Gf53 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De Aeterna Felicitate Sanctorum Libri Quinque, Ex Opusculis Roberti, Cardinalis Bellardimi, è Societate Jesu, , Almae Congregationi Maiori Academicae B. Mariae Virginis Ab Angelo Salutatae, In Xenium Oblati, Herbipoli, M DCC XVII Bellarmino, Roberto RP TET rR C 3 Z ** J5 E m r X L z * *: z - x 1 E e . ;?'b» d * Gu À ;:: -: Qf g H I) - R s £ s w b L j [ & uÀ ^ P R l d g ;. m N u) g h A E L "T $. EX A R 3 T 24 b Ti ss d r f 3 r L D 5 d [5 p5 o at 39 $ 20 25 ) 'Qä'» rR NI Vs ^b L N u 2 $ " b p P* d 3 s B. M * Y ä 3 AU Y g M :*, ï i 297 " m A » x 'ngä'*f' 5 v 1* b » REU p &*K Ed E H 1 34 * Es k ; C E u D " A. Gd 48 ) Wt yi [ * 5 zi ii 43 * d. A 3 Ed * x ; ": H 4 u , ï a u Bs ,:i D " n $ us d : ABL AE o ais - L gv t A f'" ä; M ;6 N124511858080 021 2 MU i I TU il r dUL .ï, UB d 55 2 I - —À E-1 EO — - — C r5 —KaÀ — — El um Ea —— C2 p —— L *— x —38 z R ex —— ann- EIO -G — —— X — — / DE /ETERNA FELICITATE SANCTORUM Libri Quinque EX OPUSCULIS Roberti, Cardinalis Bellar mini, é Societate ] ESU, Alme Congregattonz /Hd/orz Academice b. MARIAE £NARGINIS. ANGELO SALUTATAE, IN XENIUA OBLATI, Hetbipoli; M DCC XVII, Typis Joannis Michaélis Kleyer, Univerfitatis Typographi, du EUS —— E —— — Y—1 E C t I UN . — c— c-——À m — — I C — —— E——— L—u o - COOCF — — r—298— m— A - g—áa—] — — J E lj MH.. fwä» REVERENDISSIAO CELSISSIA(O S.R.I. PRINCIPI DOMINO D. JOANNI PHILIPPO, DEI Gratiá j EPISCOPO HERBIPOLENSI, FRANCIZE ORIENTALIS DUCI, Domino Nofiro, €8 Alme Con- gregatmm! Ma;arz: PRAFECTO CLEMENTISSIMO iiihikhikhikikihikiik Wf [b iil joiekieteseiiekfeiideteieieieseiese i& W jín äl TIURE TRIUTP TT /]«1 ii REV ERENDISSIAME MW(] UEL ET niil CELSISSIME h At PRINCEPS /li T DOMINE, DOMINE f CLEMENTISSIME Ü "M l A al ) W ( w Ansa Celi , & Porta Au- N rea fuperna leru[alem . eft & V(/ 4 rj DÀ Amantisfima Domina € Mil Advocata uoffrra ,. Imma- lit| eulata femper Virgo Maria, quam fi- f f cutà Matrem elegit Deus , ut. ex ca- Jf i M flisfeo. Ejus utero in smundum pra- MM grediens , fefe im Carne Firginis mor- i "N zalibus [pectandum daret , ita eandem fpiritu Querba. famt. S. Augufini ) Pa- ï lj il rentem nofiram effe velutt , ut per ïD Mariana Charitatis vifcera frdeles ft- lü & coheredes Chrifá in gaudium M Domini Cb «terham Sanclorum feli- Vere igituf ul eitatem ingrederenmr. beatus, qui vigilat ad fores tam fan- f D édas quatidie , & olfervat ad pofles uam ad Vite liminas i ofli Ejus , tanq quam imveniet » c bauriet falutem À Domino. Non erubefcis celefes has exculias , Reverendiffime & Cel- fiffime Princeps, €? vigiles ocu- los , quibus publica fubditorum tran- n quillitati [zpimtd]ïmä praflyicis ; 4Ad vuinis Matris Atría fixo obtutu intentos ba- '/m?D"'n':'w bes. Hic requies Tua , hic diaua ] n Principali pietate bhabitatie , cui ju- li cundius efl inter erecias Mariana No- nini a j nl f'":' 4(!!0 4110,(11 mini Bafilicas , quam inter avrieal jurettá Aule Ducal& Porticus & opulenta TL Palatiorum Caftrorumque Tuorum te- éfa commoravi. Certe , ftoculos agi- '.i'lf )W' [ "E m:imque vel in colles urbi Principali m proximos , vel in vallem Retzbacen- " feum floridam , vel in vitiferas Ma- '.',-:,'?, L4 ni , quà Dettelbacum .alluit , ripas ; ent vel in auream Aeri Fehrbrückani ph- « m nitiem conpicimus , quot templa ibi dhaumaturge Virginis Honore. incly- [ U Á 745 fot portas , Reverendiffimae V du ii Celfitudinis Tuae veffigiz preffur, ftjþm $s aures argenteisque. agathe- yl L" matis divites admiramur , quas , cea TIUT ramo aureo, Chriflianus neas ad Ce- T lefle Elyftuem , Tibi Tuisque €& Paffor d € Dux in fybille Parthenie ac. Ma- li riana Patrocinio referaflz. Quin c Mil i^ fqm: Turrium tc*äïwzlquæ apices l- UET [ uata ip aurum Celfitudinis Tuze " H vota tran[jerunt in fL'atuas Virginis, ut *UW[" Pï ^ 4 LU h Ill r epior emlo liberaltss : Amnor tam vi- ! ciza ad Matrem accederet, quam de- L MM relja im vallem. lachrymarum huma- Cuth l ))' ga fragilitas finit.. Quid de Mariano ln n ( Cangregatzmz Academica — Qratoriío ! U dicam , à cujus. acce[fu. mec. itineris f L longinquitas , nec aeris inclementia, (H nec imbrium *vis, nec firià calentis ar- nj dot , sec zpþz CHYAYHA Prmrzpalzum j! / moles retraxit unquam , quoties ad cultum fatm Celfiffima prafentiá exar- ln AMNII ,,w nandum Te Virgo invvitavtt, Huc , [ | pofl exactas ad Aram Mariae argen- TRUE team in domeflhico Aula facrario matuti- 4 f nitemparis baras , properas fub meri- 'f'[rl diemyardentiffamorum affeifuum effus, ipter Marianas laudes €& cantica, tem- lil ( peraturus j Im tAmen, ut 1n Arcem re- dax , um frzw Te ad interiora Palam nl i Principalis adyta FeCHpias , quám ve- fiudni Perz mgmmm quietas umbras Lu- Y Cis Parmtz ad aram eandem cmþcm- J 24 ris vis : Imo Ceths Illius, qui Marz'k ob t /" ii fequiis. fingulari vinculo . fe. adftrin- xit,Prafecturam Clezeatiffime fuf- eipere dignatus es ut , [f [ua quemque UE ! privata devotio ad Partbemies Con- [ ventus non traheret , Tanti Princi- T n if i 540 j& Exemplo Mariam amare. difce- rent , ( publicm offeirs venerari. PT "WA f Hac Pietas & beatum veddtt de, a€ l feeundis gloriofiffimi Regiminss . fuc- "TU | ceffibus fortumatum 3. Hac unrver[a W 1 l Francopis Portam felicitatus t opu- n n,ml legte paci aperuit , hofiibus veràs ^mj morbis , fami , egeflatà ac inuumu- gwwixrln meris calamitatibus, qua bipatentiäfw l valvis im cateras Europae prowim- I271 plma Ccuneo irmmþentes [c'vie— vunts feri c veltibus adamantints oc- ] !-::l' hi elafit. Fatentur boc uno orefelices, Ml )j D. Z Te Principe Mariano , fubdzti, & T! HM; fecuturis poferis loqueztur , qua [upra domorum Q palatierum . portas ac for- af L ntces if þ d pices collocate funt. fantiiffma Vir- ] C[m:ü:ä 7,!,' gini flatue , aura , marmore , & 5o- &urnis [abbatbinarum lampadum 1gm - LOT k D lr,4 bus illufres , quibus in ipfo edium Lf ! fearum ingre[fu profttentur, && terre- nà , CF «terna beatitudimis januam riämxm Í effe illam , quam domorum [uarum DI foribus perfixiffent. de Dexttrá Prin- Dienius prain cdipali munus devotiffma Reveren- u diffima Celfitudini Tua Cozgre- if l gatio offerre non potuit, quam libellum prafentem , quem jure Atlantem . di- g,j.".'u ( [ Xertá ,. in quo Purpumti pro Domo ):Ax. TU jnt Dei Atblete calamus Regni Celorum; N 1 l 1 ! Patria c$ Reipuölz'm beata. ampliti- mm('(r,:a 131:, TE dinem defcripfit. — Leges ibi felicitas Hs imaginem , ad quam 1e elegit I I'!ff* Deus , introducet Divina Matey, juà u J favere && conflanti patrocinta aper- qrn fam. — Hujus felicitatis /['Jef, uti dul- y M l Mï- ce laborem e folliitudinum Epifco- palmm ") l palium fälatiäm eff , dta porro nu- ! trire perget. affecfus Tuos , fi pragu- ffatam anima , etiam oculis bauries a /'M /4 äeatitateïn , 4d quam pofl vita & Regiminis annos quàm plurimos fero demum , tranfeas , per Quem fletit j j battenus ,. flabitque ,. dum vives, J 4 imperturbata Francomia , (5 Soda- N Á il litatis. Noflra felicitas. — Differri Ca- l, j D ronam "Iuam petimm , Z8e Tecum [ua Patrie incolumitas auferatur 5 j D) j ü garditatem pramii , & exfpeclatio- Vl] ais longsve moramReverendiflima Celütudo Tua quoridiago merita- Yum incremenito , Deus autem , per AHAWHS Virgimk, amplioïþk g!ari.e cu- zaulat i fplmdari!yw campm/abit. Fi- ve igitur , e quam defiderits. Tuss apertam. babes Celi in Mariano pe- éfore januam , univer[o. [ubditorum , Sodaliusm Pmcipu? Tuorum , Gregi offende » ut quem. Ecclefie €r Ln e- Yií i | T h / ! - 'ii Principem lunatao: poplite. colimus, w ! Dacem quoque ad eteruam Jantforum ! r u ; 7 felicitatem fequamur. WIN Ita vovet )f(' j d) 1 REVERENDISSIMO DI ET CELSISSIMO PRIN- A. n CIPI, DOMINO, DOMI- W) J NO, ET PRZEFECTO lu uf NOSTRO CLEMENTIS. " Ü m'f;n": SIMO nrend TTE y Jutfvmïx r:rrilcg;!k?:»' (l ip n j ii Devotisfima m Ls d) Sodalitas Major [ Academica, —— moo | ,H WORRORNRORRARAR j CJETERISQUE (f 0 G PLURLIMUM REVE- : J RENDIS, PERILLUSTRIBUS, igat PR/ENOBILIBUS , GRAT IO- AEVAM SIS. MAGNIFICIS, EXLALIS, droatg CLARISSIALIS, CONSULT IS- 1081 SIALIS, PRUDENTISS L7418; j Vf DOCTISSLIAMIS ] I U J MAGISTRA- AT TIBUS lt H Alma Cöngregationis 'i Majoris Herbipolenfis. L Dc ]O' 1] D JOANNI n PHILIPPO j posmbcntn l FUCHS à DORNHEIM, Ecclefte Catbedralis Herbipal. llllCANO NICO CAPITULARI, I U SCHOLASTICO, jUBILZEO, l J Infignis Collcvraræ Ecclefiz. ad äï $, JoaNNEM ÉvANGELISTAM 1l j J /íÁn N6vo Monaftetio r lï PRAEPOSITO ET Reverendiffimi €à Celfiffimi EPJ.S'COPI ET PRINCGIPIS A NOSTRI CONSILIARIO INTIMO, Camerz Herbipol. & Confilii Mlhtaus J PRJ4ESIDI, Ü D PRO PREFECTO i ' qé g W m g bfPOLCP ib ] D. JO- '»JBQU Joanni Gallo Jacob , ss p Cefarea Majeflatis in. bellicis , e H[ P 7//0 P' Camera Aulica Conf liario Acfua- ,.1[(;(/16 l, Reverendisfomi cb Celjis m A I Primcipis Noffri Confiliario Anti- . JW f/u móo , Camer& Her&zpalmf * Dire- s fiunit ori , d- Confi l:arm in Milita- pl 7ibus. funcl U D. Joanni Cafparo. Bernard I,f» hi J- U- Decforz , $. Canonum Pro- vt feffmi Ordinarie , Rewerendisfr- - Adun m mác Celfisfimi Prineipis. Noftri um »M Confiliario t2 Spiritualibus , Seminarii ad $. Chiliamum Re- l'll (l gfütl. ( ( DD. ASSISTEN- 16f 1J j n TIBUS 'hJük W DT D. Phi- M/,C Y A " d l nolcob D, Philippo Braun , $5. Tileolag:'; Ilj li C 1.U. Dodlori, Comiti palatino i Cefareo , Proto-Notarie Apofaliw,f d infianis Ecelefte Collegiata in Hau- i5 Decano , Reverendi[Irmi e& Cel- ! (Mf*" g.; fiffzmi. Principis Noftri. Confiliario Jntimo , Vicario Generali in Spiri- LO tualibus eg* Pradicatort. 7 D. Joanni Francifco Carolo ab (j b Oftein, Feclefe Imperialis Bam- DT bergenfis, Cathedrala Herbipolenfis i, ln & Equeftris Comburgenfis Canoni- co Capitulari & refpecirue Schola- j P/i;r(ifi! , Wmüïw; ffico, Rwerend:jïmi e Celfiffimi Principis Noffri confiliario lptimos $077 & Confiflorii Offciad.. D.Ignatio 'TheobaldoHartmanno à Reinach, £eeleffe Cathbedralis Her- h | bipolenfis && Equeferis Comburgen- js Canonico Capitulari , ve, ecdivé Cuffodi & Jubilao , Reverendiffunt e CeQïj]?mi Principis Noffri Con- ! filiario 1ptimo, Cancellaria Prafidi, (z. é C judicii Provincialis: Cafarea- , anmni:i Jucici. D, Chriftophoro Henrico L. B. de ! Greiffenclau in Vollraths , Ecc/e- / ] .)1(517110"0 fíar. Metrapolitana Trevirenfis. ef Cathedr alis Herbipolenfis Canomico nc Capitulari , ad $, Burcbardum Her- Il i bipoli , cf- in Weflersuvinckel Pra- n pofíto , Reverendilfezni eb Celfiffimi "1 Principis Noflri Confiliario Intino. a Mi 1 D, Wilhelmo Jacobo à Reinach, Eccleffe Catbedralis. Herbipolenfis 1] Canonico Capttulari. / D. Friderico Theodorico Jofepho lj Fauft L. B. à Strom berg, Reveren- A)W 1 difftani & Celffffrmmi Principis Noftri Cozfiliario Intteo, Satrapa in Arn- n flein, c&: Pratori fupremo Herbipols, / N D, Reinhardo Philippo Antonio à N Mauchenheim , dicto Bechrels- i heim, ReverendilTrmi et Celfeffrimi "t Principis Noffri Confeliario Intimo, "W ]wdicii. Provincialis Ajä'järi , €& 3 Satrapa in Carlflait, Nj / ./' ! D.Eber- (1 M ii , lt i D Eberhardo Chri&opboro Dcmc; rad , J. U. Decferi , Reverendi[fimi ia ii hi & Celfiffimi Principis Neffri Conft- liarío Intimo , Equefris Ecclefta ad ii $. Burchardum Syndico, 'erw;a&g,,f;ggï D. Rudolpho Cafparo Gantzhorn, Bf j ! j Reverendi[frmi e. Celfiffimi Pria- Ui)v, cipis Noffri Confiliario Intima. D.Joachimo Burchardo Demeradt, l(w.avm ;n J. U. Licentiatoy, Reverendi/Tmi ef» U | hl Celfiffrmi Principis Noffri Confflia- 1 rio in Spiritualibus && Scholaffico ln ;.' 4p Haugm , Vicariaths & Coufiflo- sitin J 71 ac Senatás faperioris Affeffori, titin D,Joanni Martino Kettler, 55.7/7e2- WIM!,;;'M logie Dotfori , Reverendi(mi et» ) i n CelfiffemiPrincipis NoflriConfiliario wltk — m fptritualibus,Ficariat.ec-Confrfla- n j imu — 73 Mffeffori , & Sacellano Aulico, ibiiiD. Francifco Ignatio Schildt , J. C, utis « Revereudiffimi & Celfiffrmi Prin- fl i ecipis Noffri Con(tliario Aulico. J/j/D. Joanni Georgio Catar , J. C. Re- . werendiffrimi & Celfiffrmi Principis bb IN f/lf X . Noffri Confiliario Aulico, Camera o Cenfulenti, & Capituli Cathtafu- ! i"-ïfïmä ! lis Syndim. : Lt ï [ D. Joanni Georgio Fries ; T. U. Do- !m',jfmit &ori , Reverendiffmi & Celfrfimi jf Principis Noflri Confiliario Aulico. [ D. Conrado Francifco Reibeldr, ] J.U. Deczori, Reverendiffimi & Cel- LU Jiffimi Principis. Noffri. Confiliario i Aulico, & Comiti Palatimo Ce[areo, ls j :[E i j D. Conrado Ignatio Weigand , J.U. E Dotlori , & Profeffori Ordinario. D. Wilhelmo Antonio Mertloch, m Canonico Capitulari in Haugis. D. Joanni Dominico Gant2horn, & Novi Menafferii Canonico Capittla- ::.:5-1; T ri Scholaflieo & Sub- Prapofrto. wiï*'lvklü, r D, Joanni Bartholomzxo Wenzel, 'Juris Utriusque. Liceatiato , Ugi- AH verfitatts Herbipolenfis Receptari. D. facobo Wernero Stadler, &eve- u rendiffmi c Celfiffmi Principis Nofhri /;I?Nia Mw,[— ; Noflri Confiliario Camera, Satvapa i öclf//lü(ü : n Rimpert , Semtorz'Herbipalenj. D. Joanni Leonardo Maulbeck , Ri Mi Rewrendzfmi & Celfiffimi Princi- Wiitis, pis Noffri Confiliario Camera , e Vettigalium Prefetfa. Fa Ü D, Georgio Wilhelmo Baumann, 1 lt jl Prepofrture [umme J£dis. fatrapas j " m r C* Senatori Hevbipolenff. D. Joanni Melchiori Schentkel, [ Y Summi Templi Ficario & Thefau- Mijetic: YAYÍO. n n AU J hia D. Joanni Chiliano Rüdel , Zicarie D7 Haugis C Succentori. yinig ( "D. Joanni Conrado Sibenlift, Nev; Yij C Monaflerii Vicario &* Succentori. "RL D. Jacobo Ikaum, a4 5. Burcbardum thofomzokï"fj Ficario , fub - Cuftodi c Succentori. / U((.F/l.'ïä.: " ü;ax'( DD. CONSULTORIBUS. g idi? ij ': » D.Jo- E D. Joanni Chriftiano Fríes, J. U ng Doctori , Reverendiffeni. e Ce!/' f frimi. Principts Na offri Confr lmrta, ce Confilii Aulici Secretarie. ICJ LT D. SECRETARIO V M ! J'F »UI J D N ( Dicat , Dedicat , Confecrat Alma Congregatio Ma- jox Acadcmica, Wi DE Á «08 : S0» Ml hls ago d5 306 ogocftocte o o od edo of ec of lpnNuþ;f,,/äf DE /ETERNA li m FELICITATE . QU SANCTORUM SUB NOMINE RrocwuIIDEELE LIBER PRIMUS. CArur I. plitudime Regni DEL. , e am OcrRiNA de Regno celo- EY j rum quanti momenti fit, " l P T5 vel ex eo cognofci poteft, EY quód Magiíler czxleftis Chriftus conciones fuas À verbis illis inchoavit: Paewzteztiam Agite, appropinquavit enim. Regnum cala- FOM um . Et omnes feré parabolas fuas ,, de Regno cxlorum compofuit, dicens: r ( Simile fatium efü Regnum calorum. Et n 4j Poft Refürrectionem fuam ; in illis ul- timis quadraginta diebus ante Afcen- fion:m, apparens diícipulis , loque- | batur de Regno Dei , ut (an&tus Luc J u ?S D) 2 Deaterna . felicitate, Lit in A&is Apoftolorum teftatur. Ita- um J que initium, & progreífio , & con- Tf ll fummatio fermonum Chrifti, Regnum cxlorum fuit. —Nos tamen hoc loco j ,nen omhia, qux de Regno cxlorum ] difputari poffunt, explicare aggredi- mur;íed ea folüm, quae ad locum & pl fitum Beatorum pertinent ; atque il- It f*fw l l lud inprimis, cur locus & ftatus Beato- rum, Regnum celorum in Sacris literis nominetur, d Habitatio San&torum multis de cau- [ fis Regnum czxlorum dicitur. Pri- n müm, quiaregio eft ampliffima , & UUT LE multó amplior, quàm humsnz cogi- tationis anguftiz capere poflint. Or- 1 VT bisterrz, qui veluti pun&um eft, fi comparetur ad füpremum celum, mul- li ta & magnaregna complectitur,ut vix,, nujherari queant: quantom igitur erit rcgnum illud , quod eft unicum , & t d per totam cxli cxlorum latitudinem fpatiáque diffunditur ? Neque folüm continet Regnum Dei füper-caleftem fv regionem, fed omnem hanc rerumu- eftis Ü niverfitatem, Eftenim füper-cel u Ic- i L 7 ff!idm,l : Liber primus. r " rcgio, que proprié Regnum cxlorum du XOntm dicitur, prima quafi provincia Regni in qua primarij Principes refident, qui T l, ] funt omnes filij Dei, Secunda provincia ii It dici potcft aetherea in quaftellze moran- tur:quz ftellz, quamvis in fe animate m n noníint, tamenficad nutum Creato- l ris obediunt, ut viventes & animatze i dicj poffint , juxta illud Ecclefiafticum: & "Regem,eutomuiavivunt, veutteadoremus, Tertia provinciaefta&rea in qua ventá ! MU pubéíque difcurunt , & procellas,plu- l vias, nives, grandines, tonitrua, fulgu- 0 ra efficiunt, &in qua etiam volucres Q £enerum diverforum fpatiantur & ( -volant, Quarta yrovincia eft aquea, J quz maría, fontes, flumina , lacüfque complectitur , in quibus pifces pro- 0 creantur , 247 per ambttlant femitas u- vVLS, Quinta eft terrea, qus quafi - QUEDiLK mula ezli , habitatores nobilifiimos , j :[ jl fed non beatiffimos habet :homines vi- delicet ratione przditos, (ed mortales; urf' ! " qui tamen dominantur beftiis terra, m ULs l " volucribus cxli , & pifcibus maris. Po« T ! ftremaeft provincia fubterranea, qua P qua- W Deaterna felicitate, m* y gngulä Arabia deferta nullos omnino quafi ,j fruétus bonos produci t, fed fpinas fo- m làüm & tribulos ; in qua degunt fpiritus j T j T reprobi quiíuperbiafua hoc merue- y runt , ut qui voluerunt effe primi , fie- i rent noviffimi ; & qui füper aftracali J Cfabl exaltare fedem ífuam eonati funt, ad Ínj imos inferos detruderentur : atqj hic ,['E locus expeé&tat omnes i]los homines, ! uitamquam focii dzmoniorum in fla- gitiis & fceleribus volutati, (ine vera : poeniten tia dehac vita diícedunt. Has Pl omnes provinciasimperio fuo Deus te- 2 V net, cui canit Pfalmifta : Oa fervimmt ' zbi, Atque hoc totum vaftiffimum i E WU & maximum Regnum communicabit Deuscum diligen;ibus fe, ut paulö infrà dicemus, N [ Ergo ,anima Chriftiana , dilaca cor tuum, non tenearis anguftiis rerum M [ przfentium,quid tantum laboras & fu- ( das, ut particulam mundi hujus obti- neas, quatotum poflidere poteris , fi [ il j volueris? Certé fi ad hoc Regnum ferió mortales afpirarent, vel de illo attenté [ h Gogitarent , erubefcerent utique bella ( . gerere: l h MT l d / /7 Liber primus. $. (efe !U gerere pro anguftiffimis portiunculis Jui4e tertz, Offerttibi Deus,Ó homo, focie- ag D j tatemimmenfi atque gterni Regni fui! .. " df | [ & tu prounius oppiduli defenfione vel Qp acquifitione bellum geris , ubi multe wl a&q M h committuntur raping & cedes, alia HUR peccata innumerabilia, quibus Rex Regum juftiffimé provocatur ad iram. fofUdïf?:gf,; oj ;. n Ubicftprudentia?ubi confilium tuum? lm Neque hxcdico , quod exiítimem non licere Chriftianis pro defenfione oppi- JUS Y um dorum fuorum bellagerere: fcio enim I hon folüm à fanctis Patribus , Augu- m j J flino przíertim , viro do&iffimo & fan&iffimo , & fancte Thoma Scho- r lafticorum Theologorum principe; ju- n Qu t fta bella defendi; fed etiam ab ipfoPre- curfore Domini, quo inter natos mu- vl lierum major non furrexic, dictum effe toilitibus, non ut militiam tamquam (s j illicitiam deferant, fed ut ftipendiis (uis n Contenti neminem concutiant , & ne- ib mini injuriam faciant; & ego ipfe in WOM " libris Controver(iarum jufta bella de- Ihder ? fendi, Nonigitur bella fimpliciterre- v ! rll prehendo , fedad id quod . perfe&tius m 3 I € De atevaa felicitate, ( & fepé utilius eft, adhortor; ad eum I plané modum, quo fàn&us Paulus Corinthiis dicit : De/izm eff in vobis ( guöd judtcia babetis inter uos : quare nom ? ndf y»nagis anjuriam accipitis ? aquare uon mbmgis fraudem patimini ? & [an&us Jacobus in " Epiftola füa : Uzde £ella &$ lites ip vobis ? It MÜHHE CX concupt[centizs veflyis ? concupif- eitis , C nonbabetis: occiditis €4 zelatzs , m J l & non poteffis adipifci x lutigatis C3 bellige- zAtis €9 nonu babetzs. Certéenim qui de " Regno cxlorum valde follicitus effet, l non facilé ad jacturam unius oppiduli moveretur, fed qugreret mediatores; qui ine difpendiis & periculis bellorum [ litem componerent, Sed pergamus ad l eetera. KI& p OCO g decge o odo 8 i CarurT L 1 De frequentia Regni DEI. ) Icitur fecundó- habitatio illa fubli- l mis Regnum celorum, quoniam mv multitudinem & diver(iratem habitan- N tium tantam continet, duaotam nulla domus autcivitas , fed lola regna ma- jora t h "'ff!l'lt'mg, Liber prizuut. 7 R,adhsrfcr;a. orà continere folent. Ibieft ut Apo- Q : ftolus loquitur in Epiftola ad Hebraos; 'muitorum miliium Angelorum fre- D quentía , ibi quoque fpiritus juftorum L 'perfectiorum, ad quorum numerum pertinebunt , quotquot ab Abel juíto uíque ad fzculi confummationem in Domino morientur. Necfolüm fpi- E ritus juftorum bomipum poft mundi ! confümmationem ibi erunt, fed erunt ( etiam corpora gloriofa, qua omnia & fingula fulgebunt ficut fol in Re- |r tf no Patris eorum, ut Dominus lo- N quitur apud Maátthzum. Et quidem quod attinet ad Angelorum diver- k fitatem , vix aliud nobis peregrinan* tibus in terra fcire licet preter no- mina, Scimus enim alios vocati Se- gl raphim , ex viíione Ifaiz prophetz, alios Cherubim , ex prophetz Eze- qgffiü[,, chielis ; alios Thronos, alios Domi- ii n nátiones , alios Principatus , alios 1 Poteftates, ex Apoftolo ad Coloffen- fes ; item alios Virtutes , ex eodem Apoftolo ad Ephefios ; alios Archan- [ il gelos,ex eodem Apoftolo, & ex Epi- A 4 ot4 $ De aterna felieitate, lin ftola Apoftoli Judz ; alios denique « enti w " hi Angelos, quorum frequentiffima meri- tio fit in omnibus libris Sacris. Ex iUf » J hi bis novem vocabulis conftans eft Do- Gorum fententía, colligi, novem effe gt Ordines Angelorum ; quorum finguli d Ordines multa millía Angelorum cor- sfit; O tineant , dicente Daniele : Adzla zzil- ) M [ lum minifirabant ei , €9. decies millies (j F.';?Hïn' l centena millia affiflebant ei, Ec Jobcori- mina ! cinente : Awmquid eff numerus militum (/ a " ejus. Et quamvís omnes Angeli fine du- ( bio beatiffimi , & omnium virtutum j, u ac donorum divinorum decore tniri- ficé fplendeant ; tamen illi dicuntur l Seraphim, qui charitatis atdore prae- d) minent ; illi Cherubim , qui fcientie ] fplendore prelucent ; illi Throni five Sedes, qui tranquillitate contemplas n tionis ineffabili gaudent ; illi Domina- l tiones , qui utfummi Impertatoris ad- Wi i v miniftri, mundo inferiori dominanturZ illi Virtutes, qui omnipotentis Domini thy d t D juffu figna & prodigia patrant ;illi Po- Bu 00f teftates, qui füper a&reas poteftates fpi- Af ritu- " Mp | l MT f?l ; Hl , xluæ ! Liber primttr. 9 Ib rítaum immundorum imperíum ob- Hwb. tinent; illi Principatus, qui Regibus 'Cifbuh's CQL[L;J AC Priticipibus mundi pra'fünt ; illi Ar- changeli, qui Pr&latis Ecclefie adhi- u ) COEI',?L, :;; ) | 0]' Um Q;:fs biii fünt adjutores ; illi denique An- Lttji geli, qui fingulorum hominum, dum ! l It Dj in terris vivunt , cuftodiam curamque At e fofcipiunt. Nec folum ifta fignifican- 17 tur vatiis nominibus Angclorum; fed M 077 [ : M g, pretereà nomina illa funt quafi infig- nia, vel imagines aut fpecula tnagni- M r tudinis Dei :fiquidem Seraphim ardore ;U' [. fuo, quafi vexillo quodám , imagine & onj Mul I d aut fpeculo , repraefentant infinitam charitatem Dei, qui folo amoreimpul- i ] fus, Angelos ipfos & homines & reliqua t omnia condidit & confervat. Cheru- ( bim fimili vexillo , imagine aut fpe- EU culo , referunt infinitam DEI fapien- t t tiam. qiaomniain numero , ponde- teé, & menfíüra corflituit. 'Thront Id?iïl A " ,. T if eodem modo , quafi in perfecta ima- trind gine demonflrant aluflimam illam ns'potfniïsfïf quieter , qua Deus fedens fruitur , cüm immotus omhfia movet, & cran- i t quillus ornia difponit & regit. Do- 'easpor:(ïz:ï:i-. mina A $ i Xo *De aterna felicitate, VMW minationes fimiliter omnibus oflten- m dunt, Deum effe, qui veréac proprié u folusrebus omnibus dominatur, cüm J ei foli liceat res omnes conífervare, vel T ^il ad nihilum redigere. Virtutes quoque demonftrant omnibus , Deum folum effe , qui facit mirabilia magna folus ; " quique fibi refervavit uni innovare figna , & multiplicare prodigia, Po- teftates veró nomine lüo pcaferunt, Deum effe folum potentem abfoluté & vere , cui nihil fitimpoffibile , quip- A peinquo folo vera Potentialocum ha- bet. Principarus vexillo fuo fignifi- ceant, Déum effe Principem Regum terrz, Regem Regum, & Dominum dominantium, Ar.hangeli Deum effe demonfíltrant verum &fummum Eccle- farum ommuum Praf(idem. Angeli denique Deum 'effe indicant verum Patrem orphanorum ; & quilicet An- gelos cuftodes fingulis hominibus de- derit,tamen ipfum quoque (iugulis ad- effe, (ingulos cuftodire,(ingulos prote- gere. Namipfe quoque Propheta , qui AL dixerat , 4dzgelis faus. mandavit de te, $, hn ne T ^iuf fia'wr, Lilerprimas, fr lt CVIOmn;þ,;; f coüodiaäit te dn ómnibus viit tii1, ldem 3Wtin indroducit Deum dicentem : Cs 4pfe i 1 ! ] uïmm fum dm tribulatione , eripiam. eum, & glo- WHCS Q n lY rificabaeum : & Dominus, qui dixerat; tngeli eorum [emper vident faciem Patris 1 J I!l mei,qui in. calis efl yidem dixit v INonue Y iy duo pa[feres affe vaneunt , $ unusex sls "! won cadet [uper terram fine Patre vefiro ? j ve[ftri autema. capillà- capitis omnos nume- vati funtx nolite ergo timere , multus paf- Atque hec feribus. meliores efhis vos, de Ang«lis pauca novimus: de quibus, ]u fi placet, vide (anctum Bernardum in libro ;, Deconfideratione , unde hxc Lili V/nn pauca delibavimus. l LE His verb novem Ángelorum Ordi- dinibus , quafi ex altera parte, refpon- det turba tanta fan&torum bominum,; uteamnumerare nemo poffit, ut fu- t W pràdocuimus ex Apocalypfi ; que tur- M banovem item Ordinibus continetur: nam alii funt Patriarchz,alii Prophetee, alij Apoftoli, alij Martsres, alij Confef- fores, alij Paítores & Doctorcs, alij Sa- J cerdotes & Levitz;alij Monachi vel E- tll remitx denique , íandx Feminz, aut 12 /, De eterna felicitate, aggnittt aut Virgines aut etiam conjugatz, Rogo te nunc, anima Chrifliana , IT t ? quanta felicitas erit , cum tantís & ta- libusconverfari? Scribit fanctus Hiero- &UX "T nymusin Epiftolaad Paulinum , mul- - fl l tos luftraffe provincias , novos adiiffe populos, mariatranfinififfe,ut eos quos u TU exlibris celebres noverant, coram vi- derent, Ad unum Salomonem ob (a- feut st pientiz opinionem veniebat Regina Sa- ba dcfinibus terrz ; & ad unum Anto- T nium Eremitam, propter famam fan- K £itatis, undique homines concurre- Á hgt bant; ipfi etiam Imperatores amiíciti- l am ejus ambiebant. Quid igiturerit, M tot Ángelos & tot Pralatos , homi- 1': « nes utiqgue fanctififimos 5 & fimul t — À - amiciffimos , & felicitatis ejufdem confortes videre & alloqui ? U- u nus Angelus fi in decorefüo fpectan- i qud dum fe preberet in hoc exilio, quis .ïcgm li non libenter accurreret ^ quid ipitur erit , uno intuitu Angelosomnescer- "tdgn Nret nere? Et frunus aliquis ex Prophetis , aut Apoftolis, aut Ecclefie Doctori- d busnunc decxlo defcenderet, quan- Vg ta Vb u m ft.'itiw,/, Ziäerprimuf. 15 AU t '.ta fimul aviditate & attentione audis IUHC, 3"1:?2& asfl'l't,c : d retur? Atin Regno illo non unum , ( E fed omnes & fingulos Prohetas , & ia tl ! Apoftolos, & Doctores videre & au« dire, & curn eís affidué converfari If Q ]iv €ebit. Unus fol quantum latificat u- n niverfam terram ? quid facient foles innumerabiles, & foles vivi, intelligen- m Em tes & jubilontesin Regno DEI ? Miht quidem ita dulciter fapitiffaconfuetu- TR [ do cum Angelis & hominibus , quo- l,p ho ram nullus eft in(ipiens aut malus, fed omnes optimi & fapientiffimi, ut hoc ]l folum magpefclicitatisipftar mihi effe 2 videatur; & propter quod fofum li- ttIn] " benter carerem obleciamentis omni- Ui j m t feiit & bus hujus vïre;,u &v l*r*i""" d CAPUT ]1I. lr M dT De forma vere monarchict o Regm DEI, i a l "'rxris ratio eft,quoniamín eofofo To- ppebutet co invenitur perfcta forma regnádi., j Siquidem hoc intereft inter regnum & Eb rempublicam,(ive optimatü,five popu- sim? larisrefpublica fit, quod in regnofüm- inaá lh x14 De atevna felicitate, (q j ,ïüïa ma poteftas apud unum, in republi- ]i ca apud multosinvenitur. Inregnis f" e autem homioum nunquam eft fümma poteftas apud unum veré & proprié: fl iUV ) poterit enim fortaffe Rex (ine con- M l filio v«l con'en'u aliorum jubere ut 9i aliquid fiat, fed exequi non poterit, nifi (ubditi velint. t Et fepé etiam nec jubere poterit, aut certé non aude. bit, fi ^ multitudo ubditorum illum terreat, Quàm multi enim fuerunt Mn magni Reges aut Imperatores , quos éxe:citus deflituit, aut etiam intere. D f mit ? plenz funt hiftoriz exemplis, Jnanis igitur eft fümma poteftas in Regibus mortalibus, qui ni(i fübditi 377 Po- velint, nihil umquam efliciunt. iv teítas autem DELI, qui Rex magnus veré dicitur, & efíl, à nullo depen- Yi det , nifi à fua ipfius voluntate ; qua VW cum fitomnipotens,nullus eire(iftere poteít , neque eget militibus, aut ar- mis, autre aliqua extra fe. Quod fi utitur adminiflris Angelis vel. homi- (tyr Mi pibus, aut etiam rebus fenfu carenti- ;'ïlïïoïm i bus &inanimis, id facit quia vult, Ms Bonp DL il It !Nl lj Liler primur. I$ d Umm) 'n [ Inyon IL[ non quia non poteil fine illis omnia UUFU tl " quxcumque voluerit facere. Namqui ! fine ullo comite vel adminiftro coe- IUf T l [t (.i lum & terram, & omnia quz in eis 1 funt.folo verbo condidit &fola volun- u l) tate confervat ; certé poffet etiam.o- Iu mnia folo imperio admini(ítrare, Nee U E iC folàmDeus verifhiméregoat,quoniam [ fumma poteftas apud eum refidet, fed D f etiam quoniam fumma regendi arsil- IIUA| M | n lius folius eft : coe ov t Deus ullo neque € n fer*atu, aut confiliariis ullis. m: in- A quit beatus Paulus, CO&düulfjtnft//: -De- mini? Aut quis cmjz!mnm ejus fuit ? Et Tf ante eum Ifaias Propheta D Quis adim- h vit, inquit , Spiritum Domini? Zut quis n coufiliarits ejus fuit , €9 offendit uhi? Cnm i r m €$ de- quo init confilium, €8 m/!rz.,x D7 T euit eum femitam jufhuta, C8 erudz'wt eum V0 Centiam , €9 viam. prudentia oftlendit " 1j £ Ytaque Monarchia, qua optima forma regiminis eft, noníolüm apud (( Deum invenitur , f«.d apud illum fo« g m lum vera atque perfecta reperitur, Is lr enim non folàm terribilis eft fuper u v nit emnes Heges terrz , ut dicitur in bíal- 16 hi De aterbA felicitate, ij Pálmis, fed etiam cft Rex magnus fu- peromnes deos,ut dicitur in alio Pfal- i t tno.Siquidemi alij funt dij falfi qui po- u n titis d&monia dici deberent , juxta il- I D lud Prophete : DZj Gestium damania, : u Alij funt dij per patticipationem , ut IT Keges terre; & Angeli celorum,juxta íllud : Ego dixi, Dij effze , €8 felii Éxcelfs T emuts, Sed iftos omnes deos imperio fuo futjeCtos habet Deus ille, qui re« £nat in c&lis; proinde folus ille Rex eft verus & magnus: quod Nabucho« Id fm — donofíor Rex Babylonís pofteaquam " fuperbiz fue graviffimas pocnas dedit, agnovit, & verbis illis confeffus eft ; 11] / d j lgitur poff ffnem dierum ego Nabuchodono- for oculos meos ad calum levavi , €$ Altif- M. il Jfimo benedixi, €$ viventem in fempiteruum laudavi €Ó glorificavi quia poteflas eju$ !N dïh Anji j poteffas fempiterna , €9 Regaum ejus iu ge- t i nerationem C$. generationem . €$ omnues ,mi" babitateres terra apud etm im mbilum TE veputati [unt $ fuxta voluntatem enim fham. faest tam in virtutibus cali , quam $u babiratoribus terra, €8 non eff qui re- fiffat manni ejus , C dicat eis Quare fe- lt ]L.IE en? "'Wf!wrg, Liüber promus. 17 ämtfl M ^ eiflrà Nunc igitur ego Nabuchodosofor Íau- JSutdys M F]* dit, ! do, &5 magnifico , Cä)g[anjïw Regem cali, jMia ümhia opera ejus véra, €Ó dia ejuf d. "M Iudica , €8 &radienies in J/E/perþm poteft ba- ] l!/pm XE DAf m mitiaré, Hac ille, qui omribus exem- »w.,';l' plo effe poteft ut humxlxentur fub po- Largins j tenti manü Dei, ut fanctus Petrus ; Dd admonet ; & magis delectentur Servi- $0 te Regi Regum ut ejus beneficeritiarm ab mefeantur,; quàm ejus voluntati fu- " tj NY perbo corde tefiftere, unde manuni tnü ejus graviffimatn experiri cogaritur. dj J il I A fif CATV-I IV. Jl Quod omnes. Beati frnt Reges. L !w li du V ARTA fatio , cur locus & d «flatus Beatorum Regum czlo« (f fum dicatur , eáque pouffima eft, 0 RNB ni quoniám omres$ Beati in exlo RKe- conditió- TU MM ges fun omfies regi nés ap t " mnée 1D illos . cotivetiiunt. N n ,u "d' 1] Quamvis enim Sancti omnes in c&- FA U lo ferviant Deo , ut dicitur in Apo- calypfi, tamen fimut etiam regnaht ; TL "TT nam in eodem libro , capite 22, ubi i r8 De eterna felicitate, [ n Áin (l ubi diciturt Serzi ejus fervient illi 5 pau- ", Jó pöfï dicitur: Ez regnabunt- in. [acula t À feculorum., Nec folüm Beati omnes fimul fervient & regnabunt, fed eciam n,,:&'v,'lör fimulfervi & filii dici poterunt. Sic enim loquitur Deus in Apocalypfi: Qu vicerit , poffidebit bac , €8 ero. ii Deus, €9 ille erit mibi filius. Qiare fi- ie) cut poffunt iidem fervi effe & filii, fic poffunt fervi effe & Reges: fervi enim h funt; quoniam à Deo creati funt, & ilii debent obedientiam , à quo acci- piunt effe, & vivcre, & omnia: neque iil aliud creatum excipit David, cüm ait, Omnia fervinnt tibi ; Simul tamen pof- E funt effe filii Dei, qui ex Deo renati [t) funt per aquam & Spiritum fanctum, & fimul Reges cffe poffunt , quibus 1d regia dignitas ab ipfo Regum nege x! communicatur, qui proptereà in ea- dem Apocalvpfi dicitur &e .cgum, & N Dominus deminautium, Dicet aliquis fortaffe, non elffe Wi dificile aliquem fimul effe Regem terrz , & fcrvum Dei: ad quem mo- aTA dum dicitur in Píalmo :- £z »ssc Re- j gf.i' L f: (l f hi, T Liber primur, r9 um get ihtel'/r;gite » erudimini qtti indicatss ter- vam: Servite Domino ia timore, €2 exal- f tate e£cum tremore, At Rcoem eífe Ke- T j N gui cxlorum, & fervum effe Regis BU cxlorum, quis capiataut credat ? Et J )u i tamen ita eft, & capit hoc & credit fi- des. Juíti ergo in regno P.tris corum erunt euam ipfi Reges regni celorum, 1f 405 qucniam participes erunt regiz illius dignitatis, & poteftatis, & opum , ac l ( reliquorum benorum quz funt in Re- gno celorum. Id quodin tribus praci- M E ff pué locisScripturarum fan&tarum Spi- ritus fanclus manifeflé pronuntiat. d Uncs. locus eft in Evangelio lancti HUK Vi Matthzi: ' Beatipatperes [Viritu, quoniam apforum eft Regntm calorum. Alerin eo- dem Evangelio: Fenite beneditli Patmis 'Uo 361, pa'äd:telpammm vobts Regutm A COA- WO Jl'itutune mundi.'Teriusin Apoc qIypfi.: U u Qui vicerit , dabo ei federe me CHng2 15 tbrono meos ficut € ego vici , €$ fedi CEP Patre sseo im tbromo ejus. üid: j manifeftius. dici poteft ? Habemus du Kegnum czlorum promiffum , ha- ; i j bemus in die judicii poffztlionem Regni li áo De áterza fï'licrit';ttef,' jj, d Regni ejusdem affignándam , habe: n 16 r inus feffionem in tbrono regio Filii Dei, & Patris ejus,Regis xterni i quid um 4 Q j hoc eft aliud;nifi párticipatio ejusdeni Regfii calorüm, quod ab zternitate p AOf0n) poflidet Deus ? Adde teílimoniutmi beati Pauli i 5; faffinebimins, inqüit , &9 ( l0 tonregnabimis , C (ancti Joannis in Ymtur süV ] principio Apocalvpfis: Ego foazues fva- ter Ve[ler, €$ particeps i tribulatióne , & T my egno. Et (àn&ti Jacobi in Epiftola fua: Deus,inquit, elegze pasperes iz. boc smiti- do , divite in fide, $ baredes vegni , quod l M (l qn repromifit Deus diligentibtu fe, Nequé ininuitur regnum cxlorum . pro- fr'ä;tür;QwJ: ptereà, quód multis ac poené innue Vil inerabilibus Angelis &. hominibus E [ II communicatur : Regnufn enim cze n lorum non eft fimile regnis terra- ( &Y Ij rum , quz noh patiuntur confortetri ia N ^ & fi dividantur in partes , dividendo WU ll ! ininuuntur, & tandem etiam confu« j ï[l muntur. Non, induam. ejusmodi e A Ut Regnum czlorum , fed totum ab i U l omnibus, & totum à fingulis inte- Àl T gré poffidezur : Quomodo idem fol d totus; D Dos ünjli E ! i. Liber primu, 2t uT f nj totus à fingulis, & totus ab omnibus Vs cernitur ; & ipfe viciffim non minus fingulos quàm omnes calefacit & fifni lfT Qu lluminat. Quod ipfum facilius in- telligetur, cüm explicata fuerint bo- U !l 77 It na Regni czlorum. Sed anteà expli- v&l canda funt conditiones five, qualita- tes quz requiruntur in Regibus, ut nj ( nemo dubitet , Sanctos atque Beatos in celo non fine caufa vocari Reges; il & Regni cxlorum Reges, ! L Duz fünt przcipué qualitates que neceffarig funt Regibus , fapientia l] D n Y & juítitia. Sed cum fapientia con- iU jungit Scriptura prudentiam & con- fillim , & omnia illa qux ad intel- ligentiam pertinent.: Cum juftitia conjungit mi(ericordiam , clemen- l It tiam , & reliquas virtutes quz vo- luntatem ornant & perficiunt. Ita- hn que fapientia requiritur , ut Rex J j fciat; juftitia , ut velit fubditos bené ( regere. Ideó Salomon admonitus à "n Deo initio regni, ut peteret quod vellet , poftulavit fapientiam , quz þgm;-jj l princeps eft bonarum qualitatum, quz 23 J De .etc';;;m felicitate , m quz requiruntur in Regibus: & pla- jv l cuit Deo petitio ejus,ut perfpicuum eft exlibro s.Regum,ac per hoc impetra- vit quod petiit, ltinam & ju(titiam ïf poftulaffet, fortaffenonin tot fcelera prolapíus effer. Rectius David inPfil- m uT E 10, in quo precaturbona filio fuo Sa- lomoni,dicit: Dens judicium tunm Regi da: Et juflitiam tuam filio Regis, Ubi vi- L detur przvidiffe à Salomone poítulan- dam fapientiam , & ideó poflulat ili T juítitiam & judicium, qua fine f;pien- i tia effe non poffunr; cüm fapientia fi- ne juititia effe pothit, faltem aliqualis & imperfecta, Liter quoque Sapien-. tiz, qui proprié ad Reges inflituendos fcriptus eft, fic inquit: Dzligite juflitiam N qui Jtdicatzs terram, Y incipit à jufti- tia, quoniam non folàm eft per fe T neceffaria Regibus , fed etiam eít N difpofitio ad fapientiam : Subjungit enim paulo poft t Quoniam in male- volam aucnuam son introibit Japientia, Denique , ut alia multa preteream, Jeremias pr«dicens virtutes Chrifti Kegis «terni. Zece , inquit , dies ve- M ;::c.;: n ty ff!mf; ; Libey primus. 13 Tij ! siunt, dicit Dominus, €9 [ufirtabo Da- RE vid germen jnfium, C3 regnabit . Rex , €9 glll faprens. erit , factet judicium €9 juflitiam TU ;A tlerra, Vereé igitur fipientia & ju- ftitia dotes funt quz requiruntur in A Regibus. ! Jam veró quód Beati omnes qui ^i funt in cxlo, etiamíi fortaffe mulci illo- !Hl " rum fuerint imperiti & rudesinterris, m polleant íapientia eximia, & infigni virtute juflitie ; ut meritó Re € ges V? cu- jufcumque regni fieri poffent., excra controver(iam eft. . Nullusenim Bea- torum eft incxlo , qui non videat ip- ov fam DElI effentiam , qux eft prima cauf- , faomnium rerum ; acper hoc de fonte fapientiz increate hauriunt fapientiam h L tantam, quantam nec $alomon , nec li nl W ullus mortalishomo unquam habuit , d U)) W excepto Domino noftro JESU Chrifto, qui etiam tempore mortalitatis füg Deum videbat , & erapt in eo omnes thefauri fapientie & Íícientie DEI. Porró pro meníura fapientie daotur Ti etiam Beatis omnibus menlura ple- $ na juflitiz , ut peccare deinceps ne- [ li At Ul que De aterna felicitate, lh 24. gi;e velint neque poffint : fic enimlo- ; 1 1 ; a l quitur fanctus Auguíljnus in libro De corruptione & gratia : Prima libertas » hi i voluntatts erat , poffe non peccare 5 novifi- z;a erit multo major , 40n poUZ' peccare, st m Qui autem peccare non poteft, inju- ftus quoque effe non poteít: Et cüm jr n charitas perfecta fit, perfecta ju(titia, vl ut idem fanétus Auguftinus affirmat d in extremolibro De natura & gratia; ia TO qui non poteft Deum non fummo & perfectiffimo amore diligere, is non PT poteft etiam non fummam perfectam- rinuttl que juftitiam poffidere, — Qui veró nf Deum fummum, & purum, &infini- ts tum bonum vident, certé non poffunt (hr fj D f ab eo averti, neque poffuntillum non d , ardentiffimo amore femper diligere; AT O ï 4 " Ex quo efficitur, ut San&ti omnes in i À z- r Jf cxlo perfecté fapientes , & perfect& w X D d jufti, ac per hoc ad regnandum aptif- Marfgp t fimi femper exi(tant. t ( | Exurge igitur anima Chriftiana, MT & mente, quantum potes , afcendes & cogita, quale bonum fit regnare : ï*"*'?*'ï"üt " cum Deo, ac, ut nunc alia prateream omnias "Mffäfiwg E Ia Liber primm:, 2f - . omnia , contemplationis alis czlos UM a 1 fos penetra, & thronum illum W&- g[ä[lj iyj F HMPH MU blimem intuere, de quo Salvator di- H "m cit: Qu vicerit , dabo ei federe mécum i It li j tbrono meo , ficut. €$ ega vici , €$ fedicum T k M Paátre meo ia thronoejus. uanta enim i [ eritilla gloria, coraminfinita [multitu- dine Angelorum collocari animam ju- T. W flam in throno ipfo Chrifti & DEI ? & ju(to DEI judicio przdicari animam Ut illam viCtricem mundi & mundi recto- rum , atque omnium invifibilium pote- ftatum ! Et quanta lztitia exultabit e- ij adem anima, cüm fe viderit defunctam omni periculo & labore , de omnibus h vràw hoftibus fuis fcliciffim& triumphare? Etquid erit, quod ul efideret, cüm 'c ïtm;tr i particeps faCta erit omniumbonorum (s Domini (uüi, ufque ad confortium thro- M ni &regni? O quàm alacriter pugnant rcgnan»umljn in terris; & quàm facilé tolerant ad- veríaomnia propter Chriftum , qui Qu fide vivà & fpe certá tam fublimes M OU honores - confpieiunt. oculo ! mentís T in calo. Ti B Ca4- i 26 Deaterna felicitate, CV vIit 1 n [ C X4puTj)WyV. fu]r gtï De bonis Reggi DEI. qi a El UrNTA ratio illamihi effe videtur, 1 n t uia bona San&torum in czlis [OW( degentium fimiliaquidem videntureffe bonis regnantium füper terram ; fed u tantó majora & clariora funt , quantó t cxlumpraeeminetterris. Itaque Reg- suu al num Beatis praparatum non (implict- bt ter Regnum, fed Regnum cxlorum vt dicitur: ut intelligamus , illam effe u proportionem bonorum ad bona, qux n hi eft terread cxlum, id eft, reianguítz, L :'(,h humilis , fordi [ tempora'iz,ad am- pliffimam, &ffelüiffimam , & nobilif- ? T ifimam,' & quod eft omnium maxi- mum , fempiteraam, Bona Regni J ! H ) terreni numerari folent, poteftas, ho nor, divitiz, deliciz. Poteft Rex terrenus imperare fübditis, & nifi pa- reant , poteft illos vinculis , carceribus, ^ ! exilio , pecuniis, flagellis morte mul- Vr &are. Hinc Reges tremendi populis.& LIT quafi Dii quidam effe cenfeutur. KR U-I" LO u$ - l v'erml, [ - :h'cmu' ! Liber primmms, 27 7 füshonorari volunt Reges cultu quo- | puï " dam pzné füpra hominum naturam; m';k(gz:üï& volunt enim de geniculis adorari, nec dignantur fzpe, ni(iflexo poplite & m u ! fübmiffo in terram vultu loquentes ij !t audire ; & cüm forté per plateasince- rhaqL , dunt, volunt obvios: quofque de via n 1 ! decedere, Ad hecaerarium amplum (di & refertum auro. & argento requi- f M runt , neque numerant reditus fuos ïparmr.m*::; per centum aut mille nummos aureos, ilimir fed per decies centena miillia ; & re&e, ls; & €àüm aàon debeant decem & viginti fa- Ws mulos alere, fed magnos exercitus in mll hoftes ducere. Poftremó. non dig- nantur coníuetis lufionibus animum ft ymi fÍum, A recreare , fed ad majeftatis füx (plen- doniimt dorem pertinere ducunt , utin con- p i viviis,in venationibus,in theatris mul- i s ! tas auri atque argenti libras confu- mant, Atque hzc funt feré bona Prin- i d [bd'dli, ï cipum terrenorum , quzid in primis €ommune habent , ut fint omnia bre- at o via & caduca, & cum natali Principum d u incipiant , cum morte finiantur; nifi ontrà accidat, ut Qu tïor'æ aliquando c i B2 diu- ] 28 De etevna felicitate, ea diuturnior fíit vita, quàm regnum. J Deinde noníünt pura bona , fed ad- ) miítam habet poteftas infirmitatem, j lt honorignominiam , divitiz pauperta- i tem, & gaudialuctusac morrores. Po- l s t teftas Rcgis illa eft,ut pendeat populus ànutu Principis ; fed admifta eft pote- 2 n 71 h ftati infirmnitas, quia pendet Princeps Quid ef- niudi à brachiis & viribus populi. ficiet nutus Príncipis in civitate capi- i, ld enda vel defendenda , fi populus ne- lm queat aut nolit manus conferere ? Nec m g folàm pendet nutus Principis à viribus z fübditorum, fed etiam à muris,à vallo, ais 1 ab armis, à machinis bellicis , à pecunia; AL m ug nervus belli dicifolet. Itaque po- i Wv »n [ u lus pendet ab una re, nu:u videlicet lial j rincipis, & uni homini fervit : Prin- It i ceps autem pendet à plurimis tum vlv hominibus , tum rebus aliis, & illis ia omnibus fervit. Denique potel iil )IC[ Rex fübdicos vinculis, carcere, exi- h Wi lio, flagris , morte muldare : fed Ü lol poteft etiam Rex (de facto loquor, » Mi j non de jure ) vinciri , carceri man- 5, 1 H u'.l i ) cipari , exilio , vulneribus , moïe: l-r lgïo n | maf:!i:iu.'f, Liber primus. 2,9. DT .mulé&ari. Id verum effe probavit Ju- U tl lius Czfar , Cajus , Nero , Galba, Vi- Rs tellius, Domitianus , Commodus, He- nïam] dmnz n liogabalus, alij (ine numero : nec fo- ld Wtj i làm ifti flagitiofi Principes, fed etiam modeftiffimi, Alexander Mammzz , j I & Q Gordianus junior, Pertinax, Tacitus, nd Numerianus, Probus , Gratianus , Va- x H lentinianus fecundus: ut omittam fan- hs z N &os viros , fan&tum Eduatdum Re- lr gem Anglorum , fanc&tum V Vences- Ts Jaum Ducem Bohemorum , fan&tum um Sigifmundum Regem: Burgundiz , ii fandum Kanutum Regem Daniz, Mu & alios, Veniamus ad honorem : Ri b coluntur certé Reges dum prafíen- 11 00 tes & in confpe&tu aliorum funt : Íed in abíentia plerumque convitiis n f:rn':j? m lacerantur & irridentur ; & in przfea- uI tia quoque multi eis adulanturlingua, g j qui in corde fuo , eoídem contem- js antt nunt atque deípiciunt, & fi nume- mul&zr; | rus iniri poffet laudantium & vitu- j ld d perantium , multo plüres inveniren- j, t tur vituperantes quàm laudatores. Enfribü;f* Veré igitur gloria Regum plerum- [ 3 que r ! 30 De aterna felicitate, , LL que minor eft quàm ignominia : cüm r i prxlentes qui honorant faftigium, (int ! pauci; abíentes veró plurimi , quo- [ l rum aliqui fordes avaritio notant;, r s ji alii crudelitatem , alii luxuriam , alii " alia vitia carpunt. (j Sed fortaffe divitig Regum pur Ts :l funt, nec admifram habent paope- i riem ;imo nulli omninó magis egeni, (gpi m ac pauperes Regibus inveniuntur ha- il ' j Q Mi bent magnos reditus & magnos the- j D fauros, fed habent zs alienum ali- t quando longé grandius Et nontam aïuþnc j d iepauper eft qui parum habet, quàm t ille qui multa defiderat , quia mul- hi tie indiget. Et nónne magnum eft, ),üüï paupertatis argumentum , quód ab ipfis etiam pauperibus obolos quafi " ! gucd n mendicant , dum vectigalia exigunt Wa minuta ab ementibus , quz fünt a A MAMS victum neceffaria? Neque h«c dico; Lin quafi reprehendere audeam exactio- ! nxd' [u"m nes ve&igalium : fcio enim . juftam effe ut vectigalia & tributa pendan- A Q tur Regibus , dicente Apoftolo in "m Epiftola ad Romanos ; $s6dui effote, . Vg 08 J i lf Liber prz;mui. ^ !: l amfgnmml &án fä/?tm propter ivam , ftd etiam pro- t i t ptev. con[cientiam, — ddeo enim Ed tributa Vab IU!'W præ/lati.r smaniftri enim Dei funt , 1n hoc h spfem. fervientes.. Reddite. ergo omnibus m debita , cus tributum ,tributum : eui. «t« l Sed oftendere volui thigat, vetligal. ffx'vf I «l M'« iniferam conditionem Regum morta- l: hMi U lium , qui. neceffe .habent. divitif$ a- U bundare , & coguntur etiam à pau- hrtens eribus & egenis earum parteni col- hl m li h f gere. Quid jam dicemus decome a modis & deliciis ? Habent certé Ke- if ges hortos, pomaria , menfas opi- paras, venationes , theatra , & alia m u. id genus multa ad animos recrean- dos aptiffima : fed habent etiam ple- n n rumque podagras , ftomachi & ca- m itis dolores; & quod amarius eft, follicitudines mencis graviffimas, quv " J aliquando totas noctes infemnes du- cere cogunt, füfpiciones , timores, an- T m t gores : fi fores cubiculi noctu cre- puerunt, proditionem füfpicantur: fi nuntíatur multitudo armatorum vi- en *' fa, defectionem timent. Ita gaudia 5 ! if ! [ mororibus admifcentur & quies fol- B 4 li- W 1 32 K.De ?tema felicitate, | n t fu licitadine interrumpitur : quz cauffa Á fuit , ut non pauci , reliéctis regnis, " / Ü "M W vitam privatam elegerint, "T Ti Sed beatum Joannem Chryfofto- m mum audiamtus , qui in homilia qua- x1. n 5 M ! dam ad populum Antiochenum de m :J','JIM fui temporis Imperatoribus ita lo- quitur : A* diadema refpicias , fed cu- a . vAYAU tempellatem * neque purpuram . in- / 1 ! puere , [ed animam spsá purpurá magis wigre[centem, INon ita coronacaput cir* n P eumdat , [icut animam follicitudo. . INec stf ;r«'u,"m f r;/i 7n fatellitum catervam , fed in moleflia* um vum multitudinem fpettes. ANec enim m o 1 privata domus tot. curis plena reperiri po- "TT tfb , quot vegia funt s mieortes per. [igu- los dies expeclata ;- im mollibus antem , .:xfm, A J nec dici quidem potefl , quoties anima pro- :131]2»'[;131 k filit , €$ exilire fe putat. Et bac quidem in D] " pace : fí veró bellum ingritat : quid bac vi- D. !:;'r f'"' "a mferabilius effe pofit 9. Quot. autem uT à familiaribus pericula irruunt &á. fubdi- Wï/ï "m / At t $i5 ? quippe con[anguineis cruovibus reginns pavimentum . femper. eff plenum. Er f 1j ]i vsltis aliqua. narrem , forfitan - agnof- [/] "WJ €ttss ? L. maximc quidem , $ antiqua, Vihn) h H'mu Mm] Liber primus, 33 L Q &2 noflris fatla temporibus., llle conja. ln gem adnlterij fafpetlam. babens , nndam L in montibus alligavit , €À. feris tradidit , t t jam fatlam [ibi multorum. Regum ma- ) qmmþ trem, Qzhalem iam vitam agere €re- U i diis ? nonerim , nfi magno fuifet. mor- Tj bo con[wmptus,im tantam erupi[fet wIttonem. n i (/ H ipfe quidem (num jugnlavit filium. E- M:WW jus [ilorum. bic femetip[em mteremit à ty- ,fa r,:hm YAn30 campra/acnþu;z/k* 'z(erö nepotemfuum TM [l regni cenfortem , quod ip[e arripuerat, hu Ml T Hic auteeza. dicitur C8 fratram [uum pere- t i miffe, . LAlter vuv[um pofl bac venenatis [n- ,Mffl &l blatus cff medicamentis ; €3 calix. fuit. ei i Qd Ts mors ,non poculum : ejus. filio, futurae rum timore , eipm. nibil wmjiria patraffet , f:numl;w j il oculns evutus fait, AMius, moaue dicere de- ii cet , quam mi[erabiliter vitatn fintertt. Se- Lblre quentlum autem bie quidem combuflus fa- it, tamquam mifer quidem €8. tufelix , Zrl:!:gw!. ub cum equis C curribus , €9 alis omm- iil bus: vire eutm arumnas nenmo [ermoue ii exprimere po[fet ,quas csma bic infurrexit, pati compnlfus efl, — Hic veró , qui nunc od imperat , nónne poflgnam. diademate co- Ludd ronatus eff , in laboribus fuit , in peri- W;äw B ,. eulis, | Jl 34 De eterna felin'tnk, , dl culis , in trifliris, ia infidiis. 