Gf495-2

Gf495-2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Commentarii Theologico-Historici De Sanctissimo Sacrificio Missae, 2 Benedikt XIV., Papst — , COMMENTARII Ec N nr. THEOLOG 100 -HISTORICI SANCTISSIMO SACRIFICOIO MISS, AbEminentiſſimo & Reverendiſſimo 4 S. R. E. CARDINALI HI PROSPERO Dpr LAMBERTINIS iu Archi Epiſcopo Bononienſi & S.R. I. Principe, Modo SANCTISSIMOD. N. BENEDICTO XIV P. M. fA ITALICE. CONSCRIPTI, UO NUNC VERO LATINTLATE DONATI 64% pr GlIACOMMELLIS, Ex Intimis Auttoris Cappellanis, ALMX CONREGOATIONI elcuu MA OKRI AcADEIoX B. MARIÆ V. AB ANGELO SALUTATYZ IN STRENAM OBLATI, HERBIPOLI A. C. MDCCL. IO. Typis Jo. Jacobi Chriſtophori Kleyer, Univ. Typogr. REVERENDISSTMO 20 CELSISSIMO PRINCIPIACDOMINO D. CAROLO PHILIPPO DEI GRATIA EPISCOP HERBIPOLENsSI, §. R. I. PRINCIPI, FRANCGIXE ORIENTALIS DUCI, &c. &c. DOMINO, DOMINO NOSTRO CLEMENTISSIMoO, ALMAX. Noαοοι ÜEI. . PREFECGTO. REVERENDISSIME CELSISSIME PRINCEPS. ¹ DOMINE, DOMINE 17 CLEMENTISSIMEI 1 Agna Fidei r. ria magno Sacerdoti 4 debentur. Opuſeu- lum, quod anno hoc Con- gr. gario Mariona Major 4 Academica in ſtrenam Con- 9 Fderatis Sodalibus ſuis f- Jert, grande dacramentum 1 complæctitur. Sacroſanctum Miſſæ ſacrificium à Cano- ne ad ſinem usque, metho- do ſanè eleganti, & demi- randd, utpote ab ipſo mo- derno Cbriſti in terris Vi- cario, BLNEDICTLOXII. elaboratâ proponit. CEI- SISIMO NOMINI PUO inſeribere illud & decet, & oportet. Munus- cu- culum non abnues, in quo ea pertractantir, quaæ ſo- pe jam ſacrarlim Tibi cau- Ja deliciarum extitére. Vi- dit IV non rarò Moguntia in Metropolitana Eccleſia Jua ad aram pias inter la- orymas facientem. Villit, & amavit. Herbipolis prils, guldm ad ſolium Ducale eve- herére, admirata eſt pacem TE in litanda Divina HMoſtia exhibitam. CGaviſa eſt eadem non mediocriter, cum cùm Th jam magno au- CSum Sucerdotio cerneret, in id primas curas conver- tere, ut multitudini Can- didatorum non exiguxæ, ſa- cris Ordinibus collatis, di- gnos Eccleſiz, Altaribus- qule Miniſtros imponeres. Ad exambiendam quoque præſentis Libelli patronam, CELSILUDINEM TUAM ſtimulos addidit Cœtus noſtri Mariani Præ- fectura, guam gerere ipſe pro pro Tuo in Virgineam Pa- rentem amore dignaris. Acdjungerem bic Feliciſimi JOANNIS PHILIPPI, Clorioſiſſimi Patrui Tui, Principis (ut paginæ Ma- rianz in Annalibus noſtris loquuntur) verè Mariani il- Nltſtriſſimum encomium pro- lixius ibidem deſeriptum, niſi modoò ſermonis brevitas ad alia nos tempora, alidt- que encomiaſtas remitteret. Iuterea, ut Maria, gratid- PIImE — „ — . — — — — rum fæcunda Parene, Te SLiutiſſimè ſoſpitem, atque in- columem ad infnita recte- fackorum merita, ad Pa- tric Univerſc ſolatium, Aa Nominis immortale de- lsS, ad cultüs Mariani in- II crementlm tueatir, enixè RNobteſtamur. 1 1 Hæe ſunt Confœderatorum So- dalium erga Principem Præ- 3 fectum ſuum vota, atque ſu- ſpiria. Mariæ quoque favores, pe- renniuque benefcia PLURIMUM REVERENDO, PERILLUSTRI, PEROQUAM GRATIOSO DOMINO, D. CAROLO. PHILITP. JOANNI „JOSEPH. ZOBEI- orGIBELSTATT, Eccleſiæ Cathedralis Herbipolenſis CANONICO CAPITULARl, REVEERENDLVSSIMI OELSlSSIMI PRINCIPIS NOSTRI VICARIO GENERALI IN SPIRITUALIBUS & CONSILIARIO INTIMO, REGIMINIS ECCLESIASTICI VICARIATUS, & HOSPITALIS JIUIIANEI PRESIDI, ALMA CONGREGA TIONIS PRO-PREFECTO. CXETERISCQUE KReverendiſſimis, Wiuſtriſſ- mis, Religioſiſimis, Perilluſtribus, Prænobilibus, Admodium Rewveren- dis, Magnifcis, Eximiis, Clariſ. ſimis, Conſutltiſſimis, Expertiſſimis, Prudentiſimis, pectatiſimis, Ornatiſimis, MAGISTRATIBUS ALMEÆE CONGREGATIONIS MAIJORIS ACADEMICEZ DD. ASsSISTENTIBUS, DD. CONSUETORIBUS UTRIUSQUE STATUS ECCLESASTICI & SECULARIS APRECATUR men SoDALIAS MARIANA. α g ro. nch. 289 2486 2 5262 252 : 8882 Se s t XFX A . . BPE e SECTIO II. Canon. Fractio S. Hoſtiæ. Agnus Dei. Communio Sacerdotis. Commu- nio populi. Communio ſub una ſpecie. Miſſa privata. Orationes, quæ fiunt ſubmiſsà voce. Canon eſt firma regula, juxta quam fit novæ le- gis Jacriſicium. Varia ejus nomina apud Patres, & veteres Seriptores. Anon idem valet ac Regula: ea uti- tur voce Eccleſia ut ſignificet, Ca- nonem Miſſæ eſſe firmam regulam, juxta quam N. Teſtam. Sacrificium eſt celebrandum. Canonem S. Gre- orius Precem, Vigilius textum Canonicæ Precis, S. Cyprianus Orationem, Walfridus & alii Actionem appellant; quod eo Saéra- menta Domini conficiantur: quamobrem in Canone ad Orationem Communicantes anbo⸗ itus 290 Sectio II. ſitus eſt titulus infra Actionem, ſeu intra actio- nem, quemadmodum in quibusdam legitur Codicibus, quod idem ſignificat, non qui- dem juxta regulas Grammaticæ, ſed juxta idiotilinum, quem adoptarunt quidam Ec- cleſiaſticorum librorum Scriptores: dicunt enim Infra Ocavam, quod fit intra Octavam; & in quibusdam Rubricis antiquorum Miſ- ſalium legitur vinum infra Calicem infunden- dum, hoc eſt intra Calicem, & Hoſtiam po- nendam infra Patenam, hoc eſt in Patenam, quod obſervat le Brun tom. I. pag. 433. Mo- do diximus à Walfrido Canonem appellari Actionem; cujus ea verba ſunt ex cap. 22. de Rebus Eccleſiaſticis: Actio dicitur ipſe Canon; quia in eo Sacramenta Dominica comciuntur. Cunon vero eadem Actio nominatur, quia in ea eſt legitima & regularis Sacramentoruum confectio. Et conſentunt Hugo Menardus in Notis ad Sacramentarium S. Gregorii pag. 12. Cardi- nalis Bona Rerum Liturgicar. lib. 2. C. II. n. I. le Brun tom. I. pag. 407. Tournely de Eu- Chariſtia tom. 2. pag. 432. Meratus tom. I. Par. I. Pag. 236. Quibus Auctoribus Canon tribuatur. Incipit Canon Miſſæ ab ea Oratione, 72 igitur Clementiſſime Pater, qui Canon ſubmiſ⸗ ià voce dicitur usque ad Orationem Domi- nica⸗ — trnle legn hon ſd Gam k- dan Nknn umE. funee lam ⸗ atenun 1 9 Cip. 1 4 Cnns iunin ia in ifek⸗ Noel Cln Ee⸗ 1 . 0ber ſt. De Sueriftcio Mihſ. 291 nicalem, quam Sacerdos elata voee recitat. Auctor Canonis à quibusdam ponitur Ge- laſius I. Alii Canonem tribuunt Muſæo Maſ- filienſi Presbytero, nonnulli etiam Voconio Epiſcopo Caſtellanenſi in Mauritania: hi enim omnes teſte Gennadio libros de re Sacra- mentaria conſcripſerunt. Anonymus 12. ſæculi Scriptor, ejus Tractatus Auctor de Scriptoribus Eccleſiaſticis, quem Fabricius edidit in Bibliotheca Eccleſiaſtica tom. 2. pag. 143. Canonem Miſſæ ſcriptum putat à S. Cle- mente Alexandrino. Teſtimonium denique celebre eſt S. Gregorii lib. 7. Ep. 64. nunc l. 9. Ep. 12. qui Canonem dicit à Scholaſtico quo- dam eſſe compoſitum. De &bolaſtico, cui Canonem tribuit &. Grego- rius MWagnus. An illud nomen proprium Iit, an vero appellativum. Atque hic magnæ illi controverſiæ locus eſſe poteſt, an Scholaſticus nomen ſit cujus- dam Viri proprium, an verò appellativum, & ſignificet doctum & literatum hominem; & num S. Gregorius totum Canonem, an quamdam ſolum Orationem Scholaſtico illi tribuerit. Scbolaſtici olim appellabantur viri literis eruditi. Serapion vir doctiſſimus ob ingenii ma- gnitudinem apud Hieronymum lib. de Srip- * 1 2 rori- 292 Sectio II. toribus Eccleſiaſticis Scholaſticus appellatur. Gennadius in Catalogo Seriptorum Eccleſtaſti- corum Proſperum vocat Sermone Scholaſticum, id eſt eloquentia & eruditione clarum. Ho- norius etiam in Catalogo Sriptorum ſeribit, Alcuinum fuiſſe offcio Scholaſticim. In eo- dem fignificatu Scholaſtici nomen accipit S. Auguſtinus in Pſalmum 44. Ac ſcholaſtici quidem olim erant illi Presbyteri doctrina & eruditione clari, qui, ut Pantænus, Clemens Alexandrinus, & Origenes, Chriſtianorum ſcholas regebant, in quibus ii erudiebantur, qui à Judaica Religione vel Idolorum cultu ad Chriſti Fidem commigrabant. Et Seve- rus Sulpitius Dialogo 2. dicit, vos &bolaſtici, pro vos Sapientes; & S. Gregorius l. 10. Ep. 2. doctum quemdam virum collaudans virum clariſſimum Scholaſticum vocat. An S§. Gregorius Magnus Sebholaſtico tribuat totum Canonem, an verò Orationem ali- quam eorum, quæ in Canone conti- nentur. Atque hæc ſunt, quæ proferunt ii, qui putant S. Gregorium nomine Scholaſtici, non hominem quemdam intellexiſſe, cui nomen illud proprium inditum eſſet, ſed virum li- teris eruditum, qui Canonem ſcripſerit. Contra ii qui exiſtimant S. Pontificem de ho- mine min men lam not pri ne per ne ean in Di riu inct min Can dle ppeln lliens n. N nſein N Nehil ſchonn Ntiat Cem tanon lebam rumal lan 10. n M nin Nein 4 Ci c , Ci⸗ VN le 9 De Sacrißcio Miſſe. 293 mine locutum, cujus proprium eſſet no- men ſcholaſtici, provocant ad ejus Epiſto- lam 54. lib. 2. & ad Epiſtolam 14. lib. 9. ubi nomen Scholaſtici eſt nomen hominis pro- prium. Quod verdò ad illud attinet, an S. Gregorius Scholaſtico, quem vel de nomi- ne ſuo, vel propter ejus doctrinam ita ap- pellat, dum Canonem tribuit, totum Cano- nem intelligat, an verò Orationem aliquam earum, quæ ſunt in Canone, Maldonatus in Cenſura quadam apud le Brun tom. 2. Diſſertat. 2. art. 2. num. 9. putat, S. Grego- rium non de ipſo integro Canone, ſecd de Oratione quadam eo injecta locutum eſſe: incredibile enim ſibi videri ait, privatum ho- minem tantum ſibi tribuiſſe auétoritatis, ut Canonem integrum Miſſæ ab univerſali Ec- cleſia recitandum componeret. Huic ſen- tentiæ refragatur Cardinalis Bona Rerum Li- turgicar. loc. cit. num. 2. Jacobus Janſonius in ſuis Liturgicis lib. 3. c. 10. per Precem, quam Gregorius alt à Scholaftico compoſitam, non pu- tat Canonem intelligi debere, ſed aliquam Ora- zionem Actioni Miſſe inſertam. KRevera tamen de Canone ibi Gregorium loqui, ipſe contextus Epiſtolæ evincit; & Cardinalem Bona ſequi- tur Meratus cit. tom. I. par. I. pag. 236. 294 Sectio II. Caon à pluribus compoſitus eſt. Locus ex Zi ri- dentina Gnodo de Canone Migſeæ pulcher- rimus. Sed amotis hujusmodi eruditis concerta- tionibus, locum afferimus ex Concil. Tri- dent. Seſſ. 22. cap. 4. de Sacrificio Miſſæ: Er cum ſancta ſancte adminiſtrari conveniat, ſitque boc omnium ſanctiſſimum ſacrificium, Eceleſia Catholica ut digne reverenterque offerretur, perciperetur, ſacrum Canonem multis ante ſæ- culis inſtituit ita ab omni errore purum, At ni- hil in eo contineatur, quod non maxime ſancti- tatem & pietatem quamdam redoleat, mentei- que offerentium in Deum erigat. F enim conſtat cum ex ipſis Domini verbis, tum ex Apoſtolo- rum Traditionibus, ac ſanttorum quoque Pon- tificum inſtitutionibus. Nihil enim de Cano- nis auétoritate quidquam detrahit, quod' à pluribus compoſitus ſit; nam liber etiam Pialmorum teſte Hieronymo epift. ad So- Phronium liber eſt ſingularis, qui tamen multos Auctores habet; & Symbolum Apo- ſtolicum tradit Ruffinus in ejus explicatione, & S. Leo Epiſt. 13. ad Pulcheriam, compoſi- tum ab Apoſtolis duodecim fuiſſe, quorum ſuam quisque ſententiam illuc contulerit; ut nihil dicam de explicationibus, quas Conci- lium Nicænum & Conſtantinopolitanum ad- en 1 — T ide quo bus jur⸗ nan vet lüil ſto qua in em not fes Us 1 Can gitn c le⸗ ll: ſand ci⸗ in 6 Cnne ſt — er lle. Met nel llle Eatfl ur, anree n, mn N ae ſie ſen ( et a⸗ 1 l Cine, N Neni leint 60ℳ, unm 1. De Saecrificio Miſſæ. 295 didere, unde Symbolum illud conflatum, quod appellatur Conſtantinopolitanum. Canon eſt vetuſtiſſimus, & prior ſeæculo 4. Martene lib. I. de antiquis Eccleſiæ Riti- bus cap. 4. art. 8. num. 3. mirari ſe ait, idque jure optimo Tridentinorum Patrum doctri- nam & prudentiam in allato capite. Et ſane vetuſtum eſſe Canonem intelligitur ex Vigi- lii Papæ, qui S. Gregorio antiquior eſt, Epi- ſtola ad Eucherium, ſeu ad Profuturum; quod ex vetuſtis Codicibus colligit Baluzius in Notis ad librum Antonii Auguſtini de emendatione Gratiani; ubi diſerte ait, Ca- nonem Miſſæ ex Apoſtolica Traditione pro- fectum eſſe. Præterea Canonem à quarto usque ſæculo habitum teſtatur S. Ambroſius lib. 4. de Sacramentis cap. 5. & 6. ubi pars illa Canonis, paucis quibusdam immutatis, le- gitur: Quam oblationem tu Deus in omnibus, quæſumus, benedictam, adſeriptan, ratam; & illa itidem: Qui pridie quam pateretur; & illa: ſupra quæ propitio ac ſereno; idemque ſanctus Doctor lib. 4. de Sacramentis cap. 4. diſerte meminit Orationis illius in Canone, in qua Sacerdos orat pro Ecçleſia, etſi non afferat ipſa Orationis verba. Et ipſi lib. I. Canonizat. cap. y. num. 6. obſervavimus, in noſtro Canone commemorationem fieri T 4 dum- 296 Sebtio II. dumtaxat Apoſtolorum & Martyrum, non verò Confeſſorum; quod indicium eſt Ca- nonem priorem eſſe ſæculo 4. cum cultus Martyribus tantm, nondum vero Con- feſſoribus tribuebatur. & Gregorius conciliatur cum vera ſententia, quca ſtatuit Canonem eſſe vetuſtiſſimum. Quia verò S. Gregorii plurimi, ut par eſt, auétoritas æſtimari debet, dicendum San- ctum Pontificem non de Canonis loqui fub- ſtantia, ſed de ipſis verbis, quibus ille con- cinnatus fuit. Cardinalis Bellarminus tom. 3. Controverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 19. ita de hac re diſputat: Si S. Gregorius nomine Scho.- laſtici doctum aliquem virum intelligit, nihil id prohibet, quominus dicamus, Canonem ab Apoſtolis, iisque qui Apoſtolis proximi ſucceſſerunt, compoſitum fuiſſe; nam & illis Scholaſtici nomen jure poteſt congruere: Si verò Sanctus Dockor virum aliquem intelli- git, cui Scholaſtici nomen proprium eſſet, quique vel ejus ætate vixerit, vel paulò antè obierit; decurrendum eſt ad Maldonati alio- rumque ſententiam ſatis quidem probabilem, qui putant, S. Gregorium Scholaſtico non integrum Canonem, ſed orationem quam- Piam tribuere inſertam in Canonem. Atque ita rem ſe habere ipfius facti integra ſerie rn abi⸗ rit Ven — un, ne un cun ero 0 tihfl n. Ut dum loquit E lern nubtin, ICen ine Canor umN Grwet. en inch Am De Saerificio Miſſeæ. 297 babiliſſimè oſtenditur. Scribit S. Gregorius, ſe de eo accuſatum eſſe, quod recitari juſſe- rit Pater noſter poſt Canonem; ſeque id fe- ciſſe ait, quod indignum ſibi videbatur, Ora- tionem à Scholaſtico eompoſitam ante Com- munionem recitari, Orationem verò Domi- nicalem non dici ſupra Corpus Chriſti; for- tàſſe enim ejus ætate Oratio Dominicalis vel in Miſſa non dicebatur, vel recitabatur poſt Communionem: ex quo intelligitur S. Gre- gorium non de integro Canone; ſed de Ora- tione quapiam eò inſerta locutum eſſe. Erplicatur locus ex Tridentina Snodo. Antequam ad Orationes & cæremonias Veniamus, quæ dicuntur & fiunt in Cano- ne, quoniam de iis, quæ Tridentina Syno- dus agens de Canone conſtituit, ſupra verba fecimus, opportunum putamus quædam in- nuere, quæ leguntur in Canone, nec in ſa- eris Evangeliis reperiuntur, quædam etiam quæ ſummi Pontifices addidere: illud enim primum ad ſacri Concilii textum pertinet, ubi dicunt Patres Canonem compoſitum eſſe ex ipfis Domini verbis; hoc verò poſterius reſpicit id quod S. Synodus ait, Canonem compoſitum eſſe ex Sanctorum Pontificum hiis inſtitutionibus. T S „e. 298 Sebétio II. De iis, quæ ſunt in Canone ex Apoſtolica Traditione. Innocentius III. in Decretali Cum Mar- thæ de Celebrat. Miſſarum, quæſitum eſſe ait, cur in Canone Miſſæ in Conſecratione Calicis inter verba Jeſu Chriſti, quæ refert Marthæus cap. 26. irrepſerint ea Mſterium Fidei; & reſpondet Pontifex, illud etiam quæri potuiſſe, cur narretur in Canone, Chriſtum in Conſecratione panis oculos ad Cœlum ſuſtuliſſe, cum id in nullo proditum ſit Evangelio; cur etiam in Conſecratione Calicis, cùm S. Matthæus narret, Chriſtum dixiſſe, Hic eſt enim ſanguis meus novi Teſta- menti, additum ſit verbum illud &α Eterni; reſpondet deinde directè idem Pontifex, in Canone multa contineri verba, quæ à Chri- ſto Domino dicta eſſe teſtantur Evangeliſtæ, ut negari non poſſit, Canonem ex verbis etiam Domini concinnatum eſſe. Pergit Pon- tifex, & generalem hanc regulam ſtatuit: Muha tam de verbis quam de falctis Dominicis invenimus ab Evangeliſtis omiſſa, dug Apoſtoli vel ſuppleviſe verbo, vel facto expreſſiſe legun- tur. Eam regulam confirmat loco ex Actis Apoſtolorum: Paulus enim in Actibus Apo- Rtolorum ſic ait: Meminiſſe nos oportet verbt Domini ſa, qui dixit: Beatius ſt dare, quam acci- aeci 4pue ſior los ocu nen con vit ma gud un, pro⸗ cun Cav Ccan in 6 fec Eu lio ſam men H riun Inn pr⸗ —*£ ur men, Kelie ghin n N ſumd ſhe e ld en C Cell Kecrnig Cir ann etex, gel De Sacriſicio Miſſc. 299 avcipere. Hæ nullus quatuor Evangeliſtarum deſeripſit: itaque obſervat, quemadmodum apud Joannem cap. II. habetur jeſum Chri- ſtum, cum Lazarum revocavit ad vitam, ocu- los ad Cœlum ſuſtuliſſe, ita veriſimile eſſe, oculos itidem ad Coœlum elevaſſe, cum pa- nem & vinum in ſuum corpus & ſanguinem convertit: & tunc igitur in Cœlum oculos leva- vit ad Patrem, cum ad corpus exanime ani- mam Lazari revocavit, probabilius eſſe videtur, quòd tunc oculos levaverit ad Patrem in Cælum, cum panem && vinum in corpus & ſanguinem proprium commutavit. Adde, quod etiam cum duos piſces & quinque panes multipli- cavit, reſpexit in Cœlum, ùt legitur apud Lu- cam cap. 9. & apud Marcum cap. 6. intuens in COlum benedixit: Quèòd ſatis oſtendit, idem feciſſe Chriſtum Dominum in inſtitutione Euchariſtiæ, etſi id non habetur in Evange- lio: Wae non eſt dubium, quin idem in Ti Jacratiſſima fecerit actione, etſi in novo Tuſta- mento id non reperiatur ſoriptum; verba ſunt Hugonis Menardi in notis ad Sacramenta- rium S. Gregorii pag. 18. Denique monet Innocentius, vocem æterni cum Evangelio probè congruere: Hic eſt ſanguis meus novi 2 œterni Zeſtamenti: Nam in Evangelio legi- tur: LQui manducat meam carnem, & bibit meum ſanguinem, halet vitam æternam: Evan- gelio itidem conſona eſſe verba illa Mſterium PFidei 300 Sekrio II. Fidei propter panis & vini Tranſubſtantia- tionem in Corpus & Sanguinem Domini di- ſertè ibi expreflam: Dicitur autem Myerium Fidei, quoniam aliud ibi creditur, qudm cerna- tur, && aliud cernitur qum credatur. Cerni- tur ſpecies panis & vini, & creditur veritas carnis & ſunguinis Chriſti, ac virtus unitatis c& charitatis. D. Thomas 3. par. quæſt. 83. art. 4. quærit, cur dicatur in Canone Miſſæ, Chriſtum in panis & vini Conſecratione ocu- los ad Cœlum elevàſſe, cum id non reperia- tur in Evangelio; & reſpondet S. Doctor, id credi velut ab Apoſtolicà Traditione ac- ceptum: Rationabile enim videtur, ut qui in Iieſcitatione Lazari, ut habetur Joannis XI. G& in oratione, quam pro diſcipulis fecit Joan. 17. oculos levavit ad Batrem, in ujus Sacramenti inſtitutione tamò mag!s hoc fecerit tamquam in re potiori. Idem S. Doctor illam loco citato roponit difficultatem, in Canone fſcilicet M * haberi, accipite & manducate ex bor omnes; & in Evangelio legi tantummodò, Accipite && comedite; quam difficultatem ita ſolvit: Quod autem dicitur manducate, non comedite, non differt, quantum ad ſenſum &. uod autem additur, Omnes, intelligitur in ver- is Evangelii, licèt non exprimatur, quias ipſe dixerat Joannis El. Miſi manducaveritis car- vem filii ominis, non habelitis vitam in vobis: & ead. 3. par. quæſt. 78. art. 3. ad 6. verdi illa. obſe⸗ ſi i/ — lobltre Dommnt hn inen lr. 0 ur ui k one tioset te 8. Dor Gitoe m . Genn tumnu locde 0e 6 N 11 onui nne, 4 ℳ², De Saerificio Miſſeæ. 301 illa Myſterium Fidei ita explicat: Quaſi fidei objectum; quia quod ſanguis Chriſti pro veritate ſit in hoc Sacramento, ſolida Fide tenetur. De iis, quæ ſunt ex inſtitutione ſiummorum Pontificum. Itaque concludendum cum eodem In- nocentio III. Credimus, quod formam verbo- rum, ſicut in Canone reperitur, & à Chriſto Apoſtoli, & ab ipſis eorum awceperint ſucceſſo- res. Quod verèô attinet ad pias ſanctorum Pontificum inſtitutiones, quas Tridentina Sy- nodus ait partem Cononis conficere, pro- ditum eſt S. Leonem in Canone Miſiæ ad- didiſſe, Sanctum Sacrificium, inmmaculatam ho- ſtiam; quæ dicuntur à Sacerdote in Orati- one, quæ Conſecrationem conſequitur. Pa- melius tom. I. Liturgic. pag. 572. contro- verſiam illam noluit dirimere, utrum S. Leo omnem illam Orationem compoſuerit, an verò ea tantùm verba eidem orationi ad- diderit. Auéctor quæſtionum Veteris & Novi Teſtamenti apud D. Auguſtinum tom. 4. qui ſcripfit in fine quarti ſæculi, ideôque ante S. Leonem, affert Orationem, Supra quaæ propitio; ejusdem etiam Orationis me- minit S. Ambroſius lib. 4. de Sacramentis, idque abunde probat non eſſe illam Orati- onem S. Leoni tribuendam, ſed ab eodem S. Pon- 30² Sectio II. S. Pontifice ea verba addita eſſe, ut bene ad- vertit Pagius in ejus Vita num. 46. Memo- riæ quoque traditum eſt in Eccleſiaſtica Hi- ſtoria, S. Gregorium verba illa in Canone addidiſſe, diesque noſtros in tua pace diſponas, atque ab æterna Jamnatione nos eripi, & in ele- Gorum tuorum juleas grege numerari, ſi qua fides Joanni Diacono, cui profecto habenda fides eſt in Vita S. Gregorii. Cum in ſecun- da Canonis parte nonnullorum Sanctorum mentio fiat, quorum in prima parte nulla facta eſt commemoratio, teſtatur Adalber- tus Epiſcopus libro de Virginitate cap. 25. S. Gregorlum, qui animadvertiſſet nullius Sanctæ Virginis ibi mentionem fieri, nomi- na illuc inſeruiſſe Sanctarum Agathæ, Lu- eiæ, Agnetis, Cæciliæ, & Anaſtaſiæ. Poſt Gregorium Magnum nihil amplius addi- tum in Canone. Alexandro I. male tri- buitur Oratio, Unde & memores Domine. Poſt S. Gregorium nullus Romanorum Pontificum quidquam in Canone inſeruit, aut immutavit, quod obſervat Card. Bona Rerum Liturgicar. lib. 2. cap. II. num. 2. Obſervandum nibilominus, neminem ex Pontiſfi- cibus poſt Gregorium Magnum quidpiam addi- Jiſe, aut iminutäſſe; & cum eò conſentit Thiers — Thi cap. gor Orm ſaer tibr qui Viel Gi tuit Ver Qua ur, um priy celel cap. hale in c B. Ium ) ibos GCllia li, i rum ec Matt niſer lae MMdi De Sacrifcio Miſſæ. 303 theri Thiers Tractatu de Superſtitione tom. r. Cap. I. pag. 13. edit. Pariſ. anni 1704. Gre- gorium III. conſtat, in Oratorio quod in Im omnium Sanctorum honorem extruxerat, eh ſacras reliquias ex omnibus Orbis terræ Par- bGα tibus conquiſitas collocâſſe, ac Monachos, I qui tum temporis Vaticanæ Baſilicæ inſer- ohn viebant, juſſiſſe Feſtivitatem cujusque San- nüe Cti in natali ejus die celebrare; illudque ſta- um tuiſſe ut Sacerdos in Canone Miſſæ poſt ea pele verba, & omnium sunctorum tuorum, diceret: W« OQuorum ſolennitas hodie in conſpectu tuo celebra- ec Zur, Domine Deus noſter, in toto Orbe terra- um rum. Sed hæc non generalis fuit lex, ſed ,fHE Privilegium pro Miſſis, quæ in illo Oratorio te; celebrarentur, ut animadvertit Waltridus . cap. 22. & Thiers loc. cit. Et Cardinalis Bo- na loc. cit. multa ſe vidiſſe teſtatur Miſſalia, u in quibus, uno dumtaxat excepto Bibliothe- cæ Barberinæ, ea verba non reperit. Ve- rùm Martene lib. I. de Antiquis Eccleſiæ Ri- tibus cap. 4. art. 8. num. 16. ſe vidiſſe ait in Gallia Miſſale Monaſterii quondam S. Diony- vum ſii, in quo hœc ſunt verba : Mec non & illo- l rum Martyrum, quorum bhodie ſolemnis in con- ectu gloriæ tucæ celebratur triumphus. Et . Matthæus Pariſius in vitis Abbatum S. Alba- e ni ſcribit, Innocentium III. à Guillelmo Ab- len , ¹s bate S. Albani interrogatum, quid de ejus- N. . .— . . — . modi additionibus ſentiret, reſpondiſſe, eas 304 Sectio II. Tſe minimè improbari. Sed hæc utcumque ſe habeant, illud certiſſimum eſt, poſt S. Gre- gorium magnum nihil in Canone eſſe addi- rum. Inter eos Pontifices, qui aliquid inſe- ruerunt in Canone, Alexandrum I. qui vi- xit initio ſœæculi ſecundi, minimè ponendum eſſe exiſtimavimus. Sane in libro Pontifi- cali habetur: Hic Paſſionem Domini miſcuit in precatione Sacerdotum, quando Miſſeæ cele- rentur: ad quæ verba notat Petrus Urbe- vetanus: Li videlicet tam beatæ Paſſionis propterea nonnulli Alexandro Pontifici Ora- tionem, unde & memores, Domine, tribuunt, quæ proximè conſecrationem conſequitur. Verùm cum Chriſtus Jeſus diſerte juſſerit, in Miſſa commemorationem fieri ejus Paſ- ſionis, & D. Paulus I. ad Corinth. cap. 11. ſcripſerit: Quotiescumque manducabitis panem bune, & Calicem Domini bibetis, mortem Do- mini annuntiabitis donec veniat, perperan Alexandro I. tribuitur commemoratio Paſ- ſionis Chriſti Domini in Miſſa, quam con-. ſtat eſſe inſtitutionis divinæ. Vid. Baron. ad an. Chr. 132. num. 3. & Card. Bona Rerum Liturgicar. lib. 2. cap. 13. num. 3. & Pagium in Vita S. Alexandri. De qu⸗ ob m di⸗ nis mi⸗ tel tes ce⸗ cal l U, diri dnir n tCungt lecdt Cdin I. CI Onen 0 Do liſel 15 U Paſe nifhel⸗ iu nlene⸗ le leſu! h. C itiiſ⸗ Nortes lenl rni⸗ Palen Elr De Sucrifcio Miſſe. 305 De Prima Oratione Canonis. Oratio prima Canonis continet Memento & Communicantes. PRima Canonis Oratio incipit per ea ver- ba: Ze igitur clementiſſime Pater, & us- que ad eam Orationem Pergir *Hanc igitur oblationem: nam Memento Domine, & Gom- municantes, & memoriam venerantes non ſunt diverſæ Orationes, ſed pars primæ Oratio- nis, ut deducitur ex clauſula Per eumdem Do- minum noſtrum, quæ ad omnium Orationum finem apponitur; quod etiam quisque po- teſt intelligere, ſi animadvertat, Communican- tes omni Raſi carere, niſi cum proximè præ- cedentibus verbis continuetur. Vid. Bellar- minum tom. 3. Controverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 21. in princ. In prima Oratione Sacerdos orat pro Sei univerſa, pro Papa, pro Epiſcopo, & in ali- quibus locis pro KRege. Explicantur illa, Sanéta Sacrificia illibata. In hâc prima Oratione Deo Patri preces diriguntur: Ze igitur clementiſpme Pater. Etſi enim Divinæ Trinitati Sacrificium offertur, tamen ſi preces aliquot excipias, quæ Trini- . U tatem 306 Settio II. tatem reſpiciunt, cujusmodi ſunt ſuſcipe San- Cia Trinitas, & Placeat tibi Santcta Trinitas, reliquæ omnes juxta perpetuam Eccleſiæ coniuetudinem ad Deum Patrem per Filium in unitate S. Spiritûs diriguntur. Deum verò Sacerdos in hac prima Oratione deprecatur pro Eccleſia Sanêta Catholica, Pro ſummo Pontifice, pro Epiſcopo, in quibusdam locis pro Rege, & pro omnibus orthodoxis, atque Catholicæ & Apoſtolica PFiqei cultorilus. In ea Oratione 7 igitur illa continentur verba, Sancta Sacrificia illibata; quæ InnocentiuslII. de Officio Miſſæ lib. 3. Cap. 3. in hunc mo- dum explicat: Dicuntur illibata, id eſt innna- culata, quia ſine cordis macula, & corporis de- bent offerri, quatenus cor ab iniquitate Purgetut, G corpus ab immunditia. In Eccleſia etiam Orientali mentio fielat ſummi Pontificis. Quod abolitum in Schiſmate Photü. Leges in Occidentali Eccleſia, quibus fieri zubetur mentio Romani Pontifcis in Canone. Poſtquam oravit Sacerdos pro Eccleſia Catholica, orat pro ſummo Pontifice: uut- tas enim ſucerdotalis, utait S. Cyprianus, Petri Cathedra exorta eſſtt. Nec ſanè quis- quamn jure negaverit, in Ecoleſia Orientali e ſummo Pontifice olim mentionem fieri con⸗ aute ſuer qu⸗ qui ſun ſtit Eca be⸗ inch ges⸗ is InIt liur hun Men e — ſeel 4 Dun n Tel erkt Deume dey roſn Usdn! Pin iut. nrur cenlii n hun: UIi Ne De Sacrificio Miſe. 307 conſueviſſe: narrat enim Nicephorus lib. 16. cap. 17. primum auſum eſſe Acacium Con- ſtantinopolitanum Epiſcopum quinto ſæcu- lo Felicis II. Summi Pontificis nomen è Di- Ptychis ſacris expungere; & Conſtantinus Pogonatus Imperator in Epiſtola ad Sum- mum Pontificem, quæ præpoſita eſt Conci- lio ſexto Generali, declarat, ſe Patriarchæ & ſacris Diptychis ejus nomen delere volenti vehementer reſtitiſſe: quamobrem in Litur- giis, quæ poſteriori tempore ſunt ſeriptæ, ſummi Pontificis nomen reperitur. Hæc autem in Eccleſia Orientali intermiſſa eſt con- ſuetudo propter Photii ſehiſina: nec um- quam actum de concilianda utraque Eccleſia, quin Græcis nobiscum ſemper convenerit ſummi Pontificis nomen eſſe in Canone re- ſtituendum. Quod verò ad Occidentalem Eccleſiam pertinet, adeo vetus eſt orandi pro Papa in Canone conſuetudo, ut ejus origo indicari non poſſit: oſtendi verò poſſunt le- ges, quibus ea conſuetudo reſtituta, vel ma- lus uſus ſublatus repreſsaque audacia præter- mittendi nomen Romani Pontificis. Conei- lium Vaſionenſe an. 529. can. A4. ſtatuit in hunc modum: Mobis juſtum viſum eſt, ut no- men Domini Papæ, Fbutke⸗ Apöſtolicæ Sedi Præfuerit, in noſtris Eccleſis recitetur. Et pau- cis poſt annis S. Pelagius Papa, ùt eſt apud Agobardum tom. 2. pag. 49. Epiſeopos Etru- U2 riæ 308⁸ Sectio II. Tri increpavit, quèd ejus nomen in Cano- ne prætermiſerint: Quomodo vos ab univerſi Orbis communione ſeparatos eſſe non creditis, 7 mei inter ſacra myſteria ſecundum conſuetudi- nem nominis memoriam reticetis 5 Et Ennadius Papienſis in Apologia pro Synodo inde pro- bat Symmachum verum legitimumque, Lau- rentium verò ſpurium eſſe Pontificem, quoé ſemper Symmachi nomen recitatum fuerit in Canone. De memiione facienda Epiſcopi. Regularibus vetitum, ne mentionem faciant ſuun Supe- rioris Generalis. In eâdem prima Oratione mentio fit etiam Epiſcopi juxta præceptumn Apoſtoli ad Hebræos 13. qui orandum ait Pro Epiſco- pis: Iphi enim pervi ilant, quaſi rationem o animabus veſtris redhturi. In Orientali Ec- cleſia Presbyter orat pro Epiſcopo, Epiſco- pus pro Archiepiſcopo, Archiepiſcopus pro Patriarcha, ùt videre eſt apud Card. Bona lib. 2. Rerum Liturgicar. cap. II. nunn. 3. In Eccleſia Occidentali Sacerdos orat Pro Epi- ſcopo; Si verò Epiſcopus vel Archiepiſco- pus Miſſam celebrat, pro ſe ipſe orat dicens: Et me indigno ſervo tuo; idque faciunt etiam CGardinales, licèt non ſint Epiſcopi, propter excellentiam dignitatis. Romæ Sacerdotes OMit⸗ Oii cuju rius. ſcoß 101 licet ritor. Dyte Du De⸗ dere lican d⸗ Tr D. nes gui cuj⸗ ber ſtis il per ul bere nin C in n a 1oſſr oindert qe rum De Saecrificio Miſſæ. 309 omittunt, Et Antiſtite noſtro; Papa enim, cujus mentionem faciunt, eſt Urbis Ordina- rius. Regularibus vetitum eſt, ne pro Epi- ſcopo Superiorem ſuum Generalem, & Cle- ro ne Prælatum nominent ſibi præœæpoſitum, licet quaſi Epiſcopalem jurisdictionem & ter- ritorium habeat ſeparatum. Non licet Pres- bytero in aliena Diœceſi Miſſam celebranti Epiſcopi ſui nomen in loeum Epiſeopi illius Dicœceſis, in qua celebrat, ſubſtituere, ut vi- dere eſt apud Pouget tom. 2. Inſtit. Catho- licar. pag. 852. & Meratum tom. I. Par. I. Pag. 538. De more orandi pro Rege, ex veteribus Patribus. In quibusdam locis juxta Apoſtolicam ue Traditionem oratur pro Rege; ſeribit enim edt D. Paulus I. ad Timotheum cap. 2. oratio- u nes eſſe faciendas pro Regibus, & omnibus qui in fublimitate funt, etiamſi infideles ſint, cujusmodi erant ii, qui illis temporibus im- ͤ" pPerabant. Conſonant qui primi pro Chri- ſtiana Religione Apologias ſcripſerunt, qui u illud ſemper inculcant, Chriſtianos pro Im- „„ Peratore Deum orare: Sacrificamus (ait Ter- o Iullianus ad Scapulam cap. 2.) pro ſalute Im- Peratoris, ſed Deo noſtro, & ipſius, ſed quo- modo præcepit Deus, purd prece. Et Orige- U 3 nes 310 Sectio II. nes adverſus Celſum, qui Chriſtianos cohor- tabatur, ut pro Imperatore bellum gererent, Yan ait: Laboramus pro Iinterio Romano, dum ju- ſuni ſtoò viventes vota pro eo facimus. Et Dionyſius Alexandrinus apud Euſebium Hiſt. Eccl. lib. 7. cap. II. Nos unum Deum rerum omniun Opificem, qui Valeriano &ν Gallieno ſacratiſſi- mis Auguſtis imperium tradidit, colimus & ado- Ora ramus. Huic continuas prees offerimus pro tho⸗ Imperio illorum, ut ſtabile & inconcuſſum per- cult maneat. Notatle Brun tom. rI. pag. 420. Li. Ro. turgias poſt Conſtantinum nomen Impera- 90 toris, qui tum regnaret, habere, quod cum m, præcepto conſentit orandi pro Regibus; & qua in quibusdam manuſcriptis poſt pro lnpera- Eee tore vel pro Nege ait, ſe reperiſſe notam III. ca! quæ idem valet quod ea, quâ nunc utimur ſup NN. Ex quo elicitur morem fuiſſe orandi pre in Canone pro Imperatore vel Rege, qui eſt imperaret. De nota illa III. ſcribit Lucas libu Holſtenius in Præ fat. ad librum Diurnum dun Romanorum Pontificum: Id unum cenſui non cerd prætermittendum, quod cum in manuſeripto Co- iden dice frequenter habeatur hæc nota Il. qud, ut lici Eruditis olvium eſt, utebantur veteres ad indi- cendum proprii nominis locum, uri nune Nl. toni ſolitum eſt. erb Verla sco lgetan , n Don Lal M M ſn ug Nrinn lin 3 4ℳ en Iu t egbrl o N niOten! nc ileo Rey chi ſn 1 1 dn De Sacrificio Miſſcœ. 311 Verha illa: Et omnibus Orthodoxis &c. de- Junt in vetuſto Ordine Romano, &* Sacramen- tario &. Gregorii. Hæretici ajunt ea re- dundare. Denique in eadem Oratione Sacerdos orat pro omnibus Fidelibus: Et omnibus Or- thodoxis, atque Catholicæ & Apoſtolicæ Fidei cultoribus. Hæc deſunt in antiquo Ordine Romano, in Libro Sacramentorum S. Gre- gorii, qui eſt in Bibliotheca Vaticana Palati= na, & in vetuſto quodam Miſſali Vaticano: quamobrem Micrologus in Obſervationibus Eccleſiaſt. cap. 23. ubi loquitur de Canone, ca prætermittit verba; & cap. 13. ait; ea eſſe ſupervacanea; nam paulo poſt Sacerdos orat pro famulis & famulabus Dei, quod idem eſt ac pro omnibus Catholicæ Eccleſiæ Fide- libus. Hæretici hujus temporis ea verba re- dundare dicunt, quod paulò antè dixerit Sa- cerdos, ee Eccleſia tua ſuncta Catholica, quod idem eſt, ac pro omnibus Fidelibus Catho- licis orare. Bellarmini ad eam calummiam reſponſio. Heæreticis illis reſpondet Bellarminus, es verba minimè ſupereſſe; nam cum genera- tim pro univerſa Eccleſia Sacerdos oraveritz U 4 dein- 3¹²¾ Sectio II. deinde ſingillatim pro Papa, pro Epiſcopo, pro Rege, decebat reliquos etiam Fideles, ſeu privati ſeu viri principes ſint, comme- morare. Micrologi verò ratio evertitur ex eo, quod in Orationis progreſſu, id eſt in Memento, revera non aliorum mentio fiat, quàm eorum, qui vel offerunt, vel ſacrificio interſunt; cum verò tam multi Fideles ſint, qui neque offerunt, neque adſunt, nec po- ni poſſunt ubi commemoratio fit pro defun- Ris, quòd nondum ex hac vita migrarint, cumque pro his etiam orandum ſit, propter- ea deſtinandus illis erat locus, qui idem ille eſt, de quo nunc agimus; omnesque in il- lis verbis continentur, Et omnibus orthodo- xis, atque Catholicæ d& Apoſtolicæ Fidei culto- vibus. Vide Menardum in Nota 19. ad Sa- cramentarium S. Gregorii, Card. Bonam loc. cit. num. 4. le Brun tom. I. pag. 42 1. & Na- talem Alexandrum Theolog. dogmat. & mo- ral. de Sacram. Euchar. lib. 2. cap. 7. art. 5. nam. 15. De reliquis, pro quibus orat Sacerdos. Poſtquam oravit Sacerdos pro Eccleſia ſancta Catholica, pro Papa, pro Epiſcopo, & quibusdam in locis pro Rege, ac pro omiu- bus Catholicis, pro iis pergit orare, quibus Sacrificii fructum applicare intendit; quo- j rum run eas men rum inte us criß mem enir in lins dr Hplon n Eees . Venmn N e nenth lt iceſgt at lee Pr⸗ Inen , N i en Node⸗ N Mlin 119. Bohn 4elc nt 71 oly xr, “ eci, De Sacrificio Miſſeæ. 313 rum tamen nomina voce non pronuntiat, ſed eas perſonas præſentes animo habet: Me- mento Domine famulorum famularumque tua- rum; ac pro iis itidem orat, qui ſacrificio interſunt, omnium circumſtantium, pro qui- bus tibi offerimus, vel qui tibi oferunt boc ſa- erificium laudis. Commemoratio, ſeu Oratio pro vivis. Formula precandi per verbum illud Me- mento conſonat cum ſacra Scriptura; Pſalmo enim 105. haberur: Memento noſtri Domine in beneplacito populi tui. In hac orationis il- lius parte Sacerdos orat pro vivis (nam pro defunctis alibi fit, ut ſuo loco dicemus, præ- cipua commemoratio) pro illis videlicet pro quibus fit ſacrificium, puta in Parochiali- bus Eccleſiis pro ejus Parochiæ populo, pro iis qui celebrandæ Miſſæ ejuſque fru- tu applicando eleemoſynam contulerunt, ac pro iis, pro quibus Sacerdos nomina- tim orare intendit, pro parentibus exempli causâ, conſanguineis, amicis, aliiſque, qui ſe ejus precibus commendaverint, ac deni- que pro circumſtantibus omnibus. Explicantur illa, Pro quibus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt. Adnotanda quædam ſunt ad ea verba, pro quibus tibi offerimus, vel qui tilbi offerunt hoe U 5 ſacri- 314 Sectio II. ſacrificium, tum ut explicemus quid illud ſit, quèd Sacerdos non moddò ſe ſacrificium, ſed etiam circumſtantes dicit offerre, tum ut ſenſum particulæ vel declaremus: pro qui- bus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt boc Sda- orificium laudis. Quo ſenſu dici poſſint offerre omnes ideles, ꝗui adſunt Sacrificio. Locus celebris Zer- tulliani explicatus. Celebris locus eſt Tertulliani de Exhor- tatione Caſtitatis cap. 7. Wonne & laici ”a- cerdotes ſumus * Soriptum eſt, KReguum quoque nos 8 Sacerdotes Deo & Patri ſuo fecit Gc. Adeo ubi Eccleſiaſtici Ordinis non oſt conſeſſus, W offers, & tingis, &α Sacerdos es tibi ſolus c. Eitur ſi habes jus Sacerdotis in temetipſe, ubi neceſſe eſt, habeas oportet etiam diſciplinam Sacerdotis, uli neceſſe ſit habere jus Sacerdotit. Celebris item controverſia eſt, quæ ex illa voce offers excitata fuit: quidam enim Ter- tullianum in ea fuiſſe putant opinione, ut ubi abſit Sacerdos, etiam Laicus conſecrare poſſit, idque ut confirment, locum profe- runt Theodoreti Eccl. Hiſtor. lib. I. cap. 23. qui Frumentium quemdam laicum nar- rat Alexandriäà ad Indos profectum, ubi nulli erant neque Epiſcopi neque Presbyte- zi, cumque ad Chriſti Fidem aliquot con- ver- Tücion 1e, potr ,K ſln T. ſe 7 iid an tili ⸗ tennt ſihe Eortrtk cninle inioe 1 Cllal n n b1 Gcun om, bet⸗ De Sacrificio Miſſee. 315 vertiſſet, juſſiſſe eos in unum convenire, reſque ſacras celebrare, quemadmodum in Romano Imperio mos eſſet. Ea de re ſu- periore proximo ſcripſerunt ſæculo Hugo Grotius, Dionyſius Petavius, Joannes Clo- penburgius, & Henricus Dodvvellus; quo- rum Diſſertationes in unum collectæ volu- men prodiêre Londini ann. 1685. His ad- de Albaſpinæum in Tractatu de adminiſtra- tione Euchariſtiæ lib. 2. cap. 8. ad cujus li- bri calcem edita eſt Rigaltii, qui Galliarum Regi fuit a Bibliotheca, ad Albaſpinæum de hoc argumento Epiſtola. Ex Scriptoribus, quos modo nominavimus, quidam Hetero- doxi ſunt, quidam verò Catholicæ Fidei egregii propugnatores, quos inter cenſendi ſunt præter Rigaltium Petavius & Albaſpi- næus, qui luculenter demonſtrarunt voce offerre non ſemper ſignificari conſecrare; ob- lationem ſeparatum quiddam ſejunctumque eſſe a Conſecratione; nec veriſimile cui- quam fieri poſſe, Tertullianum neſciſſe æ- tatis ſuæ diſciplinam, quà Sacerdotes clan- culum ad eos, qui in publicis vinculis eſſent, mittebantur, Chriſtique Confeſſoribus in car- cere detentis Euchariſtiam præbebant; quod quidem ſupervacaneum fuiſſet, ſi iis, etiamſi laici eſſent, Miſſam propter Sacerdotum ino- piam celebrare licuiſſet. Quod autem de Fru- mentio affertur, id non ita prorſus eſt, ùt nar- ratux: 316 Sectio II. ratur: non enim ille folus, ſed Romanos Mer- catores ſecum habens comites, Alexandri profectus erat, inter quos veriſimile eſt fuiſſe aliquos Sacerdotes; neque enim Indis illud conſilium dedit, ſed Romanis Mercatoribus, inter quos probabile eſt Sacerdotem ali- quem fuiſſe. Præterca (quod colligitur ex Ruffino, qui eandem rem narrat) verbis il- lis Frumentii tribui poteſt ſenſus planiſſi- mus & ſimpliciſſimus, ut ſcilicet voluerit omnes in unum convenire ad precationes more Chriſtianorum Deo peragendas. At- que hæc ſatis de hac re eſſe arbitramur. Qui verò totum hoc argumentum quàm accu- ratiſſimè pertractatum cognoſcere velit, Pe- tavium adeat & Albaſpinæum, apud quos profectò reperiet, quo ſibi abunde ſatisfa- ciat. Noviſſimus ſcriptor Herminier Tra- Gat. de Sacramentis tom. 2. cap. 19. ubi lo- quitur de Miniſtro Euchariſtiæ, totam hanc materiam ex integro pertractandam ſuſcepit, explicans, quid ſit apud Tertullianum offer- re: Dicit Laicos poſſe offerre, intellige mune- ra, && preces. a illud itidem ſit, nos omnes eſſe Sacerdotes: Dicit Tertullianus nos omnes eſſe Sacerdotes, intellige Sacer- dotio metaphorice ſumpto ce. Dicit Lai- cos Sacerdotalia munera obire, intellige, cum credunt & orant. Et ut eo regredia- mur quod ad Canonis Orationem pertinet, Inno- ſ Mer eNodti elfun Ncs i tothe Rteln? lou Verbet Uni . Ole kectir mun. G m . d G nier 9. obi 6 Munku un/ G MiN De Saerificio Miſſæ. 317 Innocentius III. lib. 3. de Myſteriis Miſſæ cap. 5. docet, non modo Sacerdotes, ſed reliquos etiam Fideles dici poſſe ſacrificium offerre: Meo dicitur offerimus, quia non ſo- lum offerunt Sacerdotes, ſed etiam univerſi Fi- deles: & quamquam Sacerdotis dumtaxat ſit celebrare, id tamen aliquo ſenſu ad offeren- tem etiam pertinet; Sacerdos enim actione ſua, offerens verò per ejus actionem, cui eleemoſynam contulit, ad ſacrificium con- currunt: Quamvis enim Sacerdos proprio Jungatur offcio, ille tamen offerre dicitur, cu- Jus nomine agit Sacerdos; ipſi enim imputatur, cujus munera offeruntur; verba ſunt Hilarii Diaconi, qui quarto ſeripſit ſæculo in Quæ- ſtionibus de vet. Teſtam. cap. 46. Simile illud eſt in Oratione, Orate PFratres, in qua dicit Sacerdos, ut meum ac veſtrum ſacrificium acceptabile ſiat apud Deum Patrem Omnipo- zentem, quibus declaratur Miſſam ſacrificium eſſe tum Sacerdotis, tum eorum, qui vel adſunt, vel miniſtrant. Bollandiſtæ ad diem 17. Martii vitam referunt S. Geltrudis Ni- vellenſis Abbatiſſæ in Brabantia, quam ſeri- Ppſit Auétor Synchronus. Narrat ejus vitæ Scriptor, Sanctam Virginem nobilis cujuſ- dam matronæ nomine Adulæ filium mor- tuum ad vitam revocàâſſe, ac matronam il- lam ferventiori religionis ſtudio eſſe incen- ſam, de qua ſubdit: Ex illa die cæpit r- ere 318 Sectio II. dere virtutibus §. Geltrudis, & in craſtinum Miſſam celebravit in honorem Virginis Chriſti Geltrudis; quæ verba nihil aliud ſignificant, quam Miſſam eleemoſyna ſua celebrandam curaviſſe. Gregorius Turonenſis lib. de Gloria Confeſſorum cap. 45. de muliere quadam, quæ non minùs Deo eſſet devota, quàm defuncti viri ſui memor, ſcribit: Mu- lier per annum integrum ad hoc Templum de- gens orationi vacabat, celebrans quotidie Miſ- Jarum ſolemnia, &* offerens oblationem pro me- moria viri ſui Hæc & alia ejuſmodi quæ collegit Berlendus Tractatu de Oblationibus ad Altare §. 8. num. 5. & 6. oſtendunt; of. ferentis nomen etiam ei convenire, qui ad Sacrificium, quod fit a Sacerdote, quoquo modo concurrat. In Epiſtola Sigebaldi An- gliæ Regis ad Bonifacium Moguntinum E- FKoburn , quæ inter Bonifacianas eſt 49, ocus eſt hujusmodi: Notum ſit tibi, qudò ex eo tempore nomen tuum adſeriptum habuiſ- ſem, cum Miſſarum ſolemnia celebrarem, ſimul cum nominibus Epiſcoporum noſtrorum 5 à quem locum Mabillonus lib. 3. de Liturgia Gallicana num. 12. MWota verlum celebrarem quo KRex utitur: illud enim adhibet eo mo- do & ſenſu, quem ſupra explicavimus. Do- cent Theologi Chriſtum ſacrificii Miſſæ of- ferentem eſſe præcipuum, non modò quia Ulud inſtiruerit, ac in ſui memoriam julſe- xit — b — — rb b —U ojlſin i goier ebynnt s 1 de unle fetcee tbi znpun! one nfrt ſinodic herion Odunt te ey u atioun n e De Sarrificio Miſſeæ, 3195 rit celebrari, ſed etiam quia quodammodo illud offert per Sacerdotis miniſterium: Sa- cerdotem verò eſſe offerentem, tum quòd virtute Chriſti Sacramentum conficit, tum quéd ex perſona Chriſti conſecrationis ver- ba pronunciat: denique Laicos etiam eſſe offerentes, vel quòd per miniſterium Sa- cerdotum offerunt, vel quèòd ſuam cum Sa- cerdotum intentione conjungunt, vel quèòd externum aliquid exhibent Miſſæ miniſtran- do, neceſſaria ad ſacrificium ſuppeditando, eleemofynam largiendo. Vide Sylvium 3. Par. Quæſt. 83. art. I. Quæſit. 6. ubi ait; verba illa, vel qui tibi offerunt, intelligenda eſſe de Laicis ob rationes allatas: vide etiam Collationem 14. Lucionenſem q. I. Par. 5. De particula illa vel. Georgii majoris calu- imnia evertitur. Ea particula aliquando ſt copulativa. Nunc verò de particula vel dicendum, hoc eſt, explicanda ſunt, quæ ſequuntur ver- ba in canone, pro quibus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt boc ſacrificeiwum. Menardus in Notis ad Concordiam Regularum ſcripſit, particulam vel aliquando non disjunctivam, ſed copulativam eſſe; idemque appoſitè ite- rum ſcripſit, dum verba illa Canonis expli- caret, de quibus nunc legitur in notis ad Sacra- 320 Sectio II Sacramentarium S. Gregorii pag. 14. Par- ticula disjunctiva vel Murpatur pro copulativa, quod ſæpe contingit. Idem adnotaſſe ait le Brun tom. I. pPag. 429. Gothofredum in Codic. Theodoſian. Petrum de Marca in Concordia Sacerdotii & Imperii, alioſque plures doctos viros. Itaque Georgii Ma- Poris Heterodoxi objeétio evertitur, qui opinatur in iis verbis, pro quibus tili offeri- mus, vel qui tibi offerunt, correctionem quam- dam contineri, eamque impiè irridet, ut re- fert Bellarminus cit. cap. 21. Sed Oratio- nis expeditus apparet ſenſlus: Deo enim non ſolùm peculiares perſonæ, & circum- ſtantes commendantur;, ſed ii etiam, pro uibus offertur ſacrificium, ac reliqui omnes, quibus quoquo modo convenit nomen of- ferentium. Retinenda illa verba: pro quibus tibi offeri- mus, quæ male explodit Micrologus. Animadvertit Micrologus cap. 23. ab hac Canonis Oratione quondam ea verba ab⸗ fuiſſe, pro quibus tibi offerimus, atque ea tar- tum legi, qui tibi offerunt; itaque prima il- la verba explodit: Iem poſt pauca addunt: ro quibus tibi offerimus : (un in antiquiorilus e veracioribus Sacramentaris non niſi ſus tertia perſona offerentes ibi reperiantur. Vi- . deatur renn dearr Ofhe Deſa tihi Kin ſtatu ſtit. exiſ⸗ Miſ tili mnt dita plac Part rubt rejie nem uo⸗ modd uul li 01 intelt Wud⸗ Mnt. rene uib — 14 hluns Nale i Checun! e Muu! i, A Beorni Ttitur, ,ic emm ed 0 Deo“ E etialn, igi Nn Polnen 8 tb nch De Surriftio Miſſee. 32 deatur Auctor Tractatûs de Miſſa & divino Officio rurſus Pariſiis editi an. 1714. p. 122. Deſunt itidem eadem illa verba, pro quibus tibi offerimus, in antiquo Ordine Romano, & in pluribus vetuſtis Miſſalibus, ut ſibi te- ſtatum fuiſſe Mabillonum ſeribit Pouget In- ſtit. Catholicar. tom. 2. pag. 853. Sunt, qui exiſtimant pro varietate ledionis diverſorum Miſſalium, quorum quædam haberent qui tibi offerunt, quædam pro quibus tibi offeri- mus, utramque lectionem eſſe invectam; ad- dita particula vel, ut Sacerdos, utra lectio ſibi Placeret, eam ſequeretur; præſertim quèòd Particula vel in aliquibus Miſſalibus ſcripta ſit rubricà. Verùm Pouget ſapienter ejusmodi rejicit Sacerdotis optionem, & conſuetudi- nem damnat ſcribendi rubricâà particulam veh quod Sacerdotem inducere poſſit, ut utrovis modo legat. Et ſanè ſi dicas dumtaxat pro quibus tibi offerimus, & omittas vel qui tili offerunt, relqua, quæ ſequuntur verba ſen- ſu omni deſtiruuntur, ùt quivis facilè poteſt intelligere: quamobrem legendum, àt ſcri- ptum eſt in Canone, pro quibus tibi offeri- mus, vel qui tibi offerunt, nec ullo modo fe- renda libertas alterutrum omittendi, vel pro duibus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt. 322 Sectio II. Oratio, Memento &τα. explicatur ex Innocentio Ill. InnocentiusiII. lib. 3. Myſteriorum Miſſæ cap. 6. ſcribit de hâc prima Canonis Ora- tione, & de illis quidem verbis Memento Do- mine &c. hæc habet: Memento Domine famu- lorum famularumque tuarum M. W. omnium circum adſtantium. Ex bac junätura verborum manifeſtè conjicitur, quòd Ric quaſi quidam ſit locus, ubi Sacerdos ſpecialiter, quos voluerit, de- beat nominare. Eworum tamen nomina bic tantium debet recenſere, quoniam in ſequentibus locus occurret, ubi defuntctorum poterit agere memoriam ſpecialem. Pergit Pontifex, atque explicat rationem, quamobrem Miſſæ ſacri- ficium in hac Oratione Sacriftcium lauldis ap- pelletur. Quia verò non ſolùm vocatur Sa- erificium laudis, ſed quidpiam amplius adcdi- tur: Pro quibus tibi offerimus, vel qJui tili g- ferunt boc Saerifieium laudis, Pro ſe ſuisdue omnibus;, pro regemptione animarum ſuarunt, pro ſpe ſalutis & incolumitatis ſuæ, tilique red- dJunt vota ſua æterno Deo vivo & vero; ob⸗ ſervabimus his verbis declarari Miſſæ Sacri- ficium eſſe ex opere operato non modò La- treuticum, & Euchariſticum, ſeu Sacrificium laudis & gratiarum actionis, ſed etiam Pro- pitiatorium, quo peccata expiantur, & Im- petra- — Nen ona ſ AClion Heii i Fium vis tion ana den H Eue gra per moe fici⸗ Dei tur, actic dum art. arl. min ca. — Crr ortum nons Menund onief Gon e ſiun Dollert 1 fnne ile irn Itlepyt Mlle⸗ n ut Wen 10lu n , G NMls On d e eni⸗ d ein, 4 ntur, 9 De Sacrifcio Miſſe. 22¾ Petraro umn, quo ſpiritualia & temporalia ona à Deo obtinentur: & quis dixerit, Miſ- Jc Sacrificium tantum eſſe laudis & gratiarum actionis, aut nudam commemorationem Sacri- Kcii in Cruce peracti, non autem propitiato- rium, vel ſoli prodeſſe ſumenti; neque pro vi- vis & defunéctis, pro peccatis, pœnis, ſatisfa- ctionibus, & aliis neceſſitatibus offerri debere, anathema ſit: verba ſunt ſacri Concilii Tri= dentini ſeſſ. 22. de Sacrifieio Miſſæ Can. 3. Sacrificium Miſæ Latreuticum, & Eucha- riſticum. Sacrificium Miſſæ Latreutieum eſt, & Euchariſticum, id eſt Sacrificium laudis & gratiarum actionis pro acceptis beneficiis; Perfectiori enim & excellentiori quodam modo proprietates omnes continer Sacri- ficiorum veteris legis, quorum quædam in Dei tantùm honorem & laudem offereban- tur, ùt Holocauſta; quædam in gratiarum actionem, ùt Hoſtiæ pacifieæ, quemadmo- dum docet S. Thomas I. 2. Quæſt. 102. art. 3. Quod ne hæretici quidem negant, ùt Lutherus & Calvinus; ùt obſervat Bellar- minus tom. 3. Controverſ. lib. 6., de Miſis cap. I. XyAI3 hns 3²4 kkio II. — Iltem propitiatorium. Remiſſio Peccatorum alio modo Profluit ex Sacrificio, ac ex Baptiſmo, & Pœnitentia. Eſt etiam Miſſæ Sacrificium propitiato- rium, quo nimirum peccata expiantur, quo probat loeus Apoſtoli ad Hebræos 5. Omnis Pontifex ex bominibus aſſumpius, Pyo homini- bus conſtituitur in iis quæ ſunt ad Deum, us offerat dona & Sacrifcia pro peccatis. S. Cy- prianus in ſermone de Cœna Domini Miſiæ Sacrificium vocat medicamentum ſimul holocauſtum ad ſanandas infirmitates, & pur- gandas iniquitates. Et S. Auguſtinus Queæſt. 