Gf495-2
author: Benedikt XIV., Papst

— , COMMENTARII

Ec N

nr. THEOLOG 100 -HISTORICI

SANCTISSIMO
SACRIFICOIO MISS,

AbEminentiſſimo & Reverendiſſimo
4 S. R. E. CARDINALI
HI PROSPERO Dpr LAMBERTINIS
iu Archi Epiſcopo Bononienſi & S.R. I. Principe,
Modo SANCTISSIMOD. N.
BENEDICTO XIV P. M.

fA ITALICE. CONSCRIPTI,
UO NUNC VERO LATINTLATE DONATI

64% pr GlIACOMMELLIS,
Ex Intimis Auttoris Cappellanis,
ALMX CONREGOATIONI
elcuu MA OKRI AcADEIoX

B. MARIÆ V.

AB ANGELO SALUTATYZ
IN STRENAM OBLATI,

HERBIPOLI A. C. MDCCL.
IO.

Typis Jo. Jacobi Chriſtophori Kleyer, Univ. Typogr.

REVERENDISSTMO

20
CELSISSIMO
PRINCIPIACDOMINO

D. CAROLO
PHILIPPO

DEI GRATIA

EPISCOP

HERBIPOLENsSI,
§. R. I.

PRINCIPI,

FRANCGIXE ORIENTALIS
DUCI, &c. &c.

DOMINO, DOMINO
NOSTRO
CLEMENTISSIMoO,

ALMAX. Noαοοι
ÜEI.

. PREFECGTO.

REVERENDISSIME
CELSISSIME

PRINCEPS. ¹
DOMINE, DOMINE 17

CLEMENTISSIMEI 1

Agna Fidei r.
ria magno Sacerdoti 4
debentur. Opuſeu-
lum, quod anno hoc Con-

gr. gario Mariona Major 4

Academica in ſtrenam Con-

9 Fderatis Sodalibus ſuis f-
Jert, grande dacramentum

1

complæctitur. Sacroſanctum
Miſſæ ſacrificium à Cano-

ne ad ſinem usque, metho-
do ſanè eleganti, & demi-
randd, utpote ab ipſo mo-

derno Cbriſti in terris Vi-

cario, BLNEDICTLOXII.
elaboratâ proponit. CEI-
SISIMO NOMINI

PUO inſeribere illud &
decet, & oportet. Munus-
cu-

culum non abnues, in quo

ea pertractantir, quaæ ſo-

pe jam ſacrarlim Tibi cau-
Ja deliciarum extitére. Vi-
dit IV non rarò Moguntia
in Metropolitana Eccleſia
Jua ad aram pias inter la-
orymas facientem. Villit, &
amavit. Herbipolis prils,
guldm ad ſolium Ducale eve-
herére, admirata eſt pacem
TE in litanda Divina
HMoſtia exhibitam. CGaviſa
eſt eadem non mediocriter,
cum

cùm Th jam magno au-

CSum Sucerdotio cerneret,

in id primas curas conver-
tere, ut multitudini Can-
didatorum non exiguxæ, ſa-
cris Ordinibus collatis, di-
gnos Eccleſiz, Altaribus-
qule Miniſtros imponeres.
Ad exambiendam quoque

præſentis Libelli patronam,

CELSILUDINEM
TUAM ſtimulos addidit
Cœtus noſtri Mariani Præ-
fectura, guam gerere ipſe

pro

pro Tuo in Virgineam Pa-
rentem amore dignaris.
Acdjungerem bic Feliciſimi
JOANNIS PHILIPPI,
Clorioſiſſimi Patrui Tui,
Principis (ut paginæ Ma-
rianz in Annalibus noſtris
loquuntur) verè Mariani il-
Nltſtriſſimum encomium pro-
lixius ibidem deſeriptum,
niſi modoò ſermonis brevitas
ad alia nos tempora, alidt-
que encomiaſtas remitteret.
Iuterea, ut Maria, gratid-
PIImE

— „ — . — — — —

rum fæcunda Parene, Te
SLiutiſſimè ſoſpitem, atque in-
columem ad infnita recte-
fackorum merita, ad Pa-
tric Univerſc ſolatium,
Aa Nominis immortale de-
lsS, ad cultüs Mariani in-
II crementlm tueatir, enixè
RNobteſtamur.

1
1
Hæe ſunt Confœderatorum So-
dalium erga Principem Præ-
3 fectum ſuum vota, atque ſu-

ſpiria.

Mariæ quoque favores, pe-
renniuque benefcia

PLURIMUM
REVERENDO,
PERILLUSTRI,

PEROQUAM GRATIOSO
DOMINO,

D. CAROLO.

PHILITP. JOANNI

„JOSEPH. ZOBEI-
orGIBELSTATT,

Eccleſiæ Cathedralis Herbipolenſis

CANONICO CAPITULARl,
REVEERENDLVSSIMI OELSlSSIMI
PRINCIPIS NOSTRI

VICARIO GENERALI
IN SPIRITUALIBUS

&
CONSILIARIO INTIMO,
REGIMINIS ECCLESIASTICI
VICARIATUS, & HOSPITALIS
JIUIIANEI PRESIDI,
ALMA CONGREGA TIONIS
PRO-PREFECTO.

CXETERISCQUE
KReverendiſſimis, Wiuſtriſſ-

mis, Religioſiſimis, Perilluſtribus,
Prænobilibus, Admodium Rewveren-
dis, Magnifcis, Eximiis, Clariſ.
ſimis, Conſutltiſſimis, Expertiſſimis,
Prudentiſimis, pectatiſimis,
Ornatiſimis,

MAGISTRATIBUS
ALMEÆE CONGREGATIONIS
MAIJORIS ACADEMICEZ
DD. ASsSISTENTIBUS,
DD. CONSUETORIBUS

UTRIUSQUE STATUS
ECCLESASTICI & SECULARIS

APRECATUR

men

SoDALIAS MARIANA. α

g

ro. nch. 289
2486 2 5262 252 : 8882 Se s t
XFX A . .
BPE e

SECTIO II.
Canon. Fractio S. Hoſtiæ. Agnus

Dei. Communio Sacerdotis. Commu-
nio populi. Communio ſub una ſpecie.
Miſſa privata. Orationes, quæ fiunt
ſubmiſsà voce.

Canon eſt firma regula, juxta quam fit novæ le-
gis Jacriſicium. Varia ejus nomina apud
Patres, & veteres Seriptores.

Anon idem valet ac Regula: ea uti-
tur voce Eccleſia ut ſignificet, Ca-
nonem Miſſæ eſſe firmam regulam,
juxta quam N. Teſtam. Sacrificium
eſt celebrandum. Canonem S. Gre-
orius Precem, Vigilius textum Canonicæ
Precis, S. Cyprianus Orationem, Walfridus
& alii Actionem appellant; quod eo Saéra-
menta Domini conficiantur: quamobrem in
Canone ad Orationem Communicantes anbo⸗
itus

290 Sectio II.

ſitus eſt titulus infra Actionem, ſeu intra actio-
nem, quemadmodum in quibusdam legitur
Codicibus, quod idem ſignificat, non qui-
dem juxta regulas Grammaticæ, ſed juxta
idiotilinum, quem adoptarunt quidam Ec-
cleſiaſticorum librorum Scriptores: dicunt
enim Infra Ocavam, quod fit intra Octavam;
& in quibusdam Rubricis antiquorum Miſ-
ſalium legitur vinum infra Calicem infunden-
dum, hoc eſt intra Calicem, & Hoſtiam po-
nendam infra Patenam, hoc eſt in Patenam,
quod obſervat le Brun tom. I. pag. 433. Mo-
do diximus à Walfrido Canonem appellari
Actionem; cujus ea verba ſunt ex cap. 22.
de Rebus Eccleſiaſticis: Actio dicitur ipſe Canon;
quia in eo Sacramenta Dominica comciuntur.
Cunon vero eadem Actio nominatur, quia in ea
eſt legitima & regularis Sacramentoruum confectio.
Et conſentunt Hugo Menardus in Notis ad
Sacramentarium S. Gregorii pag. 12. Cardi-
nalis Bona Rerum Liturgicar. lib. 2. C. II. n. I.
le Brun tom. I. pag. 407. Tournely de Eu-
Chariſtia tom. 2. pag. 432. Meratus tom. I.
Par. I. Pag. 236.

Quibus Auctoribus Canon tribuatur.

Incipit Canon Miſſæ ab ea Oratione, 72
igitur Clementiſſime Pater, qui Canon ſubmiſ⸗

ià voce dicitur usque ad Orationem Domi-
nica⸗

—
trnle
legn
hon
ſd
Gam k-
dan
Nknn
umE.
funee
lam ⸗
atenun

1

9
Cip. 1
4 Cnns
iunin
ia in
ifek⸗
Noel
Cln
Ee⸗

1

.

0ber
ſt.

De Sueriftcio Mihſ. 291

nicalem, quam Sacerdos elata voee recitat.
Auctor Canonis à quibusdam ponitur Ge-
laſius I. Alii Canonem tribuunt Muſæo Maſ-
filienſi Presbytero, nonnulli etiam Voconio
Epiſcopo Caſtellanenſi in Mauritania: hi enim
omnes teſte Gennadio libros de re Sacra-
mentaria conſcripſerunt. Anonymus 12.
ſæculi Scriptor, ejus Tractatus Auctor de
Scriptoribus Eccleſiaſticis, quem Fabricius
edidit in Bibliotheca Eccleſiaſtica tom. 2. pag.
143. Canonem Miſſæ ſcriptum putat à S. Cle-
mente Alexandrino. Teſtimonium denique
celebre eſt S. Gregorii lib. 7. Ep. 64. nunc l. 9.
Ep. 12. qui Canonem dicit à Scholaſtico quo-
dam eſſe compoſitum.
De &bolaſtico, cui Canonem tribuit &. Grego-
rius MWagnus. An illud nomen proprium
Iit, an vero appellativum.
Atque hic magnæ illi controverſiæ locus
eſſe poteſt, an Scholaſticus nomen ſit cujus-
dam Viri proprium, an verò appellativum,
& ſignificet doctum & literatum hominem;
& num S. Gregorius totum Canonem, an
quamdam ſolum Orationem Scholaſtico illi
tribuerit.
Scbolaſtici olim appellabantur viri literis
eruditi.
Serapion vir doctiſſimus ob ingenii ma-
gnitudinem apud Hieronymum lib. de Srip-
* 1 2 rori-

292 Sectio II.

toribus Eccleſiaſticis Scholaſticus appellatur.
Gennadius in Catalogo Seriptorum Eccleſtaſti-
corum Proſperum vocat Sermone Scholaſticum,
id eſt eloquentia & eruditione clarum. Ho-
norius etiam in Catalogo Sriptorum ſeribit,
Alcuinum fuiſſe offcio Scholaſticim. In eo-
dem fignificatu Scholaſtici nomen accipit S.
Auguſtinus in Pſalmum 44. Ac ſcholaſtici
quidem olim erant illi Presbyteri doctrina &
eruditione clari, qui, ut Pantænus, Clemens
Alexandrinus, & Origenes, Chriſtianorum
ſcholas regebant, in quibus ii erudiebantur,
qui à Judaica Religione vel Idolorum cultu
ad Chriſti Fidem commigrabant. Et Seve-
rus Sulpitius Dialogo 2. dicit, vos &bolaſtici,
pro vos Sapientes; & S. Gregorius l. 10. Ep. 2.
doctum quemdam virum collaudans virum
clariſſimum Scholaſticum vocat.

An S§. Gregorius Magnus Sebholaſtico tribuat
totum Canonem, an verò Orationem ali-
quam eorum, quæ in Canone conti-
nentur.

Atque hæc ſunt, quæ proferunt ii, qui
putant S. Gregorium nomine Scholaſtici, non
hominem quemdam intellexiſſe, cui nomen
illud proprium inditum eſſet, ſed virum li-
teris eruditum, qui Canonem ſcripſerit.
Contra ii qui exiſtimant S. Pontificem de ho-
mine

min
men
lam
not

pri

ne
per
ne
ean

in
Di

riu

inct
min
Can
dle

ppeln
lliens
n. N
nſein
N
Nehil
ſchonn
Ntiat
Cem
tanon
lebam
rumal
lan
10.

n M

nin
Nein 4
Ci

c
,
Ci⸗
VN
le
9

De Sacrißcio Miſſe. 293

mine locutum, cujus proprium eſſet no-
men ſcholaſtici, provocant ad ejus Epiſto-
lam 54. lib. 2. & ad Epiſtolam 14. lib. 9. ubi
nomen Scholaſtici eſt nomen hominis pro-
prium. Quod verdò ad illud attinet, an S.
Gregorius Scholaſtico, quem vel de nomi-
ne ſuo, vel propter ejus doctrinam ita ap-
pellat, dum Canonem tribuit, totum Cano-
nem intelligat, an verò Orationem aliquam
earum, quæ ſunt in Canone, Maldonatus
in Cenſura quadam apud le Brun tom. 2.
Diſſertat. 2. art. 2. num. 9. putat, S. Grego-
rium non de ipſo integro Canone, ſecd de
Oratione quadam eo injecta locutum eſſe:
incredibile enim ſibi videri ait, privatum ho-
minem tantum ſibi tribuiſſe auétoritatis, ut

Canonem integrum Miſſæ ab univerſali Ec-

cleſia recitandum componeret. Huic ſen-
tentiæ refragatur Cardinalis Bona Rerum Li-
turgicar. loc. cit. num. 2. Jacobus Janſonius
in ſuis Liturgicis lib. 3. c. 10. per Precem, quam
Gregorius alt à Scholaftico compoſitam, non pu-
tat Canonem intelligi debere, ſed aliquam Ora-
zionem Actioni Miſſe inſertam. KRevera tamen
de Canone ibi Gregorium loqui, ipſe contextus
Epiſtolæ evincit; & Cardinalem Bona ſequi-
tur Meratus cit. tom. I. par. I. pag. 236.

294 Sectio II.

Caon à pluribus compoſitus eſt. Locus ex Zi ri-
dentina Gnodo de Canone Migſeæ pulcher-
rimus.

Sed amotis hujusmodi eruditis concerta-
tionibus, locum afferimus ex Concil. Tri-
dent. Seſſ. 22. cap. 4. de Sacrificio Miſſæ: Er
cum ſancta ſancte adminiſtrari conveniat, ſitque
boc omnium ſanctiſſimum ſacrificium, Eceleſia
Catholica ut digne reverenterque offerretur,
perciperetur, ſacrum Canonem multis ante ſæ-
culis inſtituit ita ab omni errore purum, At ni-
hil in eo contineatur, quod non maxime ſancti-
tatem & pietatem quamdam redoleat, mentei-
que offerentium in Deum erigat. F enim conſtat
cum ex ipſis Domini verbis, tum ex Apoſtolo-
rum Traditionibus, ac ſanttorum quoque Pon-
tificum inſtitutionibus. Nihil enim de Cano-
nis auétoritate quidquam detrahit, quod' à
pluribus compoſitus ſit; nam liber etiam
Pialmorum teſte Hieronymo epift. ad So-
Phronium liber eſt ſingularis, qui tamen
multos Auctores habet; & Symbolum Apo-
ſtolicum tradit Ruffinus in ejus explicatione,
& S. Leo Epiſt. 13. ad Pulcheriam, compoſi-
tum ab Apoſtolis duodecim fuiſſe, quorum
ſuam quisque ſententiam illuc contulerit; ut
nihil dicam de explicationibus, quas Conci-
lium Nicænum & Conſtantinopolitanum ad-
en 1 — T ide

quo

bus
jur⸗
nan
vet
lüil
ſto
qua
in
em
not
fes
Us
1
Can
gitn
c
le⸗
ll:
ſand
ci⸗
in
6
Cnne
ſt

—

er
lle.

Met
nel
llle
Eatfl
ur,
anree
n,
mn
N
ae
ſie
ſen
(
et a⸗
1
l
Cine,
N
Neni
leint
60ℳ,
unm 1.

De Saecrificio Miſſæ. 295

didere, unde Symbolum illud conflatum,
quod appellatur Conſtantinopolitanum.

Canon eſt vetuſtiſſimus, & prior ſeæculo 4.

Martene lib. I. de antiquis Eccleſiæ Riti-
bus cap. 4. art. 8. num. 3. mirari ſe ait, idque
jure optimo Tridentinorum Patrum doctri-
nam & prudentiam in allato capite. Et ſane
vetuſtum eſſe Canonem intelligitur ex Vigi-
lii Papæ, qui S. Gregorio antiquior eſt, Epi-
ſtola ad Eucherium, ſeu ad Profuturum;
quod ex vetuſtis Codicibus colligit Baluzius
in Notis ad librum Antonii Auguſtini de
emendatione Gratiani; ubi diſerte ait, Ca-
nonem Miſſæ ex Apoſtolica Traditione pro-
fectum eſſe. Præterea Canonem à quarto
usque ſæculo habitum teſtatur S. Ambroſius
lib. 4. de Sacramentis cap. 5. & 6. ubi pars illa
Canonis, paucis quibusdam immutatis, le-
gitur: Quam oblationem tu Deus in omnibus,
quæſumus, benedictam, adſeriptan, ratam; &
illa itidem: Qui pridie quam pateretur; &
illa: ſupra quæ propitio ac ſereno; idemque
ſanctus Doctor lib. 4. de Sacramentis cap. 4.
diſerte meminit Orationis illius in Canone,
in qua Sacerdos orat pro Ecçleſia, etſi non
afferat ipſa Orationis verba. Et ipſi lib. I.
Canonizat. cap. y. num. 6. obſervavimus, in

noſtro Canone commemorationem fieri
T 4 dum-

296 Sebtio II.

dumtaxat Apoſtolorum & Martyrum, non
verò Confeſſorum; quod indicium eſt Ca-
nonem priorem eſſe ſæculo 4. cum cultus
Martyribus tantm, nondum vero Con-
feſſoribus tribuebatur.

& Gregorius conciliatur cum vera ſententia, quca
ſtatuit Canonem eſſe vetuſtiſſimum.

Quia verò S. Gregorii plurimi, ut par eſt,
auétoritas æſtimari debet, dicendum San-
ctum Pontificem non de Canonis loqui fub-
ſtantia, ſed de ipſis verbis, quibus ille con-
cinnatus fuit. Cardinalis Bellarminus tom. 3.
Controverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 19. ita de hac
re diſputat: Si S. Gregorius nomine Scho.-
laſtici doctum aliquem virum intelligit, nihil
id prohibet, quominus dicamus, Canonem
ab Apoſtolis, iisque qui Apoſtolis proximi
ſucceſſerunt, compoſitum fuiſſe; nam & illis
Scholaſtici nomen jure poteſt congruere: Si
verò Sanctus Dockor virum aliquem intelli-
git, cui Scholaſtici nomen proprium eſſet,
quique vel ejus ætate vixerit, vel paulò antè
obierit; decurrendum eſt ad Maldonati alio-
rumque ſententiam ſatis quidem probabilem,
qui putant, S. Gregorium Scholaſtico non
integrum Canonem, ſed orationem quam-
Piam tribuere inſertam in Canonem. Atque
ita rem ſe habere ipfius facti integra ſerie rn
abi⸗

rit

Ven

—
un,
ne
un cun
ero 0

tihfl
n.

Ut
dum
loquit
E lern
nubtin,
ICen
ine
Canor
umN
Grwet.
en
inch
Am

De Saerificio Miſſeæ. 297

babiliſſimè oſtenditur. Scribit S. Gregorius,
ſe de eo accuſatum eſſe, quod recitari juſſe-
rit Pater noſter poſt Canonem; ſeque id fe-
ciſſe ait, quod indignum ſibi videbatur, Ora-
tionem à Scholaſtico eompoſitam ante Com-
munionem recitari, Orationem verò Domi-
nicalem non dici ſupra Corpus Chriſti; for-
tàſſe enim ejus ætate Oratio Dominicalis vel
in Miſſa non dicebatur, vel recitabatur poſt
Communionem: ex quo intelligitur S. Gre-
gorium non de integro Canone; ſed de Ora-
tione quapiam eò inſerta locutum eſſe.

Erplicatur locus ex Tridentina Snodo.

Antequam ad Orationes & cæremonias
Veniamus, quæ dicuntur & fiunt in Cano-
ne, quoniam de iis, quæ Tridentina Syno-
dus agens de Canone conſtituit, ſupra verba
fecimus, opportunum putamus quædam in-
nuere, quæ leguntur in Canone, nec in ſa-
eris Evangeliis reperiuntur, quædam etiam
quæ ſummi Pontifices addidere: illud enim
primum ad ſacri Concilii textum pertinet,
ubi dicunt Patres Canonem compoſitum eſſe
ex ipfis Domini verbis; hoc verò poſterius
reſpicit id quod S. Synodus ait, Canonem
compoſitum eſſe ex Sanctorum Pontificum hiis
inſtitutionibus.

T S „e.

298 Sebétio II.

De iis, quæ ſunt in Canone ex Apoſtolica
Traditione.