2 At nonta- d i lis celivum Regia, Hzc ille.qui quàm ! j m NI veré dixetit, »o» talzs eelorum Regía 3 * ; quz nunc dicemus, oftendunt. ] um Si quidem Reges Regni cxlorum t lu qualesfünt omnes illi quicum DEO beati vivunt , poteftatem habent fine TT gi g infirmitate , honorem (ine ignomi- w nia , divitias fine paupertate, volup- J tatem fine dolore: de illis ením dici- turin Píalmo : ANon accedet ad tema- J n (dl?* dum , C flagellum non appropingnabit ta- M QU bernaculo tmo, Et in Apocalypfi: Ez :' abflerget DEUS omnem lacrymam ab o- N ? enlis eorums 169 wiors ultrà zon eyst , ne- : l que latlus , neque clamor , neqne . dolor erit sltra, Itaque poteftas Regum ] illorum celeftium maxima eft, in- | firmitas nulla. Unus Angelus fine exercitu, (ine bombardis , fine gla- ( diis & haítis interfecít uro impetu centum o&togínta millia Affyriorum; Üj neque timuit ipfe , ne forté zb ali- quo milie vulneraretur, Refert 'JH M fan&tus Gregorius in libro Dialogo- U tggg rum., virum quemdam (anctum, cuüm P x f.ia immi- K d , Liler primtt, 3j Wpy JN J Ál ímmineret ilii carnifex extenfo bra- 13 chio, nudo gladio , ut eum occide- LT Li ^l ret , exclamafle , San&e Joannes tene Mi d lsj illum ; & continuó manum carnificis Q diriguiffe , ut eam nec deponerenec movere poffet. Itaque fan&tus Joan- ul nes de fümmo cxlo audivit vocem ii ld clientuli (üi, & percufforern ejus tan- ta celeritate percuffit ylagà aridita- "J tis, ut przvenerit ictum jam inchoa- j tumq, Hzxc cft poteftas Regum cz- dU léftium , ut nec diftantia loci pané t infinita , nec folitudo pauperculi & inermis jufti;nec multitudo hoftium '7 ij !;1 MM I armatorum impedire potuerit fan- &um jloannem , quó minüs fuppli- M, "i [ cem füüm àmortis periculo libera- ret, Atque exempla ejusmodi fine : at numero poffent adferi, Honor veró, r Regum illorum caleftium tan:us eft, Tubos ut non-folüm viri pii , fed etiamim- (f pii, & ipfi etiam damones illos ho- norent. Multi funt enim, qui fan&tos d di p homines, dumin terris viverent, de- fpiciebant & . conculcabant , quos " pofteà in clum. translatos , przfer- Bé tum lirl 26 De «terzaa felicitate , 4 L vjrünn tim fi publico Ecclefic decreto inter j I Sanctos relati fint, venerantur & co- at " ln "d Junt : & ip(i etiam damones , qui vi- ventes in carne (ané&tos . homines, MW]U «P[ yhrad l tentationibus fatigabant, (epé etiam " M Qfd DEO permittente flagris & verbe- j d ribus afficiebant , regnantium poíteà m cum DEO in cxlis, (acras reliquias ï,,;,ïroml Q NT & imagines timent. Quid dicam de j divitiis celeftium Regum ? magnz eorum divitiz fünt, nulla re indige- re cüm DEUS /& omnia i omuibus. —— Neque enim dives e(t .qui multa üNT poflidet , fed qui nihil defiderat, y/ ,':;JM cüm nulla re indigeat : animus enim dives debet effe, non arca ; ut omit- u;ägwnf( tam , quód czlum & cerra ; & quid- ! as uid in eis eft , ad Sanctorum divi- " h tias pertinent; quid enim non pofli- At ny 2 dent, quiíünt beredes DEI, coberedes autem Chrifli , quem confhituit Pater ba- 2 tl redem univer[orum ? "ia Reftat voluptas, quz omnino pu- ) tj ra & liquida eft in Regibus cali , fi j Qu ne ulla admiftione doloris aut moe- m ! u toris; jam enim audivimus ex Apo- LT caly- Mf h [ Liber primus, 37 CPLHï ( j bt ealypfi, abfterfurum Deum omnema- crymam ab oculis eorum;neque ullum A d) futurum .ampliüs dolorem aut lu- k hs &um. Sed de voluptate plura dicenda mgz tf lii erunt,cüm de Paradifo loquemur.Ha- H(E m jl bemus igitur, bona regnantium talia I Mil in cxlo futura effe Sanctis omnibus, il AU ] TA i M Beatisque communia, ut quz funt in d) terris, nullo modo cum illis compara- n* ] ri pcfle videantur, preíertim cümter- J ! [ rena temporaria T x M -fmt » cxleítia fempi- terna. CAPUT vVI z JQuanti flaut apud bomines regna ter- at raram ; € quanti fievi debevet Re- m do ^ gnum celorum, u IMAULMIM V vonn Aw vero pauliíper attendamus, ] tin w quanto ardoce regua terrena con- i DEI, U cuüpifcantur ab hominibus , quan- ul temvis c.duca, exigua plena timo- ribus & follicitudinibus ; ut inde "d coliigamus , quanto amore conct- Vi piícenda , & quanto ardore quz- diri * renda fint regna ezleítia. Regnandi cupiditas fine dubitatione cupidita- n [ tes n 3$ De aterna felibitdteQ * * ïn,a,-gggonmil tes omnes humanss facilé fuperat junf nam regnum non eft unum fingulare f / bonum, fed eft aggregatio bonorum ij I/ l yan dl omnium quz ab hominibus appetun- tur, Ibifunt poteftas, honor, divitiz, ; ;g;'häiih ( MU voluptas, ut pauló anté dicebamus; '»'QEM ibi eft libertas vivendi pro arbitrio, um n quz riaturaliter ab omnibus appetitur iAf non folüm hominibus, fed etiam be- Md ftiis: ibi eft excellentia , & quaedam m «fadla quafi divinitas, ob quam Rege: in - regno pares nullos habent , fed omni- 11 [ ,UTiMiSt bus przílant , omnes fuperant, ab [ vp omnibus adorantur. Hinc vidclicet AC Reges , cüm aliquid polliceri vo- M o lunt;, nihil majus inveniunt , quàm UR dimidium regni fui. Sc Affue- j J T rus ad Efther : Qwi4d vir, inquit ; ( que ef petitio tua ?. Etiamft dimidiam d eli a partem . vegni petieris , dabituv ub Et alion Herodes ad filiam Herodiadis : Pete 4 me , inquit , qued vis , €$ dabo tibi? $ RI l ii €3 jurav:t iliz, Quia qui!juid petieris , C [ dabo tibi , licer dimidiam regmi met. " Hinc fit , ut ad regna quaerenda ] (( vel propaganda licere fibi exifti- ment Nutlg MMf i Liler primus. 39 Ü E- | I s ment homines omnia jura perverte res ivl neque aliquid tam fanctum effe, quod non liceat regnandi causá violare. 1 Uminäügr— »oteüxs,horr.; Primus omnium, qui amicos & vici- nos fine ulla jufta cauía bello lacetfi- AU aj vit: Ninus fuit; ut videlicet per fis "Rn *ibonp) .,: & nefas Imperium propagaret ; ut ex Juftino fanctus Auguftinus refert in Vs f celenis libro De civitate Dei. Julius Cafar ut regnaret, primus patriam oppreflir, ! Ob qh"' lrl TA MaximinusThrax Alexádrum Impera- A NI torem, àquo plurímis & maximis be- OT g neficiis affectus erat, per milites fuos u d [ occidit , ut illi fuccederet in Impe- rium. Quod idem fecit Philippus A- vt " [ ) rabs domino füo Gordíano Imperato- j p ^ i, fcelere prorfus inaudito, Nec fofüm QKUJ lï,'! K regnandi libido contra proximos & ! Dia benemeritos , fed etiam contra fra- j lii tres , nepotes & ipfum patrem , ma- Ti nus fanguine conjunéctorum arma- Wh',f/hfï vit. Romulus regnandi caufa Re- ( ^i mum fratrem , & Caracalla Getam Ti fratrem occidit. Athalia, nepotes n g omnes ex filio Ochozia Rege fuftulit, TE j utipfa regnarct, ut legimus 44 hbra quarte h 40 De aterna felieitate, if FA!A qharto Reaug. Ita regnandi cupido MU) non (olos viros,fed etiam foeminas ac- " 9 cendit ad horrenda patranda facino- E n i ") ra Sinochus Perfa Chofdroam pa- l trem & Medarfem fratrem interi- l ! mendos curavit, ut fofus ipfe regna- ret. Quid ? quód Neronis mater, j cüm accepifferab Aftrologis, filium X U fs füuum regnaáturum, fed matrem inte- ! n J ) rempturum, dixiffe fertur: Zeterzmat, r)em dum imperet. Itaque tanti fecit ambi- hz tiofa mulier regnum filii , ut vitam A h ipífam füam poítpofüerit regno filii, wigdir, Neque folüm regnandi amor injufti- Atl tiam juftam facit , & amorem fratrum, uml nepotum, parentum füperat ; fed e- g, V tíam religionem jurisjurandi (qua a- n pud omnes gentcs fanctiffima(emper T eft habita, & hoftibus etiam crudelif- M lL 40 fimis ,licét cum vitz perieulo, fervan- M ü'Ox | da vifieít) regnandi causá violandam UA 1 €(fe decernit. Si enim Ciceroni credi- lod mus 4 lbro tert:0 de offcus , Ju- Ut A ii ! lius Czfar verfus illos. Euripidis in f'»:-"ilfml : ore femper habebat : 5 jusjuraudam viclandum cfl , regnandi causá. vielan- "h n l ;luc's mff,mfü( iT Liber primus, 41 pur n ; dumef :in cateres pietatem colar, Proeter- u P*W , mitto exempla fine numero , qux T 4j J W L omnibus fzculis demonítrarunt , ni- Ti n f . hil omnino effe , quod ab hominibus A pluris. eftimetur, quàm. regnum : & T tamen non folüm Reges non diu re- ) M gnant , fed ipía etiam regna omnia D brevi funditus interibunt, & regnum Sanctorum folum manebit jin zter- om. Audi Danielem Prophetam c 2, hm. 44. In diebus inquit, Regnorum illorum, fufcitabit Deu:s eali Regnum, quod in eter- f hi Il num sos difipabitur , €4 Reguim ejus al- peri populo 202 tYAdetuy : comminuet autens m €$ confumet univerfa Regna bac, €9 ip[um m flabit in aternum, — Naticinium hocim- plendum eft in confümmatione mun- di: tunc enim non folüm Monarchiz n 136[113 f.':: majores, fed etiam parva regna & lP magiftratus , & poteftlastemyoralium ( J Principum omnis evaneícet; & Reg- Y num Chritti & SanC&torum s;ternum i erit, juxta verbum Angeli Lucz 1. Ez y Diret Regniejus nonerit finis, Á p Jam fi regnum breve, & cadu- j M.'i LU cum, & quod paucis contingit , & quod [Jj 42 . De zcjter;m felicitate, M quod afperfum eft amaritudinibtis plü- rimis, tam ardenter amatur , quari- " rfümcn tur, rebus omnibus anteponitur, & 0 j per vulnera & rzagnam fanguiniseffu- * fionem acquiritur * qux caufa eft, «" Mf n cur czlefte Regnum tam pauci ament, & tam negligenter querant ? & ta- V"Hd jf« ld men pro comperto habemus, fi Scri- fan&is credimus , Regnum n ; enl* pturis illud omnibus hominibus patere ; ï;lonr" ,;:m, y Mranln & (ine vulneribus , & fànguinis effu- fione poffe acquiri, & fiseulla compa- [ ratione regnis terrenis omnibus prs- ftare, Si dicerem , Contemne Reg- LU (] : num , ut accipias parvum agellum aut nl Y v G vineam ; meritó rideres aut mirare- vt ! ris : fed càm dicam, vel potius DEUS m qut dicat: Contemne regnum vile & exi- " guum. , & quzre pretiofüum & mag- n num, quod fi velis, cum gratia DEL , il qux non deerit , poteris obtinere; cur ag 1 non affürgis ad illud defiderandum & T. procurandum ? Ego certé non capio , n quid refponderi poffit , ni(i / gloriam regni terreni oculis no(tris patere, A0 t tb i , kegnum » && quafi manibus tangi m l fmö e«le- mfdwaü!! " Liber primut, 43 nj 1 j il cxleftenon videri , nec tangi & vix len;er t T'm N per fidem utcumque cogitari. Atque [ ii hoc quidem verumeft : fed (i quis ve- CA i M V* m lit attentéconfiderare , quantam vint ll l h^ aF MMf habeat Scripturz (an&tz veritas ; anti- :W quitás , finceritas, gravitas; & quàm u) i dacparte eadem Scriptura fandia pétípicué dilucidéque loquatur ; & ) L uanta teftium nubesillam multís jam cculis confirmaverit , non folüm mi- t L«y; !/raculis , fed etiam fànguine ; profectó non poterit non clamare : 7effimozia 1l 05 ( u tta , "Domine, cvedibilia fatia [nnt. mimis, Mi A m Af 1 A Qg:ire non obfcuritas fidei caufa eft, cur ad querendum Regnum illud cz- Wt t lefte ^non accendamur ; fed quód p occupati rebus exterioribus, & mo- um norn le confuüetudinis pregravati , riin ts captamus fpatium cogitándi & me- a p ditandi quid nobis expediat : & jux- vritot: ta confilium Domini non intramus fs cubiculum cordis , & claufo oftio n nonattentiffimé Deum rogamus , ut TIL in tanto negotio nobis adfit. Pro- du Jms ii P h T fedó *enim [íi fepofitis aliquando minoribus curis, ferió cogitaremus quid MW 44 De aterna felicitate, : [ quid fit regnum cxlorum , & quim ii facilé.& certó poffit acquiri, & quanto t intervallo diftenrà ctemporalibus fem- j h &f:ïmas piterna,à minimis maxima, à levitfi- mis graviffima, denique à regnis ter- . hi m "n J renis regna cxleftia ; fine dubio tan- tus contemptus temperalium fedium, ;9;,»;;:,','1,!" t r j ln I ii f Wt & coronarum, & (ceptrorum ; & con- trà tantusardor czleftium innobis ori- g ( reiur,ut nonfolüm non difficile,fed etià vimeipt il (j Il facillimum nobisfieret, dare operam totis viribus, in quzrendo & compa- v D s jn ÀN a parando Regno DEI ; ad quod tain- quam ad verum & ultimum noftrum i ij lr finem, ab optimo Creatore conditi umus. il 2 H DECA Hl d [1 "D* dub GADPUT VIE Qua fft prima [emita ad Regnum ) A vu,k ln ] Llud igitur nunc quxramus, quid 1 fa&o opus fit , ut ad optatiífi- mum & fel:ciffimnum regnum cxle- l Sed non multüm fte perveniamus, d in hac parte laborandum erit : fiqui- j"'ïïhülrlonc dem li ft!lhh.'e, Liber p imus, 45 mlorum, l dem Rex ipfíe cxlorum ad nos do- !lïximq"m) &' As cendos deícendit in terras ; & Magi- fier ac Dux nofter effectus, quatuor D lr* h 1 optimas & tutiffimas fernitas nobis ,IU[U* i oítendit. Primailla eft , Querite prz- j DT W' n mum vegaum DEI, 69 uflitiam ejus , €$ R hbac omnuta aditcientur vobis, Doctrina (;ü)!:mw,?m,' moralis àfine inchoanda eft : finis no- j Li u " fterregnum Dei eit ; quod idem reg- Wv Ó num: noíirum erit, fi per femitas Ducis * t noftri ambulantes illuc perveniamus. Vrl Porró juflitia regni Dei quafiftopus T dul eft, ad quem collimare debemus , fi Ti proemium regni czleftis optamus. Ut ami enim recté docet Joannes Caffianus in prima fua Collatione,aliud eft finis,ali- ud eft (copus:ícopus eft fignum,ad quod ul diriguntur fagittz; finis eft prexmium r Wi quod accipiunt , qui fignum illud il j ul H certiüs attigerunt. Scopus actionum | noftrarum à Deo propofitus , juftitia qummmgi eít; premium fcopum attingentium , regnum czlorum eft. T *ed juftitia [ Regni Dei noneft juftitia Scribarum d & Pharifcorum, quz in externa pr- ln m':!i? €eptorum obíervatione pofita erat : nec » I ;rin 44 De aterna felicitate. " üec juftitia Philofophorum , quz lu- TT men rationis humanz per peccatum l ] * |! ( ( n d corrupte non tranfcendebat : fed eft [eiiat juftitia Evangelica , qua« docet De- li i um diligere ex toto corde , «X tota À DI anima , & ex totis viribuss & proxi- m inum quemcumque, eiiam inimicum, j j J diligere ficut feipfum. De hoccopo & &ne dicit (anctus Paulus : Ha£etis fra- um vt um vefirum in. (antlificationem , finem ] I r erü vitam eteruam, Hoc igitur eft, sri aäi:, i quod Dux mefter nos admonet , ut primüm omnium quzramus , Reg- gl C num DEI, & juftitiam ejus, id eft,ut j " fj primaria noftra cogitatio , fummüm- W. | w o que defiderium noftrum non feratur d ii l nili in ulla temporalia bona , fed in adi- pifrendum Regnum cxlorum , & 2 & hii | in perfe&am mandati illius primi i ln & maximi diligentiffimam obfervan- ) tiam : quod quia pauciíTimi faciunt, Ws ideÓ st funt.vocati, pamci . verà Wi elecit, Plerique enim ita vivunt ; [ ita fe gerunt , ut poftrema eorum cogitatio fit , quomodo perveniant | J / ad Regnum cxlorum , neque aliud )—— w fri* bj ij €. MH Liber brimus, 47 M ib frigidias optent , quàm Regnum Dei, U Qf Til -& juftitiam ejus: quafi Dominus di- 1 l xi(let ; Primim quzrite Regnum L j mundi , & ver(utias ejus, & Regnum 10 Wf: Deiadjicietur vobis. At nontam vile Qd Iu eft Regnum Dei, ut obtrudi debeatil- lis, qui adeptionem ejus rebus omni- irlü: U bus poftponunt. Si quis autem velit d l facilem quamdam viam diícere ad ob- j Wtäf T tinendam juftitiam Regni Dei , quz . lii Gers ad ipfüum Regnum reciiffimé t t J [4 tiffiméque perducit, audiat eundem p ï ]j; Magiftrum noflrum Chriftam : Zeat: "um a qui e[nviunt, CÀ fitinnt ju[flitiam , quoni- am ipft [aturabuntur, Itáne Domine, u J M tanta eft apud te facilitas inveniendi hu i ï: juftitiam , ut eam folüm efürire & lt mg fitire füfficiat ? Beati profecto et- Vi J j ^ fent pauperes omnes, fi folüm efu- riendo & fitiendo pecunias , pecuniis u ita replerentur, ut faturari nihi] ul- - li i, trà requirerent, Sed aliud eft efurire n aliud efurire & & (itire pecunias , c!?.; aü fitire juftitiam, Qui enim efuriunt & Il yr fitiunt juítitiam , id eft, quiic anxié qui m, ml(i &avid& querunt juftitiam , ut ii Vai- hr De aternafelicitate, 48 Js;d valdé fitiunt aquas, vel efuriunt ci- ^" «tf bos , profectó de illa femper cog1 i vll tant, ad illam (ufpirant, & , d n]l ^ al potiffimum eít, illam àDeo gem,m qu n bus inenarrabilibus poftulant. Deus. vt autem talia petentes libenter exaudit, atque juftitiz donisita illos replet,ut! T u fatiati eructent verba & facta ju ftitie Non autem tale bonum eft pecunia, p D T ut qui eam defiderat velpetit àDEO, continuó exaudiatur : multi enim pe jb DN a cuniis abutuntur , juftitià veró nemo MU h poteft raalé uti. Denique juftitia fi milis eft fapientize , de qua fanctus Ja- ] inytt cobus ait : $; qnis imdiget faptentia, pof!u- 54 let a Deo, quidat omnibus affiuenter, C non improperat. Q ineifabilis clementia Do- mini ! qui faciliüs libentiüfque tribuit T funt nobis maximé neceffa- Iu ea qu ría, quàm nos poflulemus aut defi. U deremus. Si duis'ergo indiget fa- nlæ pientià Sanctorum , & fi quis pariter 1 indiget dono Jufhuæ ; quz necef- 'm: farie futnt ad regnum cxlorum adi- h QW K pifcendum , poilulet à Deo , ficut ;; A[fm j oportet, ex animo, ferió gemmbus« Ri inenar- T !rnafdf;,*wl Liber primus, 49 UIS? i inenarrabilibus , & fecurus accipiet 5 tl ff [ | fIgy ! [ 1 quia Deus dat omnibus fic petentibus, '; neque ullum repellit ; & non dat ava- : L l ré vel parcé, led affluenter; & non l[mp! lf improperat, quafi moleflé ferens, fi M j quis frequenter petat, Quidhíc dice- mus ;5 quis in die judicij excufare po« " " ' r terit ignorantiam vel infirmitatem ? b Efurias tantüm — juftitiam & petas M eamà Deo , & fatiaberis ex ea ; ut JPn jamnonefurias carnis blanditias, nec " honorum lenocinia, neculla alia bona J terrena ; & fic juflé, fobrié, & pie vi- æl dqull ves in hoc fzculo, ut in futuro ad reg- 'rtä;a[g;mï::, num pervenias fempiternum. 29 9^ ii od Y * QV QO qeepaeodde U " Secunda femita ad. Regnum " DEZL C. A-P UT VIIE J qu; [j Y AL tera femita juflitie quam Dux nl nofter oflendit , illa eft : Bear 2 jiry qui pauperes [piritu , quoniatmip[orum eft. Re- Ua gnum calorum, uo loco non impe- c.':j i ratur nobis, ut arcam vel marfüpi- um omnium pecuniis inane redda- i mus, þ;æ;pf) De atevnafelicitate , $0 t ) mus , fed ut cor noftrum affe&tu & " ( mg"? cupiditate rer um externarum penitus il 13 Offert nobis Dominus evacuemus. fed non dabit,nificor- NI opesimmenfas, & vacuum penitus dis finum apertum ) offeramus. Radix omuium malorz m eft j eupiditas,qug Gexce d licitur e/Aagyvela, f Gdl id eft ; amer argenti 5 : radix omnium li duo fimul bonorum eftcharitas, qux li Ideó nifi quis manere non poffunt. 1 3&;4[ l ver& & omnino pauper fpiritu etti- ciatur ; ita ut,five magnas five exigu- f ! as opes habeat , illis non afficiatur, k n & facilé diftribuat indigentibus , ne- j convertat ?) nifi que in ufum füum T quantum neceífitas exigit; non pote- Kegni celorum, i rit implere juftitiam Ü ac per hoc nec ipfum cxlorum Reg- Hzc veraíe- J ff:t num adipifci poterit. l! mitaeftad v itam eternam ; hancip- ft Chriftus, qui fe primus in greffus e factus eft, ut nos propter nos egenus inopiá fuà locupl etaret : & quamvis Joculos haberet , tamen Judz illos credidit, quem furem effe non ignora- mus n lü bat, ut intelligeremus, quàm ani ejus M] L Liber primus. $1 Wi ejus liber effet ab amore pecun lz. ] U!TIVCII lt ! ! ; Hanc femitam ingreffifunt Apoftoli, 1N n ; quibus non difficile fuiffet augeri di- Yolmm /vitiis , & in immienfüm locupletari, U . quando fignis & prodigiis corufca- ^ imy bant, & liaguis omnium gentiumlo- ( t quebantur, & fapientià toti mundo 4rge, admirabiles erant : fed qui femel dixe- hi , rant : Ecte nosreliquimus omnia ,€8 [ecuts ) Jumus te 5 & guítaverant dulcedinem ) libertatisà vifco & amore divitiarum; I victu & veftitu contenti, magnum L u quaftum exiftimabant pietatem & ju- ftitiam Regni Dei. Hanc femitamin- Jf ;a:i'e.u, greffi funt non folàm Monachi & Ere- , mitz , fed etiam Reges & Pontifices , t t AUl qui ad Regnum cxlorum pervene- runt. Certé fanctus Ludovicus Rex u li " , , Franco rum dives erat 5 fed quia fi- q, H m mulfpiritu pauper erat, vulgari vefti- ; a )«.!* EE tu utebatur , jejunabat frequenter , i. U Á ,j Pauperibuslargus, foli fibi parciffimus erat: neclegitur in ludos & convivia t r) " pecuniasinfumpfiffe. Sanctus quoqs Gregorius Pontifexmaximus erat, & der TQuita variis in locis patrimonia Ec- nus, 1MW C.a cle- ! Wi- $2 De ateraafelicitate, PTLD) clefiaftica fatis ampla & pinguiapof- " (s fidebat: fed quia ipfe quoque fpiritu " pauper erat , tam fuit in ele&mofynas dv 4 " profufus,in proprium ufum parcus, ac — ii " s zné avarus , ut metas liberalitatis in ;l alios,& parcita tisin fe acfuos excetfif- ? ífe videretur, Sed hzc eft via , quz u jl QUf] ducitad vitam. hr gt Ac ut par feminarum fpiritu paupe- aol rum adjungamus, fancta Paula Roma- v na, cujus Vitam fanctus Hieronymus foripfit, non minüs dives opum, " J t zi fpiritu fuit ; quippe fe- Ü [ 1 MVl tll quàm pauper du um mina nobiliffi ma copias fuas in exítru- endis monafteriis , & pauperibus a- ,w-;w" ARU A L lendis tanto ardore confumpfit , ut in votis haberet ad eam inopiamredigi, uT ut funus ejusaliená miícricordià c1«- PT [ rari oporteret: quàm parcé autem ip- at D us fa pro fe divitiis uteretur , illudarg n mento effe poteft, quód carnibus , & t Liï.üï qm ovis , & vinofibiipfa interdixit ; pro *n jinj lineo indufio cilicio utebatur , humi ï»'»fms tUl cubabat folo fubftrato cilicio; preci- iil bus & lachrymisaffiduis minuta etiam gi- ff?fdtrri,mü h peccata purgabat. Jam EdwigisKe W m d n ] 'Wmmg Liberprimus. $3 T i llil[q fià Polonie, dives opum, fed pauper- injy M tate fpiritüs ditior, unicá eíáque vili nndm €ontenta tunica, etiam in fummis fri« nummm gönbus utebatur,le,unabat quotidie, Ial usm[w Dominicis & magnisfeftis diebus ex- ceptis ; flagellis., vigiliis, & omnige- n f/?r, nere afperitatis corpufculum afflige- bat. Éx his poteft intelligi, quibus mw in rebus opes regias infumeret , & s;h ï P4 1('*5 quàm modico, vel nullo potiüsamo- MW " Ie profequeretur divitias. Proinde Winy q mirum non efl, fi magnisitineribusad Dl qiyel regnum calorum mulier tam pauper VET fpiritu , & tamab omnibus aliis curis &paupm exped:ta pervenit, TU m CAPUT-IX TT Tertía femita ad Regnum DEI. i Enr1A femita Ducis nofti illa T eft , Beati qui perfeeutionem patium- YU ugd CJ'W» pnr propter jufistiam , quoniamn zpfärum eff Regnum calorum, Admiranda plané fa- | UMg[U pientia Deéctoris noftri Chrifti, fed occulta plané fapientibus hujus mun- ptü JICI hh m di. Quiscrederet, nifi Magifter De- us diceret, bonum effe , pauperem ;l 3"* eiie À C 5 ; W f!l 2 De ateraa feliestate, w u-rgnm Cf effe pecuniarü, divitem preffurarum? M L & tamen veré fic eft, Nihil utilius ! 'QJ mm ad veras divitias, comparandas, que t fünt merita Kegni celeftis, quàm ani- ia mum habere vacuum affectu pecunia- l u rum, & fimul plenum defiderio pa- ! Audi Dominum J j tiendi pro Chrifto, m ujl apud Lucam : /a vobis divitihus , qui ml ': / Fa vs- " babetis confolationem veflram. M gan h bis , qui faturati eff is. Fa vobis , qui ri- . m detis, Et contrà in eodem ]loco » 4 Ut Beati pauperes $ beati qui nunc e[uri- ! * beati evttis , ti55 beati qui nunc fletis 3 J! j emm vor oderist bominmes , €9 cAm fe- m Wil paraverint vos € exprobraverint, € eje- l ^ ! ccrint momen wvelleum tanquam — wia- M lum propter Filium. bominis. Gaude- etl W t dndlla die , €9 exultate , ecce enim " Audi j suerces veftra multa efd ia calo, beatum Jacobum , & quidde divitiis, quid de tribulationibus dicat : Omne emm inten- gaudium exiflimate, fratres ? tatioues vartas snetdéritis, [cientes quàd MW probatio fidei weflra patientiam . opera- u Iur * * patientia autew) opus perfetimm batet, Ubi non dicit : Tolerate, fu- fline- 'flf:ha'm,, Liber primut. Hl l'!ïrfmp M ftinete , patientes eftote ; fed , Gau- "u dete , imó vero omze gamdinm exi- : ( Md fliimate , id. eft, füfcipite tribulatio- dUrN o nem, non ut tribulationem,fed utma- nr f teriam omnimodi gaudii,Contrà veró de divitiis: Z4gite sunc divites , plorate ulplantes ia miferis qua aduenient dobis, 4b & capite fuperiore: Adifers effote ,€$ In- L n gete , C plorate ; vi[us vefler in luctum con- " vertatur , € gaudiumin marorem, aj *7 AW At undefit , ut perfecutio beatum dILI) hominem faciat , qua mi(erum potiüs TLT facere. videtur ? Multa hic dici pof- 4 L] ij 4 V j fent * fed illo ero contentus uno, titri, d quód perfecutio fimilis eft fornaci | WIW [ ignis ardentis ; ignis autem co- m u quit cibos, purgat argentum , probat aurum : fic etiam perfecutio; fi patien- Att, i TM ter toleretur, coquit peccatores, pur- g gat imperfectos, probatjuitos ; & fic UO ln omnibus mirificé prodeft. Peccator eft t m quafi caro cruda, quz nifi rit& coqua- l il wl tur, projicitur ad beftias, non comedi- / I!' h turab hominibus. Eftenim peccator "u D * concupit- y p malis humoribus plenus centia carnis, qu& eft luxuria ; concu- At Ij 7] 4 pif- l WW SGP WDVzPætcr;m felicitate, concupifcentia oculorum , qus eft a- 5 varitia ; & fuperbia, quz eft ambitio, p (UUE i Sed fiaccedatfornax perfecutionis; il- lo igne ficcatur & coquitur,ut fiat ido: J df jj neus, qui ad menfam Domini hono- rificé deferatur. Ingruente fiquidem f perfecutione vel tribulatione gravi, a fUf ]i oblivifcitur libidinum, lucrorutp, am- bitionum, incipit omnino alius effe u 1 quàmanté fuerat. Homo veró juftus, fed imperfectus, quamvísnonlabatur - in horrenda flagitia, tamen amicus eft carnis fuz, fequitur voluptates, amat f ]ucra ; non abhorret à vanitatibUs l mundi. Itaque fimilis eft argento fcoriam multam habenti admiítam. iM i Sed fifornax magnz perfecutionis il« 2 00 lumcorripuerit, eámque patienter tu-. lerit , incipiet paulatim ab argento y fÍcoría feparari j incipiet , inquam, intrafe coliigi, meditari qux furfum funt ; abftinere à carnalibus defideríis, denique juíté, fobrié, & pié vivere in hocfxeculo, & expectare beatam illam Ípem , & adventum glorix magníi jarí- D Dgi. Denique vir perfectus in cl tate i n ! M.Mfiüj(, i r Liber primut, $7 UM tate aurum eft, fed probandus igrie Mf li perfecutionis , ne putetur ab aliis , & P!X;«fc: ipfe etiam fuüfpicetur,aurichalcum effe, ifoq WMW; non aurum : ubi enim ignem pérfecu- li Ieij, tionis patienter ferreconfpicitur, non N tt) folüm ab aliis cognofcitur effe;qui eft, WU"JID, fed ipfe ouoque erigitur in fpem ma- gnam , & fecurior mercedem illam u L j Regni celeftis expectat. 7zibulatio, in- WW quit Apoftolus patiestiam operatur,pati- 7!.'?0725;' entia autem probatiemsprobatio vero [pemy, ( : fpes autem nonconfundit, Et ipfe DEUS JUI[UFMKF,E; probatum amicum fuum igne tri- nj M i bulationis, quotidie magis ac magis h gü r provehit & exaltat , donec ad con- t 4" / ^ fortium Regni felicitatifque perdu- x cat, Ecce quàm multa parit patien- i fit tia in' perfecutionibus. Et quidem n du mirum eft, quàm paucifint , qui bo- it m nis iftis fruuntur, cüm bona ifta om- ngil l J nibus pateant : fi quidem perfecutio Ubique inveniri poteft, ubique nobis n Occurrit ; in domo, in via, in foro, 1 in templo ; ubique enim mali oppu- E TA £nant bonos : & certiffima eft Apo- tlf [ Ítoli fententia , Oses, qui pié voluns $ Vtvt^ De aterna felicitate, p $8 m vivere in Chriflo TESU , perfecutionem yehit pd[lt'l?füf Sed nos delicati milites Uf h vel fugimus fornacem probantem , Md vel acceptam injuriam refundimus in DL M adverfarium ; & nori folüm perfecu- J tionem non patimur , fed facimus. Et non dchnC IMZUdICI ;JWWZVMJ' aome/hct D if m ejas, qui laudanteum, quife injuria J (utipfi loquuntur) exonerat, & one- ratadverfarium ; & tamen Chriftiani ji dici volunt, qui Chrifti przcepta con- [ KM Mu temnunt. ;xvx";xlxþ,&/ -—(x us dbpgpqapdp 1 [j .f&garm /ämlt;z ad Rc*gwm Dei, " ^ d quoniam hzc .valde difficilia Sh funt; & pauci val 'é hgc intelli- cunt, & multó minüs experm vo- l tam femi- funt;ideó Dux nofter $R tam,eámque angu [iuïnnam demon- flravit , dicens : Rermum celorum vim paritur , C9violenti mpwmt Hlud : ac fi dicere voluiffet , Non ignorabam, paradoxa vifum irihominibus , bea- tos effe pauperes, miferos, divites , ij 'IA & contrà; gaudendum in perfecu- 3 iw.m. t19. j V " j l T Aj Liber primtte, $15 'l W/.?»!t tionibus, flendum in profperitatibus: Ug neque me latebat , raros fore qui äfim p. 01"1'* Wt vellent przfentia bona pro futuris ac- quirendis dímittere , & pre(entiama- OE la pro futuris vitandis optate : fed €g0, qui veritas íum , non potui nec 7 i debui ni(i vera dicere ; ideó nunc ad- didi , Regnum cxlorum non pofíe nifíà vim magnam facientibus rapi, & l] folos violentos illud arripere. Ideó TA O alibi dixi : Qvàm diffeile, qui pecunias babent ,in "Kegnum Dei iitrabunt ! Fa- Cihus. ef enim,camelum per foramenacts tranfire , quam. divitem intrare in. Reg- 7 zum Der. Etrurfum alibi: Qwém az- Jl du £ufla porta , € avtla vtacfl, que ducit ad d Vitam , C9 pauci [unt, qui smveniunt eam| y») & item alibi dixi : Regnumczlorum fimile eft chefauro abfcondito in agro, if & margarite pretiofe, quz nifi ven- H * ut ditis omnibus emi non poffunt fit omnino neceffe, privari homi- 1pot nem omnibus, quz habet in terra, fi c&leftem thefaurum , & margaritam Il bU'r m pretiofam poffidere velit in caxlis, I?fs ü f Et item alibi proteftatus fum aperté , & E €o De aterna felicitate, ;r'*? ta " & fine ambagibus dixi: Qwi sos renun- (os h ciat ommibus qua po[fidet , uon poteft me- " ,, »s effe difeipulnus. )uz renuntiatio g m quamvis in preparauone animi in- telligenda fit : tamen quoniam vera r il animi preparatio ad omnia tempora- [ lia dimittenda , (i falus animz — vel jgti DEI gloriaid requirat, non eftres fa- J cilis, & in paucis invenitur ; ideó fi- n militudines illas addidi, de eo,qui vult UE turrim zdificare, & non habet ad per- M qu!! jl Tl ficiendum , & de Rege.qui cogitat bel- T W lum gerere adversüs alium Regem , & TUNT non habet pares vires, ut cum fpe i victoriz poffit illi occurrere, Et fi li zdificatio turris abfque maximis pe- cuniis , & bellum adversüs potentem » i " ! Regem finemaximo exercitu ,res funt diflicillimz;ac pzné impoflibiles;quan- J h to difficilius erit fimul utrumque prz- Em W l ftare [j ? "st litrumque autem przfítare debet , qui Regnum czlorum expu- AU gnare velit: nam & turris «difican- da eft, quz pertingat ad czlum ; id Mi m eft , merita comparanda, quz vitam HN ] ÀN &ternam promereantur * * . & fimul u Pug- Wd&drm, 7 Liber primus. 261 Mdri " " ugnandum eít cum hoftibus pluri- i llj jH kï mis & fortiffimis , fpiritibus videlicet | Qä f immundis , qui totis viribus turris UT illius edificationem impedire moliun- n 1 tur. Cujusreifigura , przceffit. infi- F liis I(rael , qui cüm Jerufalem à Chal- Ilf dxis dirutam atque everfam rezdifica- Iuf re vellent , & à gentibus vicinis bel- ]i lantibus impedirentur, necefíe habe- n bant incredibili follicictudine & labore lt l 4 j unà manu zdificare, alterá praliari, ï ( n Ex quibus omnibus illud efficitur , N] j ia Regnum cxlorum non fine magno $ V n labore & fudore obtineri poffe ab iis, WUU i qui rebus terrenis addi&ti funt , ne- q'" tünis que carnis concupifcentiom domare, !pat " aut cum hoftibus invifibilibus pusna- fs re didicerunt. M j] Si qui tamen velint , ;' "! afpirante gratià DEI , fíerió perfe- T ï €ioni Chriftianz ftudere , & non G w ?E' E "i perfun&torié , fed attentiffimeé Chri- al Íti voces confiderare , & ejufdem ac IUf San&torum omnium exempla fecia- qu 2 ri , paulatim ei üilatabitur via , ape- l "m rientur portz , vires animi crefcent , l hoftes diminuentur , & creícente i , chari- ;!,f?fl 62 De aterna felicitate, Q charitate DEI in Chrifto JESU , taci- " n ^ piet onus viderileve, & jugum füave; &illud Ifai& eomplebitur : Qu [perant ! | ia Domino , mutabunt fortitudinem , af- füment peuuas ficut aquile, current. , €8 d Bon laborabunt , amliulabunt €9. non de- TUl li fícient ; & dicent cum Propheta Kegio. Piam maudaterum tuovum cueurri, cum !l dilatalli cor zaeum. Profe&ó non erat | fancto Antonio grave totas noctes in- fomnes ducere, imó breviffima vide- : ! banturípatia noctis prae divinz con- J templationis dulcedine, quando de fole ipfo querebatur , dicens: Qu me impedis (0l, qui ad boc jam oreris , ut me ab bujus veri luminis abflrabas claritate? Neque durum erat eidem , atque aliis l/! ei fimilibus , per integras hebdomadas Pal continuare jejunia , quando verbi divini le&ione quafi cxléfti pane n AU [m reficiebantur, m Neque atnarum erat fanco Augüftino carere fuavitati- M il m bus nugarum .. quibus ab ineunte adolefcentia affue:us erat , quando i .AT guítare copit füavitatem divini amoris , & deliciarum contempla- [ tionís « ! f'hlfi*lm Liber primus. 63 "ipg ! tionis interno. Quare nemo defpon- M dereanimum debet , quicumqueille fit, fed fperare in adjutorio Altiffimi, M qui ficut nos fecit ad [e, ita etiam tra- It LJ) het ad fe, & in Regno fuo per me- rita Filii füi collocare dignabitur , quos pretiofo Sanguine ejuídem Uni- Mng geniti fui redimere dignatus eft. Quare anima Chriftiana , non fo- ll Iüm non debes ob difficultatem vize animum defpondere, fed fperarein Domino , qui non invitaretad Reg- num íüum in primis querendum , Ü ^j nifi paratus effet auxilio füo poten- tiffimo nosadjuvare, Aggredereigi- Nullus tur magno animo iter vitz., eft híc deliberationi locus, Nam fi magnus fefe offertlabor, majus om- nino (efe offert prsmium: & fi ma- W Alv gnz funt vires hoftium,qui impediunt, major eít potentiaejus , qui adjuvat, DEI, Et fitam multi omnium zta- ! dU tum & omnis fexüs potuerunt per vi- am hanc ad Regnum pervenire, curtu non poteris per viam eamdetn perve- iCO'*L nire? Illi enim non íaxeiaut ferrei e- ] tant, - ( 64 De eterna felieitate, p rant, fed carnei , mortales , fragiles ; j & ideó non in fe potuerunt , fed in Domino DEO füo, Cur igitur & tu, ( qu;mvis debilis & infirmus, non po- teris in Domino DEO tuo ? Projice te TA s5 eum , inquic S. Augufítinus, »we; se- t] M. tueres non fe [abtrabet ut cadas z projice Tl re fecurus , exctpiet te, C& adjmvabit. te, Fidelis DEUS efít , fe ipfum negare n m ünt non poteft. Duo folüm à te requi- At runtur ; unum, ut firmiffimé ftatuas gloriam DEI & zternam falutemtu- nj d am rebus omnibus anteponere: alte- v D rum, ut non in viribus tuis , nec in M laji prudentiatua, fed in DEI omnipoten- tia & infinita charitate confidas. Hxc ^m d fT duo íi veré przftiteris , efficientur tibi ) s [ prava in diretla , CÀ afpera in vias pla- * ;» ii 4A5 5 & fervies Domino in latitia & AA A OUY exultatione, & cantabis i2 v;;s Do- m wz!]q v mini , quoniam magnaeft gloria M^ ( Domuimi, Ws lg «Q92) o ($t» rt [ ii U f. i DE tflny, — 3 M «$5 6; 669 Türde [ jl li DE ATERNA ! WE il Wmhw !h DEELICITATE. M lil SANCTORUM Al g SUB NOMINE Civitatis DEI, LIBER SECUNDUS, D CaruTt l. De pulchritudine Civitatis DEL E X Z " -s V'p D (C-» P^ Loriofa 4d;ff4 fünt. de te Ci- j ; l* t P( N (bd vita: DEI; proptereàcon- tltn 2 k cupivi & ego decorem /i tuum, meditando ütcum- que per fpeculum in enigmate vide- ii re. Atque illud primum omnium ]U confiderandum occurrit , cur San- MMMD &orum felicitas , quz Regnum cz- ii lerum ín Scripturis fan&is dicitur, dicatur etíam Civitas DEI. Et illara- tio mihi effe videtur, quoniar ficut Regnum dicitur ob amplitudinem , fic etiam — Civitas dici meretur ob venuftatem : potuiffet enim aliquis , cum W " [ 66 De aterna felicitate, jl cüm audit Regnum latiffimum atque : vafliffimum , fufpicari in eo multa 1 loca deferta & fquallida , folis beftiis 1 joat pervia, montesincultos, valles filve- | ytli ftres , rupes inaccefías , denique du- ! l l] meta, prxcipitia , &alia id genus. ; [ Sed quoniam ommnis hzc infelicitas loneiliimé abeffe debet à felicitate M San&orum, ideó Spiritus fanctus in $cripturis füos admonuit , Regnum cxlorum fimile effe pulcherrimze & l ornatitlimz civitati ; & quamvis latif- fime longiffiméque pateat , totum ta- men ita nitere & fplendere, ut civitas ( frequentiffima & opulentiffima folet. In civitatibus enim,prafertim majori- (l bus , vifuntur templa ornatiffima , pa- 1 latia füperbiffima , horti amoniffimi , fora ampliffima , domus frequentiffi- mz, fontes, columnz, pyramides, obe- lifci , theatra, turres, officing om- nium rerum adufüm humanum uti- Jium. Quz fpecies effet Italim , fi "l füblato fíterili Apeonino tota ful- geret ut Roma , non qualis nunc €ft , (ed qualis füb Augufto Czfare *M " erat; Mf 67 Liber fecundus, erat, qui eam ex lateritia marmoreara UY reddidit ? Et quàm formofía fuiffet , WM ! VTFJP olim Syria, fi tota fuiflet, qualiserat Imlms,ujïä Jerofolyma pauló anté quàm à Roma- «Sqm;L ) i nis everteretur ? Deícribit enim eam L N u Jofephuslib. VI. De bello Judaico, ue omnino ftupori fit magnificentia Ur- J bis illius, de qua non fine caufa canit Propheta, Gleriefa di&la [unt de te , cz- vitas Dei ; & tamen nondum pervene- rat ad eam eminentiam, ad quam poft Davidem & Salomonem Herodes ma- HOUI nusillam evexit. Quàm autem pra- ] clara fuiffet Chaldza, & omnis Affy- m Vil ria & Mefopotamia, vel potiüs Oriens MAUME ! totus , fi Babylon civitas omnem illam mundi partem moenibus fuis t 400152 complexa effet ? Sic enim de ea AA fcribunt Plinius lib. VI. & Strabo j [ j Wbs lib. XX. ut incredibilis videatur ejus i n 7 magnitudo & puichritude; EX quo, Dum feptem miraculis mundi Baby- T M lon civitas unum effe memoratur. TU Quilis igitur erit Civitas illa czle- v a flis, fuperna Jerufalem, quz totum d C occupat Regnum cxlorum ? Id eft, (-]Uæ n 68 De dteyna felicitate, qu facit, ut Regnum illud regnorüni g J !- m'!i"»'y: A omnium fmaximum ita fplendeat ac j W(JWA fulgeat , ac fi effet totum üna civitas pulcherrima & ornatiflima, nusquam PLIL lil k inanis , nisquam deformis, nusquam i. N vilis, nusquam inculta, nusquam E horrida. Cerié talis eft Civitas fu- J!f' M ( perna, ut nemo de ea ferió cogitet, quin in cupiditatem tzntz rei conti- h, huó exardefcat: Et nemo veré exar- )v deícat ; quin continuó reli&tis omni- / kmor buseam requirat, &pnunquam quief. gtl Q i €at, donec eam inveniat, Audi quid de illa Civitate dicat Tobias fenior in s fpiritu exultans & canens: Lace fplen* d j W —— dida fulgebis , €$ omnes fines terra adora- Puut te, Part« jemfalem ex fapphiro ej aT fmaragdo adificabuutur , €À ex lapide pre- D7 [ tiofo omuts circuitus murorum ejus ; Ex la- rd , piíde candido €$ mundo omnes platea ejus flevnentur, €À per vicos ejus Allelnja canta- *:»'Al:auh W bitur, Ex Tobig concinit fanctus Joan- nes in Apocalypfidicens: Er erat fira- u &nura muri ejus ex lapide jafpide: Ipfavero Tij Civitas aurum mundum fimile vitromundas (n Et fundamenta muri Croitatis omni lapide pren'a T. e E Liber [ecundus. 69 M 1 Wi D) f! I l] [ pretiofo ornata:. Et fingula porta erant ex , ( j um ï /ïngulz)s margaritts : Et platea Civitatus Atl | Anrum mundam, Neque yeró cleftis 10 N ^ ii * Jerufalem ver& ex auro & lapidibus | INf pretiofis, quales habenturin terris,or- nata cernetur: fed hgc ita dicuntur, utintelligamus, czleftem Civitatem IT tantum przftare terrene, quantum aurum przftat luto , & margaritz ía- E« xis, & ftelle ]ychnis, & íol facule , & VN gxlum terrx, & mortalibus archite- €&tis immortalis opifex Deus, Sed W quia de pulchritudine omnium par- I) h MV tium Civitatis Dei pauló infrà dictu- ul ri fumus , nihil htc addemus ampliüs, iil — iif ,j,ï//i;r;,? GAPUT 4f u hn L li De concordia (& pace Civita- DT £5 Dei, 7) LrEnA caufa, cur Regnum DEI ) A dicatur etiam Civitas DEI, [ illa effe videtur , quia regnum con- j i tinere . folet. multitudinem . propé [ M infinitam gentium diverfarum , lin- IT mr;i , guis, moribus, legibus inter fe di- ] ftincta fin) lr/(i 70 De aterna felicitate, ! j ftinctarum, ubi multi multos ejusdem / (tit Regni numquam viderunt, multó ll minüs cum eis amicitiá juncti fünt; " 210 f0f Civitas veró folos continet cives ejus- 4] dem lingue, & morum eorumdem, ii & qui legibus iisdem & con(uetudi- ijrt j nibus gubernantur. Idem igitur dici- ( tur Regnum, & Civitas, quia Regni I cxleflis habitatores, quamvis plurimi fint, & numerari vix poffint, &u:lo- quitur fanctus Joannes , ex omnibus | lj y ( uuelt gentibus, & tribubus , & populis, & N W j linguis fintcongregati; & rurfum ex Angelis, Archangelis, Principatibus, uT Poteítatibus , Virtutibus , Domina- tionibus, Thronis, Cherubim , & !f Seraphim conítent, qui multó plures quàm homines funt , & non genti- bus, & populis, & linguis, fed na- T l turz diverfitate, ideft , fpecificá dif- ferentiá finguli diftinguuntur :tamen funt omnes veri cives, concordes; unanimes, & unicá ac folá charitatis lege reguntur. Itaquefuünt omnes cor unum, &fípiritusunus. Et quia cha- li, ritas odio, invidentie, contentioni- bus; Q 7 f,] 1l ) Liber fecundut. 7I U]W hW bus, & difcordiis, rixis, aliisquepec- Bu Tif catis & vitiis contraria eft: Ideo ab UY / fkw illa (an&ta Civitate Jeru(alem procul abfünt irz , rixz, contentiones, invi- i diz, & fimilia ; & fola chariras re- f gnat, & cum ea juítitia, pax, & gau- dium in Spiritu fanéto. Fa&um eft Dd quidem ab initio creationis rerum prelium magnum in c«lo inter Mi- chaélem Arcbangelum & draconem: vI Bf fed Archangelus Michaél & Angeli pl ejus , qui in veritate fteterunt, & Do- j mino fuo fidem & obediéntiam ferva- [ 4 QUf .ï l verunt, de dracone & Angelis ejus, , qui in fupcrbiam erecti ab ipfo com- muni Do:ino defecerant, viCctoriam reportárunt ; E projetlus eff draco ile magnus , ferpens antiquus , qui vocatur diabolus €9 fatanas , qui feducit unver- Jfim orbem ,. €9 prajetlus. efl in terram. Ab illo tempore Civitas fancta Jerufa- lem cxleftis pofuit fines fuos racem; nec audita eft in ea tuba bellica ; ne- ! queaudietur ultrà usiue in xternum, * ^ Quid ergo dulcius , quid felicius ? [] Quibus nota funt emem'f:fï hac Civitate ^ mala jj j J 92 De aterua felicitate, ll , mala bellorum, depradationes, cx- ! ] &C]h des, raping, incendia , facrilegia, ij "t | facilé predicare poffunt , quanta fit jucunditas & am«enitas pacis, Sed ']D 25 omiffis publicis bellis, quis eft , qui in civitate fua, imó etiam in domo [l fua, nonfitexpertus, quàm fit ama- rum verfari cum iracundis vel afperis hominibus , qui omnia in partem de- ! teriorem interpretantur ? Difrede ab $niquo , €$ deficieat mala abs te , inquit Y Üj Ecclefiaflicus, Sed quó ibimus,ubinon inveniamus iniquos? Et fi ubiquein N yeniuntur iniqui , cerct in omni lo- co comitabuntur nos mala, dum fu- t mus in hocexilio. Audi quid idem Ec- fu. clefiafticus dicat de uxore rala: Com- Ó morarsi leoni $. draconi placebit , quam M babitare cum muliere nequam, Ex fi focia J vite propter nequitiam vertitur in if leonem & draconem, quantis ango- UT ribus expofiti funt plerique morta- H les? Ornes quipie volunt vvvere in Chriffo Jefn , perfcentionem patientur , ait Apos N Ítolus. Quàm infelix igitur eft civi- Q fs tas mundi hujus, in qua neceffe eít b i adver- a L "ls !l Z:-'äer Jfeeundas, 75 ldfp l Yi AR f l adverfarios pati , & bella gerere? , [ 1 ! 1 Nam fi pius effe velis , perfecutionera Il 1 bominum patieris: fivolueris impius i j ] W l ] effe,ut perfecutionem homínum fugias, incides in iram Regis altiffimi atque It "I omnipotentis , qui te períequetur , & vivum mortuümque maCabit , cu- LY jus irz refiftere nemo poteft, Infe- lix & funeftaregio; in qua nemo bel- lum , nemo perfecutionem fugiet , ne- Jl l mo pacem veram inveniet. Quin igitur toto corde diligimus & lauda- n mus civitatem czleftem , à qua fola omnis perfecutio abeft, &in qua bel- la nulla , nullz inimicitiz , nulle rixe OCUA lf locum habere poffunt. Pl ( APU III. 415 l Al a lr De libertate civitatis DEIL MAT Énr:A caufà, cur Regnum DEI Civitas apelletur, illaeft , quia ii regnum formam habet monarchicam, ar quz libertati opponi videtur; & ta- men cives.celi-.omnes liberi funt , j [ T & mater noítra;qux. für(um eft, Je- ;('..'n | rus I j/ li De eterna felcitate, ]j ruízlem , libéra eft , ut Apoftolus ! uf:qn:/ ïnUS Paulus fcribit ad Galatas Qui be- fl Jld atus Apoftolus fcit, quid loquatur , f* 4QUAt cüm raptus fuerit aliquando in ter- tium czlum, & in Paradifum , & ex- u | K ploratos habeat mores & jura Civi- tatis. Ergo cüm Regnum videatur hf jl includere fervitutem , & civitas li- m u JH bertatem ; Regnum illud Civitas dici poterit , ubi, qui Regi ferviunt , libe- wl DL u TU rifünt,. Eftautem in (an&tis habitato- ribus celi non una & fimplex , fed Primüm enim li- multiplex libertas. " t d ii beri funt cives illi omnesà fervitute li Mi il peccati ; quia libertas prima,que fuit f injParadifo terrefltri, erat. poffe non , peccare ; libertas fecunda longé ma- ^ r jor eftin Paradifo cxlefti, non poffe peccare, ut fanctus docet Auguftinus u ) 1 lib, De corrept. & gratia. d Alteralibertas eft à fervitute mor- . tis, fimilis priori , liber enim fuit Adam in Paradifo terreflri, ut. poffct Msl r non mori ; liberi funsfilii Adam in m Paradifo celefti, ut non poffint mo- r Neque miretur aliquis, quódli- t At t ber- j Dl *4f4h:;?4!,, nUI h? l Liber [ecnndus, p2 :F;r: ! . f i bertatem ponamus in eo,quod eft 1 n non poffe aliquid facere ; fiquidem non poffe peccare, & non poffe mori , indicant eminentiam libertatis à fer- vitute peccati, & à fervitutemortali- tatis. Qui enim nón poteft pecca- re,non íolüm liber eft à peccato , M fed etiam tam longé abeft ab ea fer- vitute , ut certusfit ac fecurus, num- quam in fe prevaliturum effe pecca- tum : & qui non poteft mori, nonfo- K Mi n lüm liber eft à. morte, fed tam longé abeít à morte, ut certusfit ac fecurus, l ) numquam ad fe mortem propinquatu- T ram : quá libertate folus DEUS na- turaliter gaudet, dicente Apoftolo, l [ [ Qui [olus babet immortalitatem, Quam- vis enim Angeli & animz ratione LA proditz dicantur naturaliter immor- tales , quia non habent principium corruptionis innatura fua; tamen po- ? 0 teft Deus, qui condidit , etiam occi- m [ dere, Sed certi funt ac fecuri ,ut di- lu T ximus, Angeli & homines beati, fe ne- que peccaturos, neque motituros, ac sf u " L per hoc liberrimos effe à fervitute Da pec- A . 76 De aterna felicitate , If * peccati & mortis * quz eft participa- j P 4 tio honorificentiffima libertatis di- M 5 » 00 vinz. j 'Tertia libertas eft à neceffitate, eí- ue multiplici. Nunc enim neceffe habcnt hominefmortales comedere, M bibere, dormire , laborare, nuncfta- nv re, nunc ambulare, nunc jacére, At ! San&i inczlo nulli neceffitati funt ob- " , noxii, fed ab omni neceffitate liberi, ( quz eft libertas gloriz filiorum DET, Apoftolus in Epiftola de qua loquitur dul ad Romanos. Quanta fit hzcliber- tas , teftari poffunt primó viri paupe- ! res , deinde viri fpirituales, tertió viri divites, &amici hujus feculi, Homi- nes pauperculi quantum laborant , ut cibum & potum, veftes & lectum , & alia neceffaria fibi & fuis provideant ? Y & quàm ingentes gratias haberent & agerenteis, qui fe ab hac neceffi- tatis fervitute liberarent ? Nec de- funt, qui ad furta. & latrocinia, vel alias malas artes pertrahi fe finunt , 1] ut neceffaria vite Ííubfidia fibi con- CO illp quirant : dicunt epim cum villi T iniqui- ! F!]ftf!m':! ! Liber [ecundus, - 77 126 ia iniquitatis in Evangelio : Fodere se» ü valeo , mendicare erube[co z [cío quid fa- ciam , fraudabo dominum meum , id uï.,' eft furto vel rapinà liberabo meàfer- vitute neceffitatis. Sed hoceft inci- 1 4 ( dere in fervititem longé graviorem, videlicet in fervitutem peccati, & diaboli, hoftis generis humanilongé teterrimi. Viri fan£ti, qui rebus cz- leftibus inhiant , grave onus exifti- [ fU mant fervitutem corpus curandi , ii l quod multisindiget, &imagnamtem- i J T poris pàrtem rebus long& melioribus furatur. Scribit Eufebius in Hiftoria " Ecclefiaftica ex Philone , primos Chri- 1 j flianos Alexandrie in ZEgypto füb I Ma:co Evangelifta degentes , adeó de- le&ari folitos czleftibus meditationi- inl g bus, ut cibum nunquam fumerent , s nifi poftfolis occafum , ut fic totum diem, & magnam noctis partem ftu- hss ll diis cxleftibus darent , & vix no&tis ree n particulam corpori reficiendo linquerent , aliquos tamen per to- tum triduum cibi corporalis obli- vifci folitos . 2 aliquos etiam per fex 3 inte- p F 78 *De «terna felicitate, Jl integros dies, ^ Atquehoc ipfüm mul- ) T tis fan&tis Eremitis pofteà commune L fuiffe. teftantur Joannes Caff;ianus in Collationibus, & Theodoretus in Hi- M T jt ftoria religiofa. Itaqueiftis omnibus graviffim;a videbatur fervitus necel- jl lj fitatis corporalis , & cum Apoftolo gl J clamabant : Zefe//x ego bomo , quis me if liberabit de corpore. mortis bujus ? Porró civibus hujus mundi prafertim divi- i Ài h r Vf tibus, non eft ingrata fervitus ifta ne- f T ceffitatis : fed tamen fi fiperent, gra- viflimam ipfi etiam judicarent. Sapicil- n lis cibus &potus, & dulciseft íomnus TO in molli culcitra : fed (imodumexce- Aiau g x dunt, replent corpus fuum morbis , qil ..nw ] ad quos repellendos amaras potiones 1 fümere, & dolores non levestole'are l TU coguntur. Deinde oportet eos, ve- i!)xlll J lint nolint,vel camDeo inimicitias ge- rere, & iram ejusgraviffimam (ütinere; 1 vel cum carnis concupifcentia pro tem- AMun j perantia & fobrietatepugnare , quod bellum fine dubitatione. laboriofiffi- mum & periculofiffimum effe. fo- 14 QU let, . Magná igitur & moleftiffim ne- Àj cei- L Mw:) Liber [ecundus. 