57. in Leviticum ait, in hoc fieri Sacrificio veram remiſſionem peccatotum. Et Theologi docent, peccatorum remiſſionem, quod at- tinet ad culpam, ex hoc profieiſci Sacrificio, non tamen eodem modo, quo provenit ex Baptiſino, & Pœnitentia, in quibus peccato- rum remiſſio fit per habitualis ſeu Sanctifi- cantis gratiæ infuſionem, ſed alio quodam modo; nimirum Deus intuitu Sacrificii Miſ- Iæ propitiatorii ſeu expiatorii Peccatorumn peœnitentiæ donum largitur, ſeu peculiaris alicujus gratiæ adjutorium, quo Peccator contritionem excitatur & adjuvatur, velad abſolutionem in Sacramento Pœnitentiæ di- gnè & utiliter sonſequendam. Diximus, quan⸗ Quen muifli quo⸗ ſen dac criß que P — torunk eDine Sil ilenn, ſn en 0 “ atu, N 6 De Sacrificio Miſſæ. 325 quantum ad culpam attinet; nam quoad re- miſſionem pœnæ, quæ ſequitur peccata jam quoad culpam abolita, vera Theologorum ſententia eſt, pœnam immediatè per Miſſæ Sacrificium remitti; Deus enim propter Sa- crificii oblationem pœnam ei remittit, pro quo offertur, eà tamen menſurâ, quam di- vina ejus miſericordia definiverit. Puleherrima D. Thomæ doctrina, quo pacto per Sacrificium peccata remittantur. Luculentiſſima eſt S. Thomæ docrina in 4. Senten. Diſt. 12. Quæſt. 2. art. 2. Ad quar- zum dicendum, quod Euchariſtia non ſolum eſt Sacramentum, ſed etiam eſt Sacriſicium. Ix quantum autem eſt Sacramentum, habet effectum en omni vivente, in quo requirit vitam præex- iſtere. Sed in quantum eſt Sacrificium, habet effectum etiam pro aliis, pro quibus offertur, in quibus non præexigit vitam ſpiritualem in actu, ſed in potentia tantum: & ideo ſi eos diſpoſitos inveniat, eis gratiam obtinet virtute illius veri Sacrificii, d quo omnis gratia in nos inftuxit; &* per conſequens peecata mortalia in eis delet, non Iicut cauſa proxima, ſed in quantum gratiam contritionis eis impetrat. Et paulò poſt in eodem art. 2. Dicendum, quòd non totaliter ſemper aufertur pœna per boc Sacrificium illis, ꝗqui ſunt in Purgatorio; nec auferebatur in ve- X 2 teri 326 estio II. teri lege per antiqua Sacrificia. Hanc doctri- nam iſluſtrat abunde Bellarminus tom. 3. Con- troverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 4. ubi ſic ait: Non operatur Sacrificium efcienter & immediatè, nec eſt propriè inſtrumentum Dei ad juſtifcan- dum &&. Mon igitur Sacrificium immediatè juſtißcat, ut Baptiſinus, & Abſolutio faciunt, ſed donum pæœnitentiæ impetrat, per quod omo ccator ad Sacramentum accedere velit, & per ilud juſtifcetur. Huc etiam addit, quòd cùm non poſſit Miſſæ Sacrificium majori prædi- tum eſſe virtute, quàm habuit Sacrificium Grucis, nec illud Sacrificium efcienter & im- mediatè, ùt loquuntur Theologi, ſed impetra- toriè & meritoriè juſtifieaverit, hoc eſt à Deo impetraverit, ut peccatores per media con- venientia æternam ſalutem conſequantur, idem planè de Miſſæ Sacrificio dicendum eſt, Quamobrem Tridentina Synodus ſeſfſ. 22. de Sacramento Euchariſtiæ cap. 2. vim & efficaciam Sacrificii ita explicat: Hujus obla- tione placatus Dominut gratiam & donum peti-= zentiæ concedens, erimina & Cpeccata etiam in- gentia dinittit. Et paulò poſt de ope, quà per hoc Sacrificium juvantur defuncti: Qua- re non ſolum pro Fidelium vivorum peccatts, pæœnig, ſatigattionibus, 8 aliis neceſſtatibus, ſed & pro Defunktis in Chriſto nondum ad ple- num purgatis ritè juxta Apoktolorum Traditie- nein offertur. . M Ma⸗ fala, prin de Petra lalin Geliun uo Cont ſans de VirO munmn en te,. i Hii ujn z0 inut Tad Aig⸗ ex 2 lifea chab uer. ip. De Sacrifcio Miſſæ. 32 5 — lane olt om 3,1 lſcar mmle 01 if⸗ n nuni utofer y glatle t, gudt cjoriſe Snetkta cienter ſed ine e ek! eclil nleguen encvo ns l 2. ft⸗ A N e S N bing n al⸗ N9 n ℳ 7 Eſt etiam impetratorium, ad impetranda ſpiri- talia, && temporalia bona. Miſſ fructus triplex; primus internus numquam minuitur, aut au- getur, àt alii duo pro minore, vel ma- jore Sanctitate Miniſtri. Denique Miſſæ Sacrificium eſt etiam im- petratorium, nobisque à Deo obtinet ſpiri- talia & temporalia bona, ùt ex omnium Fi- delium perpetuo probatur conſenſu. Patrum auctoritates congeſtas reperies apud noſtros Controverſiarum Scriptores. Ilud nobis ſatis erit, quod ſeribit D. Auguſtinus lib. 22. de Civitate Dei cap. 8. de nobili quodam viro nomine Exuperio, qui ut infeſtam do- mum liberaret ſuam ab immundis Spiritibus, rogavit (inquit Auguſtinus) noſtros, me abſen- te, Presbyteros, ut aliquis eorum illò pergeret, cujus orationibus cederent: perrexit unus, obtu- lit ibi Sacrificium Corporis Chriſti, orans, quan- tum potuit, ut ceſſaret illa vexatio; Deöéque pro- tinus miſerante ceſſavit. Quodſi in veteri Teſtamento offerebantur hoſtiæ votivæ, ut aliquod beneficium impetraretur, ut conſtat ex 2. lib. Reg. cap. ult. ubi David obtulit pa- cifica, ut peſtem averteret, & ex 2. lib. Ma- chabæor. cap. 3. ubi Onias obtulit hoſtiam ſa- lutarem pro Heliodori vita, & ex I. lib. Eidr. cap. 6. ubi hoſtiam Hebræi pro Darii libero- 328 Sszio II. rũmque ejus vita ſacrificabant; quis affir- mare audeat, hanc deeſſe Sacrificio noſtro Virtutem, cùm præſertim Euchariſtia, quæ valet, ùr diximus, ad peccatum remitten- dum, multò magis ad eas tollendas calamita- tes valeat, quæ ex peccato trahant originem? S& oblatio Euchariſiiæ pro peccatis dimittendis valet, certè etiam pro aliis neceſſitatibus, duc ex peccato ſunt, valere debet. Et ſi Deus hoe Sacrificio placatus in gratiam cum nimicis ſuis vedit, quantò fucilins ob idem Sacrifieium addu- cetur, ut amicis & reconciliatis bona tempora- lia tribuat, ſi id eis utile fuerit? verba ſunt Bellarmini loc. Cir. cap. 3. Matthæus Gale- nus Veſtcappellius Tractatum de Sancto Miſ- ſæ Sacriſicio conſcripſit. Vixit hic Auctor dum haberetur Concilium Tridentinum, ut colligirur ex Epiſtola, quam Operi ſuo præ- poſuit, ad Alexandrum Piccolomineum Epi- ſcopum Montis Alcini. Ac quæſtionem pro- Peni cap. 19. an Miſſæ omnes, quas cele- brent Sacerdotes, ſeu boni ſeu mali, ejus- dem ſint efficaciæ. Nee ſanè in eorum ſen- tentia videtur conquieſcere, qui docent, ſuam Sacrificio conſtare efficaciam, etiamſi illud malus celebret Sacerdos, qui dum ma- lè ſibi conſceius Miſſam celebrat, ipſe ſolus damnum facit. Significat autem valdeè ſe optàſſe, ut ea quæſtio in Sacro excuteretur Concilio: Mon poſſum quin Camarinam Sai . 4 — Rudho Pam exrhan Wide er⸗ ante⸗ Mig hu ſem Up ſn ui non rum quor ſt ſe ei li Cin Clion ſerio Hujs Ager eorur dose nlhil cire⸗ Ter- cerch anti . De Srrzifrio Miſe. 325 s4 rinco lurilia un fen- Gdescl umrotge Gtir m ſcteihlnt n unit nfuim ona , 13 Net ttheust ge nn Ur hie dention peri ſ ningeun eltione es, (s ine Nclam, gie ral, Ulemn 0 en/ nnu „7 Rudio meo ſaltem moveam, ſi fortè Tridentini Patres, atque alii docti moti fædo ac tetro odore exhaurire dignentur. Omnis autem ſublata videtur difficultas, ſi fructum Sacrificii ex opere operato à fructu ex opere operantis, uùt anteàâ diximus, diſtinguamus. Tres habet Miſſa fructus; alter internus eſt, de quo ni- hil umquam minuitur, quique ſi applicetur, ſemper operatur, dummodò nullum obſtet impedimentum; nam Jeſus Chriſtus potiſ- ſimus eſt Sacerdos, & Sacrificium: Alter eſt qui ex univerſa oritur Eccleſia, quæ nullo non tempore Deo Sacrificium offert ſingulo- rum omnium miniſterio Sacerdotum, quort- quot ſub Cœlo ſunt; cùmque Eceleſia ſponſa ſit Jeſu Chriſti, tota ſemper pulchra & ami- ca ſine ulla ruga aut macula, ſemper ex ſan- ctitate ſua ſuisque meritis plurimum in eas actiones confert, quas exercet eorum mini- ſterio, quibus utitur; ex quo fit, ut fructus hujusmodi, qui dieitur ex opere operantis, augeri poſſit & minui pro majori vel minori eorum Sanctitate, vitæque innocentia, à qui- bus conflatur Corpus Eccleſiæ; quod ramen nihil ad eſſentiam pertinet Sacrificii, ſed ad circumſtantias, quæ Sacrificio ſunt adjunctæ. Tertius denique qui ex ipſo proficiſcitur Sa- cerdote, qui celebrat, eſt itidem ex opere ope- rantis. Poteſt ille quidem zelo & devotione ſuâ precum ſuarum à Deo effectum impe- X trare: 330 Socho N.. trare: ſed ſi propter nefariam ſuam vitam malè ſibi conſcius ſit, nihil boni ab eo ſperan- dum, quin etiam graviori crimine ſe adſtrin- git miſer: nihil tamen de fructu ex opere operato detrahitur; quemadmodum eadem ſemper eſt gemma ejusdémque pretii, quis- quis eam in digito gerat; poteſt tamen arti- ficis induſtrià annulo affabrè incluſa fieri pretioſior. Explicatur vox illa Communicantes. Iu bae orationis parte opem petimus à B. V'irgine, && Cd sanctis Apoſtolis. Verba illa Communicantes &σ memoriam ve- nerantes pars, ùt ſuprà diximus, ſunt primæ Orationis in Canone, quæ conjunguntur cum illis, ſupplices rogamus, & COfferimus, Senſum hujus vocis Communicantes non omnes facilè intelligunt. Plerique dicunt; ad ea D. Pauli referri, memoris Sanctorum communicantet. Planus autem videtur ille ſenſus, ut unionem ſignificet Sanctorum, qui in Cœlo ſunt, cum Fidelibus, qui degunt in terris, pro quibus preces fundit Eccleſia, at- que ut Deum ſibi propitium faciat, Sancto- rum virtutem, merita, & gloriam comme- morat; quemadmodum Hebræi Abrahami, aliorùmque Patriarcharum merita comme- morabant, ut ob eorum merita Deus in tela — tela ſn tanro Pedit diwins mox Orati novin ſuos udeal Ncris decſar All runn ſi dawabe Vum m Petio fubim tione ſoor, Xit 5 rum ſunt, lus, ( mane mort men tution ap. . facia e; ſuum Wr dbeoler eſe d n er odum 44 Pretics umma inchli nteg in 9. nmnir ſunt Onjungn On Hitame fve de i ⸗ Nd ed, Hcit in De Sacrifcio Miſſe. 331 tela ſua populum haberet, qui viros ab eo tantopere dilectos honorabat. Ita rem ex- pedit Auctor Tractatús de Miſſa & Officio divino pag. 124. eaque explicatio ex iis quæ mox dicemus confirmabitur. In hac igitur Orationis parte Sanctorum opem petimus: novimus enim, Deum ea propter Sanctos ſuos facere, quæ propter nos facturum ne audeamus quidem ſperare. Quapropter Sacris docemur paginis, Deum per Iſaiam declaràſſe Hieroſolymam ſe conſervaturum ab Aſſyriorum exercitu propter David ſer- vum ſuum, ùt habetur lib. 4. Regum cap. 19. Salvabo eam propter me, & propter David ſer- vum meum. QOmnium prima, à qua opem Petimus, eſt B. Virgo Maria: Sauctior Che- rubim, Sanctior Seraphim, & nullä compara- tione oœteris omnibus ſuperis exercitibus glorio- ſior, in Oratione quadam in ejus laudem di- xXit S. Ephræm. Deinde duodecim Sancto- rum Apoſtolorum, qui Eccleſiæ columnæ ſunt, fit commemoratio. IIlis additur D. Pau- lus, quem à B. Petro numquam Eccleſia Ro- mana ſejungit, qui etſi non niſi poſt Chriſti mortem creatus fuit Apoſtolus, ab ipſo ta- men Chriſto Domino hujus Sacrificii inſti- “ tutionem accepit, ùt teſtatur I. ad Corinth. cap. 1I. Ego enim accepi à Domino, quod &α “ tradidi volis, quoniam Dominus Jeſus in qua nocte tradebatur, accepit panem &ρ. Mar- 332 Sectio II. Martyres, quorum in Canone fit mentio poſt Apoſtolos. poſt XII. Apoſtolos mentio fit duodecim Martyrum, quorum recentiores ſunt Joan- nes & Paulus, qui circa dimidium 4. iæculi paſſi ſunt ſub Juliano Apoſtata. Horum Mar- tyrum nomina ſunt Linus, Cletus, Cle- mens, qui S. Petro ſynchroni, coad jutores, & ſuccelſores fuerunt; Xyſtus & Cornelius duo ſummi Pontifices & Marryres, Cypria- nus primus Martyr ex Epiſcopis Carthagi- nenſibus doctrinà & deſiderio mortis oppe- tendæ in prædicatione Chriftianæ Fidei ma- Xime illuſtris; Laurentius Romæ Archidia- conus, cujus egregia erga pauperes chari- tas, & nobiliſſimum martyrium omnibus Fi- delibus ſemper erunt admiranda; Chryſo- gonus Romanus fanguinis claritate illuſtris, qui prope Aquilejam ſub Diocletiano paſſus eſt; Joannes & Paulus fratres, Romæ nati, qui quòd Idolis ſacrificare recusaſſent necati ſunt; Coſinas & Damianus, itidem Marty- res, qui, cùm medicam & chirurgicam artem nullo accepto pretio, ſed ſolius proxin amore exercerent, in hunc modum animas Chriſto lucrifaciebant. Sancti — nlhi . ne, inter ratien deg Paſſo prori rum dſeen DoKa ur Unte Decie eit⸗ mem! A — nendo 1ok 8lun umn k Hornun Nenb, Clore & Cor 65, 0 1 C nottb ne A olnd⸗ ptne e ceiimo- 4 iilal uugent, Gus N. De Saecrificio Miſſeæ. 333 Sancti Coſinas & Damianus, de quibus in Ca- none, paſſi ſunt Komeæ. Incertum, quis Myſtus inter plures ejusdem nominis ſit, qui commemo- ratur in Canone. In Eccleſia Komana ſemper excluſi ſunt Confeſſores ex Canone. Obſervavit Cardinalis Bona, Martyres, de quibus mentio fit in Canone, vel Romæœ paſſos eſſe, vel in locis Patriarchatui Romano Proximè ſubjectis; cumque paria tria Sancto- rum fuerint, quibus nomina erant Coſmas & Damianus, duo Martyres in Arabia, duo Confeſſores in Aſia, duo itidem Martyres Romæ, poſtremi duo iidem ſunt, quorum fit in Canone commemoratio. Videatur idem Cardinalis Bona lib. 2. Rer. Liturgicar. cap. 12 num. 3. CQum eodem Cardinali Bo- na conſentit le Brun tom. I. p. 443. ubi etiam obſervat, duos fuiſſe Sanctos Xyſtos Roma- nos Pontifices & Martyres, quorum alter ſe- cundo ſæœculo ineunte, alter circa dimidium 3. ſæculi floruere, idque in controverſia eſſe poſitum, uter eorum ſit, qui commemora- tur in Canone; num primus qui nominatur ante S. Cornelium, qui 3. ſæculo obiit ſub Decio, an ſecundus, cujus ſupra ſepulchrum excitatum eſt Romæ templum, cujus templi meminit S. Gregorius Magnus lib. 4. cap. 26. In Ambroſianæ Miſſæ Canone, & in aliis qui⸗ 334 SLeétio II. quibusdam poſt Martyres mentio quoque fit Confeſſorum, ùr videre eſt apud Martene lib. r. de antiquis Eccleſiæ Ritibus art. 8. n. 25. Sed ejusmodi additiones ſunt quarumdam Eccleſiarum; conſtans enim ſemper fuit in eo Romana Eccleſia, ut B. Virginem, Apo- ſtolos, & Martyres retineret, excluſis on- ſintclan Prima ptye feſſoribus, ùt ipſi quoque monuimus Cano- nizat. lib. 1. cap. 5. num. 6. In prima oratione opem var Sankctorum quorum interceſſio nibil valet niſi per merita Chriſti. In hac igitur prima Oratione Sacerdos orat pro univerſa Catholica Eccleſia, pro Papa, pro Epiſcopo, in quibusdam locis pro Imperatore, pro Rege, Pro omnibus Fide- libus, iis præſertim, pro quibus Sacrificium offert, & pro omnibus circumſtantibus; Beatæque Virginis, Sanctorum Apoſtolo- rum, & quorumdam Sanctorum Martyrunm omniumque Sanctorum interceſſionem im- plorat: nihil enim Chriſti meritis detrahit interceſſio Sanctorum; nam nihil valent San- Gi niſi per merita & virtutem Chriſti; a0 ne tantilli quidem momenti eorum eſt inter- ceſſio, niſi per Chriſtum, nec nobis ad Deum per Sanctorum merita & interceſſionem pa- tet acceſſus niſi per Chriſtum, quapro let „ O b ſertin libus 4 Occal Alſlſer test in pr Mart fere illutt Epil tur; Elra Korr bebat lum Pripar Abci⸗ KAſer De Sacrificio Miſſee. 33 5 n hæc Oratio, ùt reliquæ omnes, in eam de AMm ſinit clauſulam Per Cbriſtum Dominum noſtrum. glanuru Prima Canonis Oratio dicebatur olim ſuper ni Diptycha. Plura de Diptychis diſputantur. nen h UWVerentium nomina ad Altare enunciaban- Acliüt tur, quod 12. ſœculo obſolevit. mt. Prima hac Oratio Canonis, ejùsque præ- ſertim pars, quæ incipit Memento, in Miſſa- Gh libus quibusdam manuſeriptis appellatur Ora- i 170 JNuper Diptycha; ex quo nobis ſeſe offert Occaſio quædam huc afferendi de Diptychis. Aſſeres quidam erant Diptycha diviſi in par- tes tres, ita ſibi juncti ut implicari poſſent, in quorum primum quorumdam Sanctorum & præſertim B. Virginis, Apoſtolorum & Martyrum, in alterum Fidelium nomina re- ferebantur, qui viverent & dignitate eſſent illuſtres, vel de Eccleſia eſſent optimè meri- ti; inter eos Romanus Pontifex, Patriarcha, Epiſcopus, & alii ex Clero primi poneban- tur; deinde Imperaror, viri Principes, Ma- giſtratus, & qui de Eccleſia benè meruiſſent, & omnis Fidelium cœtus. Tertius Aſſer ha- bebat nomina defunctorum, qui in Fide- lium communione mortui eſſent. In Miſſis Privatis Sacerdos, in ſolemnibus Diaconus & Subdiaconus éa nomina recitabant; propte- rea ſeribit Martene de antiqu. Eccleſiæ Riri- bus 336 Sectio IIl. bus lib. I. cap. 4. art. 8. num. 14. Momina re- cenſebut ipſe Sacerdos, maximè in Miſſis priva- tis, in quibus non miniſtrabat Diaconus aut Subdiaconut. Non tamen omnium offeren- tium, ſed eorum tantùm, qui eſſent Præci- pui & eximii, nomina recitabantur. Nimis enim diu Sacram duci cæremoniam oportuiſ- ſet. Juxta Ritum Romanum principio Ca- nonis vivorum, ac præcipue ſummi Pontifi- cis & Epiſcopi nomina pronunciabantur, cujusmodi eſt diſciplina, quà nune utimur in prima Oratione Ze igitur. Deinde ad me- mento Domine vivorum, qui vel eximii eſſent Offerentes, vel magna in Eccleſiam bene- ficia contuliſſent, nomina in Diptycha re- lata recitabantur. Propterea nunc pauſatur aliquantisper, ut eorum præcipua fiat com- memoratio, quos Sacerdos mentali Oratio- ne tacitus Deo commendat. Poſt ea verba Communicantes & memoriam venerantes in- dex ſeu catalogus pronunciabatur, in quem relata erant Sanctorum nomina. Denique nomina Defunctorum poſt Conſecrationem enunciabantur, ùt alibi docebimus. Recen- tiores viri docti egregiè totam hanc rem de Diptychis illuſtrarunt. Vide Cabaſſutium Diſſert. 15. Sæculi 2. Eccleſiæ; du Cange ver- bo Diptycha; Card. Bonam Rer. Liturg. lib. 2. cap. 12. Mabillon. lib. 3. de Liturgia Galli- cana num. II. & I2. Juveninum de Sacra- mentis — mentis F.5 lInnocen Cathol de 0Ob Hieror clandi mina! loſia h uni l ti⸗ inr. 1 Wne Merd kidle d ſ l S e0 c Manuunt Pgonnt¹ Umokkn llenn e tur. N inepol. maie Uocubene nune u eincet exinni Helumk Npſck. uae l Ud ſint atini0 0Rtent eternn , 4 laust s D eld N CN 1, L, irugt n 4 3 De Sacrificio Miſſe. 337 mentis Diſſert. 5. de Euchariſt. Sacram. c. §. art. 5. §. 4. Conſtant. in Notis ad Epiſt. 25. Innocentii I. pag. 858. Pouget tom. 2. Inſtit. Catholicar. Pag. 854. & Berlendum Tractatu de Oblationibus ad Altare par. I. §. 9. Divus Hieronymus eam conſuetudinem pronun- ciandi propalam ad Altare Offerentium no- mina non ſatis probâſſe viderur: Publicè, in- quit in cap. 18. Ezechielis, Diaconus in Ec- leſia Offerentium nomina recitat; Tuntum of- Jert illa; tantum ille pollicitus eſt; placéntque Eibi ad plauſum populi torquente eos conſeiemid: damiisque materiam miſeris, ut gaudeant ad ea, gucæ tribuunt, & non lugeant ad ea, quæ vapue- rint. Ejusmodi tamen viguit ad undecimum usque ſæculum conſuetudo, ùt colligitur ex Micrologo cap. 13. & Leone Hoſtienſi lib. 2. Cap. 73. duodecimo verò ſæculo obſolevit; eaque diſciplina eſt introducta, ut Sacerdos neque altà, nec ſubmiſsà voce nomina recitet, ſed offerentes, aliôsque, quibus applicari vult Sacrificii fructum, mentali Oratione Deo commendet. De actionibus, quæ cum prima Canonis orattione conjunguntur. Atque ea ſunt, quæ primæ Canonis Ora- tioni illuſtrandæ opus eſſe putavimus. Re- liquum eſt, ut actiones præcipuas eomme- Y more- 338 Sectio II. moremus, quæ cum hac prima Oratione conjunguntur, ùt oſeulum Altaris, manus junctas, terna Crucis ſigna ſuper Hoſtiam & Calicem, cùm Sacerdos dicit æc dona;, bæc munera, hæc Santta Sacrificid illibata. Terna Crucis ſigna ſuper Hoſtiam, & Calicem fulid ſignificent. Vetus eſt diſeiplina oſculandi Altare prin= cipio hujus Orationis poſt ea verba, Suppli- ces rogamus ac petimus. De hoc Ritu loqui- tur Durandus Scriptor ſæculi 13. lib. 4. c. 36. Carthuſiani, Carmelitæ, Fratres Prædica- tores non oſculantur Altare, fortaſſe quia in earum Eccleſiarum Miſſalibus, quarum ri- tum amplexi ſunt, ea deerat cæremonia, Quid Altaris oſculum ſignificet alibi docui- mus. De ternis illis ſignis, quæ ſuper Ho- ſtiam & Calicem ducuntur in modum Cru- cis, cüm Sacerdos dicit hæc dona, baæc mü- nera, hæc Santta Sacrifcia illibata, pane & vino nondum conſecratis, dicimus veras eſſe benedictiones, quibus Dei invocatur omni- potentia, ut oblata in Corpus & Sanguinem Chriſti convertat. Hujusmodi verò bene- dictiones ideo fiunt ſigno Crucis adhibito, ut ſemper Redemptoris noſtri Paſſio no- ſtris animis ob verſetur. Tria Crucis ſigna ducuntur, quæ ſignificant, maximumn hoc myſterium à Sanctifſima perfici Trinitate . ut . Dene beneex ſtianee ugt 4.totn altem onnis bamnun la ven tionen eſt, r ii Uere, al m lnt De yſi ſen = De Sacrificio Miſſe. 339 . SS-- ð — —.— — Dt bene explieat Merbeſius 3. Par. Summæ Chri- nm ſtiane Quxſt. quæſtiunc. 4. Eamdem rem Hllt attigit S. Bonaventura in Expoſit. Miſſæ cap. erdu 4. tom. 7. Edit. Lugdunenſis ann. 1668. Qud un autem tres Cruces ſuper Calicem &* Hoſtiam per in manus Sacerdotis ſignantur, quid Rgnificent vi- deamus. Itaque docet, primum ſignum ad illa verba hac dona ſignificare primam tradi- nonem, qu Chriſtus à Deo Patre deditus eſt, juxta illud Apoſtoli; Proprio Filio ſuo N non pepercit Deus, ſed pro nobis omnibus tradi- bA dit illum; alterum ſignum ad verba, bæc mu- DIn „era, alteram innuere traditionem, qua Chri- Men ſtus ſe ipſe pro nobis tradidit;, juxta illud luum Iſaiæ, Tiadidit in mortem animam ſuam, 895 len ucin ſceleratis reputatus eſt; tertio denique ibitn ſigno ad ea verba, bæ ſancta Sacrificia Wi- pe bata, traditionem intelligi, quâ Judas Magi- olind ſtrum ſuum ab omni prorſus peccato purum , & integrum in manus inimicorum ejus dedit: Qui autem tradidit eum, dedit ilyis IZognum di- eis cens, Quemeumque oſculatus fuero &c. verba OIImM ſunt ex Matth. cap. 26. en De ſecunda Canonis Oratione. ir In ſecunda Canonis Oratione quatuor fiunt ncst betitiones. vmmon SEenneh Canonis Oratio illud habet initium, fene Hane igitur ollationem, quâ petitiones X 2 qua-= 340 Scdio . quatuor continentur; quarum prima eſt, ut Deus oblationem noſtram placatus accipiat; ſecunda, ut dies noſtros in ſua pace diſponat; tertia, ut ab æterna nos- liberet damnatione; quarta denique, ut in electorum ſuorum gre- ge nos jubeat numerari. In Pervigiliis Pa- ichatis & Pentecoſtes, ac per totam eatum olemnitatum Octavam quædam-in hac Ora- tione adduntur, quæ ad eos, qui in his die- bus baptizantur, pertinent. Nam juxta ve- terem diſciplinam in Pervigiliis Paſchatis & Pentecoſtes Catechumeni Baptiſino ablue- bantur, qui veſtibus albis amicti Sacrificio Miſſæ aderant, & Sacram Euchariſtiam ſu- ſcipiebant, ut bene advertit Pouget Inſtitut. Catholicar. tom. 2. Pag. 858. & concordant Gilbertus Grimaud in Liturgia Sacra Par. 3. cap. 1. Grancolas in Veteri Sacramentario Ec- cleſiæ Par. I. Pag. 79 I. in fine. In ſecunda oratione ver a Ula, Hanc oblatio- nem, non deſignant præſentem materiam, Je⸗ ad mentem réferenda ſunt Sacerdotis, && ad ol- lationem mox faciendam. Addita ſunt d §. Gregorio, Diesque noſtros in tua pace &c. Suarez 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 4. diſput. 83. Sect. 2. docet, in hac oratione, etſi nondum facta fit Conſecratio, oblationis ta= men tmen fi jann fi JMümnd lm unmia rionem M ſed u h tune oblati e pr. Hiſta rium opem recita ce eripi nerar An , Di Tum n och i cin Gre 3 Wnn niche Kei l ntnie, Crunor N techenn Ih in ho ljux Alcntn 0 1 1 n rittin et I NCON ra entund ne nmnm 9,6 ntc⸗ uinn De Saerificio Miſſæ. 347 men fieri mentionem; neque oblationem jam factam ſignificari, ſed mox faciendam, quamque Sacerdos animo præſentem habet: Soluùm eſt advertendum propter hæreticorum ca- lumnias, cum in his Orationibus, quæ conſecra- tionem antecedunt, fit mentio oblationis, ſer- monem eſſe non de oblatione, quæ Jam facta ſit, Jſed quæ proximè paratur & inſtat; ita ut ſignum illud demonſtrativum, Hanc oblationem, non deſignes ad ſenſum præſentem materiam, quæ tune præ oculis habetur, ſed ad mentem deſignet oblationem proximè faciendam, quæ in intentio- ne præſens habetur. Venerabilis Beda lib. 2. Hiſtor. Anglicanæ cap. I. narrat, D. Grego- rium ad præcipuam à Deo implorandam opem huic orationi ea verba, quæ etiam nunc recitantur, addidiſſe: diesque noſtros intua pa- ce diſponas, atque ab æterna damnatione nos eripi, & in electorum tuorum jubeas grege mu- nerari. . An Prædeſtinatorum numerus peſſit augeri vel minui. . Diſputant Theologi, an Prædeſtinato- rum numerus augeri poſſit, vel minui; ſeu, quod idem eſt, an nonnulli ſint hominum, qui cùm prædeſtinati non ſint, prædeſtinari adhuc poſſint; quo caſu eornm numerus, qui cenſentur ab æterno Puedeſtinsti, augefenis 342² Sebtio II. & contrà num prædeſtinatorum aliquis poſ- ſir damnari, quo caſu prædeſtinatorum nu- merus minueretur. Hoc pertractavit argu- mentumS. Auguſtinus in Libris de Correptio- ne & Gratia, & de Dono Perſeverantiæ; quo auctore & duce, etſi graviſſimæ in Scholis Theologorum fervent controverſiæ de gra- tia, ad utramque quæſtionem negando re- ſpondemus uæſtionem hanc luculenter tractavit Cardinalis Lauria Opuſc. I. de Præ- deſtinatione cap. 18. Explicantur illa, Et in Electorum tuorum ju⸗ beas grege numerari. Quibus præmiſſis ſuboritur quæſtio, qui peti poſſit à Domino in hac Oratione, ut jubeat nos in electorum ſuorum grege nume- vari. Hanc excitavit dithcultatem Eſtius in 4. ſentent. lib. I. Diſt. 70. §. 22. atque eam ut augeat, animadvertit in quapiam Oratione pro vivis & defunctis nosà Deo petere, ut eorum nomina in Prædeſtinatorum libro re- maneant. Orat Eccleſia Deum in Canone Miſſe, ut in Electorum ſuorum jubeat nos gre- ge numerari; in Oratione pro vivis atque de- Junctis, ut eorum nomina Prædeſtinationis liber. adſoripta retineat: ergo addi poſſunt aliqui a vumerum eleltorum. Cui difficultati diluendæ multum juvant verba ex epiſtola 2. B.erd Po- —, Aotong fan vſ Deum? Deus en nororm d nos Polire⸗ dum, electi⸗a inteli Petiuu bis tri is Et Perrun muare cium ſpirin nihil pere, re, Petere gui e le n. lumm inin cucir lb eſe Nd⸗ 0 ine gusho omumn Wir ornge⸗ niezr in lee net lvone Ueke tuorn gue ration ege ce de ) Peren Wun et, ſatn 1 r ice 7 1 De Saerifcio Miſee. 343 Apoſtoli cap. 1. Satagite ut per bona opera cer- tam veſtram vocationem faciatis. Quod ad Deum attinet, profectò non mutatur electio; Deus enim immutabilis eſt, nec eum ulla do- norum ſuorum pœnitentia capit; quod verò ad nos attinet, arundines ſumus vento ex- poſitæ; propterea in id ſedulèò incumben- dum, ut per bona opera noſtra compleatur electio; ex fructibus verò, quos ferimus, intelligitur, bonæne an malæ arbores ſimus. Petitur itaque à Deo in hac oratione, ut no- bis tribuat eleéctorum ingredi viam, ut cum iis æternà pace perfruamur. Eorum incom- pertus eſt numerus; optimum tamen affir- mare poſſumus eſſe prædeſtinationis indi- cium, ſeſe ad ejusmodi ſanéctarum precum ſpiritum & arcana ſenſa conformare, id eſt nihil quidquam aliud, quàm Dei pacem cu- pere, nihil præter mortem æternam metue- re, & perſeverantiæ donum à Deo enixè petere, ut in eorum adſcribamur numerum, qui æternâ gloriâ perfruentur. Uno verbo: hac non petitur oratione, ut Deus propoſi- tum mutet ſuum, ſed nos ut ad ſe convertat, in via ſalutis confirmet, & ad æternam per- ducat beatitudinem, qui ſunt Prædeſtinatio- nis effectus. Verba Eſtii hæc ſunt: Eus- modi Orationibus non petimus, immutari æter- mim NDei propoſitum, ſed cauſam pro effectu po- 12H nimus, orantes ut Das nos, vel alios ad ſe con- 4 ver⸗ 344 Sectio II. convertat, & in ſanéta converſatione confirmet, atque ad æternam felicitatem perducat, qui ſunt effebtus Praædeſtinationis. Cur Sacerdos ſecundam Orationem Canonis di- cat manus tenens protenſas ſuper Hoſtiam &σ Calicem. In hac ſecunda Oratione Sacerdos exten- ſas tenet maſus ſuper Hoſtiam & Calicem, donec ad illa pervenerit, Per Chriſtum Do- minum noſtrum, ubi manus jungit. Boſſue- tus in Tractatu de Orationibus Miſſæ p. 36. obſervat, morem fuiſſe in Lege veteri, ut ſu⸗ per victimam manus imponerentur, quod in- dicium erat, Sacerdotem conjungi cum vi- ctima, & cum ea Deo conſecrari, ob eam- que cauſam Sacerdotem ſuper Hoſtiam & Calicem, quæ conſecraturus eſt, manus ex- tendere. Levitici cap. 4. hæc habentur: & Sacerdos qui unctus eſt, peccaverit, delinquere faciens populum;, afferet pro peccato ſuo vitu- lum immaæculatum Domino. Et adducet illum ad oſtium Tubernaculi teſtimonii coram Domino, ponetque manus ſuper caput ejus, & immolabit eum Domino. Et cap. 8. Obtulit & arietem i holocauſtum, ſuper cujus caput cum impoſuiſſent Aaron & filii eus manus ſuas, immolavit eun . fudit ſangutnem ejus per circuitum Altaris. De hoc ritu fusè diſputat Pouget Iaſtit C- tholi- tholc Noſtra ieg olati Plli/ ONlote verten Chr, lanah renti/ G Stor cuuac aſeg De u; ni (h Recſe eorar tntie ſode Ka eam & iy — onſrn, u (on, MMin ene CMon iſen 5 Allet; etethuin 1nnotn g an . 00 4 ſoltim Wobi⸗ benun. , l⸗ n in A RK inpte Uwut n. De Ssucrifcio Miſſe. 34 tholicar. tom. 2. pag. 85 8. deinde ita in rem noſtram concludit: Hujus ad ritus imitationem in Lege Sacerdos facturus jam jam myſticam im- molationem Corporis Chriſti, tam ſuo qudm Po- puli ſimul offerentis nomine, ponit manus ſuper oblata in Corpus &o* Sanguinem Chriſti mox con- vertenda, eöue KRitu offert Deo ſe populumque Chriſtianum cum Chriſto jam jam myſticè immo- lando, ut eus virtute eriſs impetret d Deo remiſſtonem peccatorum, vitæ prœæſentis pacem, & æternæ gloriam. Et probè conſentit Au- ctor de optima audliendæ Miſe ratione ſe- cundæ edit. Pariſien. ann. 1681. pag. 119. & ſeq. De Tertia Oratione Canonis. ARrri Canonis Oratio ab illis incipit ver- bis, Quam oblationem tu Deus in omni- bus; quæ oratio usque ad finem Conſecratio- nis continuatur. In hac Oratione reſpiciens Eccleſia non ſolùm oblationem panis & vini, eorémque proximè inſtantem Tranſubſtan- tiationem in Corpus & Sanguinem Chriſti, ſed etiam ſu ipſius & Sacerdotis celebrantis „ & adſtantium oblationem, Deum orat, ut eam facere dignetur benedictam, adſoriptam, ratam, rationabilem acceptabilimque, ut nolis kat Corpus &α nge Unigeniti ejus F ii⸗ 1 5 346 Scbtio II. & Sacerdos cùm dicit bendictam, Crucis ſignum ducit ſuper Hoſtiam & Calicem; idem facit cùm dicit adſeriptam, itidémque cùm dicit ratam, rationabilem &c. Item ſuper Hoſtiam Crucis ſignum ducit ad ea verba, ut nobis corpus, & Crucis ſigno Calicem ſi- gnat dicens, & Sanguis fiat. Explicantur illa, Benedictam, adſeriptam, ratam &c. ex Canone Ucrum de Conſecr. diſt. 2. Sacerdos deprecatur Deum, ut panem & vinum convertat in Corpus Chriſti & Sanguinem, qusd non eſt abſurdum, etſi novit certò futurum, ut hat Tranſubſtantiatio. Variè rerum harum Scriptores explicant verba benedictam, adſeriptam, ratam &, Omnium maximè concinna nobis ea vide- tur explicatio, quæ affertur in Canone Uyrum de Conſecrat. Diſt. 2. qui à Gratiano tribui- tur D. Auguſtino, ſed revera ſumptus eſt ex Paſchaſii libro de Corpore & Sanguine Chri- ſti c. 12. verba Paſchaſii hæc ſunt: Rogamus, bane oblationem benediéttam, per quam nos be- nedicamur, adſeriptam, per quam nos omne. Cælo conſeribamur, ratam, per quam in viſce- ribus Chriſti cenſeamur, rationabilem, per quam à heſtiali ſenſu exuamur, acceptalilemque facere dignetur, quatenus &z nos per quod in nolis di- Oſplicuimus, acceptaliles in eus unico Mo nt⸗ In hu ocket litio faturu ſere 3 te, c Patren (eh g3. a1 Orcin Hochn meclo⸗ nno (uam: ſmen iſoui net 44 4A ⸗ ler nn V Car, or remn 6 Iumn: irur Imone II im fnck ſhut / e: Cad Ccen eme d ſen Aeenl⸗ nipen . Gun em, 4 cturuon enple non ea W ne Pt 4 4 ile iit⸗ NG e ſiſ De Saeriſicio Miſſ. 347 In hac Oratione Deum, ut diximus, orat Eccleſia, ut panis & vini fiar Tranſubſtan- tiatio in Chriſti corpus & ſanguinem, etſi id futurum certò ſciat, neque enim à Deo pe- tere abſurdum eſt, quod certò novimus fo- re; cùm Chriſtus quoque Joann. 17. Deum Patrem ſit deprecatus, ut ſe glorificaret. At- que hæc eſt D. Thomæ doctrina 3 Par. Quæſt. 83. art. 4. ad ſeptimum. Religioſus quidam Ordinis Eremitarum S. Auguſtini Joannes Hoffmeiſterus, Theologicarum rerum non mecdiocriter peritus, Opus de Miſſa edidit Aunno I545: in quo pag. 151. ita ad rem no- ſtram: Hie rogent Adverſari, quid neceſſum ſ precari, ut ex pane & vino fat Corpus 8 Sangui, Domini, cim certos nos eſſe putemur, d prolationem verborum Conſecrationis verè illa in Corpus & Sanguinem Domini tranſinmari. Ad boe reſpondemus: quid opus erat, ut ite- Tes magnir precibus ſollicitarent adventum Cbriſti W carnem, quem tamen venturum certò cerede- bant? Quid & neceſſum erat Cbriſtum ad Pa- trem Cæœleſtem clamare: Pater clarifica Filium uum: cum clarificatio certò ſecutura erat. Ut igitur ad D. Thomæ doctrinam redeamus, monet S. Doctor, non id petere Sacerdotem ut impleatur conſecratio, ſed ut nobis fiat fructuoſa. Non tamen videtur ili Sacerdos ora- re, ut Conſecratio impleatur, Jed ut nolis fiat fru- tuoſa: unde ſignanter dicit: Ut uolis Que: 348 Sectio II. & Sanguis fiat. Hunc ſenſum illud confir- mare poſſe videtur, quod nato Chriſto Do- mino Paſtoribus ab Angelo dictum eſſe legi- mus in Evangelio; Natus eſt vobis Salvator, id eſt in rem & utilitatem veſtram, ùt bene proſequitur Suarez in 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 4. Diſput. 83. ſect. 2. §. Secundo modo. Extat inter S. Bernardi Opera edita à Mabil- lono tomo 2. pag. 686. num. 15. Sermo qui- dam cui titulus: De excellentia Sanctiſſimi Sa- cramenti & Dignitate Sacerdotum, cujus Au- Gor quisquis ille ſit, vir certè gravis, ex- plicans verba illa Canonis, Ur nobis Corpus && Sanguis Kat ita ait: Nobis, inquit, Rat. Fit enum procul dulio Corpus Domini in menſa Altaris ſemper, cùm ſolemne illud celebratur myſterium ritu debito; ſed non ſemper eis fit, per quos fit. Quinque ſunt, quem- admodum dictum eſt, Crucis ſigna, quæ in hac Oratione fiunt; quæ quidam putant Chri- ſtum ſignificare, qui ſecundum carnem in quinque ſenſibus paſſus eſt; & quidem in viſu, cùm velata illi facies eſt; in auditu, cùm eſt irriſus; in guſtatu, cùm fel & acetum ei propinatum eſt; in odoratu ex tetro corrupto- rum corporum odore, cùm in Calvario Monte Cruci affixus eſt; in tactu, cùm ejus trans- fixi ſunt pedes & manus. Ita rem explicat D. Bonaventura in expoſitione Miſſæ. Et Durandus lib. 4. de Par. 5. Canonis Putat, dus . us i cem, Eition cerde ſeme natun quas Hvi, um Ge N mora ſeun nedi il omit do) null. Der In im r artin ſlori 1 ſe Ne luen en, Mcoatt. lo he⸗ leleleg⸗ Cnnn irben De Sucrifcio Miſſe. 349 bus illis, quæ fiunt ſupra Hoſſiam & Cali- cem, ſignis nefariam illam ſignificari pro- ditionem Judæ, qui Magiſtrum ſuum Sa- cerdotibus, Scribis, & Phariſæis vendidit; ſemel autem duei Crucis ſignum ſuper Ho- ſtiam, & ſemel ſuper Calicem, vel ad duas naturas ſignificandas divinam & humanam, quas unione hypoſtaticà Chriſtus in ſe copu- lavit, vel ut intelligamus Chriſtum eſſe Paſ- ſum animâ & corpore. Auctor Tractatis de Miſſa & divino officio, quem ſæpe me- moravimus, pag. 127. ſcribit, ſatis eſſe poſ- ſe unicum Crucis ſignum ad illam vocem Be- nedictam, reliqua autem duo, quæ ducuntur ad illas voces adſeriptam, & ratam, poſſe omitti: Sed in Sacris Ritibus, & in tremen- do Miſſæ Myſterio ejusmodi novitates ferri nullo modo poſſunt. De verlis ſeu narratione, quæ proximè bpræcedit verba Conſecrationis. In progreſſu tertiæ orationis Sacerdos Par- tim recitativè ſeu hiſtoricè & materialiter, Partim recitativè & ſignificativè, ùt Theo- logi loquuntur, exponit quæ pridiè mortis ſuæ Chriſtus fecit & dixit: nimirum acce- piſſe panem in Sanctas ac venerabiles manus ſuas, & elevatis oculis in Cœlum ad Deum Patrem ſuum Omnipotentem, gratias illi egiſſe, panem benedixiſſe, fractum dediſſe diſci- 35 Sectio II. diſeipulis iuis, ac dixiſſe: Accipite & man-⸗ ducate ex hoc omnes: Hoc eſt enim Cor- pus meum. Duplex modus enunciandi propoſitionem quam- dum, biſtoricus ſeu recitativus, ſignificativus ſeu aſſertivus. Uterque poteſt conjungi. Quod ut probè intelligatur, præmitten- dum eſt, poſſe quempiam verba dicere quæ alius dixerit, quin ea vel abſolutè affirmet; vel abſolutè neget; quod fecit David ea pro- ferens, Dixit anſipiens in corde ſuo: Non eſt Deus; poſſe etiam verba dicere animo affir- mandi, vel negandi, ut ſi quis dicat: Deus eſt Unus in nautura, & Trinus in Perſonis. Pri- mus modus dicitur recitativus ſeu hiſtoricus & materialis: ſecundus ſignificativus: Nec quidquam impedit, quin eadem verba reci- tativè & ſignificativè proferantur. Poteſt enim quispiam, quæ verba alius dixerit; narrare, & ſimul quod ille vel affirmaverit vel negaverit, animo affirmare vel negare. Exempli causâà ſi quis dicat: Chriſtus nos do⸗ cuit ita orare: Pater noſter, qui es in Cxlis; hæc verba qui refert tamquam à Chriſto prolata, ea narrat recitativè ſeu hiſtoricè & materialiter; ſed ſi proferantur animo orandi & ſignificandi mentem loquentis, tunc dicta ſunt ſignificativè ſeu aſſertivè & Imrmmaliep; . erba alßrm 6700 no tatiye Ovan Ar a ol Ne⸗ eſt ei Prerle Verbe nep ex in lenngte derg trumn Coneii Cbarur. Ebin haſen w An an⸗ Reii ked Atmn in C ein A. o Enitti cele Athrnr d enge . M 4 imno Att N hiſtom vus: N ethats⸗ . We 6 t, Fümm nC on une G le 5 N De Sucrifcio Miſe. 351 Verla Conſecrationis Sacerdote dicumtur ſigni- Recativè, & non hiſtoricè tantiun. His poſitis graviter profectèò erraret, qui affirmare auderet Conſecrationis verba, Hoc ſz Corpus meum, à Sacerdote dici recitativè, & non ſignifcative. Si enim ea tantum reci- tativè & hiſtoricè Sacerdos proferret tam- quam dicta à Chriſto, non ſanè loqueretur aut ageret ex perſona Chriſti; neque enim qui verba ab aliquo dicta narrare velit, opus eſt ei perſonam illius in ſe exprimere & re- Præſentare, quemadmodum David impii Verba referenti, Dixit inſipiens in corde ſuo? non eſt Deus, opus non fuit loqui aut agere ex impii perſona, ſeu illius perſonam repræ- ſentare & exprimere. Quamobrem cuùm Sacerdos juxta communem Sanctorum Pa- trum, Theologorum, & ipſius Florentini Concilii in Decreto unionis ſententiam l0- quatur & agat ex perſona Chriſti, neceſſariò ſequitur, verba Conſecrationis 4 Sacerdote roferri ſignificativè, ut Theologorum ver- . bi utamur, & formaliter. An eadem verba dicantur utroque modo, Koni. Rcativèò, & hiſtoricè. Reliquum eſt ut diſceptemus, num verba acerdotis non modo Ronifcativè, àt dixi- 5 mug 352 Sectio II. mus, ſed etiam recitativè proferantur; nihil enim repugnat quominus utroque modo di- cantur. IIlud etiam diſpiciendum, an præ- ter verba, Hoc eſt Corpus meum, alia quoque habeantur in Canone, de quibus quæri poſ- ſit, num recitativè, an ſignificativè, an verò utroque modo proferantur. Urroque modo dici putat D. Tbomas. D. Thomas 3. par. quæſt. 78. art. 5. in cam ſententiam eſt propenſior, ut utroque modo Conſecrationis verba, id eſt recitativè & ſignifcativè, proferantur. Diſputant verò Theologi an illa quæ præcedunt, Accipite 27* manducate, proferantur rvecitativé tantum; & utroque modo ea proferri communior VI- detur eſſe ſententia. De D. Thomæ mente ſuper altera hac quæſtione videantur Salman- ticenſes in Curſu Theologico tom. II. Par. 1. Tractat. 23. de Euchariltia Quæſt. 9. Dub. 4. §. 1. & 2. Quæ hackenus diximus de Con- ſecratione pamis, dicta itidem volumus de Conſecratione vini: nam, ùt in Canone le- itur, Chriſtus Jeſus poſt Cœnam in Sanctas A manus Calice accepto, item gratias egit Deo Patri, Calicem benedixit, ac præœbuit Diſeipulis ſuis dicens: Accipite & bibite ex eo omnes; quæ dicuntur à Sacerdote recitative ſignificativ?: & utroque etiam modo ine⸗ c ununn uitat . ky acere Qanch ſenſin Alerun quuibn Nis Pal lanqun In Car IIIs a Panem Mnte lenbr⸗ 1e ſe Xlc Gni⸗ frn Eihe e, Geſe ni — 1 tur; ni InNo v ne lnon ger 8, u emu. 9, Ut Nner De Suecrifcio Miſſ. 353 Hic dſt enim Calix &. Itémque; Hær 47u0- ieicunque feceritis, in mei memoriam facietit. Veritas aſſeritur eorum, quæ in hbacé oratione narrantur. Explicatis iis modis, quibus hanc recitat Sacerdos Orationem, duo alia ſunt pertra- ctanda: quorum unum ad veritatem & ad ſenſum pertinet, qui illi verbis continetur; alterum oſtendit quænam ſint illa verba, in quibus tota vis & forma ſita eſt Conſecratio- nis panis & vini. Plures ſunt actiones, quæ tanquam factæ à Chriſto commemorantur in Canone; ubi narratur, Chriſtum in ma- nus accepiſſe panem, oculos ad Celum ſu- ſtuliſſe, gratias egiſſe, benedixiſſe, fregiſſe Panem, ac Præbuiſſe Diſeipulis ſuis; quæ ex Matthæi Evangelio deprompta ſunt; qui ſeribit: Accepit Jeſus panem, c benedixvit ac fregit, deditque Diſcipulis ſuis, ait: ex Luca: Accepio pane, gratias git; &fre- git, &&dedit eis, dicens: Hoc eſt Corpus meum. banem in ſuas manus accepiſſe, nulla quæ⸗= ſtio eſſe poteſt. Oculos ad Cœlum ſuſtuliſ- ſe ſuperiùs docuimus. De Conſecratione verò, quà Chriſtus panem conſecravit & vi- num, non voluntate ſuà ſola, aut tactu; aliove ſigno externo, ſed verbis iisdem, quæ ex ejus perſona profert Sacerdos, cùm in 2. Miſſa 354 Sectio II. Miſſa panem & vinum conſecrat, jam ſer- monem habuimus, cùm in Feria 5. Majoris Hebdomadæ de Sanctiſſimo Euchariſtiæ Sa- cramento diſſereremus. Quapropter ut hanc Cauonis Orationem explicemus, EXa- minandum remanet, utrùm diſcrimen ul- lum ſit inter gratiarum actionem, & bene- dictionem; num utraque differat à Conſe- cratione; denique anténe, an poſt Conlſe- crationem fractus fuerit panis. Benedictio & Conſecratio Cbriſti num idem fue- vint. Sententia D. Thomæ & Suarezx. Or- do naturalis gratiarum acionis, benedictionis, &&& Conſecrationis ex Sylvio. Conſecratio fractionem praceſſit. D. Thomas 3. Par. quæſt. 78. art. I. ad primum tractat hanc controverſiam, nec eo- rum improbat opinionem, qui putant, idem in Chriſto fuiſſe benedicere & conſecrare; panem autem prids conſecràſſe, dein- de fregiſſe; addit eiam, defendendæ hujus ſententiæ causaâ non eſſe opus actionum or- dinem immurtare, quem Apoſtoli tradide- runt, & ipſe Canon Miſſæ deſeribit: Sed idem ſenſus baberi poteſt eriam verbis Evange- lii non mutatis, dt videre eſt loco cit. Soto in 4. ſentent. Diſt. 1I. quæſt. I. art. 2. putat, Chriſtum acceptum panem fregiſſe, deinde Diſci⸗ Mpr md m Ceom la ho Emre Dichr us & Action citumn farum gem tin Noch Uerbei lthn — in k ſ.jer, harlied⸗ Propek 1 enms, Gimnt oſt C n igen arer nrli Gnſetmi g. arr An, N utant 1 Gentif tn S ocl De Sacrifcio Miſſe. 35 Diſcipulis præbuiſſe dicentem: Accipite & manducate; deinde addidiſſe: Hoc eſt Cor- Pus meum; ita ut non niſi poſt verbaaccipite Wσ comedite facta fuerit Conſecratio; & ver- ba porrigentis fuiſſe pariter & conſecrantis. Suarez in 3. Par. tom. 3. Quæſt. 78. art. I. Diſput. 58. ſect. 2. putat benedictionem pa- nis & gratiarum actionem, etſi eàdem fere actione peractas, tamen juxta earum ſignifi- catum res eſſe diſtinctas; ad Deum enim gra- tiarum actionem, benedictionem verè ad Panem referri; ac poſſe eodem orationis con- texin & Deo gratias agi, & ab eo bonum ali- quod creaturæ cuipiam peti; & concludit verba illa accepit, benedixit, fregit, dedit, actiones ſignificare peractas eo ordine, quem deſeribunt Evangeliſtæ, etſi non omnes Per- agi potuerint, antequam Conſecrationis ver- ba Chriſtus omnia protuliſſet: propugnan- dum enim eſſe juxta doctrinam Tridentinæ Synodi ſeſſ. 13. cap. 3. Chriſtum panem con- ſecraſſe, antequam illum frangeret. Nos, quæ eximii iſti Theologi ſcripſerunt, huc attu- limus. Si quis verèò noſtram roget ſenten- tiam, dicimus apertum ſimplicémque nobis illum videri ordinem, quem demonſtrat SyI⸗ vius 3, Par. qnæſt. 78. quæſit. 2. Itaque ſcri⸗ bit, Chriſtum Jeſum accepiſſe panem, gra- tias Deo Patri ſuo egiſſe, benedixiſſe, dein- de conſecràſſe, ac dixiſſe: Accipite, man⸗ 2 2 ducd . Sectio II. Jucate; boc eſt Gorpus meum; ac demum fre- giſſe, & Diſcipulis diſpertiüſſe; etſi enim non eſt exploratum, panisne conſecratus an- t& fuerit, deinde fractus; veriſimilius tamen eſſe, Chriſtum panem priùs conſecrâàſſe, ac poſtea fregiſſe, tum quòd Apoſtolus ſeripſe- rit 1. ad Corinth cap. 10. Panis, quem fran- imus, nönne participatio Corporis Domini eſt? ex quo illud colligitur, ſub ſpecie panis, qui frangebatur; fuiſſe Corpus Chriſti, an- tequam frangeretur; tum etiam quia in Miſ- ſa prius panem conſecramus; quàm frangi⸗ mus, quod quidem indicium facit; in hue modum rem à Chriſto geſtam eſſe. Quod verò ad Evangeliſtarum narrationem perti⸗ net, ait Sylvius, eos res à Chriſto geſtas narraſſe, non verò earum ſeriem & ordi- nem; quod confirmat ex Marc. C. 14. ubi ait Evangeliſta: Et biberunt eæ illo omnes; cùnm tamen nondum narraſſet, Chriſtum dixiſſe: Hic eſt ſanguis meus; Chriſtum verò vinum conſecràſſe, antequam ex eo biberent Apo- ſtoli, exploratiſſimum eſt. 356 Explicaniur illa verba, Hic eſt Calix San- guinis &c. ex D. TLboma. HIud etiam ad verborum ſenſum pertinet & intelligentiam, quærere, quid hæc verba ſignificent: Hic eſt enim Calix Sanguinis mer * no i Provo n ſer neto conlt tonte S ii gici d Uerfe leer⸗ IMe ſlan⸗ N Peral Dren oti zMe Nann lem. Cämun Tu Ceni ſun 7 tin Mom, Unnes — emommke etll euin Eceranpn. ectile, nsline Oun it ,r Don eeie il Prictl, i n 1 den ku⸗ t, inb ſe. C nneg e lumd. vet beten4 0ns n. nte ian, NANtN. / De Sacrificio Miſſæ 357 novi && æterni Teſtamenti; itémque illa: qui pro vobis && pro multis effundetur in remiſſio- nem peccatorum. D. Thomas 3. Par. quæſt. . art. 3. docet, cùm dicitur, hie eſt Calix Nanguinis mei, eſſe locutionem figuratam per metonymiam, quà ponitur continens pro contento, ut ſit ſenſus: Hic eſt Sanguis meus contentus in Calice, de quo fit mentio; quia Sanguis Chriſti in hoc Sacramento conſeeratur; & ibidem in reſponſione ad tertium docet, dici Sanguinem novi Teſtamenti, quèd non per figuram, t in veteri Teſtamento, ſed revera effuſus ſit: Dicitur, Hic sanguis novi Teſtamenti, quia Jam non in ſigura, ſed in ve- ritate exbibetur; unde ſubditur: Qui pro vo- bis effundetur; docet porro dici Sanguinem æterni Teſtamenti, tam ratione æternæ Dei præordinationis, qum ratione aternæ bæredi- zatis, quæ per hoc Sacramentum diſponitur: ipſa etiam perſona Chriſti, cujus Sanguine Te- Namentum diſponitur eſt æaiernn. Ac eum- dem Angelicum Doctorem ſecuti ità expli- camus verba illa pro multis, ut vox multi juxta modum loquendi ſacrarum Scriptura- rum ſignificet omnes. Sicut enim per inobe- dientiam unius hominis peccatores conſtituti Junt multi; ita & per unius obeditionem juſti conſtituentur multi; ſunt verba D. Pauli ad Roman. 5. ubi ſine dubitatione vox multi omnes ſignificat, ùt luculentiſſimè apparet „. 3 ex 358 Sebtio II. ex ſuperioribus verbis: Igetur ſicut per unius delictum in omnes bomines in condemnationem, ſec per unius juſtitiam in omnes homines in ju- ſtificationem vite. Itaque dicimus Chriſti Sanguinem fuſum effe pro omnibus: Ipſe eſt propitiatio pro peccazis noſtris; non pro noſtrii autem tantuùm, ſed etiam pro totius mundi funt verba D. Joannis, fuſum autem pro omnibus quoad ſuſßſcientiam, & pro ſolis ele- Gtis quoad effcaciam, ut bene explicat D. Tho- mas in 4. Sentent. Diſt. 8. qu. 2. art. 2. qu. 3. ad ſeptimum: habere porro efficaciam non ſolum (ait idem D. Thomas 3. Par. Quæſt. 78. art. 3. ad ocavum) in Judæis electis, quibus exhibitus eſt ſanguis veteris Teſtamenti, ſed etiam in Gentilibus, nec fſolùm in Sacerdoti- bus, qui hoc confteiunt Sacramentum, vel aliis gqui ſumunt, ſed etiam in illis, pro quibus of- feriur. Et ideo ſignanter dicit: pro vobis Judæis, pro multis, ſcilicet Gentilibus; vel pro vobis manducantibus, && pro multis, pro quibus offertur. Voces materia, & forma à pluribus ſæculis ad- bibitæ ad ſignificanda in Sacramentis res & verba. Venimus modò ad verba quibus conſe- crationis forma continetur. Morinus Tra- Rtatu de ſacris Ordinationibus Par. 3. Exer- ClIt. cit.1 vocib rint ſtant ſcho cludt te & eis Sin nra ſue 0 r i lonſen Men liun vern lnt liehu moc — er i nnntonen ninetin⸗ nns Chri : e ur l Alem ro ſolse D.TI t.1 Caciams Cu i, ſ Mment Wen , uiht u⸗ CeN nn 1 De Sacrikcio Miſſeæ. 359 cit. I. cap. 3. quærit, quonam tempore his vocibus materia & forma ſignificari cœpe- rint res & verba, quibus dacramenta con- ſtant; quæ quidem verba e Peripateticorum ichola in Theologiam defluxerunt; ac con- cludit plura eſſe ſæcula, cùm & in Occiden- te & in Oriente eæ voces paſſim uſurpantur, esque tanquam utiles eſſe retinendas: Cum igitur hanc docendi metbodum univerſus Occi- dens ab aliquot ſæculis amplexus fuerit, at- que Oriens non improbaverit, fieri non poteſt, ut id utile non ſit & commodum, quod tanto conſenſu uſurpatur. Hunc loquendi modum adhibuit Eugenius IV. in Inſtructione ad Ar- menos: Hac omnia Sacramenta tribus perft- ciuntur, videlicet rebus tamquam materid,; verlis tamquam formäâ, & perſond Miniſtri conferentis Sacramentum cum intentione fa- ciendi quod facit Eccleſia, quorum ſi aliquid deſit, non perficitur Sacramentum. Eodem modo loquitur Concilium Tridentinum Seſſ. 14. Cap. 3. Forma conſecrariat panis ſunt verba illa: oc eſt Corpus meum. Hunc igitur nos quoque loquendi mo- dum adhibentes dicimus, conſecrationis for- mam in illis verbis conſiſtere: Hoc eſt Cor- tus meum. Vide D. Thomam 3. Par. quæſt. „4 78 360 Sebtio II. 78. art. 2. Quanquam Scotus in 4. ſentent. Diſt. 8. Quæſt. 2. quærit, an ea verba ab iis, quæ præcedunt, ſejuncta ſatis ſint ad for- mam conſecrationis panis; perinde quaſi prolata ſine fuperioribus, potiùs Sacerdotis quàm Chriſti Corpus poſſint innuere. Hæc ſententia poſtulare videtur ad formam con- ſecrationis illa quoque, Qui pridie qum pa- teretur &c. in iis enim fit mentio Chriſti/ ab iis poteſt intelligi Sacerdotem agere ex perſona Chriſti. Verùm cùm ſatis ſit, Sa- cerdotem proferre, Hoc eſt Corpus meum, cum intentione conficiendi hoc Sacramen- tum, intentio enim facit, ut ea verba quaſi ex perſona Chriſti prolata intelligantur, propte- rea ad formam conſecrationis ejusque vali- ditatem ſatis ſunt ea verba, etiamſi præce- dentia non recitentur, ùt docet D. Thomas 3. Par. quæſt. 78. art. I. in Reſponſ. ad quar- tum; quam reſponſionem confirmant Sal- manticenſes cit. Tractatu 23. Diſp. 9. de for- ma Sacramenti Dub. I. Par. I. tom. II. Formam conſecrationis vini ſtatuere videtur §. Thomas in illis verbis, Hic eſt Calix ſan- guinis mei, usque ad illa: Hæc quoties- cunque feceritis. Conſecrationis Calicis communiter po- nitur forma in illis verbis, Hic eſt Calix ſan- guinis ini “ coale Rere ſeq etiar won gue ſegt id 40 ſunt Coch laen ſei onn i⸗ Retin line tre nde erden ere Ne tinamer. AGN Prli agele tslt,d gul n Secnent 1r,e Een nli ), The drmnen n, hn n ℳ/, N De Sacrificio Miſſæ. 