:

—

dund.
Dlinn
C
n
Gen

naeben
Sceſenn
po
vetenn,
Aaretle
bleclen
nlli
n
. Inpeln

ingiid

n g
Nenſsi
0 ſouuni
ilun⸗
ſehen

tren.

e ie

Diſſertatio Chronclogica 193

Menſis: ergo Chriſtus ultimo annéô vitæ ſuæ, Paſſione, & morte præ-
ventus Paſcha non comedit, vel ſi comedit, illud antevertit.
R. C. M. n. m, ad prob. ex c. 18. S. Joan. deſumptam. ꝶ. Quèd per
Paſchatis commeſtionem hic non intelligat S. oannes Comeſtionem
Agni Paſchalis, quem Chriſtus, & Judæi jam præcedenti die ad Ve-
ſperam comederant, ſed intelligit S. Joannes per Paſcha panes Azy-
mos, & victimas Paſchales, quæ per 7. Azymorum dies offerri & im-
molari ſolebant, ut legere eſt 2. Paral. c. 30. quibus panibus, & vi-
Stimis non niſi mundis Perſonis juxta præceptum Levit. 22. V. 3. lici-
tum erat veſci, & ideo Judeæi, ſeu potiùs Sacerdotes, qui victi-
mas oblatas comedebant, prætorium hominis Gentilis, in quo Chri-
ſtus damnandus erat, ne contaminarentur, intrare renuebant. It
jam ſectione præcedenti inſinuavimus.
Contra eſt. Joannes c. 19. V. 14. dicit Chriſtum fuiſſe Crucifixum
die Veneris. Iz Paraſceve Paſèhæ, ſed paraſceve eſt præparatio ad
Paſcha: ergo cùm Judæi die Veneris Paſcha non commederint, ſed
tantum ſe ad Paſcha præparaverint, ſequitur Chriſtum Paſcha Judæo-
rum antevertiſſe.
R. c. M. n. m. Quòd S. Joannes per Paraſceven intellexerit præ-
arationem ad eſum Agni Paſchalis, ſeu Paraſcevem ad Paſcha, ſed
intellexit per Paraſcevem Præparationem ad Sabbatum, quod in Pa-
ſchate occurrebat, ùt colligere eſt ex S. Marco c. 15. v. 42. dicente:
Erat Paraſceve, quod eſt aute sabbatum. Eodem modô loquitur S.
Lucas c. 23. v. 54. Dies erat Paraſceve, & sabbatum illuceſeebat;
nam Paraſceve apud Judæos non erat niſi ante Sabbatum, & propter
Sabbatum, in quo non licgebat Jjudæis cibos, & alia ad victum neceſ-
ſaria parare. Paraſceve autem pro die Paſchatis nullum legitur in
Scriptura, quia licitum erat Judæis in Paſchatis die, etſi ſolemnis erat,
cibos parare.
Contra S. Joannes eodem c. 19. V. 31. diem poſt Paraſcevem im-
mediatè ſequentem nominat magnum diem Sabbati, ſed hic dies Sab-
bati non vocatur Magnus, aut Sanctior niſi propter Paſcha celebra-
tum, quia ſimul & Sabbatum, & Paſcha erat, quod Judæi celebrabant:
ergo ultimo annéô vitæ Chriſti Judæi celebrârunt BPaſcha poſt mortem
Chriſti, & ſic Chriſtus judæorum Paſcha antevertit, vel nullum ce-
lebravit.
&. Diem illum Sabbati, qui immediate Paraſcevem, ſeu Mortem
Chriſti ſecutus fuerat, non vocari Magnum, quaſi illa die fuiſſet Pa-
ſcha celebratum, ſed quia Sabbatum incidebat in 2. diem Azymorum,
& ſic ſolemnitas Sabbati propter octavam Paſchæ concurrentem dupli-
B b cabatur,