Innocentius III. in Decretali Cum Mar-
thæ de Celebrat. Miſſarum, quæſitum eſſe
ait, cur in Canone Miſſæ in Conſecratione
Calicis inter verba Jeſu Chriſti, quæ refert
Marthæus cap. 26. irrepſerint ea Mſterium
Fidei; & reſpondet Pontifex, illud etiam
quæri potuiſſe, cur narretur in Canone,
Chriſtum in Conſecratione panis oculos ad
Cœlum ſuſtuliſſe, cum id in nullo proditum
ſit Evangelio; cur etiam in Conſecratione
Calicis, cùm S. Matthæus narret, Chriſtum
dixiſſe, Hic eſt enim ſanguis meus novi Teſta-
menti, additum ſit verbum illud &α Eterni;
reſpondet deinde directè idem Pontifex, in
Canone multa contineri verba, quæ à Chri-
ſto Domino dicta eſſe teſtantur Evangeliſtæ,
ut negari non poſſit, Canonem ex verbis
etiam Domini concinnatum eſſe. Pergit Pon-
tifex, & generalem hanc regulam ſtatuit:
Muha tam de verbis quam de falctis Dominicis
invenimus ab Evangeliſtis omiſſa, dug Apoſtoli
vel ſuppleviſe verbo, vel facto expreſſiſe legun-
tur. Eam regulam confirmat loco ex Actis
Apoſtolorum: Paulus enim in Actibus Apo-
Rtolorum ſic ait: Meminiſſe nos oportet verbt
Domini ſa, qui dixit: Beatius ſt dare, quam
acci-

aeci
4pue
ſior
los
ocu
nen
con
vit
ma
gud
un,
pro⸗
cun
Cav
Ccan
in 6
fec
Eu

lio

ſam
men
H
riun
Inn
pr⸗

—*£

ur
men,
Kelie

ghin

n N
ſumd
ſhe
e
ld en
C
Cell
Kecrnig
Cir
ann
etex,
gel

De Sacriſicio Miſſc. 299

avcipere. Hæ nullus quatuor Evangeliſtarum
deſeripſit: itaque obſervat, quemadmodum
apud Joannem cap. II. habetur jeſum Chri-
ſtum, cum Lazarum revocavit ad vitam, ocu-
los ad Cœlum ſuſtuliſſe, ita veriſimile eſſe,
oculos itidem ad Coœlum elevaſſe, cum pa-
nem & vinum in ſuum corpus & ſanguinem
convertit: & tunc igitur in Cœlum oculos leva-
vit ad Patrem, cum ad corpus exanime ani-
mam Lazari revocavit, probabilius eſſe videtur,
quòd tunc oculos levaverit ad Patrem in Cælum,
cum panem && vinum in corpus & ſanguinem
proprium commutavit. Adde, quod etiam
cum duos piſces & quinque panes multipli-
cavit, reſpexit in Cœlum, ùt legitur apud Lu-
cam cap. 9. & apud Marcum cap. 6. intuens
in COlum benedixit: Quèòd ſatis oſtendit, idem
feciſſe Chriſtum Dominum in inſtitutione
Euchariſtiæ, etſi id non habetur in Evange-
lio: Wae non eſt dubium, quin idem in Ti
Jacratiſſima fecerit actione, etſi in novo Tuſta-
mento id non reperiatur ſoriptum; verba ſunt
Hugonis Menardi in notis ad Sacramenta-
rium S. Gregorii pag. 18. Denique monet
Innocentius, vocem æterni cum Evangelio
probè congruere: Hic eſt ſanguis meus novi
2 œterni Zeſtamenti: Nam in Evangelio legi-
tur: LQui manducat meam carnem, & bibit
meum ſanguinem, halet vitam æternam: Evan-

gelio itidem conſona eſſe verba illa Mſterium
PFidei

300 Sekrio II.

Fidei propter panis & vini Tranſubſtantia-
tionem in Corpus & Sanguinem Domini di-
ſertè ibi expreflam: Dicitur autem Myerium
Fidei, quoniam aliud ibi creditur, qudm cerna-
tur, && aliud cernitur qum credatur. Cerni-
tur ſpecies panis & vini, & creditur veritas
carnis & ſunguinis Chriſti, ac virtus unitatis
c& charitatis. D. Thomas 3. par. quæſt. 83.
art. 4. quærit, cur dicatur in Canone Miſſæ,
Chriſtum in panis & vini Conſecratione ocu-
los ad Cœlum elevàſſe, cum id non reperia-
tur in Evangelio; & reſpondet S. Doctor,
id credi velut ab Apoſtolicà Traditione ac-
ceptum: Rationabile enim videtur, ut qui in
Iieſcitatione Lazari, ut habetur Joannis XI. G&
in oratione, quam pro diſcipulis fecit Joan. 17.
oculos levavit ad Batrem, in ujus Sacramenti
inſtitutione tamò mag!s hoc fecerit tamquam in
re potiori. Idem S. Doctor illam loco citato
roponit difficultatem, in Canone fſcilicet
M * haberi, accipite & manducate ex bor
omnes; & in Evangelio legi tantummodò,
Accipite && comedite; quam difficultatem ita
ſolvit: Quod autem dicitur manducate, non
comedite, non differt, quantum ad ſenſum &.
uod autem additur, Omnes, intelligitur in ver-
is Evangelii, licèt non exprimatur, quias ipſe
dixerat Joannis El. Miſi manducaveritis car-
vem filii ominis, non habelitis vitam in vobis:
& ead. 3. par. quæſt. 78. art. 3. ad 6. verdi

illa.
obſe⸗
ſi i/

—
lobltre
Dommnt
hn
inen
lr. 0
ur
ui k
one
tioset
te
8. Dor
Gitoe
m
.
Genn
tumnu
locde
0e 6
N 11
onui
nne, 4

ℳ²,

De Saerificio Miſſeæ. 301

illa Myſterium Fidei ita explicat: Quaſi fidei
objectum; quia quod ſanguis Chriſti pro veritate
ſit in hoc Sacramento, ſolida Fide tenetur.

De iis, quæ ſunt ex inſtitutione ſiummorum
Pontificum.

Itaque concludendum cum eodem In-
nocentio III. Credimus, quod formam verbo-
rum, ſicut in Canone reperitur, & à Chriſto
Apoſtoli, & ab ipſis eorum awceperint ſucceſſo-
res. Quod verèô attinet ad pias ſanctorum
Pontificum inſtitutiones, quas Tridentina Sy-
nodus ait partem Cononis conficere, pro-
ditum eſt S. Leonem in Canone Miſiæ ad-
didiſſe, Sanctum Sacrificium, inmmaculatam ho-
ſtiam; quæ dicuntur à Sacerdote in Orati-
one, quæ Conſecrationem conſequitur. Pa-
melius tom. I. Liturgic. pag. 572. contro-
verſiam illam noluit dirimere, utrum S.
Leo omnem illam Orationem compoſuerit,
an verò ea tantùm verba eidem orationi ad-
diderit. Auéctor quæſtionum Veteris &
Novi Teſtamenti apud D. Auguſtinum tom.
4. qui ſcripfit in fine quarti ſæculi, ideôque
ante S. Leonem, affert Orationem, Supra
quaæ propitio; ejusdem etiam Orationis me-

minit S. Ambroſius lib. 4. de Sacramentis,
idque abunde probat non eſſe illam Orati-

onem S. Leoni tribuendam, ſed ab eodem
S. Pon-

30² Sectio II.

S. Pontifice ea verba addita eſſe, ut bene ad-
vertit Pagius in ejus Vita num. 46. Memo-
riæ quoque traditum eſt in Eccleſiaſtica Hi-
ſtoria, S. Gregorium verba illa in Canone
addidiſſe, diesque noſtros in tua pace diſponas,
atque ab æterna Jamnatione nos eripi, & in ele-
Gorum tuorum juleas grege numerari, ſi qua
fides Joanni Diacono, cui profecto habenda
fides eſt in Vita S. Gregorii. Cum in ſecun-
da Canonis parte nonnullorum Sanctorum
mentio fiat, quorum in prima parte nulla
facta eſt commemoratio, teſtatur Adalber-
tus Epiſcopus libro de Virginitate cap. 25.
S. Gregorlum, qui animadvertiſſet nullius
Sanctæ Virginis ibi mentionem fieri, nomi-
na illuc inſeruiſſe Sanctarum Agathæ, Lu-
eiæ, Agnetis, Cæciliæ, & Anaſtaſiæ.

Poſt Gregorium Magnum nihil amplius addi-
tum in Canone. Alexandro I. male tri-
buitur Oratio,
Unde & memores Domine.

Poſt S. Gregorium nullus Romanorum
Pontificum quidquam in Canone inſeruit,
aut immutavit, quod obſervat Card. Bona
Rerum Liturgicar. lib. 2. cap. II. num. 2.
Obſervandum nibilominus, neminem ex Pontiſfi-
cibus poſt Gregorium Magnum quidpiam addi-
Jiſe, aut iminutäſſe; & cum eò conſentit
Thiers

—
Thi
cap.
gor
Orm
ſaer
tibr
qui
Viel
Gi
tuit
Ver
Qua
ur,
um
priy
celel
cap.
hale
in
c B.
Ium )
ibos
GCllia
li, i
rum
ec
Matt
niſer
lae
MMdi

De Sacrifcio Miſſæ. 303

theri Thiers Tractatu de Superſtitione tom. r.
Cap. I. pag. 13. edit. Pariſ. anni 1704. Gre-
gorium III. conſtat, in Oratorio quod in
Im omnium Sanctorum honorem extruxerat,
eh ſacras reliquias ex omnibus Orbis terræ Par-
bGα tibus conquiſitas collocâſſe, ac Monachos,
I qui tum temporis Vaticanæ Baſilicæ inſer-
ohn viebant, juſſiſſe Feſtivitatem cujusque San-
nüe Cti in natali ejus die celebrare; illudque ſta-
um tuiſſe ut Sacerdos in Canone Miſſæ poſt ea
pele verba, & omnium sunctorum tuorum, diceret:
W« OQuorum ſolennitas hodie in conſpectu tuo celebra-
ec Zur, Domine Deus noſter, in toto Orbe terra-
um rum. Sed hæc non generalis fuit lex, ſed
,fHE Privilegium pro Miſſis, quæ in illo Oratorio
te; celebrarentur, ut animadvertit Waltridus
. cap. 22. & Thiers loc. cit. Et Cardinalis Bo-
na loc. cit. multa ſe vidiſſe teſtatur Miſſalia,
u in quibus, uno dumtaxat excepto Bibliothe-
cæ Barberinæ, ea verba non reperit. Ve-
rùm Martene lib. I. de Antiquis Eccleſiæ Ri-
tibus cap. 4. art. 8. num. 16. ſe vidiſſe ait in
Gallia Miſſale Monaſterii quondam S. Diony-
vum ſii, in quo hœc ſunt verba : Mec non & illo-
l rum Martyrum, quorum bhodie ſolemnis in con-
ectu gloriæ tucæ celebratur triumphus. Et
. Matthæus Pariſius in vitis Abbatum S. Alba-
e ni ſcribit, Innocentium III. à Guillelmo Ab-

len

,

¹s bate S. Albani interrogatum, quid de ejus-
N. . .— . . — .
modi additionibus ſentiret, reſpondiſſe, eas

304 Sectio II.

Tſe minimè improbari. Sed hæc utcumque
ſe habeant, illud certiſſimum eſt, poſt S. Gre-
gorium magnum nihil in Canone eſſe addi-
rum. Inter eos Pontifices, qui aliquid inſe-
ruerunt in Canone, Alexandrum I. qui vi-
xit initio ſœæculi ſecundi, minimè ponendum
eſſe exiſtimavimus. Sane in libro Pontifi-
cali habetur: Hic Paſſionem Domini miſcuit
in precatione Sacerdotum, quando Miſſeæ cele-
rentur: ad quæ verba notat Petrus Urbe-
vetanus: Li videlicet tam beatæ Paſſionis
propterea nonnulli Alexandro Pontifici Ora-
tionem, unde & memores, Domine, tribuunt,
quæ proximè conſecrationem conſequitur.
Verùm cum Chriſtus Jeſus diſerte juſſerit,
in Miſſa commemorationem fieri ejus Paſ-
ſionis, & D. Paulus I. ad Corinth. cap. 11.
ſcripſerit: Quotiescumque manducabitis panem
bune, & Calicem Domini bibetis, mortem Do-
mini annuntiabitis donec veniat, perperan
Alexandro I. tribuitur commemoratio Paſ-
ſionis Chriſti Domini in Miſſa, quam con-.
ſtat eſſe inſtitutionis divinæ. Vid. Baron. ad
an. Chr. 132. num. 3. & Card. Bona Rerum
Liturgicar. lib. 2. cap. 13. num. 3. & Pagium
in Vita S. Alexandri.

De

qu⸗
ob

m
di⸗
nis
mi⸗

tel
tes
ce⸗

cal

l

U,

diri
dnir
n

tCungt
lecdt
Cdin
I. CI
Onen
0 Do
liſel
15 U
Paſe
nifhel⸗
iu
nlene⸗
le
leſu!
h. C
itiiſ⸗
Nortes
lenl
rni⸗
Palen
Elr

De Sucrifcio Miſſe. 305

De Prima Oratione Canonis.

Oratio prima Canonis continet Memento
& Communicantes.

PRima Canonis Oratio incipit per ea ver-
ba: Ze igitur clementiſſime Pater, & us-
que ad eam Orationem Pergir *Hanc igitur
oblationem: nam Memento Domine, & Gom-
municantes, & memoriam venerantes non ſunt
diverſæ Orationes, ſed pars primæ Oratio-
nis, ut deducitur ex clauſula Per eumdem Do-
minum noſtrum, quæ ad omnium Orationum
finem apponitur; quod etiam quisque po-
teſt intelligere, ſi animadvertat, Communican-
tes omni Raſi carere, niſi cum proximè præ-
cedentibus verbis continuetur. Vid. Bellar-
minum tom. 3. Controverſ. lib. 6. de Miſſa
cap. 21. in princ.

In prima Oratione Sacerdos orat pro Sei
univerſa, pro Papa, pro Epiſcopo, & in ali-
quibus locis pro KRege. Explicantur illa,
Sanéta Sacrificia illibata.

In hâc prima Oratione Deo Patri preces

diriguntur: Ze igitur clementiſpme Pater. Etſi

enim Divinæ Trinitati Sacrificium offertur,

tamen ſi preces aliquot excipias, quæ Trini-
. U

tatem

306 Settio II.

tatem reſpiciunt, cujusmodi ſunt ſuſcipe San-
Cia Trinitas, & Placeat tibi Santcta Trinitas,
reliquæ omnes juxta perpetuam Eccleſiæ
coniuetudinem ad Deum Patrem per Filium
in unitate S. Spiritûs diriguntur. Deum verò
Sacerdos in hac prima Oratione deprecatur
pro Eccleſia Sanêta Catholica, Pro ſummo
Pontifice, pro Epiſcopo, in quibusdam locis
pro Rege, & pro omnibus orthodoxis, atque
Catholicæ & Apoſtolica PFiqei cultorilus. In
ea Oratione 7 igitur illa continentur verba,
Sancta Sacrificia illibata; quæ InnocentiuslII.
de Officio Miſſæ lib. 3. Cap. 3. in hunc mo-
dum explicat: Dicuntur illibata, id eſt innna-
culata, quia ſine cordis macula, & corporis de-
bent offerri, quatenus cor ab iniquitate Purgetut,
G corpus ab immunditia.

In Eccleſia etiam Orientali mentio fielat ſummi
Pontificis. Quod abolitum in Schiſmate Photü.
Leges in Occidentali Eccleſia, quibus fieri
zubetur mentio Romani Pontifcis in
Canone.

Poſtquam oravit Sacerdos pro Eccleſia
Catholica, orat pro ſummo Pontifice: uut-
tas enim ſucerdotalis, utait S. Cyprianus,
Petri Cathedra exorta eſſtt. Nec ſanè quis-

quamn jure negaverit, in Ecoleſia Orientali
e ſummo Pontifice olim mentionem fieri

con⸗

aute
ſuer
qu⸗
qui
ſun
ſtit
Eca
be⸗
inch
ges⸗
is

InIt

liur
hun
Men

e

—
ſeel
4 Dun
n Tel
erkt
Deume
dey
roſn
Usdn!
Pin
iut.
nrur
cenlii
n hun:
UIi
Ne

De Sacrificio Miſe. 307

conſueviſſe: narrat enim Nicephorus lib. 16.
cap. 17. primum auſum eſſe Acacium Con-
ſtantinopolitanum Epiſcopum quinto ſæcu-
lo Felicis II. Summi Pontificis nomen è Di-
Ptychis ſacris expungere; & Conſtantinus
Pogonatus Imperator in Epiſtola ad Sum-
mum Pontificem, quæ præpoſita eſt Conci-
lio ſexto Generali, declarat, ſe Patriarchæ &
ſacris Diptychis ejus nomen delere volenti
vehementer reſtitiſſe: quamobrem in Litur-
giis, quæ poſteriori tempore ſunt ſeriptæ,
ſummi Pontificis nomen reperitur. Hæc
autem in Eccleſia Orientali intermiſſa eſt con-
ſuetudo propter Photii ſehiſina: nec um-
quam actum de concilianda utraque Eccleſia,
quin Græcis nobiscum ſemper convenerit
ſummi Pontificis nomen eſſe in Canone re-
ſtituendum. Quod verò ad Occidentalem
Eccleſiam pertinet, adeo vetus eſt orandi pro
Papa in Canone conſuetudo, ut ejus origo
indicari non poſſit: oſtendi verò poſſunt le-
ges, quibus ea conſuetudo reſtituta, vel ma-
lus uſus ſublatus repreſsaque audacia præter-
mittendi nomen Romani Pontificis. Conei-
lium Vaſionenſe an. 529. can. A4. ſtatuit in
hunc modum: Mobis juſtum viſum eſt, ut no-
men Domini Papæ, Fbutke⸗ Apöſtolicæ Sedi
Præfuerit, in noſtris Eccleſis recitetur. Et pau-
cis poſt annis S. Pelagius Papa, ùt eſt apud
Agobardum tom. 2. pag. 49. Epiſeopos Etru-
U2 riæ

308⁸ Sectio II.
Tri increpavit, quèd ejus nomen in Cano-
ne prætermiſerint: Quomodo vos ab univerſi
Orbis communione ſeparatos eſſe non creditis,
7 mei inter ſacra myſteria ſecundum conſuetudi-
nem nominis memoriam reticetis 5 Et Ennadius
Papienſis in Apologia pro Synodo inde pro-
bat Symmachum verum legitimumque, Lau-
rentium verò ſpurium eſſe Pontificem, quoé
ſemper Symmachi nomen recitatum fuerit
in Canone.

De memiione facienda Epiſcopi. Regularibus
vetitum, ne mentionem faciant ſuun Supe-
rioris Generalis.

In eâdem prima Oratione mentio fit
etiam Epiſcopi juxta præceptumn Apoſtoli ad
Hebræos 13. qui orandum ait Pro Epiſco-
pis: Iphi enim pervi ilant, quaſi rationem o
animabus veſtris redhturi. In Orientali Ec-
cleſia Presbyter orat pro Epiſcopo, Epiſco-
pus pro Archiepiſcopo, Archiepiſcopus pro
Patriarcha, ùt videre eſt apud Card. Bona
lib. 2. Rerum Liturgicar. cap. II. nunn. 3. In
Eccleſia Occidentali Sacerdos orat Pro Epi-
ſcopo; Si verò Epiſcopus vel Archiepiſco-
pus Miſſam celebrat, pro ſe ipſe orat dicens:
Et me indigno ſervo tuo; idque faciunt etiam
CGardinales, licèt non ſint Epiſcopi, propter

excellentiam dignitatis. Romæ Sacerdotes

OMit⸗

Oii
cuju
rius.
ſcoß
101
licet
ritor.
Dyte
Du
De⸗
dere
lican

d⸗

Tr
D.
nes
gui
cuj⸗
ber
ſtis
il
per
ul
bere

nin
C in
n a
1oſſr
oindert
qe
rum

De Saecrificio Miſſæ. 309

omittunt, Et Antiſtite noſtro; Papa enim,
cujus mentionem faciunt, eſt Urbis Ordina-
rius. Regularibus vetitum eſt, ne pro Epi-
ſcopo Superiorem ſuum Generalem, & Cle-
ro ne Prælatum nominent ſibi præœæpoſitum,
licet quaſi Epiſcopalem jurisdictionem & ter-
ritorium habeat ſeparatum. Non licet Pres-
bytero in aliena Diœceſi Miſſam celebranti
Epiſcopi ſui nomen in loeum Epiſeopi illius
Dicœceſis, in qua celebrat, ſubſtituere, ut vi-
dere eſt apud Pouget tom. 2. Inſtit. Catho-
licar. pag. 852. & Meratum tom. I. Par. I.

Pag. 538.

De more orandi pro Rege, ex veteribus
Patribus.

In quibusdam locis juxta Apoſtolicam

ue Traditionem oratur pro Rege; ſeribit enim
edt D. Paulus I. ad Timotheum cap. 2. oratio-
u nes eſſe faciendas pro Regibus, & omnibus
qui in fublimitate funt, etiamſi infideles ſint,

cujusmodi erant ii, qui illis temporibus im-

ͤ" pPerabant. Conſonant qui primi pro Chri-

ſtiana Religione Apologias ſcripſerunt, qui

u illud ſemper inculcant, Chriſtianos pro Im-
„„ Peratore Deum orare: Sacrificamus (ait Ter-
o Iullianus ad Scapulam cap. 2.) pro ſalute Im-
Peratoris, ſed Deo noſtro, & ipſius, ſed quo-
modo præcepit Deus, purd prece. Et Orige-

U 3 nes

310 Sectio II.

nes adverſus Celſum, qui Chriſtianos cohor-
tabatur, ut pro Imperatore bellum gererent, Yan
ait: Laboramus pro Iinterio Romano, dum ju- ſuni
ſtoò viventes vota pro eo facimus. Et Dionyſius
Alexandrinus apud Euſebium Hiſt. Eccl. lib.
7. cap. II. Nos unum Deum rerum omniun
Opificem, qui Valeriano &ν Gallieno ſacratiſſi-
mis Auguſtis imperium tradidit, colimus & ado- Ora
ramus. Huic continuas prees offerimus pro tho⸗
Imperio illorum, ut ſtabile & inconcuſſum per- cult
maneat. Notatle Brun tom. rI. pag. 420. Li. Ro.
turgias poſt Conſtantinum nomen Impera- 90
toris, qui tum regnaret, habere, quod cum m,
præcepto conſentit orandi pro Regibus; & qua
in quibusdam manuſcriptis poſt pro lnpera- Eee
tore vel pro Nege ait, ſe reperiſſe notam III. ca!
quæ idem valet quod ea, quâ nunc utimur ſup
NN. Ex quo elicitur morem fuiſſe orandi pre
in Canone pro Imperatore vel Rege, qui eſt
imperaret. De nota illa III. ſcribit Lucas libu
Holſtenius in Præ fat. ad librum Diurnum dun
Romanorum Pontificum: Id unum cenſui non cerd
prætermittendum, quod cum in manuſeripto Co- iden
dice frequenter habeatur hæc nota Il. qud, ut lici
Eruditis olvium eſt, utebantur veteres ad indi-
cendum proprii nominis locum, uri nune Nl.

toni ſolitum eſt.

erb

Verla

sco
lgetan
, n
Don
Lal
M M
ſn
ug
Nrinn
lin
3 4ℳ
en Iu
t
egbrl
o N
niOten!
nc
ileo
Rey
chi
ſn
1 1
dn

De Sacrificio Miſſcœ. 311

Verha illa: Et omnibus Orthodoxis &c. de-
Junt in vetuſto Ordine Romano, &* Sacramen-
tario &. Gregorii. Hæretici ajunt ea re-
dundare.