361 guinis mei „verùm D. Thomæ art. 3. Cit. quæſt. 78. inconveniens videtur, formam conſecrationis vini in illis tantùm verbis po- nere, Hie eſt Caliæ ſanginis mei, eorumque ſequi videtur S. Doctor ſententiam, qui etiam in ſequentibus verbis formam conſti- tuunt usque ad illa verba, Hæc quotieſcun- que feceritis, eâ ratione, quèòd verba, quæ ſèquuntur, ſunt determinationes prædicati, id eſt ſanguinis Chriſti ; quæ proinde cùm ad integritatem eusdem locutionis pertineant, ſunt de ſulſtantia formæ, Diſſentiunt inter ſe Thomiſtæ in explicanda fluper hac re mente D. Thomæ. Vel ipſi D. Thomæ Diſcipuli, qui ejus doctrinæ conſtantiùs hærent, in duas ſuper hac re abierunt ſententias. Quidam Ange- lici mentem patere ajunt apertiſſimè non in iis tantum verbis, hic eſt Calix Janguinit mei, conſecrationis formam conſiſtere ſed in iis etiam, quæ ſequuntur usque ad ea, hæc quotiescunque feceritis; & qui ſe D. Thomæ Profiteatur eſſe diſcipulum, idem omnino eum debere ſentire; præſertim quèòd, cùm Cardinalis Cajetanus in Commentariis in Summam D. Thomæ contrariam amplexus ſit ſententiam, S. Pius V. in editione Roma- na Operum D. Thomæ ejus Cardinalis Com- „ 5 men- 362 Sectio II. mentarium voluit exploſum. Vide Cardi- dinalem Capiſuccum Controv. 3. Quæſt. Gui unica, & Salmanticenſes loc. cit. Dub. 3. 5. 2. (gai Alii dicunt, Angelicum docere, non ad eſ- ſentiam, ſed ad integritatem formæ ea ver- ba pertinere „ quæ ſequuntur poſt verba, Hic eſt Caliæ ſanguinit mei usque ad ea, Hæx a-I quotieſeumque feceritis; magnumque inter rmm éſſentiam & integritatem eſſe diſcrimen; ocu- Eo lum enim aut pedem de hominis eſſe inte- venn Fee, non de eſſentia. Ita Soto in 4. ſentent. Urt, iſt. 1I. Quæſt. I. art. 3. Cardinalis Gotti Mn Theologiæ tom. 14. quæſt. 2. Dub. 3. §. I. & ſeq. & Herminier Tractatu de Sacramentis cHmin tom. 2. de Euchariſt. cap. 15. Pag. 461. & 462. e De S. Pio V. reſpondent, non illud feciſſe, n quò controverſiam dirimeret, aut Fidei arti- culum conderet, ſed quèòd ipſi parùm dece- (fan re viſum fuerit, Cajetanum, qui D. Thomæ g ſuſceperat mentem explicandam, de tanto Doctore non eà, quà par eſt, reverentià loqui. Vide VYſambertum quæſt. 78. Diſp. 2. art. 50. Fraſſen tom. 1I. edit. Romanæ pag. 128. J. Wi Ad Cenſuram Saucti Pii V. Juvenin de Sa- gii cram. Diſp. 4. Quæſt. 3. §. Keſpondeo ad ſe- bſl cundum, Tournely par. I. de Sacratn. Euchar. ecg ag. 461. edit. Pariſien. Card. Gotti loc. cit. uim .3. num. II. D Craci — de Crd. N Nbfe Non ge elſ⸗ oſ vett⸗ dek H e i menz elle in⸗ 4 Kenn nls 00 zſ Aerune- Gr d fed⸗ tüm DThe eu Fenitn⸗ 1 4 ed chu in oile⸗ De Sacrifcio Miſce. 363 Græci poſt hæc verba, Hoc eſt Corpus meum orant Deum, ut panem immutet, & fa- ciat Corpus Chriſti. Cardinalis Bona Rer. Liturgicar. lib. 2. cap. I3. refert Conſecrationis panis & vini formam juxta Liturgias Græcorum & Miſſa- le Mozarabum. Apud Græcos igitur poſt verba, boc eſt Corpus meum Sacerdos Deum Orat, ut mittat piritum Sanctum ſuum ſuper propoſita dona, & panem faciat Corpus Cbri- ſti, vinum verò ſanguinem ejus, immutans ea Spiritu Sanéto ſuo; ex quibus verbis inferri Poſſe videtur, eos non exiſtimare vi verbo- rum factam eſſe Tranſubſtantiationem. Græci in Concilio Florentino declardrunt, ſe eredere vi verborum Chriſti feri Tran- fubſtantiationem. Actum de hac re in Concilio Florentino; ubi Græci de hujusmodi oratione interro- gati reſponderunt ſeſſ. 25. ſe credere Tran- ſubſtantiationem fieri vi verborum Chriſti . nec aliò orationes, quæ ſequuntur, reſpicere, quâm quèò Spiritus Sanctus invocetur, ut pretioſum Chriſti Corpus & Sanguis confe- rant ad peccatorum remiſſionem, & nonfiant in judicium, aut condemnationem Mtpern. 1 364 Sectio U. Præterea ità ſenſus aperuerunt ſuos in eadem ſeſſione: De myſteriis autem fatemur, ea con- ſeerari per Domini voces, licet nos poſtea in- vocando dicamus: fiat Corpus & öangui⸗ Chri- , ut videre eſt tom. 13. Concil. Collect. Labb. pag. 491. & 498. Orationem Græcorum poſt verba Cbriſti ex- licavit Turreeremata item ut Graci. De- claratio ea de re Beſſarionis Cardinalis in Concilio Florentino. Eadem verba ad eundem planè modum explicavit Cardinalis Turrecremata in Ora- tione, quam juſſu Eugenii IV. habuit in Con- cilio Florentino: Oratio illa non eſt, ut confi- ciatur, quod confeltum eſt, ſed ut conſequa- mur effeltum Sacramenti, ſeilieet uniri cum Cbriſio & incorporari, ut & dicamus cum Apoſtolo: Vivo ego jam non ego; vivit vero in me Chriſtus: Affert Mabillonus Mul. Ital. fom. I. pag. 243. declarationem a Beſſarione Cardinale Eugenio IV. in Concilio Floren- tino traditam, ubi diſertè fatetur, verba Do⸗ minica eſſe ila, quæ mutant, & tranſubſtan- tiant panem & vinum in Corpus verun Chriſti & Sanguinem, 8 quòd illa verba divina Sal- vatoris omnem virtutem Tranſubſtantiationit babhent; quam confeſſionem magni momenti eſſe ait Mabillonus pag. 245, ad demonſkan um (dum, Fllin lempe lonſie crf vinun 1 n clara Pppen llltn ee Plen Nii luori Meonn Mte t lemn lemng — Ninende Hur,ea put Ngruch l CNX Ciin raui 9 Linelitin done mn buitnG , ls ool⸗ 1 unti ironnt ns N Nehlird n iil uh eſiyc De Sucrificio Miſſæ. 36 5 dum, quænam ſit Eccleſiæ Græcæ de Eucha- riſtia Fides: Confeſs bæc duas babet partes, nempe Conſecrationem verbis Chriſti Domini confici, non precibus illis, quæ poſt verba ſa- era fiunt à Græcis; atque bis verbis panem &α² vinum in Cbriſti Corpus & da guinem mutari & tranſulſtantiari. Et ſanè hujusmodi de- clarationibus Eugenius acquievit, ut Græcos appellare non dubitaverit Frazres in Fide ſe- cum conjuuctos. Syri quoque in eandem ex- plicationem conſentiunt, ùt refert S. Maro- nius in expoſitione Liturgiæ cap. 33. Hoc loco, inquit, quærendum eſt, quu de cauſa in- vocamus spiritum Santtum, ut deſcendat ſu- per panem & vinum, dum jam Eilius deſcen- dit, & commutavit ea in Corpus && Sangui- nem ſuum pretioſum. Huic quaſito reſpon- demus, nos non invocare spiritum Sanltum, ut efficiat, id eſt commutet paneim & vinum in Corpus & Sanguinem Salvatoris noſtri, ſed ut oſtendamus illa eſſe Corpus & Sanguinem Do- mini noſtri, & ut effeciat, ut ſint ſumentibus illa in remiſſionem peccatorum, & in vitam æternam. . Nons 366 Sectio II. Non eſt novum in precibus Orientalis Eccleſiæ, ut poſtuletur, quod jam conceſſum ſit à Deo. Beſſarionis Oratio ad evellendum ſuæ gentis errorem. Micolai Cabaſilæ Liturgia eodem errore inquinata. Nec alia deſunt, quibus demonſtretur, mihili eſſe hocce argumentum: Græci poſt Conſecrationis verba, Hoc eſt Corpus meum, Hic eſt ongui, meus, invocant Spiritum San- Rum, ac dicunt: fiat Corpus &α Sanguis; igi- tur non credunt, ſub ſpeciebus panis & vini priorum virtute verborum eſſe Chriſti Cor- pus & Sanguinem. Hoc, inquam, argu- mentum nihili eſt: neque enim eſt novum in Orientalis Eccleſiæ precibus, ut res jam con- ceſſa, quaſi nondum conceſſa ſit, poſtuletur. In Rituali Severi pag. 98. in adminiſtratione Baptiſimi hæc habentur: Tu LDomine hos ſer- vos tuos, qui nunc baptizati ſunt, regenera- tionis lavacro ſanctifica in virtute tua, imple eos gratid Spiritüs Sancti tui zſed tamen cùnmn ſupponantur jam baptizati, qui nunc bapti- zati ſunt, cum jam aqu ſint abluti, & ſuper eos prolata ſit Sacramenti forma juxta Græ- cos, baptizetur Servus Chriſti c. dubitari non poteſt, quin in eo puncto temporis re- miſſionem peccatorum & plenitudinem gra- siæ Spirits Sancti acceperint. Magni ea de 16 le Beſſ in Ope lancken Guarn Marth ge ael idem Cmibi Au Pr Werror galmor Mro de rame dalle⸗ eamnin halle Knis tere Uenlub lones Eet, g. epo Raro küend Afert guo lit, Umen eir De Sacrificio Miſſee, 367 re Beſſarionis Cardinalis Orationem reperias lu in Opere, cui titulus, Liturgiæ, ſive Miſſæ Ihe Sauctorum Puirum, edito Antverpiæ an. 1562. e quam Orationem ſummis extollit laudibus u Matthæus Galenus Veſtcapellius Tractatu de Sacroſancto Miſſæ Sacrificio, Antverpiæ itidem edito ann 1564. Cap. 12. pag. 556. ſten omnibusque dignum præconiis Cardinalem rei illum prædicat, qus proprio opuſculo ſuæ gen- s men zis errorem (qui error is eſt, de quo nunc lo- onde quimur) evertit & extirpavit. In eodem li- gin; bro de Liturgis, ſeu Miſſis Sanctorum Pa- mns trum continetur etiam Liturgia Nicolai Ca- hrici baſilæ Græci. Et Gentianus Hervetus, qui m, ecam in Latinum convertit, in Præfatione Ca- orm baſilæ notat errorem, qui pravos gentis ſuæ ſenſus ſecutus, putat poſt conſecrationem extare adhuc panis & vini ſubſtantiam, ac tranſubſtantiationem denique fieri poſt ora- tiones & benedictiones Sacerdotis, eas ſcili- cet, quas ſuperiùs memoravimus, quibus- que poſt conſecrationem Spiritus Sanctus in- vocatur, ut Corpus & Sanguis Domini con- ficiantur: atque Hæœmorrhoiſſæ exemplum affert idem Hervetus, quæ etiamſi jam, ex quo Chriſti veſtem tetigit, continuò conva- luit, & ſenſit corpore quia ſanuta eſſet à plaga, tamen ubi Chriſtus deinde rogaſſet, quis te- tigit veſtimenta mea? mulieri jam ſanatt, ade (inquit) in pace, & eſto ſana d plaga tuda⸗ — Sſama polte 368 Sectio II. aa. Ad quæ verba ita ad rem noſtram ſeri- bit: Jam ſanata fuerat: Jeq boc dicere voluit Chriſtus, ut licet tactus fmbriæ tranſe ſſet, ffectus tamen inde ſecutus perſeveraret. Conſecratio fit ex virtute verborum Chriſti; non ex precibus Eccleſiæe. Conſenſus utrius- que Eccleſiæ ea de re, & noſtræ etiam ætatis Græcorum. Alia etiam exempla ſuppetunt apud Re- naudotium in Commentar. ad Liturgiam Co- pticam S. Baſilii pag. 250. & Meratum tom. I. Par. 2. Pag. 740. Antonius Auguſtinus Touttée Diſſert. 3. inter eas, quas edidit cum S. Cyrilli operibus, probandum ſuſcepit; Conſecrationem non in Chriſti verbis tan- tùm, ſed etiam in precibus ab Eccleſia inſti- tutis conſiſtere; ita ut ex duplici hac Partiali & inadæquata forma;, id eſt ex Chriſti ver⸗ bis & Eccleſiæ precibus moraliter junctis exi- ſtat plena & eſſentialis Euchariſtiæ forma- Eandem ſententiam amplexus eſt le Brun tom. 3. Adversuùs Touttée eruditè ſeripſit do- Qus ſanè vir Joſephus Auguſtinus Orſi Or- dinis Prædicatorum ſacræ Indicis Congre- gationis Secretarius, qui eam, quam ſupràò memoravimus, Beſſarionis declarationem proferens luculenter probat, propter eandem declarationem pridie ejus diei editam, qu Decre- — Decre leine ionii d ſyteni ba ſun tione 0r gent Deun, nünns, innii D In nud Cnliſk un; 4 orr Ldunt Dheol e. Ka trum vinæ Mecen⸗ keitan Ulam De Saerificio Miſpe. 369 hu. Decretum unionis conditum eſt, nihil de hac euii re in eo Decreto fuiſſe inſertum: Hæc porrò tn vera o legitima cauſa fuit, cur nullus Decreto ſen unionis de hoc dogmate articulut inſereretur 5 10d CGræci viväé, dt ajunt, voceſe in Latinorum ententiam conſentire publicò profeſ eſent: ver- u ba ſunt ipſius P. Orſi in Diſſertat. de Invoca- din tione Spiritũs Sancti in Liturgiis Græcorum & Orientalium pag. 168. Eruditus vir P. Bou- geant Societatis Jeſu Presbyter refutavit le 1rd e Brun, qui integro volumine, quæ ab illo ſibi gene objecta fuerant, conatus eſt diluere. Juve- umn ninus, & Tournely Concilio Florentino G&X Nele Beſſarionis Cardinalis declarationi præcipuè edlta innixi dicunt, conſtantem eſſe utriusque Ec- E cleſiæ Occidentalis & Orientalis conſenſum, ebst ut nuda & Præciſa forma Conſecrationis ceſat conſiſtat in Chriſti verbis, Hoc ſt Corpus mem meum; hic eſt Calix ſanguinis mei, omnibus ab Chtk ea forma precibus excluſis, tum quæ præ- ind“ cedunt, tum quæ ſequuntur. Du--Hamel Kes Theologiæ rom. 6. edit. Pariſien. ann. 1691. pag. 755. & ſeq. accurate de hac re diſputat, & auétoritate Græcorum & Latinorum Pa- trum concludit, Conſecrationis formam Di- vinæ non humanæ inſtitutioni tribuendam; Preces, quæ vel ante, vel poſt conſecrationem recitantur, eſſe humanæ inſtitutionis; earum nullam apud Evangeliſtas mentionem fieri, aut apud Apoſtolum Paulum; eas quidem A a ad m 370 Sectio II. ad ſacrificii integritatem & perfectionem per- tinere, non tamen ad Conſecrationis eſſen- tiam. Quasdam ſe vidiſſe ait Diſſertrationes Martene Tract. de Antiquis Eccl. Ritib. lib. I. cap. 4. art. 8. num. 20. quarum auctor contrariam opinionem nitebatur ſtatuere; ſi- bi tamen minimè probari potuiſſe, cùm in- ter Latinos Tertullianus lib. 4. adverſus Mar- cionem cap. 4. diſertè dicat: acceptuße panem &&& diſtributum diſcipulis corpus ſuum (Chriſtus) Jecit dicens: Hoc t corpus Meum. Et D. Am- broſius l. 4. Sacramentor. cap. 5; Panis an- tequam conſecretur, panis eſt : ubi autem ver- a Chriſti acceſerint, Corpus t Cbriſti. De- nique audi dicentem: Accipite & edite ex eo omnes: boc eſt enim Corpus meum: o* ante verba Cbriſti Calix eſt vini && aquuc plenus: uhi verba Chriſti operata fuerint, ibi ſanguis Cbriſti eicitur, qui plebem redemit. Et inter Græcos Gregorius Nazianz. 2. Orat. de Pa- ſchate: Inter ſermones de carne præcipui ſu ii Chriſti: Hoc eſt Corpus Wmeutn. Wisque prolatis a Sacerdote, qui non credit eſſe verum Corpus Chriſti, ſine dubio Fidem derogat. Et Chryſoſtomus Oratione de proditione Judæ: MWon enim eſt homo, qui facit, Al propoſita Cor- pus Cbriſti & ſunguis effciantur, ſed ille qui crucifixus eſt pro nobis Cbriſtus. Sacerdotis ore verba proferuntur, & Dei virtute con, cranur &α gratiüũ. Hoc eſt enim, ait, Corpus me oe — Meve Pollue re ir an Vinun Vertu ſiſter dene deunt in Ch ghibn⸗ tet coru lerl, ſi, Prece Juün ppte Md Eetan wel 4 Re lcte , 6 ur mn ihf — nenper nbelen⸗ etrione⸗ Rithb n Ul Ch 1lis) n ad Chricte D Panta. utennin N De Saucrißcio Miſſe. 371 Hoc verbo propoſita conſecrantur. Teſtatur Boſſuetus Tractatu de Miſſa, in eo conſen- tire Orientalem & Occidentalem Eccleſiam, ut affirment, virtutem illam, quâ panis & vinum in Chriſti Corpus & Sanguinem con- vertuntur, eſſentialiter in verbis Chriſti con- ſiſtere; ac Græcos ipſos noſtræ ætatis, ſi bene eorum ſenſa examinentur, tamerſi vi= deantur quibusdam vim Conſecrationis non in Chriſti verbis ponere, ſed in orationibus, quibus poſtulant, ut Spiritus Sanctus immu- tet dona, ſeu panem & vinum in Chriſti corpus convertat & ſanguinem, revera fa- teri, omnem eſſe virtutem in verbis Chri- ſti, quæ ex ejus perſona profert Sacerdos; Preces verò nihil quidquam aliud facere, quàm virtutem omnipotentem pani & vino applicare, quemadmodum ignis comburen- dæ materiæ applicatur. Aliæ porro ejusdem modi Orationes, quæ poſt Conſecrationem recitantur, in aliquibus Occidentalis etiam Eccleſiæ Miſſalibus reperiuntur; exempli causà in Miſſali S. Germani, & Mozarabo. Hoc primus obſervavit Cardinalis Bona lib. 2. Rerum Liturgicar. cap. 13. num. 5. ubi dicit eodem modo explicandas & intelligen- das, quo orationes illeæ Græcorum expli- cantur & intelliguntur. Quæ autem fſeri- Ppfſimus pag. 351. aliisque qui conſequun- tur, fusé ea omnia diſputavit confirmavit- A a 2 que 372 Sectio II. que Nicolaus Herminier Tractatu de Sa- cramentis tom. 2. de Euchar. cap. 15. Duplex poſt Conſecrationem quæſtio oritur de aqua cum vino mixta. Cùm igitur Conſecrationis forma panis & vini conſiſtat in Chriſti verbis; ſimul ac prolata fuerint ſupra panem, Hoc eſt Corpus meum, omnis ſubſtantia panis in Chriſti cor- pus convertitur: atque itidem, ut prolata fuerint verba, Hic eſt Calix ſanguinis mei, fit converſio vini in ſanguinem; quæ conver- ſio appoſitè ab Eccleſia Catholica appella- tur Tranſubſtantiatio, ut videre eſt in Con⸗- cilio Tridentino Seſſ. 13. cap. 4. & Can. 2. ejusdem ſeſſionis. Quia verò in Calicem infunditur etiam, ut dictum eſt, paululum aquæ, duæ ſuboriuntur quæſtiones; qua- rum prima eſt, num aqua in Chriſti ſangui- nem convertatur; altera, num aqua, ſi qui- dem convertitur, primùm vertatur in vi- num, ac deinde in ſanguinem, an verèò im- mediatè in ſanguinem tranſubſtantietur. Aqua cum vino convertitur in ſanouinem. Con- verti aquam in eÄam, qucæ proftuxit Late- re Cbriſti, eſt opinio magis pia, qudin Theo- logica. An verò prius in vinum, deinde in ſanguinem converiatur, diſputant Sebolaſtici. hh. Earum Ban ſeello Chr. I id N Uon Corum Crdin Uin be ſulne n. ſa, mi uII nun vir Wttiin IMimer⸗ an! A. Dihil Cich Conſ u or uan Atlne Juim lecege Uretali De Sacrificio Miſſæ. 373 Earum quæſtionum prima excitata fuit ſæculo 12. in Gallia; & Baronius ad ann. Chr. 1188. prolixam affert Epiſtolam Gau- fridi Monachi Ciſtercienſis ad Cardinalem Epiſcopum Albanenſem, ubi varias Theolo- gorum Gaufridus ſententias exponit. Quid Cardinalis reſponderit, incompertum. Ve- rùm Baronius: Sed nibil aliud, inquit, re- ſeribere potuiſſe certum eſt, qudm quod credi- dit, & cuſtocivit ſemper Sancta Romana Eccle- ſia, nempe aquam ſimul && vinum tranſulſtan- tiari in ſanguinem Cbriſti. Innocentius III. in Cap. Cum Marthæ, de Celebrat. Miſſa- rum duas affert ſententias; quarum altera eſt, vinum in ſanguinem, aquam verò con- verti in aquam, quæ de latere Chriſti deflu- Xxit; altera eſt, aquam vino junctam per ſe manere veluti circumdatam ſpeciebus vini, quam D. Thomas improbat 3. Par. quæſt. 7 4. art. 8. tum quòd in Sacramento Altaris nihil aliud eſt poſt Conſecrationem, quàm Chriſti Corpus & Sanguis; tum quia ſi poſt Conſecrationem aqua remaneret in Calice, non totum id quod eſt in Calice adoraretur adoratione latriv. De aquæ converſione in aquam, quæ de latere Chriſti erupit, nihil attinet dicere: eſt enim pia potiùs cogitatio, quàm Theologica opinio; quamobrem non recedendum ab Innocentio III. qui in ea De- cretali ait, probabiliorem eſſe eam ſententiam, Aa 3 quæ 374 Sedbzio II. quæ ſtatuit aquam in ſanguinem Chriſti con- verti. Juſtinus, Irenæus, Cyprianus do- cent, aquam in calicem infundendam; iidem verò dicunt, Chriſtum, quidquid in calice continebatur, in ſanguinem convertiſſe; ita- que perinde eſt ac ſi dicerent, aquam con- verti in ſanguinem. Utrùm autem ejusmo- di aquæ converſio in ſanguinem fiat imme- diatè, an verò convertatur in vinum, deinde in ſanguinem, quæſtio eſt inter Theologos Scholaſticos; quam ſi quis accuratè cogand. ſcere cupit, adeat primam Cardinalis api- ſucchi controverſiam. Obiter innuimus, plumbeum & nullius eſſe roboris argumen- tum illud è& Fratrum Prædicatorum aliorum- que Religioſorum Rituali depromptum, qui antequam Miſſam incipiant, aquam infun- dunt in calicem, quaſi id faciant, ut ſpatium temporis ſuppetat, quo aqua convertatur in vinum. Ait enim Juveninus Diſſert. 4. de Sacram. quæſt. 2. de Euchariſtia §. 3. Ke- ſpondeo ad ſecundum, Dominicanorum praxin non niti eo Phyſivorum principio, quod adver- Jarii ſupponunt, ſed nonnullis L'üturgüis, guibus præſeribitur, ut id totum, quod in ſacrificio de- bet offerri, ame ipfummet ſacrificium præbate- tur; cui concors eſt Nicolaus ' Hermimier in Traczatu de Sacramentif tom. 2. de Euchari- ſtia cap. I4. in fin. deinde monet laudatus Ju- veninus juxta Liturgias Sanctorum Bafilii & Chry- Chy ViN Crees Ncopi⸗ inpinun mip⸗ fumne hünde dn r iny eoen arimn ie, Nikicre nns itan nde Tlle Uunee t ian den leolon (000 1s nwin ngun Noru. tun n inn ſoein Atat ern f hnfe edk⸗ De Sacrificio Miſſc. 375 Chryſoſtomi Græcos ante Miſſam aquam & vinum in calicem infundere; neque verèò Græcis unquam in mentem veniſſe id facere, ut copia temporis ſit, quo aqua convertatur in vinum. Denique Rubricæ Miſſalis Ro- mani præſcribunt, ſi fortè aqua ad Offerto- rium non infuſa fuerit in calicem, immediatè infundendam eſſe ante Conſecrationem; quèdſi tempore opus ſit, ut aqua converta- tur in vinum, quis credat puncto temporis ejusmodi poſſe fieri converſionem? De actionibus, quæ comjunguntur cum tertia Oratione Canonis. De genußtexione, adoratio- ne, & cultu Latriæ erga Sanctiſſimam Euchariſtiam. Actiones quasdam reliquum eſt ut perſe- quamur, quas in hac tertia Oratione peragit Sacerdos. Itaque manibus ſumit hoſtiam, càùm dicit accepit panem; oculos ad cœlum tollit, cùm dicit elevatis oculis; Crucis ſignum ducit ſuper Hoſtiam, cùm dicit benedixit; manibus ſumit Calicem, cùm dicit accipiens && hunc præclarum Calicem; ſignat ſigno Cru- cis, cùm dicit enedixit: de quibus actioni- bus non opus eſt longiore uti ſermone; qui- vis enim facilè intelligit, eas omnino verbis quæ interea proferuntur, reſpondere, ac quidquid Chriſtus geſſit, expreisè repræ- Aa 4 ſenta- 376 Sectio II. ſentare. Conſecratà Hoſtià, Sacerdos unum tantummodò genu flectit uſque ad terram, manibuũsque Altari innititur, quò facilis ſeſe reſtituat in Pedes; idem facit conſecrato Ca- lice; eſt enim Catholicæ Fidei dogma, ex- terno latriæ cultu Chriſtum in Euchariſtiæ Sacramento adorandum: & quis dixerit in Santéto Euchariſtiæ Sacramento Chriſtum Uni- genitum Dei Filium non eſſ cultu Latriæ etiam externo adorandum crc. anathema ſit; verba ſunt Trident. Synodi Seſſ. 13. Can. 6. Juve- ninus Diſſert. 4. de Euchar. quæſt. 4. cap. 3. art. I. accuratiſſimè de Latriæ cultu Euchari- ſtiæ debito agit. Mabillonus in Comment. ad Ordinem Roman. num. 7. probat toto Ca- nonis tempore fuiſſe diſciplinam, ut Presby- teri, Diaconi, & Subdiaconi, qui Miſſæ ſum- mi Pontificis miniſtrabant, & Presbyteri qui erant in Presbyterio, manerent inclinati, & Diaconi ad ea verba, nobis quoque peccatori- bus, ſurgerent; idque ut ſacra actio & ſan- cta adorarentur myſteria, ùt loquitur liber Pontificalis in Vita Martini Papæ. Profectò Eccleſia Græca & Latina ſemper credide- runt, poſt Conſecrationem ipſos Angelos ad- ſtare circum Altare, ut Jeſum Chriſtum rea- liter præſentem adorent. D. Chryſoſtomus lib. 17. de Sacerdotio ſeribit, Angelos vene- rabundos circum Euchariſtiam ſtare tanquam circum Imperatorem cuſtodes, quod innuit etiam etinn ebrn erhibe ur ten 6Ca Num 8 en⸗ Ull pot K⸗ eerat, ſer e⸗ Rhumm ud aie le, 0 on 0 13 1 Rem Uulde Mrem Ale⸗ Mentan ispop Vide nur — Cosonr dern, clisſe ectune unne ehunt Quni un l ie die 1, vern 6 4 Eorkr lNm 1to ter lſele lei, Ciutel vinkr Poth Cglet lonee lrs ttode, De Saerificio Miſſæ. 327 — etiam Boſſuetus Tract. de Miſſa cap. 28. Et le Brun tom. r. pag. 472. picturam quandam exhibet, quæ in multis Græcorum reperi- tur templis, ubi Chriſtus in patena ſtratus, & Calix exprimitur, Angelique ſuper pate- nam & Calicem ſublimes utrumque adoran- tes. Denique fit primùm elevatio hoſtiæ, accensâà priùs candel?, quæ non extinguitur, niſi poſtquam Sacerdos ſanguinem hauſerit, & adſtantibus Euchariſtiam diſtribuerit. Ad elevationem autem Hoſtiæ & Calicis mini- ſter campanulà ſignum edit. Elevatio Euchariſtic paulò ante Communionem apud Oræcos veiuſtiſzma. Apud Occidentales introducta jam erat initio 12. ſcæculi ad illa ver- ba, Omnis honor & gloria. Elevatio Katim poſt Conſecrationem introquczta bropter bæreſim Berengarii. Cardinalis Bona Rer. Liturgic. lib. 2. cap. 13. num. 2. refert, Græcos Hoſtiam & Cali- cem non ſtatim poſt Conſecrationem, ſed Paulò ante Communionem elevare, eumque morem apud illos vetuſtiſſimum eſſe, irém- que apud Armenos & Abiſſinos, qui Sacra- mentum paulòô ante Communionem elevan- tes populum excitant ad illud adorandum, àùt videre eſt apud Bzovium Tractatu, Ro- manus Pontifex, cap. 29. pag. 383. tom. r. Aa 5 Bibli- 378 Sectio II. Biblioth. Pontif. Roccaberti. Mahbillonus in Comment. ad Ordinem Rom. num. 7. docet, fieri cœpiſſe in Gallia elevationem Hoſtiæ cir- ca dimidium 1II. ſæculi; incompertum autem eſſe, an paulò poſt Romana Eccleſia amplexa ſit ejusmodi diſciplinam; quanquam in Ro- mana & Gallieana Eccleſia ſacra adorabantur Myſteria. Le Brun tom. r. pag. 476. oſten- dit, ab initio uſque duodecimi ſæculi Presby- teros conſueviſſe poſt finem Canonis, ubi ad ea verba perveniſſent, omnis honor && glo- via, Hoſtiam & Calicem elevare, quam nunc ſecundam ſeu parvam appellamus elevatio- nem; eam verò quæ nunc fi poſt Conſecra- tionem ed eſſe introductam, ut ſignum Ca- tholicæ Fidei adversùs Berengari hæreſim ederetur, qui vel realem Chriſti in Eucha- riſtia præſentiam, vel panis converſionem in Chriſti corpus negavit, ùt videre eſt apud Vuitaſſe Tract. de Sacram. Euchar. Par. 1. Ppag. 432. edit. Pariſien. ann. 1720. Anto- nius Saxus Ambroſianæ Bibliothecæ Præfe- Gus in Epiſtola anno 1713. Mediolani edita Pag. 9. ſententiam P. le Brun amplectitur, cœptum videlicet adorari Corpus & Sangui- nem Chriſti à Sacerdote & populo per ele- vationem utriusque, ſimul ac Conſecratio peracta fuerit, ut Myſterii veritas, quæ à Berengario impetebatur, publico hoc teſti- monio declararetur. Boſſuetus Tractaru iſſa M Cipiher clepati Verit, evincat Ciriſfin Euche ſempe tia in Gum; 3doren Cicar Uine enimg Eetant Crnrione Mc Uo Nondun dente n (0 I ſon N; 4 Dos 8. Potior emin m . I, Weret Honnst Cee Oler. mit lanhe mnr Urbun 6 et Gatmm. elent: Colen mund hend n Eudh fonen l r. e De Sacrificio Miſſcœ. 379 Miſſa cap. 30 accuratè, ùt ſolet, oſtendit de- cipi hæreticos, qui anxiè ſtudent, unde ritus elevationis Hoſtiæ & Calicis originem tra- Xerit, reperire, ut novam eſſe diſciplinam evincant adorandi Euchariſtiam. Itaque eru- ditiſſimè probat tum internam tum externam Euchariſtiæ adorationem à dogmate, quod ſemper creditum eſt de reali Chriſti præſen- tia in Sacramento, nunquam fuiſſe ſejun- ctam; in Eccleſia Græca perpetuam fuiſſe adorationem etiam externam erga Præſan- tificata, ſeu Oblata die dominico, qui pro- ximè præceſſit, jam conſecrata; diebus enim quadrageſimalis jejunii Græci non con- ſecrant; & ex hac Præſanctificatorum ad- oratione ortum eſſe, ut Græci inclinationi- bus corporis, proſtrationibus, & orationibus tantos tribuant honores pani & vino etiam nondum conſecratis, cum nimirum à Cre- dentia ſeu Protheſi deferuntur ad Altare, ubi ſunt conſecranda; quæ quidem luculentiſſi- ma fünt indicia, qui talia faciant erga do- na, & quibus conficienda ſunt Chriſti Cor- pus & Sanguis, eos multèò plura facere, & potiori ratione facere erga panem & vinum lam in corpus & ſanguinem Chriſti conver- ſum; demum, ſi Occidentales Epiſcopi ad aliquam hæreſim comprimendam provide- runt, ut novo adorationis actu Euchariſtia eoleretur, perperam id accipi tamquam ejus- eR 380 Sectio II. dem adoratiomis initium. Videatur doctiſſi- mi illius Epiſcopi Tractatus loc. cit. & cap. 28. & ſeq. & cap. 34. Hinc ad Ritum ele- vationis Hoſtiæ & Calicis redeamus. Ob- ſervat Meratus, in Ordinibus Romanis, & apud Amalarium, & Walfridum, & Micro- logum hanc elevationem omnino reticeri; & quamquam ejus fiat mentio in Miſſali Mozarabo, id tamen additamentum eſſe Cardinalis Nimenii: propterea doctos vi- ros Decretum quod refertur à Martino Po- lono Pelagii I. ſuppoſitum ſuſpicari, in quo de elevatione hoſtiæ fit mentio. Denique tom. I. Par. I. pag. 554. ſententiæ ſubſeri⸗ bit P. le Brun: Biar nobis ejusdem Perri ſententia, quæ ſtatuit, morem elevandi Eucha riſtiam in Eccleſia Latina originem dà Beren- gariana bæreſi Seri : cùm enim Berengarius vealem Chriſti in Euchariſtia præſentiam im- pugnſſet, plures Viri ſanktitate præſtantes va- Prios ritus invenerunt, ut Fideles publicè prof- terentur Corporis Chriſti in Euchariſtiæ præ- ſentiam à Berengario impugnatam: cut vet, mirum, quantum elevatio ſacramenti conve- niat. Thiers in Tract. de Expoſitione San- Giſſimi Sacramenti Altaris ſecundæ edit. Pa- tiſien. ann. 1677. cap. 6. ſatis eruditè de ri- tu elevandi Hoſtiam & Calicem diſſerit: Vetuſtiſſimum illum eſſe oſtendit in Eccle- ſia Græca; quo nomine intelligendum elle — onet cleand Nionenn Lecſeſi⸗ cumen 11d 16 Vi (l. WC En ii Duds ol l, 1O n ChiN luotn t coe o ſe Ko inine hon un, enti fum am un in on r . Moren unr i mo- cok⸗ 1a lun . 0 mnos, Elee leini gtun oen rümk Da ie ſ en! ndibu 16 Beeße ſin⸗ NN lio⸗ dtt, 8 ehidn j De Saerificio Miſſck. 381 monet ritum illum, quem ſupra innuimus, elevandi Sacramentum paulò ante Commu- nionem. Loquitur deinde de Occidentali Eccleſia; et, quæ monumenta affert de Sa- cramentali elevatione poſt Conſecrationem, ea ad 12 ſculum referuntur. Soto, qui 16. vixit ſæculo, in 4. ſentent. Diſt. 13. Quæſt. 2. art. y. diſputat, tectusne, an aper- tus Calix ſit elevandus; atque eo à quibus- dam ait redigi controverſiam, an Chriſtus nudus omnino Cruci affixus ſit, an cum velo ſuper aliqua corporis membra obdu- cto, quaſi Calix ſine palla, ſi Chriſtus omni- no nudus, contra cum palla ſit elevandus, ſi cum velo aliquo Chriſtus in Crucem ſub- latus fuerit. Veruùm non in eo verſari pu- tat controverſiam: Ego verò nequaquam in boc crediderim litem conſiſtere; denique ita concludit: Quod ergo ad elevationem Calicis attinet, veritas eſt, quòd mos ipſum elevandi non eſt antiquus. Quare apud neminem eo- rum, qui de cæremonti?x Miſſæ ſeripſerunt, mentio ejus habetur. Unde omnium antiquo- rum nuperrimus Alexander de elevatione tan- tùm corporis loquitur. Et ratio erat, quia cum in Hoſtiæ Corpus Sanguis exiſtat, & in elevatione Calicis nonnihil periculi creare- tur, ſatis Patres habebant Corpus elevandum adorare. Et ideo fortaſſe tempore S. Thomæ mos ille nondum inceperat, ob idque illum Jub- 382 Sectio II. bticuit. Imò verò apud Cartbuſienſes non Jlevatur; neque in Ordinario noſtro (Fra- trum Dominicanorum) quod inde ſumptum eſt, præcipitur nobis, ut elevemus. Quin && com- plures Jſunt Religionum Ordines, in quibus non praæcipitur elevari. Sed ne ab Eceleſiis cu- larium diſpdeant, illum elevant. Ttate Berengarü captum eſt elevari Ssacra- mentum ſub utraque ſpecie, alibi etiam Jub ſpecie panis tanium, àt in Eccle- ſia Romana. Itaque ex verbis Soti allatis inferri poſſe videtur, tempore Berengarii cœptum eleva- ri Hoſtiam & Calicem, & utrumque qui- dem in quibusdam Eccleſis, in quibusdam verò tantummodèò Hoſtiam;, ùr apud Car- thuſianos, quod obſervat Pouget tom. 2. Inſtit. Catholicar. pag. 861. Carthuſßani, per- actaà Conſecratione, Corpus quidem Domini ſta- tim oſtendunt adorundum, üt facimus; ſed non oſtendunt Calicem, illum Eccleſiæ Komanæ mmo- rem ſecuti, qui tum vigebat, cùm eorum Ordo inſtitutus eſt. Deinde diſciplinam elevandi poſt Conſecrationem Hoſtiam & Calicem omnes Eccleſias eſſe amplexas; & Calicem quidem apertum, nondum enim fortaſſe pallæ uſus introductus fuerat, cùm cœpit elevandi calicis diſciplina; & eo introducto, mos — mos! pela bongi ud p lhert ubat ſela Gin nie ſolonn ſuenga em . ut 4 Clien lt ten Oblarn Aeyen lrh. li D ilie rame len iir lei en (N lpung⸗ 1G un Mlu ſi nt mſe 0. 4 erri m gue 4 Hibug⸗ De Saerifiecio Miſſæ 383 mos improbatus fuit Calicem elevandi cum Palla: Eitur, pergit Soto, ubi mos cæpit ele- vandi Calicem; quia non erat illa QCuadra, qud poſſet coopertus elevari, cœpit elevari diſco- opertus. Qui quidem mos in tota Eccleſia ſer- vabatur: cujus documentum eſt, quòd in Ca- pella Pontifßicis non elevatur niſi diſcoopertus, &α in quamplurimis Eccleſtis Ealiæ, Germa- niæ && Angliæ. In quibus àt ego vidi non eſt illa Luadra linea, quam Hiſpani appellant Fi- liolam, ſed quædam Tabella ſerica ad coope- riendunt Calicem, dum eſt in Altari, non au- tem ad ipfum elevandum. Hæc adnotavi, ne quis arbitretur, ſingulare eſſe Ordini noſtro Calicem diſcoopertum elevare. Et Thiers loc. cit. quædam profert documenta, quibus oſtenditur, morem fuiſſe in quibusdam Re- gularium Ordinibus & aliquibus Eccleſiis elevandi Calicem Palla coopertum. Ex D. Bonaventura apparet, ejus ætate eleva- tionem fieri conſueviſſe ſolius Hoſtiæ. D. Bonaventura in Tractatu de Expoſit. Miſſæ cap. 4. loquitur de Ritu elevandi Sa- cramentum. Quare in Miſſa Sacerdos Cor- pus Dominicum in altum levat, & Fiqelibug adſtantibus oſtendit, piasque quaſdam ejus ritũs rationes ſeu convenientias affert, quas vide in loco cit. Ibi tamen non niſi de Cor- 384 Sebtio II. Corporis elevatione ſub ſpecie panis loqui videtur S. Doctor; numquam enim Cali- cem nominat; & cum ideo elevari corpus dicit, ut ſapientia Dei declaretur, Dei ſapi- entiam in eo ponit, quèd ſub ſpecie panis Corpus Chriſti celaverit: Deus & Domi- nus noſter Jeſus Chriſtus multis de cauſis in forma panis . abſcondit: nam ſi in Aliari ſi appareret, ſicut eſt, vel ſicut in Cruce corpus ejus diſtenſum eſt, multi eum ſumere terreren- tur, && irent retrorſum. Huc accedit; quòd infrà, dum loquitur de ſecunda illa parva elevatione, Hoſtiam ſimul & Calicem no- minat; ex quo conjici poteſt in Seraphico ejus Ordine tunc temporis Ritum fuiſle clevandi tantummodèò Hoſtiam poſt conſe- crationem. De Hoſtiæ elevatione ad ea, quæ è& Soto deprompta modò protulimus, reſpiciens Bellotte ad Ritus Eccleſiæ Lau- dunenſis pag. 567. num. 5. ita loquitur: Mos autem fuit perantiquus ſub ſpecie tantun panis Euchariſtiam elevare, minimè Calicem juxta communem veterum ſententiam, inter uos Dominicus Soto, qui Carolo V. Impera- tori à ſacris Confeſſonibus fuit, G Concilio Tri- Jentino interfuit. Idem Auctor ritum quo- rundam commemorat pag. 569. num §. gun in elevatione tria Crucis ſigna cum hoſtia in ſublime ſublatà ducebant: Quem ritum ipſe vidi in hac Laudunenſi Ecclaſia, ac per univer- ie litro⸗ Gucki Eecl Lut, ſam l . b Kerer Coctin imrecl enter Ennri lsy Kn⸗ Legni Num. Hd 5 In eſ re9 Eerkri lenle (nn lenb, 1, rl De Sacrifcio Miſſæ 383 Jam Diæceßem aliquando, ac etiamman ab ali- . nn Juibus ſervari. l Introducta elevatione poſt Conſecrationem, intro- 3 4 duétus oeſt etiam ritus pulſandi campanulam. In K Eoccleſia Romana ad elevationem ſilent omnes. . . SLutherus eam elevationem rerinuit in Jua formu- ſ la Miſſee. Lugdunenſes Cmonici non pro- A, cidunt in genua ad elevationem. A . teniee Poſtquam inducta eſt diſciplina poſt Con- uH ſecrationem elevandi eo modo, quo ſuprà hn docuimus „Hoſtiam & Calicem, mos etiam en invectus eſt Ppulſandi Campanulam, ut ſic ult mentes Fidelium ad Orationes execitentur, àùt le- Un giiltur in Decreto quodam Guillelmi Pariſien. t ſis Epiſcopi apud Card. Bonam lib. 2. cap. 12. eti & in alio Cardinalis Guidonis in Germania cuin Legati Decreto, quemadmodum obſervat gir! Mabillonus in Cominent. ad Ord. Romanum num. 7. Thiers cit. cap. 6. & Fleury tom. 16. 1 Hiſt. Eccl. lib. 65. Pag. 83. Eccleſiæ Romanæ n mos eſt, dum Hoſtia elevatur && Calix, ſi- eN lere, & Chriſturn tacitè adorare; quod fieri H decrevit etiam Provinciale Concilium Colo- Gcn! nienſe ann. 1736. habitum Par. 2. Can. 14. indn Cum botius tum videretur ſalendum, & ab omni Nunt Populo morti, Dominicæ cominemoratio baben- nN a, proſtratis humi corporibus, animis in Cœ- nI, lum ereltiy; deinde jubet eas Orationes, quæ& D 17 384 Sebtio II. pro pace aliisque neceſſitatibus in elevatione canebantur, cani poſt Miſſam: Cantiones illæ contra mortalitatem, ſeu cladem; aut pro pace ſatius poſt finitam Miſſam canantur. In qui- busdam Galliæ Eccleſiis cum elevatur Hoſtia, populus canit: O ſalutaris Hoſtia, quem mo- rem induci poſtulavit ab ejus Regni Epiſco- pis Ludovicus 12. ad Dei opem imploran- dam in bellis, quibus Princeps ille preme- batur, ùt referunt Bona cit. cCap. 13. Thiers cap. 6. Auctor Tractats de Miſſa Parochiali irerum editi Pariſiis ann. 1714. Par. 3. cap. 7. art. 3. & Bellote in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ Laudunenſis pag. 572. num. 14. in fine. Scire juvat controverſiam inter nefa- rios hæreticos duos Lutherum, & Carolo- ſtadium, qui Luthero ſuadere ſtuduit, tol- lendam eſſe Hoſtiæ elevationem. Id autem ille ſibi perſuadere numquam potuit: & ſa- nè in Miſſæ formula, quam Eccleſiæ Wit- tembergenſi præſcripſit, Hoſtiæ elevationem imperat, ùt abunde teſtatur oachimus Hil- debrandus in ſuo Opere Amſtelodami edito anno 1702. cui titulus: Sacra publica Veteris Eccleſiæ in Compendium redacta, P. 109. Ho- ſius Cardinalis, Warmienſis Epiſcopus, qui Legatus Concilio præfuit Tridentino, c. 41. Confeſſ. Chriſt. Fid. Cath. magnà loquitur Pietate de laudabili conſuetudine, ut ad Ho- ſtiæ elevationem adſtantes genua flectant: Popu- — Pypllu larn ſo Autes ſent, li, iam foit i Lugc 5 Decan Varetn niei (6 Eebont⸗ li eſt urmm, KTonn Cntror Ariun wun ngreſt rey aud Natione ner ⸗ npte Inn⸗ rHo nennn il⸗ npor. Prect Nrochi Pi A n Il Nel CNR luit,t d a De Sacrifcio Miſte. 385 Populum rec inſtitutum fuiſſe videmug 4 majo- ribus noſtris, cum Euchariſtiam Sacerdos elevat, quod eßt Sacrißcii ſignn-“m, ut in genua proci- dentes Cbriſtum in Euchariftia Præſentem ado- rent, ſimul in memoriam redeant illus Sacrift- iͤ quo ille in Crucem fublatus ſe pro nobis ho- Riam obtulit Deo. Sub Henrico III. magna fuit in CGealliis inter Decanum &᷑ Canonicos Lugdunenſis Eccleſiæ controverſia: Id enim Decanus poſtulabat, ut Canonici „ cum ele- varetur Hoſtia, in genua prociderent; Cano- nici contra id unum à ſe impetrari poſſe di- cebant, ut ſe inclinarent, ob rationem, quæ illis eſt familiaris, Lugdunenfis Eocleßia novi- latei non recipit. Cardinalibus à Lotharingia & Tournonio mandatum fuit ejus examen controverſiæ; qui probè gnari, ſi Canonici ad ritum communem amplectendum adige- rentur, turbas inde excitatum iri, mediam ingreſſi viam pronunciârunt, nihil innovan- dum; ita tamen, ut ſervaretur quàm maxi- ma reverentia, ùt teſtatur Gilbertus Gri- maud Liturg. Sacr. Par. 3. cap. 8. B b a De 386 Sectio II. De Quarta Canonis Oratione. Ratio poſtremeæ partis tertiæ Orationis. Nn quarta Oratione fit etiam nomine populi com- memoratio Paſſionis, Keſurrectionis, &α Aſcenſionis Jeſu Chriſti. N tertiæ Orationis fine Sacerdos profert illa verba: Hæc quotieſeumque feceritis, in met memoriam facietis, ut declaretur, nemi- nem futurum tantà audaciaà fuiſſe, qui ad Al- tare Domini accederet, & Auguſtiſſimum celebraret myſterium, niſi Chriſtus id juſſiſ⸗ ſet, ùt advertit Gaudentius Tractatu 2. de Paſchate, ubi ait, Chriſtum Diſcipulis impe- raſſe: quos primos Eccleſicæ ſuc conſtituit Sacer- dotes, ut indeſinenter iſta vitæ æt myſteria exercerent, que neceſſe eſt d cunttis Sacerdoti- bus per ſingulas totius Orbis Eccleſias celebrari, usquequo iterum Chriſtus de Cælis adveniat, 4u0 E ipſis Sacerdotes, & omnes pariter Pidelium populi exemplar Paſſonis Chriſti ante oculos ha- bentes quotidie & gerentes manibus, ore etiam ſumentes ac pectore, Redemptionis noſtræ inde- ebili memorvid teneamus. Quamobrem appo- ſitè ſequitur quarta Canonis Oratio, quæ in- cipit, Unde & memores, in qua Sacerdos ctiam nomine Populi iterum, ut in Oratione Suſeipe Sancta Trinitas, Paſſione, Reſurre- “ „ ione, (ie, Deo Cert, inmmer 1 ntia Verdis huon lone Gn i⸗ lten unn; rN rnti⸗ Dents bfin el2, n, e bin 1 elg. — ne. . l n. 1,6 prokr iti,1 di flen l 110 lsi , ne nce De Sacrificio Miſſe. 387 ctione, & Aſcenſione commemoratis, æter- no Deo Patri Corpus ejus Filii & Sanguinem offert, Hoſtiam ſcilicet puram, ſanctam, & immaculatam de ejus donis ac datis propter pa- nis & vini in Corpus & Sanguinem tranſub- ſtantiationem. Græci id illis enunciabant verbis: tua ex tuis, eoque pacto hujus ob- lationis naturam explicabant, in qua oblatio- ne ſubſtantia Deo offertur, corpus nimirum & Sanguis Chriſti, facta ex alia ſubſtantia, ſcilicet pane & vino, ùt animadvertit Boſſue- tus Tractatu Miſſæ cap. 12. Quarta Oratio extat apud & Ambroſium; quæ- dam ejus verba ex D. Paulo deprompta. Lectio votatu digna, quam exhibent Sacramenta- ria Sanétorum Celaſfi & Crego- rii &. Quarta hæc Oratio ducitur usque ad Me- mento; nam ante Memento ponitur clauſula Per Gbriſtum Dominum noſtrum. Extat hæc Oratio apud S. Ambroſium lib. 4. de Sacra- mentis Cap. 6. eique verba, Hoſtiam puram, Hoſtiam ſanétam, Hoſtiam immaculatam, ſunt iis ſimilia, quæ habentur in Epiſtola ad Rom. c. 12. Moſtiam viventem, ſantctam, Deo placen- tem, rationabile olſequium. Teſtatur Menar- dus in notis ad Sacramentarium S. Gregorii Pag. 19. in aliquibus legi Miſſalibus: Unde & Bb 3 memo- 388 Sectio II. memores ſumus, quæ vox ſumus abeſt ab. eo Ambroſũ loco, quem modè attulimus. Et le Brun tom. I. pag 500. ait, in Sacramen- tariis Gelaſiano & Gregoriano, & in Carthu- ſianorum, Dominicanorum, & Carmelita- rum Miſſalibus poſt ea verba, Unde & me- mores, Domine, nos ſervi tui, ſed & plebs tua ſancta ejusdem Chriſti Filii tui Domini noſtri, inter voces Domini & noſtri vocem Dei inter- jici, ut lectio ſit Homini Dei noſtri; quam vo- cem magni eſſe momenti exiſtimat poſt Tran- ſubſtantiationis miraculum, quod fit omni- potentià veri Dei Jeſu Chriſti. Verùm cum diu multêmque ſit, cùm ea vox abeſt à Miſ- ſali etiam recognito & ſummorum Pontifi- cum auctoritate emendato, concludi poſſe videtur, eam vocem licet optimam, ſanctam, & opportunam ab eo, qui Ritum ſequatur Romanum, omittendam, & ab iis dicendam, qui peculiaribus utuntur ritibus, quos Roma- na Eccleſia non improbat. * Explicatio hujus Orationis ex Soto. Partem hanc Orationis quartæ egregiè explicat Soto in 4. ſentent. Diſt. 13. quæſt. 2. art. ỹÿ. Ut ante conſecrationem petitur, ut Ma- teria fiat benedicta, adqſeripta & rata, ſie &con- ſecrata Hoſtia, nempe Cbriſtus offertur tamqualn Hoſtia pura ad differentiam lacrifciorum gen- tum, fiun, ner ſent, 6 ſuod non f. ney ſ⸗ layj, leſveun U fut or ſler⸗ linih Ule ae AAim Glie he Non 46 urrde les I lerdot ent Une Allani Aabe m Cuwer. nn. Vrr 9ltet i Miians vamn ſ NT ſir o. De Sacrificio Miſſæ. 389 tium, quæ impura erant & corrupta: Sankta, ad differentiam oblationum veteris legis, quæ non erant eatenus ſanttæ, ut animam ſanäéifica- rent, ſicuti hæc noſtra, quæ tollit peccata mun- di; & ideo ſubditur, immaculatam, ob id enim quod Chriſtus agnus fuit innocens, qui peccatum non fecit, tollit peccata mundi, quod eſt homi- nes ſanctiſficare. Eſt ergo hoſtia pura & purifi- cans, & ſanctificans, immaculata maculas tergens. Quod verò demum adiungitur: Panem vitæ æternæ, && Calicem ſalutis berpetu˖, de- hnitio & erplicatio eſt eusdem hoſtix. Ury enim Sacerdotes veteris legi? de Sacrificiis edebant, quibus vitam temporalem ſuſtentahant, ſie Chri- Riani eſu && potu Saeroſanäcti Sacrificii ſpiritualem atque adeo æternam ſalutem ſibi comparant. Actionum, quæ cum hac Oratione conjunguntur, aliæ particulares, generales aliv. In Eeccleſia Romana non elevantur ut alili brachia, ſed manus tenentur ante pectus extenſeæ. Actionum, quæ in hac Oratione fiunt, quædam particulares ſunt, quædam genera- les. In quibusdam Galliæ Eccleſiis ſæeulo 12. ad ea verba, Unde & memores cœperunt Sa- cerdotes brachia elevare, ut figuram exhibe- rent Crucis in memoriam Paſlionis Chriſti; atque hunc morem etiamnum retinent Car- thuſiani, Dominieani, Carmelitæ, Id verò . B b 4 (quic- 390 Soclio II. (quicquid ex adverſo blateret Vertus tom. 3. pag. 270.) numquam uſurpavit Romana Ec- cleſia, quæ ſatis eſſe exiſtimavit, ſi Sacerdos manus teneat ante pectus expanſas, nec opus eſſe putavit, ut eas tollat in formam Crucis ad Chriſti Paſſionem ſignificandam, quæ in Oratione diſertè commemoratur, ut adver- tit le Brun tom. I. pag. 497. Generales actio- nes ſunt Crucis ſigna, quorum tria ducun- tur ſuper Hoſtiam & Calicem, cùm Sacet- dos dicit: Hoſtiam puram, Hoſtiam ſanctam, Hoſtiam immaculatam, quartum ſuper ho- ſtiam, cùm dicit: Panem ſanctum; quintum denique ſuper Calicem, cùm dicit: Et calicem ſalutis perpetuc. De ſignis Crucis, quæ dueuntur ſuper Hoſtiam & Calicem. Quæ ducuntur poſt Conſecrationem, defenduntur doctrind D. Thomæ. Maldonati nudax ſententia. Plura benedictionum genere. Quid ea ſignificant Crucis ſigna, quæ funt Juper Sacramentum. Ad generalium hujusmodi actionum ex- plicationem duo ſunt examinanda. Primum, quid ea ſigna ſint; alterum, cur quina. Boſſue- tus de Miſſa cap. 41. diſerimen eſſe ait inter eas benedictiones, quæ ſuper Hoftiam & Ca- licem ante Conſecrationem, & eas quæ poſt Conſecrationem fiunt; dicit enim, cùm be- nedi- con ad il fſin dicti lit n05 Ciatu E = = fon⸗ lelber np lu⸗ m Ee: nſe 4 ech, nmn Nn o in — stoen umn een lercn Cturt e! e N une e⸗ Knme E len kmit n . De Sacrificio Miſſcœ. 391 nedicimus panem & vinum ante Conſecra- tionem, ſuos benedictionem effectus habe- re tum erga ipſum Sacramentum conſecran- dum, tum erga hominem, qui per ſacra- imnentum vult ſanctificari; benedictiones ve- rò, quæ fiunt ſuper panem & vinum jam conſecratum, non ad corpus divinum, ſed ad eos referri, qui illud anprurt ſunt, ùt illud ſuſcipiant; aut ſi quidem Corpus Chri- ſti reſpiciant, ita ad illud referri, ut bene- dictiones exprimant & gratias, quibus abun- dat Corpus Chriſti, quasque largè cupit in nos effundere, niſi noſtris peccatis Præpe- diatur. D. Thom. 3. Par. Qu. 83. art. 5. quæ- ſtionem illam proponit: Ueruùm ea, quæ in celebratione hujus Sacramenti aguntur, ſint con- venientia, & reſpondet affirmando; cum au- tem quartò ſibi objiciat: Apoſtolus dicit ad Ho- bræos v. ſine ulla contradictone quod minus eſt, 9 majori benedicitur: Sed Chriſtus, qui et in hoc Sacramento boſt Conſecrationem, eſt multò major Sacerdote: inconvenientiug igetur Sacer- dos peſt Conſecrationem benedicit hoe Sacramen- um Cruce ſignando; cui objectioni ita reſpon- det: Ad quartum dicendum, quod Sacerdos poſt Conſecrotionem non utitur Cruceſignatione ad benedicendum & conſecrandum, Jed ſolum ad commemorandum virtutem Crutis, modum Paſonis Cbriſti. Nihil Eccleſia prætermittit, quo in animis imprimat Sacerdotum & ad- 3 b 5 ſtan- 392 Sectio II. ſtantium, idem eſſe Sacrificium Altaris cum ſacrficio Crucis. Et ſanè cuperet, ut præ- ſertim Sacerdotes ſibi ipſi poſt Conſecratio- nem Chriſtum Jeſum objicerent animo im- molatum in Cruce, ùt ait Apoſtolus ad CGa- latas, qui poſt ejus prædicationem Chriſtum Crucifixum ob oculos ſemper habebant: An- te quorum oculos Jeſus Cbriſtus præſeriptus Nt in vobis erucifixus. Atque ut ejusmodi oria- tur effectus, vult Eccleſia omne verbum, quod exprimat Corpus & Sanguinem Domi- ni, cum ſigno Crucis proferri, quo decla- ratur Hoſtiam, & quod continetur in Calice idem eſſe Corpus, quod Cruci fuit affixum, & ipſum Sanguinem, qui in Cruce effuſus eſt. Crucis igitur ſigna, quæ poſt Conſe- crationem ducuntur ſuper Hoſtiam & Cali- cem, non ſunt benedictiones; ſed comme- morationes virtutis & efficaciæ Sacramenti Euchariſtiæ, quæ virtus profluit & Sacrificio Crucis, quod in Miſſæ Sacrificio repræſen- tatur & continuatur, ùt hærens S. Thomæ doctrinæ oſtendit Suarez 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 5. diſput. 84. ſect. r. §. Oétavo loco, Merbeſius in ſumma Chriſtiana 3. Par. Quæſt. 5I. quæſtiuncula 6. Natalis Alexander Theo- logiæ dogmat. & moralis lib. 2. de Sacram. Euchariſtiæ cap. 7. art. 6. §. ſignum Crucis, le Brun tom. I. pag. 498. & Pouget tom. I. In- ſtit. Catholicar. pag. 863. Et idem S. Doctor in in rel cet, e ſuina ſagna Hian ſant. petu⸗ nem tihyet Alexe eliamm Cicit Velter ni uerun Nere ( tione Uüle S Mali⸗ emon 10: 5 Uiof, ſinn ehh Venien t . Crnes ſeen ineſ isonn rrr ſantio⸗ uno C De Saerificio Miſſcæ. 393 in reſponſione ad tertium argumentum do- cet, quinque Crucis ſigna ſignificare quin- que Jeſu Chriſti plagas: Ad repræſentandum quinque plagas Chriſti ſit quintuplex Cruce- ſignatio ſuper illa verba: Hoſtiam puram, Ho- ſtiom ſanbtam, Hoſtiam immaculatam, Panem Jſanctum vitæ æternæ, & Calicem ſalutis per- petuæ; & cum eo conſentit Soto loco cit. In memoriam plogarum quinque ſiunt Cruceſigna- tiones ſuper Hoſtiam ſanctam. Et P. Natalis Alexander item eadem dicit loco cit. Huc etiam facit conſideratio Micrologi c. 14. qui dicit Crucis ſigna in Miſſa fieri vel ſemel, vel ter, vel quinquies: ſemel quidem propter Meutiæ unitatem, ter propter Trinitatem per- Jonarum, & quinquies propter quinque vul. nera Chriſti Domini, & expreſſam repræſen- tationem Paſſonis ejus. Quibus omnibus in- utile & inopportunum deprehenditur, quod Maldonatus ſcripſit in Tractatu de Miſſæ cæ- remoniis, nondum ùt putamus typis vulga- to: Si hodie Eceleſia vellet repurgare cæremo- nias, quæ minus decent rem ſacram, aut adeo Junt omnino inutiles, liberò &g ingenuè dice- Tem, meam opinionem eſſe, ut Concilio COecu- menico decerneretur, nullum ſignum adbhiberi poſt Conſecrationem. Exiſtimat enim ſigna Crucis fieri ad benedicendum Hoſtiam & Ca- licem jam conſecratum; quod omnino fal- ſum eſt, ut præter ea quæ hactenus diximus, obſer- 394 Sectio II. obſervavit Stephanus Auguſtodunenſis Tract. de Sacram. Altaris cap. 17. Oblataæa non bene- dicit, ut eum, à quo omnis ſanctifcatio, vel de cujus plenitudine omnes nos accepimus, ſan- Gtificet; eſſet enim abſurdum; idque etiam in- genuè fatetur Vertus tom. I. p. 190. Quod modo de Maldonati ſententia diximus, id refert etiam Auctor Tractats de Miſſa & Divino Officio ſecundæ edit. Pariſien. ann. 1714. Pag. 135. airque, Crucis ſigna poſt CGonſecrationem ſuper Hoſtiam & Calicem nil aliud ſibi velle, quàm ut innuant expreſ- ſiùs, Sacerdotem tunc de Jeſu Chriſto Cru- cifixo loqui. Et Gilbertus Grimaud in Li- turgia Par. 2. cap. 3. duo conſiderat benedi- Gionum genera occurrere in Sacris Paginis; quasdam efficientes, quæ ſuum effectum pro- ducunt ſive virtutem, ſive qualitatem, ſive mutationem aliquam in eare, quæ benedici- tur; quasdam verò affectivas, quæ ab affe- u quodam ſeu deſiderio illius prodeuntes, qui benedicit, nullam rei benedictæ muta- fionem afferunt; atque ad hoc genus refe- rendas eſſe concludit benedictiones, quæ po Conſecrationem à Sacerdote fiunt ſuper Cor- pus & Sanguinem Chriſti. Rius Con dacel polie git,/ iel m,. fum p notat menti crolo 8 Verur Gbintu emn lten ſeerann cheſe revere rpli⸗ rene lond nn. Gih l . etmt. dl M en n CA Lenn lolr. dul bene Pge 5 De Saerifcio Miſſeæ. 