194 De Annis Nativitatis Baptiſmi & Mortis Chriſti.

cabatur, ad cujus celebrationem Judæi undique Jeroſolymam conſlue-
bant. Unde illud Sabbatum propter Azymorum dies, & concurſum
totius Populi erat apud Judæos in Majori cultu, & veneratione nam
hoc ipſum Sabbatum erat unus ex 7. Diebus Paſchalibus, quæ præroga-
tiva nulli alteri Sabbato per totum annum occurrenti competebat.
Obj. 3. Matth. 26. & Marc. c. 14. aſſerunt Judæos in Concilio
quidem concluſiſſe Chriſtum occidere, ſed non in die Feſto, ne fortè
tumultus fieret in populo, ſed ſii Chriſtus 14. Menſis Paſcha cum Ju⸗
dæis celebrâſſet, ſequitur Chriſtum 15. Menlſis in ipſo Feſto & 1. Axy-
morum die fuiſſe occiſum: ergo Chriſtus 14. Menſis ad 2. Veſperam
Paſcha non comedit.
R. Judæos in illo Concilio quidèm concluſiſſe Chriſtum capere,
& occidere, dicebant autem hoc non debere fieri in die Feſto, hoc
eſt, intra ſeptem dies Paſchales, quia hoc tempore innumerus con-
fluebat Populus, & multi in Chriſtum credebant, eumque tanquam
Prophetam honorabant. Unde dicebant Judæi: non in die Feſto, ut
Populi tumultum declinarent; Divino tamen Conſilio, inquit S. Leo
Serm. 56. de Paſſ. Domini. Diſpoſitum fuit, ut impii Sacerdotes,
ui ſaviendi in Chriſtum ſæpins occaſeonem qualierant, non niſi in ſo-
lennitate Paſehali exercendi furoris ſat acciperent Poteſtatem. Ex
quibus patet, Chriſtum occilum fuiſſe à Judæis in die Feſto, quia
Judas illis promiſerat, ſe noctu ſinè tumultu Chriſtum traditurum.
Unde timore depoſito Conſilium mutaverunt, & oblatam occaſionem
acceptantes, Chriſtum ea nocte comprehenderunt, & die ſequenti
concitatò ad versùs eum Populo, extorſerunt à Pilato ut Chriſtum
crucifigeret. . .
Contra eſt. Illa die, qua Chriſtus occiſus fuit, Joſeph Arima-
thæus depoſuit corpus Chriſti de cruce, emit ſindonem, mulieres
aromata, & unguentum, Simon Cyrenæus portavit erucem, ſed hæc
omnia in die Feſto non licent; Ergo Chriſtus in die Feſto non fuit
occiſus. .
R. c. M. n. m. quia opera pietatis, qualia fuerunt recenſita, non
erant in diebus feſtis prohibita, ùt colligitur ex lib. Tob. c. 2. v. I.
& ſequentibûs, undè potuernt Mulieres emere aromata, & Joſeph
mercari Sindonem ad involvendum, & ſepeliendum corpus Ohriſti.
Simon autem Cyrenæus, ſi Gentilis fuit, ut S. Auguſtinus putat cum
Hilario, Judæorum præceptis non ligabatur, ſi autem Judæus, violen-
tia Militum ad portandam crucem coactus erat.
Contra. Die Feſto non licebat Judæis actiones Forenſes exerce-
re, accuſare, in jus vocare, condemnare, & Sententiam mortis ferre:
ergo

———

dſe.
urie
Uen
tenr.
t.
le
effi
nn
1 A.
eperm

aher,
0, e

eun
Gnu

LA.

ult,
i.
. gi
Crun.
ſonen
eii
EIten

rinr.
Ulis
elle
dnfi

Diſſertatio Chronelogics 195

ergo Chriſtus in die Feſto non fuit ad mortem condemnatus, & cru-
ci affixus. . .. .
. Licet Jjudæis vetitum fuerit die Feſto Judicia exercere, Prin-
cipes tamen Sacerdotum legem interpretando, vel ſcienter transgre-
diendé arbitrati ſunt expedire, die Feſto Chriſtum capere, & occi-
dere, ne tota Gens pereat, ſicuti in Magno Sabbato à Pilato acce-
perunt Milites ad cuſtodiendum, & ſignandum ſepulchrum. Abu-
lenſis autem Toſtatus dicit: primo die Azymorum jus dicere, &