9 Wïhccip.üL [ ceffitate liberantur & pauperes & di- in li (Qy Qj Jf vites, & probi & improbi, cüm à fer- Fz; vitute miferz & multiplicis neceíli- tatis liberantur. "i W/f: Quarta libertas eft à lege , & pre- ceptis. . Juflis enim non efilex pofita; L.] fed injuftis , ut Apoftolus docet in 17 Jj Ep. 1. ad Timotheum. Nulli funt au- tem magis jufti quàm Beati , qui funt in juftitia confirmati , neque injufti fieri poffunt. Verum quidem eft, ju- ftis in hoc mundo degentibus non effs pofitam legem comminantem & pre- mentem , quia fponte fuà & libenti animo obediunt legi: 'l'amen negari ] ! ( [)] non poteft, quin fit eis pofita lex di- rigens & obligans ad faciendum,quod : lex jubet, & fugiendum quod lex pro- hibet. At jufti, qui fruuntur liberta- [] te gloriz filiorum Dei, nullá indi- gentlege , cüm in Verbo videant ") omnpem juftitiam , & confirmati in charitate perfecta nequeant à Dei vo- Iuntate declinare. Magnum bonum .E L efthzclibertas, quzx ab omni follici- tudine liberat, & omnino contraria D 4 eít Wil $o De aterna felscitate, ., fh eft captivitati & fervituti infelicium P illorum, qui ligatis manibus & pedi- bus projicientur intenebras exterio- 3 1;;]'.76."' ) res, & in caminum ignis , ut nec to: Hm lerare nec fugere tormenta illa pof- fint. Et tamen nemo hominum eft, ( quem non oporteat alteram ex iliis tam contrariis fortibus fübire, Sedita plerique excecati funt fumo prafentis " honoris, vel pulvere terrenorum bo- norum, ut ifta non videaunt, neque confiderent , donec repentinus fuper- veniat interitus , & oculos aperiat poena , quos clauferat culpa. j T * CGAPVE-- BA 3 De fitu cf forma Civitatis Des, Epb nos ad Civitatem cxleftem revertamur ; & fitum, formam ; fundatmmentum , portas , muros ejus , & plateas «um attentione confidere- Situs eft in montibus fanctis: Inus. N fic enim legimus in Píalmo: Fzz- damenta ejus in qnontilut fautlis. Cui confonat fanctus joannes ity Apoca- [ ]ypüs i | feiirfw,, Liber [ecundus. 81 i J Jm jj lypfi, cüm ait: £z fzflulit me in [piri- l tuin montem magnum € altum , €8 oflen- [2 fä, fp ;*WJ [ dit saibi Crvitatem [antlam, | Situs au- tem civitatisin monte , tum ad aéris 1 [ i falubritatem , tum ad munitionem í utilis effe folet. Qui funt autem montes altiores cxlis? Et quis eít il mons fuper omnes montes exaltatus, nifi celum czli , de quo cecinit Da- vid: Ce/um celi Domino? Hic eftmons ille, ad quem fufpirabat idem Pro- fpt pheta, cümdiceret: Qu afcendet 1a :'los ii montem Domini, aut quis flabit ín loto j — Jantto ejus ? Et à quo auxilium implo- rabat & exípectabat , dicens: Levavi , eculos gmeos 22 maontes , unde veniet auxi- lium mihi, Ytaque fitus Civitatis Dei W':];() tam eft fublimis, ut omnino tranfcen- t dat omnia , quz ullo modo pacem & Jf l quietem civitatis perturbare poffent. Altior enim eft, quàm ut ad eum per- veniat pulvis & lutum, fpinz & tri- buli, morfíus ac venenum beftiarum 4 terrz, altior quoque, quàm ut vapo- Q res & caligines a&ris , grandines & tenitrua , ignis & fulgura illam ex- ter j Jir| $2 De aterna felicitate, (l terreant , deniquealtior, quam ut vo- four lucres illa immundz & rapaces, quas Yutm [O Apoftolus ad Ephefios fPrrztualia nequi- U ql tie 12 caleflibus appellat , ad eam ullo modo pertingant. Forma Civitatis Dei quadrata eft: fic enim loquitur fanctus Joannes: £ ni Civitas 1z quadro pofita eff , €3 lengitudo &jus tanta efl, quanta CÀ latitudo. Hoc ve- ró nihil aliud fignificat, nifi admira- : bilem perfectifhmámque juftitiam , quz in illa Civitate viget, ubi nihil (j eft iniquum, nihil diffonum, nihildi- ftortum. Sic explicat fanctus Augu- $d ftinus illud P(almi, £Mirabile iz equitate, l id eft , in juftitia. Et fané mirabile proríus erit, videreincolas Civitatis ilius plané innumerabiles , atque lu omnes liberrimo arbitrio praditos, & K tamen in nullo eorum per omnem UW 1 sternitatem quidquam poffe notari diftortum , neque ia opere, neque in l« verbo, rieque in cogitatione. Ver& E ( igitur. Civitas illa in quadro pofita eft, ut latitudo nec in modico exce- T J dat longitudinem, neque latitudinem ';JC ('h longi l l At Liber FCZ:M&&L / $3 :hü Qu 4 li) H Iongitudo. Quamvis poffit ettam quadrata ifta figura fignificare , latitu- h lj u(, Á dinem bonorum czleftium «qualen df effe longitudini; quia ficut bonorum copia erit infinita, fic & duratio eo- j [ rum erit infinita. Latitudo enim im Scripturis ad multitudinem rerum, longitudo ad durationem ejusdem rei accommodari folet. Sic in libro tertio Regum dicitur multiplex fapientia d Ti $;lomonis, latitudo córdis, ficut are- ^ naquz eft in littore maris: Et in Pfal- j mo nonegefimo dicitur temporis du- [Av u V Erit igi- ratio , longitudo dierum. tur in Civitate Dei noflri tanta lati- tudo, quanta & longitudo ; quia ibi Ti l dl eritimmenfitasbonorum cum eorurmi- dem bonorum azternitate conjunéta, Addit pauló póft fanctus Joannes, al- j titudinem quoque Civitatis tantam Tl effe, quanta eft latitudo , ut omni [ ex parte quadrata fit. Civitas , quia ] i:n videlicet bona czléftis Jerufalem non Jl d folàm erunt plutima -& fempiterna , Qu fed etiam nobiliffima atque celfifli- a. Neque mvltüm refert , quód Vitru- lir| 34. De aterna felicitate; «-Tpm Vitruvius & .Vegetius non pro- " bent in civitatibus fitum quadra- tum:; Nam illi de civitatibusloquun- i tur, qu& timent hoftes; Scriptura w veró fancta de Civitate loquitur, quz pofüit fines füuos pacem ; & ad quam r propter fummam altitudinem , ma- j lum non poteft accedere , ut fanctus Propheta cecinit. CAPVT. V. iv De fundamentis c portis Civitatis ï DEIL Onxo fundamentum Civitatis hu- fj P T jus, ejusmcdi eft, ut ipfa fola funda- mentum habere meritó dici poffit. Sic enim loquitur fanctus Apoftolus in Epiftola ad Hebreos: Expetlabat enim f fundamenta babentem Civitatem ,. cnjus artifex €3 conditer Dens, Keddit enim E Apoftolus rationem , cur Abraham non zdificaverit in terra promitfionis civitatem , aut domum, fed habitave- ritin ea quafiperegrinus; Caufa enim il eft, quia intelligebat, terram illam *hM» promiffienis fuxife figuram quandam li AU maja l fdi(iuz(; - Liber fecundns, 8j n ]gtriu m "'y majoris terrz promiffionis; & ideo nolebat domum velcivitatem peritu- NU ram zdificare , quia expectabat Civi- X j tatem flabili fundamento innixam, i cujus artifex & conditor eft Deus. Ita- que fola Civitas czleftis fundamen- 1: tum veré & proprié habet, que à Deo lj «dificata in ternum durabit : Civi- —— tates, quas edificaverunt homines; Cain, Nembroth, Ninus, Nabuchodo- J nofor,Romulus, & alii,quód (zpé cor- AL ruerint, & quód in confümmatione mundi funditüs delendx fint , fatis N oflendunt, fundamentum non habuif- j D) fie Íe. Hinciatelligere poffumus, quanto l vf uf fapientiores nobis fuerint illi Patriar- hbl i chz, qui cüm duplo ampliüs viverent l JJI D quàm nos vivamus , & per aliquot 4im, !t annorum millia expectaturi effent; antequam in Civitatem czxleftem in- T troirent:; Tamen neque civitates, ne- que domos zdificare dignabantur ; fed in tabernaculis, ut hofpites & pe- AU regrini , habitabant , certa & viva n fide & fpe tenentes , hábituros fe nquan,üþ ef[e Civitatem «ternam in calis ; & bl qua y $6 De aterna felicitate, yi quz in terris funt , brevi omnia rui- ( tura, Nosautem, qui breviffimo tem- f iM L l pore vivimus, & poffumus , fi volu- l Mfs ( mus , ftatim à morte czlcftem illam t & beatifi mam . Civitateni intrare ; n fic laboramus in extruendis & ornan- dis «dificiis in terris, quafi aut num- If quam morituri effemus , aut Civita- l tem cxleftem non expectaremus. Cer- té in hac re non fideles Patriarcbas, j fed infideles ethnicos imitamur ; & tamen Chriflizni fumus , & fcimus : 1 il Chriflum & Apoftolos nullam in ter- ris neque civitatem , neque turrim, m ac ne domum quidem habere, nedum l zdificare voluiffe Nectamen repre- hendimus Principes fzculi , quamvis Chriítianos, qui novas edificant ci- M ä,Il ! vitates ; neque privatos homines, qui domos fibi & fuis commodas extruunf. Scimus enim , Davidem ) Regem pium amplificaffe civitatem Jerufalem , & in ea fibi domum re- giam extruxiffe , ut Scriptura fan- j Scimus €ta docet. in libris Regum. j * W eiam fandtum Ludovicum Regem L Fran- l4 Ts Liber feeundus, 87 1 bm*j hj Francorum in Paleftina fumptibus 9'143&1:5?» fuis aliquot civitates Chriftianorum reftituiffe ; nec ignoramus , zquum (dr u effe, ut Principes commodiüs & ma- [ gnificentiüs habitent quàm homines privati , & patricij quàm plebeij ; fed modum requirimus, & exceffum da- rnnamus; praeíertim quando privati Regum palatia volunt , & Reges pala? tiis non contenti, immenfas moles , quz oppida magnitudine adxquent, d d AT fibi extruunt: Denique nimium ad 00« :* ifta temporalia affectum, quafi in his i 'fummum bonum fit pofitum , repre- UT hendimus & mundi contemptum, 10 atque humilitatem Chrifti laudamus, Jam veró porte Civitatis dicun- AUA Q turà beato Joanne, loco citato , ex yh margaritis conftare; Murorum veró d t ftructura ex lapide jafpide : Ex pla- tea Civitatis, atque adeó tota Civi- j/iti tas ex auro mundo. Quz omnia fi- MVU ld gnificant . fanctam illam. Civitatem t u totam effe pretiofam,fed candidam, & l N i perlucidam ; Nam effe margaritas pre- m eít; wm?»' t;ofas., & candidas, notiffimu ^ jafpis 7 , 88 De aterna felicitate, n jefpis áutem alius eft viridis , alius candidus. Sed ideó fanctus Joannes 1 ait: Er Iwmen ejus fimile lapidi : pretiofo 4 tamquam lapidi jafpudis , feut eryftallum, addidit enim , freur eryflallum , ut indie caret loqui fe de jafpide non viridi,aut [ alterius coloris, fed candido , & luci- Á do. Sic etiam cüm plateas dixit effe ex auro mundo , addidit, ficut vitro mundo, id eft, tranfparente, & albi- ( cante inflar cryftalli, Itaque tota illa Civitas, five portas, five muros, five 1 plateas intuearis, pretiofa eft; nihil ( vile , nihil abjectum , nihil cadu- cum admittit; Et fimul tota candida; Es tota:perfpicua eft; quia nihil ibi teclum , nihil claufum invenitur, omnes omnia vident ; nulla ibi fü- fpicio, nullus dolus, Atque hzc for- taffe eft caufa , cur in eodem loco fan- €tus Joannes dicat: Erporze ejms non claudentur , quia nullz ibi funt tene- brz, nulli fures, nullihoftes, propter quos de nocte clauduntur fores,. Ne- que hoc repugnat verbis Pfalmifte , quiinlaudem caleftisjerufalem canit: Lauda i [ Mlt*f, [ Liber fecundus. I I! T ! ^ 89 ) Lasda . e re/alem. Dominum , quoniam Vi caz'formw; fc;w; pertarum tuarum, Nam ^/ni tam Propheta quàm Evangelifta id unum figaificare voluit, nullum effe periculum fupernz lerufalem ab ho- ftibus vel furibus. ilie hoc fignificavit per fores femper claufas, ifteper fores femper apertas : Siquidem ille per fo- res femper claufas fignificavit, divi- nam protectionem non permiffuram unquam , ut in Civitatem illam Deo A t " dilectam ullus ingrediatur hoftis; ifte fld ui per fores femper apertas fignificavit, B N t adeófecuram effe Civitatem ab omni L incurfu malo , ut non fit opus claude- te portas , nedum cuftodias. adhibe- r re, Sed quid portz, quid murus; quid platez fignificant ? Porte, & IU quidem femper patentes , fignificant, T0 dari aditum hominibus poít Chrifti paffionem intrandi in Civitatem n Dei, & Angelorum: Ipfe enim Chri- A ftus devicto mortis aculeo aperuít li l eredentibus Regna celorum, Neque Wi ; eft una porta, fed duodecim , per quas introire poffunt fideles in illam Laïcmffïl' i Civi- * lr 99 De aterna felicttare, ! Civitatem, Sic enim loquitur fan- p (r étus Joannes: 44b Oriente porta tres , J M LUA €$ 4b quilone porta tres , €3 ab I Auflra jnd l( porta tres , €2 ab Occafu porta tres..Non j* li df enim foli intrant Judzi , ut illi fibi ml | lll gl fingunt ; fed omnes gcntes ab omni 1j pirte orbis terrarum ; imó tam pauci Qu intrant Judai, ut pxné nulli compa- v ! ratione aliorum dici poflint. Sic enim illis Dominus przdixit, cüm ait de Centurione: ZVez inveui tantam fidem D i2 l[rael ,. dico autem vobis y quód multi ab Oriente €9. Occidente venient, C$ ve- eumbent cum Abrabam , €9 lfaac , €9. fa. cob im Regno calorum , filii autem. Regni ejicientur un. tenebras extertores., Et in i * TUTT parabola vinez * 4uferetur à / vobms MU Regnum Dei, €8 dabitur. genti factenti j feutius ejus. Et clariffimé apud Lu- cam : Czm viderttis Jdbrabam , €8 lfaac, [] j'acaä €$ omnes Praophetas in. Regno Et venient Dez , vos autem expelli forás. ab Oriente , ab Occidente , € eMquilone , €5. duflro, €$ accumbent i. Regno Des. Dicuntur autem effe porte tres ab ompi parte mundi , & fimul omnes duo LU Liber fecundut. 93 - gl (l M «duodecim : quoniam aditus patebit II i non folüm ab Oriente , Aquilone, )d Occafu, & Auftro; fed à principio " n Orientis, à medio Oriente , &àfine 4 Orientis , & fic de aliis mundi par- l tibus, Nifi magis placeat tres por- tas fingulis pardibus Civita'is cxle-. ftis affignari propter myfterium Tri- nitatis, & tres virtutes. maximé ne- Vi D ceffarias : illi enim. omnesà quatuor mundi partibus intrant , qui innomi- [// ne trium divinarum períonarum bap- ) tizati fidem , fpem , charitatem in fi- nem u:que tenuerunt. ,,llyawïäc CAPUT VL p 4 1 De muro C platea. Civitatis L IXE In. Onno murus Civitatis nihil figni- w ficat aliud , nifi divinam cuftodi- L M am,quz una íufficit abfque aliis vi- gilibus , vel armis, vel turribus Civi- 'l/r'h "n tatem illam cuftodire. Fgo (inquit p TU Deus per Zachariam) ero ei murus ignis (^ 1ncirckith , €$ in gloria ero tn medi:cjus, ii n) u Admirandaíané promiflio. Ego.in- »| quit, De aterna felicitate, lir, 92 ( quit, ero mutus ignis in circuitu, ut r,( hoítes prohibeam: & ego in gloriain j medio ejus , ut cives illuftrem. Quafi f dicat, Ignie urit, &lucet : egoigitur uram hoftes, illuminabo cives; fic ero murus ignis in circuitu, & lux gloriz in medio. Quod etiam pauló poftex- plicatfanctus joannes, cüm dicit; E* Civitas non eget. fole, neque lnná, ut. lu- ceant i2 casnam claritas DEHllumina- it eam, € Incerna ejus eft Agnur, Cla- Ij ritas DE! quafi fol illuminat mentes $ Agnus DEI Chriftüs, quafi lucerna il- luminat corpora. Dicitur autem Chri- L ftus lucerna. non quód in nocte ficne- "vt ceffaria, fed comparatione divinita- n n tis: alioquin fi facies Sanctorum lu- V I cebit (icut folin Regno DEI , ut ipfe -1' Dominus ait apud Matthzum , quan* to magis facies Chrifti , non ut lu- cerna, fed ut fol primarius illumina- AUA bit Civitatem DEI? ac propterea fub- W jungit àn&us Joannes, quód nox w lw non erit ibi, Reftat platea Civitatis, nf que comprebendit totum fpatium, quod eft intra ambitum murorum. ^ Hac q; U Wi u Liler fécundus, 93 T Tl Il H[ lj $] Hec veró eft communis habitatio cz- Jeftium civium , quz tota eft aurum d ls mundum , id cft charitas ignita & lu- cida, que omnes continebit, & per quam alii in aliis degent per affe- éum purg dilcctionis: nec folàm alii W in aliis , fed omnes in DEO , & Dzus in omnibus ; nam qui manpet in cha- ^ritate in. D EO manet, & DEUS in |eo. Quodut fieret , rogavit à Patre ' Chriftus Dominus in zlJa oratione , quam iturus ad paf&ionem , Apoftolis omnibus audientibus fudit;dicens: /Vos proeis autem rago tantmy/ed CÓ pro eis, qui per verbum eorum cyedituri fuut in me 5 ut omnes unum[int, [icut tu Pater án me , h €$ ego in te , :ta CÀ ipfi im nobis unum ! ) fet. O bestiffima Civitas , qua in monte altifimo fita , aurá puuffma. i w frucris ; quz füper petram fundata n es, ut «terna firmitate nitaris ; Ccu- jus porte ut margaritz fulgent , l ! & fempcr introeuntibus patent , cu- AL j u jus murus DEUS eft , qui te pro- teCione fua fempet circumdat , & i] [Wv ut lapis ;afpls pretiefus exornat : H cujus J 94 De etevna felicitate, N | cujus platea charitas efít omni auro lucidior, & omni cryftallo candidior, quz omnes in fe habitantes facit effe cor unum, & animum unum, & gau- dioinenarrabili replet, & in sterna u pace conftituit. Concupifcit , €8 defrcit anma a in plateas tuas. Quid e- nim optabilius laboranti & gementi in medio nationis pravz, inter falfos d fratres, &in ipf) mundo , quitotus in maligno pofitus eft, quàm evolare * w ad loc:um dulciffime pacis,ubi fola charitas regnat ? Qwando veniam , €3 apparebo ante faciem DEI? Quid enim dulcius animze diligenti Dominum , quàm videre dilectum, & videri à dileto & per nexum intimum & jucundifhmum inhabitare , & inha- bitari ? Audacia quidem intolera- bilis effe videtur , ut pulvis & cinis ad atria tua fufpiret , Ó Civitas fan- €&ta; & audacia major, ut animula vi- lis ad complexum fummi Condito- nis afpiret : (ed audaciam iftam ex- li ! cufabit, qui eam dedit cüm Patrem rogavit, ut omnes unum fimus , & D MR " ficut Wi f't"m Liber feeundus., 9 WM ficut Paterin filio , & Filius in Pa- tre, fic & nos in utroque unum fi- Tnu:. o Qs ääääää C OAUPUT W De tewp!a Cioitatis DEL h ft adhuc aliquid quod requi- SEd s ram usin Civitate DEIncítri tem- ] m plum videlicet ad laudandum DEUM Cibum & potum ad comedencdum & bibendum : nam de veftibus non eft m Y t quóod folliciti (imus, e€1 enim ÁAdam j & Eva in paradifo terreftri veftibus if . non indigebant , multó minüs ege- ! d J W i ,g bunt San&x in Paradifo celefti , ubi il $ amicti erunt omnes lumme ficut ve- M 4 flimento. Cibo veró & potu non A; r'^' f0]um Adam & Eva carere non j peterant , fed neque Anegeli ipfi ca- u wf i rent; dicente Angelo Raphade 1 Ego ci- bo invifibili , € potu. qui ab hominibus videri mou potefb , mtor, FEt quidem g ( 2 lat quod attinet ad templum, fanctus Jo- . L m?ll* a»nes fic loquitur in. Apocalypfi Et templum mon vidi in ea, Dominus €91m n D] 96 De aterna . felicitate, mpw enim. DEUS omnipotens tesoplum . sllius ) eft, &9 Jdgnus, Quód templum non J J viderit Joannes in Civitate calefti , n dl l mirum fortafTe viderinon debet :tem- L pla enim eriguntur in Ecclefia militan- ] teob quatuor fines ; ut in eis ver- M dgardm bum DEi fidelibus predicetur , ut Sa- cramenta & (acrificia celebrentur, ut 5 ia l oratie publica deferatur DEO , & ut l ( M / laudes debitz cum cantu & letitia Domino períolvantur. Pradicatio 1UÍ veibi DEI ceffabit in celo,ubi Ver- i ïaxzïmwl "i T bum ipfum Increatum manife(lé lo- queturad omnes, &juxta pradica- tionem Jeremize Prophetz, JVez doce- Al bit ultra vir proximum [uum , €8 vir fra- trem [uum , dicens 5 Cogno(ce Dominum: 1 omnues enim cogno[cent me ATBIRITIO COTHTIS J u[que ad maximum. . Sacramenta quo- que & (acrificia non erunt illic necef- Íaria, ubi neque peccata. expianda e- runt, neque figna requiruntur , ubi res ; Ora- fignificatz manifefté pacebunt, tic, &laudes DEI hic in terris fiunt l in templis DEO facris , quoniam ipfe Il Lj pollicitus eft oculos füos apertos , & ercctos "W ul fs Libor [eeundus., 97 ng»'r:('m I:ml / erectas in templo futurus: fic enim ", locutus eft ad Salomonem in libro fe- . cundo Paralipomenon : Ocsli mei erunt aperti , C aures emca, erella. ad orationem €Jus , quim loco iflo. oraverit, Sed cüm in civitate cxlefti DEUS palàm videa- tur, & audiatur abomnibus, non vi- detur certé templum in loco illo neceffarium, Proinde facilé intelli. L gimus quod fan&tus Joannes ait: Ez i ln templuz uon vidi ia ea. Cur igitur fu. r k biunxitz Dozizus enim Dens omatpotens LUC gegup lum illius eft , €9. Aeans? Sitem- m gt lum in Civitate illa non requiritur, j !^ cur dicitur Deus ipfe templum Civita- IKIQM [j L / 7 tis illius effe, nec folus Deus fed eti- ;I,/ «:/ üm M am Agnus ?autquis explicabit nobis " quomodo Deus & Agnus in cxlo tem- i Qu M ; pla dicantur ? & quem ufum habeat j ï'ühgn * templum iftud in czlo? Scripturarum $!* fan&arum con(üetudo eft, ut una fen- ' l 155/^ tentia aliam explicet ; & locus obícu- ,* rus-exalio clarioreintelligatur. Dici- l Mi Ti I. ;* turin Pfalmo nonage(imo : Qu babztat QU m adjutorio Altifimi , 4n proteclione Des ! " eeli commorabitu a " " r : quorum verborum hec ! r De aterna felicitate, 99 " W[ ' hzc fententia efl: Qui per certamffidu- r . 1 T ciam conj ungitur Deo , is quafi facit fi- at bi domumin Deo , in qua tutus ha- ïS mal bitet , & protegatur ab omni malo. W M iM Quod idem dici poteft delaude , & o- i j ratione: qui erim per reverentiam in- j W 'E ï7 (t timam conjungitur Deo , isquafi facit fibi domum in Deo, ut inea degens, T o ficut oportet, oret, & laudet Deum, Sic igiturin cxlo Dominus Deus om- r i m niporens templum eft Civicxatis fan&t, ^ünl[j[ quoniam beati illi cives attenti(fimé cogitantes omnipotentiam Dei, & fic w perintímam reverentíam illi conjun- &i , in ipfo habitant, & dignas illi of- f l ferunt laudes ; & cüm pro nobis orant, facillim& audiuntur. Siceriam quod [ c( attenté cogitant merita Chrifti , qui n d d ficut Agnus innocens tradidit femetip- h fum oblationem , & hoftiam Deo in lt odorem íuavitatis , illi per amorem "l intimé uniuntur, & in co tamquam UT LU s Jl ln templo habitantes, orationes pro L nobis fundunt, fine dubio inveniunt T oculos DEI apertos , & aures ere- II h élas, ut quidquid pro nobis petie- TiBl » "0 dT Liber fecundus. *ï(ä*imm 29 rirt, impetrent. *ed fiinezlo ad lau- wlln j des Deo dicendas , & preces pro no- u bis fundendas, beati illi cives in Deo, Wt & in Chrifto tamquam in temploha- M ;f; birare folent : quid nobis faciendum eífet, quineque Deum , neque Chri- l nl ftum videmus ? O utínam contingeret " nobis , ex magno utique dono Dei, W ut ad Deumlaudandum & orandum fíic ] D M accederemus , ut antéperhumilita- tem veram , & reverentiam füummam ex confideratione altiffima majeftatis, "g cum Deo conjuncti , in ipío Deo MY tamquam ín templo facrofan&tiffimo habitaremus ! fic enim fieret , ut N laudes, & preces , non ofcitanter , j neque alia copitanres perficeremus ; i Atl q fed attentitfimé, & devortiffimé gra- ( T tas laudes Deo , & utiles nobis ac Wci fratribus noítris preces Domino of- J MH[W feremus ; & impleretur illud : Sacrs;. uES " j ficium landis bonorificabit sme s. € illie j i Ser , quo oflendam illi falutare DEL "n Namlaudes divinz in ara cordis per J ignem charitatis in holocauftum ob- n h at$, in odorem mirz füavitatis aí- l1] E2 cen- ;(";l 160 . De aterna felicitate, * [ cendunt : & illud nobis & noflris im- ! Jä.e.» ; ' [ petrant , ut iter nobis aperiatur per [ " cordis illuftrationem , ad adipifcen- ni» moniq " jal dam veram falutem , quam prepara- E;';l J i I vit Deus diligentibus fe. Quz om- ^H ] nia. beneficia illi miferi perdunt, qui 4 divinas laudes & preces cum mentis evagatione, & voluntariacordis ari- ditate perfolvunt; & laborem orandi & pfallendi cum ceteris orantibus & pfallentibus participant , fed coníola- «l & W "u tionem divinam , & czlefiis beatitu- inis preguftationem minimé partici- M lil ant, b qeototopesespseqedede CAP UT VHL Uf De cibo & potu Civitatis DEI. Àm veró decibo & potu czleftium h J civium hzc habentur in Apocalyp- fi : Et offendit mibi fimvium aqua . vite fplendidum tamquam eriffallum , pracedm- In mediío tem. de f(ede DEI C . Mgni, platea ejus , €$ex utraque parte fiuminis lignum vwite , afferens frutlus duodecim, | per enenfes fingulos veddens frucium fwm.z, T 7 Liber fecundus, IOI IT [ € folia liges ad [amstatem gentium, Vereor ne qui ifta audiunt , admi- 442 rentur parfimoniam victus civium fu- pernorum , & exiítiment plura & me- liora in hac noftra peregrinatione ha- beri : híic enim nihil audimus nifi po- ma unius arboris ad cibum , & aquam fluminis ad potum , fed meminerint qui hzc dicunt , in Paradifo terreftri, 115 Q1 ubi fine dubio melior victus fuiffet , ( quàm in hoc exilio , non fuiffe Ada- Il mo conceffa ad cibum nifi poma & [ AUE herbas, & aquam ad potum: & tamen ea poma , & ille herbz & aquz , me- ; Ws liora erant , quàm cibi omnes, & om- D] nia vina hujus vite , &longé aclon- H lj g* deteriora ligno vitz , & aqua vi- r va celeítis Paradifi. In. hae valle m " 'ym miferiarum omnes homines zgroti fünt & fenfüm guílandi amaritudi- !] ne quadam corruptum habent ; pro- n ptereà ad naufeam , tollendam cibos warios invenerunt : fed varietas illa Cciborum ita naufeam diminuit , ut "m ii morbumaugeat, In Paradifo terreftri omnes homines fani fuiffent 5 & po- m E3 IRno- j 102 Be aterna felicitate, ii morum illorum , &aquz illius ea fa- , lubritas & fuavitas erat , ut eos per- fe&? alere & fanos confervare cum » &po! (-l* (uum] incredibili dele& atione potuiffet, ut j i addamus , quódfine labore & (udore gt d €«ibum & potum abundanter obvium cgili habuiffent. Sed quidquid (itterreftri Paradifo; aqua viva, &lignum vitz ia i t ;L?,,gxuilat Civitate Dei , non fünt cibi & potus sommunes hominibus cum beftiis, ut o m .'gi "T funt aquz &poma hujus peregrina- m tionis : fed tam eximia , tam grandia, i Wid L J tam divina fünt, ut Propheta canat: Inebriabuntur 4b ubertate domus tua. , €9 nv porremte veluptatis tue petabis eos, — Ne- u d itintl que fünt cibiifti & potus res cor- AT porales , fed fpirituales & divinz , Aqua viva fapieatiz de qua legi- mus: 44gwa [apientie falutaris. potabit nüu slium. Et lignum vitz eft panisille , U de quo idem dicit : Cilabir sss pane qw quta , CÀ imtellecius, Nam , ut fanctus :v Auguftinus docet , in rebus corpora- libus aliud eft cibus, aliud eft potus: l fed in fpiritualibus res eadem eft ci- Fl &us & potus; id eít, fapientia ; five AC l n Mm Liler fecundus, 103 LT five intellectus, vel intelligentia , qux 'nlm W j idem hoc loco fignificant , cibus eft n 7 i quia nutrit , & potus eft quia fitim LT ! reftinguit. Quamquem poffet etiam MUU per aquam vivam intelligi fapientia, per lignum vitz charitas. Namex y eodem Joanne in Epiftola fua prima: ïif:ï&ämr;! Qui nen diligit , tanet in morte. Et, Nos Mi feimus quoniam. translati (mmus de smorte zib ad vitam , quoniam diligimus fratres, Et dT veré acliones vitales fant tam intelli- ii d gere quàm amare, Ergo potus San- i hn 1 étorum in Civitate Dei e bibere de "ii flumine vívo , qucd oritur à fonte J iydn, ) vitz , qui Deus eft ; frui videlicet par- dUUTCIU ticipatione fapientizillius, qua Deus i i, fapiens eft, qux fumma, altiffima, & inenarrabilis eft. Et cibus eorum- dl lm u dem Sanctorum eft edere de ligno vi- li zbfn nb tz , id eft, frui participatione amoris [ illius ineffabilis, quo diligi poteft bo- ?i r nitas ipfa claré vifa, & quo diligit L (J&C"' Deus fe ipfum, qui eft infinitum bo- l i ! !] QQTJS num. & fons omnis bonitatis. Quid uimar ifta fint , fulpicari ut cumque poffu- m mus, intelligere non poffumus , nec L? ] E 4 pote 104 De æt&m ];'el/.'citm'e, N poterimus , donec ad Civitatem il- yta lam venerimus. Quod autem fanctus I | Joannes dicit, lignum effe ab utra. f * .fjl:xfü('ts que parte fluminis, & fingulis menfi: 10 bus fructum fuum facere, metapho- i, ! ricé iatelligendum eft , ut aliquo mo« l do per fimilitudinem rerum corpora- lum ípiritualia. capiamus. Voluit 5 beatus Evangelifta demonftrare arbo- | rem fummza bonitatis & fecunditatis; quod ut faceret, defcripfit arborem; quz i ad ripam fluminis , & tum | ex bonitate füua, tum ex continua ir- u rigatione fingulis menfibus fructum fuum producat, non fingulis annis; ut aliz folent. Neque vult fignificare, unam tantüm effe arborem , fed mul- tas cjusdem generis, quz ab utraque parte luminis per mediam Civitatem fluentis fite (int, ita ut inter unam atque alteram arborem non magnum fpatium interfit; & eo modotota Ci- vitas frui poffit & aqux decurfu, & At arboris fructu. Bonitas arboris figni- h Bw lo ficatur in voce ligni vitze : foecun- D. ditas oftenditur ex eo, quod fin- J T gulis ij n* L Liber. fecundus. 104 neg 1 I! ; "h eulis menfibus novos fructus pariat. l ""* XgInde fit , ut cives illius Civitatis "à femper habeant fru&tus recentes & ma:uros: Recentes ex menfe przfenti, ) maturos ex proximé przterito ; num- lj quam marcides , numquam aridos; numquam infipidos. Quz omnia fi- gnificant cibum & potum Beatorum, id eft, (apientiam qua Deum perfecté intelligunt, &charitatem qua Deum perfecté diligunt, optimum effe, & n M Il numquam deficere. Quod addit idem l beatus Evangelifta de foliis illius ar- boris ad fanitatem Gentium , hoc fig- Rificare videtur ad nos-in hec exilio numquam mitti poma ipfa ligni vi- tz; fed mitti tamen folia quedam : AU que quamvis non adferant ipfamn vi- tam eternam , tamen utilia fint ad fanandos morbos noftros , concupi- Ícentiam carnis . , concupifcentiam oculorum , fuperbiam vitz , & alia id genus vitia, ex quibus omnes five graviter, five mediocriter, five levi- sgs terzgrotamus. Hzc folia funt verba " T (Il li divina per Prophetas & Apofítolos $ e 6 ioG De aterna feiicimte, f de cxlo, id eft, ex divinarevelatione tUf ) ad nos allata. O quàm bonum odorem fni folia ifta fpirant,, fi quis habeat Spiri- ". tum Domini ! Lege Prophetas ; lege ditini Píalmiftam, lege Evángelia, Jege Apo- lJl V ítolos, Petrum , Paulum , Joannem, j Jacobum, Judam; omnia ifta folia fpi- fijf l: rant humilitatem , charitatem Dei, i virginitatem, de quibus apud Philofo- phos nulla mentio.Sed non mirum vi- deri debet; quia illa fünt folia de lignis j Paradifi, ifta de lignis montium terra., j Ergo, anima Chriítiana , diligenter collige ifta folia : Fac tibi quotidie in- de medicinam ; & ex foliis conjectu- ram facito de fructibus : Et contemptis filiquis porcorum, ad ilia que furfüm funt poma vitz 2ternz ardenter füfpi- ra, de illis cogita ; maneat illic femper D memoria, donec differtur przfentia. CQ APBUI AL De fundamento myflico Civitatis DEI. ! Onfideravimus iítructuram unam fupernz Jerufalem 3. nunc alte- li 1 | wuam fb/m Liber fecundnus, 107 | dl(lm ht ram conf(iderabinius. Civitas enim L A non folàm complectitur. fundamen- sJ tum, portas, muros, plateas s fed etiam caetum civium , qui pro diver- fitate functionum dicuntur etiam ipfi J] vel fundam«nta ; vel porta , vel mu- ri , vel alia generis ejusdem. Et for- i taffe magis proprie dicitur civitas congregatio civium fub iisdem legi- bus , quàm congregatio domorum fub iisdem moenibus Sic enim Tul- Jlsif lius loquitur in Somnio Scipionis : s Concilta eatá[que. bominum juve. fociati, Civitates appellantmr. De hac Civitate celefti, qua conftat ex civibus, non folüm fan&us Joannes in Apocalypfi loquitur; fed etiam fanctus Petrus in Epiftola fua priore , & fanctus Paulus in Epiftola ad Ephefios. In Apocalypfi legimus , in portis duo- decim vifos fuiffe Angelos duodecim, ! & infcripta nomina duodecim tri- (aidi buum filiorum Iíraél ; in fundamen- tis veró duodecim fcripta fuiffe no- J Vïj mina duodecim Apoftolorum Agni, In priore Epiitola fanéti Petri legi- DL ] E6 mus; Jjn 10$ Be aterna felicitate, at mus: 4d quem accedentes lapidem vi- vum , Ab bonanibus quidem veprobatum, jl à Deo autem. eletlum €9 bonorificatum , IQ, ( j H & :pfi tamquam lapides vivi. faperadifi- camizi, ln Epiftola ad Ephefios fan- ; "T u étus Paulus fcribit: Erngo jam nen effis bofpites &9 aduena ; fed effis cives Santia- qu ii vum , €9 domeflici Des , fuperadificats [u- DL per fuendamentum | Apoflolerum €3. Pro- ij betarum . ipfo [ummo angulari lapide .:,'W;,'W [ Chriffo e[z, Primüm igitur Civitas Dei profandamentis habet Apoftolos "rmgl«:i ) li & Prophetas , quoniam doctrina L Nnai Apoftolorum & Prophetarum to- hi Initzium h tàóm fabricam fuítentat. i enim falutis fides efít : Fides autem [/ revelata eft per Prophetas & Apo- Ij ftolos , five fcribentes, five pradi- «antes. Myfteria Trinitatis , incar- ; nationis, Refurrectionis mortuorum, Am glorix beatz , fuppliciorum zter- At u norum , & alia qux füperant huma- "p ( nam rationem , ex Prophetis atque 1"(ï M Apoítolis didicimus , quibus Deus i ea revelare dignatus eft, Quamvis L autem fides non habeat locum in Beatis; tl Mdl ^ Liber fecundus, 109 Wexm(,.æ T , Beätis, q ui quod crediderunt vident; *Ki? ly Wit nl & quod videtur , non creditur, fed Mij fcitur, & cernitur: Tamen dicuntue T n t Apoftoli & Prophete fundamenta C:- [ vitatis fupernz ? * quia fides initium M»/ eft falutis, ac per hoc initium beati- Pa tudinis, Sed quoniam fanctus Petrus dicit, nos ut lapides vivos fuperzdi- m n i" ficari fuper Chriftum , & ipfe Apofto- ]us Paulus in priore ad Corinthios di- fl cit : Fundamentum . alind nemo potefl po- 14 NUA nere preter id quod pofrtum efl , quod eft Chrifius Jefas..- Ydeó unum eft funda- p mentum,&duodecim funt fundamen- l j n 't— ta, utfan&tus Auguftinus docet in ex- df n 'f plicatione Píalmi octogefimi fexti, quoniamin duodecim Apoftolis Chri- T fr:ä'- ftuserat. Ipfe enim, fiveSpiritus ejus "m Mi per éos loquebatur, & docebat. Au- 013;.8 DïNODI'- di Apoftolum Paulum ; 24» experimen- m 4 tum, inquit, queritur ejus , quiin me lo- va'jfa quittr Chriflus ? Audi Chriftum ipfum; ( 1i Qui vos andir, inquit, zze andit, Et alibis : ii ] INon Vos effis qui loquimini, fed Spiritus d N Patris veffri, qui loquitur in vobit, Neque ( " dubium cft, unum & eundem effe Spi- ritum Ml 1IO De æt?rmz , fclt?itdt:, li D ritum patris & filii. Ex quo etiam in- 19 "t tell;igimus in duodecim fundamentis " ï; AU non íolos Apoftolos duodecim intel- ligi, fed omnes illos qui prími ean- J dem fidem przdicaverunt ; alioqui Paulusipfe & Barnabas & feptu:sginta mim jl difcipuli qui non erant ex duodecim, p non pertinerent ad fundamenta: imó nec ipfi Prephetz ad fundament:a per- tinerent, & Apoítolum mendacem (quod abfit) faceremus, qui dixit nos fuperzdificari fuper fundamentum LU iV " Apoftolorum & Prophetarum. Sed occurrit non levis dubitatio, li quomodo Chriftus poílit veré dici furdamentum zdificij, cüm fit fum- mus lapis angularis, ut Apoftolus lo- »n m quitur ; & fit exaltatus in caput an- guli, ut canit Propheta. Quomodo w MV enim poteft idem lapis fimul effe At fummus & imus, in fundamento & in faftigio ? Sed fi quis cogitet ifta effe vocabula metaphorica , non dit- Vij ficulter intelliget ob diverfías*fun- &iones poffe uni perfonx convenire contraria nomina, Siquidem non ío- D lum 'Wr!uücz, | ^ 'Liber feeundus, T1II À Atj ï làm Chriftus, qui Deus eft & homo, fed quilibet Pralatus in Ecclefia fua ;01015 D eft fundamentum & faftigium , quia debet ut fundamentum fuüftinere pon- dus zdificij, tolerare infirmitates omnium, ac per hoc füb:fle omnibus: Et tamenipfe idem debet ut faftigium H preffe omnibus , omnibus imperare, & ab omnibus fuftineri. Multo igi- tur magis Chriftus Dominus poterit ut fundamentum Ecclefiz , omnes portare ; omnesque auctoritate & virtute fua füftinere; & fimulutpofi- tus in caput anguli, conne&Gere duos parietes, & ex Gentibus & Judais m ( unum populum conftituere , omni- bus przefidere omnibus imperare. [ t ) CAPIT X De porta miffica Civitatis Dei, EQuirumn ut portas cxleftis Jeru- falem . con(ideremus, Et quidem communis eft Interpretum expofitio, per portas intelligi eosdem Apofto.- " los; in qua expofitione fecuti funt ,a:m u fanctum Auguftinum in expofitione Pfal- 112 De ateraa felicitate, yrii Píalmi octogefimi fexti. Sed beatus ] Lb d t lt Joannes in Apocalvpfi, cüm de por- tis locutus eft, mentionem fecit duo- n a m decim. Angelorum , & duodecim tri- buum filiorum lfraél , quorum no- 3-,',':35*51 qu mina fcripta effe dixft in duodecim ld portis CivitatisDei; Apoftolos eolo- um i " ca ne nominavit quidem. Nec tamen TE A "C:Cd" falía eft fsntentia beaui Auguftini , & eorum qui eum fecuti funt : Loqui- li LÜ ; o t tur enim fanctus Joannes myfticé; non ut litera fonat » ut Propheta, non s du ut hiftoricus ; & tora illa ejus defcrip- ii tio myfticis fignificationibus plenitfi- at ma eíl, Terra promiíbonis figura fuitomnium confenfu , cxleítis Civi- a (ipg( ( tatis. Cui primüm facta eft pro- tt miflio terrz ilius, Abraham fuitj il fic enim loquitur Deus ad Abraham l in libro Genefeos: Omnem. terram d quam con[picis , tibi dabo C femini t u[- M que in fempiternum, Et Apoftolus ad Galatas , Aérabe , inquit , dile funt Ü 1(,AF promiffiones , €9. femini ems. Et Paulo ! poft: Abrabe per repromiffionem dona- IN vit Deus;. Abraham hares fuit I(aac Íolus, m / dlfü" f Liber fecundus. 113 l g l folus , Iímaéle exclufo , qui filius nj ! erat ancille dicente ScripturA : JVos hbares erit. filius ancilla cum . filio libera, JU*J"c u ! n Ifaaci hzres fuit Jacob folus, exclufo Eíau fatre ejus, qui vendidit primo- l genita. Unde Malachias dicit : Dlexz lacob , E[au autem odio babus, uam fznteritiam repetit Apoftolus ad Ko- manos. Jacobi heredes fuerunt omnes ejus filii, qui erant duodecim, nullo j exclufo. Atque ita terra promiífo- D nis divifa eft .duodecim tribubus Ifrae] , ut ex libro Jofue intel'igi po- tefl... Hac eft igitur caufa , cur fan- TU üli iM Ui é&tus Joannes in Apocelypfi dixerit, j " J in duodecim portis ícripta fuiffe no- nb "m mina. duodecim tribuum filiorum lfraél: Quia videlicet porta ingre- LE 4l Ti diendi terram promiflfionis fuerat jus n m hzreditatis , quod folis & omnibus filiis ifra&l competebat. Sed, ut pau- ! ló anté dicebamus, Apoftolus Joan- nes myfticé loquitur, & per duode- m à cim.tribus Ifraél intelliguntur veri MW [ líraélitm , non fecundüm carnem, fed " fecundüm fpiritum & fidem , ac per À hoc Wj 114 De aterna felicitate, , Erpi hoc Apoftoli düodecim, & eorur fpi- rituales filii. Nam , ut fanctus Paulus uiql?'flbll./* LG;&W ! aperté dócet in Epiftola ad Rom«nos, Non omnes qui ex Ifrael [unt , $j [unt Ifraé- J y T inm t fr» lite ; neque qui (emen funt Abraba, omnet f Qui etiam pauló infrà compa- i rat Iíraélem arbori, cujus multi rarni " jv m fra&i funt prepter incredulitatem, & -iiïu p N Mi alii inferti funt propter fidem.Sic enim /n 1N Gentiles converfi ad fidem caeperunt ii b effe filiiIfraél , & plurimi Judzi defie- ml runt effe veri Hraélitz, Demonftrat 3 t & explicat hzc omnia copiosé fanctus ia n Auguítinus in Epiftola ad Afellicum, w ]xdw in qua fic loquitur : N2use mirabilia m d. magna [unt ifla, profundimque myflerium, al i at multi ex l[vael non nati , [int Ifracl, 69 L fïll 4 multi son [it fili , ciemm. fint [emen Abra- n ha? Quomodo enim non funt ?. Quomodo *fäju;!u:, | funt ? NIf non. funt. filii promiffiomis ad "t ( Chrifli gratiam pertinentes , [ed filui car- * "ll "i5 , n0men inane gg/iamn * 4de per "altii boc nec ii funt Mfrael , ficut fumns o55 'w, [ xec nos fumus lfrael , ficut. funt. il stindf INos enim [umus fecundum. [pirirnalem n vegenerationem ,. illi Jecundum. carnalem T o gem'ra Ls 4l Liber fecundus, 11f "P' &:uh " generationem, — Et paulo infrà : s. wepe- mllllü&ä Jl »byus ertiam zdbrabe N ; filist Ifaac illis ge- TMM minis Efau , C$ acob , qui poflea voca- / L ij "h gus eff Ifrael , bocipfum magnum €3 pro- ^ M (j !I fundum: my[lerium. reperitur , de/ que idem Mpoflolus loquitur , z per. lfaac Mhns 4d promiffonis — filios! commemore[fet y Chrifls gratiam pertimentes, Hac certé dotirina Adpoflolica atqne Cathelica fatis evidenter indicat nobis , fecundum ori- If lm D " inem earmis ad Saram fadaos , ad Agar " U:mg::?r veró Ifmaélitas. pertinere: [ecundzm am- i MOSC M l tem myflerinm [piritus, ad. Saram Chri- j flianos , ad -dgar fudaos. Item [ecun- TT dum originem carnis ad Efan , qui di- WM/W us eff etiam Edom , gentem ldumaorums inlu «d Jacob autem , qui. ditlus efl. etiam hm d lfraél , gentem. "fudaorum: porró. fecun- rj Q düm myllerium fpiritus , ad Efau Tuda- l n "! 05, ad ifraél pertinere Chriflianor, Wzec nn, ille : qui (atisaperté demonftrat Chri- hr At ftianos effe veros lfra&litas , non fe- PTTA cundüm arnem 5 fed. fecundüm :,';'m p j fpiritum, ác per hoc effe veros here- yit üm des terrz promiffionis, qux in calis e * Ergo portz caleftis Jerufalem m l": ha- ]ir 1I6 *De aterna felicitate, 1 habent infcripta nomina.duodecim ^ il tribuum Ifrael,quia porta, perquam f intratur illam celeftem promiffio- eft j nis terram ? juis hereditatis filiorum DEI , qui foli funt veri fin- I V " ceríque Chriftani, Apoftolorum fan* Gorumfilii, qui per. veros Ifraélitas , id eft, Jacobi Patriirchz filios, figni- ficantur, Quód autem addit íàn- &us Joannes; in portis illis fuiffe An- | gelos daodecim , fignificat Angelos g !X( A f , effe portarum cuftodes , quorum of* ficium eft curare, ne ullus ingredia- tur,qui non habeat.jus hereditatis. Et 1 fortaffe hac de caufa depingitur Ar- w changelus Michael cum ftatera in ma- nibus , quia per Angelos fibi fubjectos examinat merita eorumqui ad cxle- ftem illam Civitatem afpirant. Hæ;:. de portis. CAPUT IX De 'lapz'dläu s myflicis Civituti; DSEJ,. Er11:0uA edificatio conftat ex lapidibus , qui fünt omnes fi- deles, : xd'&[d crmf, : Lsber feeundus, d Ii deles, qui fuperzdificantur, ut Apo- "H W ' ftoli Petrus & Paulusin Epiftolisfüis l perfpicué pofüerunt. Et quoniam hxc pars edificationis ad omnes pertinet; optimum factu erit, fi notemus con- ditiones fivé qualitates, quas habere debent qui fuperedificari curiunt fu- per fundamentum Apoftolorum & Prophetarum , füb ipfo fummo: an- gularilapideChrifto Jefu; ut non folàm fint in Civitate DEI, fed etiam fint ipfi Civitas Dei celfiffima & felicif- fillima, Tria requirunturut quis füperzdi- ficari petfit füper tam nobile funda- mentum. Primüm , Ut fit lapis ; deinde, Ut fit vivus; denique, Ut fit midtb - quàm optimé politus atque quadra- j tus. Primümigitur lapideseffe de- bemus , non ligna: non fcenum, non —— ftipula ut folidum parietem efficiamus, id eft viri eraves & ftabiles, períeve- h rantes in fide , incharitate, in humili- tate, in obedientia mandatorum ,. & non circumferamur omni vento do- jl D ürinz , quemadmodum hzretici fo- lent; MU* 11$ De aterna felicitate, .vv y Iu h .; T ! ; lent, neque rapiamur variis defideriis, t w ut leves Catholicifacillim? rapi folent, E !l ]fli enim ab zdificatoribus Civitatis a "m H [ zternz nonadmittuniur, fed ad ufüm MY m ! tuguriorum deferviunt, quze nullo ne- J gotio deftruuntur, Deinde effe de- h bemus lapides vivi ut fanctus Petrus admonet , íd eft , pleni charitate & 2] fpiritu vitz , qualis eft Lapis angularis r Chriftus : qui etfí mortuus eft femel fecundüm carnem , t:men fecundüm E fpiritum femper vixit, & fecundüm J! - m carnem poft mortem deguftatam revi- xit, & ultrajamnon morietur. Lapides um mortuí domos mortuas , id eft cor- MU porales, zedificant : at Domus fpiri- " ;':71 mu.? tualis , vel potius Civitas Regis ma- / ii gni, quz fpiritualis & czleftis e(fe dig- noícitur, lapides fpirituales, acper il i hoc vivos requirit; Deniquelapides T quadratos & pelitos nos effe oportet, non rudes & informes ; quoniam ita decet edificationem Civitatis omnium ^i f przftantiíhme, Sic enim Arphaxat ':xu [ l Rex Ecbatanam civitatem zdificavit €«x lapidibus quadratis & fc&tis , ut lj i lt It Mu Liber fecmndus, 19 A Tl eft inlibro Judith, FtfiRex Salomon i " l semplum Domini in hac noftra rerra ».(M'þw d de lapidibus dolatís atque . perfectis T il extruxit , ut 5criptura lequiturin ter- 14 ä[ tiolibro Regum: quid par eft futurum 4l u in edifacatione Civitatiseterne, & j omnium aliarum longé przftatiffimz? j Sedifta quadratio & feCtio , & do- j latio hic in terrís faciendaeft, non in cxlo, Cujus rei figura przceffit .Lf L in €dificatione templi Salomonis, Sic , um [&c:nhdu enim legitur inlibro tertio Regum » ho Domu:s antem eumm edificaretur, de lapids- uUj bus dolatis atque perfetlis . edificata eff s tus, d d malleus , C3. [ecmris €8. omne ferramen- pum nom [unt audita im domo cum «di- w] 1 caret&r, quia videlicet proculà domo domini lapides fecabantur & tunde- z*ctïs h NT u bantur ; atqueíta perfecté quadraban- gl , tur, ut cüm adferrentur ad templum, fine ullo fonitu mallei in locis fuis cel- iney M " locarentur. n Itaque non audietur in ( f cxlefti Jerufalem, fonitus mallei per- ! qu cutientis quia ibi nulla erit perfecu- Ü J tio, nulla tribulatio , nullus poeniten- as Ü tix labor,aullus gemitus , nullus do- lor, - i 120 De eterna felicitate, il l lor, nulla triftitia. Proindelapides gt [int ele&i ad gloriam Domus calettis, in 1l Tac valle lachrymarum tunfionibus & [ preffuris expoliri debent. fic enim Ca- ,! i nit Ecclefia: J Tunfronibus, pre[furis Expoliti lapydes , n S$uis coaptantur locts , Per mauus Arttficis , [ Difponuutur perman[uri vri 1 Sacrisadificiis, H1c no bis pocnitentie labor neceffa TU rius eft , quoniam /» -emulris offendi- i L mus omues, ut íanctus - Jacobus affir- mat Hic domandz concupifcentiz !Uän:.*jmäü*i: Vif carnales, híc vincendz proprie vo* luntates, hic corpus caftigandum & i j n infervitutem redigendum, hic con- Tifv n tra ignita jacula fpirituum immundo- rum fcatum fidei indefeffo labore femper objiciendum. Alioquin fi hg tunfionem mallei ferre. non poflu- i Ü mus, quomodo rudes & ímpoliti à "Ui cxlefti Archite&to ad cxleftem fa- Nl bricam admittemur ?. O. fi mortales fj [h!iftu;wi, intelligerent , quanto bono priven- £Ur, Ti ! u ] 3 Liler Jecundus. 