Denique in eadem Oratione Sacerdos
orat pro omnibus Fidelibus: Et omnibus Or-
thodoxis, atque Catholicæ & Apoſtolicæ Fidei
cultoribus. Hæc deſunt in antiquo Ordine
Romano, in Libro Sacramentorum S. Gre-
gorii, qui eſt in Bibliotheca Vaticana Palati=
na, & in vetuſto quodam Miſſali Vaticano:
quamobrem Micrologus in Obſervationibus
Eccleſiaſt. cap. 23. ubi loquitur de Canone,
ca prætermittit verba; & cap. 13. ait; ea eſſe
ſupervacanea; nam paulo poſt Sacerdos orat
pro famulis & famulabus Dei, quod idem
eſt ac pro omnibus Catholicæ Eccleſiæ Fide-
libus. Hæretici hujus temporis ea verba re-
dundare dicunt, quod paulò antè dixerit Sa-
cerdos, ee Eccleſia tua ſuncta Catholica, quod
idem eſt, ac pro omnibus Fidelibus Catho-
licis orare.

Bellarmini ad eam calummiam reſponſio.

Heæreticis illis reſpondet Bellarminus, es
verba minimè ſupereſſe; nam cum genera-
tim pro univerſa Eccleſia Sacerdos oraveritz
U 4 dein-

3¹²¾ Sectio II.

deinde ſingillatim pro Papa, pro Epiſcopo,
pro Rege, decebat reliquos etiam Fideles,
ſeu privati ſeu viri principes ſint, comme-
morare. Micrologi verò ratio evertitur ex
eo, quod in Orationis progreſſu, id eſt in
Memento, revera non aliorum mentio fiat,
quàm eorum, qui vel offerunt, vel ſacrificio
interſunt; cum verò tam multi Fideles ſint,
qui neque offerunt, neque adſunt, nec po-
ni poſſunt ubi commemoratio fit pro defun-
Ris, quòd nondum ex hac vita migrarint,
cumque pro his etiam orandum ſit, propter-
ea deſtinandus illis erat locus, qui idem ille
eſt, de quo nunc agimus; omnesque in il-
lis verbis continentur, Et omnibus orthodo-
xis, atque Catholicæ d& Apoſtolicæ Fidei culto-
vibus. Vide Menardum in Nota 19. ad Sa-
cramentarium S. Gregorii, Card. Bonam loc.
cit. num. 4. le Brun tom. I. pag. 42 1. & Na-
talem Alexandrum Theolog. dogmat. & mo-
ral. de Sacram. Euchar. lib. 2. cap. 7. art. 5.
nam. 15.

De reliquis, pro quibus orat Sacerdos.

Poſtquam oravit Sacerdos pro Eccleſia
ſancta Catholica, pro Papa, pro Epiſcopo,
& quibusdam in locis pro Rege, ac pro omiu-
bus Catholicis, pro iis pergit orare, quibus
Sacrificii fructum applicare intendit; quo-
j rum

run
eas
men
rum
inte
us

criß

mem
enir
in
lins

dr

Hplon
n Eees
.
Venmn
N e
nenth
lt
iceſgt
at lee
Pr⸗
Inen
, N
i en
Node⸗
N
Mlin
119.
Bohn
4elc
nt
71

oly
xr,
“
eci,

De Sacrificio Miſſeæ. 313

rum tamen nomina voce non pronuntiat, ſed
eas perſonas præſentes animo habet: Me-
mento Domine famulorum famularumque tua-
rum; ac pro iis itidem orat, qui ſacrificio
interſunt, omnium circumſtantium, pro qui-
bus tibi offerimus, vel qui tibi oferunt boc ſa-
erificium laudis.

Commemoratio, ſeu Oratio pro vivis.

Formula precandi per verbum illud Me-
mento conſonat cum ſacra Scriptura; Pſalmo
enim 105. haberur: Memento noſtri Domine
in beneplacito populi tui. In hac orationis il-
lius parte Sacerdos orat pro vivis (nam pro
defunctis alibi fit, ut ſuo loco dicemus, præ-
cipua commemoratio) pro illis videlicet pro
quibus fit ſacrificium, puta in Parochiali-
bus Eccleſiis pro ejus Parochiæ populo,
pro iis qui celebrandæ Miſſæ ejuſque fru-
tu applicando eleemoſynam contulerunt,
ac pro iis, pro quibus Sacerdos nomina-
tim orare intendit, pro parentibus exempli
causâ, conſanguineis, amicis, aliiſque, qui
ſe ejus precibus commendaverint, ac deni-
que pro circumſtantibus omnibus.

Explicantur illa, Pro quibus tibi offerimus,
vel qui tibi offerunt.
Adnotanda quædam ſunt ad ea verba,
pro quibus tibi offerimus, vel qui tilbi offerunt hoe
U 5 ſacri-

314 Sectio II.

ſacrificium, tum ut explicemus quid illud ſit,
quèd Sacerdos non moddò ſe ſacrificium,
ſed etiam circumſtantes dicit offerre, tum
ut ſenſum particulæ vel declaremus: pro qui-
bus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt boc Sda-
orificium laudis.

Quo ſenſu dici poſſint offerre omnes ideles, ꝗui
adſunt Sacrificio. Locus celebris Zer-
tulliani explicatus.

Celebris locus eſt Tertulliani de Exhor-
tatione Caſtitatis cap. 7. Wonne & laici ”a-
cerdotes ſumus * Soriptum eſt, KReguum quoque
nos 8 Sacerdotes Deo & Patri ſuo fecit Gc.
Adeo ubi Eccleſiaſtici Ordinis non oſt conſeſſus,
W offers, & tingis, &α Sacerdos es tibi ſolus
c. Eitur ſi habes jus Sacerdotis in temetipſe,
ubi neceſſe eſt, habeas oportet etiam diſciplinam
Sacerdotis, uli neceſſe ſit habere jus Sacerdotit.
Celebris item controverſia eſt, quæ ex illa
voce offers excitata fuit: quidam enim Ter-
tullianum in ea fuiſſe putant opinione, ut
ubi abſit Sacerdos, etiam Laicus conſecrare
poſſit, idque ut confirment, locum profe-
runt Theodoreti Eccl. Hiſtor. lib. I. cap.
23. qui Frumentium quemdam laicum nar-
rat Alexandriäà ad Indos profectum, ubi
nulli erant neque Epiſcopi neque Presbyte-

zi, cumque ad Chriſti Fidem aliquot con-
ver-

Tücion
1e,
potr
,K

ſln
T.

ſe
7 iid
an
tili ⸗
tennt
ſihe
Eortrtk
cninle
inioe 1
Cllal
n n
b1
Gcun
om,

bet⸗

De Sacrificio Miſſee. 315

vertiſſet, juſſiſſe eos in unum convenire,
reſque ſacras celebrare, quemadmodum in
Romano Imperio mos eſſet. Ea de re ſu-
periore proximo ſcripſerunt ſæculo Hugo
Grotius, Dionyſius Petavius, Joannes Clo-
penburgius, & Henricus Dodvvellus; quo-
rum Diſſertationes in unum collectæ volu-
men prodiêre Londini ann. 1685. His ad-
de Albaſpinæum in Tractatu de adminiſtra-
tione Euchariſtiæ lib. 2. cap. 8. ad cujus li-
bri calcem edita eſt Rigaltii, qui Galliarum
Regi fuit a Bibliotheca, ad Albaſpinæum de
hoc argumento Epiſtola. Ex Scriptoribus,
quos modo nominavimus, quidam Hetero-
doxi ſunt, quidam verò Catholicæ Fidei
egregii propugnatores, quos inter cenſendi
ſunt præter Rigaltium Petavius & Albaſpi-
næus, qui luculenter demonſtrarunt voce
offerre non ſemper ſignificari conſecrare; ob-
lationem ſeparatum quiddam ſejunctumque
eſſe a Conſecratione; nec veriſimile cui-
quam fieri poſſe, Tertullianum neſciſſe æ-
tatis ſuæ diſciplinam, quà Sacerdotes clan-
culum ad eos, qui in publicis vinculis eſſent,
mittebantur, Chriſtique Confeſſoribus in car-
cere detentis Euchariſtiam præbebant; quod
quidem ſupervacaneum fuiſſet, ſi iis, etiamſi
laici eſſent, Miſſam propter Sacerdotum ino-
piam celebrare licuiſſet. Quod autem de Fru-
mentio affertur, id non ita prorſus eſt, ùt nar-
ratux:

316 Sectio II.

ratur: non enim ille folus, ſed Romanos Mer-
catores ſecum habens comites, Alexandri
profectus erat, inter quos veriſimile eſt fuiſſe
aliquos Sacerdotes; neque enim Indis illud
conſilium dedit, ſed Romanis Mercatoribus,
inter quos probabile eſt Sacerdotem ali-
quem fuiſſe. Præterca (quod colligitur ex
Ruffino, qui eandem rem narrat) verbis il-
lis Frumentii tribui poteſt ſenſus planiſſi-
mus & ſimpliciſſimus, ut ſcilicet voluerit
omnes in unum convenire ad precationes
more Chriſtianorum Deo peragendas. At-
que hæc ſatis de hac re eſſe arbitramur. Qui
verò totum hoc argumentum quàm accu-
ratiſſimè pertractatum cognoſcere velit, Pe-
tavium adeat & Albaſpinæum, apud quos
profectò reperiet, quo ſibi abunde ſatisfa-
ciat. Noviſſimus ſcriptor Herminier Tra-
Gat. de Sacramentis tom. 2. cap. 19. ubi lo-
quitur de Miniſtro Euchariſtiæ, totam hanc
materiam ex integro pertractandam ſuſcepit,
explicans, quid ſit apud Tertullianum offer-
re: Dicit Laicos poſſe offerre, intellige mune-
ra, && preces. a illud itidem ſit, nos
omnes eſſe Sacerdotes: Dicit Tertullianus
nos omnes eſſe Sacerdotes, intellige Sacer-
dotio metaphorice ſumpto ce. Dicit Lai-
cos Sacerdotalia munera obire, intellige, cum
credunt & orant. Et ut eo regredia-

mur quod ad Canonis Orationem pertinet,
Inno-

ſ

Mer
eNodti
elfun
Ncs i
tothe
Rteln?
lou
Verbet
Uni
. Ole
kectir
mun. G
m .
d G
nier
9. obi 6
Munku
un/
G
MiN

De Saerificio Miſſæ. 317

Innocentius III. lib. 3. de Myſteriis Miſſæ
cap. 5. docet, non modo Sacerdotes, ſed
reliquos etiam Fideles dici poſſe ſacrificium
offerre: Meo dicitur offerimus, quia non ſo-
lum offerunt Sacerdotes, ſed etiam univerſi Fi-
deles: & quamquam Sacerdotis dumtaxat ſit
celebrare, id tamen aliquo ſenſu ad offeren-
tem etiam pertinet; Sacerdos enim actione
ſua, offerens verò per ejus actionem, cui
eleemoſynam contulit, ad ſacrificium con-
currunt: Quamvis enim Sacerdos proprio
Jungatur offcio, ille tamen offerre dicitur, cu-
Jus nomine agit Sacerdos; ipſi enim imputatur,
cujus munera offeruntur; verba ſunt Hilarii
Diaconi, qui quarto ſeripſit ſæculo in Quæ-
ſtionibus de vet. Teſtam. cap. 46. Simile
illud eſt in Oratione, Orate PFratres, in qua
dicit Sacerdos, ut meum ac veſtrum ſacrificium
acceptabile ſiat apud Deum Patrem Omnipo-
zentem, quibus declaratur Miſſam ſacrificium
eſſe tum Sacerdotis, tum eorum, qui vel
adſunt, vel miniſtrant. Bollandiſtæ ad diem
17. Martii vitam referunt S. Geltrudis Ni-
vellenſis Abbatiſſæ in Brabantia, quam ſeri-
Ppſit Auétor Synchronus. Narrat ejus vitæ
Scriptor, Sanctam Virginem nobilis cujuſ-
dam matronæ nomine Adulæ filium mor-
tuum ad vitam revocàâſſe, ac matronam il-
lam ferventiori religionis ſtudio eſſe incen-
ſam, de qua ſubdit: Ex illa die cæpit r-
ere

318 Sectio II.

dere virtutibus §. Geltrudis, & in craſtinum
Miſſam celebravit in honorem Virginis Chriſti
Geltrudis; quæ verba nihil aliud ſignificant,
quam Miſſam eleemoſyna ſua celebrandam
curaviſſe. Gregorius Turonenſis lib. de
Gloria Confeſſorum cap. 45. de muliere
quadam, quæ non minùs Deo eſſet devota,
quàm defuncti viri ſui memor, ſcribit: Mu-
lier per annum integrum ad hoc Templum de-
gens orationi vacabat, celebrans quotidie Miſ-
Jarum ſolemnia, &* offerens oblationem pro me-
moria viri ſui Hæc & alia ejuſmodi quæ
collegit Berlendus Tractatu de Oblationibus
ad Altare §. 8. num. 5. & 6. oſtendunt; of.
ferentis nomen etiam ei convenire, qui ad
Sacrificium, quod fit a Sacerdote, quoquo
modo concurrat. In Epiſtola Sigebaldi An-
gliæ Regis ad Bonifacium Moguntinum E-
FKoburn , quæ inter Bonifacianas eſt 49,
ocus eſt hujusmodi: Notum ſit tibi, qudò
ex eo tempore nomen tuum adſeriptum habuiſ-
ſem, cum Miſſarum ſolemnia celebrarem, ſimul
cum nominibus Epiſcoporum noſtrorum 5 à
quem locum Mabillonus lib. 3. de Liturgia
Gallicana num. 12. MWota verlum celebrarem
quo KRex utitur: illud enim adhibet eo mo-
do & ſenſu, quem ſupra explicavimus. Do-
cent Theologi Chriſtum ſacrificii Miſſæ of-
ferentem eſſe præcipuum, non modò quia
Ulud inſtiruerit, ac in ſui memoriam julſe-
xit

— b — — rb b

—U

ojlſin
i
goier
ebynnt

s 1
de unle

fetcee

tbi
znpun!
one
nfrt
ſinodic

herion

Odunt
te

ey u
atioun
n e

De Sarrificio Miſſeæ, 3195

rit celebrari, ſed etiam quia quodammodo
illud offert per Sacerdotis miniſterium: Sa-
cerdotem verò eſſe offerentem, tum quòd
virtute Chriſti Sacramentum conficit, tum
quéd ex perſona Chriſti conſecrationis ver-
ba pronunciat: denique Laicos etiam eſſe
offerentes, vel quòd per miniſterium Sa-
cerdotum offerunt, vel quèòd ſuam cum Sa-
cerdotum intentione conjungunt, vel quèòd
externum aliquid exhibent Miſſæ miniſtran-
do, neceſſaria ad ſacrificium ſuppeditando,
eleemofynam largiendo. Vide Sylvium 3.
Par. Quæſt. 83. art. I. Quæſit. 6. ubi ait;
verba illa, vel qui tibi offerunt, intelligenda
eſſe de Laicis ob rationes allatas: vide etiam
Collationem 14. Lucionenſem q. I. Par. 5.

De particula illa vel. Georgii majoris calu-
imnia evertitur. Ea particula aliquando
ſt copulativa.

Nunc verò de particula vel dicendum,
hoc eſt, explicanda ſunt, quæ ſequuntur ver-
ba in canone, pro quibus tibi offerimus, vel
qui tibi offerunt boc ſacrificeiwum. Menardus
in Notis ad Concordiam Regularum ſcripſit,
particulam vel aliquando non disjunctivam,

ſed copulativam eſſe; idemque appoſitè ite-

rum ſcripſit, dum verba illa Canonis expli-
caret, de quibus nunc legitur in notis ad
Sacra-

320 Sectio II

Sacramentarium S. Gregorii pag. 14. Par-
ticula disjunctiva vel Murpatur pro copulativa,
quod ſæpe contingit. Idem adnotaſſe ait le
Brun tom. I. pPag. 429. Gothofredum in
Codic. Theodoſian. Petrum de Marca in
Concordia Sacerdotii & Imperii, alioſque
plures doctos viros. Itaque Georgii Ma-
Poris Heterodoxi objeétio evertitur, qui
opinatur in iis verbis, pro quibus tili offeri-
mus, vel qui tibi offerunt, correctionem quam-
dam contineri, eamque impiè irridet, ut re-
fert Bellarminus cit. cap. 21. Sed Oratio-
nis expeditus apparet ſenſlus: Deo enim
non ſolùm peculiares perſonæ, & circum-
ſtantes commendantur;, ſed ii etiam, pro
uibus offertur ſacrificium, ac reliqui omnes,
quibus quoquo modo convenit nomen of-

ferentium.

Retinenda illa verba: pro quibus tibi offeri-
mus, quæ male explodit Micrologus.

Animadvertit Micrologus cap. 23. ab
hac Canonis Oratione quondam ea verba ab⸗
fuiſſe, pro quibus tibi offerimus, atque ea tar-
tum legi, qui tibi offerunt; itaque prima il-
la verba explodit: Iem poſt pauca addunt:
ro quibus tibi offerimus : (un in antiquiorilus
e veracioribus Sacramentaris non niſi ſus

tertia perſona offerentes ibi reperiantur. Vi-
. deatur

renn
dearr
Ofhe
Deſa
tihi
Kin
ſtatu
ſtit.
exiſ⸗
Miſ
tili
mnt
dita
plac
Part
rubt
rejie
nem
uo⸗
modd
uul
li 01
intelt
Wud⸗
Mnt.
rene

uib

—
14
hluns
Nale i
Checun!
e Muu!
i, A
Beorni
Ttitur,
,ic
emm
ed 0
Deo“
E
etialn,
igi Nn
Polnen

8 tb
nch

De Surriftio Miſſee. 32

deatur Auctor Tractatûs de Miſſa & divino
Officio rurſus Pariſiis editi an. 1714. p. 122.
Deſunt itidem eadem illa verba, pro quibus
tibi offerimus, in antiquo Ordine Romano,
& in pluribus vetuſtis Miſſalibus, ut ſibi te-

ſtatum fuiſſe Mabillonum ſeribit Pouget In-

ſtit. Catholicar. tom. 2. pag. 853. Sunt, qui
exiſtimant pro varietate ledionis diverſorum
Miſſalium, quorum quædam haberent qui
tibi offerunt, quædam pro quibus tibi offeri-
mus, utramque lectionem eſſe invectam; ad-
dita particula vel, ut Sacerdos, utra lectio ſibi
Placeret, eam ſequeretur; præſertim quèòd
Particula vel in aliquibus Miſſalibus ſcripta ſit
rubricà. Verùm Pouget ſapienter ejusmodi

rejicit Sacerdotis optionem, & conſuetudi-

nem damnat ſcribendi rubricâà particulam veh
quod Sacerdotem inducere poſſit, ut utrovis
modo legat. Et ſanè ſi dicas dumtaxat pro
quibus tibi offerimus, & omittas vel qui tili

offerunt, relqua, quæ ſequuntur verba ſen-

ſu omni deſtiruuntur, ùt quivis facilè poteſt
intelligere: quamobrem legendum, àt ſcri-
ptum eſt in Canone, pro quibus tibi offeri-
mus, vel qui tibi offerunt, nec ullo modo fe-
renda libertas alterutrum omittendi, vel pro

duibus tibi offerimus, vel qui tibi offerunt.

322 Sectio II.

Oratio, Memento &τα. explicatur ex
Innocentio Ill.

InnocentiusiII. lib. 3. Myſteriorum Miſſæ
cap. 6. ſcribit de hâc prima Canonis Ora-
tione, & de illis quidem verbis Memento Do-
mine &c. hæc habet: Memento Domine famu-
lorum famularumque tuarum M. W. omnium
circum adſtantium. Ex bac junätura verborum
manifeſtè conjicitur, quòd Ric quaſi quidam ſit
locus, ubi Sacerdos ſpecialiter, quos voluerit, de-
beat nominare. Eworum tamen nomina bic
tantium debet recenſere, quoniam in ſequentibus
locus occurret, ubi defuntctorum poterit agere
memoriam ſpecialem. Pergit Pontifex, atque
explicat rationem, quamobrem Miſſæ ſacri-
ficium in hac Oratione Sacriftcium lauldis ap-
pelletur. Quia verò non ſolùm vocatur Sa-
erificium laudis, ſed quidpiam amplius adcdi-
tur: Pro quibus tibi offerimus, vel qJui tili g-
ferunt boc Saerifieium laudis, Pro ſe ſuisdue
omnibus;, pro regemptione animarum ſuarunt,
pro ſpe ſalutis & incolumitatis ſuæ, tilique red-
dJunt vota ſua æterno Deo vivo & vero; ob⸗
ſervabimus his verbis declarari Miſſæ Sacri-
ficium eſſe ex opere operato non modò La-
treuticum, & Euchariſticum, ſeu Sacrificium
laudis & gratiarum actionis, ſed etiam Pro-

pitiatorium, quo peccata expiantur, & Im-
petra-

—

Nen
ona
ſ
AClion
Heii i
Fium
vis
tion
ana
den

H

Eue
gra
per
moe
fici⸗
Dei
tur,
actic
dum
art.
arl.
min
ca.

—

Crr

ortum
nons
Menund
onief
Gon
e
ſiun
Dollert
1 fnne
ile
irn
Itlepyt
Mlle⸗
n ut
Wen
10lu
n ,
G
NMls
On d
e eni⸗

d ein,

4

ntur,

9

De Sacrifcio Miſſe. 22¾

Petraro umn, quo ſpiritualia & temporalia

ona à Deo obtinentur: & quis dixerit, Miſ-
Jc Sacrificium tantum eſſe laudis & gratiarum
actionis, aut nudam commemorationem Sacri-
Kcii in Cruce peracti, non autem propitiato-
rium, vel ſoli prodeſſe ſumenti; neque pro vi-
vis & defunéctis, pro peccatis, pœnis, ſatisfa-
ctionibus, & aliis neceſſitatibus offerri debere,
anathema ſit: verba ſunt ſacri Concilii Tri=
dentini ſeſſ. 22. de Sacrifieio Miſſæ Can. 3.

Sacrificium Miſæ Latreuticum, & Eucha-
riſticum.

Sacrificium Miſſæ Latreutieum eſt, &
Euchariſticum, id eſt Sacrificium laudis &
gratiarum actionis pro acceptis beneficiis;
Perfectiori enim & excellentiori quodam
modo proprietates omnes continer Sacri-
ficiorum veteris legis, quorum quædam in
Dei tantùm honorem & laudem offereban-
tur, ùt Holocauſta; quædam in gratiarum
actionem, ùt Hoſtiæ pacifieæ, quemadmo-
dum docet S. Thomas I. 2. Quæſt. 102.
art. 3. Quod ne hæretici quidem negant,
ùt Lutherus & Calvinus; ùt obſervat Bellar-
minus tom. 3. Controverſ. lib. 6., de Miſis
cap. I.

XyAI3 hns

3²4 kkio II.