Sententiam pronuntiare non fuiſſe Judæis prohibitum, & ideò dum

Chriſtum in die feſto non voluerunt comprehendere, pro cauſa non
adduxerunt legem prohibentem, ſed plebis tumultum, quem ti-
mebant.
Dices Agnus Paſchalis typus fuit Mortis Chriſti tanquam veri
Agni immolandi pro Redemptione Generis Humani, ergo Chriſtus
mortuus eſt eadem die 14. Menſis, qua Agnus Paſchalis immolabatur,
& ſic Chriſtus legale Paſcha, vel non celebravit, vel anticipavit.
R. Agnus Paſchalis non minùs figura fuit Chriſti in Euchariſtia,
quam Chriſti in cruce immolati, ab ea enim immolatio Chriſti in
cruce ſumpſit exordium, ùt patet ex V. Beda, quem S. Thomas 3.
Part. Q. 46. a. 9. ad I. à nobis ſupra citatus refert.
Obj 4. IIIo anné, quo Chriſtus mortuus eſt, dies Pentecoſtes
incidit in Dominicam, ſed ſi Chriſtus 14. deſinente Menſis Nilſan
Agnum Paſchalem comediſſet, dies Pentecoſtes illo annò, quo Chri-
ſtus mortuus eſt, non incidiſiet in diem Dominicam: ergo Chriſtus
Agnum Paſchalem non comedit 14. Menſis Niſan deſinente. M. con-
ſtat ex communi Eccleliæ traditione m. autem p. dies Pentecoſtes à
Judæis celebrari debebat die 5o. à ſecunda die Azymorum, ſicut præ-
cipitur Levit. c. 23. v. I5. & 16. Numerabitis ergo ab altero die
Sabbati, in quo obtuliſtis Manipulum primitiarum, ſeptem Hebdo-
madas plenas, uſque ad alteram diem explettonis Hebaomadæ ſépti-
mæ, id eſt zo. dies. Hoc ipſum præcipitur Deut. 16. V. 9. & juxta
nos Chriſtus Agnum Paſchalem 14. deſinente Menſis Niſan comedit:
& 15. vero hujus Menſis, quæ erat dies Veneris, & prima Azymo-
rum Chriſtus fuit mortuus, & per conſequens mortem Chriſti imme-
diatè ſecunduùm noſtrum ſyſtema fuit ſecuta ſecunda dies Azymorum,
inciditque in Sabbatum: ſed ſi ſecunda dies Azymorum illo annòô,
quo Cbriſtus mortuus eſt, incidit in diem Sabbati, dies 50. pro Pen-
tecoſte præſcriptus pariter incidet, in diem Sabbati: ergo ſi Chriſtus
14. Agnum Paſchalem comedit „ & I5. Menſis Niſan mortuus eſt, dies
Pentecoſtes illo anné, quo Chriſtus mortuus eſt, non incidit in diem
. Bb 2 Domi⸗-