221 U D N n) tur, dum malleum percutientem fu- "t li Mu n giunt, & nihil incommodi, nihil afpe- ri; nihil amari ferre poffunt ! propo- CL[(M fitum certé mutarent, & dimiflis co- Lt meffationibus jejunia frequentarent ; & mollibus indumentis relictis cilicia l quzrerent; & confabulationibus ne- glectis , vigiliis & orationibus ope- ram darent ; Et fi quid moleftiz à l- fis fratribus, velà manifeítis pateren- tur inimicis, non de vindicta cogi- tarent ; fed Deo gratias agerent, & n pro calumniantibus & perfequentibus s du exanimo Deum orarent, quia zez (ant !u "d condigue pa[fiones bujus temporis adfutu- vam gloriam,qua vevelabitur in nobis, &, )l Quod in prefenti eff momeutaneum & leve um f l iribulationis noffra, [upra modum in [ubli- Ym MUA ii antate eteruum gloria pand)w operatur in Ls a V aobis. )d - Et certà, fi refpiciamus lapides vi- Lt Vo5, qui nos ad czlefte edificium pra- f cefferunt , nullos videbimus non tun- L dl d fionibus multis & preffuris variis ex- politos, ;0 [at Chriftus ipfe, lapis angula- " dola- i rif& pretiofiffimus, qui pro fe tione " 125 De aterna f?vlicimte, ffd/cl tione non indigebat , tamen paffus eft f pro nobis, ut relinqueret nobis exem- i plum ; Et cum malediceretur , non emale- W Ml j Ti dicebat 5 cium pateretur, non comminaba- j i. Apoftoli omnes cum beato Pau- lo'dicere poterant ; Ufqpe v banc boram d [ €8 efurimus, À fitimns , 9 nudi [amns, &À U solupbis cadimmr , €8 inflabiles [umus , €à ] daboramus operantes mauibus noflris : Ma dedicimur , €8 beneditimus $ per(ecutionem 4 » M patimue, €8 Jfeflinemus ; blafpbemamur , R:] J eb(ecramss y tamquam purgamenta bujus soundi fatli fumus , ommum perip[ema, iil ! Quid de Martyribus dicam ? Nonne omnes per multas tribulationes & cruciatus, & mortes acerbiffimas fe- &i & dolati ad cxleftis Jerufalem zdi- ficium afcenderunt ? Omitto fancktos Confeffores, Anachoretas , Virgines, Viduas, & alios omnes qui Deo placu- Z erunt, quinon nifi carnem fuam cum Ui vitiis & concupifcentiis crucifigentes, w hii & (ecum ipfi bellum gerentes, ad cz- "105 UT Jeftem zdificationem admifli funt, N L Mny Neque folàüm poft Chrifti adven- tum iíta lapidum vivorum. dolatio (A(["w * Ü m " neceiia J li, Liber fectundus, TM ' 123 ii neceffaria fuit, fed etiam anteà, atque ' ab ipfo mundi principio. Primus la- WM','MG ^! pis vivus Abel fuit à fratre Cain cru- W..':: W ! deliter cae(us, Sanctus Patriarcha Jo- feph à fratribus venditus. Tobizdi- L/] xit Angelus Raphaél : Qwia acceptus "N tras Deo, nece[fe fuit, ut tentatio probaret t. Non dixit ; Quia peccator eras, & Dco invifus,necetle fuit, ut poenam cecitatis & mendicitatis lueres: Sed, J " quia acceptus eras Deo , utpote ju- Yi ftus & fanctus ,. ideó ut lapis vivus, T TO & cxlefti xdificio deftinatus , neceffe N fuitut malleum percutientem fuftine- J r. Quis Prophetarum non perfe- EM ! cutionem impiorum paffus eft Quz ; tormenta non tolerárunt fancti pueri i Wi Tl Machabzi? Apoftolum audiamus de a, I Sanctis veteris teframenti concionan- ! tem in Epiftolaad Hebrzos ; 24/z veró, l i , " inquit, /wdibria €2 verbera experti , in- & fuper € vincula €8 carceres , lapidati funt, 0 fecti funt , tentari fimt , in occifione gladis d mortui funt : Ceurcuierunt in wmelotis, in (dïï;Chnüï'aäfï pellibus caprinis , egentes, anguftiati, affi- 3, quibns diguus non erat mnndus, infa- )u j T2 lita- i De aterna felicitate. A t 124 ditudinibus errantes, in montibus, €À fpe- j,fl 1I; 5' dnncis , €9 in cavernis terra. anima Chriftiana; 'ff:; Á Quid hic dices ; [ T Si quibus dignus non erat mundus,ob r',,;g,ä( l li Ü infignem illorum fan&itatem, iis mal- ! leus zdificantis nom pepercit, ut con- j quadrati & expoliti cziefti dificio llml ( effent idonei : Quid de te; tuíque fi- milibus fiet, quibus peccare libet, & M labor poenitentiz nimis gravis eft? i Unum & duobus neceffarium eft,ut vel lM in hác vita, aut in purgatorio percu- UE [ tiaris & poliaris, vel in zdificio illo fublimi locum non habeas, & in vter* 1 num malleus te gehennz contundat, Cur igitur non eligis (fi quid fapis ) in hác vita potiüs contundi & qua- u j4 drari tribulatione brevi & levi, quàm i in futurá reprobari, & ad eternamin- !tj tolerabilémque tunfionem amandari? L Neque defpicias purgatoriam tun- jf fionem in vitá futurá: Ea fiquidem, K jj quamvis zterna non fit, gravior ta- d men, & Ízpé diuturnior eft , quàm i Audi ". posna quzlibet hujus vitg. enim fanctum A vguftinum explican- *j tem h * 177 Liber fecundus, 124 iL tem P(almum trigefimum feptimum : n Dicitur , inquit, Salvus eris, fic tamen lf 7uaji per ignem, — Et quia dicitur , Saluus hn eris , contemnittr ille ignis , gravior ta- men erit ille ignis , quam quidquid poteft bemo pati in bac vita, Hzc ille: qui ad- ( M dit, graviores fore purgatorii paenas» quàm fint latronum fupplicia,& quàm fuerint Martyrum cruciatus : Proin- f !l T de ftultos effe,qui purgatorium igneta contemnunt , & tribulationes vitz frsdr J J prafentis exhorrent. Etquia in ore duorum vel trium teftium ftat omne T verbum , audi fanctum Gregorium AM) M in Pfalmum tertium Poenitentialem: Illum , inquit, zranfitorium. ignem omni ,A if tribulatione prefenti exiftimo intolerabilio- : rem, Audi fan&tum Bernardum in fer- v mone de obitu Haumberti Monachi: Ti ;s:im N Jll«d, inquit, fcitote, quia poff banc vitam wl án purgatorits locts centupliciter,qua fuerint bic negle&la, redduntur. n[que ad novifi- mum quadrantem, — . Audi denique fan- s é&tum Anfelmum ín explicatione capi- J M mxl» tis tertii ex priore ad. Corinthios : a U quia gr;wiar*ejf ille jund Scimdgm, inquit, ef/, tg"ii. 3 yr 126 Dé aiena felicitate, 4(il u 3gnit, quam quidquid poteft bomo pati in M»[ D bác vitá, Omnia enim tormenta, qua bic n j fomnit , faciliora [unt , €8 tamen bomines , ue ea patiantur , quidquid ab bomine fue- [ du hï vit jul[nm , facinnt.. Quantó melizs eff fa- cere, qua jubet Deus , ue illa £ravitera pa. ] HAamur ? » ; CIAPUT XIL " n De fhgimdzï civitate mundt. [ Xplicatd zdificatione Civitatis 1 Dei , id folum reliquum eft, ut ')E."L'uï U 1 paucis exponamus, quid potifimüm ) requiratur, ut cives inillam felicifli- w mam Civitatem adícribantur, Id ve- |j rÓ uno verbo dici poteft ; ut videli- cet mundi hujus civitati renuatiemus, atque ut híc interim ut advenz & pe- " regrini vivamus. Neque enim fieri ! poteft, ut fimül cives mundi & cives Sanctorum fimus : Et nemo civitati fxculi hujas nuntium remittit , qui D ino non íftatim in finum Civitatis Dei re- 2 h cipiatur. Sed rem totam pauló fufiüs li W €xponamus. Duz 07 Liber fecundut, 127 uud ; j [ Duz funt eivitates in Scripturis fj (an&is nobis declaratz; civitas terre- W "Ml l na, qu& ccepit in Cain , qui primusin "l !V terra condidit eivitatem , utin Genefi legimus ; & ci vitas cxleftis , quz coe- L ml/l pit in Abel, & cujus, non Abel, fed Deus eft conditor ut füprà diximus exApoftolo, Illiusfiguram geffit Ba- 1 bylon magna ; quz eonfufionem figni- 1l ficat ; hujus autem figuram geffit Je- rufalem Civitas Regis magni, que di- 1771 citur v///o pacis, Cives terrenz civi- D L il tatis illi(unt, qui neni folàüm corpore; At UM fed etiam cordein terris habitant, ter- ramcolunt; terrenis bonis inhiant ; il pro illis contendunt , pro illis liti- ld 1 1 gant , pro illis tumultuantur. Hujus UT [ €ivitatis prínceps eft diabolus, qui de n n Civitate cxlefti ejetus, civitatis terre- j z&X nztyrannidem occupavit, - Quamvis , enim Domínus nofter imminente paf* ha fione fuá dixerit , /wuc jedictum e Luru mundi,nunc princeps hujus mundi ejtzitur * & veré foràs eum ejecerit ba- foras ? n D culocrucis fug, &per ipfam crucem rit ; dicente Apo- 6:: illo triumphave h FA ftolo l '128 De aterna felicitate, W ftolo in Epiftolà ad Coloffenfes: Ex- QT' i df»l Jl pelians principatus CÀ poteflates ,tradusit [ H xf confidenter , palam triumphans. illos in femetipfo: Hoc tamen non ita eft intel- ( Ó ligendum, quafi diabolus penitüs de em( tj ! mundofit eje£us, aut mundi princi- ' -- patum penitüs amiferit : fed quód eje- [ €tus fit ab illisomnibus , & in illis om- nibus principatum amiferit,qui feChri- fto adjungunt,& de civitateterrena fuü- n 1 gientes , in Civitatem cxleftem adfcri- buntur, i Quód enim diabolus adhuc incivitate terrena, quz & mundus di- H citur, imperium habeat , docet Apo- ftolus inEpiftola ad Ephefios , càm ait: 4Non eft. mobis colluflatio adverfs carnem €3 fanguinem , fed. adversias principes & poteflates , adverfus mundi vellores tene. M brarum. barsm, Itaque adhuc fatanas cum adminiílris fuis principacum ha- i bet in mundo , & rector eft mundi, id eft hominum mundanorum, & terrenz civitatis civium, Dequo mundo fan- €tus Joannes dicit : /Auadus in malig- »-[,L zopofitus efl, ac fi dixiffet , Mundusca- pitifüo adbaret, quiimalignus per an- N tono- m',;z HW;W, Liber fecundus, 129 V, tonomafiam dicitur: five, mundus in m";]'V/W l maligni deemonisimperio & poteftate eft. üïn/üfz,*r,rr Porró cives Civitatis cxleftis illi " fant, quiin Regno cxlorum beati re- gnant, &illi quoque,qui in corpore h* mortalipofiti terram in habitant, non corde,fed corpore: corde enim.con- i verfatio eorum in clo eft, & cupiunt [N diffolvi, & effe cum Chrifto, qui Rex L eft Civitatiscaleftis, — Quia veró per- Ü miíti funtin terris cives cxli cum l- jl j vibus terrz , ideó Scripture fancte di- Qu Qu wl; cunt, cives cxli effein mundo, fed non ; effe de mundo, & in mundo effe non jj m ut cives, fed ut advenas & peregri- VM nos: fic enim loquitur fanctus Petrus: T Obfzcro vos tanquam advenas C peregri- um d l 205 abflineve vos à carnalibas defideriis, Ét contrà cives terrx dicunt Sacrz li- ij | 2/ tere, effe bofpites tefflamentorum, promif- Y Al ffonis [pem non habentes , €$ [ine Deo in bec miindo. His enim verbisutitur S Paulus | 'M'g Y in Epiftolaad Ephefios. Que cóümita fint, nemo fe ipfefallat, nemo exifti- metíecivem mundi & civem cxli fi- mu F5 150 Jj De aterza felicitate , " j l!m fimul effe poffe. Cives mundi de A»':Eu à l A mundo funt ; cives celi non (unt de yl mundo. ? ll De mundo effe & de mundo N non effe,contradicentiafunt. proinde fimul copulati non poffunt.Quare quos m W' adhue mundus & terrena delectanc, ij non putent in Civitatecxlefti fe locü E*.WWW habere poffe; niti anteà de mundo exe- ant,fzeculo abrenuntient, & terrena fa- If flidiant. T i [ Etquoniam hzc magna fünt,& apau- um cis intelliguntur, vel;ut oportet, cogi- tantur : jdeó,ut nemo ignorantiam in i noviffima die pretendat, nihil fzpiüs Apoftoli & Evangelifte inc ulcant & re- petunt, Audi Deminum: : de gpundo boc efHis,ego nom funs de boc sundo.]tem ad cï Apoftolos:$i de mundo fuiffetis , psnmdut EM tl quod [uum erat diligeret: gtia verà de mun- T] do non efis.propterea odit vos soundus, A u- dibeatum Paulum: $ Apieztiabujus mun- | i flultitiaeff apud Desi, Ivem:Debsera- t tis de boc mundo exiffe. Item: Ut zog. cum il boc mundo damnemur, Aud d L 1 S. Jacobum: | ANefcitis, quia amicitia buju 5 HAdI Inimie s Cs €4 cff Dei , qm'mfnguc ergo wl?grit um . x ^ effe fh!l[,p Liber fecundus, I3I W.g h' ffl It e[fe feculs buius, inimicus Dei eonfEitmitur. , h Audi fanctum Petrum : Fagite ejus , que r,/ Wif $n muudoe[t, concupilcentia corruptiouem. Audi S. Joannem:Jelize diligere mundz , neque ea,qua m miuudo [unt, Yvem : 57 quis i diligit mundum, wou eff charitas Patris in eo, Item : Ert mundns totus i2 maligno po- fitus eff, Denique audiDominum dicen- lxu tem in oratione füa ad Patrem : Egopro eis rogo, non pro msudo rogo , fed pro hi, quos dedifhi mibi, Et mundus eos odio ba- buit,quia non [nnt de mundayficut C9 ego non um de mundo.Hic habemus apertiflimé: mundum fic effeà Deo quodammodó D excommunicatum & damnatum, ut i pro eo Chriítus nullo modo orandum putaverit. At i Chriftus nonpro mun- nl do rogat, quomodo alibi dicit; 5c De- u7 us dilexit goundum , ut Filium [num uni- MU ! enituxs daret ? num Pater diligit t mundum, & Filiusodit mundum ? aut Uh L quomodo Filius mundum à füà oratio- I M ne excludit,quem Pater à fuà dile&io- l AU ne non excludit? S, Auguftinus hunc 7177 locum pofteriorem exponens , dicit , n mundum,pro quo Chriftus orare fe ne- Ui 6 gat, W fn 132 De eterna felicitate, ]i gat , reprobostantüm fignificare; quo- modo loquitur Apoftolus in priore ad /! Corinthios, cüm ait : Uz zox cum boc suundo damuemur. Sed poffümus etiam j dicere, Chriftum non oraffe pro mun- i do, quia qux tunc petebat Apoftolis , 1nuhdo minimé conveniebant, Pete- 7 ;;higü'l' p bat enim donum perfeverantiz: Serva, inquit , eo; in nomine tuo, Et. fimulpe- tebat eis gloriam fempiternam , cüm tliceret : Folo, Pater, w* v£i fum ego , €9 slli fsat mecums mt videaut claritatem me- am, At mundoiíta non conveniunt: ne«» queenim mundusaptus eft Regno cz- lorum,nifi prius mundetur ? quemodo non deceret ingredi Regis cubiculum hominem luto undique afperfum , & fordidum, Deus autem diligit mun- i dum, & pro eo Filium füum dedit, ut Ti Ui eum veré mundaret, &idoneum ad DT Regnum faceret, ldeó & Chriftus D pro crucifixoribus oravit , non ut N er(everarent in ftatu, in quo erant ; d N D fed ut Pater illis ignofceret , & igno- fendo purgaret, ut & ip(i demundo D exirent, Quod etiam Chriítus in illa 4« AL Ora (lmw' L;'ber feeundns. 133 il ; oratione fervavir , inqua dixit , JNes Ü ! LSI;) M ! rómundo roge:adjunxit enim nonlon- L :e infrà. J Ut credat mundus , quiatume l ] mififhs. Summa igitur eft, Chriftum pro fuis rogaffz,nonpre mundo ; quia ni(i quis anté exeat de mundo quàm de corpore, ad Regnum Dei nunquam ii A perveniet, u Ergo quicumque Civitatem illam jin) [ fupernam diligit , feflinet exire de m I mundo, nerepentinus dies pofiremus ilhig g, adveniat,& rapiat eam de vita,quando ïenlcn;:nc. nulla ei fpesconverfioniserit : &cüm i de mundoexierit, oblivifcatur mun- " rfgyg. dum & concupiftentias ejus, ut folius j l i 1] Civitatis Domini affidué recordetur; d & cum Propheta fancto juret : $z o£/s- 45 fuerotui ?Ernfnlcm,oblwi'oni detur dexz- ^ D tramea — áhareat lingna mea faucibus geis, fi non mepainero tui $ fi nonpropo[uera (ris ^ 1 ferufalem in principio letitiemee, YYec e- il W nim eít vera nota civium Civitatis - ] Jl, ternz, fireverá & ex toto corde cupi- vgm ant deftitui potiüs linguà & manibus, [umd quàm aliquid dicere aut facere contra o j dilectionem Dei Patris, & celeftis pa- g Ü 134 Deatern. felie. Lib. fecundus, n trie :& (i veré,non fi&&;principium le- " !) titiz ipforum fit Civitas illa, quz cives fuos beatos facitfic, ut nulla eos felici- i li tasmundana delecter,& fola;:d eos ex- I hilarandos in hoc exilio fufficiat fu- xhC turorum recordaiio atque expectatio gaudiorum. X(NO Piacet concluderehunclibrum ver- ] il j Jl bisS. Auguflini, ut qui mihi forté non credent, tanto virofidem habére non It dubitent. Is enim in explicatione Pfal- unt mi fexagefimi primi his verbis explicat, gug fit vera nota civium civitatis um u j mundi, & civium Civitatis DEL * Omnes, inquit,quiterrena f[apiuut, omnes qui felicitatem terrenam Deo preferunt , i omncsqui [ua quárumtuon qua Vefu Chriféi, adunam illam civitatem pertinét, qua dici- H zur Babylonia myflice, €9 baberregem dia- ii bolum : omues autem , qui ea, qua far[umm )l Jent, fapinnt . quicalefhia meditantur , qui eum (olicitudine in boc[aculo vivuatzse De- ïx um ofzadant, qui cavent peccare, quos pec- hw ARU cantey non pudet confiteri, bumiles, sites, ï"äw fantiz juflipis,boni, omnues adunam Civita- bt j mw yem pertinent, qua Regem babet Chbrifium ; DE b " UM €98 13; $f5 : EY LE 24 1 | LE II I IIl D* Qs 7* O* ög) h y DE JZETERNA li [ l *Wj /UNP!X 4 ! FELICITATE ul SANCTORUM, SUB NOMINE Domus Domint, )l LEIBER TERTIUS ) h CaAPrur l. 1mlc':.*: l £ JETATUS um in bis, que ) ] l (2 7 dicla funt mibis 1n Domum , L Domini ibimus. Veréma- :' od ï:' LVU*X gna & ineffibilis eft caufa lztandifervo bono & fide- hu li, quando vel folicité laboravit in T ! vinea, vel in negotiatione talenta mul- us $ tiplicavit, velin ftadio bravium primus ) apprehendit , vel in bello aut agone 271 coronam promeruit, vel oves fibicre- Jye ditas diligenter pavit, & à lupis ftre- t nué fortiterdue defendit, & his om- a nibus laboribus perfunctus Domum Domini (ui lzetus ingreditur, Sed vi- lj deamus j Wh 136 De aterna feiicitate, ^ k li deamu:, cur Domus dicatur, quepauló m ante Civitas dicebatur. Hujus enim ;gaiïïflff lr rei non eftilla caufa, quód angufta (it, i« ! & ideó civitatisnomen nonmereatur. PT DL n Siquidem tam eft ampla , ut nulli d civitati , aut etiam regno magpnitudi- j ne cedat, Audi enim quid Baruch u) p ! Propheta clamet ; ^O Jfraé! , quam ma- T [ gna efl Domus Des , $ 1agens locus ba- bitationis ejts V Magnus eft , €9 nou babet lbt finem. Quid niigitur tam magna Do- 2 ln mus Civitas dici poffit; Prima igitur illacaufa eft, quia Beati, quamvisto- :zyüms. toerdm to Regno coclorum diffufi, omnes funt domeítici & familiares Domini. Do- lr Vs tuiffet enim aliquis exiftimare , fi fo- üten lius Regni aut Civitatis mentio fie- "h a ret, multos fore in regno cxlorum, itts m & in Civitace Dei noftri, qui nun- quam Deum . viderent, & nunquam hy «LHL ad. eum alloquendum aditum habe- tent, nifi per Sanctos aliquos majo- rdgb res admitterentur, Quia veró non : itaíe res habet, fed omnes omninó LU alig j Deum femper vident, & cum eo ver- um fantur , & colloquuntur facie ad. fa- &| ciem, l "h Liber tevtiur, 137 At ciem , five fünt eximii Sera phini & At lii Cherubini , Ápoftoli & Prophetz , 4 (j Af five minores Angeli & minores Sat- Ti &i. Nam de Angclis cuftodibus, qui J ad ultimum ordinem Angelorum per- tinent , Dominus dicit : Zeeli eorsm in celis [emper. vident faciem Patris mei, qui incelisefi. . Et Apoftolus ad Ephe- fios fcribens dicit, San&os omnes efíe non folüm cives San&torum, féd n etiam domeflicos Dei, Ideó habita-- tio eorum non folàm Civitas dici- J u tur, fed etiam Domus. Sunt quidem | in czlo manfiones diverfz , majores & minores ; 3 & fünt etiam . coronz Tif ! ! diveríe , illuftriores , & minüs illu- flres , pro diverfitate meritorum :fed n f o tamen cives illi füat omnes beati & felices, & 'omnes mundi corde, & u charitate pleni, Proptereà nemo eft, gt Wi i qui non íit etiam. in. Domo illa , & qui Deum non videat 3 & cum eo qutip ! m t non ver(etur ut domefticus & ami- cus ; U? quamvis in aliis regnis & ci- vitatibus , multifunt, qui Regem ov qui iac'v'ï nunguam videant , & rariífimi ad " r 138 De eterna fehettate, tUt jv ad ejus colloquium & confüetudinem MT admittantur, Altera ratio efle vide tur, quiaincivitate multi Regem vi- f dent, & cum eoloquuntur , fed non äf,o k omnes íünt filii & hevredes Regis,fed T',; j ijtantüm qui in palatio degunt , & [ ï a Regepro filiis & heredibus agnofcun- ] tur. At in Regno czlorum & Civita- te Dei noftri omnesSan&ti, five ma: ) jores,five minores, veré funt filii Dei, &fratresChrifti, & heredesDei , & coharedes Chrifti:acper hocetiíam in- J 1] terífefratres , nequemajore: defpici- unt minores, neque ullus eftinter eos livoraut ínvidentia. Nam cümr Domí- nus Orationem illam primariam & quotidie recitandam doceret, Pater sofler qui es incalis; neminem exclufit, Et cümin judicio dicct, Zezzre &eneditli M Patris mei , poffidete paratum. vobis Re- gnum à cox[Hitutione mhndi;neminem ju- ftorüm excipiet Et cüm Apoftolus ad Romanos dixit, Quicumque Spiritu Dei 1 agnntur, d [unt fils DEI 1 & pauló f ipfrh , spfe fpiritus teflimoniusa. veddit Jfpiritus noffro , qud [umus filá DEI; ff s AHÍCS N h f(fm'm.', ! Liber tertinut, 139 IT ] M j [ autem fili , €9 baredes ;. bavede: quiderm d UM Dei, coberedes astesa Chrifi: Neque l—— i ' ipfe ullum exclufit, neque magnum, w'w, // t neque paruum , modó »piritum Dei babeat, & ab eo duci fe finat, Quod certé commune eft omnibus regene- ratis in Chriflo , & in fide, fpe, & charitate pceríeverantibus, Beatus quoqus Petrus in Epiftolà fua priore omnibus regeneratis pollicetur hzre- ditatem incorruptibilem , & inconta- minatam , & immarcefcibilem , con- fervatam in czelis. Denique fanctus Joannes in Epiftola prima omnibus ! juftis fine exceptione dixit :^ Zdere qualem cbaritatem dedit nobis Pater , ut bv D filii Déi nominemnar , €À femur. yr at Recté igitur dicitur Domus, & Ü " T non folüm Civitas & Regnum , habi- "T i tatio illa Sanfclorum, in qua omnes funt filii & hzredes Regis magni, & omnesà Deo diliguntur ut filii, & à ! Chrifto ut fratres ; & jure dicere pof- Asl funt cum Propheta : Quám bonum €$ m quàm jucundum babitare fratves in unum, &E|Nam que major jucunditas cogirari L j i poteít, D 140 De aterua fclicitate, : poteft, quàm verfari cum innumera- bilibus Angelis, & hominibus majo- ribus, zqualibus , minoribus, & ab J omnibus affectu finceriffimo diligi ut fratrem , tractari ut fratrem , com- D [ plecti ut fratrem ? CAPV I II De magnitudine & pulchritudine V Domf&s Dei. i Lia ratio cur habitatio Sancto- A rum Domus dicatur , affignari poteft, quia videlicet domus , prz- fertim Regiz , plurima habent orna- menta in aulis, in cubiculis , in tha- lamis , quzreliquá civitas non habet. j Nam quis enumeret periftromata, aulza , tapetia , veftes pretiofas, vafa aurea & argentea , quibus fulgent pa- latia Regum? Nec folüm ornamenta intericra magno pretio conftant, fed l etiam ipfa zdificatio externa admira- H bilis effe folet ob marmora pretio(a ; & columnas , atria deaurata vel de- W picta; hortos penfiles, & alia id ge- f: nus x,aob ] n lily Liber tertíur, I4I hh[l 1 U nus, quz enumerare longum effet. I hf Salomon Rex Jerufalem, potteaquam edificavit templum Domino , cá ma- gnificeniiá, quà par erat ; «dificavit Wi etiam domum füam tanto apparatu, ut in zdificatione confümpferit an- — E nos tredecim ; cüm tamen admini- ftros & prafectos operum haberet ( fil*:!»",iw,: plurimos, & matería lapidum pretio- p 3 forum & lignorum cedrinorum effet i ad manus. Nec minore fumptu & in- du VW "u duitriá «dificavit palatium uxori fuz, DI gl filie Regis ZEgypti, & domum faltüs NI MWS Libani , cujus defcriptio habetur in 1 libro tertio Regum, ita fumptuofam n ut incredibile videatur. Ergo Scri- p M ptura facra cüm Domum Dei appel- lat eam habitstionem, quam appella- v iW verat Civitatem Dei, & Kegnum cz- j lorum ; id fignificare voluit, totam Civitatem illam , & totum illud Re- j gnum ita nitere & fulgere , utdomus Regia fulget ac nitet. Nam ut ex Propheta Baruch audivimus , Domus J Dei tam ingens eft, ut totum Re- I! gnum czlorum occupare poflit. Admi lii De aterna fehictitate , 142 Admirabile omninó videbatur pau« i ;:cmiq ] ló ante , fitotum regnum aliquod eà (l pulchritudine fplenderet , quá fplen- detejus primaria civitas, Quis ergo 00 non obítupefcat, fi cogitet totum cz- l lorom Regnum dici Domum Dei, quia totum ornatum, totum pul- ! chrum, totum pretiofum eft , ac ipfa l .' Domus Uei ? Jüre clamat Propheta ; f David : Cozcupifcit , €9 deficit anuma mea in atria Domini, Quis enim non toto n ) cordé concupifcat videre & poffidere ( domum Regiam nobiliffimam , qux totum regnum magnitudine fua ada- rhw Md quet? Et contrà videre & poffidere regnum ampliffimum , quod quam- TUf - libet Regiam domum adazquet orna- m mentis, & decore , ac pretio? Nec u foiüm concupifceret apima noftra ta- lem Domum & tale regnum , fi at- tenté ifta cogiteret & fideliter cre- l deret; verüm etiam plané deficeret & extra fe raperetur , ob incredibilem LV pulchritudinem & — magnitudinem ]v tantz rei. Sed nos humi ftrati, rebuí- Al J «Hl que terrenis intenti, magna effe puta» inus & mmm / m — Liber tertins, 143 u LUA M LP miüs quz híc cernimus , & ideb de in- "^i vifibilibus non cogitamus: Quemad- IT Q modum pueruli faciunt , quidomum ( paternam nunquam egrefhi, domun- M culam fuam diligunt , de palatiís Re- li gum ne cogitant quidem, Quomo- do etiam ruftici folenr , quód civita- has tes nunquam viderint, de colendo agello fuo folliciti funt , & de repa- randa dom:uncula lignea vel lutea , fi L li forté ruinam -minetur ; de palatiis, ' ^ dearcibus, de foro, de theatro , de mow honoribus, de dignitatibus, de augen- TT dis pecuniis , de fplendidis conviviis lt j nulla cura eos remordet, Et fortaffe o ruftici & pueruli beatiores funt civis atim bus locupletibus, & magais Principi- T K ! bus : Quoniam ea quz videntur in im ii hoc mundo fublimia , plus afferunt i D ll moleftiz & periculi, quàm folidzuii- ' litatis vel dignitatis. Quz veró bona It fünt in domo illa cel«fti Patris noftri j Dei. & veré maxima fünt, & nullam j aiä.*gäxaea adferunt moleftiam nullümve pericu- jds, lum; (ed ab omni moleftia & periculo j hf I iberant , non ad tempus , fed in fem- o | piterna faccula. Ita- yrtti :'4;4' De aterna felicstate, 4 0 Itaque beatus Paulus, qui nec par- f a vulus, nec rufticuserat , & bona hu- p jus mundi noverat , quippe homo do- dtr étiffimus , & cum fapientibus vería- K l tus, & fimul in Domo Dei fuerat, & Jl)o mi Civitatem czleftem lufltraverat , ra- ü i ptusin Paradifüm , & in tertium ce cidulmi lum ; de fe ipfe dicit; /os coztemplan- ïf*jfl njü V $ ! tibus nobis , qua videntur , fed qua non qidentur, sitt,le Que enim videntur , tempo- d. valia funt 5 quaä 105 videutur , eterua, E tll rurfüm : ZVoflra autem conver(atio in c&- lis eff. Et nos omnes exhortans dice- !u bat: Qne fur[um [unt. quarite , ubi Chri- d flus efl in dextera. Dei fedens $. qua fur- Vi fuim [int fapite , non qua [nper terram. $sl Q RUT CAPUT 1II. "t if De triclinio Domás Dei. jizïqræcing Rülie Ccedit alia ratio cur. Domusiyi Domini dicatur , qux dicta eftxj.. I J Civitas & Regnum: Ea veró ducitur/; [ AMeQS ab illis verbis Domini. In domo, Pa* s b l i rris mei man[iones multa funt..—Si qui- T jnia ad'( dgm in domibus funt tricl PT lt | cibum l ! M Liäer fertiss, 14f Pwlus, l cibum fuümendum , cubicula cum cu- it j bilibus ad f.mnum capiendum , aulz l ï:qþxäa;. r velatria ad varias exercendasactiones, DT J n quz extra domosfierinonfolent. Ac d. ut incipiamusà triclinio ; veré eft tri- I diniuminDomo Domini , ubiSancti D omnes non folim cibis Regiis vefcun- tur , (edquod eftadmirandum valdé, WW, Vd W & non credibile, nifi Spiritus fan&tus Vi . ipfehocnos doceret , Rex ipfe przcin- Wr,(t/,'m,', &tus menf(is miniflrat. Sicenim loqui- T tur Dominüs apud Lucam : Zeat; funt RTR fervi illi , quos ctm venertt Dominus, in- gtb venerit vigilantes Lamen dico vobis , quód TT pracinget [ey &8 factet ulos difeumbere , €9 Ufrim, tranfrens miniffrabit illis, Quale, quzíó, —— eft hoc triclinium ? quis umquam audi- l! vit r.lia ? Dominus ftat, famulus re- cumbit; Dominus przcingitur,ut fine * ) impedimento miniftret * famulus D U , difcingitur , ut liberius & commo- L:J" diüs recumbat. Dominus tranfit dií- ) à ;u!:ï,,lt T 4 ERN " currens , & cibos adferens : famulus m quieté comedit, & cibis Regiis frui- ur. O fi ifta cogitaremus , & cape- ;[um. 5': remus , quàm citó vilefcerent ora- " "wï, n ncs De eterna þlicïfi:e; li 146 nes terrene cupiditates! Pracinxit fe n2 D Á [/ linteo aliquando Dominus , ut di(ci- Petrus exhor- n pulis pedes lavaret, ruit ,& ferre non poterat , à Domino W» Pl g j fervis pedes lavari, Sed tuncPetrus meritó exhorruit, quia vidit majeíta- m " N i tem humiliatam, ut exemplum humi- litatis fervulis füisdaret. Sed in Do- l mo illà cxlefti przcin&io & minifte- ais D rium Domini non eft humiliatio , fed s u dignatio: neque humilitatis exemplo L/ indigebunt fervi Dei in czelo, ubi nulli erunt füperbi, fed omnes in omni ge- "t nere virtutum confirmati atque per- h feGi, Igitur precinélio illa Domini fignificat , italiberé, ita expedite, ita fine ullo impedimento adfuturum Do- minumunicuique (ervorum & fratrum N füorum, bonis omnibus cumulando ac recreádo, ac fi nihil haberet aliud,quod o ageret, &folus cum folo effet. — O anima Chriftiana, quid eft hoc? Utinam faperes & intelligeres , qua- " Éj E lihonore , & quali delectatione cu- ,. mulabit Dominus in zternum fan- ;; 1 M &os fervos füos ! Hacenim fi ad cor , [ | tuum d n Mf'!üi!d!f, P l (l Liber tertiut, 147 "UR ) i L )*5 tunm profundé defcenderent , certé ) , m " '"tuquo l ) li ü quefpiritu fervens, lumbófque rj j recinctus , totum te in obfequium / u ityj 10 tam dulcis Domini lztus impenderes: & fi quando in pauperibusfratribus fu- is tibi occurreret , non folàm non eum u) At faftidires , aut torvé afpiceress fed Al charitatis vifceribus dilatatis illum re- N ficeres acfoveres, memor verborum MY 1 i ) illorum, 4$men dico vobis , quamdin fe- j eiffis uni ex fratribus meis minimis, mihi ehqund 'aq;b; lüilnu! vciflis. Quód autem faciet fervos fuos ? difcumbere, fignificat;eos jam in Do- nE ? N * j | mum Patrisadmiffos, poffetutitfime fi- foll ; 'ne ullo periculo aut folicitudine re- /7!! cambere.& repleriac frui bonis omni- f bus , quibus referta eft Domus Do- zl mini, Nullus enim deinceps erit , u qui vel per vim , vel per infidias t^ poffit eos impedire, vel prohibere , bmfä! ! ne omni bono liberrimé perfruan- &^. tur. Denique quód ipíe Domi- L nus tranfiens miniflret , nihil eft A C aliud , nifi precipuas epulas San- m ! orum in ipfo Domino effe, ipfe « enim efl panis vitz , ipfe eft fons "] 3 fapiens p Be eterna felicitate, hn 14$ | fapientiz : ipfe eft manna abfconditum, uod nemo fcit,nifi quiaccipit, Itaque »KEII ipfe tranfit ad omnes , ipfe miniftrat 1 omnibus epulas ineffabiles, qu& (ine ? "j faftidio fatiant, & fine fatietate re- i plent. nv l C ATUL VL li De cubiculis Domás Det, [| li "T^oRaxsrAMUs nunc à triclinio ad * f cubiculum ve! cubilia. .Exnlta- [/ bunt ,inq uit David , $aastl:in Gloria : 1 " lIatabuntur in cubilibus fuis. Hoc cubile n -;m ! n A nihil eft aliud , nifi requies omnimoda San£torum , &íomnus ille , de quo s inn) canit in alio loco idem David : C " :'W.: UI dederit diletlis fuis fomnum, ecce baredi- ras Domizi, De quarequie dicicin a- x tl uivdltia lio loco: Z pace im sdspfam. dormiam "W m ( €$ requiefcam. Denique hze eft illa re- quies , de qua di&um eft fancto Joan- l,/(,"l;;,: l'.L' l ni: Beati mortui, qui 1 Domine moriun- fur, "Asmodo jam . dycit Spiritus , ut. re- A quiefcant À laboribus [uis: opera enim il- Magnum eft t lorum fequuntur. illos, D hoc bonum , & proprium Beato- b ? rum. ! m Mmr VLiber tertiui, 149 M,"bh' torum. Siquidem in hac vita nemo m Wl omninó libereft àlaore: & qui vi- u ;'Ír dentur quiefcere , ut nobiles & divi- i 5gi tes , illi majoribusurgentur anguftiis. i n li ! i 4 Non enim f(ine caufa Dominus nofter divitias comparavit fpinis, in parabola —-| de feminante. l Et Job, 44iiitiainquit, LA L efl vita bominis fuper terram. Et unus ex 77 LA ejus fociis, Hemo, inquit, na[citur ad la- Sed omni- Ial NT berem , €$ avis ad volatum. ln um clariffimé Ecclefia(ticus, Occwpatio i nl »agna , inquit, ereata eff omnibns bo- r H J fitel : winibus , €9 jugum grave fuper filos "Mdam , ádie exitis de ventye matris eo- Yi TT rum , u[que in diem fepulture in matrem Jl omnium. — Cogitationes eorum, €9 tizsores cordis , adinventio expetlationis , €$. dies T (Q/!a M Wa finitionis , .à refidente fuper [edem. glorio- n imi Jam, ufque. ad bumiliatum in terrà €8 ei- t nere: abeo qui utitur byacintbo , €$ por - u !lt lïl,i il tat coronam , w[que ad eum qui operituv lino crudo. Hzc Ecclefiafticus. ubi W/W' pulherrimé docet , nullum mor-* i talium ullo tempore quietis effe par- ?VIMM lr j ticipem. Exponam breviter hanc fententiam , ut omnes intelligant:; L U G 3 qua- b 1y0 DDe . eterna felicitate, [ ; quanti fieri debeat fomnus , id ef " j requies Beatorum, — Oecupatio "HAHA, T uni inquit , creatacfe omnibus bomiaibus , €d p j jugum grave fnper filios Adam. Occu- ] ! 1 hi patio opponitur quieti : fed quia mul- ti occupantur in rebus latis , in ve- Tilid (( "t Ti natione , in lufü , in cantu , in falta- ynm [] Ti tione , addit, €7 jsgum grave , ut often- dat , loqui fe de occupatione labo- L IU j riosà & molefià , quà nemo delecta- uj tur , & quam omnes refugiunt. Atq; hanc moleftiffimam occupationem di- cit effe creatam hominibus, id eft, adjun&dam & deftinatam homini ab ipía creatione tamquam comitem in- dividuum & infeparabilem. Id.quod explicat, ne quis forté non intellige- ret, dicens , 4 die exitis de ventre matris eorum ,ufaue in diem [epultura in matrem omnium. ltaquemitiüs aCtum eftcum bobus, qui jugü grave ferunt interdiu, & no&tu quiefcun; quàm cum homini- bus, qui diebus & noctibus jugum gra- ve ferre coguntur. Deinde brevi- i ter attingit partem occupationum inoleftarum , qua inftar gravitfimi . g ) ugi 4 fflmfm, Liber tertiut, YjI Ut / jugi colla mortalium premunt. Co- ' ('y;r sationes , €À timaores cordis , adinuentio ! j 7Ij expellattonis , €9 dies finitionis, Prima ihri/q' ( pars moleftz occupationis eft cogita- i " W]T L tio rerum futurarum : Semper enim lq*,, l ii fóllicitus eft de craftino , ac dicitintra A L fe: Quid erit pofl bac ? Amittemisne id TT li li modicum boni quo fruimur ? Ex his nafci- . ! ) H j tur timor cordis continuus , qui rion lin 2 " 1 finit hominem requiefcere. Atque [ l b)lh ! hzc cogitatio cum prole fuà, quz eft ii timor , duplex eft : altera, quam fibi h i dj ipfe animus fingit, altera , qua necef- t iij faria eft, & quam nemo fugere poteft. 1009 , ."l De priore dicit , adizsentio expeclatio- 2 " »i:: De pofleriore, dies finitionis, Ad- hii invenit homo , id eft, fingit fibi varias AUH expectationes rerum futurarum, quz fU H non minüscruciant, quàm fi certó NU j venturz effent, Sed maximé torquet TU cogitatio , & timor mortis, quam vo- n cat diem finitioais ; quam omnes cum nyw timore tanto expectànt , ut Apoftolus br &i ad Hebrzos eam vocet concinuam fervitutem; Mortis enim expectatio :cumg? amarefcere facit omnes hujus vitz [ n G 4 jucun» li 152 De eterna felicitate , M FH jucunditates. Denique addit Eccle- ( fiafticus, hanc laboriofam occupatio- [ nem ita effe communem omnibus fi- M liis Adz, ut pertineat ad omnes ho- mines, à primo ufque ad ultimum ; [! ab illo, quifedet in throno fublimis, ) & geftat corenam , & utitur hyacin- tho , ufque ad eum, qui humi jacet, n & utitur lino crudo. ;( Atque in his omnibus funt homines poft Adz pec- catum befltiis omnibus infeliciores : beítiz fiquidem fine timore vivunt, du neque de craftino follicitz fuünt, & nsque recordantur prezteriti laboris, néque anguntur eXpeclatione futu- rorum Et ideó fapiens Ecclefiafticus dixit , hoc jugum effe fuper filios Adam, tum ut excluderet beftias,quze fir liberz funr ab hoc jugo ; tum uc in- dicaret, caufam hujus miferiz fuiffe peccatum primum hominis primi, Illud autem eft omnium miferri- mum iis qui ad czleftem Domum non afpirant , quód in hac vita jugum grave ferunt, fed gravius multó apud inferos invenient, Siquidem in hac | vita s rdifi!m' Liber tevtius, 143 hu Ij vitá nemo liber eftà labore , fed cum If oa,f ! aliquà confolatione conjuncto ; Poft M (j hanc vitam apud inferos labor & do- dl lor eft (iae confolatione & requie: In Zf if folá beatá Domo, Dei requies eft fine l ullo*labore , & conífolatio fine ullo ! J dolore. Re&é igitur canit Propheta, uih*gmi [ d Exultabunt Santli 22 gloria, letabuntur I rl $n cubilibus fuis, Quoniam non re- Hl quiefcent &t dormientes , qui non " 5137/&/1;05:::4 fendunt quietem fuam ; fed cum exul- LU tatione magná requieftent , fcierites I .'4 & cognoícentes cum zterná gratia* rum actione bonum feliciffimz quíe- n ! Lt tis, ab omni labore, dolore, timore, li a moleilià, perturbatione liberrima. Profectó fi nihil effst aliud in Domo nt fs Mi Dominí , nifi ifta fempiterna requies, W nonne digna effet, qux omnibus hu- li ]) jus vitz laboribus & doloribus eme- retur? Et fi apud inferos tormen- M tum non effet aliud, nifi fempiterna ; um & irrequieta vigilia , nonne digna J effet , que omnibus hujus vitz di- (U A urnis no&urnisque orationibus & A Hetibus redimeretur ?. Certé. enim mr' ! L] Gs5 quàm Jir 154 De aternafelicitate, " S)R' uàm dulce SanGis erit, in exitu de Jl hoc fzculo videre finem laboris & " doloris, tam erít amarum iniquis in exitufimili cernere, nüllam deinceps u j fperandam efIe requiem laborum at- n Ultimum terribilium ii que dolorum., ] dicitur effe mors: & tamen quia mors i requiem aliquam habere videtur,ideó miíerrimiilli , qui ad inferos defcen- J dent , quarent mortegz, C nom invenient eam ; $ de[iderabunt mori, € fugiet mors ab eis. Itaque carentia omnis quie- | j tis gravius judicabitur malum , quàm fit ultimum terribilium. Et tamen l tanta eft in hoc feculo mortalium «zcitas , ut pro nihilo ducant , re- l quiem fempiternam amittere, & ad locum illum defcendere , ubi fuppli- L €ia requiem nullam admittent, S Àv -D* 307 02 N W i CX PUT WX l !M De aula Domts Dei. STANT loca in domo negotiis RE I^ | variis deputata. Sed in Domo i illà beatà unum erit negotium, com- « : mune ii Libev tertins. 1fy smune omnibus , Kegis fuperni lauda- p IJL'L p tioc. Hic enim quidam negotiantur ut lucrentur pecunias; alii ut dignita- i h tes acquirant; alii dant operam ftudiis 1. do&rinarum, ut difcant, vel doceant ; * alii mechanicis artibus , ut parent j quz funt ad vitam neceffaria. Sed in illa regione viventium &immortali- LT Ms n um nullaerit inopia,nulla ignorantia, nulla neceffitas, ambitio nulla; omnes ! V MIIM erunt ftatu przfenti contenti, neque TU aliquid optabunt aut requirent am- n t pliüssproindetoti erunt in fuino bono 1 fruendo;diligédo,& laudando intenti. bv Sed videor mihi audire,qui dicant , Wmn officium laudandi Deum in Pfíalmis i ld & hymnis, ac przcipué in Horis ca- i nonicisrecitandis, non carere labo- V, re & fatigatione ; nec deeffe qui gra- mm " **w " ve onus impofitum fibi effe queran- l tur, uodtot horascantando in Ec- j cdefís, & DEUM laudando coníu- Jj mere jubeantur. Quibus refponde- n mus., laudationem Dei hoc tempore d D meritum effe , in vita xterna prz- ID mium; atque hincfieri , ut hic quidem [ G6 fit j 146 De eterna feheitate, j fit laboriofa mults & molefta , que 7 ibi erit omnibus jucunda & decora Jaudatio, Nunc multa leg mus vel l ! canimus , quz non intelligimus: prg- tereà in abigendis vanis cogitationi- bus , quafi mufiisimportuniflimis , 1 Y non mediocriter laboramus: denique corpus quod corrumpitur, non poteft [ diutiüs mentis funclionibus fine fati- Tattd " gatione fervire, Atin beata illa patría T corpus erit immortale & imp:flibile, aberunt mufce inamium cogitatio- num, intelligemus omnia perfectif- U imé que canemus & quod eft po- tiflggum , nihil erit aliud divina laudatio , quàm felicitatis exerci- n tatio ; proinde fi non erit mole- fla (empiterna felicitas , neque mo- lefta efie poterit eeterna laudatio. Ef- íe autem in czlo Dei laudationem beatitudinis exercitationem , docet Propheta , qui ait: Zeat qus babitant 32 Domo tua, Domine , 12 feacula faculo- rum lasdabuat te, Sicut enim ad beati- ^il tudinem pertinet , femper videre & 'm"';'l'f,llh Xxer- :Kmare fummum bonum ; fic ade citi- //0. Wbl !? l H Liber tertins, 157 &moluï l QU citium beatitudinis pertinet, femper T li admirari & laudare pulchritudinem nj fummiboni. Et quemadmodum ne- n meo fatigabitur Deum amando, fic e- tiam nemo fatigabitur Deumlaudan- do. Adde quód non folüm non fati- gabimur videndo & amando Deum, fed. etiam non fatigabimur videndo &laudando opera Dei, que omnia M " Íin femper in conípectu aderunt, & pul- chritudinem fuam eximiam femper ( ij 4l oftendentneclaudare poterimus ope- t d [ ra Dei, pulchra, valdé, quin fimul lau- ii dy demus Auctorem operum illorü, quz lul ( femper clamabunt , Jpfe fecit. nos, €3 f t - nentpíano:, Denique ficut nunquam !t nb obliviíci poterimus bencficiorum, um quibus nosDzusobruit, & quafi no- Tyn disamoris infolubilibus adftrinxit; fic ha etiam non poterimus non femper ani* T, mis gratiffimis jubilarein laudibus op- d.)g,f [/4 timi Benefaéctoris. Concludamus igitur cum S. Aug. jl atq;dicamus:Q»wid aliud ageretur , ubi ne- Vi que nllà defidia ce[fabitur , neqs unlla indi- gentia laborabunr ? Ipfe Dens finis erit de- K adc;" ! » defi- , 158 De aterna felicitate, D u m fideriorum noflrorum , qui [ine. fine videbi- "n L £ur , fine faflidio amabitur, frne fatigatione T laudabitur, Hoc munus, bic ajfetius , l bic alfus profetló erit omnibus , ficut ipfa 1 vitaaterna eommunis. Ibiergo vacabimus f' € videbumus ,. videbimus & amabimus, amabimns €8 landabinsus, - Ecce quod erit 1n fine frae frne, INam quis alius nofler eff V finis mfi pervenire ad Regnum,cujus aullus eff finis ? CAP U—T VI. Deprimaparte porta Domás Dei , : qua eft fides. s explicatis, unum illud reliqu- HI um effe videtur , ut videamus " quz fit porta , per quam in illam Domum feliciffmam ingredi valea- 11 Tmus. Sed ipfe Dominus in Evange- 3 lio non folàm portam oftendit , fed etiam anguítam valdé effe pradixit ; J ac ut intrare contendamus admo- bl nuit. Siquidem interrogatus , Deszine; fpauci [aut , qui [alvantur ? efpondit , s/(z Contendite. intrare per anguflam portam: quia mulii,dico volbis , quarent intrave , C$ ^| M sen ?!icf)g,l ZLiber tertiis, 159 M d T non poterunt, C Wm atttem intravertt pater WJI(/;,,;(M familias , €3 clauferit offium , incipietis 7 ;2: fü foris lare ,. €9 pulfare offium. dicentes Ng Domine ,aperi mobis, | Et vefpondens di- Ui '"Af', !l cet. vobis : Ne[cio vos, unde fitis 5 difte- ! Jbi L dite àgmeomnes operaru ir:igm'tati;. E*.qzm.,; erit fletus €9 flvidor dentium. Hec Do- LIT minus : qui fatis aperté docet , por* Ml(ïjlmz tam Domüs DEI quz eft inczlis, an- guftiffimam effe, quamvis ipía Do- —— musíit amplitbma, & propter angu- 1 ftiam ejus multos nonintraturos, qui n alioqui libenter intrarent: & ideó nonintraturos, quia cupient quidem lil intrare , fed non contendent , nec Wz] preffuram illam pati volent. Explicemus, unde fit angufta por- T 1 u | tadomüs ampliffimz. Qnoatuor par- nb tes habet porta, limen, füperliminare; ii & latera duo, id eft, quatuorlapides; | E'/ää)]'o [ unum infrà, alterum fuprà, & duo TU adlatera, Quz in háàc noftrà portá, ) ! J quatuor funt virtutes omninó ne- rt(müt, ceffariz , ut quis cxleftem Domum ingredi valeat, fides, fpes, charitas, m?mw? T Fides & fpes lapidesfunt [] hqmilicas, ate- ln 160 De aterna felicitate , laterales, charitas eft fuperliminare , EAC J humilitas limen quod pedibus teritur, Sed omnes ifti lapides, id eft, omnes [ n rl Í iítz virtutes tam exiguam habent in " íe longitudinem & latitudinem ,'ut & U ine angufte fint, & portam anguftif- fimam faciant. Ineipiamus à fide. Fides Chriitia- v«,«;ï-,,.ifil ! na& vera, ejufmodi patitur angu- ï.jfjn-'wglm ftias , ut nifi mens humana vim fibi A0 f faciat, & quafiin captivitatem íe redigi patiatur , &ligari & trudi, nemo per eam ingredi valeat. Atque li hoc eft, quod Apoftolus fcribit in po- fteriore Epiftolà ad' Corinthios : x Al captivitatem rcdigente: omuem intelle- &uim, in ob[equium. ChrifHi, Proponit D enim fides Chriftiana multa creden- da,quz ita fuperant omnem ratio- nem, ut difficillimum fit illis affenti- ri; & tamen fic certó , fic firmiter ; Mngi credi jubet , ut homo paratus efle debeat , millies vitam fanguinem- Que profundere ,. quàm unam par- tem fideiabnegare. Magna funt ifte ü '-*mf?l: anguítiz ; nec mirum , fi pauci illas fu- pe "i 'flfml Liber tertisu, 161 nfupfrlit , g, pcre'nt. Atqihzcratio eft,cur tam mul- ( i, tiad Mahometancs vel hzreticos defi- | "iU Ts ciant, quoniam illi anguftias fidei (u- ïW 1 1."2567[3; ftulerunt , & portas laciffimas aperue- LU runt ; per quastamen non itur ad vi- tlj tam , fedad perditionem, juxta ver- bum Domini apud Matthzum : Late n porta €8 fpatiofa via eff, qua ducit ad perdi- tone C mnlti [unt qui intrant per cam: Si- M quidem omnis homo naturaliter fcire ] defiderat , ut Philofophus fcripfit ad IT initium Metaphyfica : ideó non faoilé Q J aflentitur, nifi demonflratio, vel ceité t robabilis ratio adferatur. Expertus ( )Jf eft hec Apoftolus Paulus: qui quam- 7173 vis exinfu:á & acquifità doctriná, & Pt [ ex dono linguarum mirabiliter loque- i frtdfn- retur; tamen cüm preaicaretrefurre- n n M Ctionem mortuorum, non deerant qui ilum irriderent : & alii quicicerent , Quidvult feminiverbins bic dicere?& cüm ;:yl Chriltum crucifixum annunciaret , agum:m- | gentilibus ftultus effe videbatur, & Ju- u dei fcandalum patuiebantur,ut ip:e ce- dul ftitur in rriori ad Corinth os. Hince-^ angu- xcii:hï:;:' | tigm veteres heretici,urt portam flam | 1 l 162 De aterna felic:"mte, ftam dilatarent,varios errores invene* -m,:;i:zm runt. Aliienim myfterium Trinitatis fuftulerunt,ut Sabelliani & Ariani : alii Viv j wrilll myfteriumIncarnationis, ut Neftoria- ni & Eutvchiani: alii Refurredionem p mortuorum, ut Origeniftz, & alii:Sed W ifte omnes porte, & aliz pené ducétz, quia humanos architectos habebant , & lolido fundamento carebant, brevi Í tempore corruerunt,ut jam vix nomie nateneamus ; & ne nomina quidem fciremus, nifiin librisCatholicorü,qui eas oppugnárunt,Irengi, Philaftrii, E- piphanii, Auguftini, "Tbeodoreti, & fi- milium,ealegeremus. Jam veró Ma- hometani, qui tunc tam longé latéq; fectam fuam dilataverunt, omníiaferé quz difficiliora funt in fideChriftiana, " fuftulerunt, ut perfonarum divinarum Trinitatem, ut Incarnationem Verbi divini, ut mortem & refurrectionem Filii Dei;ut SacramentaPoenitentize & Euchariftiz;quibus fublatisomnes an- guítiz füblatx funt, & porta dilatata n multitudinem iaumerabilem admittit. Haretici veró temporis noftri per j aliam At Liber tertius; 163 M i aliam viam ingreífi füunt, & easangu- :;, o f ) ftias potiffimum füftulerunt, que non tam ad intelligentiam, quàm ad actio- nem pertinebant Fides Chriftiana do- cet, vitanda effe omnia peccata, ut eti- amde verbo otioío reddenda fit ratio: fi quis in peccatum lethale labatur, confitenda effe peccata. Sacerdoti, & AU. U percontritionem feriam & fatisfactio- nem effe diluenda: opera bona, quan- tumvis laboriofa & difficilia, effe faci- í enda, fià Prepofitispre(cribantur: Re- : gnum co?lorum effe bonis operibus promerendum , ut coronam juftitiz, [ x»I & mercedem loaboris: Ecclefiafticis fa- cratisque hominibus czlibatum effe colendum: vota Monachorum & San- &imonialium effe fervanda. Hxc & his fimilia quz anguftias facere vide- Lj N a bantur, haretici hujus temporis ita fuftulerunt , ut portam latiffimam a- us p:ruerint, Predicaveruntenim, folam fidem effe neceffariam ad falutem, ita uthomoChriftianus non pofíit perire; quantumvis peccatis omnibus fit co- * operius;nifi nolit credere,Item non ef- fe I 164 De atevna felicitate, J*V'Jf 1] fe opus confiteri peccata Sacerdoti, fa- tis eflefiquis confiteaur Deo: con- t tritionemnon requiri, fatis effe ter- roresquofdam mentis : poenitentiz & fatisfactionis opera non effe neceffa- ria: liberum effe Sacerdotibus czli- — batum cum conjugio commutare: nec ^WI minüslicereMonachis &S;n&imonia- non ] ","'1! 'J J»J/ ! libusomnia vota contemnere : - deit poffe Prepofitos ad aliqua pia opera fubditos populos obligare. His & (imi- hi Dutur libus doctrinis, fublatis anguítiis fidei xortam falutis ladiflimam fibi facere D j vifi funt : (ed reverà portam, quz du- citsd inferos,aperuerüt, & per eàtur- l bam ingentem levium hominum ad il pecditionem fecum duxerunt. Nec veró Catholici omnes angu- j y ftias fidei fuperant : nam tametíi om- nia quz fides docet , credunt ; tamen vl; dumaliter vivunt , quàm fides jubet, V deillis probantur effe, de quibus A- 1 poftolus loquitur cüm.ait : Confiten- tur fe nóffe Deum ,. fatlis autem negant. ac per hoeipfi quoque anguftias fi- i dei refugiunt, & portam latam ingre- A diun- ^ iil *f*flriw:, | LiZer tertiur, 165 p | diuntur , quz ducit ad perditionem, mfl'üf DiU,' Itaque fi de fide agatur, ad quaftio- T. nem Domino propofitam , $i pascs T T funt, qui f[alvantur ? reípondendum erit, H paucos effe, & ideó contendendum intrare per anguftam portam, CAPVT VII. De [pe qua eft altera pars porta m T Doma&s Dei, nl /, Am verb fpesquoque fuas habet J angullias , fivepremii magnitudi- i nem , fiveparvitatem noítram confi- t deres Siquis enim juberetrufticum bndt indoctum, & qui nullam habet expe- l i rientiam rerum humanarum , fpera- lil re, brevi fe habiturum fapientiam t 4f [] Salomonis, vel cer:é Platonis & Ari- ftotelis, & fimulimperium Alexandri lmen*.x&ü? Magni, vel Augufti; quando quazío perfuaderi poffet ejusmodi homini , , . At id ut tantillus tanta fperaret multo facilius eft , quàm ut homo in rtg** | mortalis fperet fapientiam & poten- tiam Angelorum qui in calo funt , "E & purz intelligentx funt, Nam ille urr! p rufti- I 166 De aterua felicitate, /l jj s : rufticus, & Alexander, atque Arifto- ( ii teles, ejufdem natura erant , omnes p homines mortales erant ; & fapientia Mi il J Ariftetelis fapientiam humanam non w tranfcendebat , & imperium Alexan- dri ne tertiam quidem tecrz partem 1 Occupavit. At fpes fidelium fperare €os jubet equalitatemAngelorum,di- ( cente Domino: Qu digni babebuntnr fa- cnlo illo , 8 ve[urretliome ex: mortuis, neque :f azubent, neque ducent uxores 3 "eque enim ( nltrà rori poterunt : aquales enim zángelis fent , $ filii funt Dei. Et fi quis hominé M n qui humi repit , fperarejuberet, brevl futurum ut volet per aérem, aut ina- 4 quis longo. tempore fubfiftat ; & n curratatque difcurrat ; quando ad- ii "d duci poffet,ut ifta fperarec? & tamen aves etiammagnz , ut grues , utci- conie ,ut aquilz , celerrim& . volant l er aérem : &naves gravimmæ & ! onüfte fubfiftunt in aquis, vel cur- runt & difcurruntper aquas , prout x(gm voluerint nautz. At fpes Chriftia- NT norum fine ulla ambiguitate jubet ; , ut homo Chriílianus etiam cum cor- ^ M pore ":He;l'!ml Liber tertiut, 165 z pore fperet fe fuper celosaftenfurum, , n 1 & àceload terram fine ullo periculo 11j ( Íó l H ruendideienfurum , & in curíu ab j ;n.;/ ortuad occafum cum fole ipfocer- Fl fiä?iwlcal taturum, eumque fine dubitatione vi- lia éurum. Deniquefiquis pauperculus : parentibus orbatus, fperare juberetur, 1 à Regemagno fibi non cognito fe in W,ülmïlrf filium adoptandum, certé multum ]a- L/ " boraret , utid poffe fieri aliquando ^ibl ! fperaret: & tamenuterque homo eft, L/] & terr filius, ac morti obnoxius. Át u ..tmlh ípes Chriftiana decet , hominem bvl quemcunque , modo baptizetur in mb Chriíto, & Chrifti mandata cuftodiat, 'Wu]b.' ] l j fpiritum adoptionisà Deo habiturum, TTI & veréin filium cooptandum, & fore fs hgredem univerforum quaz ipfe Deus w u poffidet ; coheredem autem Chrifti , Ü v qui Filius eft naturalis& .proprius,& n quem Pater conftituithzredem uni- T n tl verforum. yl hi Hzc fpes tam magna & tam excelfa,fi ng" j J à Chriftianis, ut pareft, coleretur & u teneretur,certé faceret illos impavi- nuy dos utleones, ut nullis neq; periculis i ne«s [ 1. r68 De aterna ;f&li&iäd;e. ] Dui ul neq; terroribus cederent, & cum Pro- TE pheta dicerent:Dominus mibi adjutor, u9 timtbo qnid faciat mibi bomo.. G Siconfr- Tl gn frautadver[um me. cafira, non timebit cor i meum.Ex cumApoftolo;Omaia po[fum in f ;:'.'ïüdi D zoqui me confortat, & ; $1 Deus pro mobis , " '!]A f quis contra ns5 ? Sed valdé pauci funt ] quires tam arduas fperét ut oportet, ( ? cüm plurimi inveniantur, quiresetia Ilf j/ temporales & parvasà Deo non Ípe- f rant, & magis confidunt in aftutia fuá, i Jl in furtis, in mendaciis , quàm in ad- jutorio Altiffimi. Dominusipfe apud d Mathzum & apud Lucam pulcherri- f ! i M h mis fimilitudinibus admonuit fideles, 0] Jf P1 ne nimis folliciti effent de querendo j cibo & veftibus:quia Pater czleftis , H,x M qui nutrit aviculas,que non ferunt ne- f que metunt;& veftit lilia agri, quz nó laborant neg;nent: multó magis pro- fpiciet filiis fuis, quibus fervat Regnü &ternum: & tamé tam modica,& pené h nulla invenitur in plerifq; Chriftianis confidentia in Deum , ut fepéin an- guftiis fuis velad humanas fraudes , [ velad diabolicas artes potius confus i giant Liber tertius, *f'li(irm, 169 kmn giant,quam ad Deum. Ergo fi illanon ij perantà Deo, quz Deus tribuit volu- Wff!W LT tribus czli & liliis agri, queque fe da- ^L Mi turum eífe promittit , fifpem fuam "W ponant ineo; magnum eft argümen- ;," tum , in eju(modi animis locum non *v,l habere fpem illam , quz propriaeft fliorum Dei , qui regni lempiterni i confortium fperant àDeo, Etquoniam fine fpe certa & viva, quz pars eft por- Vi tz Domáüs cxleftis , nemo ingreditur n ad (alutem , ideó non multi tunt qui ! 1 falvantur, N i At Sed funt etiam aliz majores angu- M ftix in virtute fpei: jubet enim Chri- [ dul ftiana fpes. contemni przfentia, quz videntur, & íperari futura, quz non .»':(æif'*') UW videntur,jubetdifpergere & dare pau« peribus., utea multiplicata reftituan- )d Q tur in czlis, ubi nemofuir,qui viderit, ï 5th W ï & nemo efl, qui cogitare vel füfpicari : 7 poffit ; quz funt illa bona quz nobis u reddenturin cxlo,fi noftra (eminemus ;0 ( (it]h : in terra.Et quidem rufticus facilé per- [ i Id fuadetur, uttriticum feminando fpar- stl gat in terram;quia ufus multorum an- -'1 norum i j Á De atern felicitate, I 170 norum docuit , quod íeminatur cum ! ! l ( i labore, cum exultatione meti: (ed ea, . Jf quz difperguntur in pauperes,colligi ! I multiplicata in czlis , nulla experien- ! I tia docuit.Ideó difficilé videtur homi- nibus , dimittere prefentia, quz vi- l dentur, & fperare futura, que non viden:iur. Deniq; magnum eftargumentum , anguftiffimam effe portatr , confiden- g i tiam firmam in Deum , quód tanta ubique inveniatur turbamiferorum, lugentium , clamantium,blafpheman- tium, deíperantium. Deus enim infe A confidentibusaut tollit miferias, aut W » donat patientiam cum tam ingenti confolatione conjunctam,ut dicant cü Apoftolo : Repletus fum confolatione, [n» pem/mnda gaudza i5 omzui tribulatione no- ffra. 