395 KRitus tenendi junctos pollicem & indicem 4 Conſecratione ad ablutionem à D. Tbo- ma aſſertus. Neque hic ſilendum de ea actione, cùm Sacerdos poſt Conſecrationem duos digitos Pollicem & indicem jungit, quos non ſejun- git, niſ, quando Hoſtiam conſeceratam tangere vel tractare debet, usque ad ablutionem digito- rum poſt Communionem. Ad hanc Rubricam notat Gavantus, nullam hujus Ritüs haberi mentionem in veteribus; quamobrem Mi- crologus illum impugnare in animo habuit. Verùm D. Thomas loc. cit. in reſponſ. ad quintum affert ejus Rirũs rationem: Digitos autem jungit poſt Conſecrationem, ſcilicet pol- licem cum indice, quibus Corpus &briſti con- ſeeratum tetigerat, ut ſi qua particula digitis adhæſerit, non diſpergatur; quod pertinet ad reverentiam Sacramenti. Explicantur illa, Supra quæ propitio & ſe- reno vultu, & Lutheri calumnia vin- dicantur. In progreſſu hujus orationis Sacerdos Deum orat, ut propitio & ſereno vultu re- ſpicere dignetur ad oblata ſibi dona Corpo- ris & Sanguinis Chriſti, non quòd, àùt deli- rat Lutherus, cenſeat ſe mediatorem eſſe in- ter Sectio II. ter Patrem & Chriſtum, ſed quia, etſi Patri Deo ſemper accepta eſt oblatio tum ex parte rei, quæ offertur, tum ex parte Chriſti, qui eſt oblator præcipuus; tamen cùm poſſit con- tingere, ut ex parte vel Sacerdotis vel po- puli non ſit accepta, Propterca Sacerdos Deum deprecatur, ur propitio & ſereno vul- tu oblata reſpiciat, ùt obſervat Bellarmin. tom. 3. Controverl. lib. 6. de Miſſa cap. 24. Neque hoc eſt orare pro Cbhriſti reconciliotione ad Patrem, ſed pro noſtra potius infirmitate: etſi enim oblatio conſecrata ex parte rei, quæ offertur, & ex parte Chriſti priucipalis offe- ventis ſemper Deo placet, tamen ex parte mi- niſtri, vel populi adſtantis; qui ſemul etiam fferunt, poteſt non placere. Id igitur eſt, quod petimus, ut Deus benignè reſpiciat hoc munus, àt à nobis offertur: quemadmodum etiam in eumdem modum paraphraſticè explicat Au- Ror Tractatũs Millæ Parochialis Pariſiis an- no 1714. Cap. 9. Prætered Sacerdos Deum orat, ut ſacra dona ſic diguetur accipere, quemadmodum accepit Abelis munera, & Abrahæ Sacrificium, & quod illi olim Mel- chiſedech obtulit. De Sacrificiis Abel, Naac, & Melebiſedecb, ad explicationem eorum verborum, Sicuti accepta habere dignatus es munera Abel &c. Deo Abel obtulit primogenita gregis ſui Genel. 396 enel gelitin ſeſpert epi mam her n laſin der il Edife paruen It man holoe⸗ Derarus : in, / ignin Niofti⸗ Cech A cede I Peneme Rettin Erb Re Uin d⸗ reuvin relſ ler el lini über Apar⸗ lhti tcor. e ennſe. Murmt 1 liotione mitun lut r. 6 mun ein Nenke gtiist⸗ ſdce i 1 bel 6 e 1 6 De Saeriſicio Miſſee, 397 Geneſ. cap. 4. Abel quoque obtulit de primo- genitis &regis ſui, & de adipibus eorum; & reſpexit Dominus ad Abel & ad munera ejus. Et epiſtola ad Hebræos cap. 11. BFide pluri- mam boſtiam Abel, qudm Cain, obtulit Deo, per quam teſtimonium conſecutus eſt eſſe juſtus, Zeſtimonium perhibente muneribus ejus Beo, & per illam defunctus adhuc loquitur. Abraham ædificavit in Sichem Altare Deo, qui ſibi ap- Paruerat, ùt eſt in cap. 12. Geneſ. & cap. 22. ut mandato Dei pareret, ligna impoſuit ad holocauſtum Iſaaco dilecto filio ſuo, quem Pparatus erat mactare, niſi ei dixiſſer Ange- lus: MNon extendas manum tuam ſupra pue- rum, neque facias illi quidquam. Nunc cegno- vi quia times Deum, & non peperciſti unige- nito ſilio tuo propter me. Denique Melchile- dech Abrahamo occurrit & quatuor Regum cæde redeunti, eique victoriam gratulatus, Panem & vinum obtulit Deo in Sacrificium, ùt eſt in cap. 14. Geneſeos: At verò Melæ hiſe- dech Kex Salem proferens banem & vinum (erat enim Sacerdos Dei altiſſimi) hbenedixit ei, α ait: Benedittus Abrabam Deo excelſo, qui creavit Cælum & Terram, & benedictus Deus excelſus, quo protegente, hoſtes in manibus tuis ſunt: & dedit ei decimas ex omnibus. Et Epiſt. ad Hebræos cap. 7. Hic enim Melchi- Jedeebh Rex Salem Sacerdos Dei ſummi, qui obviavit Abrabæ reverſo d cæde Kegum, C⁵ bene- 398 Sectio II. benedixit ei: cui && decimas omnium diviſit Abrabam: primum quidem qui interpretatur Rex juſtitiæ: deinde autem & Rex Salem, ꝗquod eſt Kex pacis. Ratio cur Eccleſia ea Sacrificia commemoret. Eæxplicutur, quomodo unumquodque eorum Sacrificium Novæ legis repræſenta- . verit. Sacrificiorum Abelis, Abrahami, & Mel- chiſedech præcipuam in Canone mentionem facit Eceleſia; quamvis & alia veteris legis Sacrificia novæ legis Sacrificium exprimerent. Pulchrè ſanè noſtrum Sacrificium AbelisSacri- ficio repræſentatur. Nam Chriſtus ſeſe ob- tulit, tanquam primogenitum per excellen- tiam: Primogenitus ex multis fratribus, ut ait Apoſtolus ad Romanos cap. 8. Prætered ſanguis Abel juſti, innocentis, à fratre Cain interfecti Chriſtum Jeſum à Judæis necatum ac pro peccatis noſtris mortuum repræſentat. Item Sacrificium noſtrum exprimitur Abra- hæ Sacrificio, in quo Iſoac immolatus, quin vitam amitteret, figura fuit Jeſu Chriſti, qui mortuus eſt, ut reſurgeret, & ad novam Vr. tam rediret; atque illud etiam exiſtimare boſ⸗ ſumus, Abraham noſtrum hoc myſterium præſens animo tunc habuiſſe. Nam de eo Chbriſtus Jeſus dixit Joann. cap. 8. Abrabanm ” vidit vidita niqe Doltri chilede Goriur lt, g cetmu Abral Abran Obeclie Deo y boe inaut. li ſt iin Nen linn o Ehi Uiu⸗ 4n⸗ Mige lentep he lai Arohen Chnifru ſen, hi imn Sa iſl en he n Ge peum r n cMyhtnun ue i r. De Sucrifcio Miſſee. 399 vidit diem meum, vidit, & gaviſus eſt. De- nique Sacrificium Melchiſedechi, Sacrificii noſtri figura fuit; Sacerdotium enim Mel- chiſedech ejusdem formæ fuit, cujus Sacer- dotium Chriſti; nam panem & vinum obtu- lit, quod eſt Euchariſtiæ figura, ùt infra di- cemus. S. Bonaventura in expoſit. Miſſæ in Abrahamo paratum animum conſiderat, quo Abraham filium ſacrificaturus erat, veluti obedientiæ illius ſymbolum, quà Chriſtus Deo Patri obediens fuit usque ad mortem: In hoc loco tres Sanécti veteris Teftamenti no- minantur, Abel» Abrahbam, Melchiſedech, qui figuram Paſponis Chriſti, imè &i Canæ ejus Sanctiſſimæ propriè repræſentant. Abel enim obtulit munera de primogenitis gregum; & Chriſtus primogenitum obtulit in multis fra- tribus agnum immaculatum Deo Patri, dequo Agno dixit Joannes Baptiſtaes Ecce Agnus Dei &W . Item Abel d fratre ſuo Cain inno- center occiditur; & Cbhriſtus d fratribus ſuis Judæis ſcilicet malis perimitur & necatur. Ahbrabam obedivit Deo ad immolandum filium; Chriſtus faéctus eſt obediens Patri usque ad mor- tem, & Cin manus Patris tradidit ſpiritum. Melebiſedech obtulit panem & vinum; erat enim Sacerdos Dei altiſzmi; & Chriſtus in Al- zari ſub ſpecie panis & vini Corpus & Sangui- nem ſuum offert Deo Patri pro nobis, ipſum uobis pacificans, Ce Ante 40 ABio I. Ante legem ſeriptam fuére Sacrificia. In le- ge veteri tria Sacrificiorum genera. Sacrifi- cium, quo mactabatur victima, Symbolum fuit Sacrificii in Calvario peracti. Paulè antè diximus Sacrificiorum Abel, Abraham, & Melchiſedech fieri mentionem in Canone, quia expreſsè divinum hoc Sa- crificium noſtrum repræſentant, tametſi alia dquoque veteris legis Sacrificia idem noſtrum exprimant Sacrificium. Atque hic opus eſt animadvertere, primò naturalem rationem dictare homini, ſenſibilibus quibusdam rebus uti, quas Deo offerat in ſignum debitæ ſub- jectionis & honoris; ideoque etiam ante le- gem ſcriptam Sacrificia fuiſſe, quorum ta- men nondum erant ſigna determinata, ut do- Get S. Thomas 2. 2. quæœſt. 85. art. I. Secun- dèò tria Sacrificiorum genera fuiſſe in lege veteri, quorum quædam bolocauſta, quæ- dam pacifica, quædam Propitiatoria, ſive ut Scriptura loquitur pro peccato dicebantur, ut videre eſt Levit. c. I. & ſeq. & apud D. Tho- mam I. 2. qu. 102. art. 3. ad octavum. er- tiò, Sacrificia legis Moſaicæ tota in eo fuiſſe, ut vivum animal cæœderetur, ejusque effun- deretur ſanguis ad placandum Deum, eique debitum honorem tribuendum; nec tamen quodlibet animal, ſed illud tantùm quo mun- em 4 4 — mundu us, V. Uidere le is l Mimma, Eince birur cla, i ſymbo⸗ Gdum er Golin mmNu nile ſ omor r Henmn rmt nn Gel Uorarun rro Onore Koynr liebe um D. ohrl De Suerifcio Miſſ. 401 mundum eſſet, id eſt ovis, bos, capella, hoe- dus, vitulus, columba, paſſer, turtur, ùr videre eſt Levit. cap. I. num. 2. 10. & I4. nec de iis loquimur Sacrificiis, in quibus res in- anima, t panis, ſpicæ, ſecale, vinum, ſal, & incenſum offerebantur, ùt itidem præſcri- bitur Levit. cap. 2. Quartò denique Sacrifi- cia, in quibus vivum animal mactabatur, ſymbolum fuiſſe Sacrificii, quod peragen- dum erat in Calvario, & Sanguinis Chriſti, qui in Cruce erat effundendus, ut genus hu- manum redimeretur; ejusdémque Sacrificii fuiſſe ſymbola etiam res inanimas; nam cùm ſaltem aliqua ex parte deſtruerentur, figura ejus mortis erant, quæ Chriſto fuerat ſubeun- da, ùt bene obſervat Lamy lib. 3. de veteri Templo cap. 7. ſect. 5. Mos mactandorum animalium in Dei honorem non d Gentibus ad Juqdæos derivatus. Spencerus hæreticus auctor, rerumque novarum cupidus contendit, à Gentibus ad Hebræos morem tranſüſſe animalium in Dei honorem maétandorum, quem Judæi ab .gyptiis acceperint; eumque uſum deinde in Hebræorum Republica à Deo eſſe ſancti- ficatum. Id autem à vero quàm longiſſimè abeſt. Neque enim veriſimile fit Deum, qui in populo Judaico ſolemnem ſibi cultum vel- .—. Q◻c 2 ler 402 Sectio II. let inſtituere, eum ipſum ſelegiſſe, quem Egyptii inanibus ſuis numinibus exhibebant. Præterea multèò ſunt Ægyptiüs vetuſtiora Sa- crificia; ſacrificaſſe enim novimus Abel, Noë, Abraham, Melchiſedech, & Job, quo- rum Sacrificia Deo placuêre. Huc accedit, Græcorum Patrum eſſe ſententiam, illa Sa- crificia eò eſſe inſtituta, ur Chriſti mortem præfigurarent, eorumque Ritus à Deo eſſe præſcriptos, quod quidem Deus non feciſ- let, ſi ex impuro Dæmonum fonte traxiſ- ſent originem. 4 Mos ille à veteribus Prophetis inſtitutus ad præfigurandam Chriſti mortem; acceptus dJeinde & corruptus à Gentibut. Conſulendus Natalis Alexander Hiſt. Eccl. tom 1I. in Hiſtoria veter. Teſtam. art. 2. & Graveſonus Hiſtor. veter Teſtam. tom. 2. Pag. 313. & ſeq. Itaque dicendum, Rirus Sa- crificiorum ab iis veteribus Prophetis mandſ- ſe, quibus futura Chriſti mors prænunciata fuit; ab iis Sacrificiorum uſum Gentes ac- cepiſſe, & Religionis ab Adam, Abel, & Noẽ traditæ oblitas, Sacrificia fœdis ſuperſti⸗ tionibus corrupiſſe; ipſa Hebræorum Sacriſi- cia Deum aliquando eſſe aſpernatum, quod; ùt habetur Pialm. 49. & Iſaiæ cap. I. non éo, quo oporteret, reſpicerent, ſcilicet ad- nri⸗ , (um, i und iuit Cngi un g Mluce lren⸗ len do, anigui Rinlt i icneb un lrete ſuit in Arum fient / ſmn⸗ fiſe doerif lieer 0 Num n & 4 Fec Cn Udllu ei gi. De Sacrificio Miſſæ. 403 ſtum, ùt bene idem Lamy ſect. 4. Igitur uſum && ritum Sacrificiorum liquet mand ſſe ab antiquis illis Prophetis, quibus mors futura Cbriſti innotuerat. Inde omnes Gentes ortum ſuum & Sacrificiorum leges acceperunt, quas boſtea corruperunt oblitæ religionis, quam tra- diderant Adamus, Abel, Nos. Hane mor- tem delineabant animalium cædes, ùt omnes antiqui Scriptores ſentiunt & r. Sacrificandi Kitus inter Gentes natus eſt ex imitatione Pa- triarcharum, àùt dixi, vel ex amblitione malo- rum Angelorum, qui divinos honores ſibi ar- vogabant. Cùm autem nec ipſi Iſraëlitæ id ſatis intelligerent, Deus viſus eſt Sacrificia eorum reſpuere; ſed non ſibi conſtaret, præci- piens ſingulatim quæ ad Sacrificia pertinent, ſemul ea faſtidiens, niſi cauſa hujus faſtidii fuiſſet Iſraelitarum ſupinitas, qui ad verum Sacrificii finem animum non advertebant, ſci- licet ad Cbriſtum. Num illa, Sanctum Sacrificium, immacula- tam &c. veferenda ſint ad Sacrificium Miſſæ, an verò Melchiſedechi oblationem. Sed ut ad Melchiſedech redeamus, ver- ba Canonis ſunt: Supra quæ propitio ac ſere- no vultu reſpicere digneris, & accepta babere, Kecut accepta habere dignatus es munera pueri zui juſti Alel, & Sacrificium Patriarebæ no- Cc 3 Rri 404 Lestio II. ri Alrabæ, & Juod tibi obtulit ſummus Sacer- dos tuus Melchiſedech ſanctum Sacrificium, im- maculatam hoſiiam: ubi difficultas oritur, an poſtrema illa verba ſanctum Sucrificium, im- maculatam boſtiam cum iis conjungenda ſint, quæ proximè præcedunt, quod tibi obtulit ſummus Sacerdos tuus Melebiſe⸗ ech, an ad Miſ- ſæ ſeu Chriſti Sacrificium referenda ſint; quod dupliciter fieri poteſt, vel omnibus illis /tc- uti accepta usque ad Melchiſedech in parenthe- ſim concluſis, ut illa Sanctum Sacrificium, im- maculatam boſtiam tamquam Miſſæ Sacrificium ſignificantia cum illis Supra quæ conjungan- tur; vel junctis Sanctum Sacrificium, immacu- latam boſtiam cum iis quæ ſequuntur, Sup- plices te rogamus, quibus, ùt ſuo loco dice- mus, Sacerdos orat, ut Angelorum minmi- ſterio in ſublime Paradiſi Altare Oblata per- ferantur. vYerior ſententia, referenda eſe ad Sueri- ficium Miſſe. Le Brun tom. I. pag. 510. ait, verba San- Gum Sacrificium, immaculatam hoſtiam ad ob- lationem Melchiſedech eſſe referenda; nam Præter animadverſiones è Grammatica du- Gtas, notat Sacerdotem, cùm ea verba pro- fert, nullum Crucis ſignum ducere ſuper Hoſtiam & Calicem, quòd ſatis ſignificat, ea — en ert Contre eg.9 chlled keiurn orum Came Dioa Thiß ſe Cun ien Maui Veriſimr lim, El Ne Commne tonn. 3 Ukim dit Pr l⸗ ſ. nun Mel Cinio un Mum! — l er⸗ ſun n 1 1 Pnet feum Nctkn ſen , en Ntur, loen rum * OMur De Saerifcio Miſſeæ. 4 0 ea verba ad Chriſti Sacrificium non referri. Contra Pouget tom. 2. Inſtitut. Catholicar. Pag. 865. contendit, ea verba non ad Mel- chiſedechi oblarionem, ſed ad Chriſti Sacri- ficium eſſe referenda: Veriorem bhorum ver- borum ſenſum attigeris, ſi cum Odone Epiſcopo Srvcec Rhemigio Antiſſiodorenſt, PFloro Diacono Lugdunenſi, qui nono ſæculo floruit, Titelmano, aliisque non infimæ notæ Sacri Miſ- ſe Canonis interpretibut, verba hæc, Sanctum Sacrificium, immaculatam hoſtiam, ad ipſum Cbriſti Sacrificium referas, non ad Sacrificium Melchiſedech., Illud etiam addit, non fieri veriſimile S. Leonem, qui ea verba, ut vi- dimus, adjecit, eò addidiſſe, ùt non Chriſti, ſed Melchiſedechi Sacrificium illo præconio commendaret. Et Suarez in 3. Par. D. Th. tom. 3., quæſt. 83. art. 4. diſp. 83, ſect. 2. §. Ultimo notanda, æquè in utramque ſe oſten- dit propenſum ſententiam, cujus nos veſti- i ſectantes, dicimus, utrumvis intelligas; onum iis verbis ſenſum contineri. Melchiſedech Chananæus fuit, & Rex Hie- ruſalem. Plures de Melchiſedecho ſunt hæreticæ opiniones, ùt videre eſt apud D. Hierony- mum Epiſt. ad Evagrium, & apud Epipha- nium Hær. 70. Vera ſententia eſt, Melchi- CcA ſede- 40⁰6 Sectio I. ſedechum Gente Chananæum fuiſſe, Regem Salem, ſeu quod idem eſt, Hieroſolymæ, r oſtendit Calmetus in Diſſertatione de Mel- chiſedecho. Certè Sacerdos fuit, quèd di- ſertè traditur eap. 14. Geneſeos: & quia Sa- cerdos erat, panem & vinum obtulit, Pro- ferens panem & vinum; erat enim Sacerdos Dei Altiſzmi. Facit cum Melchiſedechi Sacer- dotio locus ex cap. 7. Epiſt. ad Hebræos, ubi air Apoſtolus, Melchiſedechum non modè Chriſti figuram fuiſſe, ůùt Aaron, ſed etiam Chriſtum Sacerdotem fuiſſe, non ſecundùm ordinem Aaron, ſed ſecundùm ordinem Melchiſedech. Cur Chriſtus dicatur Sacerdos non ſecundium or- dinem Aaron, ſed ſecundum ordinem Melcbiſedech. Vel quia Aaronis Sacrificia, etſi Chriſti mortem repræſentabant, mactatione anima- lium erant cruenta; incruentum verè Sacri- ficium Melchiſedech, quod ſub ſpecie panis & vini præfiguravit Chriſti Corpus & San- guinem: Sacerdos in æernum Cbriſtus Domi- nus ſecundiun ordinem Melchiſedech panem & vinum obtulit, ait Eccleſia in Officio Feitivi- tatis Corporis Chriſti; vel quia Aaronis Sa- cerdotium ad multos ſibi invicem ſucceden- tes delatum eſt, Sacerdotium verò Melchi- ſede- ſecle nee Iit A ſind que buiſt Chri nulli in Et⸗ Gcamn A d Leyit ng, nn 109 noc Onr Palh, jemn a eri⸗ ſkung mmn naa fe en Gen Den unlt. eey dlopnr, e e. tl⸗ ut⸗ Ult,M unhui hiK. recd OnaGd- ſecuck Nden udlnt liunn De Saerificio Miſſc. 407 ſedechi non alius quisquam eſt conſecutus, nec Melchiſedecho ſucceſſit; atque eò reſpe- Xit Apoſtolus dicens, fuiſſe Melchiſedechum ſinè patre, ſinè matre, ſinè genealogia, ne- que initium dierum neque finem vitæ ha- buiſſe, quod egregiè exprimit Sacerdotium Chriſti, qui Sacerdos eſt in æternum, qui nulli ſucceſſit, nemo ei ſuccedet, qui vivit in æternum; juravitque Deus, illius num- quam immutatum iri Sacerdotium, neque ad alium quemquam transferendum, quod Levitico accidit Sacerdotio: Juravit Domi- nus, non pœnitebit eum: Tu er Sacerdos in æternum ſecundim ordinem Melchiſedech. Pfial. 109. idque præclare explicat S. Tridentina Synodus ſeſſ. 22. cap. I. de Sacrificio Miſſæ: Ouoniam ſub priori Teſtamemo, teſte Apoſtolo Paulo, propter Levitici Sacerdotii imbecillita- tem, oonſummatio non erat, oportuit Deo Patre miſericordiarum ita ordinante, Sacerdotem alium Jecundum ordinem Melchiſedech Jurgere, Domi- num noſtrum geſum Chriſtum, qui poſſet omnes, quotquot ſanöéißicandi eſſent, conſummare, & ad perfeltum adducere. Aſſeritur veritas Sacrifeii Melchi, Jech adver- Sus noſtrorum temporum Hæreticos. Particulæ &, autem apud Hebræos vim habent cauſalis. Panis & vini Sacrificium Melchiſedech obtulit, ùt habetur cap. 14. Geneſ. ubi Sa- Cc S cer- 408 Sectio Il. Ceærdotales ejus res geſtæ deſcribuntur, cùm dicitur Abrahamo benedixiſſe, accepiſſe ab eo Decimas, panem & vinum obtuliſſe, & quidem in Sacrificium, ùt oſtendit cauſalis articula; erat enim Sacerdos Dei Altiſſimi. Nam futilia ſunt, quæ Lutherani & Calvini- ſtæ obganniunt, ab Hebræo textu particu- lam enim abeſſe, quàm habet vulgata verſio, Hebraicos Codices habere conjunctivam 87, ſeu autem, ùt in verſione 70. Interpretum, ubi legitur, erat autem Sacerdos Dei Altiſſimi. Hebraicæ enim linguæ periti teſtantur, apud Hebræos particulam &τ vel autem vim cau- ſalis habere, quod multis probatur Sacræ Scripturæ locis, eo præſertim ex cap. 20. Geneſeos, ubi ita habet vulgata: Venit au- tem Deus ad Abimelech per ſomnium nocte, & nit illi: En morieris propter mulierem, duam tuliſti; habet enim virum. Hebræi legunt, ez balet virum; fatentur enim vel ipſi Rab- bini, vocem &τ7 cauſalis vim habere; textus eſt etiam Iſaiæ cap. 64. num. 5. Ecce tu ira- ztus es, & peccavimus; ubi c7 cauſalem eſſe ad- notavit D. Hieronymus ad illum locum: Ordo præpoſterus: non, quia tu iratus es, 1s peccavimus; ſed quia peccavimus, tu iratus es. Et quia peccavimus, nobis iratus es, Domine; propterea erravimus, & rectam reliquimus viam. In 1/ a oblan clefin crifie Plccan Ppitt Verbi ſaum⸗ igue ſench n u, 1 ue 1 e/ lem, tur, ſecee Qri G„ Nlv⸗ 0,4 de) ui e 1pun verne iram’ Prerun nur / jincr⸗ tue W b. 4 ſenite n, i i ulte De Sacrificio Miſſæ. 409 In Sacrifcio Melchiſedech Sancti Patres agno- Nunt figuram noſtri Sacrificii. Itaque Sacerdos fuit Melchiſedech, ejus oblatio panis & vini ſacrificium fuit, & Ec- cleſiæ Patres in ejus Sacrificio expreſſam Sa- crificii noſtri figuram perviderunt, ùt ex- pPlicant, ne multos memorem, Cyprianus Epiſt. 3. ad Cæcilium lib. 2. ubi allatis illis verbis & Pſalmo, Zu es Sacerdos in æternum ſecundum ordinem Melchiſedech, ait: Qui Ordo utique eſt de Sacrificio illo veniens, && inde de- ſcendens, quòd Melehiſedech Sacerdos Dei ſum- mi fuit, quòd panem &* vinum obtulit; quòd Abrahbam benedixit; nam quis magis Sacerdos Dei ſummi, qudm Dominus noſter eſus Chri- Rus, qui Sacrificium Deo Patri obtulit, & ob- tulit boc idem, quod Melehiſodech obtulerat, id eſt panem & vinum, ſuum ſcilicèt corpus &g* ſanguinem? Hieronymus Epiſt. ad Marcel- lam, quam ut Hieroſolymam veniat horta- tur, ſcribens: KRecurre ad Geneſim & Melehi- Vedech Regem Salem, hujus Principem invenias Civitatis, qui jam tunc in typo Chriſti panem 2 vinum aack, * Myſterium Cbhriſtianum in dalvatoris Sanguine & Corpore dedicavit. Et D. Auguſtinus lib. 16. de Civirate Dei c. 22. de Melchiſedechi oblatione: Ii primum, in- quit, apparuit Sacrificium, dquod nune d S 5= 41¹0 Sectio II. ſtianis offertur Deo toto Orbe terrarum. Quam- obrem quis non intelligit, quàm propria ſint ea verba ſanctum Sacrificium, immaculatam boſtiam, etiamſi ad Melchiſedechi oblatio- nem panis & vini referantur? Verha illa: Sanctum Sacrificium &c. referen- dJa ad Sacrifcium Miſſeæ oſtenditur ex ipfius Miſſ natura & ſentia. planiſſimus item ac maximè proprius eſt eorumdem ſenſus verborum, ſi ad ſanctum novæ legis Sacrificium referantur. Malachias enim dicens: Won eſt mibi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, & munus non ſu- ſcipiam de manu veſtra; ab ortu enim ſolis us- que ad occaſum magnum eſt nomen meum in Gentibus, & in omni loco ſacrificatur, of- fertur nomini meo oblatio munda, quia magnum eſt nomen meum in gentibus, dicit Dominus exer- cituum; profectò de Miſſæ Sacrificio loqui- tur, ùt ſcribunt Juſtinus Martyr in Dialogo cum Tryphone: De noſtris verò CGentium, quæ in omni loco offeruntur, Sacrificiis, boc eſt pane Eucbariſtiæ, & poculo ſimiliter Euchari- ſtiæ jam tum locutus prædixit (Malachias) nos quidem glorificare nomen ejus, vos autem profanare; Et Irenæus cap. 32. lib. 4. adver- sàùs Hæreſes: Eum, qui ex creatura panis ſt, accepit, & gratias egit dicens: Hoc eſt Corpus meutm — MMeini tun, nke Ohlati in un nobit 0 denrin Mille Ae n linan ſoymnin he, Eirt. Pertin Docen neemen llin Der 0 bkan eli e: War nem nem cond birat deng Nllctem Ni⸗ Annns iman De Sacrificio Miſſce. 471 meum, & Calicem ſimiliter, qui eſt ex ea Crea- tura, quæ eſt ſecundum nos, ſuum ſanguinem confeſſus eſt, & novi Teſtamenti novam docuit oblationem, quam Eccleſia ab Apoſtolis accipiens in univerſo mundo offert Deo, ei, qui alimenta nobis præſtat, primitias ſuorum munerum in novo Leſtamento, de quo in duodecim Prophe- tis Maluchias præfguravit. Idem innuit S. Tri- dentina Synodus ſeſſ. 22. cap. 2. de Sacrificio Miſſæ : Et hæc quidem illa munda oblatio eſt, quæ nulld indignitate aut malitid offerentium in- quinari poteſt, quam Dominus per Malachiam nomini ſuo, quod magnum futurum eſſet in gen- tibus, in omni loco mundam offerendam bpræ- dixit. In Miſſa enim id omne fit, quod pertinet ad naturam & eſſentiam Sacrificii. Docent Theologi omnes Sacrificium oblatio- nem eſſe rei ſenſibilis cum ejus deſtruéctione, vel immutatione (non enim in Sacrificio ſem- per opus eſſe deſtructione, ſed ſatis eſſe im- mutationem, ùt ex Sacrificio Capri emiſſarii intelligitur, qui non mactabatur, ſed veluti exul amandabatur in deſertum, Levit. c. 16.) oblationem eſſe Deo factam in recognitio- nem ejus ſupremi dominii; demùm oblatio- nem eſſe ritu myſtico conſecratam: quæ conditiones omnes in Miſſa absque ulla du- bitatione implentur. Miſſa enim etiam in Sanctorum honorem celebrata non illis, ſed ſoli Deo offertur, qui illos coronavit, ùt lo- qui. 41² Sectio II. uitur Concilium Tridentinum ſeſſ. 22. c. 3. de Sacrificio Miſſæ. Prætereà hoc Sacri- ficium à ſolo Sacerdote peragitur, juxta illud Apoſtoli ad Hebr. 5. Omnis Pontifex ex ho- minibus aſumptus, pro bominibus conſtituitur in his, quæ ſunt ad Deum, ut offerat dona & Sacrificia pro peccatis; Et paulò poſt: Mec quisquam ſumit ſibi honorem, ſed qui vocatur à Deo tamquam Aaron. Myſtico etiam ritu Miſſa celebratur, eôque modo, quo in in- cruento Sacrificio fieri poteſt, victimæ fit deſtructio; vel quia ſacramentales ſpecies conſumuntur, vel quia in Conſecrationem panis venit Corpus, & per concomitantiam Sanguis quoque, anima, & Divinitas Jeſu Chriſti, & in conſecrationem vini ſanguis, & itidem per concomitantiam venit corpus, anima, & divinitas, quod ſatis eſt ad victi- mæ deſtructionem in Sacrificio, quod fit in- cruentum; vel quia, licèt in Miſſæ Sacrificio Chriſtus, qui eſt victima non deſtruatur quo- ad eſſe ſimpliciter, ùt loquuntur Theologi, nec delinat quoad eſſe ſulſtantiale, deſtruitur tamen quoad eſſe ſacramentale, & quoad prœ- ſentiam ſacramemalem. Finis Quartæ hajus Orationis. Hæc Oratio in eam deſinit precationem, quà Sacerdos à Deo petit, ut jubeat per ma- nus . nus ſpecn Ult qu crolar fomp grati Poßn⸗ F ha Kicer hyſe Gtntjr ſcin n hun ora ſterio Ut eo ſint digelea mamn Ae in) ) i⸗ dn ent Chrin 29 0) Kti WWnilud rerlr⸗ Nßint Ad t: N 1 Mu tam In woini tine! ſe raten mvnnn is coN od 1 4 Tedi U De Saerificio Miſſe. 41¾ nus Angeli in ſublime Altare ſuum in con- ſpectu divinæ Majeſtatis ſuæ oblata perferri, ut quotquot ex ea Altaris participatione ſa- croſanctum Filii ſui Corpus & Sanguinem ſumpſerint, omni benedictione cœleſti & gratià repleantur. . Poſtrema quartæ orationis verba intelléctu dif- kKicilia. Eorum explicatio ex Inno- centio III. Florus in Canonem Miſſæ ait, poſtre- ma hæc verba intellectu valdè difficilia eſſe; & idem cum eo ſentit Innocentius III. lib. 5. Myſterior. Miſſæ cap. 6. Zuntæ ſunt profun- ditatis hæc verba, ut intelleltus humanus vix ea ſuſſiciat penetrare. Ea tamen idem Pontifex in hunc explicat modum: Jube, Domine, vota Fidelium & preces Angelorum mini- ſterio in conſpectum tuæ majeſtatis perferri, ut eorumdem Angelorum interceſſione tibi ſint gratæ: Jube hac, id eſt vota Fidelium, videlicèt ſupplicationes & preces, perferri per manus ſancti Angeli tui, id eſt per miniſterium Angelorum (ſecundum illud: Quando orabas cum laerymis, ego obtuli orationem tuam Domi- no) in ſublime Altare tuum, boc eſt in conſpe- tum Divinæ Majeſtatis tuzg. Et Odo Came- racenſis in Expoſit. Sacr. Canon. Diſt. 4. in Chriſti Eceleſia duo ſtatuit eſſe Altaria, quo- 4. rum 414 Sectio II. rum alterum hic apud nos viſibile, inviſibile alcerum in Cœlo: Habet Eccleſia Altare viſi- ile in terra, & Altare inviſibile in Cælo... ſumimus lc viſibiliter Corbus &W Sanguinem Cbriſti. Sumimus inviſibiliter de Cœlo, quò per- lata ſunt, enedictionem & gratiam Dei. Eorumdem verborum explicatio D. 1 Vomæ. D. Thomas 3. Par. quæſt. 83. art. 4. ad nonum ita diſputat: Sacerdos non betit, neque quòd ſpecies Sacramemales deferantur in Cælum neque Corpus Chriſti verum, quod ibi eſſe non deſinit, ſed petit hoc pro corpore myſtico, quod ſcilicet in hoc Sucramento ſignificatur, ut ſcili- let orationes Sacerdotis & Populi Angelus aſſ- ſtens divinis Myeriis Deo repræſentet. Nec veretur S. Doctor ſub nomine Angeli ipſum Chriſtum Jeſum intelligere, qui vocatur magni conilii Angelus, quique myſticum corpus cum Deo Patre & Eccleſia trium- phante conjungit; atque hanc explicationem, quæ eſt Innocentii III. D. Thomas amplecti- tur, cæterique Theologi omnes confirmant. Videantur Bellarminus tom. 3. Controv. lib. 6. de Miſſa cap. 24. §. Ama objectio. Suarez in 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 4. Diſp. 83. ſect. 2. §. additur ultimo. le Brun tom. I. pag- . 521. Et Auctor Tractatũs de Miſſa Parochia- li, quem ſuprà citavimus, Par. 3. Cap. 10. „ . — Den ſione be tem a ofun mu. 5 ltt er ſ Cor ſper) m ge fonen d be Mn ſ en Ee idbi⸗ ne vſ⸗ (h., nn ,ge D Vyn. tt. 4* tl, N ine n,v tet. N gelig V ſa que ſe ipſum ſignare, quia Chriſtus procidit 4* De Sucrificio Miſſeæ. 41 5 4 De actionibus, quæ Junguntur cum quarta Ora- tione. Inclinationis Sacerdotis & ſignorum Crucis multiplices ſignificationer. Poſtremam hanc Orationis quartæ par- tem actiones hæ comitantur. Sacerdos ſe profundè inclinat cùm dicit, ſupplices te ro- gamus; oſeulatur Altare cùm dicit, ut quot- quot ex hac Altaris participatione; cùm Chri- ſti Corpus nominat, ſignum Crucis ducit ſuper Hoſtiam, atque itidem ſuper Calicem, cùm nominat Sanguinem; ac cùm benedi- ctionem nominat cœleſtem & gratiam, ipſe ſe ſigno Crucis ſignat. Profunda illa ineli- natio bene ſupplicanti convenit, & in ea Miſſæ parte vetuſtiſſima eſt; ejus enim Ama- larius & Micrologus mentionem faciunt. Sacerdos in hac profunda inelinatione junctas tenet manus; & in pluribus Galliæ & Ger- maniæ Eccleſiis Sacerdos olim manus in Cru- cem decuſſatas tenebat, ut etiamnum Car- thuſiani, Dominicani, & Garmelitæ. Inno- centius III. loc. cit. cap. 5. loquitur de My- ſterio trium ſignorum Crucis; & ait, duci Crucis ſigaum ſuper Corpus propter ſudorem Corporis, quo Chriſtus in ſua Paſſione ma- duit, ſuper Calicem propter guttas ſanguinis, quem in Paſſione fudit; Sacerdotem dem- *½ 41¹6 Sebtio II. in faciem ſuam. Addit aliam idem Pontifex myſterii explanationem; duo videlicet prio- ra Crucis ſigna vincula & flagella Chriſti je- ſu ſignificare, ſignum verò, quo ſe ipſe ſi- gnat Sacerdos, ſatellites innuere, qui Chriſti faciem conſpuebant. D. Thomas 3. Par. quæſt. 83. art. 5. ad tertium de his ſignis Cru- cis ita loquitur: Kepraſentatur extenſio Cor- poris, & effuſio Sanguiniy, E frubétus Paſſtonis per trinam Cruce ſignationem, duc ſit ſuper illis verbis: Corpus & Sanguinem Jſumpſerimus, omni benedictione &. Et cum D. Thoma conſentiunt Soto in 4. ſent. Diſt. 13. quæſt. 2. art. 5. §. Quinto repræſentatur, Natalis Ale- xander Theolog. Dogmat. & Moralis lib. 2. de Sacram. Euchariſtiæ cap. 8. art. 6. §. 5. ubi alias quoque Innocentii III. refert & ample- Ctitur explicationes, Merbeſius 3. Par. ſum- mæ Chriſt. quæſt. 5r. quæſtiunc. I. & cum iis videndus D. Bonaventura in Expoſit. Miſſæ cap. 3. S. In conſpectu Divinæ Majeſtatis tuc. De Quinta Canonis Oratione. Quinta Oratio: Memento etiam &c. eſt pro Defunctis. Uinta Canonis Oratio incipit, Memento etiam Domine, ubi oratur pro Defunctis. Hæc Oratio cùm habeat vocem etiam, non nulli Nulli ento eumn p M. 5 nenno ttiam Ante Pro inter, tionen geince Mulle pro Vn⸗ Mhn, Nelo ( CClai INIHE runt, if̃ fittunm Ra. Pecer otu leeſe cel lp ton Ponnlen hene ). Tho relsli ſ Kin⸗ Dar Koun Plr N pie nit⸗ e N R De Sacrifcio Miſſe. 417 nulli exiſtimàrunt, olim aliud peculiare me- mento præceſſiſſe; quidam verò redundare eam particulam putant. Sed le Brun tom. I. Pag. 525. Obſervat, nihil opus eſſe aliud me- mento præcedens ſupponere, aut particulam etiam veluti ſuperfluam habere. Cùm enim ante Conſecrationem dictum fuerit memento Pro vivis, nemo non videt, quàm propriè interjiciatur vox illa etiam, quæ indicat ora- tionem, quæ hactenus facta fuit pro vivis, deinceps pro Defunctis continuari. WNulla et Liturgia, quæ non babeat Orationem Pro Defunéis ex Apoſtolica Traditione. Vulgatiſſimum eſt judæ Machabæi exem- plum, qui orari pro Judæis juſſit, qui in bello ceciderant, quique non ut Idolorum cultui ſe addicerent, ſed avaritiâ moti ex Ja-= mniæ Templo res Idolis conſecratas diripue- rant, & ſub veſtibus ſuis abſconderant: at- ue ita ad preces converſi rogaverunt, ut id quod factum erat delictum, oblivioni traderetur: ùt eſt 2. Machab. cap. 12. Neque verò eorum Peccatum lethale habitum fuit, & exiſtimari Potuit, eos ante mortem peccati pœnituiſſe. Eccleſiæ non ſatis eſt pro Defunctis rarò, & certis quibusdam occaſionibus orare; nulla prorſus eſt Liturgia, quæ non habeat orationem pro defunctis, idque ex Apoſto- . d 2 lica 418 Seétio I. ſica Traditione: Extat oratio pro D functis in urgu omnibus Eccleſiæ tum Oriemalis tum Oecidentalis. Hoc ab Apoſtolis traditum uni- verſa per totum orbem olſervat, & obſervavit Eccleſia, ut pro Defunktis inter ſacrificandum oret; ait Pouget Inſtit. Catholicar, tom. 2. Pag. 866. * Mos ille orandi pro Defunctis confrmatur teſti- monio Patrum. Oratio fit pro animabus, quæ igne Purgatorio expiantur, non pro damnatis. Apertiſſima ſunt teſtimonia veterum Pa- trum. Tertullianus de Corona militis cap. 3. Oblationes pro Defunttis annud die facimus. Auguſtinus ſermone 171. alias 32. de verbis Apoſtoli ita ſcribit: Hoc enim Patribus tra- ditum univerſa obſervat Eccleſia, ut pro eis, qui in Corporis & Sanguinis Cbriſti comimunione dJefuncti ſunt, cum ad ipſum Sacrifcium loco ſuo commemorantur, oretur, æc pro illis quodue! afferri commemoretur. Et conſentit Chryſo- ſtomus Homil. 69. ad populum Antioche- num: Mon temerè ab Apoſtolis bæc ſantita fuére, ut in tremendis myſſteriis Defunkctorum agatur commemoratio: ſeiunt enim iis multum contingere luerum, & utilitatem multam. His fundamentis quinta Canonis oratio innititur; atque in ea Sacerdos præſentes animo eos . habere bere De int m m. amn ſ ld. 5. mabus torio, deſt in s, g onmnide teſpicit U, Verlantt et men Notrip me Girnnn tio, Sarriſl fertur Decre 1 Pu iimne axyi Qune rori irm 1 non⸗ Mnn nhri tlurfin Hn uni Frmu 1lonn! niy t⸗ nchee Un eunke 1Sc ge ven Purn 4 De Saecrificio Miſſæ. 419 habere debet defunctos, pro quibus præci- puè intendit orare. In hoc loco Sacerdos, quo- rum maluerit defunctorum, debet agere memo- riam ſpecialem; verba ſunt Innocentii III. cit. lib. 5§. cap. 7. ac porrò pergens orat pro ani- mabus omnibus, quæ detinentur in Purga- torio, ùt verba illa indicant, ipſis Domine, id eſt pro quibus præcipuè oravit; & omni- bus in Chriſto quieſcentibus, iis ſeilicet omni- bus, qui in Purgatorio igne expiantur; pro omnibus autem poſtulat locum refrigerii, quod reſpicit ignem illum quo cremantur; locum lucis, quod ſpectat ad eas tenebras in quibus verſantur; locum pacis, quod ad illam perti- net mentis anxietatem, quàâ conflictantur: quo tripliei pœnarum genere miſeræ illæ ani- mæ à Divina expiantur juſtitia. Ideo autem diximus pro omnibus, qui ſunt in Purgato- rio, orationem fieri, quia ipfſis ſolis Miſſæ Sacrificium tamquam ſatisfactorium Deo of- fertur, juxta Tridentinam Synodum ſeſſ. 25. Decreto de Purgatorio, ubi docet: Animas in Purgatorio detentas Fidelium ſuſfragiis, po- tiſſunum verò acceptabili Altaris Sacrificio ju- vari; & juxta idem Concilium ſeſſ. 22. c. 2. Quare hoc Sacrificium non ſollum pro Fidelium vivorum peccatis, pœnis, ſatisgfactionibus, 87 aliis neceſſitatibus, ſed & pro Defunétis in Cbri- ſto nondum ad plenum purgatis, ritò juxta Apo- Rolicam Traditionem offertur; numquam ta- D 3 men 4²⁰ Sectio II. men pro animabus damnatorum, quorum immutabili Dei lege æterna eſt condemnatio: Paleas autem igne comburet inextinguibili, Matth. c. 3. Diſcedite à me maledicti in ignem æternum, itidem Matth. c. 25. Olim Defunctorum nomina, pro quibus Sacer- dos orabat, altâ voce reitabantur. Miſſee, quæ applicantur animabus ſußfragii minim ca- pacibus, remanent in Theſauro Eceleſiæ- Egregia D. Auguſtini verba de Sußfragiis. Hæc oratio in vetuſtis monumentis Ora- tio ſuper Diptycha appellatur, ob eam quam ſuprà rationem attulimus. Mortuorum quon- dam nomina altàâ voce recitabantur, ſicuti nomina vivorum, ùt diximus in Memento pro vivis; quamobrem Turonenſe Conci- lium hanc rubricam habet: & fuerint nomina Defunctorum, recitentur; deinde poſtquam re- citata fuerint, dicat Sacerdos: ipfis, & omnibus. Epiſcopi etiam qui Eccleſiam rexerant, alii- que aliarum Diœceſium, qui in Catholica Fi- de & Communione obierant, nominaban- tur; nam ſi vel in hæreſi, vel in ſchiſmate mortui eſſent, & ſacris Diptychis expunge- bantur. Martene de Antiquis Eccleſiæ Ri- tibus lib. I. cap. 4. art. 8. num. 24. documen- ta profert, quibus oſtendit, Defunctorum atque — ace e ele tee ebmo Iio de evoc⸗ juſſit, cm S torun re: H. um d. Tllenil Jbecen enim e Verain (klehre Cunlre ſopos cra bar Igatio Dekon dume arrig Wonp W Pr dbem r, m le it, & Ane Han — Gvonn nmnto l in . Md Nndn leſe to m Ir, De Sacriſicio Miſſcæ. 4² atque etiam Epiſcoporum nomina propalam eſſe recitata ad 12. usque ſæculum, atque ejusmodi conſuetudinem à Cardinali Anto- nio de Crequy Epiſcopo Ambianenſi fuiſſe revocatam, qui Teſtamento ſuo an. 1574. juſſit, in Conventuali illius Eccleſiaæ: Miſſa, cùm Sacerdos pervenerit ad Memento Defun- Rtorum, Diaconum alta ipſum voce mone- re: Memento Domine animarum ſervorum tuo- rum Joannis & Antonii de Crequy: & in Pa- riſienſi Eccleſia etiamnum eſus diſciplinæ quædam reliqua eſſe veſtigia; antiquiorem enim Clericorum Chori ad Sacerdotis de- Xxteram accedere, qui Miſſam Conventualem celebrat, ac illi dicere: Memento animæ Car- dinalis de Condy, qui fuit ejus Eccleſiæ Epi- ſcopus. Gilbertus Grimaud in Liturgia Sa- cra Par. 3. cap. 10. quæſt. 6. & ſeq. de ea ob- ligatione agit, quà tenemur Deum orare pro Defunctis; quæ obligatio ex charitate, inter- dum etiam oritur ex juſtitia. Suprà diximus Sacrificium pro damnatis in Infernum offerri non poſſe: cùm autem poſſit contingere, ut vel pro damnatis, vel pro iis qui in Cœlo beata vita perfruuntur, Sacrificium offera- tur, monet, illius fructum Sacrificii in Eccle- ſiæ Theſauro remanere, quem Deus diſper- tit, & applicat iis animabus, quæ poſſint ejusmodi fructum conſequi, quibusque Deus levamen aliquod vult afferre. Perpulchra Dd 4 eſt 4²² Sebtio II. eſt D. Auguſtini ſententia in Enchiridio cap. 108. de Miſſis, Suffragiis, & Orationibus pro iis animabus, quibus ea prodeſſe poſſe eredimus, cùm tamen non proſint: Quam- vis Altaris ſiue Orationum, ſive Eleemoſyna- rum ſacrificta non pro quibus fiunt, omnibus proſint, ſed is tantum &σ. (eos ſcilicet ait qui ſuffragiorum capaces ſint) quia tamen non di- ſcernimus qui ſint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum prætermüttatur, ad quos hæc beneficia poſſint && Jebeant perve- nire: melius enim ſupererum iſta iis, quibus neo obſunt, nec proſunt, qum eis deerunt, qui- bus proſunt. De Sexta Oratione Canonis. De ſexta Oratione Canonis, quæ deſinit: Per omnia ſæcula ſæculorum. Hæc clauſula dicitur elata voce. Cur non dicatur Feria VI. in Paraſceve. Exta & ultima Canonis Oratio incipit, Wohix quoque peccatoribus, quæ verba ela- tà paululùm voce dicuntur; & deſinit in clau- ſulam Per omnia ſæcula ſeculorum, quæ pro- ximè Orationem præcedit Dominicalem; eâque clauſula altà voce dicitur, ut populus reſpondeat Amen. Quamobrem Feria 6. in Paraſceve, cùm integer Canon omittitur, qui hil ſula nem Dom lrxpii iin A Precat Trir eiit teente, ſ ketſie mn gui Conſort ſiunis le vid Ubi it titudi⸗ ntin or Wyi r I .IN Gn n, 4 tcloe btnke lec „ lenlir ,ni etii A,NRt Cemnn tto On Firk “ mn . 6 N. 1, d. bo ſe⸗ Mni tnn en 6 De Sucrifcio Miſce. 423 qui ad Conſecrationem pertinet, nulla & ſe- nis hiſce Orationibus dicitur, nec Per omnia ſcœcula ſeeculorum, ſed poſt manuum ablutio- nem initium ſumitur abſolutè ab Oratione Dominicali. Explicantur illa, Intra quorum nos conſor- tium &c. Meritum ponitur pro demerito Ey beccato. Sacerdos ante Conſecrationem Deum eſt precatus, ut dignetur Eccleſiam Militantem in Triumphantis conſortium admittere. Idem Petiit poſt conſecrationem pro Eccleſia Pa- tiente; in hac verò poſtrema oratione idem ſibi & adſtantibus petit, quorum nomine of- fert ſacrificium; petit autem his verbis: in- tra quorum (ſanctorum qui in Cœlo ſunt) nos conſortium non æſtimator meriti, ſedveniæ quæ- Iumus largitor admitte: ad quæ verba reſpexiſ- ſe videtur Hieronymus in ult. verſ. Pſal. 72. ubi ita coneludit: Ad capeſſendam futuram bea- titudinem cum electis equs, in quoruen nos con- Jortium non meritorum inſpector, ſeq veniæ lar- gitor admittat Cbriſtus Dominus noſter. Amen. Novit Eccleſia Deum non niſi intercedenti- bus meritis tribuere beatitudinem; ſed nec illud ignorat, ut in Sanctorum admittamur conſortium, non modò neceſſariam eſſe glo- riam, ſed etiam gratiatn & veniam peccato- 4²⁴ Sectio II. rum, quæ ſine noſtris meritis datur tantum- modò per Chriſtum Dominum noſtrum; ipſa noſtra merita dona eſſe miſericordiæ Dei & gratiæ; nobisque miſericordiâ Dei opus eſſe vel in earum actionum examine, quas bonas exiſtimamus, juxta illud Pſal. 129. & iniquitates obſervaveris Domine, Domine quis ſuſtinelhit? & Pſal. 142. Non intres in judicium cum ſervo tuo Domine, quia non juſtifcalitur in conſpectu tuo omnis vivens; & juxta illud Au- guſtini Confeſſ. lib. 9. cap. 13. N laudabili vitæ hominum, ſi ſeclusd miſericordid, diſcutias eam. Nec contemnenda videtur interpreta- tio meriti pro demerito & peceato, ùt notat Hugo Menardus in Notis ad Sacramenta- rium S. Gregorii pag. 21. ad verbum meriti, id eſt demeriti, peccati. Huic interpretationi adſtipulatur vetus expoſitio mavuuſeripta Præfa- tionis & Canonis Miſſæ Bibl. Cor. Non retri- butionem peccatorum æſtimet, ſed ipſe ſit veniæ largitor. Et quandoque meritum ſumitur pro peccato; & Augiſtinus lib. de Cura pro mortuis gerenda Cap. 1. Quorum tam mala ſunt merita. In hac etiam Oratione Sancti invocamur. In hac Oratione Sacerdos invocat Sanctos Apoſtolos & Martyres Joannem, Stepha- num, Matthiam, Barnabam, Ignatium, Alexandrum, Marcellinum, Petrum, Feli- cita- citaten Cecll (tos. Cur i nes ey Precen Kephu henton Canon miſus Punne die 8 gloirart Mopte Ule d Vidvis creatt Posin Pbonn N ſgui, Wate r, nocl Alb anmn holrun Mee Deins ne, L cim facn od A loudtt enn terner N ralent n n niti⸗ tul⸗ Wor 6 nm, n n N De Saerificio Miſſcœ, 425 citatem, Perpetuam, Agatham, Luciam, Cæciliam, Anaſtaſiam, omnes denique San- Ctos. Cur in hac oratione nominetur Joannes, &σ stepbanus ante Matthiam. Quæritur, quamobrem hic ſolus Toan- nes ex iis qui in prima, quæ Conſecrationi præcedit, Canonis parte ſunt nominati, & Stephanus ante Matthiam Apoſtolum nomi- nentur; cur etiam Matthias in eadem prima Canonis parte inter Apoſtolos fuerit præter- miſſus. Innocentius III. lib. 5. cap. 8. ait, Joannem in priori parte propter Apoſtola- túùs dignitatem, in altera verò propter Vir- ginitatis privilegium nominari, cum quo propterea conjungitur Stephanus continen- tiæ dono eximius, qui idcirco præpoſitus eſt viduis, eôque etiam nomine ab Apoſtolis creatus eſt Diaconus, quamobrem Epiſco- Pus in ordinatione Diaconi: Cogitate B. Ste- Phanum merito præcipuæ caſtitatis ab Apoſtolis ad officium iſtud elettum. Et conſonat S. Bo- naventura in Expoſit. Miſſæ cap. 4. §. Unde ſequitur. Sed veriſimilius videtur, ùt cenſet Walfridus c. 22. Joannem, qui hic nomina- tur, non Evangeliſtam eſſe, ſed Baptiſtam, quod obſervat Menardus quoque in Notis ad lib. Sacramentor. S. Gregorii pag. 21. G vide- 426 Sectio II. videtur intelligendus §. Joannes Baptiſta, cujus etiam mentio fit in Liturgiis Sanctorum Baſilii && Chryſoſtomi poſt Conſecrationem. Idcirco autem prior nominatur Stephanus, Matthias poſterior, quòd Eccleſia non ad dignitatis, ſed ad Martyrii ordinem reſpicit. Jam verò Matthias in priori omiſſus oratione, nomi- natur in ſecunda, quia Paſſionis tempore non erat Apoſtolus, nec in Evangeliis ejus nomen inter Apoſtolos legitur. Quamquam verò Paulus, licèt nondum tempore Paſſio- nis eſſet Apoſtolus, & licèt inter Apoſtolos in Evangeliis non recenſeatur, in prima Ora- tione nominatur, id tamen, quod alibi mo- nuimus, factum eſt ne à B. Petro ſejungere- tur. Vide Bellar. tom. 3. Controverſ. Iib. 6. de Miſſa cap. 28. Petrus, qui hic nominatur, eſt Petrus Exorci- ſta ſocius Marcellini Presyteri, qui ſub Dio- cletiano paſſi ſunt. Sancti, qui hie nominanur, diverſorum Ordinum ſunt, ex Diaconis, Apo- olis, Diſcipulis, Epiſeopis &. In Canone on niſi Mariyribus eſt locus. Duplex in Miſſa San- Gtorum commemoratio ad ſuffragiun, ad conſortium. Septala Dertonenſis Epiſcopus Tract. de Myſteriis Miſſæ cap. 39. Pag. 243. ait haud ita facilè reperiri poſſe, quis ille tandem Pe- trus — trus ſin rimi ec getton e§. De lun ſen Preſto e no⸗ er & Ctweiatn i, N Gur iun Corum 1, Ad Doſten e Rom Deni B ehren Domane kmper Cunn Unnei Gnlls m;. Rankur Cons Darnal uul⸗ Undru Unorn lei er ait n n Icke Mti Cnnrii umen e, W. lenpo eliseju ahngun e t poi limnd labioe ere De Sucrifcio Miſſæ. 427 trus ſint, qui hoc loco nominatur, cùm plu- rimi eo nomine Martyres fuerint. Sed Pou- get tom. 2. Inſtit. Catholicar. p. 687. putat eſ- ſe S. Petrum Exorciſtam: & quamquam nul- lam ſententiæ ſuæ rationem affert, ea tamen præſto eſt; nam poſt S. Marcellinum proxi- mè nominatur; porro Marcellinus Presby- ter & Petrus Exorciſta, diutinos perpeſſi eruciatus, conjunctim ſub Diocletiano ne- cati, Martyrii palmam conſecuti ſunt in ea quæ tum Silva nigra, deinde in eorum San- ctorum honorem Silva Candida eſt appella- ta, ad Epiſcopalem olim ſedem erecta, & poſtea à Callixto II. Portuenſi Eceleſiæ pro- pe Romam unita. Sanctorum Marcellini & Petri Exorciſtæ Feſtum poſtridie Kal. Junii celebratur, t videre eſt in Martyrologio Romano. Quæ veròô ad S. Petrum Exorci- ſtam pertinent, reperias in Notis Florentinii ad ſuum Martyrologium, & Baronii ad Mar- tyrologium Romanum. Puchrè notat Car- dinalis Bona Rer. Liturgicar. lib. 2. cap. 14. num 5., Sanctos, qui in hac oratione nomi- nantur, diverſorum eſſe ordinum; ex Dia- conis Stephanum; Mathiam ex Apoſtolis; Barnabam & diſeipulis; ex ordine Epiſcopo- rum Ignatium; ſummorum Pontificum Ale- Xandrum I. Presbyterorum Marcellinum; è& minorum Ordinum Clericis Petrum, & nuptis Felicitatem & Perpetuam; Agatham, Lu- ciam, 4²⁸ Sebétio II. ciam, Agnetem, Cæciliam, Anaſtaſiam & Virginibus. In quarumdam Eccleſiarum Ca- none additi ſunt Hilarius, & Martinus; ali- bi Auguſtinus; alibi Juliana & Euphemia. Sed neminem bic adjiciendum docet Cardi- nalis Bona loco cit. nec ulli præter Martyres eſſe locum in Canone. De Sanctis, qui in hac Oratione juxta Ambroſianum Ritum no- minantur, vide Septalam p. 245. Supra do- cuimus San ctarum Felicitatis, Agathæ, Lu- ciæ, Agnetis, Cæciliæ, Anaſtaſiæ nomina à S. Gregorio eſſe addita, quod hic Adelmi Epiſcopi auctoritate confirmamus, qui li- bro de Virginitate cap. 25. ita (Cribit: Mihi quoque operæ pretium videtur, ut §. Agathe rumores, caſtiſſinæ V'irginis Lucic præconia ſubſequantur, quas Præceptor &α Pædagogus noſter Gregorius in Canone quotidinno, quando Miſſarum ſolemnia celebrantur, pariter copulif- ſe dignoſcitur, hoc modo in Catalogo Martyrum ponens: Felicitate, Anaſtaſid, Agathd, Lu- cid, Agnete &c. Gilbertus Grimaud in Sa- cra Liturgia Par. 3. cap. 5. conſiderat, duo- bus in locis commemorationem fieri Sancto- rum, ante, & poſt Conſecrationem. Et commemorationem quidem Sanctorum fieri ante Conſecrationem, ut eorum obtineamus ſuffragia, eorum Communionem conſequa- mur, virtutes de nique adipiſcamur, & gra- tias, quas nobis ex ſancto Sacrificio poſſu- mus — m! Alyreaj Deum dmit jium Prime 1 re⸗ Lrplu bo dem8 Chriſt Cel, ter lon e edt iriti Adhi . * — De Saerificio Miſſeæ. 4²⁹ Nlm mus polliceri: Quorum meritis precibisque umO concedas &. poſt Conſecrationem verò, quia h. Deum oramus, ut in Sanctorum cœtum nos m admittere dignetur: intra quorum nos conſor- tium non æſiimator meriti &c. ac Propterea primam appoſitè dici commemorationem ad Jubßfragium, alteram ad conſortium. Explicantur illa, Per quem hæc omnia Do- mine ſemper bona creas &c. Poſt Sanctorum imploratam interceſſio- nem Sacerdoôs, ut cum adſtantibus per Jeſu Chriſti merita inter Sanctos admittatur in Ccœlo, ait: Per quem haæc omnia, Domine, ſem- per bona creas, ſantctificas, vivificas, benedicis, & præſtas nobis, per ipfum, & cum ipſo, & in ipſo eſt tibi Deo Patri ommnipotenti in unitate Spiritüs Sancti omnis honor & gloria. . . Ad bunc Miſſæ locum olim benedicelantur novæ Fruges, mel, carnes &c. Notum eſt, Sacerdotem olim ad Altare novos fructus, legumina, mel, carnes be- m nedicere conſueviſſe, cujus conſuetudinis in fuiſie perhibertur auctor S. Eutychianus in n. Ulib. Pontificali: Hic conſtituit, ut fruges ſuper Cc , 6 Altare tantum, fabæ, & uveæ benedicereniur. IIIud etiam certiſſimum eſt, in hac Miſſæ 6 parte 43⁰ Setio II. arte poſt ea verba, largitor admitte, hanc be- nedictionem fieri conſueviſſe. Probat id Car- dinalis Bona lib. 2. cap. I4. num. 5. ex veteri- bus Miſſalibus irurgiss: Finitä, inquit, häc oratione poſt illa verba, largitor admitte, ſi novæ fruges, aut quælibet alia humanis uſibus inſervientia lenedicenda erant, ane Altare olim collocari ſolebant, & Eic à Sacerdote benedici; && terminatũ benedictione ſolitâ olaufuld, Per Chriſtum Dominum noſtrum, ſequentem adde- unt Orationem: Per quem hæc omnia Domine ſemper bona creas: quæ, ut notat Licas Dache- rius, non ſoliun referuntur ad oblata, ſed etiam ad res tunc benedictas, quds Deus ereat, ſive producit, easque petimus ejus benedittione ſan- Stificari noſtris uſibus profuturas. Et apud Martene tom. 4. monumenta extant benedi- Gionis novarum frugum in Feſto Aſcenſio- nis Domini, novorum pomorum in ſolemni- tate S. Jacobi Apoſtoli, & novarum uvarum in feſtivitate S. Xyſti, àt videre eſt pag. 565. 574. & 575. Primæ edit. In Ordinatione Lectoris Epiſcopus ait: Lectorem ſiguidem oportet legere ea, duc prædieat, & Lectiones cantare, & benedicere panem, & omnes frubctus novos. Eas tamen benedictiones (etſi nunc non fiunt in hac Miſſæœ parte, ſed peractâ Miſsà) ſolus hoc tempore Sacerdos facit, dr notat Catalanus in notis ad Pontificale Roma- num tom. I. pag. 83. §. 6. Num . amn — Moebe idC. ANeeri⸗ Alne⸗ iui mmen ,lnis B, l dt De Sucrificio Miſſæ 431¹ Num verla illa, Per quem hæc Domine &c. referenda ſint ad novas Fruges, an ad Eu- chariſtiam, an ad utrumque. Quæ ſupra Cardinalis Bonæ attulimus verba indicant eas preces, ber quem hæc omnia omine ſemper bona creas &o. non modè ad Chriſti Corpus & Sanguinem, ſed ad no- vVas etiam uvas & fruges benedictas referri. uidam dicunt, ad novos tantùm fructus referri, quod non injuria rejicit le Brun tom. I. Rag. 538. Ait enim, apud aliquas Eccle- ſias in more fuiſſe „ ut novæ benedicerentur fruges in Miſſa ante Conſecrationem Cor- Poris Chriſti, eodem modo, quo his tem- poribus Ferid 5. Majoris Hebdomadæ ante onſecrationem Sanctorum oleorum fit be- nedictio; novis eam tamen frugibus benedi- cendis peculiarem fuiſſe orationem, quæ, ùr aliæ omnes, in eam deſinebat clauſulam: Per Chriſtum Dominum noſtrum, cui deinde ea jun- gebantur, Per quem hæc omniaæ e. Ea verla referenda ad Chriſti corpus, null babitä novarum frugum ratione. Utcumque tamen ſit de hac controverſia, an novarum frugum benedictio peculiari fie- ret Oratione, certum quidem eſt, non in 1 Ee qua- 4³² Sebtio II. S qualibet Miſſa novarum frugum aliarumve id genus rerum potuiſſe fieri benedictionem, in omni autem Miſſa dici conſueviſſe, Per uem hæc omnia Domine ſemper bona ereas. II- ud quoque certum eſt, in hac Miſſæ parte non ampliùs frugum benedictionem hoc tem- pore fieri eadémque verba nunc in qualibet Miſſa dici ſupra Chriſti Corpus & Sanguinem: unde neceſſitas oritur hæc & ſequentia verba explicandi, nullà novarum frugum habitàâ ratione. Fusd & ſingillatim explicantur eadem verba. De illorum explicatione verborum ſeri- bunt D. Bonaventura loco cit. Suarez 3. Par. tom. 3. Quæſt. 