196 De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chrifi.
Dominicam. M. quo ad primam partem deſumpta eſt ex S. Scriptura,
2. pars Majoris eſt noſtra Sententia, diximus enim Judæos annéô, quo
Chriſtus mortuus eſt, Paſcha ſuum celebrâſſe eadem die, qua Chri-
ſtus Dominus illud cum Apoſtolis peregit die Jovis, in quam inci-
dit Luna 14. in 2. Veſperis, ita, ut eodem anné prima dies Azy-
morum inciderit in diem Veneris, qua crucifixus eſt Chriſtus Do-
minus, & in Sabbatum ſecunda dies Azymorum, à qua Judæi ini-
tium duxerunt numerandi 50. dies uſque ad Pentecoſten m. autem
prob. ſi numeramus dies 50. à ſecunda Azymorum die incluſivè,
ut præcipit lex, neceſſariò dies Pentecoſtes in diem Sabbati Hebdo-
madæ 7. incidet, ùt calculanti patebit: ergo ſi ſecunda dies Azy-
morum illo annô², quo Chriſtus mortuus eſt, incidit in diem Sab-
bati, dies 5o. pro Feſto Pentecoſte celebrando præſcriptus pariter
incidit in diem Sabbati.
R. cum Baronio ad ann. Chriſti 34. & Bellarmin. tom. 2. I. 7.
de cultu Sanétorum c. I13. juxta ultimam editionem fol. 5I2. N. 2.
præſcriptos y0. dies Pentecoſtes ordinariè quidem numerandos eſſe
à 2. die Azymorum, quandè hæœc non incidit in diem Sabbati, ſi-
cut èontigit eo annô, quo Chriſtus mortuus eſt, tunc enim à 3. die
Azymorum numerantur. Ratio eſt, quia juxta Deuteron. c. 16. v. 9.
Dies ad Pentecoſten numerari debebant ab illa die ,„gua prim fal-
cem in ſegetem mittebant: z. Hebadomadas numeraßis tibi ab ea
die, qua falcem in ſegetem miſeris. Cujus manipulus offerri debe-
bat eadem die, ùt habetur Levit. 23. cum ergo ultimo Chriſti anné
dies 2. Azymorum inciderat in Sabbatum, in quo opera Servilia,
nimirum metere, manipulum frumenti exſiccare, & ad ſacerdotem
transportare prohibita fuerant, non à 2. ſed 3. Azymorum die 7.
Hebdomades, ſeu 5o. dies computari debebant, & hæc eadem ratĩo
eſt, cur illi 5o. dies non inciperent à die I. Azymorum, quia & hie
feſtiuus, & ſolemnis erat, excludens opera Servilia.
Obj. 5to ex SS. Patribus tam Græcis, quam Latinis. Primèò
S. Irenæus I. 4. c. 23. dicit Moyſem Deut. 16. prædixiſſe Chriſti Paſ-
ſionem, quo ad locum nempe in Jeruſalem, quo ad diem, nomina-
vit diem Paſchæ, quo ad horam, deſignavit Veſperam: ergo Chri-
ſtus occiſus fuit 14. ad Veſperam, in qua Paſcha immolabatur, &
ſic cœnam ſumpſit 13. Menſis.
R. hæc omnia concedendé Chriſtus enim mortuus eſt in Jeruſa-
lem die Paſchæ 15. & non 14. nam primus dies Paſchæ incipiebat in
2. Veſpera diei 14. & durabat uſque ad Veſperam diei I6., tandem

occiſus fuit ad Veſperam, quia obiit hora 9. quæ erat hora veſper-
tina circiter tertia. CGon-⸗

9.
.
,ℳ
che.
NNn
ten
Aie⸗

n
NAH
r.
Utl. *

Diſſertatio Chronologies E

Contra eſt. Epiphanius Hæreſi 50. dicit: oportebat Chriſtum in
14. die immolari ſecundùm legem: ergo Chriſtus diem coenæ cele-
bravit decima tertia.
R. S. Epiphanium loqui de immolatione Chriſti non in ſe, ſed in
Figura, quod contigit prædicta die 14, interim tamen hac eadem
die, ut paulè ante diximus, dum Chriſtus Euchariſtiam inſtituit,
immolatio Chriſti in cruce jam exordium ſumpfit.
Secundò S. Chryſoſt. homil. 82. in Joann. dicit Chriſtum come-
diſſe ſuum Paſcha pridiè, quam illud comederint Judæi, & præve-
niſſe unum diem in cœna manducanda, ut mortem ſuam differret in
Paraſceve, quandò etiam olim Paſcha fuit.
ꝑͤ. Chryſoſtomum non dicere, quod Chriſtus comederit Paſcha
pridie, quàm populus Judæorum, ſed ſolùm pridiè quàm Sacerdotes
Ulli, qui in negotio mortis Chriſti procurandæ tota nocte occupati
erant, & ideò hi cum cæteris Paſcha tempore præſcripto, nempe ad
veſperam diei 14. quæ erat feria 5. comedere non potuerunt. Unde
ſcribit S. Joan. cap. 18. V. 28. quèòd præcorium nen intrierunt, at
non cont aminarentur, ſed manducarent Paſéèha. Proin Chriſtus
tantum prævenit illos Sacerdotes, ut differret mortem in ipſum
Paſchæ feſtum, id eſt, I15. menſis, quando olim Paſcha, id eſt, Pa-
ſchæ feſtum fujt. Ita Chryſoſtomus ſe ipſum explicat homil. 85. in
Matthæum. Ita etiam Theophylaétus explanari debet.
Tertièò S. Auguſtinus lib. 3. de conſenſu Evangeliſtarum cap. 13.
refert, quosdam dixiſſe Paſcha Judæorum e anné, quô Chriſtus
mortuus eſt, incepiſſe ſequente Sabbato: ergo Chriſtus Paſcha non
celebravit cum Jjudæis. Item tract. 120. in Joannem dicit, ſepultu-
ram Chriſti fuiſſe acceleratam propter Paraſceven Judæorum, quia
illa nocte Coœënam puram comeſturi erant: ergo Paſcha hôc annò
mortis Chriſti incepit Sabbato ineunte, qui erat dies 16. Niſan:

ergo.
gz. ad I. S. Auguſtinum tantùm referre aliorum mentem, ſed non

approbare.
Ad alterum dico, Auguſtinum per Cœnam puram non intelli-
gere eſum agni Paſchalis, ſed Cœnam quandam ſolemnem, quam
Judæi ad velperam feriæ 6., ad initium videl. Sabbati ſummebant.
Objicitur hic etiam S. Aoſelmus in c. 27. Matth. quaſi docuiſſet
Chriſtum 13. Paſcha comediſſe, & 14. fuiſſe occiſum.
G. Hic locus videtur ab aliquo Græcorum fautore fuiſſe ope-
ribus S. Anſelmi inſertus. Nam cap. 26., in Matthæum expreſsè di-

cit, Chriſtum comediſſe agnum Paſchalem 14. & 15. fuiſſe mor-
B b 3 tuum.

1998 De Annis Nativitatis, Baptiſmi & Mortis Chriſti.

tuum. Non tamen inficias eo, quosdam Græcos Authores fuiſſe,
qui Chriſtum eò, qué paſſus eſt, anno legale Paſcha non come-
diſſe affirmàarunt, ſed hi à Sancto Epiphanio hæreſi 30. & à Sancto
Chryſoſtomo homil. 81. in Matthæum aliisque Scriptoribus jam ſunt
confutati. .
Hiſce ſat intricatæ huic Diſſertationi coronidem ſtatuimus. si .

alicubi non ſatis probabiliter diſcurrere videmur noſtræ tribue be-
nevole ac Erudite Lector imbecillitati, vires enim noſtras longè 4
ſuperans nos ſuſcepiſſe negotium non diffitemur. Id, ut in limie
inſinuavimus, ſolatio nobis eſt non modico omnium aſſertorum 4
noſtrorum in tanta opinionum varietate numerare poſſe Patronos,
non exiguos eôsque magni nominis. Tuum jam eſt conatibus no-

ſtris favere, quos Incarnatæ æterni Patris ſapientiæ exaſſe confecra-
tos volumus.

F I XNX I .