'Iurba igiturilla lugentium & flentium in miferiisargumento eft, ut fcribit S. Bafilius inPíalmum quadra- gefimum quintum, mu!tos effe,qui in ore habeant , Deus refugium noffrum C virtus : pauciffimos, quiin corde, quí- O. que ve;ä& €x animo fperent in Dg L NI m — ;g&;r tevtinr, 17r M [ä[iüffmgg C APUT VIIL De charitate ,. qua eff tertia. pars Püïtæ. Eniamus ad charitatem , qux eft fuperliminare porta celeftis. l Charitas Regina virtutum , quà. ab i J una parte videtur latior, cüm feex- I tendat ad DEUM ,' ad Angelos , ad omnes homines, etiam ignotos & inimicos, €ó redditur anguftior. cüm per eam tranfeundum eft , ob incre- dibilem difficultatem, quam fecum adfert , cüm non verbo & lingua, fed opere & veritate prxceptaillius ad- implenda funt. Quid enim , quafo, Regina ifta jubet? Primüm , ut diliga- tur Deus ex toto corde , €ex tota n anima, exomnibus viribus, In má- gnas anguftias redigitur homo , cüm ad ifta implenda fe accingit, Quid eft enim diligere Deum ex toto cor- de , ex omnibus viribus, nifidiligere ! m/?hm:v amore vero & fummo ; Illud ex corde ij & exanima , fignificat amorem effe : M debere verum, nonfimulatum , non H 2 ver- De eterna Ifälicitate, l] x'.73, verbo & linguà, ut loquitur S,Toan- «l nes,ed opere & veritate, Iilud ex roto, GLex omuibus viribus, ive ex omnivmtu- j [ £e,ut habet alius Evangeliüa,ügniüca; amorem in Deum efte debere maxi- 1 murm, Vis igitur pracepti eft , ut dili- lï gatur Dcusamore vero & fummo, ut nihil ei preponatur, nihil sdzquetur, | omnia poftponantur, fic ut paratuefit i homo Chriítianus cum Patriarcha À- brahamo, fi opus fit adgloriam Dei,vi- ix proprii & unigeniti & amantiflimi W Filii fuj non parcere,Nequeid folum , fed etiam,ut Dominus mandat in Evá- Q gelio, cdiffe patrem & matrem, uxo- D rem & flios, fratres & forores , ad- hucautem & animam fuam , & re- puntiare omnibus,quz potfidet , id i eft, paratum effe £á promptitudin & fanguineis ; & privari omnibus con [ ,vità propriá, & facultatibus ac di- j gnitatibus omnibus , quà illis priva- ! retur, fiea veré & ex animo odiffet. & ad eas ; "Magne angu(tiz funt ifte , m 9 * Quantó ii penetrandas quis idoneus ^ H . facilius inveni entur homines , & ii non Tl hp Xl Liler tevtíus, 173 l!ffux non pauci, quiparati fint Deo renun- "j tiare,& omnibus ejus promiffis,quàm divitiis & honoribus temporalibus,ne dicam vitz propriz velfiliorum ? Te- Al ftis eft fanctus Cyprianus in Tractatu de lapfis, in ipía primitiva Ecclefia , AL quando ardor charitatis erat multó major,quàm nunc fit, pro paucis Mir- E tyribus plurimos fuiffe defertores,qui patrimonia fuüa, redum vitas,charitati Dei anteponebant ; quod ipfum tefta- turetiam Eufebius in Hiftoria Ecclef, jj Quid jam dicemus de charitate erga proxnmum7 Quid mandat chari- tas,uterga proximos faciamus? nimi- ju) rum ut diligamus eos ficut nos ipfos; il & quod nobis fieri volumus , nos quoque erga alios faciarnus, Quis veró eft,qui fimultümegeat, noncu- iat fibidari àdivitibus , altem quod illisfupereft? Neque accipiet excu- fationem,fi dives refpondeat, xre alie- nofepremi , quód emerit villam ma- gni pretii, autfümptuofum palatium edificaverit , aut certé periftromati- J bus pretiofis exornaverit : illa enim J H for- 174 De aterna felicitate, i ^ VM fortáffe fupetvacanea funt ; & nen pa- titur charitas,ut proximus pauper re- " 'VA bus neceffariiscareat, & proximus di- ves fupervacaneis rebus abundet. De A02 qua re con(íulat, quxío , lector fan- étum Bafilium in Oratione ad divites, & 5. Bernardum in declaratione fuper ilaverba, Eece mes religuimus omma, Videbitenim & horrebit periculum e- Ü T erum ,qui noncogitant, fe de propriis m n opibusrationem Domino reddituros, ? & qui fecundüm füam cupiditatem, " nonfecundüm Dómini voluntatem,& erga proximos charitatem illis utun- AR N tur. Nam fideverbootiofo rationem reddemus, curnon magisde pecuniis maléconfumptis ? Sed Apoítolum Joannem audia- mus, atque ab eo difcamus, quouíque fe extendat debitum charitatis : /» boc, inquit, cogsovimus charitatem Dei , guoniam ille animam [uam pro uobis po- fuit : &À mos debemus pro fratribus animas U enere, Deus Chriftus pro fervis fuis animam pofuit: quid ergo magnum i erit, fi nos pro fratribus animam , l i'e; E. fnti!m, Liübey tertiug; Yet u id eft, vitam ponamus ? Itaque nondi- mu,mþ cit Apoftolus, poffumus , fed Zebezens lfj profratribus animas ponere ; neqs dixit , » arbitror , cenfeo, confilium do ; íed ab- foluté pronunciavit, Ze£emus pro fratri- bus animas ponere, Et (i animas,cur non magis facultates ; Proinde fan&us ! 2l Gregorius re&é concludit : Cs iz- wlpmcä'" l 1'- comparabiliter longé fit melor anima, At WA vivimus, terrena. [ubflantià , quam ]i VMV exterizs po[fidemus s. qui non dat. fub- ] 1» j "dnfrc Q flantiam fuam , quando daturus efl. ani. ] mam [uam ?. Quod idem de aliis re- [ bus dicere poffumus, qui enim debet h D pro fratribus animam ponere , cur dfpf»uj | non multó magis debet fratribus injuriam five offenfionem condena- 14j ! "Y Md re ? &qui debet pro fratribus ani- j n mam ponere, cur non debet diligen- ter cavere, ne fratrem verbo aut WP y facto 1xdat ? Quia veró preceptum Wil , charitatis DEI .& proximi ejuímodi J Ti anguílias habet , ut à paucis fupe- rentur ; ideó querentià Domino, .5; pauci funt , qui falvantur ? jure potuit n Dominus refpondere, paucos effe, & " l H 4 pro- Jj 376 De aterna felicitate, j M preptereà totis viribus contendendum j effe, utcum illis paucis falutaris por- - yl p tz anguftias füperemus. Í l ! CAPUT IX. ij De humilitate , qua eff quarta Pdi'.f Püï?dl. Eftat hutnilitas; qug füas etiam n nec parvas habet anguflías, Quid j4 precipit Magifter ille, qui defe verif- fimé dizit ; Difcite à me,quia mitis fum €9 bumilis corde ?* Vade , recumbe in uo- : viffimolece, 'Et quod dixit , fecit. Ve- niens enim in hünc mundüm , recu- buit nafcensin prefepi, & moriens in cruce, Locum cetté humiliorem inve- nire non potuit neque naícens, neque i l moriens. Et dum vixit, pauperior fuit non folüm hominibus, fed etiam ani- mantibus brutis : nam vulpes foveam habent , & volucres czli nidos ; ipfe 4 autem non babuit, ubi caput fuum l! reclinaret, Sedquid fibi vule , Recum- RT be in noviffimo loco ? illud . fignificat , i TR Quicumque tu fis; & quantufcumque N $, dU Lier tevtíius, 197 TM: !t fis, exiftimate femper ultimo loco di- A ^il M gnum effe, Cujus rei rationem reddit Apoftolus in Epiftola 3d Galatas, cüm ait? Iam fi quis exiflimatfe aliquid effe, um sibi fit, :pfe fe feducit. Et non dixit, ) Qui fe exiftimat magnum effe, aut ma- j | ! ! joremaliis, five fapientiá, five potentiá, * five virtutibus * neque dixic, Si quis exiftimat, fe non magnum effe, neque ceteris majorem ; fed tamen aliis pa- MTAf rem: fed dixit,Sz quis exiflizmat fe aliquid effe. Et denique non dixit, Cüm pauper, TM vcl indo&tus, vel inglorius fit ; fed, czss | ^ nibil [iz, Xtaq; non potuit Apoftolus ma- ! gis defcendere, ut locum noviffimum "wz)nl-av.:..: defignaret , & verba Domini digno fali commentario explicaret, At;inguiunt; oportet effe homines in altis gradi- J bus,Przlatos, Principes, Reges, Im- r ï; peratores, Pontifices : Itaeft , opor- - tet :fed unu(quifque federe debet in i noviffimo foco, &expectare, ut Do- i E n mínus dicat: .4fcende fupermzs. Cujus , lu rei exemplum infigne habemus in M fan&o Auguftino , quod ejus verbis proponere libet. Sic enim loquitur in H5 Jjn »Dre aterna felicitate, 37$ 4m( in fermone de communi vita Cleri- i corum: 4b eis qui diliguut faculum, fe- j gregavi me 5 fed eis, qui prafuut populis ion j 34€ co&QHAVI : nec inconvivie Domini fupe- viorem locielegt, fed inferiorem €8 abjetif, Ü £t placuit 1lli dicere mihi, Mdfcende [uv[um. U/que adeà autem timebam Epifcopatum, ut ( quoniam e[fe caperat alicujus uominis sntev bomines fama meayin quo loco fcwbam wuon effe Epi[copum , non illó accederem. Cave- bam boc , €8 agebam quantum poteram, utinloco bumili falvarer , nonin altope- viclitarer, Sed, ut. dixi , domino fervus contradicere aom debet, Uiinam hoc exemplum omnes imitarentur ! habe- remus enim multos-Praelatos benos, D multos bonos Principes , multos 1 optimos Magiftratus, Sed qui multi feingerunt , neque vocationem Do- mini expeCtare dignantur ; Deus ali- quande iraícitur, & ad exemplum alio- rum cogit nón paucos in noviflimo n loco federe, ut omnes intelligant, ho- nores& c'ivitias , ut certa tempord- lia & fpiritualia bona , à manu fíua ] "u pendére, Hinc enim fxpé videmus hO: *Mmu,»;, Libey tevtius, 175 M^ homines ditiffimos brevi redigi ad LU " //l, extremam pauperiem, & magnos Prin- cipes de fedibus fuis dejici, Sedneque (atiseft expectareDei vo- V'VHIM cationem * . fed oportet etiam in ipía [ Ts Pralátura vel Principatu non füperbé L fapere; fedjuxta Sapientis confilium , !t uantó quis major eft, tantó feomni- bus humiliare ; non corpore, fed cor- Mi ) de;ut S. Gregorius in Paftorali fuo do- W:'/l*/,j; J cet, & apertius S. Auguftinus inEpifto - la, qu: eft Regula Sanctimonialium : " Honore, inquit coram bominibus pralata fit vobis ,coram Deo fabflvata fit. pedibus vue- firis. Debet enim unufquifque cxte- 1]j ros omnes meliores, acper hoc majo- T0Y res fe credere. Ille enim proprié & Ut fimpliciter major eft , qui major e(t 1:; TU T. apud Deum, Apud Deum autem major eít, qui melior eft ; & ille melior eft, qui virtutibus preftat ; quidquid fit de 9) TO prafe&turis, de divitiis, de titulis, de coronis, de infulis : virtutesenim bo- Y i ( num hominem faciunt, non przfectu- rz, divitiz ,'ituli, & aliaid genus: & f v fi virtutes bonum hominem faciunt; 6 Taa* W 438o j De eteria felicimæ ; 90! ;hajores virtutes faciunt meliorem ; W:a & maximz optimum: & qui virtutes [ asl jl in excellentiore gradu po(Eident , illi Ó kJOA cateris przítant. Ecquód unaex ma- gnis virtutibus fit humilitas ,. ex.eo (i cognofcitur , quód ipfe Dominus hu- militati tribuitexaltationem , inilla | fententia ab eo (iepiüs repetita : Ozis, qui[fe bumiliat ,| exaltabitur. uam | j fententiam fecuta eft Virgo beata in Cantico : Depofzir potentes. de fede, €3 exaltavtt bumiles., Et beatus Petrus: H8ymiliamini [ub potenti maun Dei, ut vos exaliet in tempore vifitationts, Et fan- &us Jacobus : Ziwmiliaminiin con[petlu Domzsni , €$ exaltabit vos, Denique beatus Paulus de Chrifto ipfo dicit: l Flumiliavit femetipfura : propter quod . €à Denus exaltavit illum, Quoniam igitur virtutesveré , ac precipué charitas & humilitas, bo- nos homines faciunt coram Deo , ut [ etiam meliores & maximos : & quia nemo certó novit, qualis fit coram 4 Mj Deo, &quales fint, ve pauló poft fu- ] 4j ) wurifint alii; ideó periculofüm eft , Illh'! / E * ] - lfdi,'i.'lf:, h Liber tevtins, 181 li dUn[ m" alicui fe preponere', & utiliffimum , omnibusfe poftponere: ideó Dominus abfoluté pronuntiat, Recwmbe in novi[- n ftmo loso, Quotufquiíqueautem eft , 1 qui hoc preceptum Dominicum fer- f vct ? De quaremagis contenditur in- m ter homines , quàm deprxcedentia? Quanti labores füfcipiendi fant ab iis, qui litigantes de punctis honoris ad l At concordiam redigere ftudent? Quàm du In multos fepé audimus fententiamillam dty l ex Scripturis ufurpantes, Gloriam meanm LL alteri 405 dabo ?* & tamen ca fententia , D ipfius Altiffimi eft apudI'aiam , cui foli i juté convenit, Deus enim folus humi- 7 D liseffe non debet ; quoniam humilitas ?0! [ V Vi T ll eft virtus, quz refrznat cupiditatem Wil hominis, ne velit aícendere fuper fe : Deus autem cüm fit altitfimus , . nihil ï;r: habetfüpràfe. Itaque intoleranda íu- perbia eft, quód vermiculus terra W dicere audeat : Glorzamrmeam alteri non dqi dabo; Ettamen iidem vermiculi, quos ( «t füperbia ia inflat, ut dicant eum iyd Deo , Gleriam meam alteri aon dabas |dium tt ita fe abjiciunt, ut fervos -honoris , [1 H - iSz De aterna felicitate, i id eft , inanis exiflimationis ,fe effe fa- AU wl W m 4 teantur; & (icfideliter domino füo;ho- W 1 nori hümano,.ferviant, ut malint in fingulari certamine crudeliter necari l atque ad inferna deícendere , & fic vi- tam &ternam & temporalem fimul a- " Lt &g:in mittere , quàm idolo fuo honori detri- ul mentum aliquod adferatur, O vanitas vanitatum ! ó quàm graviter excaca- inii vit oculos mentis ifte fümus honoris! & tamen Chriftiani fümus, & fcimus il Chriftum ab inimicis audiviífe , £cce I Item : Sa- bomo vorax , €9 potator vini, qaritanus estu,C$ damonium babes.lcem: InBeelz.ebub principe damonurum ejtcit de- mozia, Ec tamen nemo audivitab ore ejus verbum, 7dentirís, aut aliquid ejus- modi: fed quia mitiserat , & humilís corde , czm malediceretur , non maledice- bat ciem pateretur , nen comminabatnr , ut f:ribit Apoftolus Petrus. Ex his perfpicuum eft , portam "n viue xternz nonminüs ob bumilita- .&U tem, quàm ob 'Theologicas virtu- "l tes , fidem , & fpem, & charitatem ; effz anguítam & à paucis penetrabi- ! i em 1f lii Liber tertius. J li 183 h Fl lem ; aC per hoc interroganti, $pauci j | Junt. qui [alvantur ? re&ütfime refpon- v!m/w deri poffe, paucos effe:quia pauci, ut H lí par eft, totis viribus contendunt per anguflias portzillius intrare, ä d C-APUT.X URT lterum . de fíde , qua eff prima [ ]Mï! Püïhz. ZÉterümne videamur terroreni- lmg mio ab ingreflu portz illiusho mines avocare , cüm nobis contrà n | propofitum fit, toto hoc libro, mentes fidelium ad patriam noftram dulciffi- mam & fcliciffmam defiderandam ! j accendere ; oftendam paucis, por- tam illam, quzx ab una parte ob illa-* i, rum viriuutum eminentiam & per- j fectionem anguftiffima eft, eamdem ob Dei ipfius omhnipotentiam , & u veritatem , & miíericordiam , dici 4 M W poffe latiffimam & aditu facillimam, at fi uis veré perillam ingredi cupiat. ?eneu;ä' - € ut à fide incipiamus. Veré fides tse l 184 De eterna felieitate, il res difficillimas, & faprà fenfum & . rationem longé pofitas, & füprà ipfo- rum Angelorum naturalem copacita- jl tem fubiimiter exaltatas , credendas docet : fed cüm admonemur ab ipíà jl fidei do&trina , resillas credendas cíIe h Deo,;qui mentiri non poteft;)nonÁnge- lis, non hominibus. jam anguftiz dila- tari incipiunt. Si fidesdiceret, Crede Deum effetrinum fimul & unum,Cre- deFilium Dei factum effe filium Virgi- nis, Crede Chriftum à mortuis refur- Itf rexiffe poft tres dies virtute propriá immortalem ; & hec omnia firmifíime U crede,quiaPetrus,& Paulus,& Joannes, ï ,líaias, & Jeremias, & Ezechicl hac dixerunt : bzfitarem utíque , neque auderem res tam difficiles , & fupra e.rationcem pofitas , hominibus mei fimilibus credere. Scriptum eft enim: Ornis bomo mendax, . Etideó tot jura- menta , tot fidejuffores requirimus, ut hominibus fidem habeamus. Sed cüm fides dicit, Hzc omnia DFUS revelavit , neque Petrus, & Paulus, M & Joannes, neque ceteri. Apoftoli & UU* À Pro- j !!mm » Liley t'e'r?im. 3$; Vi LU MI[ TRATY Wi Prophetz ex mente fua hzc docue- runt, fed ab ípfo Dec edo&i ; & ver- T 7 büm Dei, non verba (ua prxdicave- i runt: continuó cor dilatatur, atque d -7!0&', ad credendum przparatur. Quod autem Deus fit;qui perApoftolos &Pro- hetas locutus eft , idem Deus tot fig- nis & prodigiis maniteftavit,ut ftultum fit, nedum temerarium , non vellecre- 1j dU dere. Sicenimloquitur Apoftolus ad Hebrazos * Qfa eum inituum 4ccept-02-t £. narrariper Dominum ab eis qui audterunt, ín nos canfirmata efl, canteflante Deo fignis €3 portentis, d varus virtmtibus, €9 Spiri- ts fanlli duftribursnibus, Quzautert Deus loquitur , quisneget effe vera , um ] Wi w M cüm Deus omnino mentirí non poflit ; m I & (imentiri poffet, Deusnon effet? At que nobis proponuntur cCro- denda, füperant rationem. lta eft j fed non fuüperant potentíiam & ía- pientíam D«ei, Ideó dicit beatus Joan- nes, Deum effe miajorem corde no- ! flro , quia poteft facere , qu& nos I&:PI"»J). non poffumus intelligere ; & effen- tia atque exiftentía ejus. perfc&ior äpoüäf eit j i " De aterna felicitate, 1 f i eft, quàm men: noftra capere poffit, i li j Si facilé credit homo rudis Philofo- h phis atque Aftrologis multa de ma- WL gnitudine Solis & ftellarum; que vi- dentur incredibilia ; cur non facilé | credat homo ipíi Deo , quidquid tan- demille revelare voluerit, cüm infi- f nito intervallo diftet fapientia & po- tentia ejus, ab igniculo rationis,quo : ) przditi funt homines? Ifta igitur qui n confiderant , non patiuntur anguftías " h in credendis iis, quz nobis Ecclefia cre- denda proponit, 7 CADPUT XI.- n lterüm de fhe , qua efl. fecunda 1747'5 Püïtd. | H Oc idem de virtute fpei dicere l poffumus, Nam fiquz fperamus l in vita futura , ab hominibus fperan- da effe diceremus, ut vani & impo- ;32 liy ftores rejiciendi effen;us: fj quidem Mtty. homines & mentiri poflunt , & tam eximia przmia nullo modo dare pof- MO I.;M, f.nt. "M | At non ab homine fperanda Al i2*1- 4 !l H h LiZer tertint, 187 Cflü [ d 1 iL I iU J* effe dicimus , fed à Deo, qui nec men- ! tiri poteft , cüm fit. veritas ; nec falle- 1 re, cüm fit bonitas;nec aliquid impof- d) g fibileapudeum , cüm fitomnipotens, Itaque meritó irrideri fe crederet ru- fticus , fi quis illi fapientiamSalomo- nis , aut potentiam Augufli pollicere. tur ; quia qui illi premitteret , homo effet mendax & inbecillus, Sed Chri- ftianus cui Deus promifit vitam zter- nam, Regnum czlorum , Paradifum M v omnimodx voluptatis, cur fperare nó debet? Fortaffe defunt nobis pignora —— optimz voluntatis Dei?nónne in figu- ll ram rerum prgíentium eduxit Deus M populum fuum per marerubrum ficco veitigio ? pluit illis manna de cxlo? eduxitaquam de petra?introduxit eos denique per Jofue in terram promif- t fionis ? nunquid inanis & vacua de- j bet effe tam infignis figura ? Deinde fi fíc Deus . dilexit, mundum , ut Filium Tf fuum. unigenitum. daret ,| nónne cum du 3llo omnia mobis domavit ? (Eld ma- l Id ATUl gnum fperamus à Deo nobis dónan- u dum , quod non fuperetur à dono, Jl quod li 188 De ateyna felicitate, Nv ( J quod nec fperantibus necpetentibus J jam dedit? Si dedit peccaroribus & M ibimicis mortem Filii füi, non dona« p bit jüftíficatis & amicis vítam Filii n u fui? Neque his contentus, adjecit Spi- ri:um fanctum tamquam pignus ha- ] ATT reditatis,qui clamat in cordibus no- W ftris: Mbba Pater , €8 teflimonium ved- 4 dit fpiritui noffrro , quod fumus filii Dei, $: autem . [ilii À haredes ; baredes quidem Dei, cobiredes autem Chriffi, Quare fi magnitudo rerum promif- M farum fpem noítram fuperare videri poflit, nori poteft camen fuperare ma- ) gnítudinem promittentisiquaz magni- tudo cüm infinita fit, facilé poteft fpé noftratn erig:re , ut ad illapromiffa fine ttibulattone pertíngat, Quam pro* M n miflionem,ut Apoftolus probat in Epi- r ftola ad Hebreos,Deus jutamento có- rmavit, ut per duas resimrmobiles, videlicet promiffionem ejus,qui men- tiri non potefl , & adjunctum jufiurá- dum,habeamus fpem,tanquam ancho- 7 M ram tutam & firmam incedentem u^q; VR : . ad interiora velaminis, ubi pro nobis ] j introi- Mf b(f'[j(l Liber tertigs, 189 jb?* W introivit JESUS; fecundüm ordinem Melchifedech Ponuüfex factus in c- m flu ternum. CAPU T XiL Iterun de charitate, qua eff !crt()z par: Pprt& UL P Uid jam de charitate dicemus ? — Facerté ficut ob difficultatem W implendi przcepta ejus , angufítiffi- ma , fic ob excellentiam divinz bo- nitatis, quàm refpicit , latiffima dici T n L ? oteft. Cur enimdifficile videri de- bet toto corde, & totá animà, & om- nibus viribus Deum diligere , cüm fit / f& pulcherrimus; & optimus, & in- il 4 j n ito amore digniffimus ? Non eft Wi 5 difficile hic in terris amare pulchra ii & bona ; fed difficile eft non amare; ! aut certé nimiüm non amare, Vide- tur igitur Deus quodammodó nobis injuriam facere, cüm tam feve;é ju- bet, ut eumdiligamus , quafi fponte n xh':W j noftrá eum diligere non debeamus. j M TT At bona & pulchra, qua funtin ter- p Iis, '| lir Y90 De atevnafelicitate , ris , ideo ardenter amartur, quia cla- 1 ré videntur;Dezm autem semo vidit ua- quam, lta eft, non vidimus Deum ; fed .vf vidimus, & videmus quotidie opcra i ejus pulchra valdé, dequibusSapiens dicit: Szfpecze Solis & Lunæ deletiari des & 05 putaverunts [Giant quanto bis Domina- £or eerum [peciofrov eff: [peciei enim genera- tor bæcomnmcon/l:tmt Expenmur quo- que dulcedinemejus in beneficiis ejus qnuotidianis? habemus denique tefti- i T monium ejus,qui vidic, & qui mentiri u nequit, videlicet S.Spiritus, quiper Apoftolos & Prophetas in Scripturis fanctis przdicat, Deum ufq; adeó bo- J [ num & pulchrum effe, ut meritó folus bonus & folus pulcher dici mereatur. Sed, inquiunt, durum eft valdé, propter Deum cogi nos ad faculta- 1 n ! tes, cognatos, & vitam propriam V, [) aliquando perdendam. Fateor & ipfe durum id«ffe non amantibus Deum; fed amantibus & eum adipifci cu- iT pientibus,facile &leve effe conten- do: przfertim cüm ifta temporalia propter Dei amorem contemnenti- L bus, l !lmlu Liber tertitz, 191 (bus ; paratafint bcns finecomparatio- D h ne & mclior . Quid enim ? amit: j tis divitias corrujtibiles ? acquires [ Regnurn fempiternum H amitiis pa- trém, & frastres, & micos ; acquires h Deum patrem, & Chriftum fratrem, & omnes Angelos & Sanctosamicos i & focios:amittis vitam temporzlem & miferam , acquires xternam & feli- ciffimam. Audi Canticum .amoris divini : $Zdederet bomo omnem febflanti- Vil am domhs [ue pro diletlzone. quafi uibil de W fpicieteam, Et pauló anté 1 dqua multe (ttibulationum & anguftiarum ) soz patuerät extingwre charimzem,necflummn obruent illam, ÀAudi unum ex diligen- y,'r-e[y 7 tibus Deum : Qs ergo xos féparabit | efï;i 'Lä., Aà.charitate Chrifis ? tribulatio ? am. an- * £ufLia: an fames ? am nuditas ?. an peri- eulum ? anper[écutio ? an. eladius ?. »ed thco. iB bis omntbus [fperamus propter. eum qui dilexit mos, At proximum itadiligere , ut bo- na mea cum eo communicare, etiam- ) ] fi mihi fuerit inimicus, meque gra- viterlaíerit , adhuc illi non folum LOH'.RT;f;" n igno- lo2 De Atcmä felicitate, i ! ignofcere, fed etiam benefacere d.be3, » 9^ j j contra naturam pugnare mihi effe vi- d'!ïfur.- g Id quidem contra naturam per peccatum corruptam forzaffe dici m J poterit, fed non contra naturam per BO Chrifli gratiamreparatam. Àn non r;mï:/,ul f( Deus iple bonafua cum inimicis com- municat? & quotidie inimicis fuis ig- J noícit, & reddit eis bona pro malis , ] dum falem fuum . erivi facit [uper bonos 68 x n malos , €9 plum fuper juftos ö!n/uj?n;? i m ur Quód fi Deusítà fe gerit càm inimicis, non eftcontra naturam Dei, neq ; ho- minis,quiad imag;nemDei creatus eft, Ó diligere inimicos, eisdue benefacere: fed contra naturam beftiarum, & eo- [ rum,qui cim in bonore effent,non in- ^ tellexerunt , comparati funt jumentis " infipientibus, & fimiles facti funt iliis, AT CAP U——T XII. !| Iterbmm de bumilitate , qua eft j qtmrta pars portæ. i Enio ad humilitatem, que fimi- Af lis eft fororibusfuis ; ut magnas L] Atf "l .qui- f Kaiber tevtigr. ln 193 Butnj quidem anguftias (üperbis & arrogan- ^y 14 V n ! tibus pariat ; fed iis qui ad fcholam m Chrifli accedunt, & ab eo difcere vo- li lunt, non difficulter dilatari incipiat. P Primim enim humiliari debemus /u& LT. potenti manui Dci, ut Apoftolorum prin- ceps admonuit ; Et ut Cospoftolus ejus Jacobus confirmat, Qui& autem difficultas fingi poteft in humiliatione mortal;s hominis ad immortalem & omnipotentem Deum? Deinde debe- mus quoque novifimum locum eli- gere apud homines , quia fuperiores invicem arbitrari nos convenit , ut jv Apoftolus monet in Epiftola ad Phi- lippenfes : Superzores , inquit , //2i »zvi- cem arbitrantes, Qui veré fe ipfi nove- runt , & con'cii fünt propriz infir- RUALUR A — — mitatis, aliorum autem interiora non jl noverunt , nullas patiuntur anguftias, ut omnes alios fibi fuperiores du- 1 ] cant, eófque honore preveniant , & locum altiorem iifdem concedant. | | Quemadmodum enim fuperbia naí- citur ex ignorantia fui, fic humilitas U «X cognitione fui. Cor fuperbi fa- 4 €i l i94 De «terna felicstate, cilé videt vitia quz in f« non habet, & que cxteri habent, quia fünt omnía extra fe: vitia propria , quamvis fz- ( pé maxima, & alíis omnibus nota, ip- fe non vídet, quia funt intra fe;quo- I 'V!V modo oculus non videt, quz intraíe Ini habet, íed ea folüm, quz extraillum funt Exemplo nobis effe poteft Pha- K ! riífzus ille qui gratias agebat Deo, uód non effet ficut exteri bomines, l raptores, injufti, adulteri: ls enim p j videbat in fe non effe vitium rapinz, injuftitiz , adulterii : Sed non videbat vitia graviora, quz intuslatebant, fu- perbiam , mentis cecitatem, & impee- nitentiam ; & ideb publicanoin eodem templo oranti fe przponebat : Sed pu- blicanus,quia meliores oculos habebat i videbat in fe vitia, & virtutes non vi: debat ; ideó recumbebat in novitfimo K loco , ftans à longé, percutiens pectus l fuum , & mifericordiam Dei impio- RU rans: Ex quo fa&ctum eft , ut judicio NU Dei difcefferit hic ju(tificatus, illere- f probatus: Quare fiquis ferio dare velit s operam coguitioni propriz, n on pa- ueiuur 4 dllum f df(iw(l ZLiber tertius. 391 [ f N tietur angultias ín porta Domüs Do- Dd : inini penetranda, li, gf!;,)?l: Ad hzc omnia: neceffe eft addere, fjl portam Domüs Domini, quz videtur anguftiflima, ac pen& impenetrabilis iis,qui onu(li accedunt , & obefo cor- uem*m : [ porefunt, vel multis veflibus invo- luti,& ere&to corpore ingredi tentant 5 i eamdem videri latam & aditu facil- limam iis, qui fine ullo onere, & nu- di, ac macilenti, & curvi ingrediun- tur. Itaque in nobis eft caufa, cur non facilé ingredi poffimus per eam por- tam, per quam multi Sanctorum fine ulla difficultate vel moleftia traníie- runt, incipiat ergo homo Chriftianus j deponere onera divitiarum : intelli- gat opes fibi À Deo datas, ut cecono- u mo,non ut domino, ut eas diftribuat | jj indigentibus , non ut eas fibi uni dili- genter confervet: Sic enim fiet, ut l animus ab amore divitiarum liber ef- fectus, quafi magno onere depofito, hhk Jl ob anguftias portz nonlaboret. Nec n nur minüs deponat pinguedinem nimiam L deliciarum carnalium , vel potiüs eji- ^ I3 ciat lr 196 — De eterna felicitate, ciat humores noxios cupiditatum va- a riarum, qux hydropem gignunt , & " corpus inflant. Denique exuat opi- :;ï.fïlf u nionem propriz exiflimationis,induat h bumilitatem Chrifti , inclinet cervi- cem ad obedientiam mandatorum ; & T l ) tunc queratur , fi non fatis facilé & l coihodé portam falutis ingredi potfit, J CAPVT XIV. j r Neceffarium. effe. ingrefJum porte, t J quantumpis axgufle , fs quis [aluus effe uelit. E» five porta illa lata fit, five an- S debe- gufta, omnino contendere mus, ut per eam ingrediamur. Nullus " enim alius locus eft poft hanc vitam, 1 qua fugit velut umbra, ubi bené cífe 2 poffimus, nifi intra hanc portam, IdeÓ enim Dominus hortatur , di- | cens: Contendite intrave per angu[lam por- i tam, Quoniam , ut ipfe in eodem !o- ] co fübjungit : qui foris manebunt, ad ^j ea loca detrudentur omnes, ubi fem- At piternus eft fletus , & affiduus den- TAU f mog tium ftridor: Quz dqlorcs maxi Z .W 1gni j Ft!ff!vh'!g; Liber. tertint, 197 d. fignificant cum defperatione remedii ; unde rabies oritur, qua impatienter t tolerat, quz tolerare non vellet, & ä femper tolerare cogetur, Quantó fà- tius erat contendere intrare per angu- ml L ftam portam , ubi modico labore vel dolore fuftentato , requies & jucun- WU ditas invenitur? Et fi quidem poffent H homines & anguítias portz , & dolo- res gehennz fimul evadere , fortaífe hr excufari poffet eorum fragilitas vel ii imbecillitas, qui vim facere portz il- lius anguftiis non auderent ; Sed cüm l N t neceífe fit, aut hicad tempus labora- re, vim faciendo, autincidere in labo- i res doloresQue perpetuos; ubi eft ju- 1 u."iþ dicium,;ubi ratio,quz diétet fugiendas v effe anguftias minores & breviores ; yu utad intolerabiles & graviffimas ve- w,o niatur ? Sed etiam fi nullz fequeren- / tur anguftig poft banc vitam , fed fo- la privatio Domüs Dei , ubi fempiter- jq,d na fünt gaudia ; hoc ipfum deberetin gt nobis efficere, ut non folüm per angu- ub r ftias portz, fed etiam per fpinas & tri- Ti bulos, nec non per fercum & ignem ü ala- l5 j 198 De ;tterim felicitate, j "m alacriter intràremus. Et quamvis fhioc J tempore non fentiamus, quid fit pri- jj vari beatitudine; Tamem poft animz Ji T feparationem à corpore aperientur oculi mentis , ut clariffimé videant, quantum fit detrimentum, imó quàm infinita jactura, non pervenire ad fi- nem ultimum, ad quem creati fürnus, L Atque hoc defiderium fignificant ver- J bailla, que in Evangelto referuntur repetita ab illis, qui exclufi foris ma- ! nebunt: Domise Domine , ayperi nobis, Siquidem defiderium ultimi finis fem- per cruciabit miferos, & confcientiz remoríus numquam quie'cet ; & im- plebitur LTud : Fermis eorum non roerie- £ur , CB ignir eorum. non extinguetur. O fi poffemus nunc ferio cogitarey quanto affectu dicent bomines illi, Donine Daomine , aperi nobis, Acfi di- H L.X cant ; Sine ingrefíu in iftam domum vivere non poffumus , nec tamen mo- ri nobis datur, lItaque vivimus , noa ut vivamus, fed ut femper miferrimi fimus. Ergo aperi nobis, quia para- ti fumus quaslibet anguítias tocmen- tOruUni fdi[m] Lilev tertius,. . 99 torum pati , modó ingrediamur, Sed Tij CUL refpondebitur. /Vefcíe vos. Ànnus ju- limm ] l:'h l bilzí finem accepit ; quando potuittis n ingredi , noluiftis; nunc ergo xquum nl.' eft, ut quando vultis ingredi ; non "T Ita illi fine ullo remedio peffitis. l exdlufi , nunquam tamen ceffabunt clamare naturalí defiderio ftimulan- te : Domine , Domine, aperi uobis. Se qui fürdi fuerunt in hac víta ad ex- hortatiores Domíni clamantis & di- [2 centís ; Contezdite intrare per angu[lan portam ; 'Yanc furdis auribus Domini clamabunt, Dorinze, Domine, aperi n9- &l bis. Quare fi.quid fapimus, nunc re- L bus.noftris confuülamus, quando tem- pus habemus :.Faciamus nunc , dum licet, quod tunc fine ulla dubitatione toto corde facere, vel feciffe cu-, E piemus , & non licebit,. Dd ä i quiz y I 4 DE / «$3( 200 )502 ) M (':æ:,»ïx f DE JETERNA j FELEECITATE l l SANCTORUM, E SUB NOMINE Paradifi, lj'! 1 "LIBER QUARTUS, CAPUT L In calo effe vera gaudia. - 3 & Aradifüs , nomen eft vo«. eg x luptatis & deliciarum ; ä Bo Significat enim hortum, E';A |e—ye W:) * 1 ES — five pomarium & virida- rium fimul amonifli- LU mum,& adrecrestionem & jucundita- tem adferendam aptitlimum., In libro Genefis Paradifus voluptatis non fe- mel appellatur, ubi de Paradifo terre- ftii fermo habetur. Apud Ezechie- lem veró de Paradifo cxlefti dicitur Angelo primario, qui pofteà cecidit, & diabolus fa€tus eit: Zz deliciis Para- df Dei feifli, Quía veró in Scripturis. fanctis *tl aIQ 20t Liber quartut, . fan&tis nihil habemus de Paradifo, nifi h fuiffe in eo arbores multas, & funtem aquax vitze; Ideó vifum eft mihii occa- Ti fione hujus nominis explicare volup- j tates & gaudia, quibus fruunturin cz- f( ] loBeati, Erit veró, nifi fallor, utilis contemplatio ad excitandos animos, ad ea, que furfum funt quxrenda & i AT cogitanda; ac per hoc ad vitam fic in ftituendam , ut cüm hinc migrandum 4 /A erit, non ad luctum & tenebras, fed ad lucem & letitiam femyiternam , Deo 2l )'/l M N j adjuvante,migremus. Solent enim ho- II mines, paucis exceptis , magis trahi l voluptate, quàm aliquo bono alio: Et li Wf Ecclefia in quadam Oratione dicit ; //i noftra fixa [iat corda, ubi vera [(unt gaudia, wafjtg. W Ac primüm confiderabimus , quid A I! Scripturz fan&z de calefti Paradifo hos doceant, unde probemus,veré effe A in Paradifo czxlefti gaudia : Deinde tentabimusexplicare,quz fintilla gau- ;!' dia: Poítremó variis rationibus , vel VN potiüs comparationibus demonftra- ( bimus, gaudia illa effe long& majora, 1 quàm noscapere, velcogitare , vel etiam füfpicari poffimus. l 202 De aterna felicitate, W])' ! . Primüm igitur nomen ipfum Para- (l i ^j difi , voluptatem ac delicias fenat, ut ex libro Genefis pauló ante oftendi- j mus, Effe autem in c«lo paradifum, teftatur Ezechtel, quide primo Ange- lo fcripfit : Is delicsis Paradifi Dei futfls, if "Teftatur Dominus in Evangelio , cüm latroni fecum rendentí dixit : Zodie i U emecum eris in paradifo, Accepit enim N Paradifum pro regno Dei, & effentia- libeatitudine. Dixeratenim latro: De- y eyine memento sei, dum veneris in re- li LU £num tumm, . Et Dominus promittens illi confortium Regui fui refpondit : Af id Hodwe mecum eris in Paradifo. 'Veftatur "i d beatus Paulus in pofteriore ad Corin- p f 1l thios,cüm ait: Sezo bominem in Chri- ffe , raptum ufgue ad tevtium calum , & quia raptss eff in Paradifam. 'Teftatur '*"Etl D beatus Joannes in Apocalypfi. ubi Do- minum introducit loquentem ; Pzscen- ! Hi dabo edere de ligno vita , quod cfl in Pa- vadifo Deimei, Ex his locis perfpicuum ij eft, regionem Beatorum effe locum 1l l deliciarum & voluptatis. Deinde cüm Dominus ait fervo bono & fideli ; »- LI 1 irá diy Lilber ?tldrfü!. 203 D j tra in gattdium Demini tui : Nonne aper- tillime declarat , domum Dei , five Civitatem Dei , ad quam admittun- tlj tur fervi boni & fideles, cürm de hoc mundo migrant , effe locum gaudii? Etcum ídem Dominus multis inlocis comparat Kegnum calorum coenz, ut apud Lucam, cüm ait: Homo quidam fecit cenam magnam, Et cüm alibi di- IV&( cit : Et ego difpono vobis , ficut. dipofruit Md mibi Pater mens Regnumy, ut edatis &9 W I bibatis fuper men[am meam in Regno mee, M) Denique cüm in Apocalypfi dicitur: Beati , qui ad cauam muptiarum dgni vo- cati fant. Certé Scriptura per meta- i | phoram coeriz , delectationem volup- T tatémque fignificat, nifi quis negare tl velit, in fenfu guftandi ullam effe vo- | luptatem. Ad hzc in Evangeliis, GL in W Apocalypfi , Regnum Dei nuptiis re- galibus comparatur, ut notum eftex parabola Regis, qui fecit nuptias filio (;'Kl)ux iuo : Et ex parabola virginum fapien- hm tium & ftultarum ; quarum fapientes p&mm intrarunt cum fponfo ad nuptias, ftul- W X A PAO- tz Vero foris fRanferunt: Et € 6 [ & calyp- - 564 De eteraa felieitate, fir :.'li ',W f U calypfi, ubi multa dicuntur de nuptiis " Agni in Regno cxlorum cum appara- p l tu maximo celebratis. Porró nuptiis h. (l regalibus comparatur beatitudo San- "n i &orum , quoniam in nuptiis omnia ,uv L. f feré genera voluptatum exhitentur, & percipiuntur ? De qua re in libro Íequenti dictuci fumus. jj Denique in Apocalypfi vidit fan- ! &us Joannes chorum virginum, quí u fequebantur Agnum , quocumque gt iret; & cantabant canticum novum, d quod nemo alius cantare poterat. ':þ,::aw:rïf.u Quem locum fanctus Auguftinus ex- [U ponit in libro de fancta virginitate, de certis gaudiis, fanctifque volupta- IU tibus, quibus foli & fol virgines per- ii fruentur. Verba ejus liacc fant : /o:ad- 4 feretis ad nmptias AA CABIVICHII. 0 UHTH, quod caztabitis in citbaris veffvis, boc eff, l 3n cordiUus, dicatis laudibus 3 non utique D tale, quale camat siverfa terva , fed ta« m !l '3 ) Je, quate nemo poteriz dicere mift wos, Et infrà: Qub ire putamn: bunc Mdantm $ ] l/um Qu nemo tum feqni valeat , Vél audeat, 4Y Vi P. vor? Qu putamus eum ire? n quos W ] /hlffl/y Ilj Liber quartus, 204 NT dl faltus , €8 prata ? Ubi credo [nnt grandia Ij , Andia, non gaudta [aenlibujus vana, in- fania mmendaces ; INec gaudia , qualia in D] n ipjo Regmo Dei , cateris mom virgimibus erunt, fed à catevorum omnium gaudiorum forte diflintla, Ec infrà: Fidebit vos ca- h l !l*iu zera multitudo fidelsum, qua ad boc Agium fequi non potefl , videbit , nec invidebit Ti €$ colletando vobis, quod in fe non habet, n babebit £m vobis.. INam €98 ilud canticum [ uovum proprium veflrum dicere non pote- AU lh vit , audire autem poteyim , €9. delettari i sH ve[fíiro tam excellenti bono, — Sed vos, qui l t €3 dicetis, €$ attdietis 5 quia &d bac , quod H dicetis , à vobis audietis , felicims exultae " bitis ,. jucundiu[qne vegnabitis. Ex his flhf ^ igitur manifeflà conftat, in calefti Regno & Civitate, vel Domo; mul« ï;.',l;h, taeffe vera gaudia, veritfimasque & LA smaxitmnas voluptates. ! DW 0^ *0» «0^ « 0^ ^ (OS U i li [ LL LL I ii CAPVT li LE j De gaudie inteü'igemiz. i , lm ex Divinís literis probaturm hi -* jam fit , in Regno c&lorum vera [3112 lii 206 De ætefna felicitate, lr m M(Ct effe gaudia; nunc exponemus , que- nam illa fint gaudia. Ac breviter WPAU explica1da erunt primó gaudia intel- l ligentiz, voluntatis, & memoriz;que (,EHU ad piritum pertinent ; Deinde gaudia fenfuum fingulorum , quz pertinent J "T i ad corpus. Neque hoc loco affirmare d ; intendimus , inteiligentiam , & me- moríam , & fenfus corporis proprias C ii ] j fedes effe gaudij 3cüm nonignoremus, gaudium, ut etiam defiderium,proprié (ff,;':ll,"rh"«lï ad voluntatem in parte fuperiore, & 1 H ad appetitum in parte inferiore per- tinere. , Sed loquimur, ut vulgó ho. mines loquuntur , qui non recufant dicere , Oculus delectatur pulchritu- dine colorum, & auris fuavitate fo- Ul norum, Intelligimus ergo per gau- M dium mentis, vel memorix, vel fen- L fuum externorum , dele&tationem; quai percipit homo ex iis, quz intel- ligit, vel quorum recerdatur, velque [ fenfibus externis haurit. i Primum igitur Beatorum gaudium 4 érit, oculis mentis videre Deum facie N D adfaciem , ut loquitur beatus Paulus n V " Tifulgl o Liber quartus, 207 "Wi " ]b [ " inEpiftola prioread Corinthios,& vi- dere eum, ficuti eft, ut loquitur bea- ) [/ (m | tus Joannes in Epiftola prima, Quan- tum autem hoc fit futurum gaudium; offumus , ex €o conjicere , quód It lfaias Prepheta & Apoftolus Paulus m teftantur fuperare omnia gaudia, quz hr ullus hominum vidit aut audivit , aut h upivit, aut cogitavit, Oculns non vi- dit nec auris audivit , nec in cor hominis afcendit , qua praparavit. Deus it5,qni dils- gunt illam.. Loquitur enim Scriptura ]; deprzcipua & effentiali. Beatitudine; quzin ip(íius Dei vifione pofita eft.jux- I n TE ta verbum Domini: Beati zmundo corde, 4 í | quoniam tpfi Deumn videbunt, & , Hac eff vita &terna , ut cogno[cant te folum Deum !j "7 verum , €$ quem mififi, Tefum Chrifium, Et quidem magna amplificatio illa ef- fe videtur , quód nemo viderit , aut audierit , aut defideraverit, aut cogi- u taverit talebonum, quale ip Dei vifio- ne percipitur: Tamen non eft ampli- ficatio, fed fimplex veritas, quoniam oculi, & aures,& corda hominum foli- H ta funt gaudia folüm terminata. men- fura- , L De ateraa felicitate, furata, & finita percipere: vifio autem h ii ;W n Deivifio eít lucisinaccetlibilis.& boni [ ,.,».ïtpüïi proríus infiniti, quod in fecontineto- P o M at mziebonum; juxta verbum Domini ad Vr fr Moyfem, Ezo offendam omne bonum tibi, Cüm ille auteà petiiffet, Offesde mibi g «t faeiem tuam, Àc ut per rationem hocip- fum demonftremus , fciendum eft ex du i fancto Thoma, deleCtationem , que percipitur ex cognitione, tria require- il p re , potentiam intelligentem five fen- tientem, objectum conveniens illi po« ,:i»:;agïei.l m li v W ( tentie, & unionem objecti cum po- X tentia: & quanto potencia efl aptiorad cognofcendum, & obje&tum nobilius, i U l il N !t & unio magis intima , tanto percipi yw delectationem majorem.Quódautem ul 4l n intelligentia five mens fit purior, & altior, & nobilior, & , ut fic loquar, [ vivacior , ac per hoc multó aptior ad j C€ognofícendum quàm fenfus externus; t in dubium revocarinon poteft. uód | veró Deus fit objectum altiffimum ::. ul .lq M & nobiliffimum , non folüm fupra f ïw omnia objecta fenfuum , fed etiam füpra omnia omnino objecta men- N nh fis t TE^j fj Liber quartut, 269 !l lN tis , quippeinfinitum bonum, & om- Q ne bonum, vel potiüs ipfa bonitas, ne- lg moarmbigerepoteft. Jami veró quód J unio intelligentie cum Deo peraper- pj tam vifionem fit unio fic intima , ut effentia Dei totam mentem videntis 0,«?("2'71&1 perietret, & mens ipfain ipfum Deum, dm[x quaáfi in mare magnum tota mergatur hu 4| u & transformetur, xquécertumatque [ indubitatum eít. Quis igitur capere Ji Jl J !] vel füfpicari poterit, quantum illud fit Jj gaudium ? quale iillud ofzulum fammi iW '; ) boni?qualis ille complexus fpon(i pul- chritudinis infinitz ? Certe in conjun- J &tione pulchricoloris cum fenfü viden- J m,i di, & dulciffimi foni cum fenfü audien- At di, & cxterorum fenfibilium cum fenfi- I V bus fuis, magnam experimur volu- j Mi H ptatem , & fiepé tam magnam,ut non- nulli propter illamferé inf(aniant. Et tamen potentiz fentiendi materiales | funt , & cum beftiis nobis commu- nes: & obje&a quoque res corpora- Á lesfunt, & nonminus fepe lIxdunt, o Mi quàm oble&tent: & denique unio fu* i »" n ."'E perficialis eft, externa ; & iu pluri- D bu$ lnl ilo De ateysa felicitate, Sfï:fr &f bas fenfibus non fit unio ipfius obie- n €ti fed .ejus imaginis Cum potentia, j,;w,un Amin Adde quód unio fpiritualis , & unio ( Dei cum intelligentia per vifionem;eft firmior; durabilior, & tota fimul;de- fi&!fllflï gt lectationes enim corporales , & que fenGbus percipiuntur , quia. mutatio- g nem - adferunt , tion poffunt effe diu- -«uþndü $ türne, & noB íunttotz.fimul, fed quaáfi guttatim inftillantur.. Quare fi- j 1 neulla dubítatione major eft dele&ta- tio mentis, quàm fenfus. i " Collige ergó te, homo, & appende D H[ u u NI T in juflatiuzina voluptatem, quam tibi mundus offert, cumea , quam.Deus p i ii promittit, cüm vifionem fuam diligen- m tibus fe promittit : & elige quod vis, u [ Certé enim fi voluptatern amas, quam i à te amari negare non. potes, maxi- ) mam potiüs, quam minimam, & fem- per duraturam, quàm eam, que mo- 40 mentanea eft, eliges.Neq; fola vifioDei fan&is hominibus in cxlo prornittitur, fed etiam omnium rerum, quas fecit -.Wmn Deus. Hic quidé in terrís cernimus per "^i li j fenfü videndiSolem,&Luna;& (tellas & du 4 t ( tcr- U('d!;g;y Liber quartus, tX li ':H??;; terrás, & maría, & flumina, & animari- Sed meris Qj tía, & arbores; & metalla. l rio(tra nibil omnino cernit, id eft. nul- lam fübftantiam creatam perfecté no- vit, non differentías effentiales , nori proprietates, non vires, ac neanímam quidem füam homio videt, fed more cxcorum palpando effecta ; & difcur- M "I rendo per rationem aliquid cognitio- nís acquirit; Quale: ergo. gaudium (1 Jvlwr etít; cüm intelligeatia noftra, revelatà facie , manifeft& videbit naturas orrní- um rerumi , differentías , proprietates, víres? Et cum quanta exultatione ob- j ftupefcet, cüm videbit exercitum Art- l eloruminnumerabilem, quorum nul- W [ us cum alioin fpecie convepit, & dif- ferentias omnium & fingulorum per- fpicué intuebitur? Pró qualetheatrum erit illud, quàm defiderabile, quàm a- mabile, cüm fanétoshomines: qui fue- runt à principio mundi usque ad finem; f fimul cum ^ngelis omnibus congrega- M tos, & (ingulorum meríta,palmas, & coronas intueri licebit? Nec fine Iz- l a& L titi;e voluptate videbimus fceler tof- It qx 2123 De «teraa felicitate, f( tormenta perditorum ; in quibus fatz. N .wmpll[ Gitas piorum, & juítitia Dei , mirifi. j d cé collucebunt ; tunc enim jufti ma- j nus füas lavabunt in fanguine peccato- rum; ut propheta tantó anté przdi- 4 Q xit, Quid enim eft manus lavare in li q! fanguine peccatorum, nifi juftorum opera clariüs emicaread comparatio- 'L:B M Y TE nem operum hominum iniquorum? n Splendebit certé magis virginitas ali- quorum , quando cum adulteriis alio- rum æqualium conferetur ; nec non jejunia, & eleemofynz aliquorum, ; quando cum comeffationibus, & ebrie- tatibus , & crudelitate aliorum , fimi- liter zqualium comparabitur: quando n videlicet erunt , qui dican : ille juve- nis, & formofüs erat; & tamen virgini- j tatem aut caftitatem perpetuo coluit ; ii d i ifte autem juvenis quoque.& formo(üus N fuit , fed uxore fua non contentus, ad- ulteriis & facrilegiis fzepé fepolluit, & ille dives & nobilis fuit, & jejunavit,, "i ; " & oravit frequenter, & eleemofynas multas fecit ; Iftezqué dives & nobilis PUA 5 fuit , f&d comeffationibus & ebrietati- PO bus ld Liler quartin. 215 n 'IUQW bus addi&us, fíic omnia in volupta- tes füas confümpfit, ut pauperibus HIM]r I JLWJ:"WI nihil umquam donaverit. Atque P hinc fiet , ut crefcat. gaudium jufto- ( 4 A»ZA ^ rum ex notitia fcelerum iniquorum: W 1 & fimul gaudium creícat ex. contem- D U'Rl"nm platione juflitiz , qux mirifice fplen- dtü"h C d hu debit in premiis Beatorum , & in füp- plïciismiferorum. Nunc enim in re- bus humanis mzgna detormitas cerni- tur ín eo , quod fpe eulpa conjun- n n-og 'IF. m gitu r cum premio , & virtus cum pce- R i pa, unde juftitia DEI apud homines m nonnihil obícurari videtur : fed cunc m ; omnis poena cum culpa , & omne l ld iV ] ; j 1- premium cum virtute jungetur , at- ueita decorjuftitie in mentibus Bea- torum incredibile gaudium excitabit- i, m ï CAPUI JIL ; De eaudto voluntatts, ^ | "Ut Riafünt , quz prater volupta- : tem, quam capit voluntas ex bo- &Wh no intelligentie , maxima gaudia in ipíà voluntate proprié gignent. Unum d riï [ e L] 14 De aterna felicitate T D €ft amor Dei & proximi ardentiffimus, & inextinguibilis: amor enim eft prz- d €ipuum condimentum omnium rerum amabilium, Qui amat, omnia, quz amat , pulcherrima atque optima effe d judicat ; & ideó illorum. afpe&u & confüetudine plurimüm gaudet , & ex l abfentia vel privationeinconfolabiliter TR dolet. Videmmus parentes qui natura- liter fihos füos valde diligunt , eos in- 4 N o eniofiffimos , prüdentitlimos crede- re, quamvis fepédeformes fint , & u ingenio ac judicio careant: & fidare- tur optio , filios füos non mutarent cum quibufcunque aliis , judicíoalio- " N rum hominum melioribus & pulchrio- ribus. Szpé etiam homines amore cipi videmus, vel ex veneficio , vel cafü aliquo, perfonarum defoórmium , cüm m quibus verfari jucundiffimum, & con- 1 trà ab eis avelli. infeliciffimum judi- cant. Quod certé non facit nifi amor, condimentum,ut diximus, omnium a- i mabilium, Quc cüm itafint, qualis & quantaerit voluptas SanCtorum , cum 7-..,! Dco & Beatis omnibus femper ver- ] fari, "4!9)"142; Liber quartgs, 21$ W. farí, quos.ardeniffimé. femper ama- NT bunt;& quinon falío judicio , fed ye- n [ riflimé pulcherrimi & optimi funt , & ii (* àquibus nunquam fe divellendos effe j noverunt ? Contrà veró, unumex ma- Mi H ij jioribus gehennz füppliciiserit, femper W verfari cumiis, quos maximé oderunt, &à quibus circumyentos míilleartibus fe £.iffe (ciunt, Alterares,quz gaudium magnum ín Hj Lt voluntate Bearorum gignet, eris quies 'vü].', i quedam incomparabilis,& fatietas fine Ti T li. faftidio, quzillos pacatos & contentos modis omnibus, reddet. Hic certé in terris nemo efít fuá forte contentus, nemo qui non multa cupiat, quz ob- tinere non poteft. Inde omnes fameli- N ci, omnes fitibundi,omnes inquieti vi- T05 vunt, Neq; mirum id videri debet.cóm ! Qu ( animus nofler capax fit boni infiniti & " fempiterni , &res create parve fint &fragiles , quz diu permanere non valent. Quale igitur gaudium erit illi homini, quifein eoleco conttitu- m I r a rum cernet , ubi plané omni ex parte contentus vivet2 ubi nihil defidera- UM ! bit, li 216 De ætehm félicitate, bit, nihil timebic, nihil requiret, nihil us TE ambiet ampliüs ?O pax exuperansom- TT nem fenfum,quam mundus non poteft h ! dare, & quzin fola invenitur fuperna [ Jerufalem,civitate R egis pacifici,& ma- ll gni. Ad te (afpirat peregrinatio noftra, en m aM ! i quz plena tentationibus & (ollicicudi- nibus, in folatui memoria & expe&a- " yi u tione aliqvantulüm requiefcit, Tertia res que voluntati beatz magnum gaudium adfert , eftjufii- tia, eique perfe&ta, & perfeclior, j quàm effet juftitia originalis in Ada- ( mo. Illa fübjiciebat partem : inferio- N rem füperiori , donec füperior effet fubje&a DEO : hec fubjicit partem a inferiorem fuperiori, & (üperiorem DEO nexu firmiffimo & infolubili, llla erat quafi veftis lanea , v«l linea; hzc eft quafi veftis holoferica vel aurea, quz voluntatem facit pul- eherrimam , & amabilem DEO , & fibi , & Angelis , ac beatis homini- bus univerfis. Hec eft illa perfecta ju- ftitia, qux nullam admittit maculam, ima : Al qe venialem quidem , ut de an tali Wmfm Liber qeevtus; 21l li j i tali vefte induta dici poffit : Tetapulchra Wi £5 Amica mea. , $ maculauon ef. in te, li J A Hzc in fe concludit omnes virtutes , J quz imperfeCionem nullam admiftam habent, Quantam autem hec juftitia Á i W(['a jucunditatem & Iztitiam adfert, teftis A eft Sapiens in' Proverbiis , cüm ait: ' ! Seeura mens., quafi Juge comvivium.. la autem fola eft mens fecura, quam con- fcientia nunquam remordet , quód per d p d juftitiam perfeCtam ita fit in bono fta- du bilita. ue nead momentum quidem la- Mi bi poffit, teftis quoque eft Apoftolus t M 1 t | Paulus, qui dicit : Regesm DEI non 1 ef efca C$ potus , [ed juflitia , pax , €8 gaudinm ia Spiritu [anilo, LIbi fanctus (/ M inh ic Mi Apoftolus manifefté docet , Regnum exlorum voluptatem quidem — ma- [! If gnam in fe comprehendere , fed eam G UE fitam non effe in deleGatione gulz, j & repletione ventiis , ut homines l carnales & animales forté vellent ; Yufi* fed in juftitia, quz parit in anima »crïc&a'w*; folidam pacem, & verum gaudium. m Qui enim perfecté juftus eff , is non TT habet quidquam in corde füo quod Ál ceum | 218 De aterna felicitate, lir eum reprehendat; neque in à&ionibus gt " u ? fi uis , quod ab aliis reprehendi poffit, ij " Inde oritur folidiffima. & dulciffima ax cum Deo, & fecum , & cum om- q nibus aliis. Inde veró na(citur gau- V dium ineffabilein Spiritu fancto , cui M bt gaudio nulla terrena vel tem poralivs ï(ffïqum latitia poterit comparari. snril dupdepdopidedepoteqoqegee ij " CAPUT-Y ':E:;fditzbih 'th M "n &T De gaudio mnemorie. ^s ni Am verb memoría ex recordatio- 2 Cf J ne rerum przteritarü, non exiguam a n materiam gaudiorum reprafentabir. d Primüm enim recordatio beneficiorum u fa&» Deiin omni vita/fpiritualium & corpos j '.,'xf«'( hiil ralium,naturalium & fupernaturalium, temporalium & gternorum,incredibi- kräe ( lemlztítiam adfert, cüm juftus recogi- tat, fetammultis modis przventumin "pf " gj benedic&tionibus dulcedinis. Deinde m "r recordatio periculorum , à quibus nos Deus miris modis eripuit in om- "g, U ni etate , in omni officio. in omni fta- NT tu, quantam ltitiam ádfert ? inter SüR C« tcera 'bl li l il t ii Liber quavtus, 219 T cxtera veró pericula illud in primis W&Mk pono, quód íepé peccato lethali , ac W llj perhoc gehennz proximus aliquis füe- rit, & Deus folà benignitate fuá motus, l ij peccatum impediverit. Hzc certà mi- ] | ï)'l m&z& fericordia Deitanta & tam fingularis, M €ledtis füis frequenterimpenfía, cium ad memoriam in illa tutiflima & paca- ! 