83: art. 4. diſp. 83. ſect. 2. §. Ocava Pars, Hugo Menardus in Notis ad Sacramentarium S. Gregorii pag. 21. Præter Amalarium & Hugonem de S. Victore: ac videtur, ſi omnia in compendium conferan- tur, ea eſſe interpretatio quæ ſequitur. Per quem bæc Domine ſemper bona ereas: Deus enim Pater omnia creavit per Jeſum Chri- ſtum. Ommia per ipſum facta ſunt, & ſine ipſo factum eſt nibil, ùt eſt in Joann. cap. I. in ſo condita ſunt univerſa, ùt ad Coloſſen. I. atque ita panem & vinum in Chriſti Corpus & San- guinem converſum; neque enim in princi- Pio mundi tantàm panem & vinum crezder e ſede Onnis Procd cone Ulus Der. eat e puün ſtom per it nobi Deu homi E tiglis late 5 enim cum donc Dure Mun. Mi 64 r —— Aernem Cioven le, ienil epen Noere in Ungumm De Sacrifcio Miſſee. 433⁸ ſed continuè renovat, & facit, ut terra quot- annis novum frumentum, novasque uvas producat: Sanclificas; nam in Chriſto Jeſu dona ad Altare oblata, fiunt dona ſacra & ab uſu communi ſemota: vivifcas; Deus enim Per Jeſum Chriſtum panem & vinum vivifi- cat convertens in verum illius corpus & ſan- guinem, quæ ſunt verum vitæ alimentum: & Præſtas nobis; nam Deus per jeſum Chri- ſtum vivificat & ſanctificat, cœleſtésque ſu- per panem & vinum benedictiones diffun- dit, eâque nobis ſic benedicta largitur, ut nobis ſint vera vita: per ipſum; Chriſtus enim Deus & homo verus, eſt mediator Dei & hominum: c cum ip; nam Deus eſt Deo *ε ualis: & in ip; quod Patri conſubitan- tialis ſir: ſt tibi Deo Patri Ommipotenti in uni- tate spiritüs Sancti omnis honor 8o* gloria: Deo enim Patri omnis honor & gloria per Filium, cum Filio, & in Filio, & in unitate Spirits Sancti, qui ex utroque procedens &què cum Patre & Filio ſimul adoratur in ſœcula ſæcu- lorum. Actiones, quæ cum ſexta Oratione conjun. guntur. Actiones, quæ fiunt interea dum ſexta n hæc oratio recitatur, ſunt quæ fequuntur. Sacerdos, cùm dicit Sankétificas, Crucis Signum Ee 2 ducit Sektio II. ducit ſuper Hoſtiam & Galicem; idem facit, cùm dicit viviſicas; ac tertiò item Crucis ſi- num ducit, cùm ait benedicis. Calicem Jeinde diſcooperit, genuflectit, ſurgit, dex- teræ mands pollice & indice apprehendit Hoſtiam, ſiniſtrâ Calicem tenet, & Hoſtia ipsâà ab una ad alteramm Calicis oram Crucis tria ſigna ducit, primum cùm dicit per ipſum, alterum cùm dicit cum io, tertium cùm di- cit in ipo. Duo poſtea, tenens adhuc Ho- ſtiam, inter ſe & Calicem Crucis ſigna facit, primum cùm dicit Eſt tibi Deo Patri, alte- rum cùm ait in unitate Spiritüs Sanéti, ac de- nique ad illa verba ommis honor & gloria, te- nens Hoſtiam ſuprà Calicem, utrumque paululàùm extollit. 434 De Crucis ſignis ad illa Sanctificas, Vivificas &c. BEorum myſticæ ſiguificationes ex D. Tboma. Divus Thomas de tribus hiſce Crucis ſi- gnis, quæ fiunt ad illa verba ſancétifcas, Vi- vificas, benedici?, & præſtas nobis, ait, ea ſignificare tres illas orationes Jeſu Chriſti in Gruce, quarum prima eſt cùm oravit pro perſecutoribus, Pater ignoſce illis; Altera cùm dixit, Deus meus, Deus meus iu quid de- reliquiſti me? Tertia cùm dixit, Pater in ma- nus zuas comynendo Spiritum meum. Idem §. os Cnncis Aerar der ip⸗ tres nona Crue quibi pore At. 5. ter le Ckame, criei ls t⸗ ſhr eRn NaD UIt. “ 1. le⸗ „ . (3„. Eum ilon Rai — nkel mesl (Neen ne ehene Cnd u H ,Re. t, Eec⸗ nint muo Ve De Saerificio Miſſæ. 4³⁵ S. Doctor de trium illorum item ſignorum Crucis ſignificatu loquitur, quæ ab una ad alteram Calicis oram ducuntur ad illa verba per ipfſüm, && cum ipſo, &&& in ipſo, aitque iis tres ſignificari horas, quibus Jeſus à ſexta ad nonam pependit in Cruce. Denique de iis Crucis ſignis agit, quæ fiunt extra Calicem, quibus ait innui animæ ſeparationem à cor- pPore. Videatur S. Doctor 3. Par. quæſt. 83. art. 5. ad tertium, ubi etiam ſcribit, brevi- ter dici poſſe tot Crucis ſigna oſtendere, ſa- cramenti hujus Conſecrationem, hujus ſa- crificii acceptationem, & ejus fructum è vir- tute Crucis Chriſti manare. Videantur etiam D. Bonaventura de Expoſit. Miſſæ loc. cit. Merbeſius 3. Par. ſummæ Chriſtianæ quæſt. 5I. quæſtiunc. 8. cum duabus ſequent. & Natalis Alexand. lib. 2. Theolog. Dogmat. & Moralis de Sacram. Euchar. cap. 7. art. 6. §. Tres Cruceg. De tribus Crucis ſignis cùm dicitur per ipſum, & cum ipſo, C in ipſo Me- ratus tom. I. Par. I. pag. 57I. ait idcirco du- ci ſupra Calicem, quia Chriſtus Jeſus paſſus eſt in corpore, in anima, & in honore, ju- Xta D. Thomæ doctrinam 3. Par. quæſt. 46. art. 5. Paſſus eſt in corpore per vulnera & fla- gella, paſſus eſt in anima per triſtitiam, tædium, && zimorem, paſſus eſt in honore & gloria per irriſiones & contumelias ei ilatar. Quod verò ad alia duo Crucis ſigna, quæ Sacerdos du- . e 3 cit 436 Sectio II. cit inter ſe & Calicem, advertit, etſi Catho- lico ſenſu affirmari poteſt propter hypoſta- ticam unionem humanæ naturæ cum perſo- na divina Chriſti Deum eſſe paſſum, mini- mè tamen dici poſſe Patrem, aut Spiritum Sanctum eſſe paſſum; ac propterea ad illa cerba, Eſt tibi Deo Patri Omnipotenti in uni- tate Spiritüs Sancti duo extra Calicem ſigna Crucis fieri. Elevatio Hoſtiæ, & Calicis ad illa verla, Omnis honor & gloria, aliquanto minor feri cœpit poſt inſtitutam elevationem Ratim poſt Conſecrationem. Reliquum eſt, ut de parva illa Hoſtiæ & Calicis elevatione pauca quædam attingamus. Non plus quàm quaternos tolli debet digi- tos Calix & Hoſtia, ůt monent Scriptores de Sacris Ritibus, cùm dicuntur illa, Omnis bonor & gloria. In hac elevatione populo non oftenduntur adoranda. In quibusdam Galliæ Eccleſüs ad hanc elevationem pulſa- tur campanula; in aliquibus in Miſſa ſolemni thurificantur, ùt videre eſt apud Mabillon. in Commentar. ad Ord. Rom. num. 7. apud le Brun tom. I. pag. 542. Vetuſtior eſt, Üt diximus, hæc elevatio Hoſtiæ & Calicis, quàm altior illa quæ fit utriusque ſeparatim ſtatim poſt Conſecrationem; ideôque de prima — rin i Laud guar ſecr. de Pen ler, fru e iem in hn lo ai i, ſonti⸗ 6C ee on fulo v Cathe Cano brum, lum Mece Cerco⸗ Hopnn — 1Ce ppat n el N N Wüin i ii 4 e ltnn De Saerifcio Miſſæ. 437 prima tantùm elevatione fit mentio in Litur- iis Baſilii & Chryſoſtomi, ùt obſervat Bel- Pna in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ Laudunenſis pag. 567. num. 4. Poſtea verò quàm cœptum eſt elevari proximè poſt Con- ſecrationem Corpus & Sanguis, elevatio, de qua loquimur, parva fit, & ſine cam- panulæ ſono: Ante ſculum duodecimum ad bæ ſola verla, omnis honor & gloria, nec prius oſtendebatur Corpus Cbriſti ſimul cum Ca- lice Populo circumſtanti ad adorationem. Ca- licem ergo ſimul cum Hoſtia Sacerdos ſublevabat in altum, ut Populus videret & adoraret. Ex quo autem uſus invaluit elevandi Corporis Chri- Ni, ac deinde Calicis ſtatim poſt peractam Con- ſecrationem, minus ſolemnis hæc altera Calicis W Corporis elevatio plerisque in Eccleſtis fuit; nec jam Sacerdos ſic elevat Calicem, ut d Po- pulo videri poſſit. Ita Pouget tom. 2. Inſtit. Catholicar. pag. 869. qui addit in ea verba Canonem deſinere, Per omnia ſecula ſccu- lorum, quæ Sacerdos dicit elatà voce popu- lum invitans, cujus nomine recitata ſunt præcedentia Canonis verba, ut conſenſu ſuo confirmet, quæ omnium nomine Sa- cerdos à Deo poſtulavit; qui conſenſus à Populo exhibetur voce Amen. Ee 4 De 438 Srkio T. De Miſſa ab iis verbis, Oremus praæceptis & . usque ad Commu- nionem. Canon terminatur in ſexta Oratione. Oratie Dominicalis non eſt pars Canonis. QRationen Dominicalem ſunt qui putant partem Canonis conficere; verior eſt tamen eontraria opinio, quæ ſtatuit, Cano- nem ad ſextam orationem terminari, ùt vi- dere eſt apud Bellarm. Controv. tom. 3. I. 6. de Sacrific. Miſſæ Cap. 27. in principio. Ca- none igitur expleto, in hac Miſſæ parte Sa- cerdos propiùs ſe ad Communionem parat. Ante Orationem Dominicalem devotè ver- bis illis præfatur; Oremus. Præceptis ſaluta- vibus moniti, & divind inſtitutione formati au- demus dicere; quæ vetuſtiſſima ſunt, & ad ea reſpexit D. Hieronymus lib. 3. adverſ. kolee, Sie docuit Apoſtolos ſuos (Chriſtus) ut Huelt e in Corporis illius ſacrificio eredentes audeant lo- qui: Pater noſter. Græci pariter, Maroni- tæà, Mozarabes, & Ambrol, nem Dominicalem in eumdem fere modum præfantur, ùt refert Card. Bona Rer. Litur- Eicar. lib. 2. Cap. I5. num. 1. Oraio lani ante Oratio- Oyar ex. ſim⸗ monmi nuti nann, Mier lanus Nem 35 meme rocich Mene gori Hono n orion liu 1, ionef 1 M 1s 5. Rrum ennen nne 6, l Pnt rlor 4 C. un. n. 16 vene 8 in u te e itſ nli⸗ De Sacrifcio Miſye. 439 Oratio Dominicalis non Juſſu &. Gregorii, ſed eæ Apoſtolica conſuetudine recitatur in Miſſa. Miſſa Apoſtolorum non ex ſola Oratione Dominicali fuit conflata. Sequitur Oratio Dominicalis ex vetuſtif ſima & Apoſtolica eonſuetudine: Iuter vicina momenta dum manus imponitig, Jelicta do- natis, mox ad Altare converfi Dominicam Ora- tionem prætermittere non poteſtis; ait Optatus Milevitanus lib. 2. Et Cyrillus Hieroſolymi- tanus Catech. Myſtagog. y. Dicimus oratio- nem illam (poſt Fidelium Defunctorum com- memorationem) quam Salvator ſius Diſcipulis tradidit. Alia loca Patrum congeſſit Hugo Menardus in Notis ad Sacramentar. S. Gre- orii pag. 21. nec Prætereundum, quod ait onorius in Gemma Animæ cap. 81. Miſ- ſam Dominus Jeſus inſtituit, quando ex pane vino Corpus && Sanguinem ſuum fecit, & me- moriam ſui ſuis celebrari Præcepit. Hane Apo- Noli auxerunt, dqum Juper panem & vinum ver- ba, quæ Dominus dAixit, Dominicam Ora- tionem dixerunt. Falſum igitur, quod non- nulli putant, S. Gregorium Magnum juſſiſſe in Miſſa Orationem Dominicalem recitari, de qua mentio fit in Liturgiis, & apud Pa- tres S. Gregorio antiquiores. Nec itidem Verum, S. Gregorium exiſtimaſle, ùt etiam Ee 5 alib 440⁰ oeslio II. alibi diximus, Apoſtolos in Miſſa ſolam Ora- tionem Dominicalem ante Communionem recitàſſe. Quamquam enim lib. 7. Epiſt. 64. ſeribit: Orationem Dominicam idcirco poſt pre- cem dicimus, quia mos Apoſtoloruin fuit, ut ad ipſam ſolummodò orationem oblationis bo- ſtiam conſecrarent; ſuſpicari tamen poſſumus vocem ſolummodò per errorem ab amanuenſi aliquo injectam, ùt obſervat Card. Bona cit. cap. 15. Incredibile dictu eſt, quantum opi- nio illa invaluerit, Apoſtolicis temporibus Miſſam totam conſtitiſſe ex ſola Oratione Dominicali, quæ ante Communionem reci- taretur, & Communione Sacerdotis eorum- que qui adeſſent; idque initium ſacrificii fi- némque fuiſſe. Joachimum Hildebrandum hæreticum hominem omittimus, qui in ſce- piusculè citato opere, Sacra publica Veteris Eccleſiæ in compendium redacta, Pag. 108. eam ſecutus ſententiam, in hæœc verba concludit: Quod ſi ita ſit, evidens eſt, apud nos hodie (apud Lutheranos) eodem ritu Euchariſtiam conſecra- ri, quo olim Apoſtoli conſecrärum. Davidem Clarkſon hæreticum item prætermittimus, qui in Tractatu de Liturgiis, ſivè Formula- rio Eccleſiaſtico precationum, ex Anglicano in Gallicum ſermonem converſo, ac Rottero- dami edito anno 1716. impudenti ſanè auda- cià oſtendere nititur, nullam primis quindue ſéxve ſæœculis fuiſſe conceptis verbis Litur- giam guerr ul. Es, Bap Aſo dich ſeen gii repe er dus porno char ſiſten Rhe ue tius ty min Milſ ddi Trad u4 gias N lins güm Conel , nO nionen Nl Cnnnel Ponc mmc⸗ Ghrbn Ormn nelnt Secn. etireik end i n⸗ 1 4100/4 . 1, De Sacrificio Miſſee. 441 giam in Eccleſia, nullam precationum for- mulam, neque in Sacramentis adminiſtran- dis, neque in celebrando Sacrificio, nec in Baptiſmate conferendo; quæ omnia Pplanè abſurda & abſona ab immoderata quadam li- bidine oriuntur ſacratiora quæque permi- ſcendi & evertendi. Igitur dicimus in Geor- Zii Caſſandri Liturgia cap. 18. auctoritates reperiri congeſtas Ruperti, Walfridi Stra- bonis, Petri Cerveli, & Rhenani, ex qui- bus colligitur, Apoſtolicorum Miſſam tem- Porum in ſola Oratione Dominicali & Eu- chariſtiæ Conſecratione & diſtributione con- ſiſtere. Præterea Emarus Hennequineus Rhedonenſis Epiſcopus in collectione eorum, quæ de Miſſæ Sacrificio ſcripſerat Innocen- tius III. quam Gregorio XIII. dicatam edidit typis Pariſienſibus anno 1579. extra omnem dubii aleam ponit, S. Petrum, Oratione Do- minicali tantum recitatà , conſecraviſſe, & Miſſam celebràſſe, reliqua omnia deinde eſſe addita. Sed ea de re legendus Bocquillot Tractatu Hiſtorico de Liturgia lib. I. cap. 9. qui etſi videtur paulèò propenſior ad Litur- gias non modò Sanctorum Petri, Matthæi, & Marci, ſed etiam S. Jacobi tamquam ſpu- rias rejiciendas (quam tamen S. Jacobi Litur- giam & aliquis quinti ſæœculi Scriptor, & Concilium Trullanum Can. 32. commemo- rat, ùt alibi diximus) ſibi nihilominus per- Ua- 442² Sedtio II. ſuadere non poteſt, Apoſtolos, eorumque Succeſſores nil quidquam aliud Miſſam cele- brando feciſſe, quàm ut Orationem Domini- calem recitarent, Euchariſtiam conſecrarent, eämque diſtribuerent. Loquitur eo loco Bocquillot de S. Gregorio, ſed Cardinalis Bonæ ſecutus ſententiam, nihil eorum atti- git quæ modò diximus. Monet autem, S. Gregorii auétoritatem non ita accipiendam, ut S. Pontifex ſignificare voluerit, in Chri- ſtianorum Conventibus ad Sacrificium nihil aliud fieri conſueviſſe, quàm ut Oratio Do- minicalis diceretur, conſecraretur, & com- municaretur: idque probat auctoritate D. Pauli, qui in Epiſtolis jubet Fideles verſari in Pſalmis, Hymnis, Canticis, Orationibus, precationibusque pro omnibus hominibus, ac pro Regibus: denique concludit, etiamſi Apoſtoli nullam Liturgiam condidiſſent, magisque tutum putaàſſent per Traditionem Epiſcopis, quos conſecrarent, ſuam tradi docGrinam, id tamen non diu perdurare po- tuiſſe; quamobrem aut paulò poſt mortem Apoſtolorum, aut fortaâſſe etiam dum vive- rent, Liturgiam conceptis verbis eſſe condi- tam ad Sacrificium; quam tamen non ex 1o- la Dominicali Oratione & Conſecratione con- Hlatam fuiſſe apparet ex Juſtini Martyris Apo- logia 2. qui ſcribit, in Chriſtianis Conven- tibus non modèò quantum poſſet, legi 6en. ue⸗ citat Oe Orar une in N eha mn unie, ng . — umgte meel⸗ Domun. Atlen 60 W dons unt Nem, 3 ſencan Ci UlN i gohe⸗ Kc. lnte 5 Fetir fonbo inin tyen Hcen Alte⸗ un Awen⸗ Ne. echr Unal cort⸗ Grn e —, De Sucrifrio Miſe. 443 ſueviſſe ex Apoſtolorum ſcriptis & Prophe- tarum, & poſt eam lectionem ab Epiſcopo haberi ſermonem ad populum; ſed etiam Sacerdotem qui celebraret, aceepto Pane & Calice, ubi vinum eſſet cum aqua mixtum, æterno Patri nomine Filii & Spirits Sancti Sacrificium offerre, debitas Sanctiſſimæ Tri- nitati laudes tribuere, multumque temporis in agendis grariis & precationibus conſume- re: diu gratias agit, populo ſucclamante: Amen. Sed hactenus ſatis: jamque eò, un- de longiùs fortàſſe, ſed non inutiliter digreſſi ſumus, tandem redeamus. Oratio Dominicalis elatd voce diciur in Miſſa; cur in Oficio item ut Symbolum recitetur ſubmiſsd voce. Sacerdos Dominicam Orationem elatâ re- citat voce; cujus rei Belletus lib. de Divinis Officiis cap. 120. poſtquam obſervavit eam Orationem in cheio ſubmiſsà dici voce, hanc affert rationem: Cium Dominica Oratio in Prima dicatur voce ſubmiß, altä &* expreſ- 5sdà eadem pronuncietur in Mißa, ut vel eo pacto adbortentur, qui in fraterno ſunt odio, & ad concordiam diſeordes excitentur antequam com- municent. Potior fortaſſe videri poteſt ratio ſumpta ex Arcani diſciplina, juxta quam ne- Jue Oratio Dominica, neque Symbolun in. Publi⸗ 444 Sestio II. publicis conventibus recitabantur, in quibus eſſe poterat aliquis Infidelium, vel Catechu- menus. Neque verò Orationem Domini- cam, aut Symbolum priùs Catechumeni do- cebantur, quàm ſatis inſtructi & ad baptiſmma ſuſcipiendum probati in Claſſem Competen- tium commigraſſent. Ante porrò quàâm Baptiſinum iuſciperent, Orationem Domi- nicam & Symbolum publicè recitabant; ex quo illa originem trahunt, reddere Gmbo- Ium, reddere Orationem Dominicam. Ex qui- bus omnibus quivis facilè intelligat, quam- obrem in Officio ſeu Horis Canonicis ſub- miſsã, in Miſſa elatà voce Oratio Dominica recitaretur. Infideles enim & Catechumeni Horis Canonicis adeſſe poterant, huic verò Miſſæ parti, ùt alibi diximus, non pote- rant, ſed poſt Evangelii explanationem Ec- cleſià pellebantur. Id etiam confirmatur conſuetudine Monachorum S. Benedicti, qui Pater noſter ad Laudes & Veſperas elatâ vo- ce recitant; quia divina canunt officia tan- tummodò coram iis, qui ſunt è Familia Mo- naſterii. Orationem Dominicalem in Græcorum Miſa olim etiam populus cum Sacerdote recitabat. lem ritus olim in Eccleſia Gallicana. Teſtatur S. Gregorius Magnus l. 7. Epilſt. 64. Indict. 2. Orationem Dominicam ir ni 2 dbn ſe: no Jue Vata Mee cum coltce lavit ter lum 10 Omn recit ſt 4 oli⸗ s e Perſi appere uen luche Nam in. Mnen eg ur leſig De Sucrifcio Miſſe. 44 5 ſa Græcorum non à Sacerdote ſolùm, ſed Ctar. ab univerſo etiam Populo recitari conſueviſ- iii. ſe: Dominica Oratio apud Oræcos ab onmmi Po- meh. BPulo dicitur; apud nor verò à ſolo Sacerdote; id- beh que non in ſolemni tantùm, ſed etiam in pri- Gu⸗ vVata Miſſa, ùt colligitur ex vita S. Joannis 8K Eleemoſynarii Epiſcopi Alexandrini, qui m cum principem quemdam virum vellet in n Dn . Ak. concordiam cum inimico ſuo Treducere, cu- un,¹ ravit ut privatæ Miſſæ ſuæ adeſſet, cui præ- eHn⸗ ter Sacerdotem, Miniſtrum, & principem Uu illum virum nemo quisquam aderat. Cùm id ad Orationem Dominicam ventum eſt, quam „omnem juxta eorum temporum diſciplinam Dme recitabant, S. Joannes Miniſtrum tacere juſ- m ſir, cùm ad ea Pergeniſſet verba dimitte nobis eo debita noſtra, atque illinc abire; cumque ſo- n lus cum eo primario viro remanſiſſet, illi perſuaſit, ut ſuum inimicum in gratiam re- ciperet: Fecit Miſſas in Oratorio JNuo, nullum babens niſi Miniſtrum ſuum. Cum ergo ſancta benediviſet Patriarcha, & Oratione, Domi- nicam inchodſſet, cæperunt dicere tres tantum ili⸗ Pater noſter. Et cum berveniſſet ad ſer- monem, quo dicitur, Dimitte nobis debita no- Rra &. innuit Jomeſtico Patriarcha, ut taceret. m luit ergo, * remanſit Princeps ſolus. Ec- “ cleſiæ Græcæ diſciplinam Gallicana etiam ali- u, quanto retinuit tempore, cujus rei ex quo- ne dam S. Martini miraculo deſumitur argu- un, men- 446 Sectio II. mentum. Rem narrat Gregorius Turonenſis lib. 2. De Miraculis illius Sanéti cap. 30. Qud- dJam die Dominicä, dum Miſſarum ſolemnia ce- lebrabantur (muta quædam fœmina) cum reli- quo populo ſtabat. Factum eſt autem, cum Do- minica Oratio diceretur, hæc aperto ore cæpit unctam Orationem cum reliquis decantare. De hac Eccleſiæ Græcæ diſciplina legendus Mar- tene de antiquis Eccl. Ritibus Iib. r. cap. 4. art. S. num. 27. & de Gallicanæ Eceleſiæ con- ſuetudine vide Mabillonum lib. I. de Litur- gia Gallicana cap. 5. num. 22. In fine Ora- Hionis Dominicæ Sacerdos ſubmiſsà voce di- cit Amen; etſi abeſt à Sacramentario S. Gre- gorii edito à Menardo, ob eam fortaſſe ra- tonem, quia Orationis Dominicæ continua- tio quædam eſt, quæ proximè ſequitur, Oratio, Libera nos, ac deſinit in Amen di- cendum à Miniſtro: nam Pater noſter apud Evangeliſtas clauditur voce Amen; quam- obrem Eccleſia etiam in Miſſa per eam vo- cem terminandum exiſtimavit, quæ vetus eſt conſuetudo, cujus meminit noni ſæculi Scriptor Florus, ùt obſervat le Brun tom. I. Pag 569. Enpli- Menlt nigce unnl. dnhe e l . D lwll c ſec eUn. ee el Nlen Chotoe Ccuin Amen lruu WS 1* I, N ont 6 De Sacrifcio Miſce. 447 —— Explicatui Oratio, Libera nos. A Ritualh- Nis appellätur Emboliſinus. In ea olim licohat alios Sanctos cmmemorare. B. Petrus non pri- mus ad Apoſtolatum vocmtus. PEeſtivitas S. An- dreæ olim d ſummo Pontifice pari Jlemni- ate celebrabatur ac Fiſtum G. Petri. Jam verò in Oratione, Lilera , Sa- cerdos Dominum precatur, ut nos liberet ab omnilbus malis præteritis, quæ ſunt pecca- ta, praæſentibus, quæ ſunt variæ tentationes, quibus ad peccandum impellimur, futuris, quæ ſunt pœnæ peccatis debitæ, ſive tem- Porales ſint, ſive æternæ. Orat enim ut nobis pacem largiatur: Da bropitius pacem in diebus noſtrig; neque enim cum peccato ve- ra poteſt eſſe pax. Mon & bax impiis, di- cit Dominus Iſaiæ cap. 48. ac de ejusmodi Pace præclara & miranda ſunt, quæ ſcripſit D. Auguſtinus de Civit. Dei lib. 9. Cap. 11. & ſeq. Quia verò in hac Oratione diſertè nominamus mala, à quibus petimus liberari idcirco hœc Oratio à Ritualiſtis Græcàâ voce dicitur Emtolifßmus. In hac eâdem Oratio- ne confugimus ad B. Mariam ſemper Virgi- nem, Sanctos Apoſtolos Petrum & Paulum, Andream,; & cæteros omnes Sanctos. Li- cebat olim Sacerdoti celebranti quoslibet alios Sanctos adjicere: Aliorum Sanctorum nomina F f ARlt= 448 Sectio Il. mmumerare non debemus, niſi quos in Canone invenimus antiquitus deſeriptos, excepto poſt Pa- ter Noſter in illa Oratione, Libera nos, ubi juxta ordinem quorumlibet Sanctorum nomina inter- numerare poſſumus; verba ſunt Micrologi cap. 13. In Codice Tiliano ol S. Andream San- i Gervaſius & Protaſius, & juxta Ambro- ſianum Ritum S. Ambroſius nominantur. Atque hic S. Andreas ideo nominatur, quèòd primus ad Apoſtolatum vocatus fuit, ùt con- ſtat ex Evangelio Joannis. Ipſe enim pri- mus Chriſtum repererat;, ad quem Petrum fratrem ſuum adduxit. Quidam ex Patri- bus putant Petrum fuiſſe primum ad Apo- ſtolicam dignitatem vocatum. Cypriauus Epiſt. 71. Petrus, quen primum Dominus ele- git, O' ſitper quen cdificavit Eccleſiam ſuam. Et S. Gregorius lib. 2. in Ezechielem Homil. 6. alias 18. Ad memoriam vevoea Petrum, quòd primus ad Apoſtolatum vocatus ſit. Se tamen hi Patres non ita intelligendi, quali exiſtimaverint, ad Apoſtolatum vocatum fuiſſe Petrum priorem temporeé, ſed ſupra cæteros Apoſtolos & Eccleſiam univerſam fuiſſe conſtitutum. In antiquo Ordine Ro- mano 1I. apud Mabillonum in Muſæo Itali- co pag. 152. habetur, Romano Pontifici 8. Andreæ Feſtivitatem non ſecus ac ſolemni- tatem B. Petri eſſe celebrandam, & officium partim apud Altare S. Andreæ;, Partim an Sancti dancl de⸗ Runn le he as Pran Præ hab Ach Cor m ſole 401 ie ilig — 1Cunt l in n iter. oncn tenn 4 ohr⸗ lninan. r, 6 ,itc ehumß a eu N n Ghir Mnue enb De Surrifcio Miſte. 449 Sancti Petri recitandum: Ze LFeſtivitate & An- dreæ debet eſſeᷓ Dominus Pontifex ecum ommihus ſeholis ad Santtum Andream in Vaticano, ibi- que honorificèò ſicut in Feſtivitate & Petri Veſpe- Tas & Vigilias celelrave; Matutinum verd ad Pratrem ejus facere, id eſt ad Altare §. Petyi. Præclara & prorſus tenera oratio eſt „ quam habuir Pius II. cùm S. Andreæ Caput ſibi ex Achaja miſſum excepit, quæ extat in ejus Commentariis lib. 8. Pag. 35 7. Adveniſti tan- dem o Jaeratiſſimum 5* onoratiſſimum & Apo- Roli caput. Turcarum te tus ſede furor expulit. Ad Fratrem tuum Apoſtoloxum Principem con- Ffugiſti exulans. Mon deerit Germanus tuus ih, c. Wepotes tui ex Fratre KNomani omnes 72 veluti Patruum Patremque Juum venerantur, colunt, obſervant, & tuo ſe uti batrocinio in conſpectu magni Dei non dulitant. Actiones quæ conjunguntur cum ea Oratione. Quid eæ ſignificent. Plures hic à Sacerdote a Riones fiunt. An- tequam incipiat Orationem Lilera nog, Pa- tenam, quæ jacebat ſub Corporali, manu dexterà apprehendit inter digitum indicem & medlium, eamque verticalem tenet ſuper Altare; in Miſſis verò, quæ cantantur, Sub- diaconus Patenam velo involutam tenet ab⸗ Offertorio usque ad finem Orationis Domi- 2 nicæ, 45⁵6 Sectio II. nicæ, quam tunc evolutam Sacerdoti tradit ſuper Altare; quæ cæremonia in Pariſienſi Eccleſia non à Subdiacono, ſed ab Acolytho peragitur; in quibusdam aliis Eccleſiis uſus invaluit, ut antequam Patenam ſuper Altare velo nudatam Diaconus ponat, eam Populo oſtendat. Ubi Sacerdos ad ea verba perve- nerit, Et omnibus Sanctis, ſibi à fronte ad pectus Crucis ſignum ducit, & ad ea verba, in diebus noſtris, Patenam oſculatur; cùm au⸗ tem dixerit, ab omni perturbatione ſecuri, Ca- licem diſcooperit, & genuflectit. Natalis Alexander lib. 2. Theolog. Dogmat. & Mo- ralis cit. art. 6. num. 10. ait, Ritum hunc a pium ſanctarum mulierum officium referri, quæ emerunt aromata, ut venientes ungerent geſum; & valde mane und Sabbathorum vene- runt ad monumentum orto jam ſole, & dice- bant adinvicem: Quis revolvet lapidem al oſtio momumenti? Patenam enim hujus lapidis eſſe Symbolum; ſibique Crucis ſignum Sacer- dotem facere, ut annunciet, per Crucem, & per hoc Sacrificium pacata eſſe omnia in Coœlo & in Terris; patenam oſculari, ut oſtendat Chriſtum deſiderio ſatisfeciſſe ſan- ctarum mulierum, quibus obviam occurrit, & ſalutavit dicens: Avete; illæ autem in ge- nua provolutæ Chriſti amplexæ ſunt pedes, ae fortaſſe, quod veriſimile eſt, oſculatæ. Alia acti g üpe Nul lim eſt ſbie 1ono⸗ ue 1S 1 uos ſlian in N o, a6 drnt tom. lecſe un Ntitkd Miſenl Colytko Nr M Konnt renn cime ln, NS nh 1 Nnun De Saecrificio Miſſeæ. 45⁵51 Alia ratio ritüs detrabendi velum patenæ ducta ex naturali ſerie actionum. Myſticam hanc explicationem nos mini- mè explodimus. Ejus tamen ritũs rationem afferemus, quæ ex naturali deducitur ſerie actionum, quæ partim geſtæ ſunt, partim geruntur. Patenâ ad Offertorium opus eſt, ſuper quam panis conſecrandus imponatur. Poſt panis ſeu hoſtiæ oblationem Patena ſta- tim Corporali ſupponitur, eâ enim nihil opus eſt usque ad Communionem; hinc eſt, quèòd in Miſſis privatis Sacerdos eam Corporali ſubjicit, & in Miſſis cantatis traditur Subdia- cono, qui eam velo involutam teneat. At- que inde fir, ut cùm dicit Sacerdos Libera nos qucæſumus Domine, appetente tempore, uo ſ⸗ communicet, & adſtantibus Euchari- iam præbeat, ubi patenâ opus eſt, ipſemer in Miſſa privata, eo quem oſtendimus mo- do, Patenam prehendit, in Miſſa verò can- tata Subdiaconus Sacerdoti eam tradit cele- branti. Vid. Pouger Inſtitut. Catholicar. tom. 2. pag. 870. ubi illud etiam obſervat, in Eccleſüis, ubi mes eſt, ut Diaconus Pate- nam Populo oſtendat, idcirco id fieri, quo ad Communionem populus invitetur. Jam verò Sacerdos Patenà ſibi Crucis ſignum du- eit, eimque oſculatur, quia Patena inſtru- f 3 men⸗ 4 52 Sectio II. mentum eſt pacis, & vas ubi ſacra ponitur Euchariſtia, quæ Chriſtianorum eſt pax; ea- que utitur ad ſignum ſibi Crucis faciendum; per Crucem enim Chriſtus ea omnia disje- cit, quibus pax noſtra perturbatur: e t pax noſtra &. Solvens inimicitias in carne ſua; inquit Apoſtolus ad Epheſios; ideo verò pa- tena hoſtiæ ſubjicitur, quo faciliùs tolli poſ- ſit hoſtia jam jam frangenda, ùt mox dice- mus. Vide le Brun tom. I. pag. 571. De infractione Hoſtiæ. Miſſa procedit, & Sacerdos factà genu- flexione ſurgit, manu ſumit Hoſtiam, quam ſupra Calicem tenens utrâque manu bifariam frangit dicens: Per eumdem Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum Filium tuum. Dimidium i- lud Hoſtiæ, quod habet in dextera, ponit ſuper Patenam, & ab altero dimidio, quod reliquum habet in ſiniſtra, fragmentum de- trahit dicens, qui tecum vivit d& regnat in uni- tate Siritüs Sancti Deus. Quibus prolatis verbis dimidium illud Hoſtiæ cum altero jungit, quod poſuit in patena, ac manu dex- terà fragmentum illud tenens ſupra Calicem elatà dicit voce: Per ommia ſæcula ſæculorum; Miniſter reſpondet: Amen; Tum Sacerdos ipſo fragmento terna Crucis ſigna ſupra Ca- licem ducit dicens: Pax Domini ſit ſemper vor biſcunn iſun n Cile .onſe eſu tern on I ſedi lerte Gamm Cali dioe thol eſſe kri ſtiæ gr de EH lemni 40 Ponin zet Endun; iu⸗ Vnen Uei ol r De Sacrificio Miſſæœ. 45⁵53 biſeum; miniſter reſpondet: Et cum ſpiritu tuo. Denique Sacerdos fragmentum illud in Calicem immittit dicens: Hæc commixtio c&α conſecratio Corporis & Sanguinis Domini noſtri Jeſu Cbriſti fiat accipientilbus nobis in vitam æ&- ternam. Amen. Formula Ambroſiani Ritüs in fractura Hoſtiæ. In noſtra Rubrica legitur: frangitur Hoſtia; ſed in Liturgicis Rits Ambroſiani libris in- ter formulas, quas habet Canon, eſt quæ- dam ejusmodi: Corpus tuum frangitur Cbrifte, Calix benedicitur; quibus nonnemno non me- diocriter eſt commotus. Eſt enim Fidei Ca- tholicæ dogma, integrum Chriſti corpus eſſe in quoliber Hoſtiæ fragmento, inte- rũmque à Fidelibus ſumi in quacumque ho- Rir Particula: A Jumente non conciſus, Won confractus, non diviſus, Integer accipitur. legit Romana Eccleſia in D. Thomæ Hymno de Euchariſtia, qui canitur in Miſſa in ſo- lemnitate Corporis Chriſti. Aätum de ea formula expungenda à Canone. Cum typis iterum imprimendum eſſet Miſſale Ambroſianum, fuêre viri probitate Ff 4 & 45⁵4 Sectio II. & zelo præſtantes, qui petebant, ea verba & Canone Ambroſiano expungi: quibus Jo- ſeph Antoniussaxius Ambroſianæ Bibliothe- cæ Præfectus Epiſtolà Mediolani editâ ann. 1731. vehementer reſtitit, ne quidquam Commutaretur. Ea formula propugnata & retenta. Dukta AN Profeſſione Pidei Berengarii in Concilio AJub Micolao I Digna eſt ea epiſtola ſacrà eruditone re- ferta, quæ legatur; nihil enim auctor præ- termiſit, ut ex veteribus Eccleſiaſticis mo- numentis probaret, eam formam loquendi fuiſſe adhibitam, Corpus Chriſti frangitur: nam Profeſſionis Catholicæ formulam eſſe obſervavit; quam Berengario præſcripſit Humbertus Cardinalis, quamque ipſe Be- rengarius recitavit in Concilio centum & tredecim Epiſcoporum anno 1159. Præſi- dente Nicolao II. ſummo Pontifice: Con- ſentio &. Panem & Vinum, qucæ in Altari ponuntur, poſt Conſecrationem non ſolum Sacra- mentum, jed etiam verum Corbpus & angui⸗ nem Domini noſtri Jeſu Chriſti Gt, & ſenfita- liter non ſolim Sacramento, ſed in veritate g- nibus Sacerdotum trattari & frangi, & Eide- broſianam Eccleſiam ex hac Berengarii Pali- nodia lium denribus atteri. Contendit autem, Am- d n tra ila que ten 39 nan ſri Alr vin ſtar co den en der F ubi libn ni lilhi Danis , tr, imn AVerbe dls . blotk. lm idn Miln votſre os uen hyr lume “ elmn De Surrificio Mißſe. 455 nodia ac Fidei Catholicæ Profeſſione verba illa traxiſſe, Corpus tuum frangitur COhriſte. Verba illa denique ex PontiGcali Romano expendit, quæ profert Epiſcopus in Benedictione Pa- tenæ: Oremus fratres dilettiſzmi, ut divinæ gratic benedictio conſecret, ac ſanctiftet Pate- nam ad confringendum in ea Corpus Domini no- ſri Jeſu Cbrißi. DAecidentia àr appellantur d Conftantienſt, ſeu ecies àt Tridentina Gmodo, remanent poſt Conſecrationem. Factà Conſecratione remanent Panis & vini quantitas, color, & ſapor, quæ in Con- ſtantienſi Concilio accidentia vocantur, & communiter ita loquuntur Theologi: Acci- dentia panis non remanent ſine ſuljjecto in Sacra- mento Altarig, qui fuit Wiclefſi error in eo- dem Concilio damnatus; & in Tridentina Synodo ſpecies appellantur ſeſſ. r 3. Can. 2. ubi anathemate damnat, qui negaverit mira- hilem illam 87 ſingularem converſionem totius Hulſtantiæ panis in Corpus, & totius ſulſſtantiæ vini in Sanguinem, manentibus qumtaxat Wpe- ciebus panis & vini. Poſt conſecrationem Panis re ipsãà ſub illis accidentibus ſubeſt Cor- Pus, ſanguis, anima, & divinitas Domini noſtri Jeſuù Chriſti. Non eſt ibi ampliùs ſub- ſtantia panis; remanent accidentia ſeu ſpecies . Ff 5 ſine 456 Sectio II. ſine ſubjecto Tubſtantiali, ut loquuntur Scho- laſtici, qui adhuc inter ſe digladiantur, utrùm remaneant, necne ſine ſubjecto accidentali. Thomiſtæ enim docent ſaporem, gravita- tem, colorémque panis & vini quantitati in- eſſe tamquam accidentali ſubjecto. Confoſſio Berengarii à D. LTloma explicata. Quà conſtabilità doctrinà, formula Am- broſiani Canonis, Corpus tuum frangitur Chriſte, facilè explicari poteſt. D. Thomas 3. Par. Quæſt. 77. art. 7. quæſtionem propo- nit, Urrum ſpecies ſacramentales Frangantu in boc ſacramento; & reſpondet affirmando. Ter- tio autem loco ira ſibi objicit: Husdem vide- tur eſſe manducari, frangi, &α maſticari; ſed verum Corpus eſt quod manducatur, ſecundum ilud Joannis 6. Qui manducat meam carnenm, & bilit meum ſanguinem; Ergo Corpus Chriſti t, quod frangitur, & maſticatur. Unde & in Confoſſione Berengarii dicitur: Conſentio ſan- &‿ Romanæ Eccleſice, corde && ore profteor, panem & vinum, quæ in Altari ponumur, Po Conſecrationem verum Corpus W Sunguinem Chriſti eſſe, & in veritate manibus Sacerdotun zractari, frangi, & Pidelium dentibus atteri: Non ergo fractio debet attribui ſacramentalibus ſpecieluũs. Cui objectioni in hunc modum reſpondet. Ad tertium dicendum, quòd illud quo — lon ion lute inſ C R lit⸗ mun uu ſim ent M⸗ ſoſer⸗ r ur⸗ 1 Chri ma niſt gue ſe 8 Vimn nit: . cho. rrn nd unkr lati m. M. hngin RonA ro⸗ urn ) Te. De Sacrificio Miſſæ. 457 guod manducatur in propria ſpecie, ipſum & Frangitur &α maſticatur in ſua ſpecie. Corpus autem Cbriſti non manducatur in ſua ſpecie, ſed in ſpecie ſacramentali; unde C& Juper illud Jo. 6. Caro non prodeſt quidjuam, dicit Auguſtinus: Hoc eſt intelligendum ſecundum illos, qui carna- liter intelligebent. Carnem quippe ſic intellexe- runt, quomodo in cadavere dilaniotur, aut in macello venditur. Et ideo ipfum Corpus Chri- ſti non frangitur niſi ſecundum ſpeciem ſacra- mentalem. Et hoc modo intelligenda eſt con- feſſio Rnezger , ut fraöétio & attritio dentium referatur ad ſpeciem Sacramentalem ſul qua ve- rè eſt Corpus Cbriſti. Revera non Corpus Chriſti, ſed ſpecies frangun- tur. Sed dici poteſt frangi Corpus Chriſti communicatione idiomatum. Incorruptibile & impaſſibile eſt Corpus Chriſti, & totum eſt ſub qualibet vel mini- ma parte, quod fracturæ non convenit; nec niſi accidentia ſeu ſpecies frangi poſſunt. At- que juxta hanc doctrinam D. Thomæ Eccle- ſia in eodem Hymno, quem ſupra memora- vimus, in Feſtivitate Corporis Domini canit: U Pratcto demum Sacramento cg, Wulla rei ſit ſeiſſura, Sola ſigni Ft fractura, Qua 45⁵8 Sebctio II. Oua nee ſlatus nec ſtatura onati minuitur ubi vox ſigni Sacramentalem ſpeciem ſignifi⸗ cat. Itaque ſi accuratè & Theologicè loqua- mur, non eſt dicendum: Frangitur Corpus Chriſti, ſed franguntur ſpecies: quamquain Theologicè etiam dici poteſt: frangitur Cor- pus Chriſti; nam etiam in Euchariſtia idio- matum communicationi locus eſſe poteſt, ut idem advertit Saxius in ſua Epiſtola, & an- tea jam obſervaverat juveninus de Sacramen- tis Diſſert. 4. Quæſt. 4. de Euchariſtia ùt eſt Sacramentum cap. 4. Propter intimam && mi- rabilem ſpecierum cum corpore Chriſti conjunætio- nem communicatio idiomatum aliquo modo locum habet in Eucbariſtia, ita ut abtiones externæ, quæ ſunt circa ſpecies, tribuantur rebus, quc B, Zis continentur; quemadmodum ( Jervat delitd proportione) duæ hbumanæ tantum naturæ pro- vis conveniunt, de Filio Dei propter unionem ppoſtaticam dicuntur. Qui corpus exiſtimant non eſſe niſi magnitudi⸗ Tnem, tiis difficile eſt totam hanc rem ex- Plicare. . In hunc igitur modum explicatur illud in Ambroſiana Liturgia, frangitur Corbut Chbri- ſti; quod in aliis etiam Eccleſiaſticis monu- mentis occurrit. Neſcimus autem;, utrun atis „ / lf Ne. Gnn alen 601 ide⸗ K Kan⸗ tner⸗ 1id 1Gn Luun gent tiN eſt n De Sabrifrtio Miſſe. 459 ſatis feliciter remm expediant, qui corporis naturam ponunt in magnitudine, nec vera & abſoluta aecidentia admittunt, diſtincta à materia: nam juxta Catholicam Fidem con- ſitentur, poſt Conſecrationem jam non am- pliùs remanere panis & vini ſubſtantiam, ſed ſpecies, magnitudinem ſeilicet colorem; figuram, ſaporem; contendunt verò Deum per ſe & proximè in noſtros ſenſus agere; & coram Pane Kuchariſtico eaſdem modifi- ceationes in anima noſtra & impreſſiones ope-⸗ rari, quas ipſe panis ante Conſecrationem operabatur; & adhuc ſi ad Ppriſtinam reſti- tueretur ſubſtantiam, operaretur. Novimus eos reſpondere; Corpus Chriſti non frangi per fractionem in ſe; eſſe enim incorrupti- bile, impaſſibile, & totum ſub qualibet par- e; poſſe tamen frangi ber fraäétionem d ſe; Perinde ac ſi fracto corpore humano, in ejus membris fractis & diviſis vellet Deus ratio- nalem animam conſervare quo caſu ratio- nalis quidem anima non divideretur in ſe ipſa; ſed à ſe ipſa divideretur localiter; propterea quòd, ut dicunt, non Jam eſſet in continuo quodam ſpatio totali rzere Jed in pluribus Spatiis ſeparatis totali il comtinuo &τρuivalenti- us. Sed aliis non ſatisfacit hæc reſponſio. Cùm enim Euchariſtia ſit Sacramentum Per- manens, duabus neceſſariò conſtare debet re- bus, quæ ſimul Permaneant, & quarum Ada en- 460 Sebétio II. ſnſibilis ſit, quod ſi ſpecies ex parte Ho- ſtiæ conſecratæ non ſunt aliquid reale, il- lud inferunt, fractà in plures partes Hoſtia, fracturam, quæ realis eſt, in ipſo Chriſti Corpore fieri; nihil enim aliud quidquam eſſe reale ex eorum doctrina, in quo fieri fractura poſſit, quod ſana reſpuit Theologia, ùt jam explicuimus. Huc accedit, quòd ſæ- culo 12. orta controverſia, cui occaſionem dedit Palinodia Berengarü, utrùm, cùm fran- gitur & in plures partes dividitur Euchari- ſtia, ſpecies, an Corpus Chriſti frangantur; quibusdam autem cum Petro Abailardo con- tendentibus, ſpecierum tantummodo fieri fracturam', contra Valtero Monaſterii Pari- ſienſis S. Victoris Abbate, & Abaudo itidem Abbate docentibus, fracturam & diviſionem fieri in Corpore Chriſti, non ad poſterio- rem, ſed ad priorem ſententiam Eecleſia vo- luit accedere. Hoſtiæ fractura fit ex ipſas Cyriſti Domini inſtitu- tione Euchariſtiæ. Liturgice omnes habent fracturam hoſtic. Sed hæc obiter dicta ſunto. Igitur ad in- ſtitutum noſtrum regredientes dicimus pri- mè, frangi hoſtiam, quia Dominus Jeſus in inſtitutione Euchariſtiæ accepit panem in ſan- tas manus ſuas, benedixit, fregit, dedit- que Gve me Iner ca Gln Jos go tia 0n un Iun non om (yen ku/ iunn 7 dli, rlti an oler l dlr. Onen run. chn. ng locn. fen ir. icen Conen Olere un 4 . in Nh nin . = = = De Sacrifcio Miſſee, 461 que Diſcipulis ſuis dicens: Hoc eſt Corpus meum: idque juſſit Apoſtolos in ſii facere memoriam. Proinde in Actis Apoſtolicis Cap. 2. ſcriptum eſt, Fideles perſeverare con- ſueviſſe in communicatione fractionis banis. Et D. P'aulus I. ad Corinth. cap. 10. alt: Panis, quem frangimus, nonne participatio Corporis Domini eſi “ nullaque Liturgia eſt, in qua Hoſtiæ fractura non præſcribatur. De fractura Hoſtiæ apud Græcos & Mozara- bes. De eadem penes Latinop. Kitus antiguus, cujus extant reliquiæ in Miſſa Romani Pon- tihicis, &in Conſecratione Epiſcopi. Secundo loco dicimus, juxta conſuetu- dinem Græcorum Hoſtiam dividi in partes quafuor, quarum alteram ſumit Sacerdos, qui celebrat; altera diſpertitur populo; ter- tia reſervatur infirmis; quarta denique in Ca- licem immittitur, & cum Chriſti Sanguine commiſcetur. ui Mozarabum ſequuntur ritum, Hoſtiam dividunt in Partes novem, quarum cuique alicujus ex Chriſti Myſteriis nomen imponunt. Primam Incarnationem nominant; ſecundam Mativitatem; tertiam Circumciſionem; quartam Trangigurationem, ſeu Apparitionem; quintam vocant Paſſionem; ſextam mortem; ſeptimam dicunt RKeſurrectio. Ueim; 462 Sebtio II. nem; Octavam appellant Gloriam Chriſit in Cælo; nonam denique Jeſu Chriſti Regnum, cùm veniet judicaturus vivos & mortuos. Oecidentalis Eccleſia Hoſtiam dividit in par- tes tres, quarum unam in Calicem injectam Sacerdos ſumit cum ſanguine; reliquas duas ſumit ſeorſum à Sanguine, qui Calice conti- netur. Atque hæc eſt diſciplina, quæ inva- luit, neque tamen idem ſemper eſt factita- tum; olim enim Hoſtia in tres dividebatur partes, quarum una immittebatur in Cali- cem, alteram manducabat Sacerdos; tertia; quia qui conſecrabatur panis, major erat & latior, quam quo nunc utimur; in plures frangebatur particulas adſtantibus, vel infir- mis communicandis; cujusmodi Ritũs etiam- num extant in Miſſa ſolemni ſummi Pontifi- cis quædam veſtigia, & in Miſſa quæ cele⸗ bratur in Conſecratione Epiſcopi. Summus Pontifex, cum ſolemniter celebrat, Ho- ſtiam in partes dividit tres; ex his unam im- mittit in Calicem; ipſe ſumit alteram; ter- tiam in duas dividit particulas, commum- candis Diacono & Subdiacono: in Epiſcopi autem Conſecratione, Epiſcopus conſecra- tus Hoſtiam in tres partes dividit, quarum unam injicit in Calicem; alteràâ ipſe ſe, ter- tià Epiſcopum qui conſecratur, communicat, ut videre eſt apud Card. Bona Rer. Liturgic. lib. I. Cap. II. n. 5. & lib. 2. cap. 15. num à. run intt. nave 6. Roftea ſego re li atis Tho AIl leſ que Ca. i ſorbe Werc , cor erir Uilta beo A Cymn, Nrmos üper. edem NsCs e im llie ebaen 10. Ei teub el Un. 8elul Poent uec Dblm Nt, 5 ONN V De Saoriſicio Miſſe. 463 & in Pontificali Romano De Conſecratione Epiſcopi. Rationes imſticæ dividendi Hoſtiam in tres bartes. Tertiò, plures rationes myſticas ſacro- rum Rituum Scriptores afferunt, cur Hoſtia in tres partes frangatur, quas vide apud S. Bo- naventuram Tract. de Expoſit. Miſſæ cap. 4. §. && antequam, Ernulphum Epiſcopum Roffenſem in Epiſt. ad Lambertum in Spici- legio Dacherii tom. 2. Hugonem de S. Victo- re lib. 2. de Sacramentis cap. 10. Nos verò ſatis eſſe putamus, quæ hac de re ſcripſit D. Thomas, afferre. Itaque 3. Par. quæſt. 83. art. 5. ad octavum, ſecutus Can. Triforme de Conſecrat. Diſt. 2. ait S. Doctor, Hoſtiam, quæ immittitur in Calicem, ſignificare in Cœlo cum corpore & anima eſſe Chriſtum, B. Virginem, & ſi qui alii Sancti cum cor- poribus ſunt in gloria; partem, quam ſumit Sacerdos, innuere ambulantes adhuc in ter- ra, qui Sacramentis utuntur, & ita paſſioni- bus conteruntur, ut panis comeſus dentibus atteritur; tertiam denique partem, quæ olim in altari pro infirmis reſervabatur, ſignifica- re eos, quorum corpora usque ad judicii diem jacebunt in ſepulchro, animæ verèò ſunt vel in Purgatorio, vel in Cœlo. Nec Gg abſi- 464 Sebtio II. ablſimmilis eſt explicatio Innocentii III. qui l. 5. Myſterior. Miſſæ cap. 3. ita ſcribit. Una pars eſt ipſum Caput, videlicet Chriſtus, qui & Ca- put eſt & pars Corpori?. Altera pars ſunt illi, quorum corpora requieſeunt in tumulis, & ani- mæ regnant cum Cbriſto &e. TLertia pars in Calicem ponitur, ſignifcans eos, qui adhuc in Paſſione conſiſtunt, donec ab hac vita migran- tes ad Cuput ſuum tranſeant, uli nec moriantur ampliuùs, neque ullatenus patiamur. Addit D. Thomas, obſoleviſſe ætate ſuà conſuetudi- nem reſervandi usque ad finem Miſſæ ter- tiam Euchariſtiæ partem, eamdem nihilomi- nus ſtare ſignificationem: Hic tamen Ritus non ſervatur modò, ut ſcilicet una pars ſerve- tur usque ad finem Miſſ, pProbter periculum; manet tamen eadem ſignificatio partium. IIIud etiam tradit D. Thomas, quosdam fuiſſe, qui dicerent Hoſtiæ partem, quæ injicitur in Calicem, eos qui adhuc vivunt in terris ſigni- ficare; earum verò, quæ extrà Calicem re- manent partes, alteram quæ reſervatur, ple- nè beatos ſignificare quantùm ad animam corpus, alteram quæ comeditur, ſignificare cæteros. Vide Sylvium in 3. Par. D. Th. quæſt. 83. art. 5. Mr. fri Un. ſem lur Ver td⸗ git, lupe ſton loe. ſen let, ſ Mam in⸗ cen ter nn eje oſtin lnno lial ſ lie 3 hofent VCr ril⸗ C En lnn ud erD e⸗ Ger W . ekha 1 fann trolg Aon’ De Sucrifcio Miſſ. 465 Miſticæ ſignificationes trium ſignorum Crucis cum Hoſtiæ particula ſuper Calicem, ante- quam in illum immittatur. Qartò, Sacerdos dicit: Pax Domini ſit ſemper vobiſeum, atque ad hunc modum la- lutat populum, ad quem idcirceo ſe non con- vertit, quod in fractione Hoſtiæ ſit occupa- tus, eique per meritum Hoſtiæ, quam fre- git, ira benedicit, & tria Crucis ſigna ducit ſuper Calicem, quibus vel innuitur Chri- ſtum Jeſum tertià die ad vitam rediiſſe, ut loc. cit. ad tertium docet D. Thomas: repræ ſentatur Reſurrectio tertid die facta per tres Cru- ces, quma Eiunt ad illa verba: Pax Domini ſit ſemper vobiſcum; vel ſignificatur, Sanctiffi- mam Trinitatem Chriſti Crucifixi animam ejus corpori reddidiſſe. Et ideo (ait Inno- centius III. lib. 5. Myſterior. Miſſæ cap. 2.) ter ſignum Crucis proqucitur cum Hoſtia ſuper Calicem, quia virtus Trinitotis animam ECyuci- Kxi reduxit ad carnem, ne derelinqueret ani- mam ejus in Inferno, nec daret carnem ejus vi- dere corruptionem; vel tres ſignificantur ſan- ctæ mulieres, quæ Chriſtum quærebant ad oſtium monumenti, ùt eodem loco pergit Innocentius III. his verbis: Eel ideò trer Gu- ces ſiunt cum Hoſtia ſuper os Calicis, quia tres mulieres quærebant Crucifivum ad oſtium moni: J Eg 2 men- 466 Sectio II. menti: unde, Quid quæritis viventem cum mor- zuis? Os ergo Calicis in hoc loco ſignifcat oſtium monumenti. Olim Epiſcopus, & apud Mozarabes quilibet Sacerdos ante Rikone Euchariſti benedicebat populo. Olim conſuetudo erat, ut Sacerdos an- tequam diceret, Pax Domini ſit ſemper vo- liſeum; benedictionem daret, quam Scri- ptores de ſacris Ritibus Epiſcopalem appel- Hant, quèòd ad Epiſcopum tantum pertineat. Hujusmodi Ritus deducitur ex vetuſtis Miſ- ſalibus, quæ probè inſpexit Cardinalis Bona, qui lib. 2. Rer. Liturgic. cap. 16. num. 4. ait, ex libro quodam Sacramentorurmn Eccleſiæ Romanæ ante nongentos annos ſcripto ſe di- diciſſe, morem fuiſſe quondam in hac Miſſæ parte indicendi jejunia quæ eſſent obſervan- da, & preces, quæ pro hoc vel illo fieri de- berent. Juxta Mozarabum Ritum non Epi- ſcopi dumtaxat, ſed etiam cujusque Sacer- dotis celebrantis erat hujusmodi benedictio- nem populoimpartiri. Quamobrem in Con- cilio Toletano IV. Can. 18. hæc habentur: Wonnulli Sacerdotes poſt dictam Orationem Do- minicam ſtatim communicant, & poſteò bene- dictionem populo dant; quod deinceßs interdici- mus: ſed poſt Orationem Dominicam, & con- unclio- n ſiu Call etian Rin Ni dus ulu nihu erxe mni mun eti⸗ cen nec Per intn ſer⸗ ſinn ſin — De Sacrificio Miſſeæ. 467 junctionem Panis & Calicis, Venedictio populum Veguatur. Videatur Mabillonus de Liturgia CGallicana lib. I. cap. 4. num. r3. qui illud etiam obſervat num. 14. hunc Mozarabum Ritum ad Eccleſiam quoque Gallicanam per- 1 manàſſe. De Epiſcopali benedictione in hac Miſſæ parte agit accuratiſſimè Hugo Menar- dus in Notis ad Sacramentar. S. Gregorii pag. 27. Antiqua olim fuit conſuetudo, ut Epi- ſcopus, antequam Euchariſtiam perciperet, po- Pulum benediceret quibusdam conceptis precatio- nibus, àt in toto hoc Sacramentorum libro vi- dere eſt, nec non in Codicibus Rodradii, EKhe- migit, Ratoldi, & ZTiliano, atque etiam in Or- dine Romano, ſicut & in veteri Pontificali Ro- mano dedicato Leoni X. Pontif. maximo; ubi etiam fallacia illa quorumdam Scriptorum deprehenditur, qui hanc benedictionem con- fundunt cum ea, quà Sacerdos populo be- nedicit in fine Miſſæ Pars Hoſtiæ immittitur in Calicem aucforitate vetuſtiſſimarum Liturgiarum. Romanus Ponti- Jex && Epiſcopus Secdegengtanz ile Euchari- Riam in alia Miſſa conſecratam, hic Euchari- Riam ſibi miſſam à Papa in Calicem immit- tebant, deinde partem Haſtiæ d ſe in Miſſa conſecratæ. Quintò Hoſtiæ pars in Calieem immitti- tur ex vetuſtiſſimarum Liturgiarum auctori- Sg 3 tate 468 Sectio II. tate & antiquiſſimorum Conciliorum; atque ita præſcribitur in Liturgia S. Jacobi, & in Concilio Arauſicano an. 441. De fermento alibi diſſeruimus, quod ex una ad aliam Ec- cleſiam, & à ſummo Pontifice ad Suburbica- rios Epiſcopos mittebatur; alibi etiam oſten- dimus, hoc fermentum Euchariſtiam fuiſſe; atque hie opus eſt illud addere, quòd, ut in prioribus duobus Romanis Ordinibus len tur, Papæ ad Altare proficiſcenti, ut ſole- mniter celebraret, Sanctiſſima Euchariſtia in parvo quodam Ciborio exhibebatur, quàm ante initium Miſſæ adorabat, atque ejus par- ticulam in Calicem immittebat cum diceret, Pax Domini &c. neque hæc Euchariſtiæ erat pars, quam ipſe in Miſſa, ſed quam alius in alia Mifla Sacerdos conſecraverat; & in ci- borio aſſervata fuerat. Atque ſe ita rem ha- bere ex eo oſtenditur, quòd cùm diceret, Pax Domini, nondum fracéta eſſet Hoſtia, quam ipſe in Miſſa conſecraverat. Ea verô hoſtia poſteà frangebatur, ejusque particula item immittebatur in Calicem: nam ſemper tum Epiſcopus Suburbicarius præœter Eucha- riſtiam à Pontifice ſibi miſſam, tum ſummus Pontifex præter Euchariſtiam præcedentibus diebus confectam, quæ illi ante Miſſæ cele- brationem adoranda exhibebatur, hoftiæ pParticulam in Miſſa, quam celebrarent, con- ſecratam in Calicem immittebant. W rdi- De Sacrificio Miſe. 469 Ordinis primi Romani num. 18. & 19. hæc ſunt: Cum dixerit, Pax Domini ſit ſemper vo- biſeum, faciens Crucem tribus vicibus manu ſud ſuper Calicem, mittit ſanécta in eum, id eſt par- ticulam Hoſtiæ in alia Miſſa conſecratam. Tum Pontifex rumpit oblatam, quam ſcilicet in eadem Miſſa conſecravit. Expletd confra- Ctione . de ipſa ſantta, quam momorderat, ponit in calicem: dicendo, Fiat commixtio. Et conſentit cum iis ſecundus Ordo Romanus num. 12. & 13. CQim dixerit, Pax Domini ſit ſemper vobiſeum, mittit in Calicem de Santta Oblata. Sed Archidiaconus pacem dat Epiſcopo priori. Deinde cæteri per ordinem, & Popu- lus, ſeparatim viri & fming. Tunc Ponti- Jex rumpit Oblatam &σ. De ipſa ſantcta, quam momorderit, ponit inter manus Archidiaconi in Calicem faciens Crucem ter dicendo: Fiat com- mixtio. Vide le Brun tom. I. p. 584. & ſeq. Accuratè more ſuo tractat hoc argumentum Mabillonus in Commentar. ad Ord. Roman. art. 6, num. I. ubi poſtquàm allata ex Ordini- bus Romanis verba expendit, ait: Duplex itaque particula mittebatur in Calicem, una ſei- licet ante Oblatæ fractionem, alia poſt fraltio- nem ex ipfa Oblata. Adeöque prima nibhil aliud eſſe videtur, qudm particula ex anted conſecrata Euchariſtia, quam Pontifex ad Altare proce- dens adoraverat in Capſa oſtenſam c. Conſtat igitur duplicem Euchariſtiæ particulam fuiſſe Eg 4 immiſ- 470 Soectio Il. immiſſam in Calicem, unam ex priori, àt qui- dem opinor, conſecratione, alteram ex præſente. Hujus deinde ritůs cauſam ſcrutatus quærit, Cur particula ex Euchariſtia ſervata immniſſa fuerit in Calicem? & reſpondet: Fortäſſe ut ſacrificii unitas & perpetuitas hoc ritu inculca- retur. Denique rationem affert, cur in Ca- licem pars inliceretur fermenti, ſeu Eucha- riſtiæ, quam Sacerdotibus Epiſcopus, & Pontifex Epiſcopis Suburbicariis mittebat dicens, hoc ritu Sacrificii unitatem commen- dari, atque unionem Pontificis cum Sncerdote, qui ſancta prius conſecriſſet, & Epiſeopi cum Pontifice, Fermenti, id eſt Euchariſtiæ parti- culam Pontifice anteàò conſecratam in Calicem immittentis. Immiſſio particulæ in Calicem plena myſterii. Bjus ritüs originem non eſſe veferendam ad ti- tum exhibendi Communionem ſub utrædue ſpecie, fusè diſputatur. Sextò, Actio hæc particulam Hoſtiæ im- mittendi in Calicem eſt plena myſterüi. In Miſſa usque ad hanc, de quà loquimur, par- tem Jeſu Chriſti Paſſio & mors repræſenta- tur per Conſecrationem Corporis & San- guinis ſeparatim factam, vi Conſecrationis ſub ſpeciem panis Corpore Chriſti, & ſub vini ſpeciem ſanguine ſubeunte: & quam- VIS Vs neqn Nec &ſ⸗ & exralt ſur qui ger⸗ Vit dus in diei ſor tin 4 ſyn⸗ Co eNbil Gde ſlen tun hol con ben get tage CAN Nuneen e in Nn ſlge De Sacrificio Miſſeæ. 