—

Iltem propitiatorium. Remiſſio Peccatorum alio
modo Profluit ex Sacrificio, ac ex Baptiſmo,
& Pœnitentia.

Eſt etiam Miſſæ Sacrificium propitiato-
rium, quo nimirum peccata expiantur, quo
probat loeus Apoſtoli ad Hebræos 5. Omnis
Pontifex ex bominibus aſſumpius, Pyo homini-
bus conſtituitur in iis quæ ſunt ad Deum, us
offerat dona & Sacrifcia pro peccatis. S. Cy-
prianus in ſermone de Cœna Domini Miſiæ
Sacrificium vocat medicamentum ſimul
holocauſtum ad ſanandas infirmitates, & pur-
gandas iniquitates. Et S. Auguſtinus Queæſt.
57. in Leviticum ait, in hoc fieri Sacrificio
veram remiſſionem peccatotum. Et Theologi
docent, peccatorum remiſſionem, quod at-
tinet ad culpam, ex hoc profieiſci Sacrificio,
non tamen eodem modo, quo provenit ex
Baptiſino, & Pœnitentia, in quibus peccato-
rum remiſſio fit per habitualis ſeu Sanctifi-
cantis gratiæ infuſionem, ſed alio quodam
modo; nimirum Deus intuitu Sacrificii Miſ-
Iæ propitiatorii ſeu expiatorii Peccatorumn
peœnitentiæ donum largitur, ſeu peculiaris
alicujus gratiæ adjutorium, quo Peccator
contritionem excitatur & adjuvatur, velad
abſolutionem in Sacramento Pœnitentiæ di-

gnè & utiliter sonſequendam. Diximus,
quan⸗

Quen
muifli
quo⸗
ſen
dac
criß
que

P

—

torunk

eDine

Sil
ilenn,
ſn en
0 “
atu,
N
6

De Sacrificio Miſſæ. 325

quantum ad culpam attinet; nam quoad re-
miſſionem pœnæ, quæ ſequitur peccata jam
quoad culpam abolita, vera Theologorum
ſententia eſt, pœnam immediatè per Miſſæ
Sacrificium remitti; Deus enim propter Sa-
crificii oblationem pœnam ei remittit, pro
quo offertur, eà tamen menſurâ, quam di-
vina ejus miſericordia definiverit.

Puleherrima D. Thomæ doctrina, quo pacto per
Sacrificium peccata remittantur.

Luculentiſſima eſt S. Thomæ docrina in
4. Senten. Diſt. 12. Quæſt. 2. art. 2. Ad quar-
zum dicendum, quod Euchariſtia non ſolum eſt
Sacramentum, ſed etiam eſt Sacriſicium. Ix
quantum autem eſt Sacramentum, habet effectum
en omni vivente, in quo requirit vitam præex-
iſtere. Sed in quantum eſt Sacrificium, habet
effectum etiam pro aliis, pro quibus offertur, in
quibus non præexigit vitam ſpiritualem in actu,
ſed in potentia tantum: & ideo ſi eos diſpoſitos
inveniat, eis gratiam obtinet virtute illius veri
Sacrificii, d quo omnis gratia in nos inftuxit; &*
per conſequens peecata mortalia in eis delet, non
Iicut cauſa proxima, ſed in quantum gratiam
contritionis eis impetrat. Et paulò poſt in
eodem art. 2. Dicendum, quòd non totaliter
ſemper aufertur pœna per boc Sacrificium illis,
ꝗqui ſunt in Purgatorio; nec auferebatur in ve-
X 2 teri

326 estio II.
teri lege per antiqua Sacrificia. Hanc doctri-
nam iſluſtrat abunde Bellarminus tom. 3. Con-
troverſ. lib. 6. de Miſſa cap. 4. ubi ſic ait: Non
operatur Sacrificium efcienter & immediatè,
nec eſt propriè inſtrumentum Dei ad juſtifcan-
dum &&. Mon igitur Sacrificium immediatè
juſtißcat, ut Baptiſinus, & Abſolutio faciunt,
ſed donum pæœnitentiæ impetrat, per quod omo
ccator ad Sacramentum accedere velit, & per
ilud juſtifcetur. Huc etiam addit, quòd cùm
non poſſit Miſſæ Sacrificium majori prædi-
tum eſſe virtute, quàm habuit Sacrificium
Grucis, nec illud Sacrificium efcienter & im-
mediatè, ùt loquuntur Theologi, ſed impetra-
toriè & meritoriè juſtifieaverit, hoc eſt à Deo
impetraverit, ut peccatores per media con-
venientia æternam ſalutem conſequantur,
idem planè de Miſſæ Sacrificio dicendum eſt,
Quamobrem Tridentina Synodus ſeſfſ. 22.
de Sacramento Euchariſtiæ cap. 2. vim &
efficaciam Sacrificii ita explicat: Hujus obla-
tione placatus Dominut gratiam & donum peti-=
zentiæ concedens, erimina & Cpeccata etiam in-
gentia dinittit. Et paulò poſt de ope, quà
per hoc Sacrificium juvantur defuncti: Qua-
re non ſolum pro Fidelium vivorum peccatts,
pæœnig, ſatigattionibus, 8 aliis neceſſtatibus,

ſed & pro Defunktis in Chriſto nondum ad ple-

num purgatis ritè juxta Apoktolorum Traditie-
nein offertur. .
M

Ma⸗

fala,

prin

de
Petra
lalin
Geliun
uo
Cont
ſans
de
VirO
munmn
en
te,.
i
Hii
ujn z0
inut
Tad
Aig⸗
ex 2
lifea
chab
uer.
ip.

De Sacrifcio Miſſæ. 32 5

—

lane olt
om 3,1
lſcar
mmle
01 if⸗
n nuni
utofer
y glatle
t, gudt
cjoriſe
Snetkta
cienter
ſed ine
e ek!
eclil
nleguen
encvo
ns l
2.

ft⸗
A

N
e

S N
bing

n al⸗
N9
n ℳ

7

Eſt etiam impetratorium, ad impetranda ſpiri-
talia, && temporalia bona. Miſſ fructus triplex;
primus internus numquam minuitur, aut au-
getur, àt alii duo pro minore, vel ma-
jore Sanctitate Miniſtri.

Denique Miſſæ Sacrificium eſt etiam im-
petratorium, nobisque à Deo obtinet ſpiri-
talia & temporalia bona, ùt ex omnium Fi-
delium perpetuo probatur conſenſu. Patrum
auctoritates congeſtas reperies apud noſtros
Controverſiarum Scriptores. Ilud nobis
ſatis erit, quod ſeribit D. Auguſtinus lib. 22.
de Civitate Dei cap. 8. de nobili quodam
viro nomine Exuperio, qui ut infeſtam do-
mum liberaret ſuam ab immundis Spiritibus,
rogavit (inquit Auguſtinus) noſtros, me abſen-
te, Presbyteros, ut aliquis eorum illò pergeret,
cujus orationibus cederent: perrexit unus, obtu-
lit ibi Sacrificium Corporis Chriſti, orans, quan-
tum potuit, ut ceſſaret illa vexatio; Deöéque pro-
tinus miſerante ceſſavit. Quodſi in veteri
Teſtamento offerebantur hoſtiæ votivæ, ut
aliquod beneficium impetraretur, ut conſtat
ex 2. lib. Reg. cap. ult. ubi David obtulit pa-
cifica, ut peſtem averteret, & ex 2. lib. Ma-
chabæor. cap. 3. ubi Onias obtulit hoſtiam ſa-
lutarem pro Heliodori vita, & ex I. lib. Eidr.
cap. 6. ubi hoſtiam Hebræi pro Darii libero-

328 Sszio II.

rũmque ejus vita ſacrificabant; quis affir-
mare audeat, hanc deeſſe Sacrificio noſtro
Virtutem, cùm præſertim Euchariſtia, quæ
valet, ùr diximus, ad peccatum remitten-
dum, multò magis ad eas tollendas calamita-
tes valeat, quæ ex peccato trahant originem?
S& oblatio Euchariſiiæ pro peccatis dimittendis
valet, certè etiam pro aliis neceſſitatibus, duc
ex peccato ſunt, valere debet. Et ſi Deus hoe
Sacrificio placatus in gratiam cum nimicis ſuis
vedit, quantò fucilins ob idem Sacrifieium addu-
cetur, ut amicis & reconciliatis bona tempora-
lia tribuat, ſi id eis utile fuerit? verba ſunt
Bellarmini loc. Cir. cap. 3. Matthæus Gale-
nus Veſtcappellius Tractatum de Sancto Miſ-
ſæ Sacriſicio conſcripſit. Vixit hic Auctor
dum haberetur Concilium Tridentinum, ut
colligirur ex Epiſtola, quam Operi ſuo præ-
poſuit, ad Alexandrum Piccolomineum Epi-
ſcopum Montis Alcini. Ac quæſtionem pro-
Peni cap. 19. an Miſſæ omnes, quas cele-
brent Sacerdotes, ſeu boni ſeu mali, ejus-
dem ſint efficaciæ. Nee ſanè in eorum ſen-
tentia videtur conquieſcere, qui docent,
ſuam Sacrificio conſtare efficaciam, etiamſi
illud malus celebret Sacerdos, qui dum ma-
lè ſibi conſceius Miſſam celebrat, ipſe ſolus
damnum facit. Significat autem valdeè ſe
optàſſe, ut ea quæſtio in Sacro excuteretur
Concilio: Mon poſſum quin Camarinam Sai
. 4

—
Rudho
Pam
exrhan
Wide
er⸗
ante⸗
Mig
hu
ſem
Up
ſn
ui
non
rum
quor
ſt ſe
ei li
Cin
Clion
ſerio
Hujs
Ager
eorur
dose
nlhil
cire⸗
Ter-
cerch
anti

.

De Srrzifrio Miſe. 325

s4
rinco
lurilia
un fen-
Gdescl
umrotge
Gtir m
ſcteihlnt
n unit
nfuim
ona ,
13 Net
ttheust
ge nn
Ur hie
dention
peri ſ
ningeun
eltione
es, (s
ine
Nclam,
gie
ral,
Ulemn
0 en/
nnu

„7

Rudio meo ſaltem moveam, ſi fortè Tridentini
Patres, atque alii docti moti fædo ac tetro odore
exhaurire dignentur. Omnis autem ſublata
videtur difficultas, ſi fructum Sacrificii ex
opere operato à fructu ex opere operantis, uùt
anteàâ diximus, diſtinguamus. Tres habet
Miſſa fructus; alter internus eſt, de quo ni-
hil umquam minuitur, quique ſi applicetur,
ſemper operatur, dummodò nullum obſtet
impedimentum; nam Jeſus Chriſtus potiſ-
ſimus eſt Sacerdos, & Sacrificium: Alter eſt
qui ex univerſa oritur Eccleſia, quæ nullo
non tempore Deo Sacrificium offert ſingulo-
rum omnium miniſterio Sacerdotum, quort-
quot ſub Cœlo ſunt; cùmque Eceleſia ſponſa
ſit Jeſu Chriſti, tota ſemper pulchra & ami-
ca ſine ulla ruga aut macula, ſemper ex ſan-
ctitate ſua ſuisque meritis plurimum in eas
actiones confert, quas exercet eorum mini-
ſterio, quibus utitur; ex quo fit, ut fructus
hujusmodi, qui dieitur ex opere operantis,
augeri poſſit & minui pro majori vel minori
eorum Sanctitate, vitæque innocentia, à qui-
bus conflatur Corpus Eccleſiæ; quod ramen
nihil ad eſſentiam pertinet Sacrificii, ſed ad
circumſtantias, quæ Sacrificio ſunt adjunctæ.
Tertius denique qui ex ipſo proficiſcitur Sa-
cerdote, qui celebrat, eſt itidem ex opere ope-
rantis. Poteſt ille quidem zelo & devotione
ſuâ precum ſuarum à Deo effectum impe-
X trare:

330 Socho N..

trare: ſed ſi propter nefariam ſuam vitam
malè ſibi conſcius ſit, nihil boni ab eo ſperan-
dum, quin etiam graviori crimine ſe adſtrin-
git miſer: nihil tamen de fructu ex opere
operato detrahitur; quemadmodum eadem
ſemper eſt gemma ejusdémque pretii, quis-
quis eam in digito gerat; poteſt tamen arti-
ficis induſtrià annulo affabrè incluſa fieri
pretioſior.

Explicatur vox illa Communicantes. Iu bae
orationis parte opem petimus à B. V'irgine,
&& Cd sanctis Apoſtolis.

Verba illa Communicantes &σ memoriam ve-
nerantes pars, ùt ſuprà diximus, ſunt primæ
Orationis in Canone, quæ conjunguntur
cum illis, ſupplices rogamus, & COfferimus,
Senſum hujus vocis Communicantes non
omnes facilè intelligunt. Plerique dicunt;
ad ea D. Pauli referri, memoris Sanctorum
communicantet. Planus autem videtur ille

ſenſus, ut unionem ſignificet Sanctorum, qui

in Cœlo ſunt, cum Fidelibus, qui degunt in
terris, pro quibus preces fundit Eccleſia, at-
que ut Deum ſibi propitium faciat, Sancto-
rum virtutem, merita, & gloriam comme-
morat; quemadmodum Hebræi Abrahami,
aliorùmque Patriarcharum merita comme-

morabant, ut ob eorum merita Deus in
tela

—
tela ſn
tanro
Pedit
diwins
mox
Orati
novin
ſuos
udeal
Ncris
decſar
All
runn ſi
dawabe
Vum m
Petio
fubim
tione
ſoor,
Xit 5
rum
ſunt,
lus, (
mane
mort
men
tution
ap. .
facia
e;

ſuum Wr
dbeoler
eſe d
n er
odum 44
Pretics
umma
inchli

nteg
in
9.

nmnir
ſunt
Onjungn
On
Hitame
fve de
i ⸗
Nd
ed,
Hcit

in

De Sacrifcio Miſſe. 331

tela ſua populum haberet, qui viros ab eo
tantopere dilectos honorabat. Ita rem ex-
pedit Auctor Tractatús de Miſſa & Officio
divino pag. 124. eaque explicatio ex iis quæ
mox dicemus confirmabitur. In hac igitur
Orationis parte Sanctorum opem petimus:
novimus enim, Deum ea propter Sanctos
ſuos facere, quæ propter nos facturum ne
audeamus quidem ſperare. Quapropter
Sacris docemur paginis, Deum per Iſaiam
declaràſſe Hieroſolymam ſe conſervaturum
ab Aſſyriorum exercitu propter David ſer-

vum ſuum, ùt habetur lib. 4. Regum cap. 19.

Salvabo eam propter me, & propter David ſer-
vum meum. QOmnium prima, à qua opem
Petimus, eſt B. Virgo Maria: Sauctior Che-
rubim, Sanctior Seraphim, & nullä compara-
tione oœteris omnibus ſuperis exercitibus glorio-

ſior, in Oratione quadam in ejus laudem di-

xXit S. Ephræm. Deinde duodecim Sancto-
rum Apoſtolorum, qui Eccleſiæ columnæ
ſunt, fit commemoratio. IIlis additur D. Pau-
lus, quem à B. Petro numquam Eccleſia Ro-
mana ſejungit, qui etſi non niſi poſt Chriſti

mortem creatus fuit Apoſtolus, ab ipſo ta-

men Chriſto Domino hujus Sacrificii inſti-

“ tutionem accepit, ùt teſtatur I. ad Corinth.
cap. 1I. Ego enim accepi à Domino, quod &α
“ tradidi volis, quoniam Dominus Jeſus in qua
nocte tradebatur, accepit panem &ρ.

Mar-

332 Sectio II.

Martyres, quorum in Canone fit mentio poſt
Apoſtolos.

poſt XII. Apoſtolos mentio fit duodecim
Martyrum, quorum recentiores ſunt Joan-
nes & Paulus, qui circa dimidium 4. iæculi
paſſi ſunt ſub Juliano Apoſtata. Horum Mar-
tyrum nomina ſunt Linus, Cletus, Cle-
mens, qui S. Petro ſynchroni, coad jutores,
& ſuccelſores fuerunt; Xyſtus & Cornelius
duo ſummi Pontifices & Marryres, Cypria-
nus primus Martyr ex Epiſcopis Carthagi-
nenſibus doctrinà & deſiderio mortis oppe-
tendæ in prædicatione Chriftianæ Fidei ma-

Xime illuſtris; Laurentius Romæ Archidia-

conus, cujus egregia erga pauperes chari-
tas, & nobiliſſimum martyrium omnibus Fi-
delibus ſemper erunt admiranda; Chryſo-
gonus Romanus fanguinis claritate illuſtris,
qui prope Aquilejam ſub Diocletiano paſſus
eſt; Joannes & Paulus fratres, Romæ nati,
qui quòd Idolis ſacrificare recusaſſent necati

ſunt; Coſinas & Damianus, itidem Marty-
res, qui, cùm medicam & chirurgicam artem
nullo accepto pretio, ſed ſolius proxin
amore exercerent, in hunc modum animas
Chriſto lucrifaciebant.

Sancti

—

nlhi .
ne,
inter
ratien

deg
Paſſo
prori
rum

dſeen
DoKa
ur
Unte
Decie
eit⸗
mem!
A

—

nendo

1ok
8lun
umn k
Hornun
Nenb,
Clore
& Cor
65, 0
1 C
nottb
ne A
olnd⸗
ptne e
ceiimo-

4

iilal
uugent,
Gus N.

De Saecrificio Miſſeæ. 333

Sancti Coſinas & Damianus, de quibus in Ca-
none, paſſi ſunt Komeæ. Incertum, quis Myſtus
inter plures ejusdem nominis ſit, qui commemo-
ratur in Canone. In Eccleſia Komana ſemper
excluſi ſunt Confeſſores ex Canone.

Obſervavit Cardinalis Bona, Martyres,
de quibus mentio fit in Canone, vel Romæœ
paſſos eſſe, vel in locis Patriarchatui Romano
Proximè ſubjectis; cumque paria tria Sancto-
rum fuerint, quibus nomina erant Coſmas
& Damianus, duo Martyres in Arabia, duo
Confeſſores in Aſia, duo itidem Martyres
Romæ, poſtremi duo iidem ſunt, quorum
fit in Canone commemoratio. Videatur
idem Cardinalis Bona lib. 2. Rer. Liturgicar.
cap. 12 num. 3. CQum eodem Cardinali Bo-
na conſentit le Brun tom. I. p. 443. ubi etiam
obſervat, duos fuiſſe Sanctos Xyſtos Roma-
nos Pontifices & Martyres, quorum alter ſe-
cundo ſæœculo ineunte, alter circa dimidium

3. ſæculi floruere, idque in controverſia eſſe

poſitum, uter eorum ſit, qui commemora-
tur in Canone; num primus qui nominatur
ante S. Cornelium, qui 3. ſæculo obiit ſub
Decio, an ſecundus, cujus ſupra ſepulchrum
excitatum eſt Romæ templum, cujus templi
meminit S. Gregorius Magnus lib. 4. cap. 26.
In Ambroſianæ Miſſæ Canone, & in aliis
qui⸗

334 SLeétio II.

quibusdam poſt Martyres mentio quoque fit
Confeſſorum, ùr videre eſt apud Martene
lib. r. de antiquis Eccleſiæ Ritibus art. 8. n. 25.
Sed ejusmodi additiones ſunt quarumdam
Eccleſiarum; conſtans enim ſemper fuit in
eo Romana Eccleſia, ut B. Virginem, Apo-

ſtolos, & Martyres retineret, excluſis on-

ſintclan

Prima

ptye

feſſoribus, ùt ipſi quoque monuimus Cano-

nizat. lib. 1. cap. 5. num. 6.

In prima oratione opem var Sankctorum
quorum interceſſio nibil valet niſi per

merita Chriſti.

In hac igitur prima Oratione Sacerdos
orat pro univerſa Catholica Eccleſia, pro
Papa, pro Epiſcopo, in quibusdam locis pro
Imperatore, pro Rege, Pro omnibus Fide-
libus, iis præſertim, pro quibus Sacrificium
offert, & pro omnibus circumſtantibus;
Beatæque Virginis, Sanctorum Apoſtolo-
rum, & quorumdam Sanctorum Martyrunm
omniumque Sanctorum interceſſionem im-
plorat: nihil enim Chriſti meritis detrahit
interceſſio Sanctorum; nam nihil valent San-

Gi niſi per merita & virtutem Chriſti; a0

ne tantilli quidem momenti eorum eſt inter-
ceſſio, niſi per Chriſtum, nec nobis ad Deum
per Sanctorum merita & interceſſionem pa-

tet acceſſus niſi per Chriſtum, quapro let

„

O

b
ſertin
libus

4

Occal

Alſlſer

test
in
pr
Mart

fere

illutt
Epil
tur;
Elra
Korr
bebat
lum
Pripar
Abci⸗
KAſer

De Sacrificio Miſſee. 33 5
n hæc Oratio, ùt reliquæ omnes, in eam de
AMm ſinit clauſulam Per Cbriſtum Dominum noſtrum.

glanuru Prima Canonis Oratio dicebatur olim ſuper
ni Diptycha. Plura de Diptychis diſputantur.

nen h UWVerentium nomina ad Altare enunciaban-
Acliüt tur, quod 12. ſœculo obſolevit.
mt.