4 n [] ï tiffima regione veniet , lztitiam ma- ximam füppeditabit. Qu recordatio Wi fi Sanctis deeffetin cxlo, quomodo fi- cuütaicPfalmus, mifericordias Domini Lt j j in eternum cantarent ? Q»o cantico , n j inquit fanctus Auguftinusin Libro po- M j n ftremo de Civitate Dei, /»g/oriam gra- tía Chrifli, cujus fangmine hberati fumns, H mibil erit profetló illi jucundims Civi- tAti, Quid dicsm de curíü temporum ii & fieculorum à principio ufque ad fi- urzmre;»nil nem? quantam voluptatem adferet j recordatie tot viciífirudiaum rerum, i & tantz varietatis , quas tam fapien- j u ter gubernavit & rexit, & ad- fines debites perduxit inimitabilis provi db dentia Dei ? Hic fortáffe eft ille im- í K 2 petus l D J 220 De atern felicitate, i petus fluminis , .quitam mirifice lati- Mp "h ficat Civitatem DEL. . Quid enim eft " ordo fzculorum magná vclocitate la- bentium,; & curfüm nunquam inter- L mittentium , ni(r luminisimpetus fine (l 9 ceffatione aquas füas rapientis & de- ) volventis , donec in oceanum demer- rcant ? Et nunc gantur , atque difpa M l quidem dum flumen fluit , &tempora 1 um labuntur , multi de providentia DEI H m difputant , & non defünt etiam eX [ Dei ervis , qui turbati ifto impetu flu- minis , quod mul:a detrimenta fxp adfert bonis , multa commoda malis, NT dum terram bonam à campis juftorum L ablatam ad campos impiorum defert, ul J graves tentationes pa(li, de providen- À tia Dei queri vififunt. Audi Prophe- tam Regium ; Mei autego pane moti fnnt pedes, pené effafi funt greJus mei quiá zelavi fuper siquos , pacem peccatorum videns. Et infrà: Ecce spfi peccatores , G AU abundantes im [aculo obtinuerunt. divi- ! D:L as , €Ó dixi Ergo fine. cau[fa juftt- ON ficavi cor. meum , C$ lavi 1nter innocen- qes manus meas , C fui flagellatus to- tá , i Liler gnavtus, 221 Ut nj LA ?0 die Audi Jeremiam : 7«f/us quidem IQM tjb tu es Domíne , fí difpukem tecum t verum- j VT tamen j!f!fl(d loguar ad te. Quare via im- D piorum profperatur * bme eff omnibus , qui ravaricantur , €9 inique agunt ? Planm/h l eos ,€9 mdtæm miferumt : proficiunt , €3 facmnt frutlum Y propé es tu ori eorum, i D :; j €4 longé 4 renibus eorum, Audi Habacuc: J Quarc inquit,refpicis [aper iuiqua agentes, TOU €9 taces devorante impio jfliorem fe ? Et ! p [ u j facies bomines quaft pifces maris , €$ qua- l fi reptile non babens principem. Sed poft j curfum temporum evolutum , & flumen in: mare demerfum , cüm t n T San&di in codlo totum illum cur- Íum ad memoriam revocabunt, & rationes omnium illarum . vicifli- tudinum in libro divins providentiz !t perípicué legent , incredibile dictu eft, y) i quàm' vehementer fluminis illius im- petus per memoriam repræfcntatus Ibi vide« Il latificabit Civitatem DEI. bunt, cur DEUS permiferit primum n Angelum & primum hominem labi : &cur mifericordia DEI hominem li- i ! W beravcrtt,Angelum non li5eraverit. Ibi L K3 vi- 522 De eterna felicitate , videbunt , cur DEUS elegerit. i po- (( ( T pulum peculiarem filios Abrahamí , n quos tamen przvidebat duri(Iimz cer- u vicis futuros: & quanta bona ex illo- |: j PU[L M li rum pervicacia paraturus eflet Genti- bus. Acutuniveríalem providentiam pratermittam , ibi videbunt , cur per- T miferit plurímos Juftorum , ac pzné omnes in mundo preffüram pati , ut i videlicet eos gloriofiffimé coronoret. Mi Atque ex hacrecordatione benedicent cum ingenti letítía omnes cruces, quas paíli funt ia mundo , càm in coronas l fempiternas videant effe converías , ac dicent cum Propheta: Secssdzm Quj amagnitudineus dolorum sneorum in. corde L seo, corfelationes tua letificaverunt ani- - 24972 "mCATP, ia CUA T U.T M. N [ De gaudia oculorumn. : VI DEAMUS Dunc gaudiía corporis 8 glorificati. Ac primüm (e of- M fert gaudium — fensüs videndi. qui m inter corporales fenfüs nobiliffimus "I € Z Liler 7:44;-:;::. C 223 n U d 1 eft, & éujus officium latiffimé & lon-: giffimé patet. Isincelefti patria gau- V]& ] debit primüm de proprii corporis fplendore & pulchritudine. Videbit (s enim Corpus fuum reformatum à Chrifto, & corifiguratum corpori cla- P titatis fuz, ut dicít Apoftolus in Epi- ftola ad Philippenfes. Neque claritas ejas minor erit claritate Solis: Chri- T ] ftum enim, ad cujus fplendorem con- )j 1 formandi fumus , idem Apoftolus fu- TU pra (plendorem Selisà fe vifum fuiffe o teflaturin A&tis Apoftolorum ; & ipfe Onreti, ; Md Dominus in Evangelio loquitur, & dicit ; Twnc Tufli fulgebunt. ficut Sol in 191 ( TR Regno. Patris eorum, — Quale igitur & quàm gratum fpectaculum videbunt — oculi Beatorum , quatido manus fuas, & pedes , & membra omnia cernent radios lucis ex fe proferre , ut non egéant ampliiis. Jumine Solis, neque Lunz ,.& multó minüs lucernz aut Qd candelzad omnes tenebras undíqüe l: eïji diffipandas ? Sed non folürh corpus uY proprium . inftar Solis fulgere vide- f bunt,fed corporaSanctorum omnium; ac K 4 224 De aterna felicitate, li "m ac in primis Chrifti ipfius, & fanétiffi- ..... W «( m Matris ejus, Quantum lztificat Sol unus exortu fuo univeríam ter- u ( ram? Quid igitur erit videre fimul inumerabiles Soles, non folà iuce illu- y V [ ftres, fed membrorum varietate, &: venuftate pulcherrimos? Neque ineo: N loco claudendi erunt oculi, ne forté à nimio fplendore Izdantur : Nam & ipfi oculi beati erunt , ac per hoc im- paffibiles & immortales; qui enim lu- mine gloriz confortabit oculos men- tis, ne videntes Deum facie ad facierm j opprimantur à gloria, idem etiam do- n te impaftlibilitatis confortabit oculos corporis, ut finelzfione cerpant non Solem unum, fed innumetabiles. . W( Illad etiam accedet ad gaudium ocu- lorum, quód fanctus Auguftinus do- cet in libro.de Civitate Dei , Marty- res beatillimos in ea corporis parte in qua fupplicia pertulerunt ; figna: virtutis pulcherrima &, venuítitfima. przlaturos. Quid igítur erit, videre fanctum Stephanum tot gemmis pre- LI tiofis infignem, quot lapidum í&usin L l W corpos i " 1 Liler quArttut, asj dl»&f. u Ml | corpore füo pertulit? Quid Joannem 12 ll ; Bapuftam , & Jacobum majorem ac Paulum Apoftolos, & alios propé in- ! ! i finitos , quibus collum pro Chriíto /Ml przcifum fuit, videre torque nobilit- W."" 'W»& ' fimo , omníque auro pretiofiore, in- W) credibili decore fulgére ? Quid fan- D] &um Bartholomzum ,cui pellisà toto corpore detracta fuit , cernere coto fl corpore ita illuftrem , ut omnem pur- [n. puram, quantumvis pretiofam , fu- ( dü: perare videatur? Quid erit, ut cate- ra pretermittam, videre Petrum , & N Andream, & alios plurimos, qui cru» cis fupplicium pertulerunt, quaf(i ftel- Jas lucidiffimas in manibus & pedibus cum infinito decore ge(tare ? Nam de l H Chritto Rege Martyrum, qui ad glo- riam füam & folatium noftrum figna Y ) clavorum & lancez confervare vo- 1 F. luit, nulla lingua promere poteft; quantá luce figna illa facrofancta mi- cabunt: Cüm omnis Sanétorum glo- " M W ", ria ad Chrifti gloriam comparata mi- J Wt nor fit, quam fi palchritudo ftellarum tur. ad Solis pulchrit rudinem confera 4 K 5 Quid 226 yr De aterna felicitate, j " wnffc Quid jam dicam de voluptate,quam f 16 capient oculi Beatorum ex conípectu trili totius illius ampliffimx — Civitatis, duam Tobias & Joannes, ut fupra de- ï i if Nb u sonftravimus, non habentes fitis m digna vocabula, quibus ejus d. corem exprimerent , totam auream, & gem- Il mis ac margatitis & lapidibus pretio- fis ornatam effe dixerunt ? ( )uid de- nique de Czlo novo, & Terra nova, DUN quam Scripturz fancte nobis promit- tunt poft ultimi judicii diem, & de renovatione,& in ftatum meliorem E/ commutatione totius rerum univer- 4 fitatis? Hta enim ficut nobis incognita 14 ï funt , ita novo & admirabili gaudio Beatorum oculos oblectabunt , cüm A ü «orum pulchritudo confpici ceperit. j CAPUT VI. De eaudie aumrium. E8sum audiendi & inftrumenta lo- quendi futura effe ia Regno czlo- Y rum; duPitari non poteft : Erunt J enim corpora Beatorum vera & viva, [ ! & ab omni parte perfecta,quale Chri- Aj Atf fti K 227 Tl u j Liler. quartus, fti corpus fuiffe poft refurreclicnermo q D Apofteli omnes , & multi pr&tercà i (u dilcipuli , & mulieres non pauce ma- ii nifeft& viderunt, Nam & ipfüm lo- [j U', | AU j! quentem audiebant, & ipfe illis inter- M rogantibus refpondebat ; ipfe etiam lr beatus Paulus Chriftum de c«lo fibi Ht [ loquentem audivit, & Chrifto ipfe j audienti refpondit, Futura quoque Uhin incglo cantica ; ac prefertim illius vocis , Zlleluja , teftantur 'Tobias & " fanctus Joannes. Ex his fatis aperté l: AUMT oteft intelligi . non defutura in Ci- UI vitate illà cantica plurima & dulciffi- il P^| ma , quibus Deus laudetur, & aures $ J l beatz fanctorum hominum mirificé / 10 oblectentar. Etíi omnia debent effe D [ N J commenfurata, dubium quoque non erit , quin illa cantica tantó fuaviora & nobiliora effe debeant , quantó funt ipfi cantores doctiores ; & qui VH* (]h laudatur fublimior, & locus in quo dl cantatur,excelfior, & audie ntium coc- t | tus intelligentior atque frequentior, [j VM Quid igitur erit in altiffirna ilfa pace, lj & animarut concordía,& in illo cha- 6 rita- [/7 428 De eterna felicitate , ln ritatis ardore erga fümmum Benefa- €torem , audire liquidiffimas voces t i canentium 4/e/vja ? $i beatus Fran- )n! cifcus , ut fcriptum reliquit fanctus Bonaventura, ad brevitlimum foni- 1 tum citharz ab angelo pulíatz, ita ] commotus eft , ut aliud fe putaret fx- culum commutáff: : Quibus deliciis aures noftrz fruentur; quando millia n €antorum & citharosdorum concor- li diffimis & füaviffimis vocibus Deum m collaudabunt 5 & alia millia concen- j tu pari , & ardore non diffimili laudes easdem iterüm atque iterüm repe. jl tent? Et fortaffe non folius Dei lau- desinCivitate illacanentur ; fed etiam u triumphi fané&torum Martyrum , & : ".z:.[:wm l Confeflorum preconia, & Virginum gloria, & SanCtorum omnium con- tra diabolum victoriz cantibus ex- tollentur : Hzc enim omnia in Dei Tl audes & gloriam redundabunt, Qued ergo dicitur ab Ecclefiaftico, QL pro- batns eff in illo, €2 perfetlns eff , erat il r gloria ateraa ; qui potait Iranseredi,e$ wom frr i eft transgre[[/ns , facere mala , €3 non fe- lii IU 6s fl Liber quartus, 229 h cit : Ideà flabilita funt bonatlius in Domi- ïljäz A 50, €89 eleemo[ynas. illius enarrabit omuis n Ecclefía Santlorum ; Quamvis delaudi- bus mortalium in Ecclefia, quz pere- grinatur in terris , intelligi poffit ; ta- men nihil prohibet, quó minüs intel- ligatur de civibus immortalibus ,' & de Ecclefia, qus triumphat in czlis; Ibi enim habebunt veré Sancti glo- riam eternam , &illa veré & proprié ATA U Jl eft Ecclefia San&orum, Et ciim in E- td QU EU vangelio Domíinus dicat laudandos effe à Deo in Regno cxlefti fideles & UT I prudentes fervos ; illis verbis. Euge aol ferve bone €8 fidelis , quia faper pauca fui- VHf fl fidelis [aper mnulta te conflituam, intra , d en ganaium Domini tui : Quid prohibet, I j !f quia exiftimare poffimus, verba illa lil n p Domini, cantu totius caleftis Curiz ,. v excipienda, & iterüm atque iterüm abi dulciffimé repetenda ? Certé de fancto IQL'üd Martino Ecclefia Catholica dicere nori gt " dubitavit: AMartinps bic pauper & modi- T €45 , dives calum iagreditur, bymnis cale- ) Wih Jlibus bonovatur.. Denique fan&tus Au- m guftinus in extremo libró de Civitate h Dei, — J jj 230 De aterna felicitate, lle, [m jl Dei, hoc ipfum difertis verbis affir- jl mat, cüm ait; Jera i£i gloria erit , ubi 0 laudantis iec errore quifquam, nec adula. ) tione laudabitur , uerus bonor , qui nnulls l negabitur diguo , nulli deferetur indignos nj $ed nec ad eum ambiet ullus indignus , ubi 1 nullus permittitur effe, nifi diguns, O igi- tur térque quatérque beati, qui inlo- rl i ( D co illo, unde exulat adulatio , & ubi non invenitur mendacium , audient MV L. decantari laudes fuas fine periculo fu- i Y perbiz, fed non fineincreméto latitix, cidit C APILT VH. T : De gaudz'a BHAYÍHTH. ::;wi]ägi n z * u i E ceteris fenfibus pauca dicenda l erunt, non quód fuis & magnis veluptatibus careant , fed quód illas voluptates, quales futurz fint , »cri- ! ptura fancta non aperuerit. Illud no- d bis fatis conftat , multa corpora San- €&orum ftatim à morte odorem fua- i vifhmum fpirare copiffe , qualem I T alium nemo anteà feníerat, Hoc de VLW&] corpore $. Hilarionis; teílatur S. Hie- decem h H ronymus : Affirmat enim, poít ljü meníes DT [l'(i!;au, 1L£6er gquartis, 231 lg menfes à fepultura inventum corpus MT integrum , quafi adhuc viveret , & ATA tantis fragrans odoribus, ut delibu- mf L j 1 tum unguentis putaretur. Hoc idem de corpore S.Servuli paralytici tefta- i ^l il tur $. Gregorius in Dialogis; Cujus hzc funt verba : Z4nimá exennte , tanta fragrantia odoris affer[a efl, ut omnesyqui li tlic aderant, inaflmabili fnavitate reple- k rentur. Et pauló poft : Qwos[aue corpus Mibf ejus þpulmrc traderent , ab eorum gsari- ARA — bus , odoris illins fragrantia won rece[fit. Nec defünt alia non pauca exempla | fimilia, tum vetera, tumrecentia, Ex j quibus colligi poteft, fi corpora de- ^ ] J f functorum Sanétorum pofít animz d"(f; J glorificationem füavem fpirant odo- rem , multó magis corpora viva & glorificata Sanctorum odorem fuavif- ! [ D) fimum fpiratura. Accedit, quod refert ( i idem S, Gregorius de corpore Domi- ni noftri vivente & gloriofiffimo, cu- um jus hec funt verba in libro quarto h Dialogorum, & in Homiliá quádam n fuper Evangelia : uze prfum refpieiens d ( Tarfilla virgo) Jefwum venientem vi- g dit ; 252 De aterna felicitate, " dit : Tantáque fubità fmgmmiä miri oda- vis afpería efl , ut spa quóque [navitas cuntlis oflenderet , iluc. Autlorem [uavi- £atis veniffe. Quod fi corpus Redemp- toris glorificatum odorem tantz fua- " vitatis fpirat, omnino credibile eft, omniacorporaSanctorum in coclo fpi- W ratura miram odoris fuavitatem : De- " cet enim,ut membra capiti fuo confor- mia finr, non folüm in claritate, fed ! ;;f r T etiam in odoris fuavitate. Qui igitur odoribus dele&tantur, cogitent quali fuavitate replendifint, quando inhor- to illo divino tot millia florum czle- t,ï;;iu,(lw] ftium undique fpirantium odores va- L rios & fuaviífimos glorificatis nari- l, bus haurient. n CAPUT. VIiL De gaudio fenfus euflandi & ! tangendi, E fenfu guílandi (cribunt Theo- logi, non ufuros beatos cibis mor- d L/ talibus, fed habituros tamen obleécta- * tionem aliquam in €o [en(u, ne fuper- Váta- Vl m Liber quartir; 25 Atj vacaneus efle videatur: Futuram ta- ! 13;;"',1 l " tnen oblectationem illam loco & fta- /,: ^ tui Beatorum & immortalium con- gruentem. De fen(u tangendi conue- Riunt omnes, ufum ejus non defutu- rum in cxlo , ciümcorpora Beatorum fine dubio tangi poffint, utpote vera & viva corpora , dicente Domino:; Palpate €9. videte , quia fpiritus carnem fi lil [ €4 offa non babet , ficut me videtis babere, r Aberit tamen contactus omnis impu- rus à corporibus illis, qux concupif- centiam generandi nullam habebunt, Et ut ipfe Dominus loquitur ; Zz re- t ltj-' farretlione neque nubent neque nubentur, ( 1 Jed erunt ficut Angeli Dei in calo, Sed nos in hís, quz difputantur infcholis, im- morari non. volumus. Unum . illud affirmamus , fenfum tangendi non p modicam voluptatem percepturum ] ex perpetua & optima corporis ha« bitudine ob dotes: corporis gloriofi, W de quibus Apoftolus in prioread Co- rinthios2 Seminatur , inquit, zz corrup- ") tHone , jilrgc't IH incorruüpttone 3 Semina- u hr in Ignobilitate, [nrget in gloría; Semina Y ! 434 De aterna felieitate, M ï! j tur dn infirmitate, [Gtrget i virtute 1 -Se- qui h atl minatuf córpus amimale , [urget corpus J fpiritale, . Ex quibus quatuor dotibus five privilegiis corpotum . gloriofo- rum, unailla de. o [o] loria five fplendore uyrl ! corporis gloriofi, ad fenfum videndi I pertinet , ut fuó loco diximus: Keli- H [l quz tres videntur ad fenfum tangeri- di proprié pertinere j Nam quemad- "i modum , cüm corpus gravatur nior. n TM "i ä( bis , plagis, volneribus, quz ad mor- tem ducunt, fenfus tangendi eft, quí A patitur, & dolet : Sic etiam quande stl corpus bené valet, & fanum acrobu« ERE ftum eíft, (en(üs tangendi gaudet. Ma- Vatlst fio igitur gaud AW At in fe nfus tangendi af- La : cictur in exle, cürn poít refürrectio- nem corpora Beatorum imniortalita- w te & impaffbilitate, atque adeó op- timá valetudine in xternum fruentur, " Quid non libenter darent viri, prefer- j tím Principes, fi pertotam vitam à po- )j dagta, capitis, ftomachíive, aut renunt L f doloribus liberarentur ? Qualeigitur i ilv gaudium erit in czlo,1 quolongitflimé in u non folüm mors,; fed omnis morbus 'ï! | i .itifm) Liley quavtne, 25$ l lj L "! & omnis dolor aberit ? Proinde do- T tes illz , per quas corpus corruptibile fürgit incorruptibile, & corpus infir- mum fürgit impaffibile , ad gaudiutt fenfüs tangendi pertinent. Sic etianmi dotes agilitatis & fübtilitatis, per quas corpus anímale furget fpirituale , ad eundem íenfüm tangendi pertinere vídentur. Siquidem fpirituale dice- p tur & erit corpus gloriofünnon quód non veré habeat carnem & offa, if fed quód ita fubje&tum fit fpiritut, ut l il ad nutumfpiritás (ine difficultate , & i nf ..... Ll labore ttioveatur velociffimé, aícen- ;j | dat &ideícendat,eat & redeat, & qu&- libet loca penetret, ac finon corpus;fed fpiritus effet, Quemadmodum igitur i fenfüs tangendi malé habet & dolet, T (l w | quando corpus grave cogitur furfüm t A aícendere , aut velociterde loco adlo Ti cum inoveri ficécontrario gaudet & u xtatur, cüm corpusfine laffitudine & labore vel furfüm afcendit, vel de loco ad locum velociffimé tranfit. En igitur, j ]u " lr à quantà fervitute corruptionis libera- T buntur Beati , cüm non amplius ege- bunt D à46 De aterna felicitate, . i bunt equis , nsque curribus , neque st j C?l ftipatoribus, neque armis, neque ul- ]À re alià; fed ipía per fe corpora bea- "1 ta difcurrent velociffimé , quocunque [ voluerint , & ubique tutiffima erunt, etiam inter medias armatorum acies. Utinam , qui delicias fpirituales gu- ftare non poffunt , quód palatum infec&tum habeant, faltem hec maxi- ma & perpetua bona corporalia con- fiderarent , atque ad illa afficerentur, & ea quarerent! fic enim . fieret, ut paulatim ad altiora confcenderent , ) & perhosgradus ad fempiterna gau- dia tandem aliquando, Deo prz'ftante, venirent, — CAPUT IX H De comparatione gaudiamm terra Vg Cum gzw&iiis cali. Xpofüimus pro noftra tenuitae, E quz fintgaudia preparatain coe- l lo iis, qui ciligunt DEUM : nunc Itj quanta fint ,. erguimentis quibus- ils,.l / '-ü dam ] ff!l( M, Liber quartu. 237 j W'Fbug ! dam externis demonítrare conabimur; tj H H Acprimüm ex comparatione gaudio- rum, queDeus inimicisfuis & reprc- bis in.hac vita ízpenumeró tribuit, Et quidem tanta funt gaudia ia divi- tiis, in honoribus, in poteftate , in voluptatibus variis, quge Deustribuit peccatoribus , inimicis. fuis, eum vel h blafphemantibus , vel in eum non cre- ]u dentibus , ut. beati feré ab omnibus judicentur. Beats7 , inquit Propheta, "n f a dixerunt populum , cui hac funt, Quisex iv wil amatoribus hujus fzeculi non invideat N V Salomoni, qui quadraginta annis reg- ARA navit, &divitiis & deliciis omnibus abund;vit, & feptingentas uxores & d concubinas trecentas habuit ? qui ta- men , ex fententià $, Auguflini repro- busfuiffe videtur. Sicenimloquitur S. TRU Auguftinus in Pfalmos : 4pfe Salemon mulierum. amator fuit , 99 veprobatus eft à Deo. Et inlibris De Civitate D EI, 1 de Salomone dicit, quod Salluítius n Hic bomts imitiis malos de Catilina : Y exit4s. babust. íanctum. Auguftinum fecutus eft Sanctus Gregorius libro fz- . fecundo r 238 De aterna felicitate, m fecando Moralium : H eff ,inquit, quàd Salomon , qui [apientiam non. per[e- veraturus Accepit , in fomnis banc €d de no&le accepiffe deferibitur. Nec diffimiles l Salomoni funt hoc tempore Reges 'Turcarum, & Perfarum , & Sinarum,& artarorum , qui regna ampliffima poffident , & voluptatibuscarnis'addi- &i nihil negant cordi, vel oculis , vel h auribus ,vel gule, aut libidini, quod f omninoó defiderent, Ac ut omittamusifta, qu:x pauco- l : rum íunt, quanta gaudía tribuit Deus in commune mortalibus, quo- J a lj l rum pars maxima Deum,aut non no- FTTT vit , aut ficut par eft non diligit, nec V timet ? Nónne terras cum omniíibus fuis divitiis & deliciis, animantibus , q fructibus, floribus, metallis, in com- mune omnibus tribuit ? Nónne ma- ria, fontes , flumina , lacus cum tot generibus pifcium, in commune om- J nibus tribuit. ? Nónne caxlum , quafi j tectum hujus magnz domus, tot ftel- (ür lis ornatum , in commune omnibus tribuit ? Nónne Solem fuum oriri , M 1 f(h'riw:, Liber quartut, 23* ! | & nubes füas pluere füper bono Ht [ alos ipfe Dominus optimus & libe- LI raliffimusjuffit? Quod fi tanta gaudia peccatoribus reprobis , mancipiis fuis ? ingratis , & omni fuüpplicio digris in ; 'hac vita tribuit, nónnezguum eff, nt | I amicis & filiis füis gaudía fine ulla h) .i.; €omparatione majora cenfervet ? Audi 1 AAV] S. Auguftinum in P(almos : Percatori- ii i 2f 19 , inquit biafphemantibus cum quotidie dat cainm €À terram , dat fontes, fmä?m',. m A Janttaten , filios, copias , ubertatem, Qui h " tfalia peccatoribus dat, quid putas eum [er- gamüï h q vare fidelibus f)is ? De S. Fulgentio cri- bitur in ejus Vita, eum vidiffe ali- ? f » | quando Romz gloriam Senatüs & exclamaffe : Quàm fpeciofa poteft ] cm:ïbus | Y I effe Jeru(alem caleftis . fi (ic fulget j " -Koma terreftris? & fi inhoc fxculo ] 'datur tanti honoris dignitas dili- Ái t Q gentibus vanitatem , qualis honor d & gloria preítabitur. Sanclis con- a, i templantibus verítatem ? Certé S. Auguftinus , fi quis alius prudens t uqus rerum zftimator , tanto intervallo diftare cenfüit terrena quacümque 1[uum"£y gaudia n 240 De Acterka feliestate, ! ' u "m li gaudiaà celeftibus , ut affirmate non ^ j 2X dubitaverit;, optabilius effead unam h folam diem frui cxleftibus gaudiis; : j. quàm omnibus mundi gaudiis frui u ii per multa millia fieculorum ; atque n hzc funt ejus verba : Tanta eff. jucun- 2l ditas lncis eterna, ut etiamfi non liceret atm- * / pltes im easnanere, quam unius diei rnord; propter. boc folizsa innumerabiles um bue- t i jus vita . plezi delicis €8. eircumfluentià ( tempomlmm Lonorum , rctle meritäqu:;,n * contemnerentur s non enimfalfo ac parva ! j i E effetln ditlum ef 5 Melor. efl dies una i s r atrits tuss [aper nzillia.Quid hic dicemus? 4 Si ifta vera funt, ut funt omninó verit- —— u I fimz, nónne equum effet, ut aliquan- ! dolapere inciperemus? Hucufque di- ,,, cere foliti fümus,contemnenda effe bo- LT / na terrena, quia momentanea fünt; , & amanda cxleftia, quia fempiterna N fuünt : nunc 2udimus Auguftinum , jj DocGorem fapientiffimum affirman- tem , etiamíi terrena effent xter- m ^ E na, & cxleftia momentanea , ad- i, ll 1 huc recto judicio anteponenda cffef g bt terrenis celeftia, INÓnne igitur fürdi i, at LG L Liber quartus, 24t UÉt Sremci, & ftupidi , & ftulti füumus , fi d ii propter terrena bona non folüm vi- | :ïuä l lia féd etíam caduca & brevia , con- temnimus celeflia, quz pretiofiffima " & empiterna funt ? Rumpe tu ; Do- j ï ! mine mifericors & miferator , fürdi- ; tatem noftram , illumina czcitatem, LT 'excita ftupiditatem , fàána dementiam, "i Ut quid enim fignafti fuper nos lu- !mi! men vultüstui, Domine, i hzc tam ")m| magna & tam neceffaria non difcer- ;! nimu$? & quare dedifti nobis judici- ; umrationis, fi hzcc tam evidentia non I videmus ?2 CAPUT X M l De comparatione Pavadifi terreffris n cum celeffr. M Omparavimus gaudia mundi hu- C jus cum gaudiis Regni cxlorum: ' comparemus nunc breviter gaudia Pa- ! «1w radifi terreftris cum | gaudiis Paradifi i gülgl cxleftis. Quanta fuerint gaudia Para- wf difiterreftris, vel ex eo cognofci po- lgll iL teft, quód ille erat quafi hortus de- licia r [ De eterna felicitate, 24* liciarum datus hominibus, qui creati j] WW) . erant ad imsginem & fimilitucinem U I Dei , cüm reliqua terra data effet ani- j M mantibus brucis.Unde etiam quado A- lp j ! ) t dam peccando amifit honorem,inquo cm;ml[äïl à Deo conítitutus fuerat, & fimilis fa- tus eft jumentis in(ipien!ibus, de loco gt m illo eje&us, ad locum iftum amanda- E tusfuit. Deícribunt Paradifüm terre- ftrem fan&tus Alchimus Avitus in car- ;:q;g';:;x.w [ minibus füper Gene(im , & alii, regio- nem amoeniífimam & maximé tempe- iil T. ratam, ubi non ureret calor zfítatis, 301 4 neclederethiemis frigus: fed ver per- w petuum floribus exhilararet & autum- nus fructibus omnium generum. re- m N t dundaret. Sed verba ejusaudiamus: Hic ver a[fiduum cali clementia feruat. st Turbidus Aufler abeft , fempérque fub aere P nj udo "«J hn ! Nabila diffagiunt , jugi ceffara [ereno. Nec pofcit natura lo , quos won babet [/ imbres 5 LA hh Sed coutenta fuo dotantur. geymima . vore, ] hgu | l Siccim defit biems, nec. torrida. ferveat ; *Eïde effat , "N n Fratis r z. fllk;fa!(, [ ! Libey guartst, 243 flnihus, [ ii w Eruflibut, autumnus , ver floribus occupae I Annum., Wtd ! 'San&us Bafíiius in librb De Paradi: L ^l ? fo. //ic, inquit, plantavit Deus Paradi- fum , ubi nou. eff ventorum. violentia , nom Q temporum immodefha , non gramdo , mom w W falmina, non turbines , uon biberna con- u M qelatio , non veris bumiditas , non effivus l 1 calor , non autumnalis ficcitas $. ed tena- J 4nt d perata ac pacifica concordia temporum in- ( ter fe. Tempora euim circa wlum locum Ti 1 tripidzant , imb fsmul etiam cum bonis fuis ïüän; 1 / v;fis, f'ipatiem. concurrunt. veris jucunditates : y ii | ellatis alimenta, autumnalis latitsa , hi- m"&:u.u.. | berna quies. — Tenues €3 pellucide funt. a- p li qua, multam in a[pesiu qucunditatem ba- d bentes , majovem vero utilitatem quans 1 jucunditatem exbibentes, Prizs wgitur m[we fmu «: s[um. lecum creavit DEUS , diguum excipieudis DEI plantis, / Deinde planta- ! | p D w i ipfo omnigenas arberum pulchri- "L) ii tudimes , €9 . gratiffmum. a[petium. €$ jucundifimam fruitionem per ip[ns largi- g(i'!älM LU ?4:, SanCtus Auguftinus in libris De Civitate DEI fic de Paradifo terreftri m »'""*'g loquitur : Quid timere vel dolere pote- Áil z Tant li 244 De aterna felicítate , jb vant illi bomines in tantorum | tantà. af- uentiA bonorum ,ubi nec emors metucba- M p "l $i tur, Hec nlla corperis mala valetndo, nec h aberat quidquam quod bona voluntas 4di- ! r pifceresar, nec inevat quodcarnem animám. ve ominis. felieiter viventis offenderet ? j ZAmor. evat imperturbatus in DFUM,at- il que inter fe conjugum fida €$ [incera focie- " tate viventium , €8 ex bocamere grande D " gaudium , non defiflente. quod amabatur Is A ad fruendum. Erat deyttatio / trauqnilla peccati , quà manente nullum. omnimó. ali- uþ;;vigh ; Ml unde malum , quad contriflaret , irruebat, erinitn Et infrà: Quám igitur feliees. erant primi W Vi "m homines , qui C nullis agitabantur pertur- f':'ï'ü'jï ) il bationbus: animorum , 69 nullis corpo- rum . ledebantur. incommodis , tam fe- u t wily d li lix umivería [ocietas e[fet. bumana , f [ nec ilimalum, quod etiam in pe[leros tra- l jicerent , uec quisquam. ex eorum. fHrpe sniquitatem commiteret , que damna- ]l tonem vecperet, Hec $, Augufti- il l nus. Onmitto quz fcribunt de in- credibili amosnitate & foecunditate ] Paradi(i terreftris, Claudius Martius T Vi&or, libro primo Uarmipnum in V,.Llæ Gene- )] MWJI! Liber quartus, 245 LU Genefim, San&tus Joannes Damafcenus H"M/M libro fecondo De fide ort nodo» 355 ! MM l/n 7 r cap, tr. fanctus Iidorus lib. 14. E y-o th [/7 lj mologiarum , c, 3. & Rupertus Tum« Wl enfis lib. 1. in Genefm, eap. 37. i h Sed quidquid fit de his particulari- bus, certé ex ipfaScriptura colligimus, dU fine dubío beatiorum eum locum fuif- A N N fe, quàm noftra hec habitatio fit ; quo- 11 MMf ij niam in poenam peccati Adamo dici- [/ , tur : Quia audifli vocem. uxoris tue €8 ) comedi[Ht de ligno , ex quo pracepera tibi m ue comederes , maleditla terra. i. opere tuo t in laboribus comedes exeá cuntiis die- H s ) if Lbus vitetua : [pinas Cd tribulos germinabit tibi, Et mulieri dicítur : A4witiplicabo [ «yumnas tuas , €d conceptus tuos: indo- hm ) lere paríes filios , €$ [b viri poteffate eris, L t €$ spfe dominabitur tuí, In Paradifoigi- vl tur non fuiffet ftrerilitas terrz , ne- p m t U que laborandum ineá colendá fuiffet, j J neque fpinas & tríbulos germiniffet: dun & mulieres non. concepiffent um- ( t quam fruftrà ; fedomnes cónceptus i Wi partus fuos,eó(que feIices habuiffent : um & quamvis fübjedz vires fuiffent , "| 4| 3 Dnon i 245 De aterza felicitate Tj :zï.'ü non tamen defpotico imperio , fed civili & moderato. Itaque felicem ii vitam homines illifine timore & de- il lore finelabore &anguftiis duxiff:nt. " 'f;'ri l]fjhus Et fi Paradifus terreftris omni ma- lo earuiffet, & multis magniíque bo- : nis abundáffet : quid de cxlcfti Para- difo fentiendum erit , qui rantó effe d debet felicior, quantó eft altior ; & ul tantó melior, quantó pro melioribus T I inftitutus Altitudo cxli Beatorum fine uHá »n comparatione fiblimior eít Paradifo Adami : & homines in a czlo beati , qui peceare & mori non J offunt ; longé ac longé meliores l: funt incolis Paradifi terreftris , qui peceare & mori poterant. !Hud igi- tur efficitur, ut Paradifus ccleftis non folüm omni malo careat , fed bonis omnibus redundet, (ine comparatio- ne ulláà pluribus & majoribus , quàm €a effent, quibus Paradifus terreftris redundabat, Quis càm ità fint , aga- 1 I[ mus Deogratias , quód per Fiii füi redemptionem pro Paradifo terreftri ij Para- Y| [ N, ani-diä. diaboli nobis erepto , diíum u f 'E»'m | Liber tevtint, 247 "s difum czleftem longà beatiorem : l; fimus adepti: & tum ne fimus ingra- Lltre i»; ti tanto liberatori , tum ne nos ipfi l /"&, pobis hoftes videamur , contenda- mus totis viribus ad caleftem Para- difum aditum invenire , eümqueno- bis fide integrá, fpe fincerà, charitate perfeöïä,& bonis operibus aperire., il OAIJU-T XL De cemparatione bonorum mundi, & bonorum . Paradift terrefiris fimul, cum bons Paradifi celeflis folius. Ed jam progrediamur ulteriüs , & S u comparemus omnia bona mundi hojus , & bona terreftris Paradifi fimul pofita , cum bonis folius ccele- f,( h. ftis Paradifi ; & videamus, an forté il- lafimul juncta reponderant. Id veró efficiemus ,fi : ngamus , divitias,im- peria , voluptates, & omnem gloriam Salomonis, & alicrum fimilium feli- cifimorum homiaum, poffe fine la- bore acquiri , & fine timore retine- s NJ 4 tl - ln 248 De ateraa felicitate, 1 ri; & poffe etiam ejufmodi fceliciffi- 1 j.m'. guiaw mos homines nunquam peccare, & Mi lr nunquam mori, ic tamen , ut pof- fint etiam peccare & mori. Hocigitur O ( pofito , fecurus affirmo, bona Paradifi "m :F[f coeleftis folius longé przeponderare bonis omnibus mundi & Paradifi ter- reftrisfimul pofitis. Id veró indecol- ligo ; quód bona illa fimul juncta N numquam poffint humanum animum replere , neque defiderium ejus fati- i are , quia cor humanum boni infiniti capax eft, illa veró omnia finita fünt. J;; Itaque femper verumerit, quod Sanc- b ilul tus Auguítinus in principio Confef- n ;UI Wi fionum fuarum dicit : Feciffi nos, Domi- ze , ad te , C9 inquietum eff cor noflrum', j donec requic[cat n te, & verum efl quo- A que quod San&us Propheta canitz y Satiabor , cim apparuerit gloviatua. DOo- t nec autem inquietum cor erit , mif- 4 erum erit ; & fi miferumerit , heatum u non erit. Paradifus autem coeleftis id f habet potiffimum , ut fatiet animam, d & omnem iuquietudinem | auferat. d Quid enim defiderare poterit qui fimi- "^R ! lis T fl 249 tlj Liber onavtus. M Jis eríit Deo , quia videbit eum, ficuti ]HUM in) C ltv u eít? quid defiderare poterít , quem ? ] ] M M,,) Deusconf(tituet fuperomnia bona fua? h quid defiderare poterit,quicum Dea il A nl regnabit,& colixres Chri(ti erít, quenit Pater conftituit heredem univerío- | AW rum ? nifiquis Deum ipfum inquie- tum cor gerere , & miferum effe dice- re audeat. Deinde bona illa mundi, & J Paradift etiam terreftris, quantacüm- k 2l d Ü que & qualiacámque fuerint ,hoc ipfo 4 d quód amitti poterant, perfecta boria Df non erant, nec fatiare poterant, néque Vi o C quietum anímum reddere valebant, ac per hoc veré beatum & felicem homi- ts nem non faciebant : at bona ccaeleftis ini Paradifi undequáque perfecta & ftabi- a lia fint, neque amitti neque diminui Mi an ullo modo poffunt. Sancti enim in illis i D feliciflimis fedibus conítituti, nec xo- T ri poffunt , nec peccare poffunt, & de ! Ti hn m fempiterná felicitate certiffimi fünt. sidiod Aperiant ergó mortales oculos ia mentis,& ferió recogitent,quanti mo- p u menti fit , cceleftem Paradifum non amittere, Ágitur enim hlc veré de i:ritquiizï fum-, L3; Jir 256 De eterna felicitate, l T fummá rei , non de rebus minutis, aut ! ' fugacibus. Pro:fus enim divino ju- « MM dicio Sapientia Dei dixit : T A À Quid prodeff ; ;*W: bomini , & mundum unsverfum lucretar , anima vero (na detrimentium pattatur, as ss D CAPUT XIL 27] MZW P De comparatione pretii; Paradifi cum ii 1pfo Paradifo, stidi t P Oftrema comparatio erit de pretio; t5 .quo emptus eft Parad fuüsà Chrifto» du i &quo à nobis etiam emi debet , cum Mi ipfius Paradifi magnitudine atque prz- ftantia. Chriftuspretio fanguinis fai «.":',?3 K d«mitll emit nobis Paradifum co:leftem, quem T invidia diaboli nobis eripuerat , non — W ut ipfe haberet , (ed ut nos etiam illo l ' i ( j privaremur: ad hoc enim feduxit. E- t rf vam, & per illam Adamum impulit »,l.ï u "iif in prevar cationem;ut peenz fug con- Íortes haberet. Chriflus igitur eít prudens illeMercator, qui dedit om- " , nia fua ut compararet pretiofam mar- NT garitam, perquam Regnumcoelorum g lg fignificari, fatis aperté ipfe docuit.Ipfe irs eft | Fftä:mf,) I Liber quavtus, ayY [ "jmf;, eft,de quo Apoftolus loquitur,cüm di- ll | ] cit: Empti efhis prerio mapnm.,Et Apofto- J d lus Petrus : /Voz corraptibilibus auro vel r Wi argento redenpti eflis 5 fed pretiofo [anguine Mpy, r quafi Agni immaculati Chrifli, &9 inconta- TIA"mtinatt, Et ruifüm : £»wm,qui emit 1] eos, Dominnm negant, Chriftus. enim "ffljmä; ) eodem tempore & nobis emit Para- IMN difüm , & nosipfos emit. Nam & nos 1 Itj lj Jj captivifacdti eramus. , & Paradifum j I amiferamus per peccatum : Chriftus veró redimens nos à pecaiis, & à ca- ! I M M ptivitate diaboli, fimul filios & hzre- des Dei conftituit , & perhoc Paradi- D L füum nobis reftituit,, Hincigitut ape- T riiur magnitudo czleflis Paradifi , quód infinito pretio dignus fit vifus E .; Sapientiz Dei. Si nunc inter homi- ) Al | nes prudens ditiffimusdue mercator margari'am pretiofam emeret, omni- ;MI r bus facultatibus fuis libenter diftra- Gis, certé nemo dubitaret , marpari- tam illam tam effe eximiam & (ingula- at rem ut dignum pretium vix inveniret., atl Quanti ergo facienda effet, fj judicio dul ullo prxdiü eflemus , poífefio Re- v 6 gni iir De aterna felicitate, 2;2 læm U gni cxleftis , quam Sapientia DEI, * ATA Werbum incarnatum omnibus labori- J " bus, & fudoribus, & doloribus fuis g ! per triginta trium annorum fpatium, »pnt ac demum fíanguine fuo & morte n fuü& pretiofiffimà comparavit ? Nimis (U omninóo ftulti fumus , fi rem illam pretio viliffimo temporalium quorum- p €umque bonorum veprdimus , quam Chriftus Dominus. infinito pretio di- W x 1 'fäïïl'- " nam duxit. D Quid ? quód non folus Chriftus A z hn : fanguiue füo Paradifnm emendum nobis exiftimavit ? fed Sancti omnes p um abillo,edocti , quidquid habebant ; uidquid valebant, quidquid erant , r "I D libentiffimé exponebant , ut Paradi- fumeundem emerent, 1 Quin etiam beatus Paulus clamat : 7Vos fuat con- digna palfiones bhujus temporis ad fu- fHram gloriam qua revelabitur im uo- UP bisn Et fiquis à fanétis Martyribus IT '??."M:x:, omnibus peteret , an libenter tot fuis acerbiffimis tormentis Paradifüm e- & à fanctis Confe fforibus n meríint , an libenter tot fuis vigiliis, jejuniis , ; """;ï'-är, Ora- llhhriw,», | Liber quartts, 1,5 L erationibus,eleemofynis,& períecutio- lmmgiw L, nibus Paradifum emerint ; certé cla- I l: marent omnes cum Apoftolo : Noz fest | Wu:; | candigna pa[fiones bujus temporis ad fu- T f turam . gloriam qua revelabitur ia nobis. u) Quamquam enim Chrifti fanguis pre- tium Paradifi pro nobis fueritnon 1o- m n lüm dignum, fed etiam (ut ficloquar) j hx) qu plus quàm dignum, nempe fuperemi- Myni nens & excedens dignitatem rei, quz emitur:tamen voluit etiam ut nos e* (ds (h h meremus, quó nos honoraret & exal- lm ml taret. Magna enim eft homini: glo- Ef ria , quód Paradilum obtineat nom fo- ul i lüm ex merito Chri(ti , fedetiam ex | tl merito (uo, quod tamen à Chrifti me- Et fi uis nolit , hd rito vim acceperit. cüm poffit, bona agere &mala pati, u6 n (yntmm M ln tb| Paradifüm emat, expeliiturà merca- r turá Chrifti tamquam fervus malus r !1 l & piger , ut Chriftusipfe monet in L] * j parabolà de talentis & Apofítolus wl graviter monet cüm dicit : $£ f//ii , e A baredes ; baredes quidem Dei , coberedes antem. Chrif: f tamen compatimur , ut G conglorificemnr. "m li Á€ [) yir 254 De atern felicitate, g Acne quis forté queratur , fe non yil " habere dignum pretium , fciat non po- ftulari à nobis , nifi id quod babemus. ,f m Sicenim loquitur f:n&tus Auguftipus : nn Kegnum Des tantum valet , quantum ba- , 01 bueris, — Et probat exemplis Scriptugz diving: Qvuid tam vile , quidtam terre- num ; quam frangere panem efurientis " Janti valet Reguum celorum, Scriptum wl a?mäz eff enim 1 Pejfidete. paratum vobis Reg- num , efurivi enim Cá dediflis mibipanem. Emit vidua duobus minutis, Emi Petrus Emit Zacheus dando di- feliquens retia, midium patrimonii, Hxc fanCus Augu- magdt] MII Wm ftinus, cui coníonat. venerabilis:. Be- da, cüm di.it , eum qui nihil babet preter íe, dando fe , illud. emere. (n Kes illa , inquit , :4 eff. Regnum calefte, ^ alind non. quarit pretium , quam te ipfams * tastum valet , AAWIHTA C5 u $ te d4 , V €9 babebis illud. Certé enim Lazarus 1 mendicus nihil habebat, quod daret ; l nifi patientiam indoloribus , & por- '.1.', WW l tatus eít ab Angclis in fiaum Abra- " j L he: & bonus latro nihil habuit in ll "( T bocmundo, quod fuum effcc, preter ^W h ,I06- Al Liber quartus. 245 löq» Jf !j BU J N liberam vocem quà clamavit : 24e- TuHEHIO "Hel , CÀbwR "UEueris in regnum tt- | rdg d sm. Et audivitcontinuó? Hod:e mecum erisin Paradifo, O veré magnam Dei !t liberalitateim ! [3] ^ ineffabilem hominis N telicitatem, qui cum Domino fuo de ! Ul**r-( u pretio. reifuper omnes pretiofiffima n )n hh ] tam facilé tranfigere poteft ! Optas ho- g j moà Deo Paradifum omnium volupta- lr tum ? da teipfum , & habebis illud. BI Quid eft, Date ipfum ? Ama Deum ex *l' [m;km toto corde tuo, humiliare füb potenti ia manu ejus, lauda illum in omnitem- m A 'LE' pore. acquiefce libenter voluntati e- ha jus.fivedivitem , five pauperem, five V Ti j gloriofum, five fanumfive cgrotum te j If effe velit. Omnis enim voluntas ejus " il bonaeft, & omnía judicia ejus jufta iij funt. DicasDeo , Tuus fum ego , fac ii de me fecundüm beneplacitum tuum: u nonrefifto , non reclamo , non detre- (i &o imperium : Pararmm o meum s Denms, paratum cor menum 5 : ANoa mes voluntas , fed tua fiat, Hoc holocau- ftum füper omne pretium eft apud BEUM , qui bonorum noftrorum " Ron ( ! 2;6 De.?terna felic. Lib, IP. p H rum non eget. Nunquidvult Dominus, inquit Szlmue! , Polecaufta €$ vitlimas, C [E zon potins ut obediatur voct Domini ? Hoc holocauftum obdientix offerebat quo- i [C tidie Chriftus Pa:ri, quod ipfe teíta- | T tur cüm ait : Qze placita fumt e$ , facia IU l femper. Et Apoftolus, Chrifti verus imitator t Cozrendimus frve ab[entes, [yue | l» prafentes, placere t1lir. Hzc perfecta re- nuntiatio omnium,qux homo'poffidet, u 4 : | j v«l poffidere cupit : hzc abnegatio fui ( ipfius, ut Deo foli ferviat, eft verum ] j UT pretium — Paradifi. Neque qui hiác L] ratione dat fe ipfüm , ut Paradifum d emat , amittit fe ipfum , fed veriffi- mé feliciffimedue invenit fe ipfum , a dicente Domino : Qw perdiderit a- j ni nimam (uam propter me , imveniet eami 0;4 DA . i €9,9ni odit amimam: [itam in. boc ggunda VY iu vitamatersam cuflodit. eam. Sed " H " uoniam bxc fapientia abícond:ta :I M eít à fapientibus & prudentibus hu- i h jus mundi, qui veré ftulti funt apud Deum, & ftultorum infinitus eft nu- j f merus ; ídeó multi funt vocati, pàuci Á | veró electi. "Q DE " Wlt lj Il -06( il 50- u L ul h. DE JETERNA CO l FELICTTATE n " SANCTORUM, AU SUB NOMINIBUS Haï Parabolicis, LIBER QUIN TUS Wiþ CAPUT- I r:w ] K "i & i. 1 t De The[auro abfcondito in un j 15 4270. | l : d s E Sanctorum felicitate fub ::.Q nominibus locorum ,in MUAT quibus habitant ij,qui ve- TU H ré felices funt & beati , id Y eft, de Regno cxlorum , u M deCivitate DEI, deDomo Domini , | & de Paradifo deliciarum ; hucufque Ícripfi quod meditanti Deus fuggere- sl re dignatuseft.. Addam nuncaliquid defelicitate eádem fub nomine rerum, Wa quibus Dominus fclicitatem San&to- , tumin parabolis comparavit, lnitio vero p j 258 De aterna flelz'cl:'?ate, veró fciendum eft, verba illa Domini, n f 1 Simile ef Regnum calorum , quibus in — al parabolis füis Dominus paffim utitur, non referri femper ad verba proximé *ïs;q 'JEIBU[ sl fequentia, quafi cum Dominus dicit, ' Mi À fi Simile efl Kegnum calorum bomini negotiae 1eri fenfüs fit Regnum celorum effe fi- n Y j mile homini negotiatori: fed referri ad totam narrationem , in qua perf(imili- tudinem demonflratur via adRegnum cxlorum:& aliquando ipfum Regnum " celorum,fivecxletlis Regni Beatitudi- E E nem defcribi obfcuriüs, aliquando cla- SM rius,aliquando nullo modo attingi. Ex- ) plicabo fingula membra divifionis. ]A VM j Cum Dominus apud Matthaum Tf roponit parabolam de feminante , al deícribit fructum quem parit Evan- gelica predicatio juxta varias terrg difpofitiones , & hoc vocat myfte- rium Regni Dei : fed de beatitudine [ Sanctorum nihil dicit. Cüm veró idem Dominus in eodem loco addit U parabolam de zizaniis, attingit bre- viter felicitatem Sanctorum , cüm 'dicit , triticum congregandum , in I j ^ df hor l fffltf!u(' Liber quintus. 259 j [.4 "w ) GUJJV horreum Domini, zizania veró alli- "J j As ! li m ganda in faíciculos ad comburendum, J n l $«d cüm in eodem loco narrat para- 4 ( bolas de querente bonas margaritas , & deinveniente thefaurum in cam- MM po abfconditum;jam claribscomparat !] Regnum coelorum margarite & the- fauro, Atque hujus tertii generisinve- Huq I!rü ; nio fex tantüm inter parabolasDomini: l unam de thefsuro abfconditoin agro, 7) l alteram de margarità pretiosá certiam dul de d-nariodiurno, quartam de domino ii diftribuente talenta, quintam de coe- Ti nÀ magná.fextam denuptiis, Quibus addemus duas fimilitudines ex Apo- flolo, unam de currentibus ad bra- ! IALN ] vium , & alteram decurrentibusin a- i h gone. Ita erunt octo confiderationes D L de vità beatáà Sanctorum ex nomini- : Lv bus parabolicis, 1 l] ; Primaigitur parabola qug habetur ( : apud fan&tum Mattheum , fizie fa- j d cit Regnum cvlorum tbefauro. ab[condito mrg& hïf*; in 4gro ; & breviter docet, quomodo in, V potlit acquiri , cüm ait : Qwem 4ui cg;nduï l] invenit homo ab[tondit , CÀ pra. gaudio L] sllins y 26o De eterna felicitate, gol sllins vadit , €9 vendit unvoer(a, que ba- Ó "n bet, €À emit agrum illum. 'Thefaurus ii li fighificat copiam ingentem auri ; ar- j DT n genti , & lapidum pretioforum : &, l ut monet Paulus Jureconfultus , de- P bet effe tam antiquus, ut ejus non j extet memoria : & ideó non habet H L proprium dominum, fed jure perti- J mil net ad invenienté, Hic thefaurus eft ip- j fa Divinitas, que abfcondita eft in a- ( £ro humanitatis Chrifli,ut recté expo- nunt S, Hilarius & S.Hieronymus in AL i j commentario ad caput Matthzi ter- tiumdecimum. In Chrifto enim , ut ait Apoftolus; abíconditi fant omnes the- [u TT ! W d j fauri fcientiz & fapientiz Dei. Divini- tasautem eft verí(Iimus thefaurus om- i M), nium bonorum, & veré tam antiquus, ( ut nulla ejus,extare poíffit memoria; ) cüm fit zternus, & fzcula omnia prz- MA Dl cefferit: néq; dominum habuit umquá u Í hicingés thefaurus, cüm ipfefit Domi-. F at nus omnium, Sed tamen ad jusinve- L nientium accedere dicitur , quia ipfe Xider] lib:nteríe donat iis, qui venditis om- ] MLT fin) nibus eum acquirere fatagunt, | Dici- Vg tUr fiy I - Liber quintus, 261 üif Mpl tur autem abíconditus , tamquam in *l"ïnr,, ) Itj bv tay agro defoffus, in bumanitate Chritti: / quia quamvis divinitas fit ubique, ta- : j mennu(quam magis proprié, quàm in Cheifti hbumanitate, cui (iceft unita, ut l una períona fit Deus & homo. Quare Apoftolus dicit, Dezs erat in Chriflo mun- dum reconcilians fibi, Ex quam vis nufquá fit magis, quàm in Chrifti humanitare, L tamen ficin eà videbatur abícondita, H ut opus fuerit lucerná accendere, quz D! Deumin Chrifto demonfiraret, Ealu- cernaS, Joannes Baptifta fuit ; qui , ut I fcribit/S. Joannes, erat Jucerna ardens €&4 [acens; & de quo predixir David in perfona Dei patris, Paravi /ucer- ( 1j A pam Chrillo meo, Joannes enim Be- tifta Chriftum manifeftavit, ac veré A ii W DEUM DEI Filium unigenitum often- . t dit, cüm ait . Deum nemo vidit un- quam : unigenitus. Filius qui eft in. finn J Patris, ipfe euarravit. Et rurfüm : A0 Qui de calo venit , [aper omues eff.. . Et T n T pauló póft: Parer diligit Filum , €9 om- v ! nia dedit im manu ejus. in* eredit in auten ,gïl M HD' ] BEilium , /mbef vitam aternam qui U5ere- D i 2623 De eterna felicitate, T g spcrednius eff Filio , mon videbit vitam , ! Jed ira Dei manet faper eum,. Sed quam- J vis hzc lucerna ardens & lucens tam aperté Chriftum Dei Filium manifefta- ret: tamen ludei excecati divinitatem in Chrifto abíconditam cognofcere non potuerunt, aut noluerunt : nam fé cognoviffent , ut Apoftolus loquitur, l nuuquam Dominumgloria crucifixiffent. Hunc ergo thefaurum qui divini- tüs illuftratus invenit , afcosdir , &3 pre gaudso ilius vadit , / C$ vendit uni- vería que hbabet , 59 emit. agrum illum, Abícondere Thefaurum invenctum n nihil eft aliud , ni(i fub humilitatis velo tegere acceptam gratiam : non fe efferre ob lumen divinitüs acce- " prum, neqgue jactare confolationes & revelationes divinas ? ne inanis L' gloria gloriam veram eorrumpat. 