471 vis ſeparatio hæc tantummodò myſtica ſit, neque enim re ipſa Corpus eſt ſinè ſanguine, nec ſanguis viciſſim ſinè Corpore; tamen myſticà hàc ſeparatione corporis à ſanguine, & ſanguinis à corpore expreſsè Chriſti Paſſio & mors nobis repræſentatur. Reliquum erat, ut glorioſa exprimeretur COhriſti Re- ſurrectio; neque id concinniùs fieri poterat, quàm ſi Hoſtiæ particula immitteretur in Calicem, atque ita Corpus iterum conjun- geretur cum ſanguine, quod benè obſerva- vit Micrologus de Eccleſiaſt. Obſervationi- bus cap. 17. Unam (fractæ Hoſtiæ partem) in Calicem faciendo crucem mittere debet cum dicit: Pax Domini ſit ſemper vobiſeum, ad de- ſignandum Corporis & animæ conjunctionem in Reſurrectione Cbriſti: & conſentit Innocen- tius III. cit. cap. 2. Commixtio banis & vini deſienat unionem carnis & animæ, quæ in Ke- ſurrectione Cbriſti denuò ſunt unitck. Hujus actionis quidam originem referunt ad Ritum exhibendi populo Communionem ſub utra- que ſpecie; nam ſi vinum conſecratum de- ficeret, vinum infundebatur non conſecra- tum in Calicem, eôque particula injiciebatur hoſtiæ conſecratæ, idque vinum, ſi non conſecratum, ſaltem ſacræ contactu Hoſtiæ benedictum populo præbebatur. Ita Pou- get Inſtit. Catholicar. tom. 2. pag. 876. atque eadem habentur in Catechiſmo Montiſpeſ- g 5 ſularii 472 .ũàDectio I. ſulani pag. 633. & apud Vert. tom. 4. p. 268. Catechiſmni illius auctor reliquis duobus eſt tempore prior; proximè poſt eum ſeripſit Vertus, qui valdè illum laudat, quòd com- mixtionis in Calice Corporis cum Sanguine originem repererit; poſtremus ſeripſit Pou- get, qui hanc ſententiam eſt amplexus, quin ullum ejus nominet Auctorem. Nos verò profitemur, non aliò ritum hunc immittendi in Calicem particulam hoſtiæ referri, quàm ad cauſam repræſentandæ Reſurrectionis Chriſti. Neque enim ſatis nobis firmum videtur hujusmodi argumentum: Cùm olim Euchariſtia ſub utraque ſpecie populo præ- beretur, ſi vinum deficeret, infundebatur vinum non conſecratum in Calicem, & illuc ſacræ hoſtiæ particula immittebatur; igitur inde factum eſt ut Sacerdos in Miſſa injiciat in vinum conſecratum hoſtiæ ſacræ particu- lam. Nam primum illud verum eſſe poteſt, quin ſit cauſa alterius; & ut affirmari poſſit eſſe cauſam, demonſtrare oportuit, fuiſſe priùs tempore; quin imd etiamſi multo an- tcà uſurpatum fuerit, neceſſe eſt vetuſta & ſincera afferre documenta, quæ luculenter oſtendant, illud poſterius à priore manaſſe. Sed de his, quæ certè opus ſunt ad illud ar- gumentum conſtabiliendum, nihil loquitur illius Auctor Catechiſini, nihil Vertus, nihil Pougetus. Alibi de Præſanctificatorum M. à 2 ſdil Peris Miſl tur . te; ciri tabe crar tene art. Cate ſente Vim acti conta riuß fecin u Per in de on Doſi arric imm conl Ritn 6os Un 5,2 Pse ſeplt Ncon Cogin Anbnn n Wen Cünent i,n ekori fumn Dnce o ceben tz in arie De Sacrificio MWiſſcæ. 473 ſa diſſeruimus, quæ in Occidentali Eccleſia Feria ſextâ in Paraſceve celebratur. In ea Miſſa in vinum non conſecratum pars injici- tur Hoſtiæ die proximè ante acta conſecra- tæ; porrò alibi etiam oſtendimus, nullo ful- ciri fundamento eorum ſententiam, qui pu- tabant vinum ſacræ Hoſtiæ contactu conſe- crari; quod argumentum pertractavit Mar- tene de antiquis Eccleſ. Ritib. lib. I. Cap. 4. art. 10. num. II. Nos autem hæc non eèò di- cta volumus, quaſi exiſtimemus Auctorem Catechiſini, Vertum, & Pougetum eam ſententiam inſtaurare voluiſſe, quæ ſtatuit vinum non conſecratum ſacræ hoſtiæ con- tactu conſecrari; diſertè enim ii dicunt, eo contactu fieri dumtaxat benedictum. Sed de ritu illius Feriæ ſextæ idcirco hic mentionem fecimus, & ideo diximus, particulà Hoſtiæ, queæ illo die in Calicem immittitur, vinum pPer contactum non conſecrari, ut ea, quæ in Prima hujus Operis Parte ſcripſimus, cùm de feſto ageretur Feriæ ſextæ in Paraſceve, confirmaremus. Itaque ne longiùs à pro- poſita quæſtione digrediamur, nobis ea non arridet ſententia, & conſuetudine nimirum immittendi ſacram hoſtiam in vinum non conſecratum, cùm deficeret conſecratum, Ritum illum ortum eſſe, ut in Miſſa Sacer- dos particulam ſacræ hoſtiæ in ſanguinem immittat. Nobis adſtipulatur le Bruntom. 1. Pag. 474 Sectio II. pag. 583. atque ad ea quæ ille affert, liceat nobis addere, cùm Populus ſub utraque ſpecie communicari conſueverat, quod ju- ſtam non liceret menſuram parare vini con- ſecrandi, conſuetudinem eſſe introductam ad ſanguinem vinum non conſeeratum adji- cere; neque enim deerant rationes, àt alibi dicemus, cur creditum ſit ejusmodi com- mixtione vinum conſecrari. Neque inficia- mur aliquando Hoſtiam non moddò in ſan- guinem, quod etiamnum Græci faciunt, ſed etiam in vinum fuiſſe intinctam. Veràùm hoc non licebat facere, niſi cùm aut pueris, aut infirmis panis conſecratus præbendus eſſet, qui eum non poterant deglutire, ùt obſervat Cardinalis Bona cap. 18. lib. 2. Re- rum Liturgicar. num. 3. Erat autem duplex intinétio, una cum ſanguine, altera cum vino communi, & bac etiam aliguando viguit pro pbueris, & infirmis, qui panem ſicoum deglutire non poterant. Præterea ſeclulo hoc calu Pa- nem conſecratum in commune vinum in- tingere ſacræ vetabant leges, ùt videre eſt in Canone Cum omne de Conſecrat. Diſt. 2. idque abundè probant Micrologus in fuis Obſervationibus cap. 19. Cardinales Bonaloc. cit. & Bellarminus tom. 3. Controverl. lib. 6. de Miſſæ Sacrificio cap. 27. §. Quarto objicit. Quæ cùm ita ſint, quis jure contenderit, ex conſuetudine, quæ in uno caſu tantàùm tole- ratur, — runu, ACeo Cier ſie in Oinnes Man ete,! ſienahe Dontan Vinumn Vnurn ſub ur lie enimn hedic licet acci uth ſecra com Quan brohn gnn TM l le d Mttit tto loes nge vod n. unch. ia MiN Eifr nrs Thene Nire, b. n De Sucrificio Miſſee. 475 ratur, reprobatur verò in cæteris omnibus, adeo Sacroſanctum Ritum traxiſſe originem, cujusmodi eſt in Miſſa particulam ſacræ ho- ſtiæ in vinum conſecratum immittere, quod omnes præſcribunt Liturgiæ, ſempérque in Miſſa uſurpatum? Nec quidquam juvat di- cere, Leges quidem generatim vetâſſe, ne ſacra hoſtia in commune vinum intingeretur, non tamen prohibuiſſe, ne immitteretur in vinum non conſecratum, ut cùm deficeret vinum conſecratum, populo Sacramentum ſub utraque ſpecie præberetur. Verùͤm ne hic quidem modus alter probabatur. Ita enim populo revera vinum tantummodò be- nedictum, non conſecratum præbebatur, licet Populus exiſtimaret, ſe Sacramentum accipere ſub ſpecie ſanguinis. Quod ſi fortè dubitaretur, ne deeſſet Populo vinum con- ſecratum, facilè id ſuppleri poterat vinum commune addendo ad vinum conſecratum. Quamobrem ſi etiam alter modus legibus prohibebatur, rurſus robur ſuum conſtat argumento, non potuiſſe ſanctiſſimum hunc ritum inde ſuam trahere originem. Explicatur Oratio illa: Hæc commixtio &. Septimèò, Sacerdos dum particulam im- mittit in Calicem, hanc ſubmiſsâ voce dicit Orationem: Haæc commixtio & conſecratio Cor. 476 Sectio II. Corporis & Sanguinis Domini noſtri Jeſu Chri- ſti fiat accipientibus nobis in vitam æternamn. Amen. Quæ oratio Ferià ſextà Majoris Heb- domadæ omittirur. Hoſtia enim, ùt alibi dictum eſt, in vinum non conſecratum im- mittitur. Innocentius III. cap. 2. lib. 5. My- ſteriorum Miſſæ ita explicat vocem commix- tio, ùt referri debeat ad ſpecies panis & vini; quibus continetur Corpus & Sanguis. Difficiliùs explicatur altera vox Conſecratio. Hanc orationem habent omnes Ordines Romani; Amalarius, & Micrologus. Carthuſiani eam non recitant; quod oſtendit, Eccleſias Gal- liæ, etiamſi Ritum Romanum eſſent ample- Xæ, eam orationem omiſiſſe, ùt notat le Brun tom. I. pag. 589. & Pouget tom. 2. Pag. 880. teſtatur in quibusdam Galliæ Eccleſiis omitti vocem Conſecrutio. Bellarminus loc. cir. C. 27. Orationis, & illius vocis Conſecratio vetuſta- tem probat, quam vocem ira explicat: Ne- que habet aliquid incommodi ea vox, bene in- telligatur; non enim petimus, ut nunc. fiat Con- ſecratio, ſed ut Conſecratio antea facta ſit nobis ad vitam æternam ſalutaris. IIlud etiam am- madverſione dignum eſt, quod, cùm Cor- pus conſecratum ſub ſpecie panis Conſecra- tio Corporis dicatur, & Sanguis conſeera- tus ſub ſpecie vini dicatur CGonſecratio San- guinis (quamobremS. Ambroſius lib. 1. Offic. cap. 41. S. Laurentium Diaconum inducit cum Cluun herin Commnn (Cor mmi dang Ora, De/ 0 Eternan Nel Nitt Numk bN CuNn- Dfhclt onm ſinien N Aunde rlebe 6 isN ter c: . De Sacrificio Miſſce. 477 cum S. Xyſto Papa ita colloquentem: Ex- perire, utrum idoneum Miniſtrum elegeris, cui commiſiſti Domini Sanguinig Conſecrationem) Corpus & Sanguis in Calicem ſimul com- mixta dici poſſunt Conſecratio Corporis & Sanguinis, ut advertit idem le Brun P. 589. Orationem Agnus Dei introduxit Sergius I. De pace: cur non detur in Miſſs Defundtorum. Olim dabatur per oſculum; nunc per ample- xum, vel exhibetur ad oſeulum Tuabella cum imagine Cruciſixi. Sacerdos dictà Oratione, Hæc commixtio, inclinatus in Sacramentum, manibus junctis, dicit Agnus Dei ter ſibi pectus Percutiens; & antequam ſumat Euchariſtiam, tres alias di- cit Orationes, quarum primd expletà, ſi danda ſit Pax, dicit Pax tecun; quique ac- cipit pacem reſpondet: Et ecum WPiritu tuo. S. Joannes Baptiſta cum primùm vidit Chri- ſtum, eum vocavit Agnum Dei. Alterd die vidit goannes gJeſum venientem ad Je, & ait: Eece Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Alibi diximus Orationem Agnus Dei primè in Miſſam à Sergio I. fuiſſe introductam; quod nunc confirmamus auctoritate D. Bo- naventuræ in Expoſit. Miſſæ cap. 4. Sequli- tur Agnus Dei, quod Sergius Papa inſtütuit. Alibi etiam docuimus, quamobrem ad ter- tium 478 Sectio II. tium Agnus Dei non dicatur Miſerere nobig, ſed dona nobis pacem. Pectus ſibi percutit Sacerdos in ſignum contritionis cordis ſui, non modò cùm dicit miſerere nobis, ſed etiam cùm dicit dona nobis pacem, fortàſſe quia olim tertiò itidem dicebatur miſerere nobis. In Miſſis Defunctorum juxta noſtram Rubricam Sacerdos non percutit ſibi pectus, neque di- cit miſerere nobis, ſed dona eis requtem, uͦt oſtendat, Defunctorum ſe magis quàm ſun eſſe memorem; ùt advertit Hugo de S. Vi- Gore lib. 3. de Miſſa cap. 35. cui aſſentitur Gavantus in Notis ad Rubricas. Scribit Mi- crologus cap. I8. non ex antiqua ſummorum Pontificum inſtitutione tres in Miſſa recitari Orationes ante Communionem, ſed piorum & religioſorum hominum Traditione. Mi- crologo aſſentiuntur Bellarminus, Azorius, & Gavantus, quos refert ac ſequitur Bellotte in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ Laudu- nenſis pag. 622. num. 8. D. Thomas 3. Par. quæſt. 83. art. 4. in corpore, agit de Ritu dan- dæ Pacis ante Communionem; & docet;, populum parari ad Sacramentum percipizu- dum per pacem: addit in Miſſis Defuncto- rum non dari pacem, quia in Miſſis Defun- Gtorum non pro præſenti pace Sacrificium offertur, ſed pro requie mortuorum, duæœ eſt eriam ratio, quamobrem trium harum Orationum prima ex Rubricæ præſcripto omit- Men llhi ſaum ehuie ſavit Obter eunnee Clde tianc kerir i be (Mone (Cone uUbe amm Uum l2. C NIn.2 Ktamne ſeteri Ueran nt W unlti Dii IImp⸗ (orn Emne Dej Suacrifcio Wiſſe. 479 em, omittitur: Præparatur Populus per pacem &. Nerum Eſz enim boc Saxramentum unitatis &* pacis. tsfi Zn, Miſſis tamen Defunctorum, in quibus Sacri- fein Nctum offertur non pro pace præſenti, ſod pro dudn vequie mortuorum, Pax intermittitur Obier- N vavit Albaſpinæus de veteribus Ritib. lib. I. Ahrn Obſervat. 17. Miſſas Defunctorum non ſo- e lemnes, ſed Privatas fuiſſe; Pacem verèò dari conſueviſſe dumtaxat in ſolemnibus. Pax mf etiam omittitur in ſignum meœroris in Miſſa ee Feriæ ſextæ in Paraſceve: quamobrem Pro- Nmmn copius in Hiſtoria arcana tradit, Juſtinianum e & Theodoram infelici oſtento cepiſſe pof- mm ſeſſionem Imperii Ferià ſextà Majoris Heb- r domadæ, cùm non datur Pax. Olim daba- i tur Pax cum oſculo; cujus conſuetudinis do- cumenta reperias apud Sacrarum Cæremo- u niarum Scriptores Card. Bona Rer. Liturg. r lib. 2. cap. 16. le Brun tom. I. P. 603. Pouget Pels tom. 2. pag. 88 1. Menardum in Notis ad Sa- Cramentar. S. Gregor. pag. 377. Caſalium de Veteribus iacris Chriſtianorum Ritib. cap. 59. Meratum tom. 1. Par. I. pag. 584. qui do- cent quando in Miſſis etiam privatis danda ſit Pax; atque ad hanc rem multa & ſacræ eruditionis penu depromſit Binghamus tom. 6. Originum ſeu antiquitatum Eccleſiaſtica- rum pag. 299. Oſculi hujus cauſam affert 6 Iſidorus de Officiis Eccleſiaſt. lib. I. cap. 15. In Quarta poſt bar infertur pro oſeulo paciy, ut Hh chari- 480⁰ Seétio II. charitate omnes reconciliati invicem, digni Sa- cramento Corporis & Sanguinis Chriſti konh⸗ cientur, quia non recipit iſenſionem cujusdam Cbriſti indiviſibile Corpus. Viguit conſuetudo dandæ pacis per oſculum usque ad Innocen- tii III. tempora, qui ejus moris meminit l.6. Myſterior. cap. 5. Nunc non ampliùs Pax datur per oſculum, ſed per amplexum, vel parva quædam præbetur ad oſculum Tabella, quam quidam Oſculatorium appellant, in qua Crucifixi imago depicta eſt. Card. Bona loc. cit. exiſtimat oſculo ſive amplexum, ſive Tabellæ oſculum fuiſſe à Franciſcanis Fratri- bus ſubſtitutum, qui cùm aliquot mutaſſent Ritus, etiam hunc non ſinè ratione propter malitiam hominum mutandum exiſtimarunt. Ac de ea ratione, quamobrem mos introdu- Qus fuerit, ut ad oſeulum Tabella Præbere- tur, conſentit Bellotte in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ Laudunenſis p. 624. num. 12. Chriſtianorum enim oſcula non quidem ge- nerali, ſed ſingulari quorumdam hominum malitiãâ, in ejusmodi oſcula abierant, quæ per viam ſibi occurrentes Ethnici viciſſim amicitiæ causa fibi offerebant; quam conſue- tudinem licèt à Tiberio gravibus cauſis, teſte Tranquillo, ſublatam, quali ex ipſa lage quà „ prohibebatur, majores Vires ſumpſiſſet, fir- mids invaluiſſe novimus ex Martiale lib. 7 Epigram. 94. ad Linum, & l. 11. c Baſſiun 99 non! dacert cen, Earen eſ A ſtiamm adhil huju pelti PEpick cape B.Per ingui⸗ ſud Orar Orat ſermn de ( cap. ſcra lion Moz. Unte len Di iig le, ſgng Wan, Ohera lnwee ablur epe Cnir Siorte foct De Suorificio Miſſee. 481r Sacerdos antequam der per amplexum pa- cem, oſculatur Altare, ut oſtendat ſe pacem dare non poſſe, niſi à Chriſto, cujus figura eſt Altare, pacem priùs acceperit. Olim non Altare Sacerdos oſculabatur, ſed Ho- ſtiam, quem Ritum jam obſoletum qui nunc adhiberet, reprehenſone non carerer. De hujusmodi oſculo, quod etiam Sanctum ap- Pellatur, loquitur Apoſtolus cap. 16. ad Rom. Epiſt. I. ad Theſſal. cap. 5. & I. ad Corinth. cap. 16. Salutate invicem in oſeulo ſancto: & B. Petrus Apoſtolus Epiſt. r. cap. 5. Salutate, inquit, invicem in oſeulo ſantto. De eodem oſculo loquitur etiam Tertullianus lib. I. de Oratione, & lib. 2. ad uxorem „Athenagoras Oratione ad Chriſtianos, D. Auguſtinus ſerm. 83. de Diverſis, Chryſoſtomus lib. I. de Compunctione, Gregorius lib. 3. Dialog. cap. 36. & Anaſtaſius Synaita Oratione de ſacra Synaxi. Græci dant pacem ante Præ- fationem, cæterique Orientales, atque etiam Mozarabes. Apud Maronitas mos eſt, ut ante Præfationem Sacerdos pacem det altari & ſaeris Myſteriis dicens: Pax tecum Alare Dei, & pax myſteriis ſanktis poſitis ſuper te; deinde ad miniſtrum: Pax tili Miniſier Spi⸗- ritus Sancti, cui Miniſter reſpondet: Eeni in bace, Pater noſter, Sacerdos candide; poſteà in populo Fideles ſibi viciſſim dant pacem. Vid. Perimezzium Diſſert. 8. tom. 1. ubi de Hh 2 Præ- 482 Sectio II. Præſenti hac, quæ apud nos invaluit, con= ſuetudine cum Cardinali Bona conſentit. De Communione Sacerdotis. Veiuſtiſſimus eſt ritus in Communione recitandi verba Centurionis: Domine non ſum dignus. Ictà Oratione tertiãâ, quæ incipit Perce- ptio, Sacerdos genuflectit, ſurgit, &R& voce ſubmiſsà dicit: Panem cœleſtem accipiam, &α nomen Domini invocabo; duobus ſiniſtræ manus digitis pollice & indice duas Hoſtiæ partes apprehendit, mediam tenens Pate- nam inter digirum indicem & medium; ac dexterâ ter ſibi pectus percutiens ter dicit elatâ voce: Domine non ſum dignus, trque ſubmiſsà voce ait, ut intres ſub tectum meum, Jed tantum dic verbo, &α Janabitur anima mea. Verba illa, Panem cœleſtem accipiam, & nomen Domini invocabo, ſunt ex Pſal. 115. & illa, LDomine non ſum dignus ſunt verba Centurionis, quem tradit Matthæus cap. 8. oraſſe Chriſtum jeſum, ut domum ſuam ve- niret, ſuumque puerum ſanitati reſtitueret, in quibus verbis parva eſt quædam immuta- tio. Centurio enim dixit: Sed tantuùm dic verbo, & ſanabitur puer meus. Sacerdos verò: Sed tantum die verbo, & ſanabitur anima NMime Dyng lunct ſanudtu ehulu mana ni,1 nu en turio lt in Hom Dorta Piant mnuine or leri ur. it, ſenti⸗ ots ſetul nun it ine rot, fen lnlkr Ht: s N. Umn;1 ter i n 1 m nſen ſeti ch n e⸗ teren or⸗ ,n c ulzc int . De Sacriftcio Miſſe 483 anima mea. Origenes Homil. 5. ad aliquot Evangelii loca meminit conſuetudinis reci- tandi ea verba ad Communionem: Quando ſanéctum cibum, illudque incorruptum accipis epulum, quando vitæz pane, & poculo frueris» manducas & bibis corpus & ſanguinem Domi- ni, tune Dominus ſub tectum ingreditur. Et tu ergo humilians te ipſum, imitare bunc Cen- turionem, & dicito: Domine non ſum dignus, ut intres ſub tettum meum: Et Chryſoſtomus Homilià de S. Thoma Apoſtolo Fideles co- hortans, ut purâà mente Euchariſtiam acci- Piant, Dicamus, inquit, Kedemptori: Do- mine non ſum dignus, ut intres ſub' tectum ani- morum noſtrorum: quia tamen tu à nobis te- neri vis, de tua freti indulgentia ad te accedi- mus. Aäctiones in ſumenda bhoſtia & bibendo calice. Poſtquam dixit ter, Domine non ſum di- gnus, Pollice & indice dexteræ accipit duas Hoſtiæ partes à ſiniſtra manu, eâdémque Hoſtià ſe ipſe Crucis ſigno ſignat dicens: Corpus Domini noſtri Jeſu Cbriſti cuſtodiat animam meam in vitam æternam, Amen. & ſe inclinans reverenter ſumit utramque ho- ſtiæ partem, quibus ſumptis Patenam, quam usque adhuc ſiniſtrà manu renuerat, depo- nit ſuper Corporale, & erigens ſe junctis Hh 3 mani- 484 Sectio W. manibus ante faciem, aliquantisper quieſcit. Deinde depoſitis manibus dicit ſecreto: Quid verribusm Domino'pro omnihus: quæ retribuit mihi? Quæ verba ſunt & Pſal. 115. diſcoo- perit Callcem, genuflectit, ſe erigit, accipit Patenam, inſpicit Corporale, colligit frag- menta cum Patena, ſi qua in eo ſint, polli- ce & indice dexteræ manůs Patenam ſupra Calicem, & ipſos digitos extergit, ne quid in iis fragmnemtorum remaneat, dexterâ Ca- licem accipit, Patenam ſiniſtrà tenens, & dicit: Calicem ſalutaris accipiam, & nomen Domini invocabo; laudans invocabo Domi- num, && ab inimicis meis ſalvus ero; quæ poſtrema verba ſunt ex Pial. 17. & ſignans ſe ſigno Crucis cum Calice dicit: Sanguis Domini noſtri Jeſu Cbriſti cuſtodiat animam meam in vitam æternam. Amen: & manu ſiniſtrà ſupponens Patenam Calici ad eam alti- tudinem ſublato, ut ex eo poſſit bibere, re- verenter ſumit totum Sanguinem cum par- ticula in eo poſita. Deinde ſecretò dicit Ora- tionem: Quod ore ſumpſimus, Domine, & ſuper Altare porrigit Calicem Miniſtro in cornu Epiſtolæe quo vinum fundente, ſe purificat; poſtea vino & aquà pollices & in- dices abluit ſuper Calicem, quos purificato- rio extergirinterim dicens: Corpus tuum Do- mine, quod ſumpfi &. deinde idem vinum & aquam ſumit. Sacer- aterd d ice dacen bonti ſlimn Roma erelhiu nentu 8 di (b.2 ſn Aude Darti d A glose ſeden chari Daſſia Dülin dron Verd elebr ſce⸗ Ebr o, Luck Cieſin : il enſiluit ltoo. Neh Gt h 1, n lur Ne ll etill elg/ Me 0 Dun ; G lon doii Onine lenmd bere . 8 ron Grert iad⸗ ihn mnd uN S De Sacriſicio Miſſeæ. 485 Sacerdos ſtans pedibus Euchariſtiam ſumit. De Communione ſummi Pontificis. Sunt quædam in actionum ſerie digna quæ conſiderentur. Quvis Epiſcopus leu Sacerdos ſtans Euchariſtiam ſumit; Summus Pontifex itidem poſt fractionem Hoſtiæ ad ſolium aſcendit (ait Rocca tom. I. p. 10. Edit. Romanæ anni 1719.) ibique conſiftit, & ſtans erectus complicatis manibus Euchariſtiæ Sacra- mentum exſpectat, nec priùs ſedet quâm os & digitos purificaverit: digitis jam & ore (P. 2.) inter hæc facienda purifzatis, mitrd inſignitus & ſedent lavat manus. Conſonat Auctor Tractatũs de Miſſa & Divino Officio Pariſis iterum editi ann. 1714. pag. 166. II- lud autem prætermitti non poteſt, Romanos quosdam Pontifices in ſolemni Miſſa in ſolio ſedentes, facie ad populum conversà, Eu- chariſtiam ſumere conſueviſſe, ut Chriſti Paſſio & mors exprimeretur, qui propalam paſſus & mortuus eſt in conſpectu omnium, quotquot nefariæ Crucifixioni adfuêre; nunc verò ſummum Pontficem, cùm ſolemnem celebrat Miſſam, ſe alioôsque communicare facie quidem ad Populum conversâ, ſed pe- dibus ſtantem in ſolio, corpore tamen incli- nato, cùm & ipſe ſuſcipit, aliisque præbet Euchariſtiam, quam corporis inclinationem Hh’4 tum 486 Sectio II. tum debita veneratio, tum etiam ipſa neceſ- ſiras poſtulat, cùm Euchariſtia cæteris diſper- tienda ſit, qui ad inferiores Cathedræ gra- dus in genua procidentes eam ſuſcipiunt. Hinc eſt, quamobrem Pontifex populo pro- cul & exadverſo in faciem eum adſpiclenti videatur ſedens communicare, ùt bene ob- ſervavit poſt S. Bonaventuram Rocca de ſo- lemni Communione Summi Pontificis, & Catalius de Veteribus ſacris Chriſtianorum Ritibus cap. 81. pag. 333. edit. Romanæ ann. 1647. Particulam Hoſtiæ immiſſæ in Calicem olim cum Sanguine, qui ſupereſſet, Epiſcopus ſu- mendum relinquebat Diacono &α Subdia- cono, ut nunc Komanus Pontifex. Epiſcopi etiam & Sacerdotes cum San- guine ſumunt particulam quoque Hoſtiæ in Calicem immiſiam. Olim tamen alius eérat Ritus Epiſcopis, qui eam particulam ſumen- dam relinquebant Diacono & Subdiacono cum Sanguine, qui ſupereſſet, ùt obiervat le Brun tom. I. pag. 633. quem morem ad- huc retinet in Miſſa ſolemni Romanus Pon- tifex, ùt colligitur ex Cæremoniali, & te- ſtatur Card. Bona lib. 2. Rer. Liturgic. cap. 17. num. 8. in fine. De hece. er. egr pin,. ono. Pei denelh⸗ 1el⸗ b, 8 Norwn Onne i gu⸗ u. D Ged Pewrn nd⸗ ho⸗ gech . De Sacrificio Mile. 487 De purificatione Calicis & digitorum. Puri- hicatio digitorum olim non bibebatur, ſed con- Jiciebatur in locum mundum Peccaret Sacer- dos qui ad utramque purifcationem aquam adbhiberet. De purificatione quæ poſt Communio- nem fit ſolo vino, loquitur Innocentius III. in cap. Ex parte de Celebrat. Miſſar. his ver- bis: Semper Sacerdos vino perfundere debet, poſtquam totum acceperit Euchariſtiæ Sacra- mentum, niſi cum eädem die aliam Miſſam de- huerit celebrare, ne ſi Fortè vinum perfuſionis acciperet, celebrationem aliam impediret; & qua Decretali apparet, ſacerdotem poſt com- munionem vinum bibere. D. Thomas 3. Par. quæſt. 83. art. 5. in reſponſione ad de- cimum de hac eadem purificatione ita loqui- tur: Dicendum, quòd vinum ratione bumidi- tatis ſuæ eſt ablutivum, && ideo ſumitur poſt Juſceptionem bujus Sacramenti ad abluendum os, ne aliquæ reliquiæ remaneant, quod per- tinet ad reverentiam Sacramenti. Et me- minit textús ſupra allati ex Innoc. III. Eodem loco loquitur etiam S. Doctor de digitorum ablutione cum vino & aqua, & diſertè ait, hanc ablutionem olim in locum mundum conjici conſueviſſe; nunc verò ob reveren- tiam Sacramenti, & propter periculum ne H h 5 quod 488⁸ Sectio II. . . quod fragmentum digitis, aut Calici aliqua ſanguinis gutta adhæſerit, Sacerdos etiam vi- num hoc bibit aquà mixtum, cum quo di- itos ſibi exterſit, ùt obſervat Gavantus ad Rubricas Miſſalis. Cardinalis Bona lib. 2. c. 20. num. I. ingenuè fatetur incompertum eſſe, quid potiſſimùm remotioribus ab hac ætate noſtra temporibus majores noſtri fece- rint, ne quid de Sanguine in Calice, aut de Corpore in Patena reſtaret reliquiarum; tu- tèò tamen dici poſſe, Miniſtros Altaris omnem adhibuiſſe diligentiam, ne quid remaneret præter particulas, quæ communicandis infir- mis aſſervabantur. Itaque, ùt jam diximus, nunc Sacerdos vinum ſumit, ſeu, ùt vocant, Purificationem, & vinum & aquam, ſeu ab- lutionem; ac ne quid remaneat de Corpore aut Sanguine, quod potiſſimùm volumus, S. Pius V. ad Archiepiſcopum Tarraconen- ſem ſcripſit, ſumenda eſſe ab ea Calicis par- te, & qua hauſtus fuerit ſanguis. Vide Sep- talam Tract. de Myſter. Miſſæ cap. 36. n. 10. Caſum proponit Pontas Dictionar. Verbo Miſſa Caſ. 27. de Sacerdote, qui in regione vini minimè feraci, ubi propterea vinum ſit maximi pretii, tum in prima tum in ſe⸗ cunda purificatione utitur ſol aquàâ; ac quæ- rit utrùm peccet: reſpondet affirmando; quia facit contra præceptum & uſum Eccle- ſiæ: & ſacræ etiam Tridentinæ Synodi, quæ novos — noy Omn cleſi aer nolt d daen el⸗ ad Tat a⸗ o⸗ qu Me (ge i II. Den l n N. d. A 20 erun he kee. llt e Ir. When Met inkr. nns, unt, ic. thort Unnws coter SN 10. ſtbo o⸗ 0n l⸗ . Cdo ) cce oN De Sacrificio Miſſæ. 489 — — .¶— . — — — . — novos Ritus in Miſſa novasque cæremonias omnino prohibet, ritusque tantùm ab Ec- cleſia uſurpatos probatosque jubet adhiberi. Sacriffcii eſſentia in Conſzeratione conſiſtit. Oblatio & Communio ſunt partes inte- grales Sacrificii. Antequam de Sacerdotis Communione noſtrum hunc ſermonem concludamus, il- lud minimè prætereundum arbitramur, quos- dam eſſe Scholaſticos, qui in Communione exiſtimant ſaerificii eſſentiam conſiſtere; ita ur Conſecratio juxta eorum ſententiam ſit actio quædam prævia ae præparatoria ad ſa- crificium. Solido firmôque inniti funda- mento videtur ea ſententia, quæ ſacrificii eſ- ſentiam ponit in Conſecratione, ita tamen ut Oblatio & Communio partes ſint Sacrifi- cii, ùt ſcholæ loquuntur, integrales; quam opinionem magno apparatu validisque tuetur rationibus Auétor Collationum Lucionenſium Par. 5. Collat. 13. quæœſt. 3. Sed ad D. Thomæ doétrinam propiùs accedere eam ſententiam, quæ neque in Conſecratione, nec in Sacra- menti conſummatione dumtaxat, ſed in utra- que ſtatuit Euchariſtici Saerificiii eſſentiam, probant Salmanticenſes Curs⁴s Theol. tom. 1I. Tract. 23. de Euchariſt. Diſpur. 13. Dubz. . De 490 Sectio II. De Communione Populi. Ritus qui ſervantur d Sacerdote Euchariſtiam miniſtrante adſtantibus. S qui eorum, qui Miſſæ adſunt, Eucha- ₰ riſtiam velint percipere; poſtquam Sacer- dos ſumpſit ſub utraque ſpecie Sacramentum, Miniſter recitat Conſteor, & Sacerdos ad eos, qui ad menſam accedunt Euchariſticam, con- verſus recitat Orationes Miſereatur veſtri, & Indulgentiam &. ubi Miniſter reſponderit Amen, Sacerdos ſe ad Altare convertit, ge- nuflectit, accipit Pyxidem, & dexteràâ tenens Corpus Chriſti, converſus ad eos, qui Sa- cramenti fieri volunt participes, ſemel dicit: Ecce Agnus Dei; Ecce qui tollit peccata Wun- di; deinde ter dicit: Domine non ſum dignus ut intres ſub teltum meum, ſed tantùm die ver- bo, & ſanabitur anima meag. Tum unicui- que porrigit Sacramentum, faciens cum eo ſignum Crucis ſupra Pyxidem, & ſingulis dicit: Corpus Domini noſtri Jeſu Chriſti cu- ſtodiat animam tuam in vitam æternam. Amen. Unicuique autem, qui Euchariſtiam ſump- ſerit, Miniſter vinum præbet, quo, ſivelit, hauſto deglutire poſſit particulæ fragmenta, ſi quid ori vel gutturi hæſerit. Diſciplina eſt etiam paſſim recepta, ut mundum lin- teum 4 De Suerifßcio Miſce. 491 teum Communicantibus apponatur, ut ſi fortè Hoſtia aut ejus pars vel de manu Sacer- dotis elaberetur, vel de ore ejus qui com- municatur, mundus locus ſit, quo poſſit de- cidere. In Ordinatione Presbyteri cum Epiſcopus eum communicat, non dicitur Confiteor. Antiquus ritus dicendi: Corpus Domini noſtri Jeſu Chriſti &c. Fatetur Gavantus; nulla extare vetera monumenta, quibus probari poſſit, olim Confiteor ante Communionem dici conſue- viſſe; hanc tamen conſuetudinem valde pro- bat. Et le Brun tom. I. pag. 644. ait, hunc ritum recitandi Confiteor, & Orationem Mi- Jereatur veſtri ortum & conſuetudine Ordi- num Mendicantium ſæculo 13. In Ordina- tione Presbyteri, cùm Epiſcopus eum com- municat, omittitur Confteor, Miſereatur, & Indulgentiam &c. ùt habetur in Pontificali Romano: Presbyteri ante Communionem non dicunt Confeſſionem, nec datur eis abſolutio, quia concelebrant Pontifici. Propterea, ſe non Junt alii Ordinati, confeſſio & abſolutio præ- dictæ (id eſt Miſereatur & Indulgentiam) omit- tuntur: Epiſcopus autem ordinatum Pres- byterum communicans ait: Corpus Domini noſtri eſu Chriſti cuſtodiat te in vitam æter- nam 492 Sectio I. nam; & Sacerdos reſpondet: Amen; quæ verba quidam religioſæ cuidam tribuunt Tra- ditioni; ſed hunc ritum valde vetuſtum eſſe conſtat: nam in vita S. Gregorii, quam ſcripſit Joannes Diaconus, proditum eſt, dum S. Pon- tifex Euchariſtiam cuidam fœminæ præberet Proferens ea verba, eamdem fœminam ri- ſiſſe; & interrogatam, quamobrem riſiſſet, reſpondiſſe, neſcire ſe, qui dici potuiſſet Corpus Chriſti eſſe illam particulam, quam ipſa obtuliſſet, ſuisque manibus, antequam offerretur, ſubegiſſer. Olim viris Euchariſtia tradebatur in manus, fæminis in linteum mundum. Vinum prabe- tur communicantibus ad os extergen- dum, quæ conſuetudo vetuſta eſt. Vertus confutatus. Locus hic fortaàſſe eſt, ubi diverſi expo- nantur modi, quibus Euchariſtia antiquitus diſtribuebatur. Sed illud tantùm obſervabi- mus, remotioribus ab hac ætate noſtra tem- poribus Euchariſtiam in manus communi- candorum tradi conſueviſſe, qui poſtea eam in os ſibi iniciehant: quamobrem Tertullia- nus Libro de Idololatria exclamat adversùs eos Shriſtianos, qui Idola Gentibus effinge- bant: Eas manus admovere Corpori Domini, quæ Dæmoniis corpora conferuut. O manus præci-⸗ M e I. mele ſciſſt Ober⸗ Eber nk gile, ullet Glant hun — rk 1. enn U⸗ - Ctinnn nuinl ℳ De Sacrificio Miſſæ. 493 præcidendæ? Alia loca ex D. Cypriano colle- git Pamelius lib. I. Liturgic. Nec illud præ- termittendum eſt, cum viris tantùm adhi- beri conſueviſſe hujuſmodi Ritum; fœminis enim tradebatur Euchariſtia in linteum mun- dum, quod Dominicale appellabant, ſéque ipſæ communicabant. Ad hunc Ritum reſpicit D. Auguſtinus Serm. 252. De Tempore: Mu- lieres quomodo nitidum exhilent linteolum, ubi Corpus Chriſti accipiant, E corpus caſtum, 87* cor mundum exrxbibeant. Et in Concilio An- tiſſiodorenſi c. 36. habetur. Non licet mulie- ri nudd manu Euchariſtiam accipere; & c. 42. Ut unaquæque mulier, gquando communicat, Dominicale ſuum hbabeat; quod ſi qua non ha- buerit, usque ad alium diem Dominicum non communicet. Baronius ad ann. Chr. 57. num. 148. Obſervat, olim ſumpturis Euchariſtiam quasdam menſulas ſpongiâ expolitas apponi conſueviſſe; & Cardinalis Bona lib. 2. Rer. Liturgic. cap 17. num. 3. ait menſulis hodie linteamina ſucceſſiſſe, ut ſi quid fortè deci- dat, his excipiatur. Quoad vinum, quod jam Euchariſtia refectis exhibetur, quo ſibi os purificent, Vertus tom. 4. pag. 269. & ſeq. exiſtimat, hanc conſuetudinem reliquias eſſe Communionis, quæ ſub utraque ſpecie dabatur Populo. Verùm le Brun tom. I. Pag. 65I. Pluribus documentis probat, vi- num exhiberi ad os extergendum, ut ne qua . Par- 494 Sectio II. particula Hoſtiæ dentibus hæreat, ac monet cavendum à cerebroſis Verti opinionibus. Ad ea, quæ affert le Brun, illud accedit, quèd inter ea, quæ in D. Chryſoſtomo ejus inimici criminabantur, teſte Palladio, eum accusârunt, quod admonebat omnes, ut poſt Communionem aquam aut paſtillum deguſta- rent, ne cum ſaliva aut pituita aliquid è Pm- bolo Sacramenti præter voluntatem exſpuerent, uod primus ipſe faciebat. Hæc S. Chryſo- Komm conſuetudo poſtea confirmata fuit Mo- nachorum Regulis, aliisque authenticis factis, quibus vel præſeriptum, vel uſurpatum eſt, quod D. Chryſoſtomus monuerat. Vide Martene cit. lIib. I. cap. 4. art. 10. num. I5. Quæ omnia luculenter declarant, conſuetu- dinem bibendi vinum poſt Communionem fuiſſe inductam vel ad os extergendum, vel ad Euchariſtiæ fragmenta in ſtomachum fa- Cilids demittenda, ſi qua fortè palato hæſil- ſent aut gutturi, aut ne quod fragmen- tum exſpueretur; non autem ad retinen- dam aliquam faciem Communionis ſub vini ſpecie, ùt putat Vertus; qui aliquo modo excuſari poſſet ſi dixiſſet, vetitum eſſe, poſt ſublatam Laicis Communionem ſub utraque ſpecie, ne deinceps iis purificatio exhibere- tur in Calice, ne crederent, bibendo ex Ca- lice ſe Euchariſtiam ſub ſpecie vini accipere: In exbibenda Laicis ſacra Communione para- . tutn un/ fenn, n! Vinei⸗ 12. Cert voſe ad u, i / emn Gdam ſoch in p no, vim Aliu INONe Onibes cecih⸗ e N, , erin⸗ rſe 1 No. ci⸗ Unek, e . I. Nen. tonemn ) 8 ber teuet. , l Iedlie lbere eCr. obere: 1 Nef⸗ 1⸗ n . De Sacrificio Miſſee. 495. tum ſit vas, quod formam Calicis non præſe- ferat, ex quo ſumatur ablutio poſt Communio- nem Euchariſtiæ; Verba ſunt Concilü Pro- vincialis Bituricen. anno 1524. habiti in Can. 12. Et Concilium Aquiſextienſe ann. 1584. Clericus, qui Confeſſonem recitavit, accepto vaſe purificationis, quod tamen non ſit Caliæ ad Conſecrationem paratus, ſed cyathbus, mapbha purgata, alid mauu teneat aliud vas, in quo vinum ſit pro purificatione Communi- cantium. Illud hic addi poſſe videtur, quos- dam Parochos, cùm duas eâädem die Miſſas ſibi celebrare opus eſſet, puta quia duas Pa- rochias regerent, conſuetudinem introduxiſſe in prima Miſſa purificandi Calicem cum vi- no, quod ob reverentiam Sacramenti loco vini quod populo exhiberi ſolet in poculo alius formæ, bibendum offerebant in ipſo OQalice Laico cuidam, qui ſacrum ſumpſiſſet panem KEuchariſticum: quod improbatum & minimè ferendum eſſe docet Cardinalis de Lugo lib. I. Dub. 10. Reſponſionum Mora- lium. . De Miſſa, in qua nemo communicat; & de Communione ſub ſpecie panis tantum. Deinceps de conſuetudine miniſtrandi Eu- chariſtiam Fidelibus poſt Miſſam, ſeu etiam nullàâ celebratà Miſsà, & utrùm Sacramen- Ii tum 49⁰6 Sectio II. tum in Miſſis Defunctorum poſſit diſtribui, difſſeremus. Nunc verò pauca quædam di- cere placet de Miſſa, in qua nemo adſtan- tium Euchariſtiam ſuſcipit, tum etiam de ho- dierna diſciplina, quà adſtantes omnes, vel eorum aliquis ſub ſpecie panis dumtaxat Chriſti Corpus ſuſcipit. Duo enim hæc ad populi Communionem pertinent, de qua nunc loqui inſtituimus. Miſſa privata dici poteſt multipliciter. Noſtri Controverſiarum Scriptores ob- ſervant, Miſſam multifariam diei poſſe pri- vato loco; vel quia non in die Feſto celebra- tur; vel quèòd privatæ cuidam perſonæ me- dius Miſſæ fructus applicatur; vel quèd ei Miſſæ pauci adſint: vel quòd non ad Altare rinceps Eccleſiæ celebratur, nec Parochia- is eſt ſeu Conventualis; vel denique quèd (olus Sacerdos ſuſcipit Euchariſtiam, nec quisquam alius communicat. Privatæ Miſſæ abrogandæ conſilium Lutberus accepit à Diabolo. Adversùs Miſſas, quæ ideo privatæ di- cuntur, quèd in iis ſolus Sacerdos nec quis- quam alius Sacramentum ſuſcipit, calumnias evomuére ſuas Lutherus Tractatu de abro- ganda ce Tride e nec ne rat cum tis, eſſe dacer rem! nibu lellen qud dor⸗ Palh dee Con Peg De⸗ Gorm Tri Wan⸗ n hian lubi, unc. Alr. elo⸗ , hmnun erl le gu De Werifcio Miſſcæ. 497 ganda Miſſa privata, Calvinus lib. 4. Inſtitut. cap. 18. & Kemnitius in Examine Concilii Tridentini. Nefarium hujusmodi abrogan- dæ Miſſæ privatæ conſilium ipſe Lutherus in eodem Tractatu pag. 236. ab ipſo Dæmo- ne accepiſſe ſe quodammodò fatetur. Nar- rat enim ea de re ſe veniſſe in colloquium cum Diabolo, ejusque victum eſſe argumen- tis, quibus conniſus eſt demonſtrare, veram eſſe Idololatriam eam Miſſam, in qua ſolus Sacerdos communicat; Fridericum Electo- rem Saxoniæ, qui venenatis Lutheri opinio- nibus ſuum jam infecerat animum, ubi in- tellexit agi de Privata Miſſa abroganda, in qua ſolus Sacerdos Sacramentum ſuſcipit, ſtu- pore quodam eſſe perculſum, atque ægrè Paſſum eſſe, fieri Wittembergæ Decretum de ejusmodi Miſſa privata abolenda. Vide Continuat. Hiſt. Eccleſiaſt. Fleury tom. 26. Pag. 49. & ſeq. Decretam Tridentinum de Miſſs privatis. De hujusmodi Miſſis privatis Sacroſan- Gtum eſt firmiſſimisque nixum fundamentis Tridentinæ Synodi Decretum ſextum ſeſſ. 22. de Sacrific. Miſſ. Optaret quidem Sancta Sy- nodus, ut in ſingulis Miſſzs Eiqeles adſtantes non ſolum ſpirituali affectu, ſed ſacramentali etiam Euchariſtiæ perceptione communicarent, Ii 2 4u0 4²8⁸ Seétio II. uo ad eos Sanctiſſimi bujus Sacrißcii fructus uberior proveniret: nec tamen ſi id non ſemper fiat, propterea Miſſas illas, in quibus ſolus Sa- cerdos ſacramentaliter communicat, ut priva- tas & illicitas damnat, ſed probat, atque adeò commendat; ſiquidem illæ quoque Miſſæ verè communes cenſeri debent, pariim qud in eis Populus ſpiritualiter communicet, Partim ve- rò quòd à publico Eccleſiæ Miniſtro non pro ſe zantàm, ſed pro omnibus Fidelibus, qui ad Corpus Chriſti pertinent, celebreutur. Et ejusdem Seſſionis Can. 8. Si quis dixerit, Miſſas, in quibus ſolus Sacerdos Sacramenta- liter communicat, illicitas eſſe adeoque abrogan- das anathema ſit. Olim ſoli Communicantes ſacrii Mſteriis intererant. Declarat Sancta Synodus Tridentina, ſe optare, ut Miſſæ adſtantes Fideles Euchari- ſtiam ſuſcipiant; neque enim quisquam jure negaverit, hanc fuiſſe veterum Ohriſtiano- rum diſciplinam: Scienqum eſt quòd ſoli com- municantes Divinis Myſteriis intereſe conſue- verant. Unde & ante oblationem juxta Ca- nones jubebantur exive Catechumeni, & Pæni- zentes, videlicet qui nondum ſe paraverant 0 communicandum. Hoc daoοuρ ipſa Sacramen- torum innuit confectio, in qua Sacerdos non u ſ Nioru Conn ſe vi⸗ hlure Eue e 3 lelpt. G dri Alar p neche Ca dre mul crit us rent uſk ſent Perk Gn deri lui⸗ ul — fnuen nhen N. tne. uedd linel tinu. ufn I lirnte unenet⸗ Gnn⸗ De Sacrificio Miſſcæ. 499 Jola ſua oblatione & communicatione, ſed &α aliorum rogat, & maximè in Oratione poſt Communionem pro ſolis Communicantibus ora- re videtur. Nec Communio dici poteſt, niſt plures de eodem ſacriſicio participent. Euchariſtiam adſtantes omnes olim accipiebant. In Germania 9. ſæculo, qui pluribus Miſſis adeſſent, in ſingulis communicabant. Hæc ſunt Micrologi verba cap. 51. quæ reſpiciunt ad illa Canonis Miſſæ, Ut nobis Corpus & Sanguis fiat dilectiſſimi ilii Domini noſtri Jeſu Chriſti gc. Uz quotquot ex hac Altaris participatione ſacroſanctum Eilii tui Corpus & Sanguinem ſumpſerimus, omni be- nedictione cœleſti, & gratiâ repleamur; & ad eam Orationem poſt Communionem: Quod ore ſumpſimus, Domine, purd mente capia- mus &&. ſatidſti familiam tuam muneribus ſa- cris &c. De laudabili antiqua conſuetudine, quâ adſtantes Miſſæ Sacramentum ſuſcipe- rent, extant argumenta in Apologia ſecunda Juſtini Martyris; qui ait, Euchariſtiam præ- ſentibus diſtribui, & ad abſentes à Diaconis perferri conſueviſſe; & in Can. 10. ex iis qui dicuntur Apoſtolici, & Can. 28. Concil. IIli- beritani, & Can. 10. Concilii Antiocheni ſub Julio I. In Germania, & alibi fortaſſe, 9. Sæ- eulo quidam, qui Plur bus eàdem die- Miſſis i 3 in- 500 Sectio II. intererant, in earum ſingulis Euchariſtiam percipiebant, quod tradit Walfridus Strabo cap. 22. de rebus Eccleſiaſt. Quia de commu- nicandi varietate quædam præmiſimus, hoc ad- dendum videtur, eſſe quosdam, qui ſemel in die communicare, etiamſi pluribus interjuerint Miſ- ſis, pro dignitate Sacramentorum ſußicere cre- dJunt; eſſe verò alios, qui ſicut in una, ſic in omni- bus, quibus adfuerint, Miſſts in die communi- care velint. Quorum neutros culpandos exiſti- mo; quia ſicut Auguſtinus ait de his, qui quoti- die communicant, & illis qni rariùs, iſtos reve- rentia ſanctarum retrabit rerum, illos verò amor ſalubrium invitat Sacramentorum. Nam & ipſe Sacerdos, quoties in die Miſſas facit communi- care non omittit. Quod ſi non faciat, Canonico eſt feriendus Judicio. Tridentina Gnodus cupit adſtantes oommunicare. Probat tamen Miſſas, etiamſi nullus ex adſtantibus communicet. Itaque ſanctum & juſtum eſt S. Synocki deſiderium, ut qui Miſſæ interſunt, Sacra- mentum omnes percipiant; æquè autem ſan- ctum æquumque eſt quod deinde addit, ſe nimirum etiam eas Miſſas probare & com- mendare, in quibus Solus Sacerdos commu- nicat, anathemate illum feriens, qui dixe- rit eas illicitas eſſe & abrogandas. Et ſan ad dſa Ueerl enim fruc eum ſerti teſt etiat dur, 6 Nrilien 8Arrbe kcomn. ,Nr. lad in . fenen i, mmu r erf⸗ 0ARch E mnn. Clnon mnnnir. Nige De Sacrificio Miſſc. 501 ad ſacrifieii eſſentiam non pertinet, ut ei aliqui interſint, & Sacramento participent; omne enim Sacrificium ad Deum refertur, & ejus fructus æquè ad eum, qui abeſt, quàm ad eum qui adeſt, pervenire poteſt; cùm præ- ſertim ſacrificium efficaciſſima ſit oratio; po- teſt autem oratio eum adjuvare, qui neſciat etiam ſibi eam fieri orationem. Sacrificium Miſſcæ legitimum eſt, etiamſi ſolus Sa- cerdos commumcet. Locus ex Chryſo- Romo explicatus. His aliisque validiſſimis rationibus, quas videre licet in Collat. 1 5. Lucionenſi Par. y5. quæſt. I. probant noſtri Controverſiarumscri- ptores, validum & legitimum eſſe ſacrificium Miſſæ, etiam ſi ſolus Sacerdos Euchariſtiam ſumat, & adſtantes Sacramentaliter non com- municent. Neque conjecturæ deſunt ad hanc rem ex ſacra Antiquitate depromptæ. Chryſoſtomus Homil. 3. in cap. I. Epiſt. ad Epheſios: Fruſtra, inquit, babetur oblatio quotidiana, cum nemo ſit, qui participet. Quis- quis Mſſteriorum conſors non eſt, imprudens & improbus adſtat. Item: & quis ad convivium vocatus manus quidem laverit, & accubuerit, & tamen nibil ciborum guſtaverit, nonne infert contumeliam convivatort, à quo fuerit vocatus? Annon ſatius fuerit eum, qui talis eſt, prorſus Ii 4 non 502 Sectio II. non comparuiſſe ?* Hoc in loco S. Doctor eos reprehendit, qui Miſſæ intererant, nec ta- men eommunicabant, quod cum S. Triden- tina Synodo conſentit, quæ optat ut ii, qui Miſſæ interſunt, Euchariſtiam percipiant. Verùm non eo progreditur S. Doctor ut di- cat, Miſſam non eſſe quotidie celebrandam, quèd quotidie adſtantes non communicent: ex quo licet arguere, eum neque illicitam, neque invalidam, imò licitam validamque eam Miſſam, ùt definivit Concilium Triden- tinum, exiſtimâſſe, in qua ſolus Sacerdos communicat. Ait quidem S. Chryſoſtomus: PFruſtra fit oblatio; veruntamen vox Fruſtra non ad ſacrificium, ſed ad oblationem refer- tur: celebratur enim Miſſa, partim ut Deo ſacrificium offeratur, partim ut ſacro Eu- chariſtico pane Populus recreetur; quodſi nemo ſit, qui communicet, Sacramentalis quidem Populi Communio ſuo caret effe- tu, non caret tamen ſacrificium Miſſæ, ùt egregie reſpondet Bellarminus tom. 3. Con- troverſ. lib. 6. De Sacrificio Miſſæ cap. 10. Dico, illa verba, fruſtra fit oblatio quotidiana, non ſignificare abſolutò oblationem friſtra fieri, ſed fruſtra quatenus ordinatur ad Communionem. Wam cum celebratio Miſſe partim ordinetur ad ſacrifcium Deo offerendum, partim ad Populum ſacro illo pane reficiendum, càùm nulli ſint dqui communicent, fruſtra fit, duatenus rdua, lot nul o Nom Mnitt ſai Co & 1. loi⸗ frm⸗ diun dlüm Uton idgue greck ciori Mil pes anti tv in ſoſt Die Mor. uum ſon VAI Gor en ielr Troer. ti glun ru tunn, unicet lcien Günce⸗ Ticen Oend ons Xf neſt D cro 1. zan lbene. Met ſech fn Nnnn, ume 5 A6,1 6 Ni . De Sacrificio Miſſæ 503 ad poſteriorem finem, ſed non ſit fruſtra quate- nus ordinatur ad finem priorem laque Chry- Joſtomus, etiamſi dicat fruſtra fieri, non tamen omittebat quotidie ſacrificare, quod certè feciſſet, ſi abſolutè fruſtra fieri exiſtiméſſet. Confirmatur validitas Sacrificii etiam nullo adſtantium communicante. Natalis Alexander Hiſt. Eccl. ſæœæculi 13. & 14. Diſſert. 13. hanc explicationem illius loci aliis locis ex Chryſoſtomi Operibus con- firmat. Itaque hæc omnia ifa in compen- dium conferri poſſunt. Vel ad licitum vali- dumque ſacrificium opus eſſe contenditur, ut omnes adſtantes Sacramentum percipiant, idque qui affirmant, multum veri fines præ- grediuntur: ſemper enim plures, etiam feli- cioribus Eccleſiæ temporibus, fuêre, qui Miſſæ quidem aderant, nec tamen partici- pes eſſe poterant Euchariſtiæ; quamobrem antiquitus Diaconus ante Communionem al- tà voce edicebat, quod etiamnum uſurpatur in Eccleſia Græca: Sancta Sanctis; & D. Chry- ſoſtomus Homil. 67. ad Populum refert, Diaconum Communionis tempore terribili cla- more, quafſi quemdam præconem manum in al- tum tollentem clamũſſe: Sancta Sanctis; &i quis non Sanktus, non accedat. Vel ad licitum & validum Sacrificium opus eſſe dicunt, ut Ii 5§ quot 504 Sektio II. . quotquot adſunt, & ab omni peccati macu- la mundi ſunt, Sacramentum accipiant: id verò conciliari non poteſt cum vetuſtis Ca- nonibus, quos alibi indicavimus, & refert Martene lib. I. cap. 4. art. 10. num. 2. qui Canones, refrigerato jam fidelium animo, qui quondam quotidie Euchariſtiam ſuſcipie- bant, ſtatuunt quasdam ſolemnitates, qui- bus Sacramentum percipere debeant. Vel denique ad licitum & validum Sacrificium opus eſſe volunt, ut ex iis, qui bene diſpo- ſiti ſunt, aliquot communicent; & id qui propugnet, non ſatis eſt ſi dicat, antiquitùs quotquot Miſſæ adeſſent, communicare con- ſueviſſe; nec itidem ſatis eſt ſi dicat, Eccle- ſiam optare ut quotquot Miſſæ interſunt, Euchariſtiam ſuſcipiant; ſed poſitivum præ- ceptum adducere oportet, quod jubeat, Miſſam non celebrari, niſi quis adſtantium communicet. Nec quidquam juvat dicere, Chriſtum jeſum non modò panem conſe- cràſſe, ſed etiam diſtribuiſſe, atque juſſiſſe ut id fieret in ſui memoriam, Hoc facite in meam commemorationem, ùt eſt apud Lucam cap. 22. Id enim eſt præceptum affirmati- vum, cui parendum eſt pro loco, tempore, & perſonis, ůt loquuntur Theologi: ex quo fit, ut ſi nemo adſtantium vel ſit diſpoſitus, vel Sacramentum velit percipere, præcepto non adſtringatur Sacerdos ad Euchariſtiam ki exhi- Gam. erik mmis te wicke eſle Lac Euc- dant o laiei enti pium ſarun mti/ Ni liter nin (llin An. 6 Pore Imal tur lun con E 4 — Witmer Nan: i tsCr. Eet n n wino, dlde eg ⸗ n. tkcinn 1 dſo⸗ lgunk e Lec⸗ erlun in Pre⸗ en üuonun Ereh n Me. R . S 4 De Sacrificio Miſæ. 505 exhibendam, aut ad Miſſam idcirco omitten- dam. Joannes Cochlæus ſcribens de Miſſæ Sacrificio adversùs Muſculum conjicit, pri- mis temporibus neque tam multos, ùt nunc, fuiſſe Sacerdotes, nec tam multas celebratas eſſe Miſſas: idcirco tum Sacerdotes, tum Laici, qui Miſſæ aderant, poſt oblationem, Euchariſtiam unà cum celebrante ſuſcipie- bant. MWunc verò cùm ille communicandi mos non ampliuùs apud nos obſervetur, non minus Leoicorum, quàm Sacerdotum deſidid & negli- gentid; invenit & introduxit Spiritus Sanctus bium bujus negligentiæ ſupplementum per Miſ- ſarum, quas ſoli Sacerdotes peragunt, frequen- tattonent. I ipfum probatur ex Toletano Concilio XI Literæ Encyelicæ Benedicti XII. ad tollendas turbas in Lombardia exortas ſuper admini- Rratione Euchariſtiæ in Miſſa. Huic profectò favet ratiocinationi Con- cilium Toletanum 12. ſub Agathone Papa an. 681. habitum. Cùm Sacerdotes eo tem- pore plures eâdem die Miſſas celebrarent, malus quidam ufus invaluerat, de quo loqui- tur etiam D. Cyprianus Epiſt. 65. ad Cæci- lium, ut Sacerdos non niſi in poſtrema Miſſa communicaret: Relatum nobis ſt, quosdam de Sacerdotibus non tot vicilus Tnmmtn, auketaä 506 Sectio II. ſanctæ gratiam ſumere, quot ſacriſßcia in uno die videntur Deo offerre, ſed in uno die, ſi plu- rima per ſe Deo offerant ſacrificia, in omnibus ſe oblationibus à Communione ſuſpendunt, & in ſola tantùm extremi ſacrificii oblatione Commu- nionis ſanctæ gratiam ſumunt. Adversùs hunc abuſum clamant Toletani Concilii Patres: Quicumque ergo Sacerdotum deinceps divino Altari Sacrificium oblaturus acceſſorit, & ſe Communione ſuſpenderit, ab' ipſa qu ſe inde- center privavit, gratid Communionis anno uno repulſum ſe noverit. Nam quale erit illud Sa- orifcium, cui nec ipſe ſacrificans participäſſe cognoſcitur? Ergo hoc modis omnibus eſt tenen- dum, ut quotiescumque ſacrificans Corpus &5 Sanguinem Jeſu Chriſti Domini noſtri in Alta- ri immolat, toties perceptioni Corporis & San- uinis Cbriſti ſe particibem præbeat. Canonem Qunc Toletanum refert Gratianus in Can. Relatum de Conſecrat. Diſt. 2. & legi poteſt tom. 2. Conciliorum Hiſpaniæ, quæ collegit Cardinalis de Aguirre pag. 68 5⁵. Atque ex hoc Canone elicitur, Concilium poſtulare ad Sacrificium, ut quamquam nemo ex ad- ſtantibus communicet, ſemper tamen Sacer- dos, quotiescumque celebrat, Sacramentum percipiat. Hujus autem veteris Concilii au- Roritas ſatis eſſe debet, ut ſtatuamus licitè celebrari Miſſam poſſe, etſi præter Sacerdo- tem nemo ex iis, qui adſunt, communicet. Cremæ Cremm conlte ebu va tiſtian dere urrà dran bend Mul⸗ fort Obren cam! dnno⸗ guam Le⸗ Buche leip INS Eech busc ditre hoc iltre uſla e duel in it M e,R. Muier ,V Cun. Abe i Durs Aun 1, Gnin un I r. G mr. M 1Al: Aonen Me el vne 4. . Ner MI Mo . . S ns (ene De Saerificio Miſſeæ. 