Prima hac Oratio Canonis, ejùsque præ-
ſertim pars, quæ incipit Memento, in Miſſa-
Gh libus quibusdam manuſeriptis appellatur Ora-
i 170 JNuper Diptycha; ex quo nobis ſeſe offert
Occaſio quædam huc afferendi de Diptychis.
Aſſeres quidam erant Diptycha diviſi in par-
tes tres, ita ſibi juncti ut implicari poſſent,
in quorum primum quorumdam Sanctorum
& præſertim B. Virginis, Apoſtolorum &
Martyrum, in alterum Fidelium nomina re-
ferebantur, qui viverent & dignitate eſſent
illuſtres, vel de Eccleſia eſſent optimè meri-
ti; inter eos Romanus Pontifex, Patriarcha,
Epiſcopus, & alii ex Clero primi poneban-
tur; deinde Imperaror, viri Principes, Ma-
giſtratus, & qui de Eccleſia benè meruiſſent,
& omnis Fidelium cœtus. Tertius Aſſer ha-
bebat nomina defunctorum, qui in Fide-
lium communione mortui eſſent. In Miſſis
Privatis Sacerdos, in ſolemnibus Diaconus &
Subdiaconus éa nomina recitabant; propte-
rea ſeribit Martene de antiqu. Eccleſiæ Riri-
bus

336 Sectio IIl.

bus lib. I. cap. 4. art. 8. num. 14. Momina re-
cenſebut ipſe Sacerdos, maximè in Miſſis priva-
tis, in quibus non miniſtrabat Diaconus aut
Subdiaconut. Non tamen omnium offeren-
tium, ſed eorum tantùm, qui eſſent Præci-
pui & eximii, nomina recitabantur. Nimis
enim diu Sacram duci cæremoniam oportuiſ-
ſet. Juxta Ritum Romanum principio Ca-
nonis vivorum, ac præcipue ſummi Pontifi-
cis & Epiſcopi nomina pronunciabantur,
cujusmodi eſt diſciplina, quà nune utimur
in prima Oratione Ze igitur. Deinde ad me-
mento Domine vivorum, qui vel eximii eſſent
Offerentes, vel magna in Eccleſiam bene-
ficia contuliſſent, nomina in Diptycha re-
lata recitabantur. Propterea nunc pauſatur
aliquantisper, ut eorum præcipua fiat com-
memoratio, quos Sacerdos mentali Oratio-
ne tacitus Deo commendat. Poſt ea verba

Communicantes & memoriam venerantes in-

dex ſeu catalogus pronunciabatur, in quem
relata erant Sanctorum nomina. Denique
nomina Defunctorum poſt Conſecrationem
enunciabantur, ùt alibi docebimus. Recen-
tiores viri docti egregiè totam hanc rem de
Diptychis illuſtrarunt. Vide Cabaſſutium
Diſſert. 15. Sæculi 2. Eccleſiæ; du Cange ver-
bo Diptycha; Card. Bonam Rer. Liturg. lib.
2. cap. 12. Mabillon. lib. 3. de Liturgia Galli-

cana num. II. & I2. Juveninum de Sacra-
mentis

—

mentis
F.5

lInnocen
Cathol
de 0Ob
Hieror
clandi
mina!
loſia h
uni
l ti⸗
inr. 1
Wne
Merd
kidle d

ſ
l S
e0 c

Manuunt
Pgonnt¹
Umokkn
llenn e
tur. N
inepol.
maie
Uocubene
nune u
eincet
exinni
Helumk
Npſck.
uae l
Ud ſint
atini0
0Rtent
eternn
, 4
laust
s D
eld
N
CN
1, L,
irugt
n 4 3

De Sacrificio Miſſe. 337
mentis Diſſert. 5. de Euchariſt. Sacram. c. §.
art. 5. §. 4. Conſtant. in Notis ad Epiſt. 25.
Innocentii I. pag. 858. Pouget tom. 2. Inſtit.
Catholicar. Pag. 854. & Berlendum Tractatu
de Oblationibus ad Altare par. I. §. 9. Divus
Hieronymus eam conſuetudinem pronun-
ciandi propalam ad Altare Offerentium no-
mina non ſatis probâſſe viderur: Publicè, in-
quit in cap. 18. Ezechielis, Diaconus in Ec-
leſia Offerentium nomina recitat; Tuntum of-
Jert illa; tantum ille pollicitus eſt; placéntque
Eibi ad plauſum populi torquente eos conſeiemid:
damiisque materiam miſeris, ut gaudeant ad ea,
gucæ tribuunt, & non lugeant ad ea, quæ vapue-
rint. Ejusmodi tamen viguit ad undecimum
usque ſæculum conſuetudo, ùt colligitur ex
Micrologo cap. 13. & Leone Hoſtienſi lib. 2.
Cap. 73. duodecimo verò ſæculo obſolevit;
eaque diſciplina eſt introducta, ut Sacerdos
neque altà, nec ſubmiſsà voce nomina recitet,
ſed offerentes, aliôsque, quibus applicari
vult Sacrificii fructum, mentali Oratione
Deo commendet.

De actionibus, quæ cum prima Canonis
orattione conjunguntur.

Atque ea ſunt, quæ primæ Canonis Ora-
tioni illuſtrandæ opus eſſe putavimus. Re-
liquum eſt, ut actiones præcipuas eomme-
Y more-

338 Sectio II.
moremus, quæ cum hac prima Oratione
conjunguntur, ùt oſeulum Altaris, manus
junctas, terna Crucis ſigna ſuper Hoſtiam
& Calicem, cùm Sacerdos dicit æc dona;,
bæc munera, hæc Santta Sacrificid illibata.
Terna Crucis ſigna ſuper Hoſtiam, & Calicem
fulid ſignificent.
Vetus eſt diſeiplina oſculandi Altare prin=
cipio hujus Orationis poſt ea verba, Suppli-
ces rogamus ac petimus. De hoc Ritu loqui-
tur Durandus Scriptor ſæculi 13. lib. 4. c. 36.
Carthuſiani, Carmelitæ, Fratres Prædica-
tores non oſculantur Altare, fortaſſe quia in
earum Eccleſiarum Miſſalibus, quarum ri-
tum amplexi ſunt, ea deerat cæremonia,
Quid Altaris oſculum ſignificet alibi docui-
mus. De ternis illis ſignis, quæ ſuper Ho-
ſtiam & Calicem ducuntur in modum Cru-
cis, cüm Sacerdos dicit hæc dona, baæc mü-
nera, hæc Santta Sacrifcia illibata, pane &
vino nondum conſecratis, dicimus veras eſſe
benedictiones, quibus Dei invocatur omni-
potentia, ut oblata in Corpus & Sanguinem
Chriſti convertat. Hujusmodi verò bene-
dictiones ideo fiunt ſigno Crucis adhibito,
ut ſemper Redemptoris noſtri Paſſio no-
ſtris animis ob verſetur. Tria Crucis ſigna
ducuntur, quæ ſignificant, maximumn hoc
myſterium à Sanctifſima perfici Trinitate . ut
. Dene

beneex
ſtianee
ugt
4.totn
altem
onnis
bamnun
la ven
tionen
eſt,
r ii
Uere, al

m
lnt
De
yſi

ſen

= De Sacrificio Miſſe. 339
. SS-- ð — —.— —
Dt bene explieat Merbeſius 3. Par. Summæ Chri-
nm ſtiane Quxſt. quæſtiunc. 4. Eamdem rem
Hllt attigit S. Bonaventura in Expoſit. Miſſæ cap.
erdu 4. tom. 7. Edit. Lugdunenſis ann. 1668. Qud
un autem tres Cruces ſuper Calicem &* Hoſtiam per
in manus Sacerdotis ſignantur, quid Rgnificent vi-
deamus. Itaque docet, primum ſignum ad
illa verba hac dona ſignificare primam tradi-
nonem, qu Chriſtus à Deo Patre deditus
eſt, juxta illud Apoſtoli; Proprio Filio ſuo
N non pepercit Deus, ſed pro nobis omnibus tradi-
bA dit illum; alterum ſignum ad verba, bæc mu-
DIn „era, alteram innuere traditionem, qua Chri-
Men ſtus ſe ipſe pro nobis tradidit;, juxta illud
luum Iſaiæ, Tiadidit in mortem animam ſuam, 895
len ucin ſceleratis reputatus eſt; tertio denique
ibitn ſigno ad ea verba, bæ ſancta Sacrificia Wi-
pe bata, traditionem intelligi, quâ Judas Magi-
olind ſtrum ſuum ab omni prorſus peccato purum
, & integrum in manus inimicorum ejus dedit:
Qui autem tradidit eum, dedit ilyis IZognum di-
eis cens, Quemeumque oſculatus fuero &c. verba
OIImM ſunt ex Matth. cap. 26.

en

De ſecunda Canonis Oratione.
ir In ſecunda Canonis Oratione quatuor fiunt
ncst betitiones.
vmmon SEenneh Canonis Oratio illud habet initium,
fene Hane igitur ollationem, quâ petitiones
X 2 qua-=

340 Scdio .

quatuor continentur; quarum prima eſt, ut
Deus oblationem noſtram placatus accipiat;
ſecunda, ut dies noſtros in ſua pace diſponat;
tertia, ut ab æterna nos- liberet damnatione;
quarta denique, ut in electorum ſuorum gre-
ge nos jubeat numerari. In Pervigiliis Pa-
ichatis & Pentecoſtes, ac per totam eatum
olemnitatum Octavam quædam-in hac Ora-
tione adduntur, quæ ad eos, qui in his die-
bus baptizantur, pertinent. Nam juxta ve-
terem diſciplinam in Pervigiliis Paſchatis &
Pentecoſtes Catechumeni Baptiſino ablue-
bantur, qui veſtibus albis amicti Sacrificio
Miſſæ aderant, & Sacram Euchariſtiam ſu-
ſcipiebant, ut bene advertit Pouget Inſtitut.
Catholicar. tom. 2. Pag. 858. & concordant
Gilbertus Grimaud in Liturgia Sacra Par. 3.
cap. 1. Grancolas in Veteri Sacramentario Ec-

cleſiæ Par. I. Pag. 79 I. in fine.

In ſecunda oratione ver a Ula, Hanc oblatio-
nem, non deſignant præſentem materiam, Je⸗
ad mentem réferenda ſunt Sacerdotis, && ad ol-
lationem mox faciendam. Addita ſunt d
§. Gregorio, Diesque noſtros in
tua pace &c.

Suarez 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 4.
diſput. 83. Sect. 2. docet, in hac oratione, etſi

nondum facta fit Conſecratio, oblationis ta=
men

tmen fi
jann fi
JMümnd
lm
unmia
rionem

M
ſed u
h
tune
oblati
e pr.
Hiſta

rium

opem

recita
ce
eripi
nerar

An ,

Di
Tum n
och i
cin
Gre 3
Wnn

niche
Kei
l
ntnie,
Crunor
N
techenn
Ih
in ho
ljux
Alcntn
0 1
1 n
rittin
et I
NCON
ra
entund

ne
nmnm

9,6
ntc⸗
uinn

De Saerificio Miſſæ. 347

men fieri mentionem; neque oblationem
jam factam ſignificari, ſed mox faciendam,
quamque Sacerdos animo præſentem habet:
Soluùm eſt advertendum propter hæreticorum ca-
lumnias, cum in his Orationibus, quæ conſecra-
tionem antecedunt, fit mentio oblationis, ſer-
monem eſſe non de oblatione, quæ Jam facta ſit,
Jſed quæ proximè paratur & inſtat; ita ut ſignum
illud demonſtrativum, Hanc oblationem, non
deſignes ad ſenſum præſentem materiam, quæ
tune præ oculis habetur, ſed ad mentem deſignet
oblationem proximè faciendam, quæ in intentio-
ne præſens habetur. Venerabilis Beda lib. 2.
Hiſtor. Anglicanæ cap. I. narrat, D. Grego-
rium ad præcipuam à Deo implorandam
opem huic orationi ea verba, quæ etiam nunc
recitantur, addidiſſe: diesque noſtros intua pa-
ce diſponas, atque ab æterna damnatione nos

eripi, & in electorum tuorum jubeas grege mu-
nerari. .

An Prædeſtinatorum numerus peſſit augeri vel
minui. .

Diſputant Theologi, an Prædeſtinato-
rum numerus augeri poſſit, vel minui; ſeu,
quod idem eſt, an nonnulli ſint hominum,
qui cùm prædeſtinati non ſint, prædeſtinari
adhuc poſſint; quo caſu eornm numerus, qui
cenſentur ab æterno Puedeſtinsti, augefenis

342² Sebtio II.

& contrà num prædeſtinatorum aliquis poſ-
ſir damnari, quo caſu prædeſtinatorum nu-
merus minueretur. Hoc pertractavit argu-
mentumS. Auguſtinus in Libris de Correptio-
ne & Gratia, & de Dono Perſeverantiæ; quo
auctore & duce, etſi graviſſimæ in Scholis
Theologorum fervent controverſiæ de gra-
tia, ad utramque quæſtionem negando re-
ſpondemus uæſtionem hanc luculenter
tractavit Cardinalis Lauria Opuſc. I. de Præ-
deſtinatione cap. 18.

Explicantur illa, Et in Electorum tuorum ju⸗
beas grege numerari.

Quibus præmiſſis ſuboritur quæſtio,
qui peti poſſit à Domino in hac Oratione, ut
jubeat nos in electorum ſuorum grege nume-
vari. Hanc excitavit dithcultatem Eſtius in
4. ſentent. lib. I. Diſt. 70. §. 22. atque eam ut
augeat, animadvertit in quapiam Oratione
pro vivis & defunctis nosà Deo petere, ut
eorum nomina in Prædeſtinatorum libro re-
maneant. Orat Eccleſia Deum in Canone
Miſſe, ut in Electorum ſuorum jubeat nos gre-
ge numerari; in Oratione pro vivis atque de-
Junctis, ut eorum nomina Prædeſtinationis liber.
adſoripta retineat: ergo addi poſſunt aliqui a
vumerum eleltorum. Cui difficultati diluendæ
multum juvant verba ex epiſtola 2. B.erd
Po-

—,
Aotong
fan vſ
Deum?
Deus en
nororm
d nos
Polire⸗
dum,
electi⸗a
inteli
Petiuu
bis tri
is Et
Perrun
muare
cium
ſpirin
nihil
pere,
re,
Petere
gui e
le n.
lumm
inin
cucir
lb eſe
Nd⸗ 0
ine

gusho
omumn
Wir
ornge⸗
niezr
in
lee
net
lvone

Ueke
tuorn

gue
ration
ege
ce
de
) Peren

Wun

et,
ſatn 1
r
ice

7
1

De Saerifcio Miſee. 343

Apoſtoli cap. 1. Satagite ut per bona opera cer-
tam veſtram vocationem faciatis. Quod ad
Deum attinet, profectò non mutatur electio;
Deus enim immutabilis eſt, nec eum ulla do-
norum ſuorum pœnitentia capit; quod verò
ad nos attinet, arundines ſumus vento ex-
poſitæ; propterea in id ſedulèò incumben-
dum, ut per bona opera noſtra compleatur
electio; ex fructibus verò, quos ferimus,
intelligitur, bonæne an malæ arbores ſimus.
Petitur itaque à Deo in hac oratione, ut no-
bis tribuat eleéctorum ingredi viam, ut cum
iis æternà pace perfruamur. Eorum incom-
pertus eſt numerus; optimum tamen affir-
mare poſſumus eſſe prædeſtinationis indi-
cium, ſeſe ad ejusmodi ſanéctarum precum
ſpiritum & arcana ſenſa conformare, id eſt
nihil quidquam aliud, quàm Dei pacem cu-
pere, nihil præter mortem æternam metue-
re, & perſeverantiæ donum à Deo enixè
petere, ut in eorum adſcribamur numerum,
qui æternâ gloriâ perfruentur. Uno verbo:
hac non petitur oratione, ut Deus propoſi-
tum mutet ſuum, ſed nos ut ad ſe convertat,

in via ſalutis confirmet, & ad æternam per-

ducat beatitudinem, qui ſunt Prædeſtinatio-

nis effectus. Verba Eſtii hæc ſunt: Eus-

modi Orationibus non petimus, immutari æter-
mim NDei propoſitum, ſed cauſam pro effectu po-

12H nimus, orantes ut Das nos, vel alios ad ſe con-

4 ver⸗

344 Sectio II.

convertat, & in ſanéta converſatione confirmet,
atque ad æternam felicitatem perducat, qui ſunt
effebtus Praædeſtinationis.

Cur Sacerdos ſecundam Orationem Canonis di-
cat manus tenens protenſas ſuper Hoſtiam
&σ Calicem.

In hac ſecunda Oratione Sacerdos exten-
ſas tenet maſus ſuper Hoſtiam & Calicem,
donec ad illa pervenerit, Per Chriſtum Do-
minum noſtrum, ubi manus jungit. Boſſue-
tus in Tractatu de Orationibus Miſſæ p. 36.
obſervat, morem fuiſſe in Lege veteri, ut ſu⸗
per victimam manus imponerentur, quod in-
dicium erat, Sacerdotem conjungi cum vi-
ctima, & cum ea Deo conſecrari, ob eam-
que cauſam Sacerdotem ſuper Hoſtiam &
Calicem, quæ conſecraturus eſt, manus ex-
tendere. Levitici cap. 4. hæc habentur: &
Sacerdos qui unctus eſt, peccaverit, delinquere
faciens populum;, afferet pro peccato ſuo vitu-
lum immaæculatum Domino. Et adducet illum
ad oſtium Tubernaculi teſtimonii coram Domino,
ponetque manus ſuper caput ejus, & immolabit
eum Domino. Et cap. 8. Obtulit & arietem i
holocauſtum, ſuper cujus caput cum impoſuiſſent
Aaron & filii eus manus ſuas, immolavit eun
. fudit ſangutnem ejus per circuitum Altaris.
De hoc ritu fusè diſputat Pouget Iaſtit C-
tholi-

tholc
Noſtra
ieg
olati

Plli/

ONlote

verten

Chr,

lanah
renti/
G
Stor
cuuac

aſeg

De

u;
ni (h
Recſe
eorar
tntie
ſode
Ka
eam
&

iy

—

onſrn,

u

(on,
MMin

ene
CMon
iſen 5
Allet;
etethuin
1nnotn
g an
. 00 4
ſoltim
Wobi⸗
benun.
, l⸗
n
in A
RK
inpte
Uwut
n.

De Ssucrifcio Miſſe. 34

tholicar. tom. 2. pag. 85 8. deinde ita in rem
noſtram concludit: Hujus ad ritus imitationem
in Lege Sacerdos facturus jam jam myſticam im-
molationem Corporis Chriſti, tam ſuo qudm Po-
puli ſimul offerentis nomine, ponit manus ſuper
oblata in Corpus &o* Sanguinem Chriſti mox con-
vertenda, eöue KRitu offert Deo ſe populumque
Chriſtianum cum Chriſto jam jam myſticè immo-
lando, ut eus virtute eriſs impetret d Deo
remiſſtonem peccatorum, vitæ prœæſentis pacem,
& æternæ gloriam. Et probè conſentit Au-
ctor de optima audliendæ Miſe ratione ſe-

cundæ edit. Pariſien. ann. 1681. pag. 119.
& ſeq.

De Tertia Oratione Canonis.
ARrri Canonis Oratio ab illis incipit ver-
bis, Quam oblationem tu Deus in omni-
bus; quæ oratio usque ad finem Conſecratio-
nis continuatur. In hac Oratione reſpiciens
Eccleſia non ſolùm oblationem panis & vini,
eorémque proximè inſtantem Tranſubſtan-
tiationem in Corpus & Sanguinem Chriſti,
ſed etiam ſu ipſius & Sacerdotis celebrantis „
& adſtantium oblationem, Deum orat, ut
eam facere dignetur benedictam, adſoriptam,
ratam, rationabilem acceptabilimque, ut nolis
kat Corpus &α nge Unigeniti ejus F ii⸗
1 5

346 Scbtio II.

& Sacerdos cùm dicit bendictam, Crucis
ſignum ducit ſuper Hoſtiam & Calicem;
idem facit cùm dicit adſeriptam, itidémque
cùm dicit ratam, rationabilem &c. Item ſuper
Hoſtiam Crucis ſignum ducit ad ea verba,
ut nobis corpus, & Crucis ſigno Calicem ſi-
gnat dicens, & Sanguis fiat.

Explicantur illa, Benedictam, adſeriptam,
ratam &c. ex Canone Ucrum de Conſecr. diſt. 2.
Sacerdos deprecatur Deum, ut panem & vinum
convertat in Corpus Chriſti & Sanguinem, qusd
non eſt abſurdum, etſi novit certò futurum,
ut hat Tranſubſtantiatio.

Variè rerum harum Scriptores explicant
verba benedictam, adſeriptam, ratam &,
Omnium maximè concinna nobis ea vide-
tur explicatio, quæ affertur in Canone Uyrum
de Conſecrat. Diſt. 2. qui à Gratiano tribui-
tur D. Auguſtino, ſed revera ſumptus eſt ex
Paſchaſii libro de Corpore & Sanguine Chri-
ſti c. 12. verba Paſchaſii hæc ſunt: Rogamus,
bane oblationem benediéttam, per quam nos be-
nedicamur, adſeriptam, per quam nos omne.
Cælo conſeribamur, ratam, per quam in viſce-
ribus Chriſti cenſeamur, rationabilem, per quam
à heſtiali ſenſu exuamur, acceptalilemque facere
dignetur, quatenus &z nos per quod in nolis di-
Oſplicuimus, acceptaliles in eus unico Mo nt⸗

In hu
ocket
litio
faturu
ſere 3
te, c
Patren
(eh
g3. a1
Orcin
Hochn
meclo⸗
nno
(uam:
ſmen
iſoui
net
44
4A ⸗
ler nn
V Car,
or
remn 6
Iumn:
irur
Imone
II im
fnck
ſhut /
e:

Cad
Ccen
eme
d ſen
Aeenl⸗

nipen
.
Gun
em, 4
cturuon

enple
non
ea W
ne
Pt 4 4
ile
iit⸗
NG
e
ſiſ

De Saeriſicio Miſſ. 347

In hac Oratione Deum, ut diximus, orat
Eccleſia, ut panis & vini fiar Tranſubſtan-
tiatio in Chriſti corpus & ſanguinem, etſi id
futurum certò ſciat, neque enim à Deo pe-
tere abſurdum eſt, quod certò novimus fo-
re; cùm Chriſtus quoque Joann. 17. Deum
Patrem ſit deprecatus, ut ſe glorificaret. At-
que hæc eſt D. Thomæ doctrina 3 Par. Quæſt.
83. art. 4. ad ſeptimum. Religioſus quidam
Ordinis Eremitarum S. Auguſtini Joannes
Hoffmeiſterus, Theologicarum rerum non
mecdiocriter peritus, Opus de Miſſa edidit
Aunno I545: in quo pag. 151. ita ad rem no-
ſtram: Hie rogent Adverſari, quid neceſſum
ſ precari, ut ex pane & vino fat Corpus 8
Sangui, Domini, cim certos nos eſſe putemur,
d prolationem verborum Conſecrationis verè illa
in Corpus & Sanguinem Domini tranſinmari.
Ad boe reſpondemus: quid opus erat, ut ite-
Tes magnir precibus ſollicitarent adventum Cbriſti
W carnem, quem tamen venturum certò cerede-
bant? Quid & neceſſum erat Cbriſtum ad Pa-
trem Cæœleſtem clamare: Pater clarifica Filium
uum: cum clarificatio certò ſecutura erat. Ut
igitur ad D. Thomæ doctrinam redeamus,
monet S. Doctor, non id petere Sacerdotem
ut impleatur conſecratio, ſed ut nobis fiat
fructuoſa. Non tamen videtur ili Sacerdos ora-
re, ut Conſecratio impleatur, Jed ut nolis fiat fru-
tuoſa: unde ſignanter dicit: Ut uolis Que:

348 Sectio II.

& Sanguis fiat. Hunc ſenſum illud confir-
mare poſſe videtur, quod nato Chriſto Do-
mino Paſtoribus ab Angelo dictum eſſe legi-
mus in Evangelio; Natus eſt vobis Salvator,
id eſt in rem & utilitatem veſtram, ùt bene
proſequitur Suarez in 3. Par. tom. 3. quæſt.
83. art. 4. Diſput. 83. ſect. 2. §. Secundo modo.
Extat inter S. Bernardi Opera edita à Mabil-
lono tomo 2. pag. 686. num. 15. Sermo qui-
dam cui titulus: De excellentia Sanctiſſimi Sa-
cramenti & Dignitate Sacerdotum, cujus Au-
Gor quisquis ille ſit, vir certè gravis, ex-
plicans verba illa Canonis, Ur nobis Corpus
&& Sanguis Kat ita ait: Nobis, inquit, Rat.
Fit enum procul dulio Corpus Domini in menſa
Altaris ſemper, cùm ſolemne illud celebratur
myſterium ritu debito; ſed non ſemper eis

fit, per quos fit. Quinque ſunt, quem-

admodum dictum eſt, Crucis ſigna, quæ in
hac Oratione fiunt; quæ quidam putant Chri-
ſtum ſignificare, qui ſecundum carnem in
quinque ſenſibus paſſus eſt; & quidem in
viſu, cùm velata illi facies eſt; in auditu, cùm
eſt irriſus; in guſtatu, cùm fel & acetum ei
propinatum eſt; in odoratu ex tetro corrupto-
rum corporum odore, cùm in Calvario Monte
Cruci affixus eſt; in tactu, cùm ejus trans-
fixi ſunt pedes & manus. Ita rem explicat
D. Bonaventura in expoſitione Miſſæ. Et
Durandus lib. 4. de Par. 5. Canonis Putat, dus
. us

i

cem,
Eition
cerde
ſeme
natun
quas
Hvi,
um
Ge N
mora
ſeun
nedi
il
omit
do)
null.