4 ( ] Itaque lfaias dicere folitus erat: 5e- AL eretum meum mibi. Ec Apoftolus ; 5* [ * Mf gloriari oportet. ( non expedit quidem?) ve- j niam autem ad vifiones C2 revelationes ii Domint. Scio hominem in. Chriflo ante Revelatio- dnnos quatuordecim , &c. l: nem l m Liber quintus, 265 Ll Wäv': W K nem enim eximiam, quamaccepit ra- M ii " t ptus in Paradi(um, totos annos qua- 4 FI tuordecim filentio texit ; & femper texiffec, ni(i eam manifeftandi necef- fitas cocgiffzt Et aperté dicit; non Y li d expedire ejufmodi dona patefacere ; [ & füb alieno nomine patefecit , uto- w ftenderet quàm xgré id faceret. Tale (/'rih aliquid accidit S, Franciíco, quando facra ftigmata divinitüs illi fuerunt ä impreffa : nam ut S. Bonaventura in D177 ejus Vità rcfert , aliàs folituserat di- m i, vinas revelationesfilentio tegere. & i i cum Ifíaia dicere , Secretum meuta mibi: MV HMUUJMU tunc tamen cüm videtret rem abícondi n non poffe , cum magno timore peten- Q1 4 tibus Fratribus feriem retulit vifionis, vt Porró cum gaudio, venditis omni 12 bus agrum illum emere,ubi theíau- | um rus latebat, nihil eft aliud, nifi eum, "T qui vult. Deo & Chrifto frui in Re- hii gno ccelorum, oportere omninó à fe ipn rerum omnium temporalium affeétum j n.e,»dfn:u; abdicare, & omniafua & fe ipfum DEI "IU obfequio mancipare, iddj; nonex trifti- ds tià aut neceffitate, fed cum gaudio ma- Ü gno ; i l 264. De aterza felicitate, m gno 5 bslarem enim datorem diligit Dens, à Sed qui veré cognovit , quàm ingens l i «wffff]'m Qu thefaurusfit Chrifto in eterna patria frui , videreoculis mentis ejus divini- N tatem , & oculis corporis ejus huma- j nitatem & omnium bonorum Dei & [ jj C hrifti participem fieri, & de tantibo- ni poffeffione in eternum effe fecurum, u t non multum nec magnum illi effe vi- debitur , temporalia omnia & vitam Ái 7 ipfam pro. Dei amore & fzmpiternà fe- m licitate contemnere. Teftis nobis fit S. ( Ignatius Martyr, qui in Epiftola ad Ro- ii manos fcribit : Jgass,erux, befliarum con- "T ] flantia, ad[ciffio , [éparatio, confratlio, di[- Jipatioque membrerum totius corporis inte- ritus , €$ omnia flagella diaboli in me ve- f; niant , ut. fefum Chriflum. merear. adi- pifci. Qui ficloquitur, certé multó mi* n vl p; il nus timeret inopiam , ignominiam , exilium, carceres , ut thefaurum illum i incomparabilem non amitteret. Qui- li cumque igitur ferio cupit Thefaurum xterng vit comparare , ferió etiam cogitet ac recogitet , an paratus fit i omnia alia bona contemnere : alioqui 4l T the- ! M l ^l I;iäer quintus, "äung 4 265 thefaurum illum, fine quo miferri- IN n 'Omzm mus.& pauperrimus in xternum erit, ïsmtm; "n TA numquam neque vivus neque mor- TA tüus obtinebit. j m Sed unde fieri, dicemus, ut thefau- z ij ros auri & argenti tam multi anxié BI fcrutentur ; & non contenti humapá hj ) s diligentiá, d«monum adjumenta per l t n L nefarias artes adhibeant, cum ingen- l ARA NU ti periculo exiftimationis & vitz? Et f ' thef:urum tuum, Domine Deus meus, l N "i ( qui folus poteft hominem ditiffimum w " facere,& quem finelabore;fine fumpti- bus,fine periculo invenire poffunt,tam g» pauci quzrant ? Ego nullam aliam in- , Venio caufam, nifi vel modicam fidem ii Populitui, vel nimiam occupationem n y N j in rebus temporalibus conquirendis; qux fpatium cogitandi & confideran- j lul i di divina promitfa tua hominibus non ] ! relinquit. Ergo, boneDomine, adau- iminmp* T ge nobis fidem erga promiffa tua, & d extingue fitim habendi divitias tem- V ] 1 panpä-i porales: Sic enim fiet , ut majore ftu- "J dio inveftigemus thefaurum tuum, ncru M Et Ev de 266 . De . eterna felicitate, Ecinventum , vendids omnibus, tuo 400 4l lL "i L ] potiffimüm auxilio comparemus. ] lxu& CAPVT l. nerof De Margarita pretia]lz. 1 Ltera parabola, quz eftde marga- l À l rita pretiofa , fimillima eft przce- denti, qu& etiam apud fanctum Mat- thazum proximé fequitur, In illa enim " erat thefíaurus ; in ifta eft margarita, nl W quz inftar thefauri haberi poteft, In li illa oportebat agrum , in quo thefau- rus latet,venditis bonis omnibus com- 1 M parare ; Et hic pariter oportet marga- m ritam pretiofam , omnibus diftractis, NI ( l quz quis poffidet, emere, L'aque ne- ceffe erit, folum , in quibus bz para- bolx difcrepent , explicare. Dilcre- pant autem. in duobus , quid videli- cet in illa nominetur thefaurus, in hac j margarita pretiofa: Et quód thefau- rus cafu fitinventus, margarita à ne- i gotiatore diligenter quxfita, Et qui- dem hoc loco beatitudo caleftis, five Chriftus ipfe margarita nominatur, ut h fan&li Patres docent , Ambrofius in Sermos ']'*-':S]Mä l; "'f'üfimf, De aterza felicitate 26* qd'nis ttj Sermone fexto , & Gregorius Nazian- joj,a zenus Oratione 49, quz eft de fide T "ractatus,Ruffino interprete. Dicitur 4!.*!:1;,;,* j autem margarita in hac parabola id, quod infuperiore parabola thefaurus dicebatur, ut intelligamus , divinita- tem Chrifti (quz eft eternz felicitatis [ objectum, & cujus vifio eftipía forma- lis, utcum Theologis loquamur , bea- L l & u ul titudo atque felicitas) effe quidem thefaurum, fed non divifümin multas l n / EH Ípecies auri, argenti , & lapidum pre- n tiolorum , fed effe rem unam, quxin fe contineat pretium thefauri infiniti. AUl if Margarita enim una res eft ; fed , au- Gore Plinio, culmen omnium rerum pretiofarum tenet. Pratereh theíau- i:ug rus conftare poteft ex folis pecuniis, fed in maximo numero: Qui théfau- rus ad utilitatem folàm, non ad vo- T luptatem & decorem pertiner. Quore r f ne quis ex parabola fuperiore collige- hl ret.czleftem beatitudinem folüm effe utilem, non decoram neque honori- ficam ; addidit Dominus hanc alteram 'n'nmlmï«.». As parabolam, inqua divinitatem Chrifti v Jl M a & lW 268 De aternua felicitate, & felicitatem noftram fimilem «ffe do- «'j:i"ö .'m(g!l cuit margaritz pretiofz, quz propter , ii Jl utilitatem thefauri habet etiam pul- ;zr-iz ^ ! f chritudinem & fplendorem, qui exor. nat & oblectat. Qu Addequód margarita fymbolum eft Chriili, tum ut Filii Dei, tum ut filii i ] Virginis. Sicut enim margarita gigni- il tur ex lumine folis & ex rore czli, ut sprand Pliniusloco notato , & alii docent : ku(vi Sic etiam filius Dei fzcunduüm Deita- tem , gignitur à Patreluminum, qui i eft fol increatus ; & ideó dicitur in Ü Symbolo , /umen de Iumine , Dens verus de Deo vero, Et idem Chriftus fecun- ^H düm humanitatem genitus eft ex rore 2 j ccli, quippe conceptus de Spiritu fan- €to, non ex femine viri, Denique NI margarita candida , lucida, folida, pu- ra , levis, rotunda eft: Et humanitas j Chrifti, & multó magisfine ulla com- paratione divinitas candida eft ob in- nocentiam , lucida ob fapientiam, fo- lida ob conftan&iam , pura quia fine l X culpa.lzvis quia füavis & mitis,rotun- m da quia ex omni parte perfecta, am [ h | fdüi!qf:» Liber quintut, 169 him*.im;ägmg am veró margarita non cafü inve- CUU[Z, U?r: i, nitur, (ed à prudente nogotiatore dili- vl, ! j jvl JG.. n genterquzritur, Neque tamen con- traria eft hec parabola fuperiori , in tl qua the(aurus fortuitó inveniri dici- tur; nam utrumque verum eft , fed in diverfis perfonis: EtideóbDominus,Di- vinà prudentiá,parabolam hancpofte- riorem fuperioriadjunxit, nequis exi- m ftimaret omnibus id contingere, ut de improvifoin thefaurum incidant. Ali- g os enim Deus fingulari gratià ftatimil- LUNI luminat, ut neque quzrentes, neque cupientes, neque cogitantes , ad fidei ( W Mj veritatem, & ardenti(fimam charita- tem, atque adeó certam fpem vitz &ternx obtinendz perveniant: atque ifti thefaurum, quod ad feattiner,ca- fuinveniunt ; quamvisDeus non cafu, fed zternáà providentià fua ad hanc gratiam & futuram gloriam illos prz- inwn' ordinaverit, Alios vero Deus przve- nit quidem gratià fuá , fed non conti- nuó thefaurum illis oftendit, fed infpie :,ämms,:o:;f! rat defiderium inquirendz veritatis, eófque facit follicitos negotiatores,at- :;czit:ïa:, M 3 que !] 2706 De aterna felicitate, j Clï(lwm que adiuvat & dirígit, donec invent- ümm;"l L ant pretiofam margaritam. Exemplo W T il nobis erunt fanctus Paulus & finctus fiti Auguftinus, Sanctus Paulus non quz- M (UiÀ rebat thefaurum verum, qui eft Chri- :.gffï du ftus.fed perfequebaturChriftum ut fe- a ductorem, & Chriftianos ut (eductos : jl Et cüm effet in itinere /prrans minarum :»::ïi:v, t €9 cadis in difcipulos Dominz, Chriftus il- edietumdt li apparuit, & fimulexczcavit oculos vilonst corporis, & illuminavit oculos cordis TT) tam ingenti lumine , ut continuó fa- " u €tus fit prz2dicator ex perfecutore, Et M N quamrvis id felici ca(u hoc illi accide- rit, tamen quod illi cafus fuit, inDeo (Lï'wï"&äb ü providentia fuit.Sicenim ipfe loquitur Y 1 (f!?ïil n n i in Epiftola ad Galatas: 4sd;fLis,inquit, 9s at tonverfationem meam aliquaudo in Tuda- .Q &1.'. ! JEJ l sfmo: Quoniam [upra modum per[equebar W Ecclefiam Dei,£8 expugnabam sllam,&$ pro- ficiebam in fudaifmo [apra multos coeta- f 2605 9y€05,1n genere meo abundantius emu- l lator exiffens paternarum mearum tvadi- tiontm, Cum autem placust ei, qui me fegres i gaw't ex utero matris aea , €$ vocauit per f gratiam [uam, ut reuclaret Filium [uum in V i me, ! L 7 L Liber quiatus, 271 H $! i n [ me,ut eyangelizarem illum inGentibus,con- lg'f L ,Pn u tinuo non acquievi carn & [anguini.Ex quae j) fequuntur. , Itaque beatus Paulus ab utero matris fuz fegregatus fuit à di- * vina providentia , ut Evangelium Chrifti przdicaret: Tamen non quz- | fivit iple bonam margaritam vel the- n faurum in agro , fed forte thefaurus fe Dö'r;;v f "HU j illi oftendit, & fecit, ut amaretur ab j ii;ïlï t ! eo charitate tam ardenti, ut nullis pe- perceritlaboribus : Quin etiam omni- wi' 7 bus periculis fe objecerit , & omnia arbitratus fit ut flercora, ut Chri- ftum lucrifaceret. Contrà veró fan- ä &tus Auguftinus ab ipfa adolefcentia flagrare ceepit defiderio inveniendi pretiofam magaritam , id eft veram uv [] fapientiam atque g&termam fdicita- tem. Sed cüm incidiffet in fectam ,gï,v;e;z!l'n "T V^ [ Manichzorum, diu multumque labo- m ! ràvit; & fecum ipfe quxrendo, & cum aliis difputando , ut inveniret Evan- ii gelicam veritatem : Et cüm in ea fecta ;ijrylli- "TTLIUU nihil reperiffet nifi narrationes fabu- lofas atque mendaces , jam pené de- !;'fli'w;.""' fperabat de veritate invenienda, cüm h M 4 piu- i 272 De eterza felie;:ate, plurímos annos inquirendo confump- ob fiffet. Sic enim ipfe loquitur libro PT ! fexto Confeifionum : Feseram, inquit, f:g(ævdin?' sn profundum maris , €8 diffidebam €$ de- od Placuit fferabam de inventione veri, m tamen Deo , ut aliquando inveniret eiptt pretiofam margaritam : Et tum fine "T ulla mora, venditis omnibus , hoc eít, aj rejecto defiderio conjugii , quo maxi- A ga mé tenebatur , & ípretis lucris & ho- gt noribus , quibus, ut ipfe fatetur inli- u inptu bro eodem, vehementer inhiabat, fe vt ag tocum folius Dei obfequio perpetuó «t mancipavit: Hac igitur caufa eft, m m cur Dominus in parabola priore com- 1f paraverit Regnum czlorum thefauro aigaren fine labore & cafu reperto , & in po- ^dtttino fteriore fimile effe dixerit margaritz du à negotiatore magno labore & itudio TT conquifitz. änima Chri- :fwgDeUs,l lllud nunc füpereft, ut ftiana fecum ipfa, & coram Deo, fe- JIS.,dix il m motis ad tempus occupationibus aliis, ferió reputet , qualis fit hec ne- i Jl b gotiatio , quàm utilis & quàm faci- "."üm [| lis hoc tempore ; & quàm diflicilis, ::;:Idei vel "t lj !fA'Ii'llllff, iUimldm Liber. quintus, 275 Ml | vel potiüs finpoffibilis, ( prefentium M nundinarum amitctatur occafio. Certé )W )M ( filii hujus (zculi non pretermitterent knm B occafionem emendi margaritam , qu AA J A w L imnultis millibus nummorum aureo- rum vendi poterit, & nunc in prafen- - tibus nundinis centum nutnrmíis af- s Pju'sit;quu L It ET x genteis emi poteft, etiamfi opus illis effet ad u(uram gravifimam , centum tl iil illos nummos argenteos accipere: Et filii lucistam imprudentes erunt , ut ::.';;m, [ ! nolint emere margarítam , quz illos AW in eternum divites & beatos efficiet, W A l éüm neque pecunias ad ufüram acci- l lil Í i l) | pere eogantur, reque huc aut illuc di- fcurrere ad querendum pretium nrie- l ceffe fit ; fed omnino füufficiat dare Ji- benter id quod habent, etíamfi duo fo- E | ]àm minuta in facultatibus habeant ? EÉrgo, Domine Deus,luceat lux tuain a M cordibus noftris , da cognofcere pre- WY tium impretiabile margaritz tuz , & fimul vilitatem pretii, quod à nobis Ó exigitur, ut illam obtinere poífimus. ! Adde, Domíne; ad miíerationest EJ ; ni " üt non fruílrà tam pretiofam marga- $ ritam 274 De )ternn felicitate, ii ritam nobis oftenderis: Et tu qui di- Wf,ïd mfl xifti. /Ve mittatis margaritas veftras an- JSTWRQ?H te porcos , fac per gratiam tuam , ut fi TT porcis fimilesaliquando fuimus;igno- T rumm[ i ii rantes dignitatem margaritz tux , & eam glandibus & filiquis peftponen- tes, nunc à te illuminati & eruditi j margaritam tuam cognoícamus & [ ambiamus; & rebus omnibus diven- ditis cum gaudio comparemus. GAPUT. i, De Denario diurno. ! S Equitur parabola tertia de denario ;wmfnmdw P diurno promiffoà Patre familias la- u lh borantibus in vinea; quz parabola ha- ib betur apud fanctum Matthzum. Et UMT videtur prima facie valdé extenuari in NOEIH hac parabola przmium azternz vitz , n,uDE"( cüm comparetur denario diurno, qua um anteà comparata eftthefauro & mar- Y garite pretiofz. Sediíta extenuatio adhibita efl,ut merces congrueret cum ï*jzm?ms. opere & labore : Inepta enim videtur a r fimilitudo , fi laborantibus per unam TT diem in vinea promitteretur ingens -- m E li dþ&ifl'.', mil E[ hf - Liber quistus, 275 "i, thefaurus,vel margarita;aut fceptrum, fi vel coronaRegalis.Quód autem dena- lnj rius iíte non fit denarius paucorum azreorum nummorum , íed denarius 7H cxleftis, & qui fatis abundé fufficiat i ad victum & veftesper omnem a«ter- nitatem, facilé demonflrari poteü. Si- [ quidem merces labori refpondere de- bet: Labor aütem operantium in vi- t P nea Chrifti non debet eftimari ex fola op eris (ubftantia : Sic enim dicere de- bemus omnes cum Apoftolo : ANc» funt Ifl | MM condigna pajfiones bujus temporis ad futu- ll [!f l ram gloriam qua revelabitur in nobis, Sed oportét eum laborem azflimare ex Hbl l u h gratia Dei inhabitante corda jufto- rum , quz eft fonsaqux vive liea- DA tis in vitam atternam. Item ex virtu- m te charitatis, que nobis infufa eft per Spiritum fanétum qui datus eft nobis : W Corona autem vitg eternx prapara- ta eftà Deo diligentibus eum, ut fcri- bitfanétus Jacobus. Item ex conjun- &ione cum Chrifto, qui tribuit valo- j rem & pretíum maximum fructibus ra; & f 1 palinitum vivorum , ut vitis ve 6 operi. DÀ 276 De aterna felicitate, rl 4'u1d i operibus vivorum membrorum cor- I poris fui myftici , cujus ipfe eft caput: n li Et quibus dixit: Gawdete €9 exultate, quoniam merces veflra copie[a e[t in calis, donfi Denique nonne in judicio , quando qasit reddetur merces laborantibus in vi- As i nea,Dominus dicet : zzite beneditli Pa- — « v at tris mei, po[Tidete paratum vobis Regnum à eon[Hitutione mundi; Efurivi enim , €$ de- r ! i 'WDM diffis mibi manducare ? Siquidem opera charitatis pertinent maximé ad labo- f &mUS rem,quo defudamus in vinea Domini. En igitur quàm pretiofus fit ille d denarius, qui ab ipfo Domino nomi- Vr 1 natur Regnum, Neque immeriító de- lia i narius ifte Regnum appellari poteft, 7 777 cim"Chriftum ipfum repre(entet ahsin non minüs, quàm thefaurus vel mar- vufito garitz, Siquidem indenario impref- z fa cernitur imago Principis , & verba ttiof infcripta,& figura rotunda. Chriftus T autem eft imago Dei invifibilis , ex Tem Apoftolo ad Coloffenfes; & Verbum VN zterni Patris, ex Joanne Evangeli- "Mp fta ; & non habet initium dierum, nec * n finem vitz ; ex Apoftolo ad Hebrzos, "bt quod lf(üg'wfl 4 Liber quintus. 277 | "'i?mm'u;' M quod per rotundam figuram fignifica- tur, Et denique pecusie obedinnt omnuia, 1 ul Vi flä,';- ut dicit fapientiflimus Salomon; & ,rtrcg;f,; lj Chriítus eft omnium Dominus, ut te- ul ftatur S. Petrus in actis Apoftolorum. Ergo denarius qui datur laborantibus in vinea, Chriftuse(t, Deus verus, ac ï*?i&'& Elj()m per hoc vita zterna , dicente fancto LA Joanne in priore Epiftola fua : U: co- M, gnojcamus verumDenm C fmus in veró Fi» lts lio ejms. Hic eff verns Deus , €$ vita aterna. M,ü T Sed videamus quibus dandus fit kf l pretiofus ifte denarius : Quem qui fe- I [ i melobtinuerint, nulla re ampliüs in- j 1 digebunt. 7zcz, inquit Dominus. epe- rartos , €$ redde illis mercedem. Itaque laborantibus in vinea fine intermif* r:;ræl;&nr:i fione, fine ceffatione, fine negligen- tia dabitur: Non dabitur autem ftan- tibus in foro otiofis, vel aucupio, aut venationi , aut ludis & jocis vacanti- j bus : Merces enim tneritis redditur, 4V N] non gratis datur, & multó minüsim- meritis donatur: Quod enim Apo- d fj ftolus dicit, Seipemdia peccati mors , gra- Mebtafi tia autem Dei vita «terna s Ideo dicit, q quia J 278 De eterna felieitate, " quia fine gratia Dei przcedente nullus g Iiit poteft bené operari, fic ut debeatur jeunià ii merces eeternz vitz: Sed accepta df ( gratia, quz gratis & non ex operibus erdm datur, utique ftipendium bonorum (U?le ! operum vita zternaerit, Sicenimlo- 'ninf quitur fanctus Auguftinus in Epifto- TT la Sixtum Romanum presbyterum : spiin Sycut merito peccati tamquam flipendimm vedditur. pors : 7 ; mertto juflitie tam- , M E quam [Ipendium vita aterna, Neque proptereà quód omnibus gim mig d operariis detur idem denarius, exifti- mandum eft in Regno czlorum pra- tidi g U mia effe omnibus paria: Denarius enim vitam eternam , five Deumfive ; )fx,Abral' d Chriítum fignificat ; & omnibus vi- u n f ta eterna, & Deus atque Chriftus communis erit. Sed quemadmodum '*"M,h' 1 idem fol clariüs conípicitur ab aqui- a quàm ab aliis avibus , & idem J ^ m ignis magis calefacit proximos quàm mquo' remotos; fic in eadem zterna vita *l inter videntes Deum & Chriítum, &' clarius videbit & jucundiüs gaude- RUR bit unus quàm alius ; & ficut diverfa erunt '"';'*w'mcr, *)(fl'll(ifg(, Liber quintnt, 2779 Mi j erunt merita, fic etiam diverfa erunt n premia. lllud magis movere poffet , M cur Dominus in dittributione merce- dis ordinem commutaverit , dicens: Redde iis mercedem incipens à noviffimis n[que ad przmos, $2c erunt novi[[omi pri- mi, C primiuovilfimi. Multi exim [unt w Vocati , paucs veró ele&li. Sed hoc perti- L M hN j A net ad gratiam Teítamenti nóvi , ut 17 intelligamus , nos feliciores effe Pa- n tribus Teítamenti veteris; ac per hoc Deo grati fimus, & in vinea ipfiusdi- ligentiüs atque alacriüs laboremus. Patres fancti qui ante Chrifti afcen- AUA fionem vineam Domini coluerunt , Adam, No£, Abrabam, Mofes, & ce- teri Patriarchx & Prophetz, qui ho- M ü A | ra prima, tertia, fexta, nona vocati N funt, non [olüm longo tempore labo- t raverunt, quia diutiüs vivebant ; fed eiam poft obitum mukis annorum centuriis,G aliquot etiam millenariis, iT vu mercedem, id eít denarium expecta. W verunt. Apoftoli, & Martyres, & reli- ) qui operarii qui undecima , id eft, no- villima hora, interprete fancto Joan- [ ne, l 250 De aterna felicitate, ':'j. "i ne, venerunt ad vineam excolendam; u paucis annis laboraverunt, & ftatim acnirt a morteRegnum coelorum ingreffi de- narium acceperunt. Quanta eft hzc vl lmm( W f«l i gratia, quàm magna, quàm folida, n quéd poffit, fi velit hemo Chriftia- w u ( nus, breviffimo tolerato labore contie li ( nuó ad eum locum afícendere , ad AU quem Íancliffimi patriarchz atque u Prophetzlongiffimo tempore füfpira- zi runt ? Nonfine cau(a veteres illi Pa at tres cum quodam veluti murmure, " ! u quod admirationem potiüs quàm W li m AT ! (l V. j querimoniam fignificare videtur, di- H cebant : ZZ seviffimi uaa bora fecerunt, ioort A €$ pares illos nobis fecifli , qui portavimus " pondus diei €$ effus, Sed Dominus pro nobis refpondit: J4mzce , son facio tibi Ti T injnriatn , nonne ex denaria convenifti me- cum ? "Tolle quod tnum efl, €9 vade: vole 0i autem €3 buic noviffimo dare ficut €3 tibi. Qu refponfionon fignificat; homines J novi Teítamenti ex gratia, & nonex m juftitia parem cum illis mercedem accipere ; Sed habuiffe gratiam ube- ö??ïj" riorem, perquam brevi tempore non "t Ininüs, ! ^l Liber quiatus. 281 li Mi minüs, veletiam magis laboraverint M in vinea, quàm longo illi tempore ;ac h. H per hoc mercedem parem, vel etiam majorem juftéacceperint. Certé Apo- f ftoli tempore quidem brevi, fed fru- fí Dl,l &um longé maximum D omino vinex attulerunt,. Quando unquam Patriar- Ifv f Mi che vel Prophetz , reli&tís omnibus (f t temporalibus curis.totum pené orbem terrarum peragrantes, integras Ethni- V(.'&mm. corum provincias ad verum Dei cultü jj pertraxerunt ? Quando antiquis illis ] Em temporibus tam copiofus exercitus Martyrum profide veri Dei tormenta ny omnia & mortes acerbiífimas pertulic? i 1l Quando in veteri Teftamento tot cho- ri (an&tarum Virginum inventi fünt , ': n qui Agnum immaculatum fequen- J n tes, integritatem animi & corporis Deo voverent & redderent ? Et ubi fuerunt antiquo illo tempore tot Pa- ftores & Doctores , qui fuper gregem ] fuum vigilantes, fcriptis eruditiflimis id eft hzreticos. & [* AW con:ra lupos , Ethnicos, depugnarent ? lbi deni- 1 " que tantus numerus Eremitarum & PUK Mona IM 282 De atevna felicitate, nmy» «t hüflm Monachorum, atque aliorum Religio- forum; qui vitam Àngelorum zmulan- m res in folis Dei laudibus & orationibus quit ein dies noctesQue confümerent ? H«c & alia id genuseminentiffimz virtutis e- ,gWS mdif M m u xempla ad gratiam novi Teftamenti pertinent: propter quam gratiam re- W ii &e Dominus parabolam concludit illis g, jevfr: B verbis: Sre ernat novilfirni primi , €$ primi novilfimi. Multienim fuat vocatt,pauci ve- u W)G r elet£li, TT Id eft, multi vocati ad vi- / ^ neam excolendam omnibus ztatibus -,cï,«"u "T ! mundi perhoras undecim , fed pauci 1 B electi, id eft, non numero pauci , t Wdi'! fed uniustantüm , ejufjue noviffime M luptnj horz homines, electi funt ad gratiam Li'm)mm novi teftamenti , per quam & maxi- xunjtut murm fruétum laborando fecerunt , & tsj [ maxima premia breviffimo tempo- d. w re acceperunt, lg Neque veró exiftimandum eft , a l omnes, qui horà undecimà vocati DUUM funt , denarium accepturos, fed eos Vr folos , qui breviffimo i!lo tempore 2 a ! totis viribus in vinea Domini labo- KT raverunt : plurimi enin funt , qui "ii . Ícien- li i'fü!, 283 " Liber quintiz. fcientes hanc horam effe noviífimam , T i & modicum naos tempus babere,non di- ï J* cunt , ut par effet, Brevis eft vita no- ftra; ergo firenué laboremus ut in fpa- tio temporis modico fructum pluri- mumadferamus ; fed cum infipienti- bus dicunt, id quod legitur in fine fa- l ,pientie : Dixerast, inquit , ceguantes N v apud fe mon retle : Exiguum , &9 cum ta- dio eff tempus vite noflra; €$ non efl vefri- j gerium in fine bomnis,CS non efl qui agni- 1us fit veveríus ab inferis, Et pauló póftt i Venite ergo, 3 fraasauv bonis qua [unt ; G8 I Ma( utamnMr creatura tamquam in juventute ce- leriter. — Fino pretioo C ungvento nos im- pleamus: €$ non pratereat nos flos temporis, Coronenus nos ofisyantequam marcefcantz nnllum pratum fit , quod non. pertran[eat luxurte noftra, INemo nofirám exors fit n« xuria noffras ubique reclinquamns, fgna li h latitie : quoniam bac pars noftra, Hec fünt eorum verba , qui vel Deum non Uo] noverunt, veldicentes fe noffe Deum, M factis atque operibus negaverunt. Qui quidem tam multi funt, ut etiam NI * * ad eos referri poffic illa. concluio AMults p 234 De aterna felicitate, ! L!M]J] Multi funt . vocati 5 p4ucs vero eiett: p Multi enim funt vocati hora novifli- ii 1 j! ma, fedpauci ele&i , quia pauci fic la- jj boraverunt , ut denatium percipere mererentur. Vzigiturnobis, quihora noviffima ] J vocati, magnam partem illius horulz - : ludende & dormiendo confümimus .* 5 IT cüm deberemus de momentis fingulis - 770 ita folliciti effa , ut ne unum quidem 040 momentum otiosé nobis elaberetur: T pendetenim ab his momentis zterni- m f tas przmierum aut pcenarum. Et fine vt Mtpt) dubitatione quo major. eft gratia Te- 200 il ftamenti novi Chriftianis coneefla,tan- 1; ; rU d to gravius punientur, qui gratiam il- j am in vanum recipiunt; & ficut erunt . j kl noviffimipritni in accipienda mercede , V ld qui ftcenuélaboraverint hora noviífi- - n ul ma ; ficerunt noviffimi primiinfuppli- . €iis perferendis , qui hora noviílima l;aimo W ftrenué laborare neglexerint. "g qopbdpdubdepdpgeppqup V / QG APUX IV TU D ! d De Taleatis , t Gaudio Domini. "g Quarta WJ f/m(( Liber quintus 285 'v!,n Uarta parabolailla eft. inqua Do- Pt minus apud Matthzum de prz- N mio beatitudinis ita loqmtur Euge dw ferve bone. CÀ fidelis , quia fuper pauca fuifli fidelis, [uper. multa te conflituam s intra in gaadmm Domini tui Quo J !loco duz res promittuntur fide- M 1 libus fervis, poteftas amph(fma, & 1 gaudxum maximum. Super mtita, nes quit , tecozfLirsam, Et qua fi ('ntlllamul- d WU 7 l J d ta explicat alio Ioco, cüm dicit: Zearzs | elle fervtas . quem , cum venerit "Deminus Lt |y POT ejus , invenertt fic factentem : quomam [u- bf peromnisa Lona [ua con/htu:t eHum, Quid €ft autem fuper omnia bona Domini i — conftitui, nifi poteftatem accipere in omnesres inferiores, & confortem hen Mi nuu- ;| imperii, quodhabet Deus in mundum j univerfum ? Quis capiat,quanta fit hzc poteftas ? Quis Rex aut imperator in hi terris cum minimo Sanctorum compa- rari poteft? Sed quoniam tanta poteftas in ho- , m mine non videtur haberi poffe fine | j magna íollicitudine & perturbatio- ne animi, ideó adjungit Dominus : ii Dnit 4n- K ] r 286 De etevna felicitate, o Intrain gaudium. Domini tui, Quafi di-- , -M*[äi [Pi cere velit, Quemadmodum te confor- temfaeio fummz poteftatis, fic etiam j I j facio fumma quietis & voluptatis, n ) Til quam nulla follicitudo impedire vel MF ht diminuere poterit. Quan:um fit hoc um gaudium quod promittitur juftisin cz- imquo lo , inexpli.abile prorfüs eft, neque an- W VOnqu 1 teà (ciemus quàm experimento didice- rimus, Interim tamen ex tribus voca- AUL OR li bulis hujusipfiusfententig aliquo mo- T i if do füfpicari poterimus, g:udium i;lud foremaximum. . Primum vocabulum ur, &il eft, »stra: nam quód non dicatur; in- f'izïmmcdo | » tretin tegaudium Domini tui; íed con- X ! £rà, sztratu £v gaudium Domini tui; argu- ll I mentum eft, quód majus fit illud gaudi- )H um , quam ut nostotum capere pofli- VDIS, mus, Ítaque intrabimus nos quafi in A N mare magnü fempiterni & divini pau- t Mi j dii, quod nosintus & extrà totos re- A05 IT Quis Ádi N plebit , & undique rcdundabit, M TT ergo in tanta gaudii affluentia locus penn H ? Alterum ver- poterit efle triftitiz L ET. bum eft, £» gaudium . ubinon pro- j ^ni f mittitur nobis gaudium hoc autillud , de "Wt 1fdi:i!m) | Lihr quintia. 287 LU LU | de hoc vel illo bono ; fed ipfum gau- x lr i !ï[:'; dium abfoluté, ipfa voluptas dulcé- nE do, ipfà fuavitas, Ec quomodo non to- b taliquefcat anima,tanta füavitate per- fufa? Sed tertium verbum eft, quod in r immenfum rem hancexageerat, vide- J i licet illad, Doszni tz;. Intrabimus enim nonin gaudium quo gaudent homir :s T vel Angeli quicumque, fed quogaudet Deus, in quo füunt omniainfinita. Quis DN cogitare poterit , quale fit gaudium li L Dei, qui perfecté cognofcit infinitam M bonitatem fuam , &illa fruitur , deilla !N J gaudet infinito modo ? & tamen , O Chriftiane , quod nuncnon vales cogi- tare , poteris experiri &guftare, atque illoin eternum frui , fi fervus bonus & ii fidelis effe volueris, Videamus igitur nunc , ad quem vel ad quos tanta promifífa perti- ; : neant, At illos nimirum pertinent, M qui talenta fibi à Deo tradita multipli- ü care cum fide curaverint, Similitudo !t enim petita eft ab homine divite , T qui bona íüa fervis fuüis cradidit, & uni dedit quinque talenta;alteri duo & mf&ü*ïïf [ tertio j 288 De aterna felicitate, d tertio unum ; eífque mandavit , ut fol- C;':u;äuf fl(l licité prudenterQue negotiando talen- n fure ta multiplicare procurent. Et quidem ; m [Oni variz fünt facrorum Interpretum fen- yipo: tentiz de fignificatione talentorum, a Alii per talenta intelligunt gratias da- A WA " tas, alii Scripturas fanctas: alii fcien- ] t;mrerum exteriorum quz per fenfus acquiritur, efTe volunt auinque talen* TO at I ta5; & intellectum atque operationem m t effe duo talenta; & intelle&tum folüm, upicum effe talentum : alii denique lii i simiod bona naturaliaut ingenitum judicium; t & fpiritualia, ut donum fidei, fpei,cha- n*-u(- m UM ritatis. Sedomnesineo conveniunt; f fU. multiplicaretalenta, effebené opera* riin falutem fuam & aliorum. Mihi &Ul H f duy r* occurrit alia expofito que non repu* ^" xl gnat ceterís , & videtur per omnia L li r l accomodari ad ea quz Dominus de à d talentis dicit. t Ac primüm talenta hoc loco appellantur bona Domini : d (j Tradidit , inquit , $//s £onafua. Dein- n p de talen:a jubentur multiplicari .ne- . h l *Ep.'w gotiando in eadem fpecie . Qu'nquc li talenta. radidifH gibi , ecce. alia quin- Vrj " qgue | lfrr'mm(, Liber quintus, 298 r que [uperlueratus fam.. 'Tertió dicuntur ?flEg dari unicuique fecundüm propriam virtutem, Poftremó, à fervo malo & pigro talentum tollitur. Ego igitur pertalenta accipio animas fidelium ac piorum hominum, quz committuntur Ifta fiddi & di'igentie Pralatorum. enim fünt verébona Domini , quz no- bis non donat, fed curanda & multipli- canda committit, Ideó non dixit Do- minus Petro, Paíce ovestuas, fed oves ineas, Reliqua funt bona noftra , quamvisà Domino data, utingenium, judiciü, Seripturz, gratiz gratis datz , & reliqua omnia.Sed animas fideles & plasvocat bonafua, vineam fuam , H familiam füam, fponfam fuam : pro his venitinmundum, pro his redimendis fanguinem fudit, ad has lucrandas mifit Apoftolos , quibus dixit, Faceram vos fieri pifcatores beminum, Deinde animz fideles multiplican- tur in eadem fpecie, quando Prz- i latus verbo & exemplo convertit pec- 7- catores : quod fecit fanctus Petrus , quando adcentum viginti fideles,quos r ul l 290 De aterna felicitate, l n illi Chriftus initio commifit, quando ait j9iili Pafce oves meas, in die Pentecoftes in ipfà prima concioneconvertit ad tria ycti d millia hominum , deinde ad q.inque :,gfgpj?nl-fl ( millia, poíteà ad multamillia : & fan f n &us Gregorius Thaumaturgus , qui 1 j ] m quando fa&tus eft Epifcopus Neoczfa- rienfis, fideles invenit feptemdecim ; A conend fed eositamultiplicavit, ut cüm effet irnptur morti proximus, intam ampla civita- du ] ; " te foli feptemdecim reliqui effent infi- YO deles ; quam rem fanctus Gregorius TU Nyffenus refertin Vita ejufdem (ancti dbtolt Gregorii Thaumaturgi, quam copiosé iif diligentérque confcripfit. &t l , Adhzc ifta calenta committuntur ,qu unicuique fecundüm propriam virtu- z:ie; Tf tem, Deus enífn, qui novit vires, id "n f eft, prudentiam , fcientiam, charita- fortitudinem omunium , non à ( tem , t fion commendat. animas ni(íi illis , quos novit idoneos ad onus illud feren- "u lr dum. Et ideó nemo deberet feinge- '::cum]qu[( "tl reread curam animarum , ad Epiíco- patum przcipue, nifi vocatus ab eo; Vabl qui diflribuit talenta fecundüm pro- priarg titre W ! fläm. Liber quhrrur. 29I Id priamuniufcujuíque virtutem. — Alio- AC qui mirum non erit, fimulti cadant fübonere: neque excufationem apud Deum invenient, fi dixerint , fe hume- lm ros non babuiffe tanto oneri pares: re- fpondebicur enim: uis te co&git onus Wil fupra vires fübire? nónne tu voluifti, & rogáfti, & contendifti , ut illud ac- MT ciperes ? nuncigiturpatere , ut ligatis i manibus & pedibus projiciaris in tene- bras exteriores. Denique talentum commiffum fer- pIf vo pigro.abillotollitur. Et hoc quoqs rectitlimé quadrat, fi dicamus, talenta effe animas fidelium, Qui enim unum talentum accepit, id eft , curam folius Yi animz fus , fi eam nonrectécuravit, perdet animam fuam: fiet enim diaboli mancipium. Quemadmodum enim iv Beati libertatem filiorum. Dei acqui- runt, per quam liberrimé manent;ubi, volunt , & faciunt, quidquid volunt : fie etiam contrà reprobi amittunt om- um nemlibertatem , &ligatis manibus & al h J j pedibus , neque ambulare poflunt, ubi €, quod cupiunt, an»" volunt, neque facer 2 ed ln 292 De aterna felicitate, Vs fed manerecoguntur,ubi non volunt , " & nihilagere eorum,quz volunt ; atqs hoc eft perdere animam fuam. Ita- qu tion que fententia hzc,in qua per talenta ü intelliguntur animz fideles,omnino ac* commodatur parabole. Quomodo au- um tem alix fententiz apté accommoden- tur , difficile admodum eft docere; (ed Jl d gfnrdligi ( nonideó falfe , wel/rejiciendz funt; l i l ,.':.h. r;tibug(: quianeeeffe non eft ut accommoden- t tur omnia, ut reCté monet fan&us LMJ Joannes Chryfoftomus , fed fatis eft ut id accommodetur , quod eft przci- m.x:agm]?ng E puum ín parabola, Nos tamen explica- TL tionem noftram perfequemur , alias., ut dixi, non repudiantes, £t (f Igitur Domipnus tribus generibus d hominum talenta commifit : iis qui Hiftm, perfe&i funt , quales effe debent E- I CH pifcopi, quinque talenta dedit, id eft, u integros populos curandos : aliis mi- f d nüs perfectis, quales Parochi effe fo- VT 1 lent, duo talenta , id eft, paucio- n TT resanimas, qu&e unà Parocecià coa- tinentur : aliis adhuc magis rudibus V*ï:zmenio & infirmis ; quale eft vulgus fingu- I$ Vïfifiïmet ; E x dU Liber quintus. 293 WORUR lis (ingulatalenta, id eft, curam fug T J folius animz., li Quamvis & ipfi de- bent eo modo, quo poffunt , verbo il Vil privatz exhortationis & exemplo in- nocentis vitzalios convertereà pecca- hi tís ad viam juftitiz, & eo modo talcn- D fs Et lj ?l tum fibi credicum multiplicare. quod diétum eft de Epi(copis & Paro- üh Mfl'[/ ! li chis , idem intelligi debet de principi- A bus & Magiftratibus feculi, & de patri- í] M bus familiarum. Sic enimfícribit fan- hM / ld &us Auguftinus:Unssquiaue pater fami- d lias boc nomine agno[cat paternum affcttum ! L lj tht féea familia fe debere. Pro Chriflo , €9 pro vita aterna [uos omues admoneat , do- ] :'um:, 1 ceat , bortetur, corripiat, umpendat bene- 9 ; volentiam,exerceat di[ciplinam, ità 1n do- V mo fua Ecclefraflueum , €9 quodam modo Epifcopale implebit offcium. Atque in huncfenfüm Magnus Conftantinus di- €ebat fe Epifcopum effe extra Eccle- ] fiam, quia curabat, quantum poterat, ! t NU | ) m ut Ecclefíia confervaretur & propa- lt t garetur, nec tamen Ecclefiaftica mu- g nia ufurpabat. Ac nc quis exi(timet, unum folum "p L ' ho- N 3 ln 294 De eterna felicitate, r hominem , aut unum folum genus ho- minum in hac parabola reprehendi, jj u ag quiaille (olus.qui unumtalentum acce- perat, repreheníus & punitus legitur: hqu Íciendum eft, voluiffe Dominum, ut s,quids " Ti gndüs ex illo intelligeremus pericula ma- jorum. Quemadmodum enim ex eo, ; "T quódinjudicio noviffimo premia da- um l m b t bit facientibus eleémofynas corpora- les, & poenas non facientibus , intelli- gricin gimus majora przmia danda effe faci- s p entibus eleémofynas fpirituales,& ma- nl Dut xima fanctis Apoftolis , & Martyribus, uditnit & Virginibus heroicas virtutes exer- hwj 1 centibus; & contrà majoribus fuppliciis iij fà afficiendosfures , &latrones, & per- u ij ^ juros, & facrilegos, quàm eos qui ele- [ 'üfl Á €mefypnas paupeiibus non erogave- ' " m runt : fic etiam hocloco.ex eo,quód is, f;si:ml:urur: Qui unum talentum acceperat , quod UT tacilé multiplicare poterat, tamen non u multiplicavit, graviffimé punitur; in- Autedon f telligere debemus,tanto facilius effe,ut At Epiícopi & Paftores & Principes & Trry. Magiftratus in bae re delinquant , * t quanto gravius & periculofius mu- nus ii!i;',!,rquc h um Liber Quintus, 204 « u fod»'n i & mgusexercent ; & tanto etiam gravius 1 Mp j ) j in jadicio puniendos,quanto major eft i Al n jactura multarum animarum, quam i unius. " m i Audiamus,quid San&usAuguftinus Tl Wklü* de periculo gradüs Ecclefiaftici dicat AU v« li in Epiftola ad Valerium Epiícopum h fuum: 24ate omnia peto, ut cogitet reli- T 0v at giofa prudentia tua , nibil effe in hac vita, ) €$ maxime boc tempore , faeilius €5 letius d €4 bominibus acceptabihus, Epifcopi aut [j )&k l Presbyteri aut. Diaconi officio , [ perfen- &orié aut adulatorie res agatur : Sed nibil WR apud. Deum triftins , miferius €À damua- bilias. Item nibil effe in bac vita , €$ ma- xime boc tempore , diffcilius , labortofittsy periculofius Epifcopi aut Presbyters Aut Diaconi officios Sed apud Deum nibil bea- tins,fi eo modo militetur, quo nofler Impera- " tor jubet.Hzc ille, qui hoc ipfum argu* mentum in reliqua Epiftola fic tra- &tat, ut optandum fit , ut omnes Ec- J clcfiaftici eam attenté legant, atque ii potiffimüm , qui ad Epitcopatum ve Presbyteratum temeré afpirant: Et J ! cüm obtinuerint, qucd petebant, & inveg NA4 irt 296 De aterna felicitate, invenerint, quod quzrebant, aut gre- f(.jüifnf» j [ gem fuum deferunt, aut aliis rebus in- qp : ,wM'O, l'y tenti nihil minüs quàm de curando p & propagando numero fidelium & MV D piorum cogitant. Paftores certé in no- €te Natalis Domini paftorum emnium ïasribcs [ Principis, cuftodiebant vigilias noctis naxrfc:ff," fuper gregem fuum: Et fi hoc fiebat i N — i j V " d fuper gregem rationis expertem , ab ilis qui figuram gerebant paftorum n ne ni Ecclefiz; quanto magis fieri deberet 2 lvl wl od à paftoribusovium rationabilium,pro quibus Chriftus ipfe dum in terris ver- faretur, pernoctabat in oratione, non u u ATT W- utique pro fe, fed pro ovibus excu- ymd bando ? Et fi patriarcha Jacob proovi- n bus foceri fui Laban tanto laborecon- «.?vaabin ) ficiebatur, utdiceret, Die notluqne ff ET urcbar €$ geln , fugiebátque [omnus ab AUE oculis meis: Quid facere oporteret pa- 1l fterem ovium Chrifti,pro quibus ille 1217 fanguinem fudit? Et fi diabolus tam- at quam leo rugiens circuit quxrens ï'vïü lnl quem devoret: An nonetiam aquum L effet, ut bonus paftor affidué circuiret t gregem fuum, quarens quem liberet ? Vi Scd, 1j ] Mt lm;, Liber quintus, 297 g Sed, inquieht, negotia ejusdem Ec- L clefi cogunt ut gregem deferamus, ;Wemg Non contradico, fi negotium fitgra- T f&fä Í ve& tempus breve in eo expediendo M j i. | confümi debeat : Alioqui majora ne- — gotia minoribus anteponenda funt ; lt — ! " & majora per fe , míaera peralios ex- ' M " pedire deberent. Nam fi negotia co- bt 1 E.Q guntà grege difcedere. majora nego- 1f l m "RI ! tia, imó & bella graviffima cogunt à Ü 1j gregis defenfione non difcedere, Into- pat enim Apoftolica tuba : /en eff no- d) bis collatlatio adver[us. carnem 9 [angni- gm[* nem , fed adver[us principes €À. poteflates, m -adver(us mundi vellores tenebrarim. ba- J -yum , contra fpiritualza nequiti in. caleffi- Ti " bus, Ext fiduxabeft , quis docebit mi- wiquht lites, quomodo debeant tela nequiffi- | um r [ mi ignea extinguere? certé Dominus Petrodixit, & in eo Paftoribus omni- u bus, Pafce eves meas: Catera tacuit, ut j qvujï.:s 1 intelligeremus hoc munus effe praci- um puurn. Et in Epifcopali confecratiene m dicitur: Pade , predica populo tibi com- ii mi[fo; Etde temporslibus negotiis ni- hil additur, ut Epiícopus admonea- iusmliit;fï L $ tur, E ] l,'f' ! 298 P DA u felicitate, tur , non effe equanda temporalia fpi- i mn&m ii ritualibus, multo veró minüs antepo- nenda, Deniquein Confilio Cartha- «iitiut ginenfi quarto ferió mandatur Epifto- j d pis, ut gubernationem viduarum & Q ^ pupillorum ac peregrinorum non per $ lU fe, fed per Archipresbyterum aut Ar- ss chidiaconum agant , & ut tuitionem qidin teftamentorum non fufcipiant , & ut at $ pro rebus tranfitoriis non litigent T provocati ; Etut nullam rei familiaris " Mf [ Vf? curam ad fe revocent 5 fed ut lectio- TET ni, orationi, & verbo przedicationis U tantummodo vacent, Itaque Cezci- lium Epiftoporum ducentorum qua- r tuordecim, id eft Africz totiusiin quo etiam Sanctus Auguftinus interfuit, Wla voluit omnino Epifcopos omnia tem- ) n I ld poralia negotia, etiam pia & neceffa- At ria; per alios tractare, ut ipfi liberiüs a tuendo gregi & multiplicando va- iid «arent. n W iil) Hac igitur parabola, ficut eftendit tnd felicitatem zternam effe rem przci- 31 t pué exoptandam,cüm contineat pote- Raf ftatem maximam,cum maxima volup- Rüng tate l ']Wflp Liler quintus. 299 t tate conjun&am : Sic etiam demon- Ut W Al ftra; viam ad eam felicitatem effe la- J borem atfiduum , in falute animz fuz D) li [ & aliorum quzrendá & procurandá M Á pofitum, Quem laborem qui fubire recüíant, non foiüm felicitate illa, & J ) l illa eximia poteftate & voluptate pri- vantur ; fed ad inferos damnati poenas «ternas lount. Sic enim loquitut Do- » Df t 1 minus: Iputilem fervum eiicite in tenebras exteriores ; Iltc erít fletus , €$ firidor den- (j tium. Ubi & illud diligenter eft atten- dendum, fervum, qui tanto fupplicio 1 addicitur,non impium, non facinoro- WA (dl i jl füm , non fceleratum, fed dumtaxat inutilem appellari; Nom etiamfi ali- fl Vil quis Epiftopus autParochus;five Prin- omnimg- ceps aut Magiftratus, five paterfami- iM RU lias, five quicunque alius criminibus aliis vacet ; cb hoc folüm quód inuti- H» M " Jie fuerit , id eft, falutem fubditorum & iuam pro viribus non procuraverit, "T. eiicietur in tenebras exteriores, ubi T erit letus , & ftridor deniium, qui wv numquam finientur. Et fi (ervus inuti- lis hzc patietur;quid fiet de ferv oma- us i igno, lir: 300 De ateraa felicitate, g ligno ; cupido, fuperbo, luxurtofo, & yitiis plurimis cooperto? Si fervusin- j sfüneront utilis reprobatur , impius & przvari- €ator quam rationem de talentis fibi E 3 oblcä creditis Domino reddet? Certé qui ? ifta confiderant , non ambiunt prafe- ajeguo Guras ; & fi cogantur eas fufcipere, lo " xfiotrun cum timore & tremore femper vigi- lant,tamquam rationem exactiffimam autisque draare. pro animabus fibi creditis reddituri, abhodierc CAPUT- V. us De ce2a4 2HASHA. wütoon) U:NTA parabola, quz eft apud fan- TLNRDL l C&tuum Lucam , felicitatem Sancto- :äau(qpe [ rum ccnz magnz fimilem facit, E6 PT i eerté non fine mgna ratione : Siqui- Q 1i dem in coena magna, nuptiali vel Re- ; già, inveniuntur omnia qoc fenfus ( humanos oblectare poffunt, & qux fl IIl f ? potentiam, & divitias,& gloriam hu- i ij j jus mundi demonfítrent. I:aque Rex ^ y Iu Affuerus cüm centum viginti feptem provinciis imperaret , ac vellet often- "at índ iq:qulhlþi tare divitias glorie Regni fui, & ma- 3 (me gnitudinem atque jactantiam poten- "Vg E fmmuf | h jl li Liber quintus. 301 tiz fux, neninvenit rationem com- Mu hn IQ mod orem atque aptiorem , quàm ut li ) convivium ex omni parte magnificen- tiffimum exhiberet. Primüm enim in u ! caena magna oblectantur oculi in ap- paratu fumptuofo totius aulz;in ordi- ä ne miniftrorum vellibus decoris & n VMIRTY) Mf pretiofis indutorum, in vafis aureisat- W que argenteis.quibus inferuntur cibi ( AU i, I —— oblectanturaures variis muficis inftru- mentis & vocibus cantorum & canta- Y tricum audiendis: Oblectantur fenfus NgM. olfaciendi in odoribus florum & rofa- ld rum , in unguentis pretiofis & aquis *kiurrp&nig "F odoratis;alii(que rcebus edorem fuavif- l ! fimum fpirantibus: Obleétatur fcnfus ul WT fuu guftandi in condimentis ciborum li M omnis generis , & vinis preriofis un- hi dique allatis: Oblectantur denique y. ) MM "" j l fenfus tangendi in recubitu five accu- r: bitu in lectis moliiffimis atque gratif- ii fimis. Itaque in ceena regia ac nuptia- li conveniunt fimul omuia feré cor- ]: T« poralia bona, quz hic in terris inveniri lt QU poffunt : Ut non fine caufa Dominus j p reprzíentare volens felicitatem quax 3 h j o2 De eterna felicitate, E:rrr'dcbemus' in febonaomnia comprehendit,coenz magnz illam comparare voluerit: De uin sg CU qua etiam legitur in Apocalvpfi ; Eea- 13 qui ad c&am nuptiarum. AAgni vocati goin t ag font.. Deinde quàm fit magza iila coe- na Domini , ex eo cogno(ci potefít, g ntq enden quód omnis gloria corporum glorio- ag forum, erít quafi poftrema menía, in l quábellaria apponuntur. Tantaautem ,' Qrham : 1r0r) C0 eít bellariorum iítorum fuavitas, ut UM fan&tus Petrus videns aliquando cor- Jy k;:jarailwon pusDomini fplendereinftarSolis;dixe- rit: Bozum eff nos bic effe. Ec fi talia funt d tawlrs c bellaria, quid erit fubftantia coenz, quz in fruitione divinitatis pofita c£? at Dénique bona omnia mundi hujus iT qui pihil funt aliud, nifi quafi cortices & T putamina fructuum Paradifi. Et fi ta- pf lia funt putamina & cor:ices ut homi- t d nes iliorüm amore & defiderio infa- V. tl U N niant ; quid erunt fructus ipfi & poma ib Paradifi ? Et (i talia funt poma & fru- ümjt i &us , quid erunt cibi reliqui folidio- b n res & przftantiores? Certé tales erunt, tur't vt fine faftidio femper edantur, & nrï qmd(] m femper defidereptur, Neque tamen "i fufpi- fdkiwll Liber quintgs. 303 "odny, " | fuüfpicari debemus , in ceclo futu ram älrarev p effe coenam , qualem bic habent ma- '"APORI';S;Q gni Principes, cüm nuptias celebrant: n J n Siquidem in caelo erimus ficut Ange- l Mp 1j li Dei, qui neque nubunt, neque du- cunt uxores,neque vefcuntur cibis ad vitam mortalem fuftentandam necef- fariis, Erit ergo czzna plena divitiis,& deliciis, & ornamentis , & gloria fta- tui Beatorum conveniens. Haec enim W dicuntur nobis hoctempore, quia me- liora & majora non vidimus. - Sed ab i his difcere debemus , tantó fore cc-« w nam illam noftris cenis quamvis lau- tiffimis meliorem, quantó coelum di- flit àterra: Et quantó Deus quiillam parabit.potentia & divitiis mortak- bus Regibus praftat. Àc cur, dicet aliquis, felicitas Bea- torum comnz potiüs quàm prandio comparatur? Hujus rei illa eft ratio, ! quia prandium fit in meridie, & poft prandium negotia traétari folent uf- que ad vefperam : coena veró fit ad fi- nem diei, quando negotiis omnibus ii peractis fequitur coena,& poft ccenam M W quies jet De aterna fehettate, 304 ,5 lml quies ac fomnus. Itaque in alia para- fv bola quz eft apud Matthaeum, ubi agi- ;WWIM, tur de Incarnatione Domini . pran- ais dium introducitur,ob nuptíasquas fe- " cit Rex filio fuo. Siquidem Incarna- alii MT tio Domini , & nupie cum Ecclefia vt fponía inchoatz,funt in meridie, id eft animd fatis diu ante finem mundi, Poft quod al lcttet prandium multa gravia negotia , ac FTET potillimum redemptio mundi & re- conciliatio hominum cum Deo cele- dpeiciln m Ui brata funt, Sed traductio fponíz ad tl qio domum fponfi & coena nuptialis,poft- quam ceffabunt omnia negotia, & fo- Md Manmo 1 mnus dulcitfimus confequetur, id eft, requies eterna ad velperam diei & fi- t nem fzculifiet, Hzxc igitur caufa eft, "i i cur confummata & perfecta gloria tptíom Beatorum coena potius quam pran- & um dium appelletur. Tï?mu,pidjm Sed operz pretium erit videre, quid n fa&to opus fit , ut ad coenam illam ad- [ mittamur. Id veró Dominus ipfe in uw, l] (l parabola fua fatis aperté docuit; ait L DT enim:Z1omo quidam fecit conam magnam, AT rm ,m 0 €$ vocavit multos, Sed Mi ceperznst fymul 9mes A UE "fr/m", * Liber quintus. 39$ liv hü emnes exctrare, Primus dixit: Villam emis «H'.' nece[fe babeo exire €9 vtdere illam,rogo te, E— babe me excu[atum. Et alter dixit: Tu- l ] a beum emi quinque , €3 ea probare ila : J Rogo te,habe me excn[atwm, Et alius dixit: Uxorem duxi €$ ideó non po[[un uenire. Mi- M ! ra res! invitantur homines à Deo ad coenam nuptialem & Regiam, & recu- fant : Quid facerent fi vocarentur ad laborem militiz, aut ad iter longin- [: quum & periculofum ? Hacnimirum eft cecitas humana, quz vix adduci | N oteft,ut credat,quod non videt. Sed w p quid eft illud tandem.quod coenz di- vinz,ideft fümmo atque eterno bo- no, mortalespreponunt? Tria domi- ï nus proponit impedimenta falutis, quz ex genere fuo mala non funt, & UT ib l tàmen ex affectu minüs ordinato falu- vil * RAR am eme- tem zternam impediunt. re, boves probare, & uxorem ducere, g peccata non funt; fed illa Regno ex- lorum przponere. incredibilis cecitas QU eft: Ectamen multi ubique reperiun- ;x,smm;i tur Chriftianiquitanto ftudiotempo- g»^ raliaifta confectantur; honorem five [ digni ln 306 De aterna féicitate, f;ïäï[faïüii dignitatem fivepotentiam,quz inem- j t pione ville notatur; lucra, five utili- tatem , quz fignificatur in agricultu- L';ïll Quæ b» qi d ,8 ra & exercitiobeum; & delectationem ac voluptatem , qua ex novis nup- jgdsum tiis capitur; ut totos dies & noCtes in t nl - iis comparandis, fruendisdue confu- mant, obliti penitüs premiornm cter- s Dommis n norum & maximorum , qus promifit trigili Deus diligentibus fe. Neque contenti a mpwm jhum funt plerique mortalium villas eme- p TT re,juga boum probare, & uxores duce- re ; fed utlongiffimà recedant à falute, ;uimjfmz:!u villas alienas invadunt,furantur boves aj d & concubinas vel meretrices alunt:ne- UMT queumquam cogitant, multodue mi- * (undi Lb nüs confiderant, quale difpendium fit, propter ejufmodi quifquilias, coene (( Dominijacturam facere.Certé quidem "rttülrun fiDeus nobis vermiculis terrze non coe- tUl nam infinite fuavitatis in cxlo pro- N nitos mitteret,led micas deilla menfa caden- "t (j ] tes aut ciborum reliquias pollicere- & M 'ot tur, adhuc util: nobis effet temporalia Ecw l bonaunivería cótemnere,ut micis illis M) HCqU atque reliquiis frui poffemus. Quanta "NU ( igitur MLIM, Liber quintus, 307 M igitur amentia eft, jucunditates modi- - Ü lm l cas & fugaces anteponere ipfi coenz UT Dominice , que bonis omnibus & b M?L l fempiternis affluit, & in qua cum An- T 1j ij Tl gelis fanctis & cum ipfo Domino An- gelorum in regnis cxleftibus accum- bemus ? Porró Dominus nofter , poftquam Ilj isprzmic.