R. R EE 403

6

4
WCG

K
Neel N
ENR

N N

199

Tabula Chronologica Annorum Nativitatis, Baptiſmi, & Mortis Chriſti Domini
juxta opinionem in Diſſertatione propoſitam inſtructa.
* Clrca annos, ac ætatem mundi ante Chriſti Nativitatem tanta eſt opinionum diverſitas, ut certum aſſignare numerum non tantum difficillimum, ſed &
omnino impoſſibile ſit: oritur autem hæc opinionum varietas I. ex diverſitate inter Biblia Græca 70. Interpretum, quæ ſequitur Eccleſia in Martyro-
logio Romano, & inter Hebræa, quæ ſequitur editio vulgata. 2. Ex incertitudine annorum in ſucceſſione Patriarcharum, Judicum præcipuè, & Regum. 3. Ex
diverſitate, vel unitate Nominum, quæ modò uni, modè pluribus data Principibus. 4. Ex incerto Numero Perſonarum. 5. Denique ex diverſitate in æris,
annis, & corum initiis. Ne autem in re tam ardua nihil omninè præſtitiſſe videamur, potiſſimas hic opiniones recenlebimus.
=v Mündi juxta Hieronymum. Calviſium. Scalig. Cornel. à Lap. Theophil. Antioch. Petavium. Uſerium. Salianum & Spond.
. 3941. 3,947. 3950. 3951. 3974 3984 4000. 405G2.
Caſſiodorum. Originem. Metrodor. S. Epiphan. Euſeb. Cæſari. Rabanum. Petrum Aliac. S. Auguſt. Cedrenum.
4697. 4832. 57000. 5029. 7220. 7296. 5344 1353⸗ 7506.
Chriſtus Do- . Clement. Alex. Nicephor. Conſtant. Lacdtant. Onuph. Pamvin.
. . 7624. 7700. 5800. 6310. .
minus Sa Va- lympia- Urbis Anno Anno Anno Anno Regni Anno Imperii Sub Conſulibus Sub Præſidibus 6
tor noſter na- dis conditæ Periodi Juliano Imperii Herodis S Tiberii » Romanis. Syriæ.
Julianz Auguſti à Rom. poſt mor- S S
tus eſt 2 z. De- conceſſi tem Anti. 2
. goni. E 5„
cembris. 5.
1393. 749. 4709. 41. 40. 36. 33. C. Cæſare Auguſto Sentio Saturnino.
Anno à pugna ætatis 69. XII.
IV. Actiaca L. Cornelio Sylla.
Baptizatus 201. 779. 4739. 71. à pugna Præſide Judææ 16. 13. Cn. Corn. Lent. Flacco anno
ætatis ſuæ 29. anno- II. Actiaca Pilato anno ſecundo: Getulico. 6.
rum & 13. dierum. 57. nam probabiliter Pi- C. Calviſio Sabino.
Hoc anno celebra- latus anno I5. Impe-
vit primum Paſcha Iriü Proconſularis Ti-
poſt Baptilmum. berii Præſidium Ju-
dææ ſuſcepit.
Celebravit 201. 780. 4740. 72. à pugna Pilato anno z.· 77. 14 M. Licinio Craſſo. Flacco anno
Secundum Paſcha III. . Actiaca L. Calpurnio Piſone. 7.
poſt Baptiſmum. 58.
Celebravit 201. 781. 4741. 73. à pugna Pilato anno 4. 18. 5 1. Ap. Junio Sylano. Flacco Anno
Tertium Paſcha. IV. Actiaca . P. Silio Nerva. 8.
59.
Moritur 202. 782. 4742. 74. à pugna Pilato anno 5. 19. 16. C. Rubelio Gemino Flacco anno
ætatis ſuæ 32. anno- I. . Actiaca . & . 9.
rum & 3. menſium, 60. C. Fuſio Gemino,
poſtquam pridiè qui aliquando no-
quàm pateretur, minatur Ruſfus,
quartum poſt Bapti- Ruffius, & Ruffi-
ſmum, & ultimum . nus.
celebrâſſet Paſcha.

CoNCLUISIONES

Tractatu Theologico de Verbi Divini

Incarnatione
QUA S

PR TZSIDE

P. „GABRIEILE MARIA SCHENCK,

88. Theologiæ Lectore Ordinario,
Ord. Serv. B. V. MARIE,
IN ECCLESIA AD DIVUIM JOSEPHIIM OENIPONTI
Defendendas ſicſcepere

P. MAGNUS MARIA CONSTANTIN, &

1. HONORATUS MARIA WENSER,
Ejusdem Ordinis & Studii,

Die Menſis Julii M DCCXLIII.
888 8 8d 2 *E7hhh”*Shͤͤ*oHbeEͦEEen
I.