Der

In
im r
artin
ſlori 1
ſe
Ne
luen
en,

Mcoatt.
lo he⸗
leleleg⸗
Cnnn
irben

De Sucrifcio Miſſe. 349

bus illis, quæ fiunt ſupra Hoſſiam & Cali-
cem, ſignis nefariam illam ſignificari pro-
ditionem Judæ, qui Magiſtrum ſuum Sa-
cerdotibus, Scribis, & Phariſæis vendidit;
ſemel autem duei Crucis ſignum ſuper Ho-
ſtiam, & ſemel ſuper Calicem, vel ad duas
naturas ſignificandas divinam & humanam,
quas unione hypoſtaticà Chriſtus in ſe copu-
lavit, vel ut intelligamus Chriſtum eſſe Paſ-
ſum animâ & corpore. Auctor Tractatis
de Miſſa & divino officio, quem ſæpe me-
moravimus, pag. 127. ſcribit, ſatis eſſe poſ-
ſe unicum Crucis ſignum ad illam vocem Be-
nedictam, reliqua autem duo, quæ ducuntur
ad illas voces adſeriptam, & ratam, poſſe
omitti: Sed in Sacris Ritibus, & in tremen-
do Miſſæ Myſterio ejusmodi novitates ferri
nullo modo poſſunt.

De verlis ſeu narratione, quæ proximè bpræcedit
verba Conſecrationis.
In progreſſu tertiæ orationis Sacerdos Par-
tim recitativè ſeu hiſtoricè & materialiter,
Partim recitativè & ſignificativè, ùt Theo-
logi loquuntur, exponit quæ pridiè mortis
ſuæ Chriſtus fecit & dixit: nimirum acce-
piſſe panem in Sanctas ac venerabiles manus
ſuas, & elevatis oculis in Cœlum ad Deum
Patrem ſuum Omnipotentem, gratias illi
egiſſe, panem benedixiſſe, fractum dediſſe
diſci-

35 Sectio II.
diſeipulis iuis, ac dixiſſe: Accipite & man-⸗
ducate ex hoc omnes: Hoc eſt enim Cor-
pus meum.

Duplex modus enunciandi propoſitionem quam-
dum, biſtoricus ſeu recitativus, ſignificativus
ſeu aſſertivus. Uterque poteſt conjungi.

Quod ut probè intelligatur, præmitten-
dum eſt, poſſe quempiam verba dicere quæ
alius dixerit, quin ea vel abſolutè affirmet;
vel abſolutè neget; quod fecit David ea pro-
ferens, Dixit anſipiens in corde ſuo: Non eſt
Deus; poſſe etiam verba dicere animo affir-
mandi, vel negandi, ut ſi quis dicat: Deus
eſt Unus in nautura, & Trinus in Perſonis. Pri-
mus modus dicitur recitativus ſeu hiſtoricus
& materialis: ſecundus ſignificativus: Nec
quidquam impedit, quin eadem verba reci-
tativè & ſignificativè proferantur. Poteſt
enim quispiam, quæ verba alius dixerit;
narrare, & ſimul quod ille vel affirmaverit
vel negaverit, animo affirmare vel negare.
Exempli causâà ſi quis dicat: Chriſtus nos do⸗
cuit ita orare: Pater noſter, qui es in Cxlis;
hæc verba qui refert tamquam à Chriſto
prolata, ea narrat recitativè ſeu hiſtoricè &
materialiter; ſed ſi proferantur animo orandi
& ſignificandi mentem loquentis, tunc dicta
ſunt ſignificativè ſeu aſſertivè & Imrmmaliep; .
erba

alßrm
6700
no
tatiye
Ovan
Ar a
ol Ne⸗
eſt ei
Prerle
Verbe
nep
ex in
lenngte
derg
trumn
Coneii
Cbarur.
Ebin
haſen
w

An an⸗

Reii
ked

Atmn
in C

ein A.

o

Enitti
cele
Athrnr
d enge
. M 4
imno
Att N
hiſtom
vus: N
ethats⸗
. We
6 t,
Fümm
nC
on
une G

le

5

N

De Sucrifcio Miſe. 351

Verla Conſecrationis Sacerdote dicumtur ſigni-
Recativè, & non hiſtoricè tantiun.

His poſitis graviter profectèò erraret, qui
affirmare auderet Conſecrationis verba, Hoc
ſz Corpus meum, à Sacerdote dici recitativè,
& non ſignifcative. Si enim ea tantum reci-
tativè & hiſtoricè Sacerdos proferret tam-
quam dicta à Chriſto, non ſanè loqueretur
aut ageret ex perſona Chriſti; neque enim
qui verba ab aliquo dicta narrare velit, opus
eſt ei perſonam illius in ſe exprimere & re-
Præſentare, quemadmodum David impii
Verba referenti, Dixit inſipiens in corde ſuo?
non eſt Deus, opus non fuit loqui aut agere
ex impii perſona, ſeu illius perſonam repræ-
ſentare & exprimere. Quamobrem cuùm
Sacerdos juxta communem Sanctorum Pa-
trum, Theologorum, & ipſius Florentini
Concilii in Decreto unionis ſententiam l0-
quatur & agat ex perſona Chriſti, neceſſariò
ſequitur, verba Conſecrationis 4 Sacerdote
roferri ſignificativè, ut Theologorum ver-

.

bi utamur, & formaliter.

An eadem verba dicantur utroque modo, Koni.
Rcativèò, & hiſtoricè.
Reliquum eſt ut diſceptemus, num verba
acerdotis non modo Ronifcativè, àt dixi-

5 mug

352 Sectio II.

mus, ſed etiam recitativè proferantur; nihil
enim repugnat quominus utroque modo di-
cantur. IIlud etiam diſpiciendum, an præ-
ter verba, Hoc eſt Corpus meum, alia quoque
habeantur in Canone, de quibus quæri poſ-
ſit, num recitativè, an ſignificativè, an verò
utroque modo proferantur.

Urroque modo dici putat D. Tbomas.

D. Thomas 3. par. quæſt. 78. art. 5. in
cam ſententiam eſt propenſior, ut utroque
modo Conſecrationis verba, id eſt recitativè
& ſignifcativè, proferantur. Diſputant verò
Theologi an illa quæ præcedunt, Accipite
27* manducate, proferantur rvecitativé tantum;
& utroque modo ea proferri communior VI-
detur eſſe ſententia. De D. Thomæ mente
ſuper altera hac quæſtione videantur Salman-
ticenſes in Curſu Theologico tom. II. Par.
1. Tractat. 23. de Euchariltia Quæſt. 9. Dub.
4. §. 1. & 2. Quæ hackenus diximus de Con-
ſecratione pamis, dicta itidem volumus de
Conſecratione vini: nam, ùt in Canone le-
itur, Chriſtus Jeſus poſt Cœnam in Sanctas
A manus Calice accepto, item gratias egit
Deo Patri, Calicem benedixit, ac præœbuit
Diſeipulis ſuis dicens: Accipite & bibite ex eo
omnes; quæ dicuntur à Sacerdote recitative

ſignificativ?: & utroque etiam modo ine⸗
c

ununn
uitat

.
ky
acere
Qanch
ſenſin
Alerun
quuibn
Nis Pal
lanqun
In Car
IIIs a
Panem
Mnte
lenbr⸗
1e ſe
Xlc
Gni⸗
frn
Eihe
e,
Geſe
ni

—
1

tur; ni
InNo
v ne
lnon
ger
8, u

emu.

9,
Ut Nner

De Suecrifcio Miſſ. 353
Hic dſt enim Calix &. Itémque; Hær 47u0-
ieicunque feceritis, in mei memoriam facietit.

Veritas aſſeritur eorum, quæ in hbacé oratione
narrantur.

Explicatis iis modis, quibus hanc recitat
Sacerdos Orationem, duo alia ſunt pertra-
ctanda: quorum unum ad veritatem & ad
ſenſum pertinet, qui illi verbis continetur;
alterum oſtendit quænam ſint illa verba, in
quibus tota vis & forma ſita eſt Conſecratio-
nis panis & vini. Plures ſunt actiones, quæ
tanquam factæ à Chriſto commemorantur
in Canone; ubi narratur, Chriſtum in ma-
nus accepiſſe panem, oculos ad Celum ſu-
ſtuliſſe, gratias egiſſe, benedixiſſe, fregiſſe
Panem, ac Præbuiſſe Diſeipulis ſuis; quæ ex

Matthæi Evangelio deprompta ſunt; qui

ſeribit: Accepit Jeſus panem, c benedixvit
ac fregit, deditque Diſcipulis ſuis, ait:
ex Luca: Accepio pane, gratias git; &fre-
git, &&dedit eis, dicens: Hoc eſt Corpus meum.
banem in ſuas manus accepiſſe, nulla quæ⸗=
ſtio eſſe poteſt. Oculos ad Cœlum ſuſtuliſ-
ſe ſuperiùs docuimus. De Conſecratione
verò, quà Chriſtus panem conſecravit & vi-
num, non voluntate ſuà ſola, aut tactu;
aliove ſigno externo, ſed verbis iisdem, quæ
ex ejus perſona profert Sacerdos, cùm in
2. Miſſa

354 Sectio II.

Miſſa panem & vinum conſecrat, jam ſer-
monem habuimus, cùm in Feria 5. Majoris
Hebdomadæ de Sanctiſſimo Euchariſtiæ Sa-
cramento diſſereremus. Quapropter ut
hanc Cauonis Orationem explicemus, EXa-
minandum remanet, utrùm diſcrimen ul-
lum ſit inter gratiarum actionem, & bene-
dictionem; num utraque differat à Conſe-
cratione; denique anténe, an poſt Conlſe-
crationem fractus fuerit panis.

Benedictio & Conſecratio Cbriſti num idem fue-
vint. Sententia D. Thomæ & Suarezx. Or-
do naturalis gratiarum acionis, benedictionis,
&&& Conſecrationis ex Sylvio. Conſecratio
fractionem praceſſit.

D. Thomas 3. Par. quæſt. 78. art. I. ad
primum tractat hanc controverſiam, nec eo-
rum improbat opinionem, qui putant, idem
in Chriſto fuiſſe benedicere & conſecrare;
panem autem prids conſecràſſe, dein-
de fregiſſe; addit eiam, defendendæ hujus
ſententiæ causaâ non eſſe opus actionum or-
dinem immurtare, quem Apoſtoli tradide-
runt, & ipſe Canon Miſſæ deſeribit: Sed
idem ſenſus baberi poteſt eriam verbis Evange-
lii non mutatis, dt videre eſt loco cit. Soto in
4. ſentent. Diſt. 1I. quæſt. I. art. 2. putat,

Chriſtum acceptum panem fregiſſe, deinde
Diſci⸗

Mpr
md
m
Ceom
la ho
Emre
Dichr
us &
Action
citumn
farum
gem
tin
Noch
Uerbei
lthn

—
in k
ſ.jer,
harlied⸗
Propek 1
enms,
Gimnt
oſt C

n igen
arer
nrli
Gnſetmi

g. arr
An, N
utant 1

Gentif
tn
S
ocl

De Sacrifcio Miſſe. 35
Diſcipulis præbuiſſe dicentem: Accipite &
manducate; deinde addidiſſe: Hoc eſt Cor-
Pus meum; ita ut non niſi poſt verbaaccipite
Wσ comedite facta fuerit Conſecratio; & ver-
ba porrigentis fuiſſe pariter & conſecrantis.
Suarez in 3. Par. tom. 3. Quæſt. 78. art. I.
Diſput. 58. ſect. 2. putat benedictionem pa-
nis & gratiarum actionem, etſi eàdem fere
actione peractas, tamen juxta earum ſignifi-
catum res eſſe diſtinctas; ad Deum enim gra-
tiarum actionem, benedictionem verè ad
Panem referri; ac poſſe eodem orationis con-
texin & Deo gratias agi, & ab eo bonum ali-
quod creaturæ cuipiam peti; & concludit
verba illa accepit, benedixit, fregit, dedit,
actiones ſignificare peractas eo ordine, quem
deſeribunt Evangeliſtæ, etſi non omnes Per-
agi potuerint, antequam Conſecrationis ver-
ba Chriſtus omnia protuliſſet: propugnan-
dum enim eſſe juxta doctrinam Tridentinæ
Synodi ſeſſ. 13. cap. 3. Chriſtum panem con-
ſecraſſe, antequam illum frangeret. Nos,
quæ eximii iſti Theologi ſcripſerunt, huc attu-
limus. Si quis verèò noſtram roget ſenten-
tiam, dicimus apertum ſimplicémque nobis
illum videri ordinem, quem demonſtrat SyI⸗
vius 3, Par. qnæſt. 78. quæſit. 2. Itaque ſcri⸗
bit, Chriſtum Jeſum accepiſſe panem, gra-
tias Deo Patri ſuo egiſſe, benedixiſſe, dein-
de conſecràſſe, ac dixiſſe: Accipite, man⸗
2 2 ducd

.

Sectio II.

Jucate; boc eſt Gorpus meum; ac demum fre-
giſſe, & Diſcipulis diſpertiüſſe; etſi enim
non eſt exploratum, panisne conſecratus an-
t& fuerit, deinde fractus; veriſimilius tamen
eſſe, Chriſtum panem priùs conſecrâàſſe, ac
poſtea fregiſſe, tum quòd Apoſtolus ſeripſe-
rit 1. ad Corinth cap. 10. Panis, quem fran-
imus, nönne participatio Corporis Domini
eſt? ex quo illud colligitur, ſub ſpecie panis,
qui frangebatur; fuiſſe Corpus Chriſti, an-
tequam frangeretur; tum etiam quia in Miſ-
ſa prius panem conſecramus; quàm frangi⸗
mus, quod quidem indicium facit; in hue
modum rem à Chriſto geſtam eſſe. Quod
verò ad Evangeliſtarum narrationem perti⸗
net, ait Sylvius, eos res à Chriſto geſtas
narraſſe, non verò earum ſeriem & ordi-
nem; quod confirmat ex Marc. C. 14. ubi ait
Evangeliſta: Et biberunt eæ illo omnes; cùnm
tamen nondum narraſſet, Chriſtum dixiſſe:
Hic eſt ſanguis meus; Chriſtum verò vinum
conſecràſſe, antequam ex eo biberent Apo-
ſtoli, exploratiſſimum eſt.

356

Explicaniur illa verba, Hic eſt Calix San-
guinis &c. ex D. TLboma.

HIud etiam ad verborum ſenſum pertinet
& intelligentiam, quærere, quid hæc verba
ſignificent: Hic eſt enim Calix Sanguinis mer
* no

i
Provo
n

ſer

neto
conlt
tonte
S
ii
gici d
Uerfe
leer⸗
IMe
ſlan⸗
N
Peral
Dren
oti
zMe
Nann
lem.
Cämun
Tu
Ceni
ſun 7
tin
Mom,
Unnes

—

emommke
etll euin
Eceranpn.
ectile,
nsline
Oun it
,r Don
eeie il
Prictl,
i n 1
den ku⸗
t, inb

ſe. C

nneg e
lumd.
vet
beten4

0ns
n.
nte
ian,
NANtN.
/

De Sacrificio Miſſæ 357

novi && æterni Teſtamenti; itémque illa: qui
pro vobis && pro multis effundetur in remiſſio-
nem peccatorum. D. Thomas 3. Par. quæſt.
. art. 3. docet, cùm dicitur, hie eſt Calix
Nanguinis mei, eſſe locutionem figuratam per
metonymiam, quà ponitur continens pro
contento, ut ſit ſenſus: Hic eſt Sanguis meus
contentus in Calice, de quo fit mentio; quia
Sanguis Chriſti in hoc Sacramento conſeeratur;
& ibidem in reſponſione ad tertium docet,
dici Sanguinem novi Teſtamenti, quèd non
per figuram, t in veteri Teſtamento, ſed
revera effuſus ſit: Dicitur, Hic sanguis novi
Teſtamenti, quia Jam non in ſigura, ſed in ve-
ritate exbibetur; unde ſubditur: Qui pro vo-
bis effundetur; docet porro dici Sanguinem
æterni Teſtamenti, tam ratione æternæ Dei
præordinationis, qum ratione aternæ bæredi-
zatis, quæ per hoc Sacramentum diſponitur:
ipſa etiam perſona Chriſti, cujus Sanguine Te-
Namentum diſponitur eſt æaiernn. Ac eum-
dem Angelicum Doctorem ſecuti ità expli-
camus verba illa pro multis, ut vox multi
juxta modum loquendi ſacrarum Scriptura-
rum ſignificet omnes. Sicut enim per inobe-
dientiam unius hominis peccatores conſtituti
Junt multi; ita & per unius obeditionem juſti
conſtituentur multi; ſunt verba D. Pauli ad
Roman. 5. ubi ſine dubitatione vox multi
omnes ſignificat, ùt luculentiſſimè apparet
„. 3 ex

358 Sebtio II.

ex ſuperioribus verbis: Igetur ſicut per unius
delictum in omnes bomines in condemnationem,

ſec per unius juſtitiam in omnes homines in ju-

ſtificationem vite. Itaque dicimus Chriſti

Sanguinem fuſum effe pro omnibus: Ipſe eſt

propitiatio pro peccazis noſtris; non pro noſtrii
autem tantuùm, ſed etiam pro totius mundi
funt verba D. Joannis, fuſum autem pro
omnibus quoad ſuſßſcientiam, & pro ſolis ele-
Gtis quoad effcaciam, ut bene explicat D. Tho-
mas in 4. Sentent. Diſt. 8. qu. 2. art. 2. qu. 3.
ad ſeptimum: habere porro efficaciam non
ſolum (ait idem D. Thomas 3. Par. Quæſt. 78.
art. 3. ad ocavum) in Judæis electis, quibus
exhibitus eſt ſanguis veteris Teſtamenti, ſed
etiam in Gentilibus, nec fſolùm in Sacerdoti-
bus, qui hoc confteiunt Sacramentum, vel aliis
gqui ſumunt, ſed etiam in illis, pro quibus of-
feriur. Et ideo ſignanter dicit: pro vobis
Judæis, pro multis, ſcilicet Gentilibus;
vel pro vobis manducantibus, && pro multis,
pro quibus offertur.

Voces materia, & forma à pluribus ſæculis ad-
bibitæ ad ſignificanda in Sacramentis
res & verba.

Venimus modò ad verba quibus conſe-
crationis forma continetur. Morinus Tra-
Rtatu de ſacris Ordinationibus Par. 3. Exer-
ClIt.

cit.1
vocib
rint
ſtant
ſcho
cludt
te &
eis
Sin
nra
ſue 0
r i
lonſen
Men
liun
vern
lnt
liehu
moc

—
er i
nnntonen
ninetin⸗
nns Chri
: e
ur l
Alem
ro ſolse
D.TI
t.1
Caciams
Cu
i, ſ
Mment
Wen
,
uiht
u⸗
CeN
nn 1

De Sacrikcio Miſſeæ. 359

cit. I. cap. 3. quærit, quonam tempore his
vocibus materia & forma ſignificari cœpe-
rint res & verba, quibus dacramenta con-
ſtant; quæ quidem verba e Peripateticorum
ichola in Theologiam defluxerunt; ac con-
cludit plura eſſe ſæcula, cùm & in Occiden-
te & in Oriente eæ voces paſſim uſurpantur,
esque tanquam utiles eſſe retinendas: Cum
igitur hanc docendi metbodum univerſus Occi-
dens ab aliquot ſæculis amplexus fuerit, at-
que Oriens non improbaverit, fieri non poteſt,
ut id utile non ſit & commodum, quod tanto
conſenſu uſurpatur. Hunc loquendi modum
adhibuit Eugenius IV. in Inſtructione ad Ar-
menos: Hac omnia Sacramenta tribus perft-
ciuntur, videlicet rebus tamquam materid,;
verlis tamquam formäâ, & perſond Miniſtri
conferentis Sacramentum cum intentione fa-
ciendi quod facit Eccleſia, quorum ſi aliquid
deſit, non perficitur Sacramentum. Eodem
modo loquitur Concilium Tridentinum Seſſ.

14. Cap. 3.

Forma conſecrariat panis ſunt verba illa:
oc eſt Corpus meum.

Hunc igitur nos quoque loquendi mo-
dum adhibentes dicimus, conſecrationis for-
mam in illis verbis conſiſtere: Hoc eſt Cor-
tus meum. Vide D. Thomam 3. Par. quæſt.