«-g demonftravit,quid impediat ingreffum At ad coenam magnarm, addit etiam reme- dia, quibusillaimpedimenta tolli pof- w fint : pergitenim in parabolafua , & ait: (f Tunc iratus Paterfamilias dixit. fevvo fuo ; i Exi citó in plateas €$ vicot ciumatis 5 pan- peres , ac debiles , €3 cacos , &$ claudos in- troduc buc. Quia divites occupati in villis & bobus emendis, & in uxori- bus ducendis, ad coenam magniPatris- wn)*,ïï VN familiasire recufárunt,advocat paupe- li res quineque pecunias habent ad vil- Ü T las & boves emendos, nec facilé uxo- i res inveniunt, cüm non habeant, un- u de illas alant. Advocat debiles, qui r4/(. T nec ad villam proficiíci, nec boves ex- ercendo probare, neque uxores duce- :re,ut,rmxa:g te poffunt. Advocat cxces , qui nec m villam !] so8 De aterna felieitate, &t j villam videre , neque beves ditigere,' H:;& nec facile üxorem invenire queunt. ; SCLU! Advocat claudos, qui ad villam per-: as gere, boves exercere , & in nuptiis ^ l æ*am | tripudiare non nifi difficillimé queunt. ; irqid) Ifli igitur tamquam liberi ab impedi- ^ ais $ mentis omnibus , quibus priores te- ' li d neb:ntur, ad coenam magnam admiffi "^ VT meritó fibi ipfi gratulari poffunt, quód ' od eos Deus pauperes, debiles, cecos, &^ u m claudos efle voluerit. Muli querun- * j tur ia haé vita,quód nati fint pauperes, vel f«piüs egrotent , aut capti ocuhs, st BU vel pedibus impediti infeliciffimi effe " n videantur ; & nefciunt quid boni pre- ! paret illis Deus in feculo futuro , ob Ti &T hancipfam,quam homines vocant mfc- licitatem: quod fi fcirent , gauderen m utique & exultarent Proinde nemo : 30 W debet de providentia Dei queri, fed in ul in emnibus gratias agere Patri optimo i mqunn Deo, cui eft curadenobis , & femper : Bu lm in ejus acquiefcere voluntate. u Thgl Sed quamquam hzc ita fe habent , *" Um ü hoc tamen loco proprié pauperes in- tl telliguntur,qui fünt pauperes fpiritu, i 44 53U d]a, 1 p Atl Liber quintus, 399 Nl non opibus; & debiles,non viribus,fed TT uTl fiducià in (e ipfis ; & cxci, non oculis, Jf T u fed auftutia; & claudi non pedibus.fed mr*'l&l affectibus. Dicam hoc planiüs, Paupe- hij res qui ad caenam Domini admittun- ii l tur , illi funt, qui Apoftelum audientes [ non volunt divitesfieri; & (i pecunias habent, non habent ad coacervandas, Fn)ï,:gmcai- Ü vel in vanitatibus coníumendas, fed lia adfacicndum,quod Spiritus (an&us di- Mi cit per 9s David: Difper/it , dedit paupe- ribus ; juflitia ejus vaane in [eculum [az uli. Et debiles intelliguntur illi, qui non confidunt in virtute fua , nec in viri- busfuisgloriantur. (Cxci veró funt il- L] li, qui veré credunt,quod nen vident, " h prefertim de premiis juftorum, & füp- d " U pliciis impiorum. Qui enim certó fibi perfuadent , pramia juftorum ve- N W ré effe maxima & fempiterna, & poe- J nas fimiliter iniquorum acerbiffimas, p & nullum. unguam finem habituras; j | n profectó non manent terra affixi , nec maeg j lr fo) ni faciunt ea,quz funt infra lunam, fed ibi eorum fixa fünt corda, f ubi vera fünt gaudia. Denique be- ! né l if jto De «eierua felicitate, l iyüufmp H né ac feliciter claudiilli funt, & ad TP j eoenam Domini meritó afpirare pof- zimosct funt, quorum pes dexter multolon- , &ifm gior eft (iniftro, ideft, affectus in De- j t um, & in bona fempiterna, longé ac ^ longé major e(t pede finiftro , id eft , a- ïï]';äss.anim more in carnem fuam, & in bonater- um rená ac temporalia. actif Sed audiamus fententiam magni Pa- st trisfamilias in eos, qui coenam fuam inconfideraté ac ftultiffimécontempfe- ettfrgi pilont AVM QuX runt : Dico vobis , inquit, quàd nemovire- W vim illorum,quivocati fuut,guflabunt ca- gl r nam meam., S«it enim Dominus, brevl idnm p futurum , ut illi qui vocatifuerant, & I " prefentibus inhzrentes bona futura tmi lbt tamquam inania contempferant , de- m pofito corpore & f:nfibus carnis extin- élis, & terrenis bonisinterra dimiffis; EC incredibili defiderio cenam illam efü- "ia w riant. Nam ut loquitur Propheta Da- MT vid, Convertentur adve[peram , €8 famem M 1 patientur ut canes ,. €$ carcuibunt eivita- zz- W tem, Plsn& ad vefperam, finito die Ms prafentis vite , convertentur ac refi- — ten- Pïfcent, quando inutilis erit poeni tia j 74 ,»'f!«&m, Liber quintur, d DT tia ; & famem patientur ut canes rabi- di, & circuibunt Civitatem Domini ; Mio. Jun t fiforté micascoenzillius obtinere va- d leant. Sed firma ftat fententia Domi- ni: Nemo eorum gufítabit coenam meam, ij Ofi fcires , anima, quidfit , Nongu- ftabis caenam mei ! O fi capere poffes, Mtürmg) quanta erit illa fames miferorum, & Wt quàm dulcis efca, quá in zternum pri- il Jf l 'n-'; vabuntür! Et quidtuncdarent, figu- ftare poffent, quod ardentiffime cupi- ent? Sed nihil obtinebupbt, etiamfi mundum univerfüm in poteftate habe- rent, & torum promptiffimé renuntia- rent Qs cum ita fint, convertamur dum tempus habemus, dum dies eft,& dum fructuofa pocnitentiaeft. "Nunc n , e(uriamus coenam illam dulciffimam , nunc famem patiamur, non ut canes immundi & rabidi, quiincibo capicn- do nihil cogitant ni(i bonum oris & n v venttis : (ed uthomines rationis pzr- ticipes , efuriamus cibum zternz vi- tx,& panem Angelorum , vel etiam manna iliud abfconditum , 4wod semo Tf fét, lr t 312 De aterza feliaitate, j fcit , mifí qui accipit , & quo Deusipfe abzterno & in zternum fruitur: & fic vivamusin hoc exilio , ut non diliga- s musexilium, íed ad patriam füfpire- 4 n yido n mus,ad quam cum pervenerimus, non fitnobis nec«ffe civitatem circumire ; ;M M " fed per portam /laté patentem ingredi- ,fuki ;ra;m [ amur ;atque ad cazmam Donmini liben- ine n d ter admiili , pane vitz & aque (api- entiz, id eft, cibo potudue gratiffimo ewetm: & fuaviffimo (atiemur. ij d Dj d bt CAPUI VL ts Jun $s n di De Nuptiis, e Virginiäus prudent»'- bus e fatuis. x fimujh m!m,ü' r Liíma parabola illaeft, que fimi- n u lem£. cit felicitatem San&orumRe- ia galibus nuptiis, ad quas invitatz funt u g virgines decem, quing; fatuz & quing; ttin i prudentes, Ubi primüm breviter ex- &i plicandum eft, quis fit fponfus, & quz :7:' ) i'l 3 fponía : deinde,quàm excellens bonum ET fignificetur nomine nuptiarum : po- w'*"'ïim li ftremó, quid requiratur, utad bonum Wi!m' tam eximium pervenire valeamus. AC '!:w bm ! ( m Liber quintus, 1 &QUO Dïl 313 Àc primüm nemo dubitare poteft, u fs A uin Sponfüs fit Chriftus, Id fan- &us Joannes Baptifta difertis verbis l li expreffit , cüm de Chrifto loquens M f ait: Qu babet [pom[am , [pon[us eft , ami- eus autem. [ponfi qui flat. $ audét eum, Idem nj gaudza gaudet propter vocen [ponfe, " ipfe Dominus innuit in parabela de d l Rege; quifecit nuptiasfilio fuo. Idem " Apoftolus apertiffimeé confirmat , cüm u ait Corinthiis , Defpondi vos uni viro vir- — gmem caflam , exbibere Chriffe, Idem | ! denique fan&tus Joannes in Apocaly- dini pfi Gignificat, cüm ait : Gaudeamws €$ l | exultemus , Ó demus gloriam ei, quia ve- | merunt nuptia AAgni,Có wxor ejus preparavit |fe-.. Et rurfum: Beats, quí ad cenam nn- | ptiarum. Agni vocati funt. De fponfa *qué certum eít, quód fit Eccle(ia, ! Apoftolus enim in Epiftola ad Ephe- fios manifefté dicit ; Szcwr Ecclefra fubje- ! Ka efl Chriflo , sta f9. mulieres. viris fitis in omnibus, — Viri diligite uxores ve- "L ffvar . fiut Chriffus dilexit. Ecclefiam , j m f : $ fe ipfum tradidit preea, — Exinfrà: Pro- t T ?s?KE- -ij bec relinques: bomo. patrem. & D ITen l 314 De aterna felicitate , trem [uam , £5 adbayebit uxori [ua , e ynB eyunt duo ia carme una, ^ GSacrameutum m hm boc magnum efl : ego atttem dico in Chri- l n l fí , €$ in Ecclefia. st Sed uamvis Ecclefia fponfa Chri- AUs füi fit, & fideles filii dicantur Eccle- Le*ïzïuxum [ fie , quia ipfa per lavacrum Baptifmi . il us eos quodammodo parit Chrifto . ta- d n men quoniam Ecclefia nihil eft aliud, nifi coetus fidelium,ideó animz fide- du fin . les omnes funt fponf& particulares ; sdon 1 uomodo Ecclefia fponía eft univer- í a lis. Non enim fal(ó canit Eccle(ia voydro. RT OOOR, de fanGtis Virginibus: /eai fponfa Chri- ffi , accipe coronam , quam tibi Dominus tigi pmpamwt 14 lernum, Quamquam ,;.fïcvicqu:hc m autem Virgines fan&e fpeciali ra- tione dicaptur fponfe Chrifti ; quia | Mul carnale conpubium refpuerunt, ut fo« fl li Chrifto fpiritualiter nuberent ; ta- men relique etiam anime Chriftia- [j i U nz, (poniz fünt Chrifli, cüm ei per l fidem deípon(& (int , & per charita- Mu tem unitz , & ad coónfüummationem L fpiritualis con jugi an cælgrum Rggno * * fufpirent. At : Jam ( [ Liber quintur, 315 U j J jam veró quale bonum fit, huma- ' nam animam cum Cnnfto,etlam quà "^; Deus eft, connubio jungi, fi quis ca- | pere aut digné cogitare poffet, fortaf- !tl fe nihil magis honorificum, nihil utili- us, nihil dulcnus neque in hoc fzculo, NT neque in futuro reperire poffet. Magna eft gloria, utilitas , fuavitas , fervire Regi Regum; major, interamicos & domeflicos ejus connumerari ; maxi- ma, Filium DEI & Chrifti fratrem nominari : fed fponfam dici poffe Dei, conforte.n throni, confortem thalami, confortem coronz, confortem titulo- D. rum omnium, plufquam maximum bo- "MI num, fi fic loquilicet, mihieffe vide- tur. Hoc enim eft, quod apud Ifaiam [ w Dominus dicit de fpiritualibus eunu- chis: 9Da£o eis in domo mea nomen ime- hus à feliis &9 filzabus. Id eft, nomen conjuyis dabo eis. Quis capiat, quàm excelfum ,. & quàm honorificum, & quantz obleclaiionis fit, non folüm Ü d Deum videre, & cum Deo colloqui & " convivere ; fed unum [piritum cum / Deo fieri, &in Deum, id eft; infurhnum [ O:2 bo- int De aterna felicitate, " ( $16 j d bonum transformari ? Apoftoli verba ;. l ylt ï lj fünt: Qæt adberet meretrict , umum cor- ;. d f ï A l : Yi * erunt enim duo im carmé " pus effeuur þzaldium ( un4, Ourautem adbaeret Domino, unus Á (nrit " fpirittts cff. . Ex rurfüm : /os vero omnes AU " mj revelata facie glariam Domin: fpecnlantes, ' stif [ $n eandem imaginem transformamur á cla- ' ) vitate in clavitatem, taumquam 4 Domini s m p n $piritu, Quis erit fenfus voluptatis , " TT à claritate vultüs ^ quando uniti Deo, a m a ejus irraditati transformabimur in cla- 1 l :,iïqJZMmUS ritatem Dei, ut quàm (imillimi efficia- mur Deo? Similes,inquit Sanctus Joan- d nes , eierimus , quia videbimus eum, frcuti t V eff. Non erimus fimiles tantüm, ut/ i J QX imagines ad ejus fimilitudinem creati ;! f datum fed (imiles in gloriá, in beátitudine " 1 in felicitace, Apoftolus Paulus inititis QtHicin illa mnagna extafi, quam paffus eft, i cüm raptus in Paradifum audivitiriü arcana verba , quz non licet homi-ati niloqui , nondum erat beatus; &ta- üirfr men ita abforptus erat in Deum , ut'anjij, non adverteret , an effet in corpore yuij, an extra corpus. Quanta igitur eritijn illa feliciffüma unio animw cum Deo, (j '4,,(()1(1:123' Liber quintus. 317 ij ll & quàm erit abforpta & immerfà in Mj mari totius füavitatis anima illa, qua A T [ unus fpiritus eritcum Deo ? Tale uti- t que hoc gaudium erit , ut $, Bernardo teíte, illi comparata omnis alia jucundi- r 14s maror [it, omnis [uavitas doler , omne hM M [/ i duice amarum , omne decorum fxdum, om- d i ne. pofirem, quodcumque aliud. deletiare polfit , moleffum effe meritó judicetur, ii Sed quando ifte complexus Sponfi pulcherrimi cum anima beata inef- fabilis eft, queramus nos potiüs, & ä ex parabola propofita intelligamus , quid requiratur, ut ad nuptias illas omni ex parte feliciffimas admitta- mur. ld totum ex qualitatibus vir- inum prudentium cognofcemus , cüm illzíolz, fatuisexclufis , ad nu- piías Sponfi czelcftis intraverint. Quin- que funt conditiones five qualitates, T. T qux requiruntur: prima, ut anima fit virgo , deinde utfit prudens, tum u ) ut habeat lumen in lampade . przte- reà oleumin vafe , denique ut vigi- [ 0 " lando fponfi adventum diligenter ob- fervet, b n O 3 Quod I i De aterna felicitate, " ?f uod attinet ad. primum , fpon(a li (i Chrifli debent omnes effe virgines , dd non neceffarió virginitate carnis , fed Q H virginitate fidei & morum , ut San&us ( Auguftinusrecté exponit in Sermoni- m ut bus de verbis Domini, juxtaillud Apo- ftt ftoli : Defpeudi vos uni viro virgsnem ca- " if flam exhibere Chriflo, ubi per virgisen 'IJG,fim caftamintellizit totam Ecclefiam Co- a rinthiorum , in qua fàtis conftat non dr i omnes fuiffe virgines carne, cüm ipfe MM idem in Epiftola priore admonueritfi- o deles conjugatos officiifui. lli igitur & ille fünt virgines in hac parabola, NOPT qui & quz noncorrumpuntur circa fi- eni lu dem & mores, & recedentes ob omni fatefow malo , noninquinant animas fuas, qanho Sed quia non fátis eft ad perfectam st juftitiam, declirareà malo, fed epor- ET tet etiam facere bonum , juxta Pro- gugm ium, Declina à malo , €$ fae a, phetamRe bonumiide ; additur fecunda conditio ; stl nf ut virgofitpruden: , non fatua , nec l) Vil putet fibi fufficere , finulli noceat , Mb ncn occidat , nonfüretur, non falíüm r 2 . fed inielligat tcftimonium d--icac V d OpOr- ( 5'liftfidwfl W Liber quintus. 319 hg j oportere confiderare finem ultimum uT ' M , [ ! & ordinare media ad finem. M , Et quia finis eft &terna vita, & me-, mmmm' | dia funt merita operum bonorum ; ideo additur conditio tercia,ut habeat —— r vll ! Jumen in lampade , five lampadem lu- m eentem, qua funt operabona, ut idem / u Sanétus Auguftinus docet loco nota- to: Quod ipfum Dominus anteà do- cuit,cüm ait: $ic Iuceat lux vefftra coram bominibus , t uideant opera veflra boua, €8 glovificentPatrem veftrum,quiin celis eff, . Sed quaniam opera bona à charita- te, tamquam à radice prodeunt , ne- que confervari poffunt , nifi ab eà- 1 dem charitate foveantur & nutrian- tur, quomodo lumen lampadis ne- ceffarió extinguitur, fi defit alimen- tunrolei ; ideó requiritur quarta con- ditio , ut virgo prudens habeat fem- M per oleum in vafe,. Significari autem w charitatem per oleum , docet eodem loco San&us Auguftinus ex eo, quoód oleum. fupereminet omnibus humo- ribus ; & charitas fupereminet om- olo - L ' nibus virtutibus , dicente Apoft Em 4 320 De aterna felicitate, lr Eminentierem , vel , ut.noslegimus, 4 ! excellentiorem viam vobis demonflro Et gj paulo poft: /wsc autem manent. fides, ! «gnesdic: UP "r fpes,charitas s tria bacs Major antem bo- jv rum eft charitas, Ytaque fi quis in corde 1 p ( fuo aliquid vel anteponat,veladzquet ii ok charitati, illa continuó abfcedit, & vel h ii primum debet locum habere, & do- «l u minari ac regnarein corde nof(tro,vel ]l abire; quia oleum eft humor videli- iij f cet fübtiliffimus, aéreus & igrieus, qui :pu a & fuper omnes aícendit: Et tanta vis eft extfità olei charitatis in afcendendo fürfum; Ij ut fi ponatur anima publicani vel me- retricis , illam continuó fürfum tra- r ol n hat , & de peccatricefanctam , de car- Q nali fpirituzlem efficiat. Quin etiam audeo dicere, fi hocoleum in animas ts Q bjv damnatorum hominum , five in ipfos st du damones ftillare poffet , videremus *üitatiris continuó damnatos omnes,five homi- nes five demones furfüm afcendere, Ld Á URT Et fi é contrario defereret hoc oleum us Rclig | animas fanctorum Angelorum, Apo- ftolorum, Martyrum , Virginum,con- 3-*51:-1 Mi [j "g tinuó graves eflicerentur , & ad ima deícen- Atl l f'!ifl'.'ll:] Liber quimtut, 521 tj MU QM; defcenderent. En igitur quanta fit excellentia hujus olei, & quàm jufté n mm':; " M'i'»' [ ftultz virgines dicantur,quz hocoleo caruerunt, Sed eít etiam alia ratio, ?ïïfïquisæ;::f cur charitas per oleum fignificetur j IT M J quia videlicet oleum omnia dura & n afpera lenít & emollit, ut ex duris & []k [rd7 afperis mollia füaviáque reddantur. Hoc oleum facit jugum fuave, de quo c!?hmnif: WUM lM Dominus dixit; Zugam meum [nave eft : quoniam gratid charitatis inunctum lj M H) dl quafi computrefit à facie olei, ut lo- quitur Ifaias. Quid enim fuave fecit in A Apoftolis jugum obedientia eundi i mundum univeríum , & prazdicandi v Evangelium ^rmni creaturz , nifi oleum charitatis? Quid fuave fecit in Martyribus jagum patientiz in tole- m randis fuppliciis plurimis, & anteil- ]ud tempus inauditis, nifi oleum cha- ritatis ? Quid fuave fecit jugum pau- p pertatis, & continentig, & obedien- tix tot millibus Keligioforum & San- &imonialium , nifi oleum charitatis ? u Nihil enim dulciusamanti,quàm amo. uh&" j remfuum amato demonftrare;proilló M 0; magna Ti De ateraá felicitate, 322 magna & difficilia operando veltole- ") f A;Efl,'l Il | rando : Quomodo etiam Chriftus t fï[ amorem fuum erga genus humanum ml jïM nullà re magis oftendit, quàm patien- umf do pro nobis. at a Differui pauló fu(ibs de oleo, quia non facilé poterat intelligi, unde cha- ;,:;5';,';1. li n Dumit xitatem fignificaret. Reítat quinta db conditio , quz potiffima eft , & à Do- PU mino in hác parabolá przcipué inten- mundeà ta, videlicet, vigilantia:Sic enim con- ag U cluditur parabola : Pigilate itaque, quia i dl sne[citis dzem , neque boram, Quam fen- ) MW [! n tentíam , ut ea cordibus fidelium pe- a f nitus in&gatur , paffim Dominusrepe- tit : Zzgilate , inquit rurfum apud Mat- s g du thzum , quia ne[citis, qua hora Dominns vefler venturas fit, Et apud Marcum : a d Figilate ergo , ne[citis enima quando domi- vt ts RtmY us dommss veniat , feró, am mediá notle, an galli cantm, an manés ne cim veserit NV AT repenté , inveniat vos dormientes, Quod ibr antem vobu dico, omnibus dico: Figua- Vi n 4e, Et apud Lucam : Zeati ferui il quos -':'mm'tmm eAm venerit Domuns , itnuenerit vigilan- Atl EL Ec alibi; Pgiate itaque omna tem- af P ore Ü | feh'zirm, Libev quintut. 323 üFtlgndunl;ä pere orantei, Ex per. Apoftolum Pe- ! C')m ( srum : E/fote prudentes, C$ vigtlate inore- !*g ll l tiopibus... Et per Apoftolum Paulum; Aj URU JNon dormiamus ficut £5 ceters , fed vigi- lemius , € fobris fanus... Exper Apofto- ) lum joannem : Ecce venio ficut fur. Bea- tu5 qui vigilat, Hxc omnia fignificant, "d adventum Domini ad judicium , five 110?; ]i vniveríale, in con(ummatione fzculi , NITTM Mul five pariiculare,in untuícuiufque obi- " tu,incertum effe, & proptereà Deum a nobis requirere, ut femper vigilemus, 55'1,1:/1:4;:,',?;; A f n animo fufpenfi ad expectationem ad- ventus ejus , ut nos paratos inveniat, & non cum fatuis virginibus nos à nuptiis fuis cogatur excludere. Ita- que nihil eft aliud dormire, quàm ob- J liviti mortem & judicium , vel fic vivere , ac fi dere tam magná, unde pendet falus aterna, numquam cogi- taremus, aut curaremus. Non enim prohibetur fidelibus fomnus corpo- ralis; alioqui non diceretur in para- bola, Dormitaverunt omnes , €$ dormie- rant ; Sed prohibetur oblivio, incogi- tantia, inconfideratio, if :z*; r 6 - Debet 24 i De aterna felicitate, Debet igitur omnis fid-lis, cui eue i r& eft falus animz fuz , fingulis die- ) f ä,ütiim N bus, & mané & vefpere, clauío oflio cordis fui ad negotia cxtera, attenté u Dot sy lt €ogitare , fibique certó perfuadere, diem illam vel noctem illam facilé pof- m m z hm fe fibi effe poftremam : Ac perhocferió providere , ne fic imparatus invenia- «t tur, ut animz fux & omnium fimul | Quascmr bonorum detrimentum patiatur.Hor- yytat, renat omnino mortales omnes mor- dl tem cogitare, & libenter avertunt ,,,,, at animum ad alia cogitanda, fed hor- :Sf.ï ii ! ret etiam egrotus pharmacum ama- ijtcum rum , & tamen propter amorem vitz t Jibenter illud fumit: Ethorrentoculi Á plagam horrendam in corpore fuo vi- 3b dere, fed tamen attenté refpiciunt, ut iqusa medicinam illi faciant. Sic igitur ne- OY QU l ! l D ceffe eft, ut homo prudens [turis fa- & ciat jacturam animz , quàm mortis N ! .f: l vt horrorem: Et ideó fzpé acfxpiüscogi- "t ïd tet , nullam effelatatem , nullámque t tj effehoram,in quà morinon poffit.Hxe A It enim cogitatio quando profundé ad ul cordis intima defcendit , facilé totum ts homif h, Liber. quintus, ).is ML* l 324 hominem immutare folet, &de car- mæl äne 'uïf nali fpiritualem, de peccatore fanctum WFW!) [E'Jf, TM facere,ut jam non formidet, fed diligat L adventum Domini. Non (ine caufá (miö m Dominus nofter tam fzpé hortatur ut vigilemus ? L nec fruftrà Ecclefiafticus monet, Zv omnibus operibus tuis memas- rare novi/[rma tta, €$ in aternum non pece cabis. Quisenim cogitans fe ad judi- cem properare , & brevi ad tribunal ejus effe fiftendum, & in ipfum Judi- cem ptccare audeat ? Et tamen nos omnes per fingula momenta propera- mus ad judicium : Et tanta eft bumana czcitas, ut inipfo itineread judicium, judicéipfuminjuriá afficiamus, & iram ipfius adversis nos iuftiffimé provo- cemus, Et quis jam damnatus ad mor- tem, dum ad ipfam ducitur , rideret & jocaretur , & de fcortatione, veladul- terio, vel dignitate adipifcendá , vel pecuniis per mercaturam augendis lo- queretur , nifi j lané defiperet? Et nos tamen ad moertem veré damnati fü- mus , neque ullus ex Adami filiis fen- l Iu tentiam mortis evadit: Et noflra mor« talis n 426 De eterna felicitate, talis vita nihil eft aliud nifi curfus ad H mortem : Et tsmen in hoc itinere, (u quod longiim effe non poteft, quid fa- l] ciunt plerique hominum etiam Chri- ftianorum? Quid cogitant , quid lo- Jj o quuntur, quid tractant, nifi de lucris, ln de honoribus, de voluptatibus, ne di- a cam de íceleribus & flagitiis, quafivia m sal Co ad mortem numquam finienda effet? Et quid eft hoc aliud nifi dormire ad av mn feria, & vigilore ad ludicra ? Vel dor- qhus 3 mire, & dormiendo fomniarc. ULL Wï Jure igitur Dominus clamat : Zzgia- sntm r te, Vigilate,Et beati, qui ad banc vocem , byiltm excitantur & recogitant ubi fint, & um quó eant , & interim dant operam, ut ts doet i Jampas eorum luceat, & oleum in va- *iston dj fe redundet ; ut;, cüàm clamor ille au- tutna dietur ; Ecce (ponjus venityexite obviam eí, W.Md:ji continuo lzti currant obviam fponfo, ?ymuut & ingrediantur cum eo ad nuptias. V2 autem illis, qui tam magnz rei 1[; » ii [] Ms Y obliti, atque ad voces »cripturzrum furdi, & lampadibus extinétis, dor- Q IN mientes inventi , à nuptiis dulcifimis Mlte exclufi fruftrà clamabunt & Dozise, Demine, aperi nobis, CA- itlen "difiw:, Liber. quintus, 327 lil Y l l i J !j p A i C APUT-VIL TM De Bravio, ii E Xplicatis nominibus parabolicis, que habentur in Evangelio , re- ftat folüm,ut explicemus nomina,quz habentur apud Apeftolum in Epitto- lÀ priere ad' Ccrinthios , quz funt Braviam €$ Corona, De bravio fic lo-, quitur beatus Paulus: Qwi £s ffadie M eurrunt , omnes quudem currust. fed unus accipit bravium, Sic currite ut comprehen- datis, Etquidem fignificari per bra- vium czleftem beatitudinem , idem. Apoftolus docet in Epiftolà ad Phi- lippenfes, càm ait: Qw« rerrà funr obli- vifcens, 4d ea veró, qua [unt priora exten- dens me ip[um, ad deflinatum per[equor , ad. bravium fiperna vocationis Dei, in Chrifle Jefs. Itaque bravium eftin cxlo, at« que ad illud nos vocat Deus per ]e- i fum Chriftum. Quamvis autem bra- vium , quod Principes mundi propo- nunt, non fit res adeo magna, tamery J uet bravium czlefte non poteít non effe emni n 328 De eterna felicitate, j n omni exparte fplendidiífimum , five n confideres Deum,qui bravium propo- dfido s d nit, qui eft Princeps infinit« poten- a tix & magrificentiz, de quo canit ERE Propheta; Elevara cff magnmificentia tna. g fiper calos : Sive cogites atbletas, qui- iolola bus proponitur , qui funt filii ipfius; TITUA qM & fratres Chrifti ; quos certé Kex Pa- fadium ter ipforum non invitaret ad curren- wnptul dum, fi bravium non effet restanta, ut AX w etiam à filiis Dei digné appeti poffet. "t A Let ( lliud ad nos magis pertinet, ut vi- deamus, quid fit currere ad bravium, il HF/ T &, qu arte poterimus ita currere, ut comprehendamus. Cerrere ed bravinm, 110 CURT Aort nihil eft aliud , nifi Domini Dei no- flri integré mandata fervare. Sta- kmfen sinm enim legem Domíni effe, David ttns o teflatur, cüm ait : Bearz immaculáti i T. via, qui ambnulant in lege Dominz, Et : Q T tll Fiam mandatortm tuorum cucurri , cum dilatáfli cor meum. Ergo, qui per viam ADlN mandatorum currunt, illi in ftadio Af qugm | ad bravium currunt Porró ars ita « Fmagls [ currendi, ut perveniamus & bravium Vf Qul apprehendamus, triadocumenta com- wl quim p plecti- 'fmm,' Liber quintus, 329 D plectitur, Primum illud eft, ut à fta- dio non recedamus: Qui enim rece- Ti dunt à ftadio , quantumvis celeriter * currant, bravium numquam attin- gent, quia non ad bravium fed in in- certum currunt. Quod fe diligenter Y evitaffe Apoftolus teítatur, cüm ait : Ege fic curro non quaft in incertum, Quid eit extra ftadium currere? Per. viam mandatorum non currere, fed declina- re ad dexteram vel finifttam. Exem- pli gratia , Lex dicit ; Diiges proxi- mum tuum [icut teipfum. Qui diligit pro- ximum ficut fe ipfum, in ftadio currit, i ad bravium currit, Qui diligit proxi- mum tanto ardore,; ut propter proxi- [ mum Deum offendere non vereatur; U N & ex homine idolum fibi conftituit; declinat ad dexteram , & extra fta- m-:w,g:x»'i! dium currit , & nonad bravium , fed in incertum currit; Et quó celeriüs miun, , currit multiplicando beneficia in per- fonam illam quam fibi in idolum ere- hn xit, tantó magis errat, & longiüs à p bravio difcedit. Qui veró minus diligit proximum quàm pareft; & cüm eum Ab videt / 330 De atevaa felicitate, videt neceffitatem pati, vifzera fua ab 4num ) eo claudit , ut loquitur S;n&tus Joan- nes, is declinat ad finiftram, & neque t in ftadio currit,neque ad br»vium cur- z j rit, etiamfi alioqui multa bona opera facere videatur; oportet ivitur dili- arpat gere proximum, ut fe ipfurn, non ma- gaedet «t gis nec minüs quàm fe ipfum: Id eft, debet erga proximum ita fe gerere , ut ial proximis faciat,quod fibi vult à proxi- ,Ffi(i u,'m mis fieri. Sic enim explicat hoc man- datum , qui mandatum dedit Magi- 1737 fter nofter Deus. Et quod dixi de. di- gt t Jeclione proximi, quod eft mandatum t uh affirmans , pofiumus etiam dicere de Ja Qxl /w mandatisnegantibus. Quienim fura- vl turres alienas, declinat ad. dexteram "t mandati: ZVez fwrabezs ; & à fladio totmlter recedit : Qui veró non furatur aliena, i i " LJ(I fed ; rofundit & prodigit fua , is de- f clinat ad finiftram , & pariter exit.à 1te fiadio. - Juftus enim qui folus in fta: a j Jb dio manet, non minüs à ftadio dif- " j cedit, fi furetur aliena, quàm fi prodi- M LR gat fua; quia virtus liberalitatis, quge "lf D Ti ad juftitiam pertinet, duo habet,ex- " MUPI Erema felitirtrf, | Lifer quintur, 331 H i trema vitia oppofita, avaritiam, & ef- mzmS-,ng; fufionem. Summa eft, Qui vultc infta- It Vr dio permanere, debet peccato le:hali omninó carere, Itihihs Alterum documentum eft;ut currat velociter & períeveranter, quibravi- um apprehendere deíiderat. Ille ve- lociter, currit , qui ardenti voluntate mandata cuftodit, juxta illud Pfalmiz "h Beatus vir qui tiaet Dominum ; in mandaes tis ejus volet nimis.Et illud Apoftoli: 5pz- ritaferventes,Domino [érvientes, llepere feveranter currit , quinumquam fati- gatur, neque ceffat currere; (ciens fcri- ptum effe : Qu perfeveraverit n(que in finem ,. bic falvus. erit. Et quidem ifta duo , velociter currere, & non fatigas rinecintermittere curfüum, videntur feré contraría aut certé difficilia valdé. Qui enim velociter currit, citófatiga- Cfur,& ceífat currere: & quifatigarinon vultjlenté feftinat, & moderato greffu perfeveratin curfu, Verafunt hzc, & ideó pauci perveniunt ad bravium; Omnino enim nec«ffe eft, qui bravium er ii ?pprehendere c.:upic ; üt & velocit & li ; 332 De eterna felicitate, fv r n [ & períeveranter currat , quia tempus brcve eft, iterlongum. Sed (i velint T homines Chriftiani imitari currentes ul v 711 gt [ ad bravium corruptibile & modicum; facilépoterunt & velociter, fineinrer- i ' mitlione currere ad bravium incorru- n Mha [ i ptibile& maximum. Quid illi faciunt, 2 107 qui currunt ad bravium corruptibile & gt hi modicum ? deponunt onera , exuunt veftes , expeditijliberi currunt. Hoc s i at igitur Chriftiani faciant , deporant onera curarum hujus mundi, exuant fa. veftes carnalium cupiditatum , aut i. certé deponant. & exuant inordina- mj n tum affe&tum ad bona terrena 5 & terlonont cüm hzc fecerint , non de füis viri- a x bus glorientur, fed in Domino fpe- h fl rent: & tunc querantur , fi celeriter d m currendo fatigantur in curfü. Do&ri- i u nahzc lfaiz & Pauli eft , non mea. 16 hu lfiias cap. 40. fic ait : Qwi fperant in hr dl Domino , current. , €4 non laborabuns, :M*ïiibmfvl/j Apoftolus verb, Hec, inquit , Zice , fratres : Tempus breve efl , reliquum eft, " hl MULT. ut C2,qui babent uxores , tamquam nen A004 g babentes fint : €9 qui jiemf, tAmquam non V fentes : wi(i'if(, Liber quintus, 333 mf, qml fff fientes: €9. qui. gaudent , tamquam non " l " andentes , €$ qui emunt , tamquam non poffideustes ; 69 qui utuntur boc - munde , ulbus- verbis tamquAm . non Hutaniur. non prohibet Apoftolus, ne Chriítia- h niconjuges habeant , & non lugeantin adverfis , & non gaudeant in profperis, um;&m;n:»; & non emantres neceífarias, & non L li utantur bonis hujus mundi: fedad- monet , utin his omnibus eum mo- hi dum adhibeant, & tam modicoaffectu Pl u illis adhzreant, ac fiad illos ea non WW pertinerent, r Exemplo nobis fit San&a Melania matrona Romana nobiliffima, de qua fic loquitur Sanctus Hieronymus in . . Santia. Mela- Epitaphio Blofillz nia noffri temperis inter. Chriflianos veva ; nobilitas, calente adbuc mariti corpu[cule, L €3 necdum. bumato , duos fimul perdidit filíos. Rem fum diBturus incredibilem , fed, ( reffe Chriffo ,nen falam, Quis illam non J "] putaret more. lymphatico y fparfis crinibus, u J veflecon[ciffà , lacerum petlus invadere ? [ 1 ;'FJ' lachryma gutta. non flnxit , fletit immobi- ji, if n As , C$ ad pedes advolmta Chrifl, quafi :p- n , 334 De aterna fc:lmimt(, fWm teneret , arrift Expeditis, iu- agj jci 2 quit , tibi feyuitura fum, Domine , qnia zauto -2 oneve liberAlit, li I(f?ond'lf Hec ille; qui hoc exemplo, tamquam egregio com- qus d qiptm, mentszrio declaravit , quid fit , qui ha- bent uxores, & filios, & cxtera mundi sf bona, tamquam non habentes (int, ut d f vb ! liberi & expediti currant ad bravium. Sed majus adhuc exemplum habemus VEU in Job, -qui uná die perdidit filios & (dnlb i z MY filias omnes, totamdue fub(tantiam fu- am, &plenus ulceribusin fterquilinio Lt f jacuit, qui ; avló anté fcliciffimus erat vin, lt inter omnes Orientales ; & tamen ac i IP o C fi ifta ad eum nonpertinerent, emifit 4 n vocem illam fapientiá pleniffimam:/Vz- j das egreffus [fum de ntero matris mea, € TT nudus revertar illuc ; Dominus dedit, Do- MTM minus abflulit: ficut Domino placuit , 1tà EUY feclum efl x fit nomen Domini beneditium. m Denique $an&us Petrus cüm cete- ts f ris Apoftolis , qui Chriftum ad bra- "n 1 f(v vium currentem primi fecuti funt , kftc nit ut nos docerent , quid requiratur ad eurren- 1 '»mev) q celeriter & períeveranter IK f düm , ajunt ; Ecee nos reliquimus omnia, b Wadw f'z Al Liber quintu 335 E, Wdl»'l & feenti fumus te ; quid ergo evit nobis ? UMT j & Dominus approbans confilium eo- z rum ; refpondit, bravium illis aperté ! promittens: 4fosen dico vobis, quod vos qui [ecuti efHis me, in regeneratione, czma féderit Filius bominis mjrdt ma;c/latz:þu fedebitis €&vos . fuper [edes duodecim, jadi- (f l cantes duodecim tribus l[raél Reftat tertium documentum. , ut fl €um Chrifto jungatur, qui bravium exoptat. Nam ut Apoítolus dicit : u [ fed. unus acci- c RE Omues quidem currant pit éravium lllé autem unus fine ul« la dubitatione Chriftes, qui exz/ta« Et de Vit ut gigas ad currendam viam, | quo dicitur' apud Sanctum ïoan- I | nem : Aemo afcendit ia calum ,. mufi qm deftendit de celo Elius bominis , qui eft | I $2 celo. Sed Chriftus non aícendit folus , fed cum illis omnibus, qui eum ipío ànum fünt, id eft, quifunt, membra viva & vera ejus corporis , cujus ipfe eft ciput; itaque fruftrà laborant omnes, qui currunt, etiamfi erogent omnes faculiates íuas pau- j perzbus ; &uadant corpus füum ita; ut lii 336 De «terna felicitate, ut ardeat , nifi Chrifto jungantur per ul Ü [ Vont fidem & charitatem, & unum curil- lo fiant, ut ipfe loquitur , cüm ait : ii ,iA[ üve m ' [ Sicut t Pater in me , €$ ego in te, u 3 spfs in nobis unum [rat. un, E Sed eft etiam alius. modus conjun- u:lf*(j j i Gionis cum Chrito , qui mirum in TU modum juvat ad currendum velocitet 4 f Is mo- íit a. & perfeveranter ad bravium. dus eít unionis oculi interioris cum At &R stf ipfo Chrifto , quatenus ipfe eftbravi- um, Chriftus enim, üt homo, cucurrit , u ad bravium ; & üt Deus, ipfe eít bra- t dl vium, lpfeenim eff veru: Deus ,€$ vi- x D ta eter24 , telte S. Joaune; quod ipfe At af quoque fignificavit, cüm ait: Ege um ViA , C veritas , CÀ vita, Ipíe enim t bbl veritas nos ducit , üt via per fe ad- M ducit , üt vita ad fe perducit. "s Nihil igitur utilius ad bravium. ob- u tinendum eft , quàm ab ipfo bravio UT ocules numquam defledtere, & cum Propheta dicere: Ocwli mei femper 44 EL Dominum. Qui enim unitum habet Vr jf oculum cordis cum bravio , non videt gec .audit, quid circumftantes 17 dicanc l h lmmg ! T Wi Liber quintur, 337 ï)&una ';. j dicant aut faciant , five rideant five irrideant: Non curat aliorum judicia, W W ( five laudentfive vituperent; Et cum TET Propheta dicit: Fa&Hws fwm fcut bome sen 4udiens, Ex cum Apoftolo : A£ibi TM pro minimo eft , ut à vobis judicer , aut ab UM himano die, Et prztereà quó magis propinquat, eó meliàs magnitudinem n cognoícit bravii : Qus maguitude vires addit, & facitut homo, quam* vis fatigatus & laffus, curfum non ine 4 termittat. Quicumque ergo ad ca- lefte bravium afpirat, à ftadio man- viu f datotum Domini non recedat : Cur- rat ardenter & perfeveranter, & Chri- fto per veram fidem & charitatem uni- tus , ab ipfo bravio, cordis oculum numquam avertat, A CAPUT VIIL De corona. ]A p m Oftremum nomen felicitatis eeter- P nz Corona juítitiz eft; de qua co- d zona fic loquitur Apoftolus in eodem TUb loco , ubi de bravio locutus eft: | c"cunlf" y P ^ Qmnté n 855 De aterna felicitate, diin d Omnis qui in agone. contendit , ab omti- bus [e abflinet , €3 illi quidem t corrap- ,f v fibilem coronam accipiant , nos autem in- torruptam, Neque dubium effe po- « eminí teft, an hocloco per agonem intelli- um gatur curíus in ftádio , ut fit eadem hixc fimilitudo cum fuperiore, an po- à,qu a tiüs pugna & certamen , ut fit hzc am hono st d fimilitudo à priore divería, Siqui- dem inteliigi per agonem , certamen dnt g!mu & pugnam, & effe hanc fimilitudi- vintlig nem diverfam à priore , demonftrant l Y Padüs illà verba pauló inferiüs pofita: Ere l m fic M j égitur fic eurra non quafi incertu pugue non quafi aérem verberans, Et il- :j:mD:usi , ) | Xdn Of ]a in pofteriore ad Timotheum: Be- mum certamen certavi , curfum con[um ii mavi , fidem fervavis In reliquo vepofita Nnnd Y eff mibi cerona jufiitis, Nam in utro- lr ue loco beatus Paulus diftinguit cur- tirk n fum à pugna , & in una fimilitudine z. fjl WW utitur nomine bravii;in altera nomine WH b u coronz ; qu£ fant nomina fatis aper- Vtihnmi té diftincta. IT Porró coronx nomine fignificatut d J du eterüafelicitas , quz apud Apofto- At uim d ] : [ J i ht Liber quintut, LT 339 lum Paulum ad Timotheum dicitur [ Mi r "! Corona juflitis, quia redditur tamquam .. merces operibus juflis, Apud San- !dii A &um Jacobum dicitur Coreza vite,quia M [ w vti J?' continet vitam fempiternam, Apud "fncum Petrum Coroza gloria immare ( !l eefcibilis , quia compleCtitur decus & ? fpl:ndorem honoris zterni, Deni- i l - ; que apud Ifaiam dicitur Deus ipfe fu- l ( j ä [ l )/ turus Corena glorie refiduo populi fui. Ex W'ML& quo loco intelligimus , coronam, de qua beatus Paulus loquitur , & quz datur victoribus in certamine, rem "4.effe honorificentiffimam & altiffi- "7li ^ |mam, cüm Deus ipfe veliteffe corona circumdans, ornans & glorificans ca« (* pita refidui populi fui, id eft, pauco- i !| rum illorum de populo fuo , qui for- tes in bello victoriam reportaverint, Nam, ut fzpe diximus ex teftimoniis Scripturarum , Afelrs funt vecati , pau- & vero elefli : Et tantó erit illuflrior corona Sanctorum in die judicii,quan. tó paucioribus illa continget. gtl äl Videamus nunc in quo agone cer- : u E. tandum nobis fit, & quid nos facere 2 opor- i 349 De aterna felicitate, ao ictoriam obtineamus. oporteat , ut V Et fané atrociffima pugna eft, & pe- .Q; j , [0[?»01' riculofiffima coilu&tatio quam inituri gt fumus ; prefertim fi comparetur ad gt certamen , in quo contendunt in ter- u ris homines in agone , pro corrupti- TT bilicorona, Loquitur enim hoc lo- T co Apoítolus de ludicro certamine ; 20 d | uo in theatro pugnabant fpectante a populo; vel collu&atione, vel cefti- bus. Itt iigitur agonifta pugnabant T stl cum hominibus fibi fimilibus, & ar- OOU mis paribus, & pro corona viliflima, & (üb periculo i rrifionis vel ignomie T At Chriftiani homi- 3 u niz popularis. r nes pugnare debent cum hoftibus, " 04 Mitum. quos non vident, &àq uibus ípfi vi- dentur : Ex qui plurimi , & fordiffimi, dontum & aftutiffimi , funt; & armis impari- !t bus coram Deo & Angelis ejus, & pro ^s tond corona vitz zternz, & íub periculo At ütmit mortis perpetux ; denique pralio non ludicro, fed veriffimo & atrocitfimo. d ttiry ) Antagenifte enim noftri dzmones Yi d funt,quos Scriptura nunc leones, nunc du [ dracones, mnunc b;Elifcos appellat, l 7 34t Liber quintws. fit dj res in domibus noftris, & qui prodito d concupifcenti .s videlicet carnis, quz lQu funt in corporibus noftris & militant ]r Y ^ MM A ET contra animas noítras pro adverfariis, Qotadyt ut Sanctus Petrus docet cüm ait: Ob- IN €$ peregrinos, feero vos tamquam advenas abflnere vos à carnalibus de[ideriis , que militant adver[us animam, Adde, quod F miferrimum eít, pugnam iftam eodem 1 fieritempore, quo & curfus in ftadio, Ideu enim Apoftolus hzc duo con- W iunxit, ut inte)ligeremus » currentes ad bravium toto curfu impediri ab an* tagoaiftis & oportere €os fimul & te , & manibus depu- pedibus curre " n gnare. O fi Chriftiani ifta cogita- & ftatum fuum intelligerent , rent, profe&tó non tam facilé tempus tere- rent in nugis temporalibus , in jocis; in ludis, incomeffationibus.in augen- dis p«cuniis, in aucupandis honoribus, quafi fumma rei effet in tuto; fed au- . dirent Apoftolutm clamantem . c- sipite armaturam Dei, ut po[fitis vefiftere $n die malo: Induti loricam juflitia:In m« st wibus fumentes feutum fidei , $m quo I"J':' j :Lïj 3 J 342 De etevna felicitate, UE 14 0mnia tela nequiffimi ignea extingueve , pO , l J Sdu Et galeam [alutis a[famite €9 gladium $pi- ritt , quod cff. verbum Deí s Per. omnem ii l Y "DTVA&OI erattonen €$ obfecrationem , erautes omni ! gurt gempore in Spiritu , €9 inspfo vigilantes in omsi inflastia, Deus bone, qualis eft j j s hzc exhortatio! quàm plena terroris! quàm vehemens ! prxfertim fi quis as j lu ponderet illa, per omen orationem , in enmni tempore , in omni 1n[lantia, Et ta- ha ira men plerique noftrüm ita fe gerunt, ht acfi neque currendum nobis effet in i ftadio, neque pugnandum in agone, ^xtoutum vl m Atquid, queío , nobis agendum » Ü € ; utin hozc terribili agone victos r j sj &4pUD ziam de hoftibus referamus ? Pavcis 1 verbis hoc ipfum declarat Apoftolus, spnm «üm ait ; Omnis qui in agone contendit, ab TU emnibus [e abflnet ; Et il quidem,ut cor- ! ruptibilens ceronans accipiant , nos autem .,wu,.wmullr éncorruptam. Quorüm verborum hac tulünty fententia eft : Athletze illi, ut corrupti- TU bilem coronam accipiant, ab iis omni- T bus fe abftinent , quz corpus debi- du litare, & ineptum ad pugnam illam d w 1 judicram reddere poffunt , à nimio WM H cibo ff' M Liber quintüs, 343 " UT cibo & potu, à congreffu cum uxori- LURT VA hu h bus;à negotiis dornefticis , ab aliis re- busomnibus alióqui jucundis vel uti- hly f i libus, quz vi&oriam in pugnaimpedi- wl,'pu re velretardare poffunt. Nos igitur, qui pro corona incorruptibili , in vero certamine defüdamus,multó magisab- ftinere debemus ab omnibus, quz ani- fi.l.'wmkq- mam debilitare , atque ineptam ad pu- 'f "jfwtl l gnam iftam feriam, & (imul ad curfum i AA N inftadio facerepoffunt. Et quz funt, 104 001 quz animam debilitant ? illa ipfa quz wNn W corpus robuftum reddunt , multus ci- bus, multus fomnus;crebra deambula- tio,hilaritas, jucunditas, cantus, fonus; lufas,aucupium, venatio, non mulcum legere, parum orare;nihil meditari,non lugerepeccata, non facere fru&us dig- nos peenitentig. Ab his abflineredebet, a LU qui animam vult eíferobuftam &ido» neam ad currendumin ftadio, & pug» nandumin agone. Zirendite vobrs, Do- minus ait, ze forte graventur cordaveftra $n crapula 5$ ebrietate €9 curis bnjus vita, €$ fuperveniat tn. voi repentina dies sl« i la. Cont;à veró cibus antmz qui li illam PA bb 344 De aterna felicitate, p o illam robuftam reddit , jejunium eft; refectio & refocillatio animz , oratio aytnic «:()M ilii | eft ; (omnus animz, falutaris contem- f M platio eft : purgatioab humoribus no- xiis, confeífio peccatorum eft ; gaudi- dotatis du d um & deliciz animz , lachrymz fünt ; triumphus animz, crucifixio carnis & if v J concupifcentiarum elt, Qs enim fz? fiunno N H li viatià Chrifi; , inquit Apoftolus , carzess f[uam l erucifixerunt cum vitiis C$ concupifcentirs, z a Et hoc loco, Ero, inquit,//c pugno ,. son xoyfeni quafi aérem verberanss [éd cafligo corpus settiln z i meura,eó infervitutem redigo ,ueforté cim j E füntt nliis. pradicaverim, tpfe reprobus. effciar. 8 Ecce veram explicationem illorü ver- Iw " borum, a& omnibus fz abflinet, Fgo, in- AT 8 guit, fic pugno inagone , ut abftineam æDm abomnibus;que placent corpori,in quo TU T fünt , qui pugnant pro hoflibus meis, M concupifcentiz carniles vicelicet ; & caftigando corpus meum jejuniis & vi- IK :.3!6 h 4 giliis , aliífque carnis macerationibus j n l li & mortificationibus , in fervitut.m 4 redigo corpus meum , ut rebellare N nen poffit ab imperio animz , nec mi- ET. litare hoftibus meis. fmf:argw Sed | P-IF:M[! Liber quintus, 34 h TA Sed quem non timere, ac toto cor- TM pore contremi(cere faciant illa verba, D j d nc forté cim aliis pradicaverim , ipfe re- probus efficiar ? Si vas ele&tionis, & à ( Deo ipfocreatus Apoftolus , &raptus in tertium cxlum , timuit reprobus fieii, fi corpus fuum non caftigaffet, & in fervitutem non redegiffet: quis no- ftrum reprobationem non timebit, ni- fi carnem fuam crucifigat cum vitiis & concupifcentiis ? Hoc certé Apofto- licum exemplum deberet omnes ho- mines admonere, ut non audeant fpe- rare viCtoriam & coronam, nifi ferió ad cor redeant, & dignos poenitentiz fructus faciant, & fpiritui carnem fub- jicere modis omnibus fatagant, Et ad- miranda pror(us eft multorum ftulti- tia & cordisczcitas, qui , cüm nihil horum faciant, fed contrà potiüs non folàm àrebuslicitis, fed etiam abil- licitis non abítineant , tamen fic lzti ac fecuri vivunt , ac fi de falute & co- $ N rona gloriz , promiffionem à Deo cer- m i tiffimam & apertiffimam haberent, Sed hoc eft argumentum, ut fiep? di- P; ximus, l 346 De aterua felicitate, « ximus, quód pauci fint qui faluentur, & muld fint vocati , pauci veró electi, r tf gqunt Adte igitur confugio, bone Domi- ne, egofervus tuus, & filius ancillae gl tuz: concupiíco toto defiderio animz d mez bravium illud cxlefte, & lucidiifi- g m mam coronam, quam przpáraíti & g promififti diligentibus te, Cognofco d aafanguilï magnitudinem agonis, & ftadii longi- tudinem , experior imbecillitatem (4 l / meam,& confiteor coram te, qui (cru- Dj l c taris renes & corda, modicamac pené i Trtso nuilam virtutem meam : Nec ignoro ^ndca vires magnas,& rabiem crudelem invi- s ldu fibilium hoftium meorum, qui conco- n hn quere nonpoffünt, quód nos homun- if culi vecati fimus ad gloriam illam ma- 4 n gná,unde füperbia illos dejecit Illumi- ii na oculos meos,ne àmquam obdormi- vl am in morte;Adauge vires,ne deficiam Mi in via:Pugnet pro me gratià tua;ne ali- ;7:ioüf£my quando dicat inimicus meus, Prevalui tht adverífus eum. Quod autem pro me UT poftulo, id ipfum poitulo pro fratribus N M meis omnibus ; fed potiffimüm pro iis, Pt qui funtà te in fublimitate confítituti, five "tl !l t Liber quintus, 347 u [ five Ecclefiafticis , five fecularibus: Wiw 11 Quorum tanto grandius eft pericu- hh lum ; quanto functio excellentior; & j tanto illuftrior erit corona gloriz , fi j recté fungantur munere fuo , quanto gravior damnatio , fi culpá ipforum animz pereant, quas redemiíli pre- tiofo fanguine tuo. n CAPUT JX lr ". Epilagw totius operis. L Xplicatis confiderationibus duode- cim de zterna felicitate Sancto- rum , illam conclufionem colligi pof- fe video, Sanctorum felicitatem rem €ffe tum in femaximam & eminentif- fimam , tum ab omnibus hominibus in: primis dam & procuran- N! H dam: Sed illam inveniendam & obtinen 4 effe anguftiffimam & laboriofiffimam, ut nifi quis apud fe firniter ftatuat omnibus viribus fuis conniti & contendere , rebus aliis omnibus prztermiffis, numquam per €eam penetraré , & multo minüs ad T "1 optata gaudia pervenire poflit. Ac ut l 349 De eterna felicitate, P )]0 ut breviter hoc totum fub oculos füb- ( ï yni jiciamus, placet omnes illas confide- ii 4 dP rationes , & eorum przcipuas difli- cultates per modum epilogi breviter jggoit recenfere, sDin: Primüm igitur confideravimus fe- n thï'c 2 U;m licitatem eternam fub nomine Regni calorum : Sed annexam illi videmus fuant o difficultatem maximam ex libro Dei, iïginxö ( gutm f quia fcriptum eft:; Aegswm calorum vim patitur , €8 violenti rapiuut illud, siüitgr "Beinde confideravimus eamdem wilto felicitatem fub nomine Civitatis Dei, fz.,niüven five cxleftis Jerufalem : Et ibi quo- que animadvertimus | difficultatem nin non modicam, quia non poffunt effe il cives Sanctorum, qui funt cives mun- 1 ( di hujus : Et diflici eft in mun- al do vivere, & de on effe, tl 'Tertió confideravi eamdem fe- init) d licitatem fub nomine Domüs Dei, in n qua manfiones multz funt: Et ani- fi::boun:ib madvertimus, portam ejus domüs ef- A*l feanguftiffimam, ut non fine magno ln Q labo:e penetrari poffit, "trae ( Quartó confideravimus eumdem «,iäCægi beati M'(l!ml Lier quintus. 349 n W beatitudinis locum fub nomine Para- TOj T difi : Sed confideravimus fimul, quàm n WUFLI magno pretio non auri vel argenti, p L: fed lacrymarum vel fanguinis einerit illum Dominus, & Martyres; Confef- fores, atque adeó Sandti & Sanctz [ j L omnes. Opertuit enim pati Chriffam, mcx;niüiw,;-/», €3 ita intrare in gloríam [nam. It nj Quintó confideravimus eamdem j anæq;, felicitatem fub nomíne Thefauri ab- ;hlr,'vm,;ä fconditi in agro: & (imul advertimus,. ! non potuiffe obtineri ab eo, qui inve- nerat , nifi venditis omnibus, quz ha- L fin 9I bebato TU Cb Sextóo confideravimus eamdem fub nomine Margarite pretiofz; proqua etiam . comparanda debuit emptor f jU TT omnia bona (üa diftrahere, ut eam [ A emere poffet. v r (ideravimus eamdem - Septimó con d füb. nomine Denarii diurni; qui non nifi laborantibus in vinea diligenter ii & affidué datus eft, O&tavóo con(ideravimus eamdem mi.in:u;äj fub nomine Coen£ magnz: Et vidi- mus, eà Coená digaos non fuifle habi- tos, u 350 De eterna felicitate, '.FOHC) l tos, qui rebus temporalibus addi&i —,:nimi erant, Nonó confideravimus eamdem füb j hni al nomine Gaudii Domini ; ad quod ii fo- m li admiffi fünt, qui msgno labore & "I) follicitudine calenta (ibi tradita mul- if tiplicaverant, reliquis in exteriores tenebras amandatis. : j o p "0 Undecimó confideravimus eamdem füb nomine Nuptiarum Regiarum, à m AC f quibus exclufi fünt omnes, qui fomno dediti & inertiz , in operibus bonis & TT expectatione czleflis Sponfi non affi- i Qu dué vigilarunt, ; lr M Decimó confideravimus eamdem (."M'M L gnu fub nomine Pravii, quod illi foli ap- prehenderunt, qui velociter & perfe- veranter non fine labore & fudore ad H bravium in ftadio cucurrerunt. Duodecimó con(ideravimus eam- dem füb nomine Coronz , quam illi foli meruerunc, qui fortiffimé pugnan: do adverfarium dejecerunt, Itaque quocumque te vertas, & fub quocumque nómine caleftem fe- licitatem confideres, invenies obtineri non H Liber quintus. 3ft d non poffe, ni(i totis viribus atque Ttiys omni animi & cerporis contentione M kj deíudes. Proinde qui vult beatus l dl effe, quod nemo nifi amens, non vel- [ lepoteft , torporem omnem excutiat, T atque ad ferió laborandum , & bona l lt omnia facienda, & mala omnia tole- randa, toto propofito przemio (e ac- hr ] cingat: Et nulla omnino temporalia i u negotia huic magno & veré foli nego- tio anteponat : Ec (emper in mentere- tineat verba illa San&orum Pauli & Barnabz , quibus Chriftianos exhor- tabantur : Per multas tribulationes eportet nos intrare $a. Re. 1 Ü guum Dei, PINIS. gdc m d z(y9. zi V UA j i y á SÉÁNSS ( Z ERN a N f E? G g ——X as m o D i w 4 ET 35 TA - f* —— P Ed i ER QT Es p a PX d T " E [ $ - » — 217 . ao 2 5 / i TE - .; 2 D [ f d À [5 7 d j M EOW r E p r d AL r ^ad : ï, ^ E X * H A l H BA MT ;ä F3 u Hs ' Es i Y A T o^ 1 Íh 7R ^dÁ, I^ f à jj Q m 3 E J 12 d h- 4 D É R | j p 2 4f I^ h "d j ^ - 4 P g /j !fäf u u J s M. íE C5 p $ u f fæg j " rl 2 VN L EE ": ss Ya És ; - A / h- (r- det hu o a . d. d E Aj (X z 2 VE ? Ti f Ed P vSsd " RA hs $ 20 p j ; & h* Y * 2 dv r H » Bu D ä?' i^ : " a A D D R d N L UC i u X " N- ?l')& )æ: a 2 AE B C 2 u . Es p * ; j : s ^ h- GR 2 'h— t À i. u Em Z Y X EL W R 19 Q 18 VierFarbSelector Standard* - Ei kala Offset 17 Bal ä O 16 l—— [ ESEHHHIEHH .......... ........... 15 | TEEREHREHEHS EW REFERENDISSIAE 12 13 14 15 15 47 18 19 20 2 ET CELSISSIAtO !Hlilllll 11 S, R. T. PRINCIP— N DOMINO 10 z D. JOANN- Hälï PHILIPPO,- DEI Gratiá HWHW 8 EPISCOPQ«» 7 HERBIPOLENSI&E , 6 FRANCIZE ORIENTAL- DUCI, E—— ä 5 Domino Noftro, & Alme GE 4 gregatwm: Maj ]om' Eu5 PRAFECTOE 3 2 llHII!HHIIIII')HIHHIWHIIIIWHHIII'HHHIII'IIZHIHIIIH d ) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com ll 3 4 5 1 m us