507 Cremæ vehemens haud ita pridem orta eſt contentio, quæ deinde totà Lombarcdià in- crebuit, non quidem utrùm Sacerdos licitè & validè Miſſam celebret, qui ſolus Eucha- riſtiam ſuſcipiat; notum eſt enim, quid ea de re S. Tridentina Synodus definierit; ſed utrùm ex præcepto divino Sacerdos cele- brans Miſſam adſtantibus, qui Euchariſtiam benè diſpoſiti poſtulent, teneatur miniſtrare. Multa ex ea controverſia oriri poterant, aut fortàſſe jam orta erant incommoda; quam- obrem ad omnes Italiæ Epiſeopos Encycli- cam ſcripſimus Epiſtolam die 12. Novembris anno 1742. quà laudavimus quidem tam- quam rem exemplo Chriſti commendatam, & Eccleſiaſticæ diſciplinæ conſentaneam, ut Euchariſtia miniſtretur adſtantibus, qui eam ſuſcipere parati ſint; ſed illud etiam monui- mus, nihil niſi benè & ritè ordinatum in Eccleſia eſſe debere: unde fit, ut, ſi in qui- busdam circumſtantiis minimè expedire ar- bitrentur Epiſcopi, Euchariſtiam in Miſſa in hoc vel illo Altari celebranda adſtantibus mi- niſtrari, non idcirco adversùs Epiſcoporum juſſa turbæ ſint excitandæ, quas turbas indi- cia eſſe demonſtravimus hominum, qui ad Euchariſtiam ſuſcipiendam non bene diſpo- ſitum animum gerant; cùm præſertim non ùt primis Eccleſiæ temporibus unica tantùm Miſſa ab Epiſcopo celebretur, in quà Eucha- riſtiam 508 Sebtio II. riſtiam qui non ſuſcepiſſer, illi non ampliùs eo die Sacramenti erat copia; ſed tam multæ nune ſint Eccleſiæ, tam multa Altaria, tam multi Sacerdotes, tam multiplex denique Miſſarum numerus, ut ſi quis in Miſſa, quæ in Altari celebratur, ubi Epiſcopus juſtis de cauſis vetuerit ne miniſtretur Euchariſtia, communicare non potuerit, facilè illi ſit vel in alia, vel in eadem Eccleſia, ubi Miſſæ in- terfuit, Euchariſtiam ſuſcipere, ſi vel ad Al- tare accedat, ubi ſine Miſſa præbetur Eu- chariſtia, vel alii Miſſæ interſit, ac poſt Sa- cerdotis communionem Sacramentum acci- Piar. Atque eâ Epiſtolà in modum Inſtru- Ctionis ſcriptà omnis de medio ſublata eſt controver ſſia. Tridentinæ Gnodi doctrina de Conmmmione ſub una tantum ſpecie panis. Nunc verò venimus ad Communionem adſtantium ſub ſpecie dumtaxat panis, quà in re non recedimus à Tridentina Synodo, uæ Seſſ. 21. cap. I. declarat & docet primòô, nullo divino præcepto Laicos &σ Cericos non conkfcientes obligart ad Euchariſtieæ Ssacramen- tum ſub utraque ſpecie ſumendum. Secundoò non poſſe quemquam Catholieum dubitare, quin ad æternam ſalutem Communio ſatis ſit ſub ſpecie tantàùm panis: Meque ullo pacto, Rn . ide I. (omm tuiſſe cratme Urac tamer Fidel gue! Dom Mentu nadit ut Glſtr Ptur Preæ Pere ſuſe ider riti buin, (ixit divet, ani en, ie u 8 lrye, et, Genr Awplis nmole Nn, n (Ne ln ge se chanl, Uülrn ſen. AN ur Ar. dr Un Aer⸗ ,ln. Plra De Saerificio Miſſe. 509 Eide, dubitari poſſe, quin illis alterius ſpeciei Communio ad ſalutem ſufficiat. Tertiò inſti- tuiſſe quidem Jeſum in ultrima Cœna hoc Sa- cramentum ſub ſpecie panis & vini, & ſub utraque ſpecie ſuis dediſſe diſcipulis, inde tamen minimè inferri poſſe, præeepto Dei Fideles adſtringi ad Euchariſtiam ſub utra- que ſpecie pereipiendam: MWam etſi Cbriſtus Dominus in ultima Cxrna venerabile hoc Sacra- menium in panis & vini ſpeciebus inſtituit, & Apoſtolis tradidit, non tamen illa inſtitutio * traditio eò tendunt, ut omnes Chriſti fideles ſta- tuto Domini ad utramque ſpeciem accipiendam adſtringantur. Quarto nullum in ſacra Scri- ptura eſſe textum, quo hujusmodi ſtatuatur Præceptum, ut qui Miſſam non celebret, & percipere velit Sacramentum, teneatur illud ſuſeipere ſub utraque ſpecie: nam (pergit idem Concilium) qui dixit, Miſi manducave- ritis carnem Pilii hominis, & biberitis ejus ſan- guinem, non bhabebitis vitam in vobis, idem dixit etiam: & qiltis manducaverit ex hoc bane, vivet in æternum; arque item qui dixit: Qut manducat meam carnem & bibit meum Sangui- nem, bhabet vitam æternam, dixit etiam: Pa- nis quem Ego dabo caro mea eſt pro mundi vita; & qui denique dixit: Qui manducat meam carnem, & bibit meum ſanguinem, in me ma- net, & ego in illo, dixit quoque: Qui man- ducat bunc panem, vivet in aternum. Eadem ⸗ 8. SV.- 710 Sectio II. S. Synodus cap. 2. Poſtquam dixit, Eccleſiæ auctoritatem eſſe ſtatuendi ſeu mutandi in adminiſtrandis Sacramentis, ſalvà ſemper tamen eorum ſubſtantià, quicquid conduce- re exiſtimâſſet vel ad eorumdem Sacramen- torum venerationem, vel ad utilitatem acci- pientium, ait, etſi ſuperioribus temporibus non infrequens utriusque ſpeciei uſus fuit, ſe tamen gravibus & juſtis cauſis adductam decreviſie, approbandam & pro lege haben- dam eam conſuetudinem, ut qui Miſſam non dicat & communicet, Sacramentum fſuſci- Piat dumtaxat ſub ſpecie panis. Et cap. 3. declarat, ſub alterutra ſpecie ſeu panis, ſeu vini integrum contineri Jeſum Chriſtum; & in Canomibus qui ſequuntur anathemate per- cutit eos, qui quidquam adversàùs eam do- trinam, quæ ſuperioribus continetur capi- tibus, contradicere audeat. Et quoniam duo remanebant articuli, de quibus erat ad- huc diſputandum, alter an rationes, quibus adducta Eccleſia Catholica prohibet Laicis & Sacerdotibus non celebrantibus uſum Ca- licis, tanti momenti ſint, ut nullo umquam caſu uſus Calicis concedi poſſit; alter an ſi validæ ſuppetant rationes ad id concedendum, quibus tandem conditionibus ea conceſſio fieri debeat; horum examen articulorum Concilium in aliud rejecit rempus, ac Seſſ. 21. totam rem Romano Pontifici reſervavit exa- minandam. Con- (mßr uul . dſtr Sacen ccci cie;, gentin les, lum, Vider in or/ mmi dum etiar Ving batt niot trad . uen/ Cr, Cal⸗ (ia Eockels hundl n Eope conce- Deckuner⸗ Aenmagt pat Ulo l CCckn e heber len lol Hicp/, nr Ttun, 8 ate pel⸗ end n h on De Saerifcio Miſſæ. 511 Confirmatur Doctrina Tridentini: & primo nullum eſſe præceptum divinum communi- candi ſub utraque ſpecie. Nullum extat divinum præceptum, quo adſtringantur Laici & Clerici, atque etiam Sacerdotes qui Miſſam non celebrent, ad accipiendum Sacramentum ſub utraque ſpe- cie; ac præter textus, quos expendit Tri- dentina Synodus cit. cap. I. in Actis Apoſto- licis, ubi ſermo eſt de Communione Fide- lium, tantummodò mentio fit de pane, ut videre eſt cap. 2. Erant autem perſeverantes in oratione, & doctrina Apoſtolorum, & com- municatione fractionis paniv. Neque omitten- dum eſt, inter illos primos Chriſtianos fuiſſe etiam Nazarenos, qui ex voto abſtinebant vino; his autem, quoniam adhuc permitte- batur uſus legalium, veriſimile eſt Commu- nionem ſub ſpecie dumtaxat panis fuiſſe traditam. D. Paulus Epiſt. I. ad Corinth. cap. 10. Euchariſtiam panem appellat: Panis, quem frangimus, nonne participatio Corporis Chriſti eſt?“ Et loquens de Calice non dicit Calicem, quem tradimus ad bibendum, ſed Calicem benedittionix, cui benedicimus; item loquens de Fidelibus, qui participes fiebant Euchariſtiæ, non amplius Galicenn, ſedd Ppa- nem nominat: Omnes V de uno Pane parti- . KKk cipa- 512 Seltio II. cipamus; & cap. II. ejusdem Epiſt. Itaque, inquit, quicumque manducaverit Panem bhunc; vel hiberit Calicem Domini indignè, reus erit Corporis && Sanguinis Domini; ubi particula vel innuit licere cuique ſub utralibet ſpecie Euchariſtiam ſumere, vel ſub ſpecie panis, Vel ſub ſpecie vini. Secund?, ad æternam ſalutem ſatis ot communio ſub ſpecie panis. Nemo igitur Catholicus dubitaverit, quin ad æternam ſalutem ſatis ſit Communio ſub ſpecie panis, non modò ex his rationibus, quas hactenus attulimus, ſed ex iis etiam quas afferemus, quarum e eſt præcipua; totum ſcilicet & integrum Jeſum Chriſtum non minus contineri ſub ſpecie vini, quàm ſub ſpecie panis; ex quo 8S. Tridentina Sy- nodus cap. 3. Seſſ. 21. infert: Ac propterea; quod ad fruétum attinet, null gratis neceſſarid ad ſalutem eos fraudari, gui uuam ſolam ſpe- ciem accipiunt. Hunc Concilii articulum Ca- lurmniatus eſt nonnemo, eontendens ibi 8. Synodum fateri aliquà non neceſſarià frau- dari gratiâ, qui ſub una tantùm ſpecie Eu- chariſtiam accipiat. Verùm hujusmodi ob- jectio non pertinet ad id, de quo nunc agr- mus, nullum ſcilicet eſſe Dei præceptum⸗ quo adſtringantur Laici vel Sacerdotes, qui V non Uun, — Don cel ſub urr lelt qu iſien hec Decler celeb⸗ ſulci⸗ infer; dum: ſale tantan giror tld ad nalem fride krmin etſi i Theor chani Glurur Pſe n ne pirt Ur 1 Gdere e 9 w t ſeit ſel I paholl e e etii Mlud Atoct is ein Nrecl Chrü i, De Sacrificio Miſſ. F5ug non celebrent, ad ſumendum Sacramentum ſub utraque ſpecie; nec ullus dubitare po- teſt quin ad æternam ſalutem ſatis ſit Eucha- riſtiam ſumere ſub alterutra ſpecie: potiùs hæc objectio pertinet ad prohibitionem, quàâ Eccleſia verat, ne Laici, & Sacerdotes non celebrantes Euchariſtiam ſub utraque ſpecie ſuſcipiant; ſed hanc diffieultatem ſolvemus inferiùs. Interea dicimus malè in hunc mo- dum argui. Ait Concilium nullà necefſariâ ad ſalutem gratiàâ fraudari eum, qui ſub una tantùm ſpecie Euchariſtiam ſumat; fatetur igitur Concilium ſaltem aliquâà fraudari gra- tia ad ſalutem non neceſſarid. Vide Cardi- nalem Pallavicinum lib. 17. Hiſtor. Concilii Trident. cap. 12. num. 3. Et Cardinalis Bel- larminus tom. 3. Controv. lib. 4. cap. 23. etſi ingenuè fateatur diſputari adhuc inter Theologos, an qui ſub utraque ſpecie Eu- chariſtiam ſuſcipit, amplius aliquid conſe- quatur gratiæ, quàm qui ſub una tantùm ſpecie Sacramentum ſumit, ait Concilium eam non diremiſſe controverſiam, utrùm Pplus gratiæ non neceſſariæ ad ſalutem per- cipiat qui ſub utraque, quàm qui ſub alter- utra ſpecie communiecat; ſed probabilius eſſe putat, & ad S. Synodi ſenfum propiùs ac- cedere, æqualem fructum conſequi utnrum- que, tam qui ſub urraque, quàm qui fub una tantùm ſpecie Euchariſtiam ſuſcipit, Kk 2 dum- Sz Sebtio II. dummodò uterque bene ſit ad illam pereci⸗ piendam diſpoſitus, ùt bene advertit Tour- nely tom. 2. de Saeramento Euchariſtiæ p. 71. Edlt. Pariſien. Zertiò, ex inſtitutione Euchariſtiæ ſüb utraque ſpecie non bene infertur, præcepto divino Jümendam ſub utraque ſpecie. Quod Chriſtus Jeſus in ultima Cona ſub utraque ſpecie Sacramentum hoc inſtituerit, & ſub utraque itidem ſpecie Apoſtolis de- derit, non inde tamen bene infertur Fideles præcepto obligari divino ad illud ſub utra- que ſpecie percipiendum. Conſonat Tri- dentina Synodus cum Conſtantienſi Conci- lio, quo docemur Seſſ. 21. ex eo quod Chri⸗ ſtus Euchariſtiam ſub utraque ſpecie inſtitue- rit, non recte colligi utriusque ſpeciei Connnunio- nem à Domino præceptam eſz. Et ſanè ſi Chriſti inſtitutioni in omnibus hærere veli- mus, Euchariſtia prœbenda eſſet tantùm poſt Cœnam, cæterâque omnia ſervanda, quæ Chriſtus geſſit; quod quidem nemo non videt quantum à vero abſit. Dicen- dum igitur, Chriſtum ſeſum Euchariſtiam inſtituiſſe ſub utraque ſpecie; ac ſub utra- que quidem ſpecie voluiſſe ſumi à Sacerdote, qui ſacrificium offerret; cùm verò ſumere- tur ùt Sacramentum, ſub alterutra ſpecie accipi, (onle eipi Murh Mieer lite e⸗ gench queb Ppret Chri QOuud imtelli enim Orhni durm Poſte deci illa: D. ſeer Ho ormn prun d in acli Utra ſtitut eci uir Edir untn Ceut nliinen osd Aih nr 1 ſCeEe. godc? Aynms erſ n ſucn 1 Nenn Doer⸗ anum ſbim ane Olner m e ch De Saecrificio Miſſe. 515 accipi, quam potiſſimum ſtatuiſſer Eccleſia. Matthæus cap. 26. ſcribit: Accipiens (Jeſus) Calicem gratias egit, &* dedit illis dicens: Bi- bite er hoc omnes; ubi voce illà omnes intelli- gendi ſunt Apoſtoli, ad quos Jeſus tunc lo- quebatur, quibusque ſui Sanguinis Calicem præbebat. Et apud Marc. cap. 12. declarat Chriſtus ſeſe, quæ diceret, omnibus dicere: Quod dico vobis, omnibus dico. Sed hoc ita intelligendum, ut omnes vigilent; aliter enim exiſtimandum eſſet, illud quoque omnibus dixiſſe, ut irent in univerſum mun- dum docentes & baptizantes. Lucæ cap. 22. poſtquam Chriſtus Apoſtolis ſuum Corpus dedit dicens: Hoe eſt Corpus meum, adjecit illa: Hoc facite in meam commemorationem; & D. Paulus I. ad Corinth. cap. 11. poſt Con- ſecrationem Calicis narrat Chriſtum dixiſſe: Hoc facite, quotiescunque bibetis, in meam commemorationem. E quibus Sacrarum Scri- pturarum locis rectè inferri poſſe videtur, ad inſtitutionem quidem Sacramenti divinum additum eſſe præceptum Communionis ſub utraque ſpecie; atque ita verum eſſe, ex in- ſtitutione ſuſcipiendum eſſe Sacramentum non ſolùm ſub ſpecie panis, ſed etiam ſub ſpecie vini. Verùm ea verba Lucæ: Hoc facite in meam commemorationem, Chriſtus dixit poſt conſecrationem panis, & ante conſecrationem Calicis; & verba D. Pauli, K k 3 Hoec Sebtio II. Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam com- memorationem, non abſolutè, ſed hypothe- ticè dicta ſunt, ut ſenſus eorum ſit, non ut omnes teneantur & Calice bibere, ſed quo- tiescumque biberint, in Chriſti bibant me- moriam. Ac ſi locum Joannis refricare ve- limus,, Miſi manducaveritis carnem Eilii homi- nis, & biberitis ejus Sanguinem, non babelitis vitam in volis (quo textu malè accepto Pe- trus Dreſdius Scholanum Pragæ Magiſter ſæculo 14. perſuaſit jacobello Miſnenſi, qui tum Pragæ concionabatun, ut populo præ- dicaret, æternam non poſſe ſalutem obtineri, niſi Corpus Chriſti ſub vini quoque ſpecie ſumeretur, teſte Æänea Sylvio in Hiſt. Bo- hemor. cap. 35.) Præter illa, quæ ex S. Tri- dentina Synodo huc deprompfimus, ex- pPendenda eſt panticula c7g, quæ naturà qui- dem ſuâ conjungit, ſed ſœpenumero in ſa- cris paginis vim disjunctivam habet. Exodi cap. 2I. Qui pereuſſenit patrem ſuum, aut ma- Zrem, morte moriatun; ubi Hebræus textus habet, qui pencuſſerit Patnem && MWmrem, mor- te moniatun. Et Petrus ad claudum, quem ſanavit Actor. cap: 3. dixit: argentum && au- vum non qſt mihi; ubi illud ſignificare voluit, ſibi neque eſſe aunum, neque argentum. Prætenea ſumptio panis, & Calicis hauſtus, S im eo Joannis loco partieulà &τα conjun- a videntur, in aliis ſacræ Scripturæ Uon upe- 516 Pert g ineo Pular Corin ducen mini Domn, cat i ſtis Pulan — ſeumrenn. Uypote t, won K. bbinne. Kicnef. Mil. MWi epol⸗ Mgke erl, one. Chini ero in et. , u enn mſl⸗ 4 en ℳ. olly Celtwen gel ote, cnli⸗ ſ De Sacrificio Miſſæ. 517 ſuperias allatis particulà vel disjunguntur: ex quo apertiùs intelligitur, particulam &* in eo D. Joannis loco intelligendam non co- pulativè, ſed disjunctivè. D. Paulus I. ad Corinth. cap. II. ait: Eaque quicumque man- ducaverit panem bunc, vel biberit Calicem Do- mini indignè, reus erit Corporis & Sanguinis Domini: idem autem paulò poſt: Qui man- dutat && bibit dgne , Judicium ſibi manducat bibit, non dijudi icans Corpus Domini; ubi ſatis manifeſtum eſt, particulam & non co- pulativè, ſed disjunctivè eſſe accipiendam. Apud Eeteres fuiſſe conſuetudinem ſumendi Eu- chariſtiam ſub ſpecie penis tantum. Non infrequens erat, ùt ait Tridentina Synodus, ſuperioribus temporibus Sacra- menti uſus ſub utraque ſpecie: quo illud ſignificatur, tamerſi uſus eſſet ſumendi Eu- chariſtiam ſub utraque ſpecie, haud ita ta- men rara fuiſſe eorum exempla, qui illam ſub una tantùm ſpecie ſumerent. Namut Eu- chariſticæ Communionis omittamus exem- pla, quæ infantibus, aut moribundis præbe- bartur, atque ut de Euchariſtia ſileamus, quam ſecum Fideles domum ſuam defere- Pant, quà ſe reficerent vel in itinere, vel cùm ad Eccleſiam venire non poſſent, ut Sa- crificio intereſſent; quibus in caſibus non KkKk 4 deſunt 518 Sectio II. deſunt in Eccleſiaſtica Hiſtoria plura exem- pla Euchariſtiæ ſub alterutra ſpecie ſuſceptæ; atque ut ab hiſce privatis ad publicas Com- muniones tranſiliamus, quibus inter Miſſa- rum ſolemnia Sacramentum diſtribuebatur; luculentiſſimum habemus in Eccleſia Roma- na ante Pontificatum Leonis Magni argu- mentum promiſcui usús Euchariſtiæ vel ſub utraque, vel ſub alterutra ſpecie. Nam cùm Manichæorum hæreſis Sectatores quidam Romæ deprehenſi eſſent, qui inter cæteros errores affirmabant, vinum opus eſſe Dia- boli, & latitantes ſe immiſcerent cum Ca- tholicis, & cum iis palàm ad Eccleſiam ſum- pturi Euchariſtiam ventitarent, juſſit S. Leo taimquam Manichæos habendos puniendés- que, quotquot Euchariſtiam ſub vini quo- que ſpecie non ſumerent: Cumque (verba ſunt S. Pontificis ſerm. 4. de Quadrageſima) ad tegendum infidelitatem ſuam noſtris audeaunt intereſſe myſteriis, ita in Sacramentorum Com- munione ſe temperant, ut interdum tutius late- ant: ore indigno Corpus Cbriſti accipiunt, ſan- guinem autem redemptionis noſtræ haurire omni- no declinant. Quod ideo veſtram volumus ſcire ſanctitatem, ut vobir ejusmodi homines & his manifeſtentur indiciis, & quorum deprehenſe fuerit ſacrilega ſimulatio, notati & probibiti ſancétorum ſocietate ſacerdotali auctokitate pel- lantur. . Mani- — Manic H cujos Liber ces, bis Mur d lile nione cul cemznn inn, que, Wreſt (clbn Jui mut min Sunn Rom Urag II P — l elen lept Con er M bvebenn ſa on- Ni Ee umchn qucdn (Leto ele. cund n. 18le jende⸗ n⸗ (ſen 7 . De Sucrifcio Miſce. 519 Manichaæi Romæ alſtinebant d ſumendo Eucha- riſtiam ſub' ſpecie vini. Eamdem ingreſſus eſt viam S. Gelaſius, cujus tempore publicè ante fores Baſilicæ Liberianæ incenſi ſunt Manichæorum Codi- ces, ùt colligitur ex ejusdem Pontificis ver- bis, quæ refert Gratianus in Can. Comperi- mus de Conſecrat. Diſt. 2. Comperimus, quòd quidam ſumptd tantummedò Corporis ſacri por- tione à Calice Saeri eruoris abſtineant: qui pro- cul dubio (quoniam neſcio qud ſuperſtittone do- centur olſtringi) aut integra Sacramenta perci- tiant, aut integris arceantur, quia diviſio unius ejusdemque Myſterii ſine grandi ſacrilegio non poteſt provenive; quæ poſtrema verba reſpi- ciunt ad prædictum Manichæorum errorem, qui vinum Diaboli opus exiſtimantes, divina mutilabant myſteria, magnique ſacrilegii cri- mine ſeſe obſtringebant. Simulatio Manichæorum vana fuiſſet, niſi alii ecttiam fuiſſent, qui ſub una tantum ſpecie panis communicarent. E quibus illud elicitur, licèt in Eccleſia Romana frequens eſſet ufus Sacramenti ſub utraque ſpecie, cùm à Fidelibus ſumebatur in publicis Eccleſiis, non defuiſſe tamen Kk § exem- 520 Sectio II. exempla Fidelium, qui inter Miſſarum ſole- mnia in Eccleſia acciperent Sacramentum ſub ſola ſpecie panis: aliter enim Manichæi non ſatis ſibi caviſſent, qui ſe Catholicos haberi poſſe putabant, ad Eccleſias ventitando, ſu- mendoque ſub ſola ſpecie panis Sacramento, ut cuivis, qui totam facti ſeriem conſideret, facile eſt intelligere. Quæ CGræcorum ea de re ſit diſeiplina. Pergit Tridentina Synodus dicens, in- troduckam eſſe conſuetudinem, ut qui Miſ- ſam non celebrat, ſub ſola panis ſpecie Sa- cramentum accipiat, idque non ſine gravi- bus cauſis; hancque conſuetudinem ab Ec- cleſia eſſe probatam, quod de Occidentali Eccleſia intelligendum eſt. Nam in Eccleſia Orientali tametſi per Quadrageſimam, Sab- bathis & Dominicis exceptis, Euchariſtia ſub ſpecie tantùm panis præbeatur, & infirmis in limine mortis itidem ſub ſpecie panis mi- niſtretur (Grandior enim Feria 5. in Cœna Domini panis conſecratur, cujus quartam. manducat partem Sacerdos, tres autem reli- quæ partes in particulas, quas meridas, ſeu margaritas vocant, dividuntur, eæque in Sanguinem intinctæ, ſtatimque igni admotæ exſiccantur, ut per integrum annum con- ſerventur incorruptæ, & cùm opus eſt, no: ribun- — Tiune lite, in Sy⸗ temß utrac nis ſacer⸗ in e gum etſi mpr lmn Beru Hau ubt/ lit per / inul lſece ni /, e lunm eu — umb. unt Creimmn 0 ie do l hamenn, Nlcne t. gi. ie d graxi Ue lenel Lecah n; lin ind en. .Cen Clun annl , de n 9 ⸗ ibun De Saerifcio Miſſeæ. 521 ribundis exhibeantur, communi vino emol- litæ, ùt refert Allatius Epiſt. 2. ad Nihuſium in Symmictis lib. I.) Attamen cum publica in templis fit Communio, Sacramentum ſub utraque ſpecie præbetur tum viris tum fœmi- nis ad hunc modum, ut ſcilicet unicuique ſacra porrigatur particula ſanguine intincta in cochleari poſita, cujus exile & prælon- gum manubrium eſt; quam conſuetudinem etſi Humbertus Sylvæ Candidæ Cardinalis improbavit libro adverſus Græcorum ca- lumnias, egregiè defendit Cardinalis Bona Rerum Liturgicarum lib. 2. cap. 18. num. 3. Haud ita multò ante D. IThomæ ætatem intro- ducta Communio ſub ſpecie paenis tantim in Oc- cidentali Ecoleſia. Perfectio Sacramenti non in uſu Fidelium conſiſitit, ſed in Conſecra- tione materiæ. Quod verò ad Occidentalem Eccleſiam pertinet, D. Thomas, qui obüt anno 1274. poſtquam docuit 3. Par. Quæſt. 80. art. 12. ad ſecundum, Sacramenti perfectionem non in uſu Fidelium, ſed in materiæ Conſecratio- ne conſiſtere, ideoque nibil derogari perfectio- ni hujus Sacramenti, E Populus ſumat Corpus ſine Sanguine, dummodo Sacerdos Conſecrans ſumat utrumque, teſtatur in Corpore ejus Ar- ticuli cautè providendum, nequid irreveren- . . ter 22 Sectio II. ter com mittatur adversùs Sacramentum, & ob metum, ne præbendo Euchariſtiam pue- ris, juvenibus, ſenibus ſanguis effundere- tur, in aliquibus Eceleſiis conſuetudinem eſ- ſe introduétam præbendi Euchariſtiam ſub ſpecie dumtaxat panis: Mdeo provids in qui- busdam Eccleſiis obſervatur, ut populo ſanguis ſumendus non detur, ſed ſolum à Sacerdote ſu- matur, quod indicium eſt, haud ita multèò antè uſurpari cœptam hanc diſciplinam, ut qui Miſſam non celebraret, ſub ſola panis ſpecie ſumeret Sacramentum. Huc accedit alia ratio, ne ſcilicet ſimpliciores crederent, totum integrumque Chriſtum non contineri ſub ea ſpecie. Rodulphus Abbas S. Trudo- nis, qui vixit annio 1110. ita ſcribit: Hic &α ibi oautela fiat, ne Preslyter ægris, aut ſanis tribuat Laicis de ſanguine Cbriſti. Nam fundi poſſet leviter; ſimplixque putaret, quod non ſub ſpecie ſit totut Jeſus utraque. Conſuetudinem miniſtrandi Euchariſtiam ſub ſpecie tantùm panis ſtatuit tamquam legem Con- RNantienfis Gnodus adversàs errores Joan- nmis Hus, & Hidrongmi Pragenſis. Rupertus Pullus Cardinalis, qui vixit an. 1160. Par. S8. ſententiarum cap. 3. Prius, in - quit, Corpus, pſt Sanguis à Preshyteris eſt ſu- anendus. Inſtitutio Cbriſti mutanda non eſt &. . Verum Vrun et, Gt Maotun li⸗ ſudr ſer . Aexi Guelt hn Chrif ft d der nß l ntu uo⸗ reye⸗ ur; die ien Char lempe ne nes . muam Kiie ne ſnr end twmn, tumpr funder Goene tam ſt Rirſ le munt an, I pne ed ebeten Vliri TIudo- it / ne t 6 Ni , imn De Sherificio Miſſce. 523 Verùm qualiter à Laicis Euchariſtia ſumi debe- vet, ſponſæ ſuæ commiſit judicio? orjus conſilio & uſu pulehrò fit, ut Caro Chriſti Luicis diſtri- uatur: nimirum periculosè feret, ut ſanguis ſub liquida ſpecie multitudini Fidelium in Eeccle- ſia divideretur; longè periculoſius, ſi infirmatis per Parochiam dJeferretur. D. Thomæ coævus Alexander Halenſis Tractatu de Sacramentis quæſt. 4. S. 3. Chriſtus, inquit, integrè Jſumitur Jub utraque ſpecie. Bene licet ſumere Corpus Gbriſti ſub ſpecie panis tantùm, ſieut ferè ubique fit à Laici? in Rccleſia &. Ecclefia autem iſtud Sacramentum diſpenſare conſuevit ſub ſpecie pa- nis tantiun, tum propter periculum efußonis, quod fortè accideret, ſi ſub ſpecie vini diſpenſa- retur; tum propter vitii infdelitatis amotionem, quod ſe non immerito ſimplicium mentibus inge- reret, ſi ſemper ſub ſpeciebus panis & vini dare- tur; guia ſi ita fieret, poſſent ſimpliciores ore- dere, quòd Chriſtus non contineretur integre ſub altera ſpecie. Ea conſuetudo miniſtrandi Eu- chariſtiam ſub ſola ſpecie panis ſuccedentibus temporibus ob easdem rationes ſe longè la- téque diffuderat, cůmque anno 1415. Joan- nes Hus, & FHieronymus Pragenſis Bohe- miam errore illo ſuo infeciſſent, neceſſarium ſcilicet eſſe ſub utraque ſpecie Sacramentum ſumere Euchariſtiæ, Patres Concilii Con- ſtantienſis Seſſ. 13. ſtatuerunt, pro lege ha- bendam eſſe conſuetudinem jam introductam mini⸗- 524 Sebtio II. miniſtrandi Sacramentum ſub ſpecie dunta- NXat panis, emque condemnandum, qui hujusmodi auderet improbare conſuetudi- nem; juſsitque Epiſcopos curare, ea lex ut obſervaretur. Idem an. 1437. adversùs Ta- boritas & Calixtinos ſancivit Baſileenſe Con- cilium, & Tridentina Synodus anno 1562. adversùs Lutheranos & Calviniſtas. Aſritur doctrina Conſtantienſis Ginodi. Sub alterutra ſpecie æquò Corpus Cbriſti integrum continetur. Hæreticorum calumniæ evertuntur. Omnis doctrina hæc Catholicæ innititur veritati, quæ docet totum integrumque Chriſtum ſuùb ſpecie panis æquè ae ſub ſpe- Cie vini contineri; non enim Chriſtus divi- ſus eſt, nec Corpus ejus eſt mortuum, ut ait Apoſtolus ad Rom. cap. 3. Chriſtus reſur- gens à mortuis jam non moritur; mors illi ultra non dominabitur. Præterea vi verborum Con- ſecrationis veniunt ſub ſpeciem panis Cor- pus, & ſub ſpeciem vini Sanguis, & Cor- pus ſub ſpeciem vini, & Sanguis ſub ſpe- ciem panis, & ſub utramque ſpeciem etiam anima propter naturalem connexionem & concomitantiam, ùt loquuntur, partium Chriſti, qui ad vitam rediit non amplius moriturus; venit itidem ſub utramque ſpe- . . ciem — clem nenn, Atqu Cona kume ellee Pide biber i ej tem. nemmo gratie Ltiam venen mutar tant, con Id hein ſtor Pett nes ſtrue nent dve he i Kent Rdi de Ann un, enc AEI eras. enie nno . G Menn Hie niint ir⸗ ſbhe ns G un1 uni. ien mCie⸗ lo⸗ 40. bſe⸗ nentin Aciun h⸗ (en De Sacrificio Miſſeæ. 525 ciem Divinitas propter hypoſtaticam unio- nem, quàâ cum corpore & anima copulatur. Atque huic doctrinæ, quam ea probaärunt Concilia, nihil quidquam detrahunt quo- rumdam calumniæ; à Chriſtiana nimirum eſſe Charitate alienum, ſubducto Calicis uſu, Fideles uberiori illaà fraudare gratiâ, quam bibendo ſanguinem conſequerentur, quam- vis ejusmodi gratia neceſſaria non ſit ad ſalu- tem. Nam etiamſi hæc opinio vera eſſet, nemo eſt qui neſciat, leges de Euchariſtiæ miniſtrandæ Ritu non modè ad augmentum gratiæ in eo, qui Sacramentum ſuſcipit, ſed etiam ad ejusdem Sacramenti dignitatem & venerationem reſpicere debere; aliter enim nutare dici poſſent illæ etiam leges, quæ ve- tant, ne quis ſœpiùs quàm ſemel eâdem die communicet, & Sacerdotes, ne eâdem die, quod fit in die Chriſti Natali, iterent Sacri- ficium. Vide Cardinalem Pallavicinum Hi- ſtor. Concilii Tridentini lib. 17. cap. 12. ubi Petri Suavis adversùs Concilium criminatio- nes diluit. Legenda eſt etiam Paſtoralis In- ſtructio Cardinalis de Tencin olim Ebredu- nenſis, nunc Lugdunenſis Archiepiſcopi, adversùs Petri Franciſci Courayeri noviſſima Scholia ad Hiſtoriam Concilii Tridentini Pe- tri Suavis, ubi Eminentiſſimus Auctor Tri- dentinum Decretum à ſophismatibus & ma- ledictis hujus Scriptoris egregiè vindicat. 1T reg * 526 Sebtio II. Tres Fidei articuli qui ſpectant ad conceſ- ſionem usus Calicis. Ut hunc ſermonem noſtrum de Com- munione ſub una tantùm ſpecie abſolvamus, reliquum eſt, ut quædam innuamus, quæ pertinent ad diſpenſationem & conceſſionem Calicis iis, qui Miſſam non celebrant. Fidei enim articulus eſt, ad æternam ſalutem ſatis eſſe ei, qui Miſſam non celebrat, Chriſtum Jeſum accipere ſub ſpecie panis tantùm; item Fidei articulus eſt, Chriſtum æquè ſub una, arque ſub altera ſpecie totum & integrum contineri; ad Fidem etiam pertinet, non eſſe improbandam legem, quæ vetat, ne quis Euchariſtiam præbeat ſub ſpecie vini: ſed ad diſciplinam pertinet, Laicis & Sacer- dotibus non celebrantibus, ſi debitæ adſint conditiones, Calicis uſum concedere, eos- que ſub utraque ſpecie Sacramentum per- cipere. Hiſtoria de uſu Calicis ſæœpè Laicit conceſſo poſt bæreſim Huſſitarum, ſemperque ſublaio graviſſimis cauſis. Ubi de re hâc actum eſt, ſemper qui uſum Calicis poſtulàſſent, voluit Eccleſia ut diſertè primùm declararent & profiterento eſe * — ſele ſob un Gnupre Hiſtor iniri, licis, facho, Comm N . MnE ſeee ſonir weri acheck imſtru tann unm Vider Pexrie N onmne U ne lexyoe 0 Enpe Ecn Nel uſ derent un Ulnen Hun,. de lobenn. ns, Neliorn Nr. M tem ſt Chrihr ümmien on ihegnu et, M letat, 1 ecte Wo R end lere, Nunk De Saerifcio Miſſe. 527 ſeſe credere totum & integrum Jeſum tam ſub una quàm ſub altera ſpecie contineri: quapropter Æneas Sylvius ſeu Pius II. in Hiſtor. Bohemor. cap. 52. narrat, quæ ratio iniri potuiſſet, etiam poſt vetitum uſum Ca- licis, concedendi utramque ſpeciem: Quo facto, ſi perſeveraverint Bohemi in ejusmodi Communicationis deſiderio, idque miſsd legatio- ne petierint, Sacer Conventus Bobemiæ ac Mo- raviæ Sacerdotibus communicandi ſub utraque ſpecie perſonas ſibi ſubjectas & in annis diſere- tionis conſtitutas, & guæ id reverenter poſtu- laverint, libertatem impartietur, es conditione adhectä, ut inter communicandum plebem publicèò inſtruant, non ſub ſpecie panis Carnem Chriſti tantùm, ſed ſub ler ſpecie totum & inte- grum contineri Chriſtum. Illud ſemper pro- videre voluit Eccleſia, ut omne amoveretur periculum irreverentiæ erga Sanctiſſimum Jeſu Chriſti Sanguinem; ſed conceſſiones omnes & diſpenſationes cùm eò ſpectarent, ut nationes deviæ ad unitatem. Catholicam revocarentur, aut executione caruerunt, aur eo qui optabatur effectu: luculentiſſimè enim ſemper patuit, eas nationes vel Calicis inter- dictum veræ prætexuiſſe cauſæ ſchiſmnatis, vel uſum Calicis poſtulaſſe, quod non cre- derent verum & integrum contineri Chri- ſtum ſub alterutra ſpecie, aut ad æternam ſalutem non ſatis eſſe Communionem ſub L. 1 ſola 528 Sebtio II. ſola ſpecie panis. Synodum habuit an. 1426. Epiſcopus Pragenſis, quàâà volens tumultus ſedare, cædésque compeſcere, quas perpe- trabant Huſſitæ, ut vetitus ſibi à Conſtan- tienſi Concilio uſus Calicis redderetur, per- miſit, eos ſub utraque ſpecie Sacramentum percipere. Scripſit Gerſon pro Synodo ab Archiepiſcopo habita; ſed Synodale Decre- tum Martinus V. reprobavit, ùt videre eſt apud Raynaldum ad an. Chr. 1426. Apud Henricum Caltiſen Nitriæ & Cæſareæ Ar- chiepiſeopum in Opere adversus Bohemos; cujus textum refert Georgius Caſſander in Liturgia cap. 31. Pag. 78. legimus die Pa- ſchatis cùm Martinus V. juxta aliorum Pon- tifieum conſuetudinem laicis ſub utraque ſpecie præberet Euchariſtiam;, Bohemum quemdam medicæ artis profeſſorem cæteris ſeſe immiſeuiſſe, atque ſub utraque ſpecie acceptà Euchariſtia jactabundum inde abjiſſe, ac gloriantem ſibi ad eum modum à Papa traditam eſſe Euchariſtiam; captum Viennæ, capite damnatum in flumen fuiſſe dejectum. Quod percipiens Papa Martinus ſie ſili ilu- ſum, ex tune ſubtraxit Calicis Communiolens Laicis, necx umquam aliquem communicavit, niſi ſub ſpecie panis tantum, in deteſtationem hereſis Bobemorum, && factæ ſili Uuſionis. Huſus porrò narrationis non facilè eſt tueri veritatem; tum quia Auctor id refert tam- quam — Guam Gditur ces ti Utrae is enle mod man ime (le y — ltan. 14 8tunulr lus en⸗ CAN tennt,le⸗ Ctawenm ront e Ficetet Ater Dohmne nern o Eel⸗ ctumbn b Un Mem ten eni ri, ceh unſenn rteen Sen . Be. Sacrifßcio Miſſe. 529 quam de auditu, tum quòd nusquam pro=⸗ ditum litteris reperimus, Romanos Pontifi- ces tum temporis Communionem Laicis ſub utraque ſpecie præbere conſueviſſe. Bohe- mis & Moravis impensè poſtulantibus Baſile- enſe Concilium conceſſit Calicis uſum, dum- modè in reliquis omnibus ſeſe Eccleſiæ Ro- manæ conformarent, & crederent totum & integrum tam ſub ſpecie panis, quàm ſub ſpe- cie vini Chriſtum contineri; ſed cùm inde plures orti eſſent abuſus, conceſſionem hu- jusmodi revocare oportuit, ùt conſtat ex Epi- ſtola Georgi Bogiebræ Regis Bohemiæ, quæ extat tom. 4. Spicilegii p. 403. Paulus III. & Julius III. ſuis in Germania Nunciis faculta- tem dederunt concedendi uſum Calicis, quâ tamen uti minimè opportunum illi exiſtima- runt. Plures Tridentinæ Synodi tempori- bus ſibi perſuaſerant, eos qui ab Eccleſia Ro- mana deſeiverant, ad unitatem redituros, ſi iis conceſſus fuiſſet uſus Calicis; quibus fa- vere Pontifex viſus eſt, ùt videre licet in Hiſtoria Card. Pallavicini de eo Concilio, & ea in re ſuam operam collocârunt Cæſaris, Galliarumque Regis Oratores, qui omnibus Concilii Patribus ſcriptum quoddam tradide- runt, quo ad ejusmodi conceſſionem Conci- lium impellerent. In Conventu centum & ſexagintaquinque Epiſcoporum eâ re diſcuſsà, tam variæ fuerunt Patrum ſententiæ, ut qui B LI 2 à ſe⸗ 530 Sebtio II. à ſecretis erat ſacri Concili, ægrè octο ſen- tentias potuerit colligere; nec quidquam aliud poſt tot concertationes potuit concludi, quàm ut ea res ad ſummum Pontificem re- mitteretur. Abſoluto Tridentino Concilio, Cæſar flagitare non deſiit à Pio IV. uſum Ca- licis, eumdemque obtinuit. Georgius Caſ- ſander Theologus Belga Cæſari à Conſiliis, qui conſtituendæ pacis ſtudio Communio- nem Laicis in Germania ſub utraque tribui ſpecie nimis cupiebat, quod apparet ex ejus Epiſtolis 102. & 106. quœ rerum in ea re ſe geſtarum duæ ſunt veluti apologiæ, Apo- ſtolicas affert literas in Epiſt. 11I. quibus Pon- tifex ſcribit ad Eccleſiaſticos Electores, ſe graviſſimis cauſis adductum, doctorum ho- minum ac pietate præſtantium conſilio adhi- bito, Apoſtolicæ auctoritatis ſuæ plenitudi- ne Archiepiſcopis & Electoribus Eccleſiaſti- cis facultatem concedere, ſi ita expedire pu- tent, in quo eorum conſcientiam onerat, ut in ſua quisque provincia Catholicos deputent Sacerdotes, qui ſub utraque ſpecie Euchari- ſtiam devotè poſtulantibus adminiſtrent. Præterea Pontifex eorum, qui Euchariſtiam ſub utraque ſpecie præberi ſibi velint, explo- ratam probéque perſpectam poſtulat veræ fidei doctrinæque Romanæ Eccleſiæ profeſ- ſionem, ut ſcilicet in Euchariſtiæ Sacramen- to tam ſub una qum ſub utraque ſpecie Verué iren len, Nee eptis bſol s Eu Er, 9 R m Undas Ee nur fam: Fam ein nelci efkech e non rum tribr imp cleli dus dies krifl bie tum min Cloſt Nidee Kconrl bcem 0Coi nc. cgud CosH unmmmn le l eterein Uneike ubhoekr es, 5 1 ho⸗ Ur er Ocn. en 6 De Sacrificio Miſſeæ. 531 & integrum Chriſti Corpus contineri decla- rent, Eccleſiamque Romanam profiteantur neque erràâſſe, neque etiam errare, quæ ex- ceptis Sacerdotibus Miſſam celebrantibus, ſub ſola panis ſpecie cæœteris Clericis & Lai- cis Euchariſtiam præbeat. Teſtatnr Caſſan- der, Apoſtolicas Literas Cæſarem ad Electo- res miſiſſe, eaque imperâſſe, quæ omnes turbas poſſent avertere. Se etiam ex iis fuif- ſe narrat, qui ea de re ſuam dixerit ſenten- tiam: Ia factum eſt, ut nos quoque rogati no- Rram ſententiam ad illam deliberationem pro ju- dicii noſtri tenuitate adjunxerimus. Denique neſcire ſe ait, quamobrem totum id negotii effectu caruerit: Cur autem hoc negotium huc- uſque quaſi ſuppreſſum & occultum lateat, ſcire non poſſumus. lilud autem probè novimus, rumorem continuò percrebuiſſe, duas ex tribus Lutheranorum partibus Indulti illius impulſu ad Romanam, unde ſeceſſerant, Ec- cleſiam remigràſſe; quod cum conſequenti- bus temporibus falſum eſſe, plurimaque in dies oriri ſcandala, Romani Pontifices intel- lexiſſent, Indultum illud Pi IV. primùm à S. Pio V. deinde à Gregorio XIV. revoca- tum eſt, ùt videre eſt in Par. 2. tom. 21. An- nalium Raynaldi ad ann 1564. num. 35. . LI Lai⸗ 532 —dd&SCeskio I. Quinam boc tempore Euchariſtiam ſub utraque ſpecie ſumant. In ſolemni Romani Pontificis Miſſa Dia- conus & Subdiaconus Sacramentum ſub utra- que ſpecie accipiunt, ùt etiam videre eſt in libro cæremoniali Leonis X. tempore con- ſeripto, qui vulgèò Chriſtophoro Marcello Archiepiſcopo Corcyrenſi tribuitur. Olim Pontifex in ſolemni Miſſa, quam in Coro- natione ſua celebrabat, omnibus Cardinali- bus Diaconis ſub utraque ſpecie Euchariſtiam diſtribuebat: Omnes Diaconos Cardinales ſud manu pretioſo Corpore & Sanguine Cbriſti com- municavit, ſicut de more ſummorum Pontificum ſemper fuit; verba ſunt cujusdam Epiſtolæ de Urbani VI. electione in Spicilegii tom. 4. edi- tæ pag. 306. Nec deſunt documenta, qui- bus conſtat, ſummum Pontificem ante exor- tam Huſſitarum hæreſim Imperatori, Regi, non tamen Reginæ, ſub utraque ſpecie Eu- chariſtiam præbere conſueviſſe. Romam venit ſub Paulo II. Fridericus III. Imperator; ex quo occaſionem Auguſtinus Patritius ar- ripuit ſeribendi libellum de Adventu Impera- toris in Urbem, quem edidit Mabillonus tom. I. Muſæœi Italici. In eo libro deſeripſit Miſſam Patritius, quam Papa celebravit; teſtatur- que, ſolum ſummum Pontificem Sacramen- S . tum tum ſu hereit num, fürn C. onij ſe, 1 De C canten leumn nnaron em lit nen Cer us V. ſs ſole Perarot aris, N Ura apudd conn ſa bo ctiam ſe 6 cratmne ebpinn Müm. wnhe boe — I MN nſbrn⸗ ere el Hore Ne Mae! . On inCN. Crdhan chniſtu Onlr n Nyfiun lcre Olce enni anlee⸗ Pprtt ow“ Irnm li NR. elanl⸗ NNen elkuun⸗ ctaner Nul De Sacrificio Miſſcæ. 533 tum ſub utraque ſpecie ſumpſiſſe, ac propter hæreſim Huſſitarum Imperatorem, Diaco- num, & Subdiaconum ſub ſpecie panis tan- tùm communicâſſe: Communicavit ſummus Pontifex Altaris Sacramentum cum Imperato- re, Diacono, &* Subdiacono de pane tantuùm. De Calice autem; etſi conſuetudo ſit communi- cantes cum Pontifice participare; propter inſur- gentem tamen Huſſitarum, &α Bohemorum da- innatam hæreſim, quæ calicis potationem ad ſa- lutem neceſſariam putat, præter Pontificem bi- bit nemo. Coronatus eſt Bononiæ anno 1530. à Clemente VII. in S. Petronii Baſilica Caro- lus V. Deſcripſit in Diario ſuo Paris de Craſ- ſis ſolemnem Pontificis Miſſam, in qua Im- perator aliique Principes ſub ſpecie tantùm Panis, Diaconus verò & Subdiaconus, quem- admodum etiamnum conſuetudo eſt, ſub utraque ſpecie Euchariſtiam ſuſceperunt, ůùt apud Raynaldum ad eumd. ann. Præter Dia- conum & Subdiaconum, qui in ſolemni Miſ- ſa Pontificis ſub utraque ſpecie communicant, etiam Francorum Reges ex privilegio in die ſuæ Coronationis, & in articulo mortis Sa- cramentum itidem ſub utraque ſpecie per- cipiunt, teſte Spondano ad ann. Chr. 1352. num. 16. Denique idem Pontifex (Clemens VI.) ponderatis ingentilus Coronæ Franciæ in Sedem Apoſtolicam commeritis, Cbriſtianiſſimis Kegi- bus poteſtatem fecit ſub utraque ſpecie, quando- LI 4 rumqué 534 Sectio Ir. cumque id optarent, oommunicandi: qud tamen (As poteſtate rarò ipſi niſi in die inaugurationis ſuc, At. 4. &in viatico mortis utuntur. Sub utraque iti- Kripti dem ſpecie communicant ex ſpeciali privile- Mik gio Eccleſiæ S. Dionyſii prope Lutetiam Dia- oce conus & Subdiaconus in Dominicis Feſtisque ddid ſolemnibus, & ö Miniſtri pariter Altaris Clu- ultise niacenſis Eccleſiæ in omnibus Feſtis de præ- d(dm c cepto, ùt videre eſt apud Mabillonum in dm ſ Commentar. ad Ordinem Romanum num. 9. Ir. Tit. Quando &&* guomodo deſierit Communio ſub etim utraque ſpecie in Ecleſia Komana: & apud erſiæ Moleon in Opere Gallicè ſcripto, cui titulus, qe d Iter Liturgicum per Gallias, Pariſiis edito ann. Qorit 1718. pag. 263. Diaconus verò & Subdiaco. nus Romæ in Baſilicis in Miſſa Conventuali, ern quæ cantatur in Feſtis de præcepto, Eucha- riſtiam quidem ſumunt, ſed ſub ſpecie tan- tùm panis. MM;N n. . . ,.,° A 4 . De Orationibus quæ ſubmiſsa e voce dicuntur in Miſſa. Gnn Diſputatur de Ritu dicendarum quarumdam ( Orationum ſubmiſsd voc. d 6 ORatonum in Miſſa quædam elatů, quæ⸗ (ſipt dam ſubmiſsà voce recitantur. Quæ- Uer nam altà voce, quæve rurſus ſubmiſsa di. eiti cendæ ſint, accuratiſſimè docet Rubrica nie⸗ G alis. — Hdnnn itſie ngei⸗ Dii. tunbr Fel . cehe Onm i noung Muniſt D itinss dion Ubcheo⸗ ennel Puch cle i De Sacrificio Miſſæ. 535 ſalis. Suarez in 3. Par. tom. 3. Diſput. 83. art. 4. Quæſt. 83. ſect. I. ait, nullum in ſacra Scriptura locum reperiri, quo jubeamur in Miſſa quasdam elatà, quasdam verò ſubmiſsâ voce Orationes recitare; id quidem in ſe ααωſ̈oνορνWο eſſe; Eccleſiam tamen gravibus juſtisque cauſis adductam voluiſſe, ut quæ- dam orationes elatà voce recitentur, quæ- dam ſubmiſsà, quæ vulgò appellantur Secre- tæ. Hujusmodi Ritum hàâc ætate nonnulli etiam & noſtris oppugnarunt. Nos Contro- verſiæ præcipua capita indicabimus, ſanam- que doctrinam optimorum Scriptorum au- toritate muniti propugnare conabimur. Secreta appellatur, quia ſecretò dicitur. Vertus confutatus. Quæritur primò Etymologia vocis ſecre- ta. Boſſuetus in explicatione Miſſæ innuit vocem hanc originem ducere à ſecerno, quod eſt ſeparo; Orationes enim, quæ ſecretæœ di- cuntur, tum recitabantur, cum Pœnitentes & Catechumeni Eccleſià pulſi eſſent, vel poſtquam ſeparatæ fuiſſent oblationes. Ver- tus Secretarum infenſiſſimus hoſtis, quique, ſi ipſi poteſtas fuiſſet, totum Canonem juſ- ſiſſet & ipſa Conſecrationis verba altà voce recitari, præcipiti, quo eſt judicio & audaciaâ affirmavit, quod Boſſuetus ſubdubitans & LI 5 hæſi- 536 Sectio II. hæſitanter propoſuerat. Monitus Martene à Mabillono, ejus audaciæ ut ſeſe opponeret, præſertim cùm non eàâ eſſet Vertus, quà ar- bitrabatur doctrinà, veram arripuit ſenten- tiam propugnandam, Orationes ſecretas id- circo appellari, quia ſecretò recitentur; ejus- que verba ſunt hæc lib. I. de antiquis Eccle- ſiæ Ritibus cap. 4. art. 7. n. 5. Poſtea Sacerdos Orationes, ſeu Collectas, Secretas dictas, eo quod ſecreto & ſub ſilentio dicuntur, recitat. Srio, nonnullos ſacrorum KRituum ſtudioſos ſecre- tas à verbo ſecerno appellatas velle, eò quòd ſu- per materiam ex Fidelium oblationibus ſepara- tam && ſecretam recitantur. Sed hi conjecturig ſuis plus æquo indulgentes, nullo veterum teſti- monio nituntur; eisque refragatur antiquus liber Sacramentorum manuſoriptus Eccleſiæ Iuronen- ſis, in quo Orationes prædictæ non ſecretæ, ſed arcanz nuncupantur; cui adicere poſſumus omnes antiquos Sacrorum Fituum Expoſitores, qui ſe- cretas à ſecreto & ſilentio derivent. Amala- rius Scriptor 9. ſæculi de Eccleſiaſt. Offic. lib. 3. cap. 20. de ſecretis loquens ait: &cre- ta ideo nominatur, quia ſeeretò dicitur. Con- ſonat Rhemigius 10. ſæculi ſcriptor, & idem ſcripſit Ildebertus ſæœculo 12. in Expoſitione Miſſæ. Quapropter Longueval Hiſtor. Ec- cleſiæ Gallicanæ tom. 5. Pag. 387. tom. 6. Pag. 471. & tom. 8. pag. 534. e0sS increpat, qui vellent ſecretas altà voce recitari. Sub-= ment Tric mnat Romea ſecrat Vernn ba ſil Alnte pud gieoc ionem Aumn de Canon Cller Sacri ilud, ſem / ſuur. Me Ordi Ne t0 det: D jer o⸗ ſeild Martene Pporer , itſene: lcreit utzeſs Us⸗ 1Rnk M, 6 ſmn ſrſene Mlini ſ un Tutone eé, utt , M : N De Saerificio Miſſe. 537 Submiſid voce non fignifcat ſine cantu, at ca- villatur V'ertus. Et quoniam vetera præſcribunt monu- menta, ut ſubmiſid voce Canon recitetur, & Tridentina Synodus, ùt infra dicemus, da- mnat eos, qui improbare audeant Eccleſiæ Romanæ Ritum, quo pars Canonis & Con- ſecrationis verba ſubmiſsà voce recitentur, Vertus ex hac ſe evolvit difficultate, ea ver- ba ſubmiſid voce explicans ſine cantu, quod ante illum Gerardus quidam obſervaverat apud Georgium Caſſandrum in Opere Litur- gico cap. 28. pag. 65. Mon arbitrandum, Ora- tionem eam dici ſecretam, quaſi non liceat Laicis eam vel néſſe, vel audire; ſed quia juxta atque Canon non cantetur voce altiore. Et Matthæus Galenus Veſtrapellius de ſacroſancto Miſſæ Sacrificio Antuerpiæ ann. 1574. cap. 21. Nam illud, per ſilentium, nihil aliud, qudm elamo- rem negat, & elatæ vocis cantum, cui adver- Jatur. Verùm vetuſtiſſimus Ordo Romanus ante mille annos ſcriptus pro Monaſteriis Ordinis S. Benedicti, quem vulgavit Marte- ne tom. y. Theſauri Anecedotorum hæc ha- bet: Dicat Orationem, & ſecreté, nullo alio audiente, niſi tantiu ut venerit ad hoc verbum, per omnia ſæcula ſeculorum. Ex quo quivis facilè intelligit ſubmiſßid voce non ſgrunſege⸗ ie 5338 Sectio Il. ſine cantu, ſed ſecretò, ùt bene notat idem Martene loc. cit. pag. 10I. & 102. Porrò cum plura notatu digna in hoc Ordine (quem modò memoravimus) videantur, illul præſertim ſingulari conſideratione ponderandum, quòd Ora- tiones poſt Oblationem dicendæ ſocrets nullo au- diente recitandæpræſeribuntur: qui locus ſuffcere debet ad refutandos non nullos novitatum amato- res, qui contra univerſalis Romanæ Eccleſiæ con- ſuetudinem, proprid auctoritate integram Miſſam, Jecretas Orationes, Canonemque ipfum eodem vo- cis ſono, hoc eſt alts pronunciann. Nam quod reſpondent variis antiquisque Auctoribus Secre- tas & Canonem ſub' ſilentio recitari præſoriben- tibus, quod, inquam, ajunt ſilentium apud illos cantui tantàm non altæ voci opponi, omnino falſi convincitur, ut nullus ſit amplius effugiendi locus, cùm ſecretè, nullo alio audiente, ante annos mil- le in Eccleſia KRomana, aliisque ipfius Ordinem ſequentibus hac dicerentur. Concilium Tridentinum cùm ait ſubmißsd voce, non intelligit ſine cantu. . Quòd verò ad Sacram Tridentinam Sy- nodum attinet, qui poteſt accipi ſubmiſßd vo- ce quaſi ſine cantu ſignificet, cùm nemo un- quam contenderit, Canonem & Conſecra- tionis verba eſſe canenda? Profectò Catho- licos inter & hæœreticos tota controverſia in 60 De Sacriſtcio Miſſe. 539 e duntaxat fuit, quòd hæretici non decere 4 eglamitabant, Populum ſecretarum verba non in audire, Ritumque eas ſecretèò recitandi irri- 8 debant, & Magorum conſuetudini ſimilem Weelſſe blaterabant, qui in ſuis incantationibus gliti quædam verba ſubmiſsà voce immurmurant. H Puc accedit, quod Concilia Provincialia, ac ſfen Præſertim Mediolanenſia ſub S. Carolo Bor- AH romæo, qui jure Sacri Tridentini Concilii Men fidus interpres eſt habitus, jubent, eas pre- M;ͤs ces ſubmifsa voce recitari. Cùm autem lner. ipſum Concilium ad S. Sedem, quæ ad Miſ- mdd ſale & Breviarium pertinent, itidemque ſuo- ulIn rum interprerationem Decretorum remiſiſ- Alnlr. ſet, S. Pius V. in Rubrica Miſſalis poſtquam H præſcripſit modum recitandi Orationes, quæ ninſfi dicuntur voce altà, de iis, quæ ſubmiſsà vo- nb ce ſunt recitandæ, ait: qucæ verò ſecretò dicen- unni da ſunt, ita pronuntiet, ut ipſemet ſe audiat, o *à circumſtantibus non audiatur. Videatur Joſephi Langleti Archiepiſcopi Senonenſis Inſtitutio Paſtoralis adversùͤs novum Miſſale Trecenſe anno 1737. Pariſiis editum, p. 21. 28. & 29. o Ge⸗ ſæculo incœperit diſciplina recitandi Canonem u. = Jecretò. Quidam profectam putant ex miracu- v. lo, quod narratur in Prato ſpirituali. Eeer Secundò quæritur, ſæculône incœperit Ct⸗ 38. an 10. diſeiplina recitandi ſubmiſsà voce rn Cane- 4 540 Sectio II. Canonem & Conſecrationis verba, ita ut ſu- periori tempore altà, & quæ ab omnibus in- telligeretur, voce omnia recitarentur. Joan- nes Moſchus, qui anno 620. vel 630. ſcripſit Pratum Spirituale, quod opus laudatur in7. Generali Concilio, narrat cap. 196. pueru- los quosdam in ſecunda Syria paſtorum filios Eccleſiæ cæremonias imitari, & Miſſam ce- lebrare voluiſſe: eorum autem unum, qui Sacerdotem ſimulabat, reliquis duobus Mi- niſtrorum partes agentibus, memorià com- prehenſa habuiſſe ſanctæ oblationis verba; pueri enim qui Miſſæ aderant, juxta Eccle- ſiæ conſuetudinem prope Altare adſtabant; & in quibusdam locis Presbyteri altà voce ſacrificii verba proferebant. Cum igitur puer ille jam in eo eſſet, ut panem frangeret, ſéque communicaret, ignem Cœlo delapſum petram, quæ veluti in Altare erat erecta, omniâque quæ ſuper eam locata erant ab- ſumpſiſſe; pueros prope exanimatos conci- diſſe; tandem, poſtquam ad ſe ex illo deli- quio rediiſſent, rem omnem narraſſe; de qua factum certiorem Epiſcopum ad ipſum locum ſe contuliſſe, ibi & viam, qua Cœlo ignis delapſus fuerat, obſervàſſe, & rem ut geſta erat cognoviſſe, puerisque in Monaſterium collocatis, in eodem loco, ubi ejusmodi mi- raculum contigit, templum extruxiſſe. ſe Joannes Moſchus teſtatur accepiſſe à . gori porie Gore chum tum mirae lum enim harra ſatur umpl do Perar Daſte Shor En Iunoa =- S S=S — — inl Dnibidit tut ſon oſ Cawrinn 6. pven⸗ hrunt Hum, Ohisl ril Co 6 ferbe ece⸗ öltebeen Al voet n iiur nget⸗ Cephin t ereit enan vne loce l mtrun in; Eun CAt . 1 De Sacrifcio Miſſe. 541 gorio quodam ſumma ſinceritate viro & Can- dore, qui affirmavit ſe ex illis pueris unum de facie noviſſe, itémque noviſſe Mona- chum ex iis, qui in Monaſterio degebant cum æde illa conjuncto, quæ tempore illius miraculi extructa fuit, id eſt circa 6. ſœæcu- lum ſub Imperatore Juſtiniano. Moſchus enim qui vivebat anno 620. ſeu 630. rem narrat, non quæ noviſſimè contigiſſet, te- ſtaturque traditam à ſene quodam, qui non amplius vivebat, quique rem hanc, ùt mo- dèò diximus, à quodam ex illis pueris acce- ꝓperat,; & à Monacho illius loci; ac de Mo- naſterio quidem loquitur quaſi jam Mona- chorum numero KHlreret. Ejus ſententiæ aſſertores Honorius, Belletus; Innocentius IlI. Sæculo 10 ineunte eam diſci- blinam introduöätam eſſe exiſtimat Card. Bona. Scriptores 1I2. ſæculi informem quam- dam confuſamque hujus miraculi notitiam habuêre, quin tamen nôſſent, quis auctor rem narraverit, quibusque id miraculum cir- cumſtantiis contigerit. Honorius qui vixit anno 1120. in Gemma animæ lib. I. cap. 102. de hac re mentionem facit; ſed illud addit, ſtatim ac prolata fuerunt conſecrationis ver- ba ſuper panem & vinum, apparuiſſe car- . nem 542 Sectio Il. nem & fanguinem; & pueros amiſsà vitâ concidiſſe; nec conſiderat, ſi omnes igne Cœlo delapſo eſſent abſumpti, ſuperſtitem futurum fuiſſe neminem, qui rem narraret: inde factum ait, ut Concilii cujusdam decre- to Sacerdotes juberentur verba Canonis ſub- miſsà voce recitare. Rem Honorius narrat, veluti incerto vulgatam auctore, per verbum fertur. Verùm Belletus Honorio ſuppar rem hanc veluti fide dignam rerulit; & qua putat conſuetudinem eſſe profectam ſecretò reci- tandi Canonem. Ex quo quidem facto (ſcri- bit in explicat. Divinor. Officior. cap. 44.) ſtatutum fuit, ut poſtbac tacitè ac ſubmiſiè dicere- tur. Ad hanc rem Innocentius III. etiam reſpi- cit, cum le ſacro Altaris miniſterio l. 3. P. I. ait: Decrevit Eccleſta, ut hætc obſecratio, quæ ſecreta cenſetur, à Sacerdote ſecretè dicatur: un- de fertur quod cum ante conſuetudinem, duc poſimodum inolerit, quidam Paſtores in agro ſu- per panem &ο vinum ſacra verba proferren ,re- pentè carnem & ſanguinem coram ſe inveniren, atque inde divinitus percuſſi atque igni conſumpti interirent. Hæœc itaque ſunt, quibus inniti- tur eorum ſententia, qui ſtatuant hanc diſci- plinam ſecretarum orationum ſæculo S. eſſe exortam. Cardinalis Bona aliis & omnino diverſis permotus rationibus exiſtimat, anne ſæculum 10. omnes preces à Sacerdotibus elatà voce recitari con ſueviſſe, eôque ſæculo in- — ineun miſsi turi. E hanc fectd tem ea ie Pium OCtav men gravx tert, Gra Hiſt tuali en ſonna gare luey, ne u 1005 ere, l0 le ree Is, od Gnist nez in pertte Dnüruut Cander⸗ orief finsounm er ren Ppermm uupu. ſed e⸗ le⸗ hh. ſoln nteh⸗ tio, Ntr: e in De Suerificio Miſſee. 