„4 78

360 Sebtio II.

78. art. 2. Quanquam Scotus in 4. ſentent.
Diſt. 8. Quæſt. 2. quærit, an ea verba ab iis,
quæ præcedunt, ſejuncta ſatis ſint ad for-
mam conſecrationis panis; perinde quaſi
prolata ſine fuperioribus, potiùs Sacerdotis
quàm Chriſti Corpus poſſint innuere. Hæc
ſententia poſtulare videtur ad formam con-
ſecrationis illa quoque, Qui pridie qum pa-
teretur &c. in iis enim fit mentio Chriſti/
ab iis poteſt intelligi Sacerdotem agere ex
perſona Chriſti. Verùm cùm ſatis ſit, Sa-
cerdotem proferre, Hoc eſt Corpus meum,
cum intentione conficiendi hoc Sacramen-
tum, intentio enim facit, ut ea verba quaſi ex
perſona Chriſti prolata intelligantur, propte-
rea ad formam conſecrationis ejusque vali-
ditatem ſatis ſunt ea verba, etiamſi præce-
dentia non recitentur, ùt docet D. Thomas
3. Par. quæſt. 78. art. I. in Reſponſ. ad quar-
tum; quam reſponſionem confirmant Sal-
manticenſes cit. Tractatu 23. Diſp. 9. de for-
ma Sacramenti Dub. I. Par. I. tom. II.

Formam conſecrationis vini ſtatuere videtur
§. Thomas in illis verbis, Hic eſt Calix ſan-
guinis mei, usque ad illa: Hæc quoties-
cunque feceritis.

Conſecrationis Calicis communiter po-
nitur forma in illis verbis, Hic eſt Calix ſan-
guinis

ini
“
coale
Rere
ſeq
etiar
won
gue
ſegt
id
40
ſunt

Coch
laen
ſei
onn
i⸗
Retin
line

tre

nde
erden
ere Ne
tinamer.
AGN
Prli
agele
tslt,d
gul n
Secnent
1r,e
Een
nli
), The
drmnen
n,

hn

n

ℳ/,
N

De Sacrificio Miſſæ. 361
guinis mei „verùm D. Thomæ art. 3. Cit.
quæſt. 78. inconveniens videtur, formam
conſecrationis vini in illis tantùm verbis po-
nere, Hie eſt Caliæ ſanginis mei, eorumque
ſequi videtur S. Doctor ſententiam, qui
etiam in ſequentibus verbis formam conſti-
tuunt usque ad illa verba, Hæc quotieſcun-
que feceritis, eâ ratione, quèòd verba, quæ
ſèquuntur, ſunt determinationes prædicati,
id eſt ſanguinis Chriſti ; quæ proinde cùm
ad integritatem eusdem locutionis pertineant,
ſunt de ſulſtantia formæ,

Diſſentiunt inter ſe Thomiſtæ in explicanda
fluper hac re mente D. Thomæ.

Vel ipſi D. Thomæ Diſcipuli, qui ejus
doctrinæ conſtantiùs hærent, in duas ſuper
hac re abierunt ſententias. Quidam Ange-
lici mentem patere ajunt apertiſſimè non in
iis tantum verbis, hic eſt Calix Janguinit
mei, conſecrationis formam conſiſtere ſed in
iis etiam, quæ ſequuntur usque ad ea, hæc
quotiescunque feceritis; & qui ſe D. Thomæ
Profiteatur eſſe diſcipulum, idem omnino
eum debere ſentire; præſertim quèòd, cùm
Cardinalis Cajetanus in Commentariis in
Summam D. Thomæ contrariam amplexus
ſit ſententiam, S. Pius V. in editione Roma-
na Operum D. Thomæ ejus Cardinalis Com-
„ 5 men-

362 Sectio II.

mentarium voluit exploſum. Vide Cardi-
dinalem Capiſuccum Controv. 3. Quæſt. Gui
unica, & Salmanticenſes loc. cit. Dub. 3. 5. 2. (gai
Alii dicunt, Angelicum docere, non ad eſ-
ſentiam, ſed ad integritatem formæ ea ver-
ba pertinere „ quæ ſequuntur poſt verba,
Hic eſt Caliæ ſanguinit mei usque ad ea, Hæx a-I
quotieſeumque feceritis; magnumque inter rmm
éſſentiam & integritatem eſſe diſcrimen; ocu- Eo
lum enim aut pedem de hominis eſſe inte- venn
Fee, non de eſſentia. Ita Soto in 4. ſentent. Urt,
iſt. 1I. Quæſt. I. art. 3. Cardinalis Gotti Mn
Theologiæ tom. 14. quæſt. 2. Dub. 3. §. I. &
ſeq. & Herminier Tractatu de Sacramentis cHmin
tom. 2. de Euchariſt. cap. 15. Pag. 461. & 462. e
De S. Pio V. reſpondent, non illud feciſſe, n
quò controverſiam dirimeret, aut Fidei arti-
culum conderet, ſed quèòd ipſi parùm dece- (fan
re viſum fuerit, Cajetanum, qui D. Thomæ g
ſuſceperat mentem explicandam, de tanto
Doctore non eà, quà par eſt, reverentià loqui.
Vide VYſambertum quæſt. 78. Diſp. 2. art. 50.
Fraſſen tom. 1I. edit. Romanæ pag. 128. J. Wi
Ad Cenſuram Saucti Pii V. Juvenin de Sa- gii
cram. Diſp. 4. Quæſt. 3. §. Keſpondeo ad ſe- bſl
cundum, Tournely par. I. de Sacratn. Euchar. ecg
ag. 461. edit. Pariſien. Card. Gotti loc. cit. uim
.3. num. II. D

Craci

—

de Crd.

N
Nbfe
Non
ge elſ⸗
oſ vett⸗
dek
H e i
menz
elle in⸗
4 Kenn
nls 00
zſ
Aerune-
Gr
d fed⸗
tüm
DThe
eu
Fenitn⸗
1 4
ed
chu
in
oile⸗

De Sacrifcio Miſce. 363

Græci poſt hæc verba, Hoc eſt Corpus meum
orant Deum, ut panem immutet, & fa-
ciat Corpus Chriſti.

Cardinalis Bona Rer. Liturgicar. lib. 2.
cap. I3. refert Conſecrationis panis & vini

formam juxta Liturgias Græcorum & Miſſa-

le Mozarabum. Apud Græcos igitur poſt
verba, boc eſt Corpus meum Sacerdos Deum
Orat, ut mittat piritum Sanctum ſuum ſuper
propoſita dona, & panem faciat Corpus Cbri-
ſti, vinum verò ſanguinem ejus, immutans ea
Spiritu Sanéto ſuo; ex quibus verbis inferri
Poſſe videtur, eos non exiſtimare vi verbo-
rum factam eſſe Tranſubſtantiationem.

Græci in Concilio Florentino declardrunt, ſe
eredere vi verborum Chriſti feri Tran-
fubſtantiationem.

Actum de hac re in Concilio Florentino;
ubi Græci de hujusmodi oratione interro-
gati reſponderunt ſeſſ. 25. ſe credere Tran-
ſubſtantiationem fieri vi verborum Chriſti .
nec aliò orationes, quæ ſequuntur, reſpicere,
quâm quèò Spiritus Sanctus invocetur, ut
pretioſum Chriſti Corpus & Sanguis confe-
rant ad peccatorum remiſſionem, & nonfiant
in judicium, aut condemnationem Mtpern.
1

364 Sectio U.
Præterea ità ſenſus aperuerunt ſuos in eadem
ſeſſione: De myſteriis autem fatemur, ea con-
ſeerari per Domini voces, licet nos poſtea in-
vocando dicamus: fiat Corpus & öangui⸗ Chri-
, ut videre eſt tom. 13. Concil. Collect.

Labb. pag. 491. & 498.

Orationem Græcorum poſt verba Cbriſti ex-
licavit Turreeremata item ut Graci. De-
claratio ea de re Beſſarionis Cardinalis in
Concilio Florentino.

Eadem verba ad eundem planè modum
explicavit Cardinalis Turrecremata in Ora-
tione, quam juſſu Eugenii IV. habuit in Con-
cilio Florentino: Oratio illa non eſt, ut confi-
ciatur, quod confeltum eſt, ſed ut conſequa-
mur effeltum Sacramenti, ſeilieet uniri cum
Cbriſio & incorporari, ut & dicamus cum
Apoſtolo: Vivo ego jam non ego; vivit vero
in me Chriſtus: Affert Mabillonus Mul. Ital.
fom. I. pag. 243. declarationem a Beſſarione
Cardinale Eugenio IV. in Concilio Floren-
tino traditam, ubi diſertè fatetur, verba Do⸗
minica eſſe ila, quæ mutant, & tranſubſtan-
tiant panem & vinum in Corpus verun Chriſti
& Sanguinem, 8 quòd illa verba divina Sal-
vatoris omnem virtutem Tranſubſtantiationit
babhent; quam confeſſionem magni momenti

eſſe ait Mabillonus pag. 245, ad demonſkan
um

(dum,

Fllin
lempe
lonſie

crf

vinun
1 n
clara
Pppen
llltn ee
Plen
Nii
luori
Meonn
Mte
t
lemn
lemng

—
Ninende
Hur,ea
put
Ngruch
l CNX

Ciin
raui 9
Linelitin

done
mn
buitnG
, ls
ool⸗
1 unti
ironnt
ns N
Nehlird
n iil
uh

eſiyc

De Sucrificio Miſſæ. 36 5

dum, quænam ſit Eccleſiæ Græcæ de Eucha-
riſtia Fides: Confeſs bæc duas babet partes,
nempe Conſecrationem verbis Chriſti Domini
confici, non precibus illis, quæ poſt verba ſa-
era fiunt à Græcis; atque bis verbis panem &α²
vinum in Cbriſti Corpus & da guinem mutari
& tranſulſtantiari. Et ſanè hujusmodi de-
clarationibus Eugenius acquievit, ut Græcos
appellare non dubitaverit Frazres in Fide ſe-
cum conjuuctos. Syri quoque in eandem ex-
plicationem conſentiunt, ùt refert S. Maro-
nius in expoſitione Liturgiæ cap. 33. Hoc
loco, inquit, quærendum eſt, quu de cauſa in-
vocamus spiritum Santtum, ut deſcendat ſu-
per panem & vinum, dum jam Eilius deſcen-
dit, & commutavit ea in Corpus && Sangui-
nem ſuum pretioſum. Huic quaſito reſpon-
demus, nos non invocare spiritum Sanltum,
ut efficiat, id eſt commutet paneim & vinum in
Corpus & Sanguinem Salvatoris noſtri, ſed ut
oſtendamus illa eſſe Corpus & Sanguinem Do-
mini noſtri, & ut effeciat, ut ſint ſumentibus
illa in remiſſionem peccatorum, & in vitam
æternam.

.

Nons

366 Sectio II.

Non eſt novum in precibus Orientalis Eccleſiæ,
ut poſtuletur, quod jam conceſſum ſit à Deo.
Beſſarionis Oratio ad evellendum ſuæ gentis
errorem. Micolai Cabaſilæ Liturgia
eodem errore inquinata.

Nec alia deſunt, quibus demonſtretur,
mihili eſſe hocce argumentum: Græci poſt

Conſecrationis verba, Hoc eſt Corpus meum,

Hic eſt ongui, meus, invocant Spiritum San-
Rum, ac dicunt: fiat Corpus &α Sanguis; igi-
tur non credunt, ſub ſpeciebus panis & vini
priorum virtute verborum eſſe Chriſti Cor-
pus & Sanguinem. Hoc, inquam, argu-
mentum nihili eſt: neque enim eſt novum in
Orientalis Eccleſiæ precibus, ut res jam con-
ceſſa, quaſi nondum conceſſa ſit, poſtuletur.
In Rituali Severi pag. 98. in adminiſtratione
Baptiſimi hæc habentur: Tu LDomine hos ſer-
vos tuos, qui nunc baptizati ſunt, regenera-
tionis lavacro ſanctifica in virtute tua, imple
eos gratid Spiritüs Sancti tui zſed tamen cùnmn
ſupponantur jam baptizati, qui nunc bapti-
zati ſunt, cum jam aqu ſint abluti, & ſuper
eos prolata ſit Sacramenti forma juxta Græ-
cos, baptizetur Servus Chriſti c. dubitari
non poteſt, quin in eo puncto temporis re-
miſſionem peccatorum & plenitudinem gra-
siæ Spirits Sancti acceperint. Magni ea de
16

le Beſſ
in Ope
lancken
Guarn
Marth
ge ael
idem
Cmibi

Au Pr

Werror
galmor
Mro de
rame
dalle⸗
eamnin
halle
Knis
tere
Uenlub
lones
Eet, g.
epo
Raro
küend
Afert
guo
lit,
Umen
eir

De Sacrificio Miſſee, 367

re Beſſarionis Cardinalis Orationem reperias
lu in Opere, cui titulus, Liturgiæ, ſive Miſſæ
Ihe Sauctorum Puirum, edito Antverpiæ an. 1562.
e quam Orationem ſummis extollit laudibus
u Matthæus Galenus Veſtcapellius Tractatu
de Sacroſancto Miſſæ Sacrificio, Antverpiæ
itidem edito ann 1564. Cap. 12. pag. 556.
ſten omnibusque dignum præconiis Cardinalem
rei illum prædicat, qus proprio opuſculo ſuæ gen-
s men zis errorem (qui error is eſt, de quo nunc lo-
onde quimur) evertit & extirpavit. In eodem li-
gin; bro de Liturgis, ſeu Miſſis Sanctorum Pa-
mns trum continetur etiam Liturgia Nicolai Ca-
hrici baſilæ Græci. Et Gentianus Hervetus, qui
m, ecam in Latinum convertit, in Præfatione Ca-
orm baſilæ notat errorem, qui pravos gentis ſuæ
ſenſus ſecutus, putat poſt conſecrationem
extare adhuc panis & vini ſubſtantiam, ac
tranſubſtantiationem denique fieri poſt ora-
tiones & benedictiones Sacerdotis, eas ſcili-
cet, quas ſuperiùs memoravimus, quibus-
que poſt conſecrationem Spiritus Sanctus in-
vocatur, ut Corpus & Sanguis Domini con-
ficiantur: atque Hæœmorrhoiſſæ exemplum
affert idem Hervetus, quæ etiamſi jam, ex
quo Chriſti veſtem tetigit, continuò conva-
luit, & ſenſit corpore quia ſanuta eſſet à plaga,
tamen ubi Chriſtus deinde rogaſſet, quis te-
tigit veſtimenta mea? mulieri jam ſanatt,
ade (inquit) in pace, & eſto ſana d plaga

tuda⸗

—

Sſama
polte

368 Sectio II.

aa. Ad quæ verba ita ad rem noſtram ſeri-
bit: Jam ſanata fuerat: Jeq boc dicere voluit
Chriſtus, ut licet tactus fmbriæ tranſe ſſet,
ffectus tamen inde ſecutus perſeveraret.

Conſecratio fit ex virtute verborum Chriſti;
non ex precibus Eccleſiæe. Conſenſus utrius-
que Eccleſiæ ea de re, & noſtræ etiam
ætatis Græcorum.

Alia etiam exempla ſuppetunt apud Re-
naudotium in Commentar. ad Liturgiam Co-
pticam S. Baſilii pag. 250. & Meratum tom.
I. Par. 2. Pag. 740. Antonius Auguſtinus
Touttée Diſſert. 3. inter eas, quas edidit cum
S. Cyrilli operibus, probandum ſuſcepit;
Conſecrationem non in Chriſti verbis tan-
tùm, ſed etiam in precibus ab Eccleſia inſti-
tutis conſiſtere; ita ut ex duplici hac Partiali
& inadæquata forma;, id eſt ex Chriſti ver⸗
bis & Eccleſiæ precibus moraliter junctis exi-
ſtat plena & eſſentialis Euchariſtiæ forma-
Eandem ſententiam amplexus eſt le Brun
tom. 3. Adversuùs Touttée eruditè ſeripſit do-
Qus ſanè vir Joſephus Auguſtinus Orſi Or-
dinis Prædicatorum ſacræ Indicis Congre-
gationis Secretarius, qui eam, quam ſupràò
memoravimus, Beſſarionis declarationem
proferens luculenter probat, propter eandem

declarationem pridie ejus diei editam, qu

Decre-

—
Decre
leine
ionii
d
ſyteni
ba ſun
tione
0r
gent
Deun,
nünns,
innii
D
In nud
Cnliſk
un;
4 orr
Ldunt
Dheol
e.
Ka
trum
vinæ
Mecen⸗
keitan
Ulam

De Saerificio Miſpe. 369

hu. Decretum unionis conditum eſt, nihil de hac
euii re in eo Decreto fuiſſe inſertum: Hæc porrò
tn vera o legitima cauſa fuit, cur nullus Decreto
ſen unionis de hoc dogmate articulut inſereretur 5
10d CGræci viväé, dt ajunt, voceſe in Latinorum
ententiam conſentire publicò profeſ eſent: ver-
u ba ſunt ipſius P. Orſi in Diſſertat. de Invoca-
din tione Spiritũs Sancti in Liturgiis Græcorum
& Orientalium pag. 168. Eruditus vir P. Bou-
geant Societatis Jeſu Presbyter refutavit le
1rd e Brun, qui integro volumine, quæ ab illo ſibi
gene objecta fuerant, conatus eſt diluere. Juve-
umn ninus, & Tournely Concilio Florentino G&X
Nele Beſſarionis Cardinalis declarationi præcipuè
edlta innixi dicunt, conſtantem eſſe utriusque Ec-
E cleſiæ Occidentalis & Orientalis conſenſum,
ebst ut nuda & Præciſa forma Conſecrationis
ceſat conſiſtat in Chriſti verbis, Hoc ſt Corpus
mem meum; hic eſt Calix ſanguinis mei, omnibus ab
Chtk ea forma precibus excluſis, tum quæ præ-
ind“ cedunt, tum quæ ſequuntur. Du--Hamel
Kes Theologiæ rom. 6. edit. Pariſien. ann. 1691.
pag. 755. & ſeq. accurate de hac re diſputat,
& auétoritate Græcorum & Latinorum Pa-
trum concludit, Conſecrationis formam Di-
vinæ non humanæ inſtitutioni tribuendam;
Preces, quæ vel ante, vel poſt conſecrationem
recitantur, eſſe humanæ inſtitutionis; earum
nullam apud Evangeliſtas mentionem fieri,
aut apud Apoſtolum Paulum; eas quidem
A a ad

m

370 Sectio II.

ad ſacrificii integritatem & perfectionem per-
tinere, non tamen ad Conſecrationis eſſen-
tiam. Quasdam ſe vidiſſe ait Diſſertrationes
Martene Tract. de Antiquis Eccl. Ritib. lib.
I. cap. 4. art. 8. num. 20. quarum auctor
contrariam opinionem nitebatur ſtatuere; ſi-
bi tamen minimè probari potuiſſe, cùm in-
ter Latinos Tertullianus lib. 4. adverſus Mar-
cionem cap. 4. diſertè dicat: acceptuße panem
&&& diſtributum diſcipulis corpus ſuum (Chriſtus)
Jecit dicens: Hoc t corpus Meum. Et D. Am-
broſius l. 4. Sacramentor. cap. 5; Panis an-
tequam conſecretur, panis eſt : ubi autem ver-
a Chriſti acceſerint, Corpus t Cbriſti. De-
nique audi dicentem: Accipite & edite ex eo
omnes: boc eſt enim Corpus meum: o* ante
verba Cbriſti Calix eſt vini && aquuc plenus:
uhi verba Chriſti operata fuerint, ibi ſanguis
Cbriſti eicitur, qui plebem redemit. Et inter
Græcos Gregorius Nazianz. 2. Orat. de Pa-
ſchate: Inter ſermones de carne præcipui ſu
ii Chriſti: Hoc eſt Corpus Wmeutn. Wisque
prolatis a Sacerdote, qui non credit eſſe verum
Corpus Chriſti, ſine dubio Fidem derogat. Et
Chryſoſtomus Oratione de proditione Judæ:
MWon enim eſt homo, qui facit, Al propoſita Cor-
pus Cbriſti & ſunguis effciantur, ſed ille qui
crucifixus eſt pro nobis Cbriſtus. Sacerdotis ore
verba proferuntur, & Dei virtute con, cranur

&α gratiüũ. Hoc eſt enim, ait, Corpus me
oe

—
Meve
Pollue
re
ir an
Vinun
Vertu
ſiſter
dene
deunt
in Ch
ghibn⸗
tet
coru
lerl,
ſi,
Prece
Juün
ppte
Md
Eetan
wel
4 Re
lcte
, 6
ur
mn
ihf

—
nenper
nbelen⸗
etrione⸗
Rithb
n Ul
Ch
1lis)
n ad
Chricte
D
Panta.
utennin
N

De Saucrißcio Miſſe. 371

Hoc verbo propoſita conſecrantur. Teſtatur
Boſſuetus Tractatu de Miſſa, in eo conſen-
tire Orientalem & Occidentalem Eccleſiam,
ut affirment, virtutem illam, quâ panis &
vinum in Chriſti Corpus & Sanguinem con-
vertuntur, eſſentialiter in verbis Chriſti con-
ſiſtere; ac Græcos ipſos noſtræ ætatis, ſi
bene eorum ſenſa examinentur, tamerſi vi=
deantur quibusdam vim Conſecrationis non
in Chriſti verbis ponere, ſed in orationibus,
quibus poſtulant, ut Spiritus Sanctus immu-
tet dona, ſeu panem & vinum in Chriſti
corpus convertat & ſanguinem, revera fa-
teri, omnem eſſe virtutem in verbis Chri-
ſti, quæ ex ejus perſona profert Sacerdos;
Preces verò nihil quidquam aliud facere,
quàm virtutem omnipotentem pani & vino
applicare, quemadmodum ignis comburen-
dæ materiæ applicatur. Aliæ porro ejusdem
modi Orationes, quæ poſt Conſecrationem
recitantur, in aliquibus Occidentalis etiam
Eccleſiæ Miſſalibus reperiuntur; exempli
causà in Miſſali S. Germani, & Mozarabo.
Hoc primus obſervavit Cardinalis Bona lib.
2. Rerum Liturgicar. cap. 13. num. 5. ubi
dicit eodem modo explicandas & intelligen-
das, quo orationes illeæ Græcorum expli-
cantur & intelliguntur. Quæ autem fſeri-
Ppfſimus pag. 351. aliisque qui conſequun-

tur, fusé ea omnia diſputavit confirmavit-

A a 2 que

372 Sectio II.

que Nicolaus Herminier Tractatu de Sa-
cramentis tom. 2. de Euchar. cap. 15.

Duplex poſt Conſecrationem quæſtio oritur de
aqua cum vino mixta.