Wε4 revelatione demonſtrari, aut etiam pro-
babiliter cognoſci:
II. B
Imo propriè loquendo nec poteſt evidenter ne-
gativè cognoſci, aut demonſtrari absque intuitu
ad revelationem, & motiva credibilitatis:

III. Ne e-

III.
Nequit tamen ulla ratione demonſtrari, Incar-
nationem eſſe impoſſibilem.
IyV.
Deo Incarnatio fuit ſummè conveniens ad ma-
nifeſtanda optimo modo ſua attributa,
V.
Convenientiſſimum quoque fuit Humanitati a1.
ſumptæ, toti univerſo, & præcipuè homini lapſo,
ut Verbum Divinum fieret homo.
VI.

Deus abſolutè non fuit neceſſitatus ad Incarna-

tionem. VII.

Nec ex ſuppoſitione mundi conditi, aut quod
Homines & Angeli ad ſtatum ſupernaturalem ſint

elevati, nec ex ſuppoſitione Hominis lapſi.
VIII.
Pura creatura quantàvis inſtructa gratià pro pec-
cato mortali de condigno, & ad æqualitatem ſa-
tisfacere non poteſt,
IX.
Nec pro peccato veniali propriè, & directè,
X.

Hinc Incarnatio fuit neceſſaria ex ſuppoſitione

condignæ ſatisfactionis pro peccato præſtandæ ab
Hominc. XI. Fi.

6

1.

jone

———

—

ab

XI.
Finis proximus & motivum unicum adæquatè
excluſivum Incarnationis fuit Redemptio Generis

Humani. XII.
Hinc Chriſtus Adamo non peccante non veniſſet.
XIII.

Peccatum mortale nec ſub ratione malitiæ nec
ſub ratione offenſæ eſt ſimpliciter infinitum,

XIV.
Sed tantum ſccundium quid, & extrinſecè.
XV.

Offenſa paſſiva ex offenſa activa reſultans, & in
Deo recepta ſuperflua eſt, atque confficta.
XVI.
Satisfactio Chriſti non tantum condigna fuit,
ſe d etiam ſuperabundans:
XVII.
Hâncque condignitatem non ab extrinſeco Dei
acceptantis favore, ſed ab intrinſeca ſua ratione
habuit. XVIII.
Eadem fuit ſufficienter ad alterum, & cæteras
omnes conditiones ad rigorolam juſtitiam requiſi-
tas adimplevit;
XIX.
Hinc Chriſtus ſatisfecit ex rigore Juſtitiæ.
Cc B XX.

Valor Perſonalis ſatisfactionis Chriſti fuit forma-
liter ipſa dignitas Verbi,

XXI.
Et ideò ſecundum eundem valorem fuit ſimpli-
citer infinita. XXII.

Humanitas Chriſti nec per opera antecedentia,
nec ſubſequentia mereri potuit unionem ſui cum
Verbo, XXIII.
Neque antiqui Patres mereri potuerunt ſubſtan-
tiam, aut illas circumſtantias, quæ ordine natu-
ræ ſunt aliquid prius ad merita Chriſti. .
XXIV.
Quantumvis omnes gratiæ ſupernaturales pecca-
to Adamitico poſteriores ſint ex meritis Chriſti,
XXV.
Non tamen Chriſtus Angelis aut Adamo Pro.
meritus eſt primam gratiam.
XXVI.
Neque Chriſtus in præſenti providentia Beatiſſi-
mæ Virgini mereri potuit excmptionem negativam

à pacto abſoluto,
XXVII.
Potuit tamen, imò detacto meritus eſt exem-

ptionem poſitivam.
XXVIII.