54 ineunte ortam conſuetudinem recitandi ſub- miſsa voce Canonem, dt videre eſt Rer. Li- turgic. lib. 2. cap. 13. num. I. Ea diſciplina longè vetuſtior qt ſeculo etiam 8. Ne quis exiſtimet vel 8. vel 10. ſæculo hanc diſciplinam eſſe introductam; ſatis pro- fectò erunt ea, quæ ad hujus Rits vetuſta- tem demonſtrandam mox afferemus. Inter- ea dicimus, nobis minimè probari prineci- pium, unde ortum ajunt Ritum hunc ſæculo octavo; non quèd dubitatio ulla nobis in mentem veniat de illius miraculi veritate; gravis enim & ſynchronus auctor rem re- tert, ùt advertit Goar in Notis ad Rituale Græcorum edit. Venetæ ann. 1730. Pag. 119. Hiſtoriam refert Joannes Moſebus Prati Spiri- tualis cap. 136. cujus auctoritas cum apud plu- res valeat, non ot temerè explodenda, vel ſub- Jannanda; neque etiam nobis eſt animus ne- gare, quasdam ſecretas altà voce recitari con- ſueviſſe in Orientali Eccleſia ex Conſtitutio= ne Juſtiniani, de qua infrà ſermo erit; ſed id nos min mè intell gere fatemur, qui potuerit & re, quæ ſexto contigerit ſœæculo, oriri ſæ- culo octavo conſuetudo ſecretas ſubmiſsâà vo- ce recitandi; cùm præſertim neque Hono- rius, neque Belletus Concilium nominent, quod eam legem condiderit, & apertiſſimè M m con- 544 etio II. conſtet, eos nec de Joanne Moſcho quid- quam compertum habuiſſe quemadmodum ea res fuiſſet. Curdinalis Bonæ auctoritas quosdam decepit. Ratio ipſius Cardinalis affertur. Cardinalis Bonæ nomen & exiſtimatio Vertum commovit, & Tourneux, ut dicen- darum ſubmiſsà voce precum conſuetudinem ad ſæculum 10. referrent. Ejusdem Cardi- nalis auctoritate & ipſi ad eam amplecten- dam ſententiam adducti fuiſſemus, niſi infir- mam eam eſſe cum le Brun deprehendiſſe- mus. Ait Bona, certiſſimum eſſe Fideles ad verba Conſecrationis reſpondere conſue- viſſe, Amen; ex quo infert, ea verba elatà voce eſſe prolata, ut à Populo audirentur; & quia Florus poſtremus eſt omnium ſcri⸗ ptorum, qui de hoc Amen loquuntur, inde ait Bona conſequi, cùm ſceriptor ille nono vixerit ſæculo, paulèò poſt ejus ætatem, 10. ſcilicet ſæculo obſoleviſſe uſum reſpondendi Amen, diſciplinamque ſubmiſsà voce Cano- nem recitandi introductam eſſe: Poſtea ſtaru- tum eſt, ut Canon ſubmißsd voce recitaveiur, 7 ſic deſit ea conſueiudo ſeculo decimo, ut conji- cio; quia poſt Florum, qui nono labente ſæculo vixit, ejus mentionem non reperi apud æi po- RKerioris ſeriptores. De voce Amen ſen doce eor- d Albe ltiai 4A Cor Anm nanmt. tienu Mat Fiat e0 dih Pl in rel ſer in ſac con ſins le he vomn lr. lfoti lug , ——— Cho g Ncnodn n s n. K, G henn dent amecke rehen ſeN Ie ni ſelhach direnn wium - De Saeriſßcio Miſſc. 545 Georgius Caſſander in Liturgia cap. 28. & Albaſpinæus Tractatu de Veteri Eccleſiæ Po- litia in adminiſtr. Euchar. lib. 2. cap. 14. Antiquitus poſt verla Conſecrationis populus reſpondebat, Amen. Sanè inficiari poteſt nemo, populum poſt Conſecrationem reſpondere conſueviſſe Amen. Juſtinus Martyr. Apolog. 2. Zermi- nante, inquit, Sacerdote Orationes, & gra- tiarum actiones, omnis qui adeſt Populus accla- mat dicens Amen, quod Hebraica voce ſignificat, Fiat. Tertullianus de ſpeéëctaculis cap. 25. eos increpat, qui poſtquam in Miſſa reſpon- diſſent Amen, ad ſpectacula venirent, & ap- plauderent gladiatoribus: Eo ore, quo Amen in ſanctum protulerant, gladiatori teſtimonium reddere non verebantur; ad quem locum ob- ſervat Goar loc. cit. non dicere Tertullianum in Sancto, hoc eſt in ſacrificio, ſeu in loco ſacro, ſed in Sanctum, id eſt in teſtimonium conſecrationis Corporis Chriſti. D. Ambro- ſius libro de his qui initiantur ira ſcribit: An- te benedictionem verborum cœleſtium alia ſpecies nominatur; poſt conſecrationem Corpus ſignifica- tur. Lpſe dicit ſanguinem ſuum. Ante Conſe- crationem aliud dicitur. Poſt Conſecrationem ſanguis nuncupatur. Et tu dicis Amen, boc t, verum eſt: quod os loquitur, mens interna Mm 2 fatea- 546 Sectio II. —2 Fateatur; quod ſermo ſonat, affectus ſentiat. Et- S. Leo ſerm. 6. de Jejunio ſeptimi menſis: Hoc ore ſumitur, quod Fide ereditur; & fru- ſtra ab illis Amen reſpondetur, à quibus contra id, quod accipitur, diſputetur. Et Florus, quem ùt diximus afferunt, ut demonſtrent hanc conſuetudinem non ultra decimum ſæ- culum perduraſſe, ita ſcribit in expoſitione Miſſæ: Amen autem, quod ab omni Eccleſia veſpondetur, interpretatur verum non ubicumque, & quomodocumque, ſed myſtici religione. Hoc ergo ad tanti mſterii Conſecretionem, ſicui * in omni me Oratione, reſpondent Fideles, && reſpondendo ſubſeribunt. Sed ex eo quod populus reſpondebat Amen poſ Conſecrationis verba, non conficitur Canonem recitari conſueviſſe elat voce. Sed ut ad rem propiùs accedamus, non ſatis eſt Amen ad probandum, Secretas & Conſecrationis verba altà voce conſueviſſe recitari; nam etiamnum in Canone pluribus in locis reperitur Amen, quæ vox dicitur à Sacerdote, qui Secretas & Amen ſubmiſsà recitat voce. Non ſatis eſt dicere, Amen dici à populo conſueviſſe; nam nunc quo- que in fine Canonis, cùnm Sacerdos illum ſubmiſsà voce recitaverit, vocem tollit di- cens: Per omnia ſæcula ſæculorum: Et Pohe⸗ us vsre poprl Conl ba C. Prob rum quoe ſim lum Conl niS V ci⸗ Galln malit berun Prine Dilon ipe Amen ler cont nec Per legru⸗ entio Der o⸗ ec. ſend Verber lahn — ſunn. 1 ni meli⸗ lut ant EtFhs enonlte lnunt , Lunl Giung t. M ſers I l — ſmen (Moſen e. , 11 eclenß coli e . en i De Saerificio Miſſæ. 547 lus reſpondet Amen. Probandum itaque eſt populum dicere conſueviſſe Amen non poſt Conſecrationem, ſed ſtatim poſt prolata ver- ba Conſecrationis panis & vini; quod non probant allata Patrum aliorumque Scripto- rum loca, quæque ampliùs afferri poſſent; quod ſingulis perpenſis oſtendit luculentis- ſimè le Brun cit. tom. 4. qui concludit popu- lum non dixiſſe Amen ſtatim poſt formam Conſecrationis, ſed ad finem gratiarum actio- nis, vel cùm adſtantium aliquis Sanctiſſimum ſuſecipiebat Sacramentum. In veteri Miſſali Gallieano, quod typis edidit Cardinalis Tho- maſius, in Sacramentario pag. 430. non ha- betur Amen poſt verba Clnſcctatiomis. In rimo Ordine Romano, quem vulgavit Ma- Tinonus in Muſæo Italico tom. 2. pag. 12. qui vetuſtior exiſtimatur Gregorio Magno, Amen reperitur in fine Canonis. Teſtatur le Brun tom. 2. pag. 257. ſe accuratè vetuſta contuliſſe Miſſalia usque ad 12. ſæculum, nec alibi reperiſſe Amen, quàm poſt verba, Per omnia ſæcula ſeœculorum. Micrologus in- tegrum affert Canonem, quem dicit ſub ſi- lentio recitandum, & ponit Amen ad verba, Per omnia ſeæcula ſeœculorum. Yvo Carnotenſis de Convenientia veteris & novi ſacrificii di- ſertè ait, non alibi Amen reperiri quàm poſt verba, Per omnia ſeæcula ſieculorum. Ejus ver- ba ſunt: Zumquam de interioribus ad exterio- M m 3 r6 748 ettio II. ra procedens, aſſenſum Eccleſiæ quærit Sacerdos ſonord voce, Per ommnia ſcœoula ſceculorum: ſup- plet Populus ſuper Oratione ejus locum idiotæ, & reſpondet Amen, bâc und participem voce ſe faciens omnium Chariſmatum, quæ Sacerdos multiplici Sacramentorum diverſitate ſtuduit im- petrare. In recentioris ævi manuſcriptis Miſ- ſalibus reperitur quidem Amen ſtatim poſi- tum poſt Conſecrationis verba; ſed nec ex additionibus privatàâ auctoritate, & contra diſciplinam Romanæ Eccleſiæ injectis fir- mum erui poteſt argumentum; nec illud Amen dicebat Populus, ſed ſubmiſsà voce Sacerdos. In Eccleſia verò Græca altà pro- nunciantur voce Conſecrationis verba, & populus reſpondet, Amen; ſed id introduxit Juſtiniani Conſtitutio, de qua inferids ſer- monem habebimus; neque id umquam ad' Oecidentalem Eccleſiam permeavit; & in ipſa Orientali Eccleſia quædam Orationes Canonis etiamnum ſubmiſsà voce recitantur. Ex diſciplina Arcani, aliisque argumentis Kitus recitandi Canonem ſubmiſßd voce referendus eſt ad prima Eccleſiæ ſcula. Tertiò quæritur, quonam tempere Ritus invaluerit recitandi ſubmiſsà voce preces de quibus agimus; atque ut ad hoc examinan- dum paratiores ag grediamur, præmitten- 5 dum dume literis Lacran Eertimn uas banta ei le cond rarcl mine ſeribi cendtin inter Pax, rin lein & N ham rum uſf Prec lis, gniti eſler. ita⸗ ert leſt, Chen ir 4 t unt nune Un ituin hen 1 n ur il. rin . etl K C “ 1. ee Ul ic up ſelbi, roden dnid gunm i Oeis lecnii De Sacrificio Miſſæ 549 dum eſt ſæculo 4. duntaxat mandari cœpiſſe literis ſacras Liturgias; ſecretiſſimè enim Sacramentorum formæ occultabantur, præ- ſertim forma Conſecrationis panis & vini, quas Epiſcopi memorià cuſtodiebant, trade- bantque iis, quos ſacris Ordinibus initiabant, eà lege ut ſancta verba profundo areano re- condita ſervarent. Auctor Eccleſiaſticæ Hie- rarchiæ, qui ſub Dionyſi Areopagitæ no- mine deliteſcit, fusè de variis Miſſæ partibus ſcribit, ſed nihil de Conſecratione. Inno-. centius I. à Decentio Eugubino Epiſcopo interrogatus, quando in Miſſa danda eſſet Pax, reſpondit dandam poſt expleta Myſte- ria, quæ ſe ait nominare non debere: Cum poſt omnia, quæ aperire non debeo, Pax ſit ne- ceſſario indicenda. S. Ambroſius lib. De Cain & Abel lib. I. cap. 9. num. 35. & de Abra- ham lib. I. cap. 5. num. 38. docet, Mſerio- rum eſſe premendam doctrinam; & alibi, * quaſi operire fido ſilentio. De Sancti ſacrificii precibus loquitur tamquam de rebus occul- tis, myſteriorum plenis, ab hominum co- gnitione ſemotis, quas vulgare periculoſum eſſet: Non divulgemus Orationem, ſed abſceon- dita teneamus myſteria; cujus arcani rationem affert: Sunt enim plurima, quæ cruda diſpli- cent, cocta delectant. Fove igitur pectore tuo alta myſteria, nec præmaturo ſermone, & in- fdis auribus, aut infirmis quaſi incocta com- . M m 4 mittas 550 Sectio II. mittag. In Conſtitutionibus Apoſtolicis, quæ juxta communem doctorum virorum ſenten- tiam collectæ ſunt ſæculo 4. lib. I. cap. 8. proximè poſt Miſſæ Præfationem adnotatum eſt, Pontificem ſecretò orare, ſeu, ùt habet Græcus textus, in ſe ipſo orare; & in edito à Cardinali Thomaſio Sacramentario S. Ge- laſii, qui creatus fuit Pontifex an. 492. Ora- tio, quæ recitatur ſuper Oblata, titulum ha- bet &cretæ. In vetuſtiſſimis formulis Miſſæ celebrandæ juxta Ritum Gallicanum, ante- quam à Carolo Magno Romanus ritus in Galliam eſſet invectus, præſcribitur, ut Ca- non aliæque Orationes ſecretèò recitentur. Præterea in antiquo Ordine Romano, quem citat Micrologus & Amalarius, qui Ordo ut putat Mabillonus eſt ſexti ſæculi, habetur, Pontificem, poſtquàm cecinerit Chorus, Sanctus & Hoſanna, Canonem ſubmiſsâà voce incipere: Surgit Pontifex, & tacitè intrat in Canonem. In Ritu Mozarabo plures ſunt Orationes ſilentio recitandæ: Dicat in ſilen- tio ſuper Oblationem, inter quas eſt Oratio Adeſto, quà conſecrationis forma continetur: Deinde dicat in ſilentio junctis manibus, incli- nando ſe ante Altare hanc Orationem: Adeſto. Huc accedit, quòd in Orientalis Eccleſiæ Li- turgiis præſertim Baſili, & Chryſoſtomi di- ſert& orationes illæ diſeriminantur, quæ altà, ab iis, quæ ſubmiiſsa voce ſunt rccitandk; deere⸗ ſais jusm refer d o mis obler tione Ap Ommr uoa EBecl a5 0 Ad P atio in M la len E nunn — les, Imſenen 1, Chotnnm A inecn n086. 92.0 lumhr lsM. N, M. us i u eclenmn 0,Cen Ocon ubem Cord Gwe int, De Sacrificio Miſx. 551 & cum hujusmodi Ritu conſentiunt Litur- giæ Cophtorum, Æthiopum, Syrorum, Armenorum, Neſtorianorum, & Malaba- rorum. Ex quibus omnibus quis ejusmodi Ritum vetuſtiſſimum eſſe non intelligat? Et ſanè ſi Sacramentorum & Conſecrationis forma altà voce pronunciata fuiſſet, quor- ſum illud arcanum, quod primis Eccleſiæ ſæculis tam fideliter ſervabatur? Vel ipſa vox Secretæ, aliæque voces, quæ idem valent, ſatis ſuperque id evincunt. Itaque quis hu- jusmodi Ritum ad prima Eccleſiæ ſœcula non referat, & veneretur non ſolùm tamquàm ab omnibus receptum Liturgiis, ſed à pri- mis usque temporibus ab Eccleſia Romana obſervatum, quæ illum Apoſtolicà Tradi- tione accepit? Liturgiam, quà tunc Roma- na utebatur Eccleſia, Innocentius I. B. Petro Apoſtolo tribuit, eamque ſervandam ait ab omnibus: Quis neſciat, aut non advertat id, quod d Principe Apoſtolorum Petro Romanæ BEccleſiæ traditum eſt, ac nunce usque cuſtoditur, ab omnibus debere ſervari? Et Vigilius Papa ad Profuturum Hiſpaniarum Epiſcopum pre- cationes mittens, quæ Romæ recitabantur in Mifſſa, ait ſe ita eas mittere ut ab Apoſto- lica acceperit Traditione: Quem ex Apoſto- lica T raditione ſuſcepimus. Legendus tomus4. P. le Brun, in quo monumenta omnia affe- runtur, quibus ea quæ hactenus diximus, M m 5 abun⸗ 552 Sectio II. abundè probantur. Et ſanè haud facilè quem- quam reperias, qui totam hane rem aut accuratiùs aut uberiùs pertractaverit. Legi etiam poteſt paulò antè memorata Joſephi Langlet Archiepiſcopi Senonenſis Paſtoralis Inſtructio, in qua quartus tomus Patris le Brun brevi compendio coêrcetur. Juſtiniani Novelld faäëtum eſt, ut in aliquibus Eceleſtis Orientis ſecretæ dicerentur elatsé voce. Eu Novellä validius aſſeritur vetuſtas diſci- plinæ recitandi ſecretò Canonem. Quartèò quæritur, an ejusmodi quarum- dam ſubmiſsà voce recitandarum precum di- ſciplina mutationem aliquam paſſa ſit. Sexto iæculo mutavit paululùm hæc diſciplina pro- pter Juſtiniani Novellam 137. in cujus cap. 6. hæc habentur: Ad bac jubemus, omnes Epi- ſcopos & Preslyteros non in ſecreto, ſed cum ea voce, quæ d fdeliſſno Populo exauchatur, d- vinam oblationem &° precationem, quæ St in ſancto Baptiſmate, fucere, ut inde audientium animi in majorem devotionem, Dei lauda- tionem & benedictionem efferantur: ſic enim & divinus Apoſtolus docet dicens in priore ad Co- rinthios Epiſtola: Cæterùm, inquit, ſ ſolum benedicis ſpiritu, is qui idiotæ locum implet, quomodò tuæ gratiarum alctioni ſubjiciet Deo Sanctum illud Amen? Siquidem, quid dicas, on ti lut/ d Re ju leire ſaucte voce ſeran, ſro⸗ lgio⸗ lonte 1oſr. ſunt, llet crari moch oble⸗ ſime lurg ſiica non jule nere⸗ ſa 1. lin⸗ hſiu uir n er. ren u Aln Dltn em lk Gr un i 1n u eaundh Kn Cupe⸗ rcht 1 ed, inn,/ De Sacrifcio Miſſc. 55733353 non novit. TIu autem pulchrè gratias agis, Jed alius non ædificatur. Et rurſus in ea, quæ eſt ad Romanos, ſic dicit: Corde quidem creditur ad uſtitiam, ore autem Confeſſio fit ad ſalutem. MWeirco igitur convenit, ut ea precatio, quæ in ſantcta oblatione dicitur, & aliæ Orationes cum voce d ſanctiſſimis Epiſoopis & Presbyteris pro- ferantur Domino noſiro Jeſu Cbriſto Deo no- ſtro cum Patre & Spiritu Sancto: Kituris re- ligioſiſſimis Sacerdotibus, quod ſi quid horum contempſerint, & borrendo Dei & Salvatoris noſtri geſu Chriſti judicio rationem reddituri ſunt, & nos iſta cognoſcentes, non relinquenus quieta &0 inulta. Profectò Juſtinianus ad Sa- crarium admovit manum; nec ſanè ejus- modi probari poteſt Conſtitutio, quod etiam obſervat de Marca in Concordia Sacerdotii & Imperii lib. 2. cap. 6. Quare vereor, ne Ju- ſtinianum damnare cogamur, quod de ſacræ Li- turgiæ Ritibus Conſtitutionem ediderit, quâ my- Ntica verba conecrationis Euchariſtiæ elats voce, non autem demiſsd, ut ſolenme erat, proferri jubet, ut qui locum tenet idiotæ, Amen ſucci- nere poſſit. Præterquam quod enim de Kitu ſacrific5iorum decernere temat, quæ pars diſci- plinæ ſolis Sacerdotibus competit, antiquos Ec- cleſiæ mores ſollicitat, qui, ut reverentia Myſte- riis conciliaretur, preces myſticas demiſéd voce proferri induxerant, ut teſtatur Baſilius. Sed ab hoc Juſtiniani aulo quædam eliciuntur, quæ 554 Sectio II. quæ noſtræ cauſæ mirificè favent. Ad Con- ſtirutionem ſuam conſtabiliendam non affert veterem Juſtinianus conſuetudinem, quà (ſi qua fuiſſet) profectò uſus eſſet. Quod indi- cium facit, Canonis preces ante Juſtinianum demiſsà voce recitari conſueviſſe. Neque etiam dicit, quamdam Miſſæ partem tono recitari ſolitam cantui oppoſito, ſed ſecretò eaque voce, quæ non audiretur; ideõque jubet, deinceps recitari non in Jſecreto ſed cum ea voce, quæ exaudiatur. Igitur ſubmiſdà voce non ſignificat, quod contendunt Novatores, vocem cantui oppoſitam; ſed quæ ab aliis, ùt ſupra monuimus, non audiatur. Affert Juſtinianus D. Pauli verba, quæ ſanè ad hanc rem nihil pertinent. De iis enim Apoſtolus loquitur, qui non ſolùm verba non intelli- gebant, ſed ne illud quidem noverant, de quo ſermo eſſet: ille igitur locus non con- gruit rei, de qua agimus; Populus enim, ſi conſecrationis verba non audit, tamen probè novit, Presbyterum conſecrare pa- nem & vinum, ideéôque ad precationum finem benè poteſt reſpondere Amen. Locus alter Apoſtolh: Corde creditur ad Iuſtitiam, ore autem confeſſio fit ad ſalutem, nihil itidem probat; referendus enim eſt potids ad Fidei Symbolum, quam Fidelium Conventus cor- de credit, & ore confitetur. Quod attinet ad novitatem à Juſtiniano invectam, ſanè nega- — negar Orten rit ef quod Auüme acra cum lit al⸗ Fooni⸗ itche larion ciieer quar- cleſia Niani ut vic eX Rit recen gwid Verd ulem tone reſo Eeen — AdC Von A n Cln. lcürn MN en d Katl ilebe⸗ un ſium Nre⸗ M Nh ins nur. An non 1 ein . l Cleſt enn 9 n , De Sarrificio Miſſe. 555 negari non poteſt, quin ſuum in aliquibus Orientis regionibus ea Conſtitutio obtinue- rit effectum; quod ſatis oſtenditur ex eo, quod de tribus pueris narravimus, ùt etiam animadvertir Menardus in Notis ad librum Sacramentorum S. Gregor. pag. 389. Oratio cum verbis conſecratoriis olim in quibuidam lo- cis altà & clard voce proferebatur, dt teſtatur Joannes Moſebus: Quoniam in quibusdam lo- cis clarà voce pronuntiare ſolent Crationem Ob- lationis Presbyteri, faëtum eſt, ut eam pueri didicerin; idque ingenuè fatetur le Brun: quamquam oſtendit, Orientales aliquot Ec- eleſias arcanum & ſilentium, fruſtra eà Juſti- niani refragante Conſtitutione, retinuiſſe, ùt videre eſt tom. 4. pag. 154. & ſeq. idque ex Ritu etiam, quem ſuprà memoravimus, recentiorum Græcorum apparet, qui voee quidem elatàâ verba Conſecrationis, demiſsâ vVerò alias Orationes Canonis proferunt. Juſtiniani Novelld nibil mutatum in Occidente; nec umquam intermiſſus ritus recitandi Canonem ſecretò. Quintè quæritur, an ullam in Occiden- talem Eccleſiam Juſtiniani Conſtitutio varia- tionem invexerit. Et fidenter planè nullam reſpondemus. Vetuſtiſſimum enim Ritum ſecretò recitandi Canonem & Conſecrationis verba 556 Sectio W. verba Occidentalis Eccleſia ſemper retimit. Abundè id probat le Brun tom. 4. pag. 133. Pprolatis Sacramentariis, Miſſalibus, & Or- dinibus Romanis, quibus oſtenditur uſus ſecretarum precum in Miſſa per ea tempora, quæ Juſtiniani Conſtitutionem proximè ſunt conſecuta. Quod ſi graves fidéque dignos poſt 10. ſæculum Auctores adire libeat, qui ſcripſerunt de Miſſæ ſacrificio, ſanè non deſunt auctoritates, quibus oſtenditur, in Occidentali Eccleſia numquam ejusmodi Ri- tum eſſe intermiſſum. Teſtatur id Innocen- tius III. Belletus, Hugo de S. Victore, Al- bertus Magnus t0m. 21. de Sacrificio Miſſæ Tract. 3. cap. 2. & D. Thom. 3. Par. quæſt. 83. art. 4. ubi ait, Sacerdotem ea clarà voce dicere, quæ ad ſe & ad populum, demiſsà verò quæ ad ſe ſolùm pertinent, cujusmodi eſt oblatio & conſecratio: Quædam verò per- tinent ad ſolum Sacerdotem, ſicut Oblatio, &α Conſecratio, & ideo quæ circa hæc ſunt dicen- dau, occultè à Sacerdote dicuntur. Et D. Bo- naventura in Expoſit. Miſſæ, ubi agir de modo, quo Canon recitandus ſit, Canon, inquit, diſeretè, & ſub ſilentio legendus ſt: di- ſorets, ut verba Canonis nec nimis velociter ſyncopando, vel nimis protrabendo circumſtun- tibus generent tædium. Unde Ecclehia ſtatuit, ut Canon devotè, & ſub ſilentio legatur. Lex ler Tria O quæ- den qua dliar eſt i gis: ure adn/ mea elop mij tio ſub⸗ tnion, . Iimi nele arca nem Cor dit 1 ketini pag ⸗ 6,80. Cnnr ui⸗ enen Mimel e yn ben ſne ltur, i Iee⸗ e, N 4o MN 1 Cen ri ro onn Nin , De Saerifcio WMiſſc. 557 Lex eſt poſitiva recitandi ſecreté Canonem in Tridentina qnodo. Kationes bujus rittis. In Ordinatione Sacerdotum Epiſoopus paululum elatũ voce totain Miſſam recitat. Sextèò quæritur, an ratio & poſitiva ſit quædam lex, quà Canonem aliasque preces demiſsà voce recitare jubeamur; & an ali- quando tota dicatur Miſſa altà voce quæ au- diatur ab omnibus. Lex de ea re poſitiva eſt in Synodo Tridentina, quæ ejusdem le- gis affert rationem ſeſſ. 22. cap. 5. Cum na- tura hominum ea ſit, ut non facilè queat ſine adminiculis exterioribus ad rerum Srnataar meditationem ſuſtolli, propterea pia mater Ee- cleſia Kitus quosdam, ut ſcilicei quakdam ſub- miſsa voce, alia verò elatiore in Miſſa pronun- tiarentur, inſtituit. Et Canone 9. ejusd. ſeſſ. quis dixerit Eccleſiæ KRomanæ Kitum, quo ſubmiſsd voce pars Canonis & verba Conſecra- tionis proferuntur, damnandum eſſe, anathema ſit. S. Synodus reſpieit ad Euchariſtici ſub- limitatem Myſterii, quæ poſtulat, ut nihil neſciat Sacerdos, quædam verò ſint populo arcana; tum & ad Spiritûs Sancti operatio- nem, quæ panem & vinum convertens in Corpus & Sanguinem Jeſu Chriſti non ca- dit ſub ſenſus: Quam conſecrationem Corporis & Sanguinis Dominici ideo ſemper in = arbi- 558 Sebtio II. arlitror celebrari, quia ſanctus in eis manent Spiritus eumdem Sacramentorum latenter ope- ratur effettum. Unde Gracè myſterium dici- tur, quod ſecretam & reconditam babeat diſpo- ſitionem: verba ſunt veteris Expoſitoris Miſ- ſæ apud Martene tom. I. De antiquis Eccle- ſiæ Ritibus primæ edit. pag. 448. Reſpicit itidem S. Synodus ad majorem veneratio- nem, quæ ex ſecreto paritur erga res divi- nas, quæque ſilentio excitatur & alitur, quo fit ut Celebrans Sacerdos, & qui adſtant, quæ ropræſentantur myſteria, meditari poſ- ſint attentiùs. Innocentius III. lib. 2. Myſter. Miſſæ cap. 54. myſticam affert hujus ſilentii rationem, Jeſum ſcilicet videndum ſeſe Ju- dæis non præbuiſſe, cùm agitarent animo eum interficere, ùt tradit Joan. cap. IrI. & idcirco ſilentium Sacerdotis latibulum Chriſti Significare; & lib. 3. cap. I. conſiderat, Chri⸗ ſtum cum palmis & acclamationibus exce- ptum à turbis abüſſe & ſe abſcondiſſe ab eis, non quidem ob metum, ſed quia nondum venerat bora ejus: ſcribit igitur Pontifex: Iud latibulum Cbriſti hoc ſilentium repræſemtat, in quo ceſſante verborum tumultu, ſola dirigi- zur ad Deum imentæ devotio. Quòôd verd ad illud attinet, num aliquando tota Milſa elatà voce recitetur, id in ſola Sacerdotum ordi- natione nunc uſurpatur; non enim Ordi- nandi tam propè altare ſunt, ut olim, cùm tam no ulur 0 done Pie or , munet Mer y⸗ Hiun d lin dſe orshi. s l Nepe elritt Ies qi r, ⸗ nnipe Me eliel le I un n ( 1,r bag eth⸗ it M Dn ⸗ Me De Sacrificio Miſſ. 559 tam Epiſcopus Ordinans, quàm Ordinandi manibus Miſſale tenentes ſubmiſsâà voce ſe- cretas pronunciabant. Nunc Ordinandi cir- ca Altare in genua provoluti diſponuntur, & Epiſcopus, quaſi eos doceat Miſſam ce- lebrare, lentè ac paululum elatâà voce ſecre- tas profert, non eas ut Populus audiat, ſed ut Sacerdotes noviſſimè initiati cum eo poſ- ſint eas recitare, & verba Conſecrationis uno eodémque tempore cum Epiſcopo pronun- ciare; ad exemplum Chriſti, qui voce, quæ ab Apoſtolis audiri potuit, in ultima Cœna panem & vinum conſecravit, ut eos, quos tunc Sacerdotio initiabat, doceret conſecran- di modum, legitimumque Ritum ad con- ſummationem usque ſæculi duraturum. Plures Novatorum conatus ad tollendqum eum ritum. Petri Suavis & Courayeri venenatæ Cenſuræe. Omnes Liturgiæ hbabent preces duasdam elatâ, quasdam ſubmiſsd voce recitandas. Poſtremo loco quæritur, num poſt Sy- nodum Tridentinam extiterit aliquis, qui uſum ſtuduerit introducere altà voce, quæ ab omnibus audiatur, recitandi Secretas, Ca- nonem, & Conſecrationis verba, & quis huic temerario aufo reſtiterit. Primus, qui Proteſtantium nomine Catholicam ea in re Nn ohtre- 560 Sebtio II. obtrectärit Eccleſiam, eſt Petrus Suavis. Contendit, ſecum ipſam pugnare S. Syno- dum. Ea enim docet, in Miſſa multa con- tineri, quæ ad erudiendos Fideles perti- nent, proindéque jubet, Parochos in Miſſa Parochiali eorum aliqua populo explicare; quæ leguntur in Miſſa, præſertim verdò ali- quod Sanctiſſimi hujus Sacrifieii myſterium: hæc verò omnia non benè convenire ait cum Latina lingua, cujus populus eſt impe- ritus, & cum ſecretis Orationibus, quas ne aure quidem percipit. Hanc porrò Sua- vis venenatam Cenſuram, quaſi non ſatis dilucidè ab eo ſit expoſita, rursùs inculcat Courayer tom. 2. Hiſtor. Concil. Trident. pag. 328. Verùm Cardinalis Pallavicinus, & Natalis Alexander Diſſert. 12. de Hiſtor. Eccleſ. ſæculi 15. & 16. art. 12. ſatis oſten- derunt, quàm bene ſecum conveniant Tri- dentini Concilii Decretra. Nam & Latin Miſſa celebranda eſt, & ſecretæ ob rationes adductas ſubmiſsâ voce recitandæ, & Paro- chus ex Altari populo debet explanare; quæ Fideles ſcire oportet ex multis quæ ſa- crificio Miſſæ continentur, eaque minimè explicare, quæ non oportet Populum ſcire. Savary Epiſcopus Seſuviorum anno 1698. quosdam Eccleſiaſticos vehementer incré- puit, qui eo devenerant audaciæ, ut altà voce Canonem recitarent, iis objiciens Ec- cleſiæ = cleſi⸗ ſpen Vit, ſecre man aunn edic nen Plie tet, finge Vert eſle inſe duxi nupe ter e Voce nec ver⸗ chie Cipl kali. Anti ln lere, Murir leb⸗ on Crur — Aant W IlIN S osin n rende. nplar wvenite lin⸗ do, s Pnd⸗ Ned Trcen erlcno⸗ GeH ſs D enum E O tie e, Al De Saerifcio Miſſ. 56 eleſiæ univerſalis diſciplinam, eôsque ſu- ſpenſionis pœnà ipſo facto incurrendà puni- vit, qui in eo quod ad vocem pertihet, quàâ ſecretæ ſunt proferendæ, cum Miſſali Ro- mano non conſentiant. Cardinalis de Biſſy anno 1I710. novum pro Meldenſi Dioceſi edidit Miſſale, ubi qui eam curavit editio- nem, illa Rubricæ verba ſubmiſßsd voce ex- Pplicavit ſine cantu; atque ut callidè inſinua- ret, Canonem altàâ eſſe voce recitandum, ſingulis quibusque Orationibus addidit Amen. Verùm fateri non veritus eſt Cardinalis, ſe eſſe deceptum; & ſuum ipſius Miſſale, ſe inſcio corruptum, cenſurâ notare laudi ſ duxit & gloriæ. Denique notiſſimum eſt nuperrimum Miſſale Trecenſe; in quo in- ter cæteras novitates illa non deeſt, ſecretas voce quæ audiri poſſit à populo, recitandas; nec ferè quisquam eſt, qui neſciat quæ ad- versùs illud Miſſale ſcripſerit Langletus Ar- chiepiſcopus Senonenſis, qui veterem di- ſciplinam ſtrenuè tuetur in Inſtruct. Paſto- rali Pariſiis edita anno 1737. Egregius idem Antiſtes olim Sueſſionenſis Epiſcopus libel- lurmn ſcripſit De vera mente Eccleſiæ in ſacris Cæremoniis, quo Verti fregit audaciam, qui plurimarum ſtudioſus novitatum & illud volebat, ut altâ voce ſecretæ recitarentur. Ejusmodi novam diſeiplinam, quæ Nova- torum operâà ſenſim irrepſiſſet, nemo eſt Nn a2 qui 562 Sebtio II. qui neſciat quantopere Theologi Calli op- pugnaverint. Thiers Tractatu de Super- ſtitionibus tom. I. cap. I. Scriptorum, Pro- vincialiumque Conciliorum auétoritates con- gerit, quibus oſtendit, ſecretas ſubmiſsà voce recitandas. Quærit Juveninus Tra- Catu de Sacramentis, an Sacerdos quasdam quidem preces ſubmiſsâ, quasdam verò ela- tà voce debeat recitare; & reſpondet affir- mando; præſcriptum id eſſe in Liturgiis La- tinis & Græcis, juſſum à ſacris Canonibus; eôsque Sacerdotes increpat, qui zZelum præ- texentes altà voee Canonem recitabant. Re- naudotius, qui ſumma diligentià & curà Li- turgias ferè omnes Orientales edidit, accu- rat& obſervat, quæ altâ, quæ demiſsà voce dicenda ſunt. Nec iis contentus, quæ in notis ſeripſerat, Diſſertationem prœviatn compoſuit, ut lucem afferat veteri Diſcipli- næ, quâ Eccleſia vel ipſis Fidelibus myſteria tegebat ea breviter & ſubobſcurè exponen- déô: Suadet id etiam Ecclefiaſticæ diſeiplinæ a- tio, quæ myſteria tanto ſilentio tegi ubebat, ut non niſi initiatis, & breviter quidem, imò ſub- obſeuriuſculo explicarentur: verba illius ſunt tom. I. Denique ſuprà Mabilloni, Martene, & le Brun ſententias attulimus, quos Scri- ptores nemo ignorat totum hoc argumen- tum exhauſiſſe, nihilque harum rerum ſtu⸗ dioſis reliqui feciſſe, quod addere poſſint. Calli bit Laud nur Lole, lott etian ler/ Plin⸗ Lirun locn ſeer⸗ dor les n Pra dixi mt on Un Gatt Mm Uns — Cll e Ae⸗ Mun, br liatesen 8 Ubais nind Vedn erb et . rvisl: oribus⸗ Aunce⸗ ben. N. Kanil t, l ve en ein⸗ De Sorifcio Miſe. 563 Galli quidam arcani diſeiplinam in Miſſa pro- barunt, ſed rationem commenti ſunt minimè veram. De Canone, ſeu de Miſſæ Secretis ita ſcri- bit Bellotte in Obſervat. ad Ritus Eccleſiæ Laudunenſis pag. 529. Secretum olim diceba- tur potiſſimum ratione prolationis, quia ſubimiſosd voce, atque ſecretò proferri debet, ne tam Sancti Myſteri verba manifeſtè prolata & publicè, per quotidianum uſum vileſcerent, & ne d Laicis etiam in locis profanis indebitè atque irreveren- zer pronuntiarentur. De veteri Arcani diſci- plina mentionem facit Gilbertus Grimaud in Liturgia ſacra Par. 3. cap. 7. cui diſciplinæ locum ait fuiſſe præcipuum in verbis Con- ſecrationis, quæ per Traditionem ad Sacer- dotum traducebantur notitiam, ne ea Infide- les reſciſcerent. Uterque Auctor exemplum à nobis ſuprà allatum profert, & Moſcho in Prato Spirituali depromptum. Quod modè diximus, uberrimà eruditionis copiaâ confir- mat Albaſpinæus Aurellanenſis Epiſcopus tom. I. Tract. de Veteri Eccleſiæ Politia in adminiſtrat. Sacrament. cap. I. & 2. In Tra- ctatu quodam de Miſſa & Divino Offieio ite- rum Pariſüs edito an. 1714. pag. 3. Pproponi- tur quæſtio, unde conſuetudo orta ſit reci- tandi Canonem ſubmiſsà voce; atque eum Nn 3 mo- 564 Sectio II. morem contendit Auctor inde profeétum eſſe, quèd in ſolemni quæ cantatur Miſſa, cum Chorus caneret Sanctus, & cantus lon- giore tractu propter Notarum multitudi= nem protraheretur, Sacerdos Miſſam cele- brans, qui cum choro non caneret, cœpit recitare Canonem ſubmiſsà voce; qui mos à ſolemni Miſſa quæ canitur, ad privatam quæ legitur traductus eſt. Eamdem antea ingreſſus fuerat viam Auctor Tractatũs de optimo Miſſam audiendi modo ſecundæ edit. Pariſien. anni 1681. Cap. 6. pag. 257. & ſeq. Hanc autem originem, quam duo illi Aucto- res excogitàrunt, minimè agnoſeimus, quip- pe commentitiam. Eos tamen ideirco ad- duximus, ut appareat, quantum ſit homi- num etiam nunc in Galliis, qui Rubricæ de Secretis obſervantiam tueantur. Perpul- chrum de Secreto Myſteriorum Tractatum Pariſüs an. I710. edidit Vallemontius, ſeu potiùs Apologiam pro Rubrica Miſſalis omni- enâ eruditione refertam, in qua confutat Fertum, qui cum aliis quibusdam earundem partium, ùt jam vidimus, contendere auſus eſt, ſecretas altà recitari voce oportere. De Vallemontio idem cenſemus, quod de duo- bus aliis Gallis Auctoribus, quos ſuprà me- moravimus: gaudemus enim, quèd videa- mus Rubricæ obſervantiam de ſecretis ſtre- nuè ab eo quoque propugnatam. Verùm ejus einsr fumu elt,G ’ pu C præt que! chun Miſi men bat, iolſis lo, C Is, ociI Puerg oe la de UMle eritä gue! 4 voſectur r M nnsle 0lltmi mc: et, (lin rien en u Gunk Neeni E ke ng Ni ſr wol. Grct éè Dere⸗ Pnaen lics,? cs n . nigen Plit,⸗ n De Sacrificio Miſſc. 565 ejus rationibus ſubſeribere omnino non poſ- ſumus. Exiſtimat enim, idque veriſſimum eſt, Catechumenos, Energumenos, Infideles, & publicos Pœnitentes dimitti conſueviſſe, cùm recitari cœperat Canon Miſſæ: putat Præterea, iis dimiſſis, cùm ſoli fideles, ne- que Energumeni, nec Pœnitentes, nec Cate- chumeni remanerent in templo, reliquum Miſſæ elatà voce dici conſueviſſe, quod ta- men eſt falſum; Arcani enim diſciplina veta- bat, ne Sacroſancta Myſteria vel Fidelibus ipſis enunciarentur. Tandem cenſet 8. ſæcu- lo, cùm ad Miſſam unicuique pateret adi- tus, opportunum viſum eſſe, ut, quemad- modum olim neque Catechumeni, neque Energumeni, neque Pœnitentes Canonem, ideôque nec Conſecrationis verba audiebant, ita deinde unumquemque hominum qui Miſſæ adeſſet, totum id celaretur; quod à veritate quantum abſit, ſatis apparet ex iis, quæ ſuperiùs diximus. De Miſſa à Communione usque ad finem. Actiones quæ fiunt à Sacerdote poſt Commu- nionem usque ad finem Miſſæ. ME* curſum non inopportunis quibus- W dam crebrèò interjiciendis abrupimus; Nn 4 nunc 566 etltio Il. nunc verò illum tandem repetamus. Poſt- quam Sacerdos Sacramentum ipſe ſumpfit, & adſtantibus diſtribuit, ſi qui ſunt com- municandi, & ſumpſit ablutionem, & me- dio Altari ſe confert ad cornu Epiſtolæ, quo Miniſter Miſſale tranſtulit; legit Anti- phonam, quæ Communio dicitur, redit ad medium Altare, illudque oſculatur; conver- ſus ad Populum dicit Dominus vobiſeum; ac rediens ad librum legit Orationem, quæ dicitur Poſtcommunio; poſtremò librum clau- dit: tum redit rursùs ad medium Altare, quod oſculatur; ad populum autem con- verſus dicit, Dominus vobiſeun, atque e Miſſa eſt, vel volvens ſe ad altare, Benedica- mus Domino, ſi ita præſcribat Rubrica; cui Miniſter reſpondet, Deo Gratias: in Miſſis verò Defunétorum dicit, Requieſecant in pace, eui Miniſter reſpondet, Amen. Denique inclinatus in medio Altari dicit Orationem, Placeat; & converſus ad populum, ei bene- dicit, quod prætermittit in Miſſis Defun- ctorum: inde ſe conferens ad cornu Evan- elii recitat Evangelium S. Joannis, vel aliud Erangellum ‚ quod Rubrica præſcripſerit. Ami- Ani imtere com Col tur. inte tur. man mi, aſi nis, Proc Ul tu de ppal 0 nien Con,/ Mal, anm tune in lim tus uen ſalit ul . En nt r enn enr Dil, et 4 1, N , Mm en, ( DmmCr. n Me, ein e, Nudt Hicz M tinfe Deng Nruions me . wm z 8 Argen⸗ = De Sacriftcio Miſſce. 567 Antiphona quæ dicitur Communio canebatur interea dum diſpertiebatur Euchariſtia. Poſt- communio tot Orationes habet, quot fuerint Collectæ. Vetuſtiſſima Oratio quæ dicitur per Quadrageſimam ſuper populum. Porro Antiphona idcirco Communio dici- tur, quia, ùt obſervat Gavantus, canebatur interea dum populo Euchariſtia diſtribueba- tur. Ejus mentionem faciunt Ordines Ro- mani. Canebatur alternis quisque verſus Pſal- mi, & quo erat compoſita. Cardinalis Tho- maſius exemplum edidit Pſalmi Communio- nis, qui cantabatur in modum Antiphonæ. Producebatur cantus, donec Pontifex, qui Miſſam celebrabat, nutu monebat, ut à can- tu deſiſteretur, & caneretur Gloria Patri, ùt apparet in primo Ordine Romano num. 20. Mox ut Pontifex cœerit in Senatorio commu- nicare, ſtatim ſehola incipit Antiphonam ad Communionem per vices cum Subdiaconibus; &α bſallunt usque dum, communicato omni populo, annuat Pontifex ut dicant Gloria Patri: &α tuuc repetito verſu quieſeunt. Hæc Miſſæ pars, in quà Communio & Poſteommunio recitantur, olim vocabatur gratiarum actio, ùt ait Ruper- tus de divinis Offic. lib. 2. cap. 18. Cantus, quem Communionem dicimus, quem poſt cibum ſalutarem canimus, Gratiarum actio eſi; quod multò ante dixerat Auguſtinus Epiſt. 149. Nn 5 alias 568 Sebtio II. alias 59. Participato tanto Sacramento, Gra- tiarum actio cuntcta coneludit. Antiphonam, quæ Communio dicitur, aliæ conſequuntur Orationes, quæ vocantur Poſteommunio, quæ proximè poſt Communionem recitantur, ad Deo gratias agendas, quòd tantorum My- ſteriorum nos voluerit eſſe participes, & ad gratiam ab eo poſtulandam, ut ejus fructum, & quidquid operari ſanctificationem poteſt; conſervemus. In quibusdam locis hæc ora- tio vocatur Complenda, ſeu Oratio ad complen- dum, hoc eſt ratio quà res tota finitur. Ru- brica Miſſalis præſribit, ut tot dicantur in hac parte Miſiæ Orationes, quot dictæ fue- runt in principio: Multiplicatis ſecundum nu- merum Collectarum in principio Miſſe & ecre- tarum ante Canonis Præfationem præmiſſarunn ait Biel Lect. 39. ſuper Canone Miſſæ p. 918. Per Quadrageſimam in Miſſa Feriali poſt Orationes, quæ vocantur Poſtcommunio, Sa- cerdos præfatus formulam, Humiliate capita veſtra Deo, dicit Orationem ſuper populum. GOratio hæc ſuper populum vetuſtiſſima eſt, ur colligitur & Sacramentario Gelaſiano à Car- dinaſi Thomaſio edito: olim quidem non per Quadrageſimam tantùm, ſed per totum annum, nunc verò per Quadrageſimam ſo- lùm recitatur, ut divino populus muniatur Præſidio adversùs Diaboli inſidias, quæ me- ruendæ magis ſunt diebus Pœnitentiæ, ut ex- erpl c4. ſticis Cur. lte M oer Mic tem ſnei invan tur Kpen cia hratie las. Deun/ M Nm . lne 1 hr k fni — o, 0 Fphenne Megonn linct tnunt aun eoi Sfd n vo HæC lunhtr r. N. lonmei etr. Glir tſſnm Urpet krii unin? ligte 6 lm, roll De Sacrifccio Miſſæ. 569 explicant Amalarius lib. 3. de divinis Offic. cap. 37. & Micrologus cap. 51. de Eccleſia- ſticis Obſervationibus. Cur & quando antiquitus omitteretur formula Ite Miſſa eſt, Sententia Micrologi à Cardinali Bona improbata. Quando dicatur, Benedicamus Domino. De illa formula dimittendi populum, le Miſſa eſt, alibi ſermonem habuimus, ubi docuimus poſt expletam Catechumenorum Miſſam eos dimitti à Diacono; abſolutâà au- tem Miſsà, cui reliqui Fideles aderant, ipſos à Diacono pariter dimitti illis verbis con- ſueviſſe, Ie Miſſa eſt. Juxta eam, quæ nund invaluit, diſciplinam, quoties in Miſſa dici- tur Gloria in Excelſis, dicitur Iie Miſſa eſt; Si verò hymnus ille omittatur, dicitur, Ge- nedicamus Domino, ut invitetur populus ad gratias de expleto Miſſæ ſacrificio Deo agen- das. Semper cum Gloria in Excelfis etiam Te Deum, & le Miſſa eſt recitamus, ait Micro- logus cap. 46. Senſus illorum verborum, le Miſſa eſt hujusmodi eſt: Vobis abire licet, nam ſit Miſſa, id eſt dimiſſio. Græci alium loquendi modum adhibent; dicunt enim, In pace Chriſti eamus; ùt videre eſt in Litur- iis Sanctorum Jacobi, Baſilii, & Chryſo- omi; reſpondet autem populus, In nomine VDomi- 570 Sectio II. Domini. Bellarminus tom. 3. Controverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 27. poſt Micrologum obſervat dici conſueviſſe, Ee Miſſa eſt, in Miſſis dierum Feſtorum; illis enim plerum- que populus intererat, non verò in Miſſis Ferialibus, in quibus plerumque Clerici & Monachi aderant, qui non dimittebantur, quèd remanerent ad Officium continuan- dum; & quamquam ob eam rationem dicen- dum fuiſſiet Iie Miſa eſt, non Benedicamus Domino, in Dominicis Adventûs, & Qua- drageſimæ, addit in his Dominicis dici, Be- nedieamus Domino, & non Ie Miſſa eſt, ad ejus temporis meœſtitiam ſignificandam. Vi- detur enim neſcio quid lugubre praſeferre, quod non publica denunciatur dimiſſio, * unusjuis- que per ſe diſcedit. Loquitur de formula le Miſſa eſt etiam Cardinalis Bona Rer. Litung. lib. 2. Cap. 20. num. 3. ubi refutans Microlo- gum ait, illum probàſſe oportere, non con- ſueviſſe populum Miſſis quotidianis adeſſe, & concludit omiſſam fuiſſe formulam Ee Miſa eſt, quando populus abſolutâ Miſsâ non illico Eccleſià abibat, ſed exſpectabat dum horæ recitarentur Canonicæ, eamque conſuetudinem etiam in Miſſis minus ſole- mnibus & quotidianis invaluiſſe. De formu- la Kequieſcant in pace loquitur Belletus c. 49. Dicitur, inquit, in Miſſa pro Defunctis Requie- ſcant in pace, gquod ex ſola confuetudine enei 70 Fali⸗ funsd petr tene ris ton qu⸗ an. H tim le B tem Ame ricor ellen etſie dene liur Sto Deo I opu ma ſ. — Onnde lchon n . Crdi iteban, Corine en c Aeclon naht⸗ ronde 4 er. Uin Mo. De Sacrificio Miſſce. 571 vali natum eſt, vel quia tota Miſſa pro De- functis in eo eſt, ut ipſis à Deo quietem im- Petret; vel quia poſt Miſſam non erat dimit- tendus populus, qui remanebat ad Cadave- ris ſepulturam aliasque preces pro animabus Defunctorum. Vertus tom. I. pag. 141. & tom. 3. Pag. 416. ait verba illa Deo gratiag, quæ dicunrur poſt Ee Miſſa eſt, vel Benedi- camus Domino, eſſe additionem; quam quia omittunr Clerici Eceleſiæ Pariſienſis, & poſt- uàm Diaconus dixit, Lie Miſſa eſt, confe- tim abeunt, eos propterea laudat. Verùm le Brun tom. I. pag. 668. oſtendit vetuſta- tem ejus Ritůs; verba enim illa habentur in Amalario, & in Ordinibus Romanis; & Cle- ricorum Pariſienſium abuſui præferendam eſſe monet Carthuſianorum conſuetudinem; etſi enim ii Monachi neque populo in Miſſa benedicant, nec recitent S. Joannis Evange- lium, non tamen ab Altari abeunt, quin di- cto le Miſa eͤt, reſpondeatur à Miniſtro Deo gratias. De dualus ſalutationibus Dominus vobiscum ad fineimn Miſſe. In hac Miſſæ parte duæ ſalutationes fiunt populo illis verbis, Dominus voliscum. Pri- ma ſalutatio benedictionem illam ſignificat, quam Chriſtus aſcendens in Cœlum dedit t eele . A. 572 Sectio I. Apoſtolis; ſecunda verò ſignificat vitam æternam, in quam ingreſſus eſt Chriſtus aſcendens in Cœlum cùm reliquit Apoſtolos: Prima ſalutatio ante Poſtcommunionem ſigni- ficat illam benedictionem, quam Chriſtus aſten- ſurus in Cœlum legitur dediſſe Diſcipulis ſuis; nam ut Lucas ultimo commemorat, eduxit eos Joras in Betbaniam, & elevatis manibus bene- dixit eis: ultima ſalutatio vitam æternam ſioni- ficat, quam Chriſtus aſcendens ingreſſus eſt; quia cuùm ab eis receſſit, ut conſequenter ſeribit Lu- cas, ferebatur in Cælum. Ita ſcribit Biel cit. Lect. pag. 918. Paginà autem 92 1. ait Sacer- dotem, cùm dicit Dominus voliccum, ſe ideo ad populum convertere, quia cum eo loqui- tur; cùm autem dicit Benedicamus Donmino; vel KRequieſcant in pace, ad Altare reverti, & in ipſa reverſione ea verba proferre, quia populum cohortatur, ut unà cum eo bene- dicar Domino, & oret pro animabus De- functorum. De Oratione ſecreta Placeat. Oratio Placeat in pluribus reperitur Sa- cramentariis poſt ſæculum 9. ſeriptis. Eam Sacerdos ſecretò recitat: eſt enim pro ipſo peculiaris oratio; eamque dicit inclinatus, t æquum eſt, ad Altare; ſiquidem ad San- tiſſimam Trinitatem dirigit. Hæœc Grani abe⸗ — = = 5 Kor ſin ſt Chrir tlpolnn ,alutt Aihirls 6Demmn ſetil ſne, nNke nuho De Sacrifcio Miſſee. 523 habetur etiam in Miſſa Illyrici, & in aliis apud Menardum; ejusque explicationem vide apud Biel cit. Lect. ſuper Canone. Olim ſemper Sacerdotes, poſtea in Miſſis tan- tum ſolemnibus, nunc verò Epiſcopi ſoli ternis Crucis ſignis populo benedicunt. Haud ita ve- tus ritus benedicendi populo in fine Miſſe. Vetuſtiſſima eſt Beneditctio Epi- ſcoporum. Ternis olim Crucis ſignis Sacerdotes po- pulo benedicebant, ůt nunc Epiſcopi. Sub- latus eſt ejusmodi Ritus à S. Pio V. qui in ſolemnibus Miſſis dumtaxat adhiberi eum voluit. Clemens vero VIII. ſtatuit ut Pres- byteri, etiam in Miſſis ſolemnibus, uno tan- tuùm Crucis ſigno populo benedicant, ùt videre eſt apud Meratum tom. 1. pPag. 243. Abbatibus Regularibus ex Alexandri VII. Decretis poteſtas fit ternas dandi benedictio- nes in Miſſis tantùm Pontificalibus, unam verò dumtaxat in aliis Miſſis, ùt videre eſt in Edicto noſtro 14. tom. 2. §. 4. num. 19. Haud ita vetus eſt conſuetudo benedicendi pobule in fine Miſſæ: de ea enim ſilet Ama- arius, Florus, Rabanus Maurus, Waltfridus, & Rhemigius 9. ſæculi Scriprtores. Ejus tamen mentionem facit Micrologus cap. 21. ubi loquens de populo, qui adeſt Miſſæ 6 ait: rits 574 KKrstio II. Prius tamen benedicitur ab Epiſeopo, ſi adeſt; ſin autem, à Presbytero qui Miſſas celebravit. Sed hoc non ubique uſurpatum eſſe opor- tet: nam de hoc ritu nulla mentio fit in Ri- tualibus Ciſtercienſium, & Præmonſtraten- ſium, qui religioſi Ordines triginta poſt Mi- crologum annos ſunt inſtituti. Carthuſiani neque in ſolemni, neque in privata Miſſa juxta antiquum ſuum Ritum populo bene- dicunt, ùt notat Pouget tom. 2. Inſtit. Ca- tholicar. pag. 890. & cum eo concordat Ri- tus Ciſtercienſium. Rationem ejus Rits af- fert Joannes Becoffen in Miſſæ expoſitione Balilææ edita anno 1509. à Joanne de Inda- gine deſumpta, eum fſcilicet, qui populum non habet, non benedicere. Hodie tamen Carthuſiani, ſi celebrent in templis, quœæ non ſunt ſui Ordinis, populo benedicunt, ùt colligitur ex eorum recentibus Conſtitu- tionibus ſtatut. 3. Compil. cap. I. num. 58. In veteri Dominicanorum Ordinario lib. 2. ùt refert Marcellus de Cavaleris in Statera ſacra tit. 29. num. 50. ita legitur: Et, 1 con- ſuetudo patricæ fuerit, & extranei fuerint boc exſpectantes, dent benedictionem Juxta morem Patriæ. Quæ hactenus diximus, de bene- dictione ſunt intelligenda, quæ datur ſub finem Miſſæ à Presbyteris. Namn Epilſco- porum benedicétio vetuſtiſſima eſt: Benedi- Gionem Epiſcopalem Martialis Epiſcopus Ta. . 2 ſiolo- mullid me Ii yetuſt pum winci⸗ Vixit conl dytel nr. Kutq emndo beneqh Lomm i: lenecti Pyr ſord Dinn, Drl,an Ceeel baten Ve (llidir le ſac U,le lnt r E hac itn de Ral Ctetent le . ofrn Clltn De Saerifcio Miſſe 575 Rolorum Diſeipulus ex magiſterio Apoſtolorum tradidit; verba ſunt Honorii in Gemma ani- mæœ lib. I. cap. 90. Qui verè cupiat ejus vetuſtatis argumenta, adeat Chriſtianum Lu- pum tom. 5. ad Generalia Concilia & Pro- vincialia pag. 526. Guido Abbas, qui 1I. vixit ſæculo, & in Italia floruit, loquitur de conſuetudine, quæ ætate ſuâ invaluit, ut Pres- byteri ſub finem Miſſæ benedicerent populo: Hinc & illa conſuetudo apud modernos, quæ non Juit apud antiquos, inoleviſſe videtur, ut in aliis temporibus etiam Preibyteri poſt ſinem Miſſee benedicant; ne populum ita benedictione, ut communione privatum diſcedere permittant. Et alibi: Adeo in uſum jam usquequaque venit hae benedictio, ut nequaquam ag gravi ſeandalo 4 Presbyteris in populo prætermiti poſſit, niſi Jortè Apoſtolica Sedes generaliter & Synodaliten Prohibere voluerit. Illud tamen eſt adhuc du- bium, num ea conſuetudo ab omnibus rece- pta, aut ab Apoſtolica Sede approbata fuerit: de ea enim nulla mentio eſt apud Rupertum Abbatem, qui vixit ineunte ſæculo 12. San- us verò Bernardus, qui circa ejusdem ſæ- culi dimidium vixit, conſtanter affirmat, non eſſe facultatem dandi benedictionem Abbati- bus, licet ex privilegio Pontificalibus inſigniti ſint ornamentis. Et Innocentius III. loquens de hac benedictione in fine Miſſiæ ſemper di- cit, dandam eſſe ab Epiſcopo, nec usquam Oo de 576 Sebtio II. de Presbyteris loquitur. Nunc verò datur etiam à Presbyteris, Sede Apoſtolicâ appro- bante. lpſam (ait Lupus loc. cit. pag. 526. loquens de hac benedictione) jampridem (Romana Eccleſia) indidit ſuo Mißali. Adeò potens eſt conſuetudo. Olim hæc benedictio dabatur etiam in Miſſa pro Defunctis; nunc verò non item: Nam in Miſſis pro Defun- Stis, juxta eam quæ nunc viget diſciplinam, omittenda ſunt quæcumque ſunt alicujus ſo- lemnitatis, ut advertit le Brun tom. I. pag. 685. In Cathedrali Segorbienfi, quæ Re- gni Valentiæ Civitas eſt, vetus conſuetudo eſt, ut Canonicus qui Miſſam Conventua- lem cantaverit, populo fub finem Miſſæ non det benedictionem. Poſtulabat Epi- ſcopus eam mutari conſuetudinem, eique Canonici aliquot ſuffragabantur. Contrà reſtitére duo & quadraginta. Tractat hanc Controverſiam Pontas in Dictionar. cap. 28. verbo Miſſa, ubi ait à Doctoribus quibus- dam Sorbonicis an. 1670. eſſe diſcuſſam, qui cenſuêre, cùm in ea Eccleſia numquam ritus eſſet uſurpatus benedicendi populo ſub finem Miſſæ, nihil innovandum. Ac- curatè& verò ibi explicantur auctoritates con- trà adduéctæ ad probandam vetuſtatem hu- jusmodi ritûs benedicendi populo fub fi- nem Miſſlæ, quèòd ſceilicet non ad bene- dictionem pertineant, de qua nunc agirme, — ſecl a⸗ Munio Nvan Or func⸗ cont hobiue Evan⸗ us; Ktom, nicam A vere Verder Dwi dem niſte E ltun mon eſlet De Sacrificio Miſſe. 577 eden ſed ad Orationem, quæ dicitur Poſtcom- clap ig ſ mri benrdtn o 1 Dein plun ſoſ⸗ l Il Colzent reneu r N ene . ☛ — = Aar r. ; GMem lucgun n . . 1 4 tes (l⸗ gen h 1 1 len. S 4 munio. Evangelium &. Joannis in ſine Miſſeæ legitur ex præſeripto &. Pii VE. Antiquitus legebatur poſt baptiſinum parvulorum, poſt viati- cum, poſt extremam unäétionem. Poſt benedictionem, & in Miſſis pro De- functis poſt Orationem Placeat, Sacerdos ſe confert ad cornu Evangelü, dicit Dominus vobiscum, ſignum Crucis ducit ſuper initium Evangelüi, lignatque ſibi frontem, os, & pe- Stus; legit Evangelium S. Joannis, vel ſi Fe- ſtum, de quo fit Officium, cadat in Domi- nicam, legit Evangelium Dominicæ illius. Si verò legat Evangelium S. Joannis, ad illa verba, Et verbum caro factum eſt, genuflectit, Divinumque Verbum adorar, quèd eo ſe demiſit, ut humanam carnem aſſumeret. Mi- niſter dicit Deo gratios, ut Miſſa deſinat in Frarigrund actionem. Gilbertus Grimaud in eſſet Fidelium devotio erga S. Evan In principio. In aliquibus enim Eccle 5 iturgia Sacr. Par. 3. cap. 17. multa congerit monumenta, quibus oſtendit, quanta olim elium, is olim legebatur poſt Baptiſmum parvulorum, poſt Viaticum, & poſt extremam Unctionem; fatetur tamen, ſe cujus juſſu in fine Miſſæ recitetur, reperire non potuiſſe. Difficultas hujusmodi hoc tempore nulla eſt. Nam Oo 2 viri 578 Sebtio II. viri docti in eo conſentiunt, quod S. Pius V. ſtatuerit, ut in fine Miſſæ Evangelium S. Joannis legatur; cùm antea alii legerent, alii omitterent, ut cuique collibitum eſſet. Vi- deatur Card. Bona Rer. Liturgicar. lib. 2. cap. 20. num. 5. le Brun tom. I. pag. 687. & ſeq. Pouget tom. 2. pag. 890. qui ait non legi etiam nunc à Carthuſianis, Meratus Tom. I. Par. I. pag. 243. qui teſtatur p. 244. eum qui Miſſam ſolemnem in Sacello Pon- tificio celebret, Evangelium S. Joannis non recitare. Guillelmus Burius in Notitia Brevi Romanorum Pontificum de Vita S. Pi hæc ſeribit: Iyter alia ordinavit in fine WMiſſe d Sacerdotibus dici Evangelium & Joannis (quod antèò non ex mandato “ inde dicebatur) quia eſt veluti compendium myſteriorum principalium Pidei noſtræ, Sanctiſſinæ Trinitatis, reationis mundi, Incarnationis Chriſti, quæ profttetur tunc Sacerdos ſuo & totius Eccleſick nomine. Sunt denique Orationes quædam, quas poſt expletam Miſſam Sacerdos dicit in gratia- rum actionem, inter quas vetus eſt trium puerorum Hymnus Benedicite, ùt monet Card. Bona loc. cit. num. 6. Einis ſecundæ Sectionis. 6 * * „ 3 E Tttttt O Salance E Focus N M 1. 110 J H X V 2 VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset 16 17 18 19 W 15 44 Copyright 4/1999 VXVMaster GmoH wWW. yxymaster. com ARII HISTORICI 40 MISSE, erendiſſimo XLI ERTINIS S.R. I. Principe, 0 D. N. „„. (IV. P. M. RIPTI, TE DONATI NGELO LIS, Ppellanis, 6ATIONI oA. E V. UTATA LATI, 1DCC. e; ,Univ. T ypogr.