.

cæ Communicatio Idiomatum in concreto,

XXVIII.
Quælibet Perſona Divina, & una etiam ſine
altera incarnari poteſt.
XXIX.
Plures Perſonæ Divinæ abſolutè loquendo po-
tuiſſent aſſummere unam Naturam humanam:
XXX.
Et plures Naturæ humanæ potuiſſent aſſummi
ab una Perſona Divina,
XXXI.
Quo utroque in caſu, cum ad multiplicationem
concretorum ſubſtantialium requiratur multipli-
catio tam ſubjecti, quàm formæ, unicus tantum
homo foret.
XXXII.
Unio hypoſtatica eſt diſtincta ab extremis, in-
timà præſentià, Decretô Dei, & toto actu primo
proximo.
XXXIII.
Quæ eſt entitas modalis, ſubſtantialis, ſuper-
naturalis, unica, ſed diviſibilis.
XXXIV.
Admittcncla cſt in Chriſto vi unionis hy poſtati-

XXXV.

—

XXXV.
Non tamen in abſtracto proprietatum Naturæ

Divinæ reſpectu humanæ, multò minus proprieta-

tum naturæ humanæ reſpectu Divinæ.
XXXVI.
Subſtantialis Sanctitas Verbi communicat Hu-
manitati ſuum effectum formalem, quin eundem
communicent alia attributa, ut immenſitas, æter-
nitas, omnipotentia &c.

XXXVII.
Eadem Humanitas Chriſti eſt impeccabilis ab
intrinſeco. xXKXKFXVIII.

. Chriſtus liberè mortuus eſt tam quoad ſubſtan-
tiam, quàm quoad circumſtantias,
XXXIX.
Habuit quidem præceptum moriendi, hoc ta-
men non fuit comminatorium culpæ & poœnæ,
XL.

Se ed erat Paternum dunta xat, cum quo Chriſti

libertas ac im peccabilitas benè combinantur.

Omnia ad Majorem Dei, & Eius Wagna Mairis
Honorem & Gloriam.

= 2

—— — . — — — —ͤͦye =

—

H.
jem
er.

d

an⸗

Errata ſic corrige.

Pag. 7. linea 27. illud -
Item linea 37. condidus .
p. 25. 4. 27. Genebrandus U
.26. l. 25. Septuaginta
b. 30. l. 26. Diſperſit ð’
P. 31. l. 15. imponat .
p. 35. L. penult. quid
V 41. I. J. qui ego -

p. aS. l. I. hanc do ctam 2*

. 56. l. ⁵. intonato. .
P. 55. l. I. ex viro -
eadem p. l. J. ex viro -
p. 62. l. I5. Poëtnetum
P. 77. l. q3a4. & comminatus
V. 51. l. 13. Natura -
p. 1 034. l. 23. Sancitus -
v. 113. l. 9. fuĩit ⸗
y. 123. l. 9. ſiſtis .
p. 125⅞. l. J. Honoris „
p. I45. l. 25. Primæ anno -
p. 149. l. 16. anni .
p. 15ö1. lL. 25. incepta morte
p. 164. l. ult. SS. PP.
p. 175. l. ult. Pontificabile
y. 153. l. 11. celebravi -
p. 157. l. 17. poterantur

Minutiores errores præcipuè in

illum.
conditus.
. Genebrardus.
Sexaginta.
Diſperſis.
. imponas.
qui.
quia ego.
— hanc Tortam.
intonata.
ex vico.
ex vico.
Poëmatum.
eſt comminatus.
Perlſona.
-Sancitum.
fiat.
ſitit.
Honorius.
- Primæ anno primo.
annorum.
— incepit à morte.
. SS. PP. Juſtinus.
Pontificale.
. celebrari.
poterant.

— —

interpunctionibus commiſios, qui

oculos noſtros ſubterfugère, tua Lector benevolentia aut excula-

bit aut corriget.

M

K

J

H¶

G

F

2 2
=
£
E
c
3
2
REHE S
☛
=,
8
0

E

* s2 c D

Qei5ORIBU3
Eb-SCRIFTURISTICIS.

*2 CHRONOLOGICA DE ANNI
"3PTISMI & MORTIS EIUSDEM

2½ PROPOSITA

ARIA SCHENCK, Ord. Servor.

„ v. ad D. Joſephum Oenip. SS. Th. Lect. Ord.
„ MDCCXEIII.

Wagner, Reg. Aulæ & Univ. Typogr. & Bibl.