Cùm igitur Conſecrationis forma panis
& vini conſiſtat in Chriſti verbis; ſimul ac
prolata fuerint ſupra panem, Hoc eſt Corpus
meum, omnis ſubſtantia panis in Chriſti cor-
pus convertitur: atque itidem, ut prolata
fuerint verba, Hic eſt Calix ſanguinis mei, fit
converſio vini in ſanguinem; quæ conver-
ſio appoſitè ab Eccleſia Catholica appella-
tur Tranſubſtantiatio, ut videre eſt in Con⸗-
cilio Tridentino Seſſ. 13. cap. 4. & Can. 2.
ejusdem ſeſſionis. Quia verò in Calicem
infunditur etiam, ut dictum eſt, paululum
aquæ, duæ ſuboriuntur quæſtiones; qua-
rum prima eſt, num aqua in Chriſti ſangui-
nem convertatur; altera, num aqua, ſi qui-
dem convertitur, primùm vertatur in vi-
num, ac deinde in ſanguinem, an verèò im-
mediatè in ſanguinem tranſubſtantietur.
Aqua cum vino convertitur in ſanouinem. Con-
verti aquam in eÄam, qucæ proftuxit Late-
re Cbriſti, eſt opinio magis pia, qudin Theo-
logica. An verò prius in vinum, deinde in
ſanguinem converiatur, diſputant Sebolaſtici.

hh.
Earum

Ban
ſeello
Chr. I
id N
Uon
Corum
Crdin
Uin be
ſulne
n.
ſa,
mi
uII
nun
vir
Wttiin
IMimer⸗
an!
A.
Dihil
Cich

Conſ

u

or
uan
Atlne
Juim
lecege
Uretali

De Sacrificio Miſſæ. 373

Earum quæſtionum prima excitata fuit
ſæculo 12. in Gallia; & Baronius ad ann.
Chr. 1188. prolixam affert Epiſtolam Gau-
fridi Monachi Ciſtercienſis ad Cardinalem
Epiſcopum Albanenſem, ubi varias Theolo-
gorum Gaufridus ſententias exponit. Quid
Cardinalis reſponderit, incompertum. Ve-
rùm Baronius: Sed nibil aliud, inquit, re-
ſeribere potuiſſe certum eſt, qudm quod credi-
dit, & cuſtocivit ſemper Sancta Romana Eccle-
ſia, nempe aquam ſimul && vinum tranſulſtan-
tiari in ſanguinem Cbriſti. Innocentius III.
in Cap. Cum Marthæ, de Celebrat. Miſſa-
rum duas affert ſententias; quarum altera
eſt, vinum in ſanguinem, aquam verò con-
verti in aquam, quæ de latere Chriſti deflu-
Xxit; altera eſt, aquam vino junctam per ſe
manere veluti circumdatam ſpeciebus vini,
quam D. Thomas improbat 3. Par. quæſt.
7 4. art. 8. tum quòd in Sacramento Altaris
nihil aliud eſt poſt Conſecrationem, quàm
Chriſti Corpus & Sanguis; tum quia ſi poſt
Conſecrationem aqua remaneret in Calice,
non totum id quod eſt in Calice adoraretur
adoratione latriv. De aquæ converſione in
aquam, quæ de latere Chriſti erupit, nihil
attinet dicere: eſt enim pia potiùs cogitatio,
quàm Theologica opinio; quamobrem non
recedendum ab Innocentio III. qui in ea De-
cretali ait, probabiliorem eſſe eam ſententiam,

Aa 3 quæ

374 Sedbzio II.

quæ ſtatuit aquam in ſanguinem Chriſti con-
verti. Juſtinus, Irenæus, Cyprianus do-
cent, aquam in calicem infundendam; iidem
verò dicunt, Chriſtum, quidquid in calice
continebatur, in ſanguinem convertiſſe; ita-
que perinde eſt ac ſi dicerent, aquam con-
verti in ſanguinem. Utrùm autem ejusmo-
di aquæ converſio in ſanguinem fiat imme-
diatè, an verò convertatur in vinum, deinde
in ſanguinem, quæſtio eſt inter Theologos
Scholaſticos; quam ſi quis accuratè cogand.
ſcere cupit, adeat primam Cardinalis api-
ſucchi controverſiam. Obiter innuimus,
plumbeum & nullius eſſe roboris argumen-
tum illud è& Fratrum Prædicatorum aliorum-
que Religioſorum Rituali depromptum, qui
antequam Miſſam incipiant, aquam infun-
dunt in calicem, quaſi id faciant, ut ſpatium
temporis ſuppetat, quo aqua convertatur in
vinum. Ait enim Juveninus Diſſert. 4. de
Sacram. quæſt. 2. de Euchariſtia §. 3. Ke-
ſpondeo ad ſecundum, Dominicanorum praxin
non niti eo Phyſivorum principio, quod adver-
Jarii ſupponunt, ſed nonnullis L'üturgüis, guibus
præſeribitur, ut id totum, quod in ſacrificio de-
bet offerri, ame ipfummet ſacrificium præbate-
tur; cui concors eſt Nicolaus ' Hermimier
in Traczatu de Sacramentif tom. 2. de Euchari-
ſtia cap. I4. in fin. deinde monet laudatus Ju-
veninus juxta Liturgias Sanctorum Bafilii &

Chry-

Chy
ViN
Crees
Ncopi⸗
inpinun

mip⸗
fumne
hünde
dn
r iny
eoen

arimn
ie,

Nikicre
nns
itan
nde
Tlle
Uunee
t ian
den
leolon
(000
1s
nwin
ngun
Noru.
tun
n inn
ſoein
Atat
ern f
hnfe
edk⸗

De Sacrificio Miſſc. 375

Chryſoſtomi Græcos ante Miſſam aquam &
vinum in calicem infundere; neque verèò
Græcis unquam in mentem veniſſe id facere,
ut copia temporis ſit, quo aqua convertatur
in vinum. Denique Rubricæ Miſſalis Ro-
mani præſcribunt, ſi fortè aqua ad Offerto-
rium non infuſa fuerit in calicem, immediatè
infundendam eſſe ante Conſecrationem;
quèdſi tempore opus ſit, ut aqua converta-
tur in vinum, quis credat puncto temporis
ejusmodi poſſe fieri converſionem?

De actionibus, quæ comjunguntur cum tertia
Oratione Canonis. De genußtexione, adoratio-
ne, & cultu Latriæ erga Sanctiſſimam
Euchariſtiam.

Actiones quasdam reliquum eſt ut perſe-
quamur, quas in hac tertia Oratione peragit
Sacerdos. Itaque manibus ſumit hoſtiam,
càùm dicit accepit panem; oculos ad cœlum
tollit, cùm dicit elevatis oculis; Crucis ſignum
ducit ſuper Hoſtiam, cùm dicit benedixit;
manibus ſumit Calicem, cùm dicit accipiens
&& hunc præclarum Calicem; ſignat ſigno Cru-
cis, cùm dicit enedixit: de quibus actioni-
bus non opus eſt longiore uti ſermone; qui-
vis enim facilè intelligit, eas omnino verbis
quæ interea proferuntur, reſpondere, ac
quidquid Chriſtus geſſit, expreisè repræ-
Aa 4 ſenta-

376 Sectio II.

ſentare. Conſecratà Hoſtià, Sacerdos unum
tantummodò genu flectit uſque ad terram,
manibuũsque Altari innititur, quò facilis ſeſe
reſtituat in Pedes; idem facit conſecrato Ca-
lice; eſt enim Catholicæ Fidei dogma, ex-
terno latriæ cultu Chriſtum in Euchariſtiæ
Sacramento adorandum: & quis dixerit in
Santéto Euchariſtiæ Sacramento Chriſtum Uni-
genitum Dei Filium non eſſ cultu Latriæ etiam
externo adorandum crc. anathema ſit; verba
ſunt Trident. Synodi Seſſ. 13. Can. 6. Juve-
ninus Diſſert. 4. de Euchar. quæſt. 4. cap. 3.
art. I. accuratiſſimè de Latriæ cultu Euchari-
ſtiæ debito agit. Mabillonus in Comment.
ad Ordinem Roman. num. 7. probat toto Ca-
nonis tempore fuiſſe diſciplinam, ut Presby-
teri, Diaconi, & Subdiaconi, qui Miſſæ ſum-
mi Pontificis miniſtrabant, & Presbyteri qui
erant in Presbyterio, manerent inclinati, &
Diaconi ad ea verba, nobis quoque peccatori-
bus, ſurgerent; idque ut ſacra actio & ſan-
cta adorarentur myſteria, ùt loquitur liber
Pontificalis in Vita Martini Papæ. Profectò
Eccleſia Græca & Latina ſemper credide-
runt, poſt Conſecrationem ipſos Angelos ad-
ſtare circum Altare, ut Jeſum Chriſtum rea-
liter præſentem adorent. D. Chryſoſtomus
lib. 17. de Sacerdotio ſeribit, Angelos vene-
rabundos circum Euchariſtiam ſtare tanquam
circum Imperatorem cuſtodes, quod innuit
etiam

etinn
ebrn
erhibe
ur ten
6Ca
Num 8

en⸗
Ull pot
K⸗
eerat,
ſer e⸗

Rhumm
ud
aie
le, 0
on

0
13 1
Rem
Uulde
Mrem
Ale⸗
Mentan
ispop

Vide

nur

—
Cosonr
dern,
clisſe
ectune
unne
ehunt
Quni
un l
ie die
1, vern
6
4
Eorkr
lNm
1to
ter
lſele
lei,
Ciutel
vinkr
Poth
Cglet
lonee

lrs

ttode,

De Saerificio Miſſæ. 327
—

etiam Boſſuetus Tract. de Miſſa cap. 28. Et
le Brun tom. r. pag. 472. picturam quandam
exhibet, quæ in multis Græcorum reperi-
tur templis, ubi Chriſtus in patena ſtratus,
& Calix exprimitur, Angelique ſuper pate-
nam & Calicem ſublimes utrumque adoran-
tes. Denique fit primùm elevatio hoſtiæ,
accensâà priùs candel?, quæ non extinguitur,
niſi poſtquam Sacerdos ſanguinem hauſerit,
& adſtantibus Euchariſtiam diſtribuerit. Ad
elevationem autem Hoſtiæ & Calicis mini-
ſter campanulà ſignum edit.

Elevatio Euchariſtic paulò ante Communionem
apud Oræcos veiuſtiſzma. Apud Occidentales
introducta jam erat initio 12. ſcæculi ad illa ver-
ba, Omnis honor & gloria. Elevatio Katim
poſt Conſecrationem introquczta bropter

bæreſim Berengarii.

Cardinalis Bona Rer. Liturgic. lib. 2. cap.
13. num. 2. refert, Græcos Hoſtiam & Cali-
cem non ſtatim poſt Conſecrationem, ſed
Paulò ante Communionem elevare, eumque
morem apud illos vetuſtiſſimum eſſe, irém-
que apud Armenos & Abiſſinos, qui Sacra-
mentum paulòô ante Communionem elevan-
tes populum excitant ad illud adorandum,
àùt videre eſt apud Bzovium Tractatu, Ro-
manus Pontifex, cap. 29. pag. 383. tom. r.
Aa 5 Bibli-

378 Sectio II.

Biblioth. Pontif. Roccaberti. Mahbillonus in
Comment. ad Ordinem Rom. num. 7. docet,
fieri cœpiſſe in Gallia elevationem Hoſtiæ cir-
ca dimidium 1II. ſæculi; incompertum autem
eſſe, an paulò poſt Romana Eccleſia amplexa
ſit ejusmodi diſciplinam; quanquam in Ro-
mana & Gallieana Eccleſia ſacra adorabantur
Myſteria. Le Brun tom. r. pag. 476. oſten-
dit, ab initio uſque duodecimi ſæculi Presby-
teros conſueviſſe poſt finem Canonis, ubi
ad ea verba perveniſſent, omnis honor && glo-
via, Hoſtiam & Calicem elevare, quam nunc
ſecundam ſeu parvam appellamus elevatio-
nem; eam verò quæ nunc fi poſt Conſecra-
tionem ed eſſe introductam, ut ſignum Ca-
tholicæ Fidei adversùs Berengari hæreſim
ederetur, qui vel realem Chriſti in Eucha-
riſtia præſentiam, vel panis converſionem in
Chriſti corpus negavit, ùt videre eſt apud
Vuitaſſe Tract. de Sacram. Euchar. Par. 1.
Ppag. 432. edit. Pariſien. ann. 1720. Anto-
nius Saxus Ambroſianæ Bibliothecæ Præfe-
Gus in Epiſtola anno 1713. Mediolani edita
Pag. 9. ſententiam P. le Brun amplectitur,
cœptum videlicet adorari Corpus & Sangui-

nem Chriſti à Sacerdote & populo per ele-

vationem utriusque, ſimul ac Conſecratio
peracta fuerit, ut Myſterii veritas, quæ à
Berengario impetebatur, publico hoc teſti-

monio declararetur. Boſſuetus Tractaru
iſſa

M
Cipiher
clepati
Verit,
evincat
Ciriſfin
Euche
ſempe
tia in
Gum;
3doren
Cicar
Uine
enimg
Eetant
Crnrione
Mc
Uo
Nondun
dente
n (0
I ſon
N; 4
Dos 8.
Potior
emin
m .
I,
Weret

Honnst
Cee
Oler.
mit
lanhe
mnr
Urbun
6
et
Gatmm.
elent:
Colen
mund
hend
n Eudh
fonen
l

r. e

De Sacrificio Miſſcœ. 379

Miſſa cap. 30 accuratè, ùt ſolet, oſtendit de-
cipi hæreticos, qui anxiè ſtudent, unde ritus
elevationis Hoſtiæ & Calicis originem tra-
Xerit, reperire, ut novam eſſe diſciplinam
evincant adorandi Euchariſtiam. Itaque eru-
ditiſſimè probat tum internam tum externam
Euchariſtiæ adorationem à dogmate, quod
ſemper creditum eſt de reali Chriſti præſen-
tia in Sacramento, nunquam fuiſſe ſejun-
ctam; in Eccleſia Græca perpetuam fuiſſe
adorationem etiam externam erga Præſan-
tificata, ſeu Oblata die dominico, qui pro-
ximè præceſſit, jam conſecrata; diebus
enim quadrageſimalis jejunii Græci non con-
ſecrant; & ex hac Præſanctificatorum ad-
oratione ortum eſſe, ut Græci inclinationi-
bus corporis, proſtrationibus, & orationibus
tantos tribuant honores pani & vino etiam
nondum conſecratis, cum nimirum à Cre-
dentia ſeu Protheſi deferuntur ad Altare, ubi
ſunt conſecranda; quæ quidem luculentiſſi-
ma fünt indicia, qui talia faciant erga do-
na, & quibus conficienda ſunt Chriſti Cor-
pus & Sanguis, eos multèò plura facere, &
potiori ratione facere erga panem & vinum
lam in corpus & ſanguinem Chriſti conver-
ſum; demum, ſi Occidentales Epiſcopi ad
aliquam hæreſim comprimendam provide-
runt, ut novo adorationis actu Euchariſtia
eoleretur, perperam id accipi tamquam ejus-
eR

380 Sectio II.

dem adoratiomis initium. Videatur doctiſſi-
mi illius Epiſcopi Tractatus loc. cit. & cap.
28. & ſeq. & cap. 34. Hinc ad Ritum ele-
vationis Hoſtiæ & Calicis redeamus. Ob-
ſervat Meratus, in Ordinibus Romanis, &
apud Amalarium, & Walfridum, & Micro-
logum hanc elevationem omnino reticeri;
& quamquam ejus fiat mentio in Miſſali
Mozarabo, id tamen additamentum eſſe
Cardinalis Nimenii: propterea doctos vi-
ros Decretum quod refertur à Martino Po-
lono Pelagii I. ſuppoſitum ſuſpicari, in quo
de elevatione hoſtiæ fit mentio. Denique
tom. I. Par. I. pag. 554. ſententiæ ſubſeri⸗
bit P. le Brun: Biar nobis ejusdem Perri
ſententia, quæ ſtatuit, morem elevandi Eucha
riſtiam in Eccleſia Latina originem dà Beren-
gariana bæreſi Seri : cùm enim Berengarius
vealem Chriſti in Euchariſtia præſentiam im-
pugnſſet, plures Viri ſanktitate præſtantes va-
Prios ritus invenerunt, ut Fideles publicè prof-
terentur Corporis Chriſti in Euchariſtiæ præ-
ſentiam à Berengario impugnatam: cut vet,
mirum, quantum elevatio ſacramenti conve-
niat. Thiers in Tract. de Expoſitione San-
Giſſimi Sacramenti Altaris ſecundæ edit. Pa-
tiſien. ann. 1677. cap. 6. ſatis eruditè de ri-
tu elevandi Hoſtiam & Calicem diſſerit:
Vetuſtiſſimum illum eſſe oſtendit in Eccle-
ſia Græca; quo nomine intelligendum elle

—

onet
cleand
Nionenn

Lecſeſi⸗

cumen
11d
16 Vi
(l.
WC
En ii
Duds
ol
l,
1O n
ChiN
luotn
t coe
o ſe
Ko
inine
hon
un,
enti
fum
am
un
in on
r .
Moren
unr i

mo-

cok⸗
1a
lun
. 0
mnos,
Elee
leini
gtun
oen
rümk
Da
ie ſ
en!
ndibu
16
Beeße
ſin⸗

NN
lio⸗
dtt,
8
ehidn j

De Saerificio Miſſck. 381

monet ritum illum, quem ſupra innuimus,
elevandi Sacramentum paulò ante Commu-
nionem. Loquitur deinde de Occidentali
Eccleſia; et, quæ monumenta affert de Sa-
cramentali elevatione poſt Conſecrationem,
ea ad 12 ſculum referuntur. Soto, qui
16. vixit ſæculo, in 4. ſentent. Diſt. 13.
Quæſt. 2. art. y. diſputat, tectusne, an aper-
tus Calix ſit elevandus; atque eo à quibus-
dam ait redigi controverſiam, an Chriſtus
nudus omnino Cruci affixus ſit, an cum
velo ſuper aliqua corporis membra obdu-
cto, quaſi Calix ſine palla, ſi Chriſtus omni-
no nudus, contra cum palla ſit elevandus,
ſi cum velo aliquo Chriſtus in Crucem ſub-
latus fuerit. Veruùm non in eo verſari pu-
tat controverſiam: Ego verò nequaquam in
boc crediderim litem conſiſtere; denique ita
concludit: Quod ergo ad elevationem Calicis
attinet, veritas eſt, quòd mos ipſum elevandi
non eſt antiquus. Quare apud neminem eo-
rum, qui de cæremonti?x Miſſæ ſeripſerunt,
mentio ejus habetur. Unde omnium antiquo-
rum nuperrimus Alexander de elevatione tan-
tùm corporis loquitur. Et ratio erat, quia
cum in Hoſtiæ Corpus Sanguis exiſtat, &
in elevatione Calicis nonnihil periculi creare-
tur, ſatis Patres habebant Corpus elevandum
adorare. Et ideo fortaſſe tempore S. Thomæ
mos ille nondum inceperat, ob idque illum
Jub-

382 Sectio II.

bticuit. Imò verò apud Cartbuſienſes non
Jlevatur; neque in Ordinario noſtro (Fra-
trum Dominicanorum) quod inde ſumptum eſt,
præcipitur nobis, ut elevemus. Quin && com-
plures Jſunt Religionum Ordines, in quibus non
praæcipitur elevari. Sed ne ab Eceleſiis cu-
larium diſpdeant, illum elevant.

Ttate Berengarü captum eſt elevari Ssacra-
mentum ſub utraque ſpecie, alibi etiam Jub
ſpecie panis tanium, àt in Eccle-
ſia Romana.

Itaque ex verbis Soti allatis inferri poſſe
videtur, tempore Berengarii cœptum eleva-
ri Hoſtiam & Calicem, & utrumque qui-
dem in quibusdam Eccleſis, in quibusdam
verò tantummodèò Hoſtiam;, ùr apud Car-
thuſianos, quod obſervat Pouget tom. 2.
Inſtit. Catholicar. pag. 861. Carthuſßani, per-
actaà Conſecratione, Corpus quidem Domini ſta-
tim oſtendunt adorundum, üt facimus; ſed non
oſtendunt Calicem, illum Eccleſiæ Komanæ mmo-
rem ſecuti, qui tum vigebat, cùm eorum Ordo
inſtitutus eſt. Deinde diſciplinam elevandi
poſt Conſecrationem Hoſtiam & Calicem
omnes Eccleſias eſſe amplexas; & Calicem
quidem apertum, nondum enim fortaſſe
pallæ uſus introductus fuerat, cùm cœpit

elevandi calicis diſciplina; & eo introducto,
mos

—

mos!

pela
bongi
ud p
lhert
ubat
ſela
Gin
nie
ſolonn
ſuenga
em .
ut 4
Clien
lt
ten
Oblarn
Aeyen

lrh.

li

D
ilie
rame
len
iir
lei

en
(N
lpung⸗
1G
un
Mlu

ſi nt
mſe
0.

4

erri
m
gue 4
Hibug⸗

De Saerifiecio Miſſæ 383

mos improbatus fuit Calicem elevandi cum
Palla: Eitur, pergit Soto, ubi mos cæpit ele-
vandi Calicem; quia non erat illa QCuadra,
qud poſſet coopertus elevari, cœpit elevari diſco-
opertus. Qui quidem mos in tota Eccleſia ſer-
vabatur: cujus documentum eſt, quòd in Ca-
pella Pontifßicis non elevatur niſi diſcoopertus,
&α in quamplurimis Eccleſtis Ealiæ, Germa-
niæ && Angliæ. In quibus àt ego vidi non eſt
illa Luadra linea, quam Hiſpani appellant Fi-
liolam, ſed quædam Tabella ſerica ad coope-
riendunt Calicem, dum eſt in Altari, non au-
tem ad ipfum elevandum. Hæc adnotavi, ne
quis arbitretur, ſingulare eſſe Ordini noſtro
Calicem diſcoopertum elevare. Et Thiers loc.
cit. quædam profert documenta, quibus
oſtenditur, morem fuiſſe in quibusdam Re-
gularium Ordinibus & aliquibus Eccleſiis
elevandi Calicem Palla coopertum.

Ex D. Bonaventura apparet, ejus ætate eleva-
tionem fieri conſueviſſe ſolius Hoſtiæ.

D. Bonaventura in Tractatu de Expoſit.
Miſſæ cap. 4. loquitur de Ritu elevandi Sa-
cramentum. Quare in Miſſa Sacerdos Cor-
pus Dominicum in altum levat, & Fiqelibug
adſtantibus oſtendit, piasque quaſdam ejus
ritũs rationes ſeu convenientias affert, quas
vide in loco cit. Ibi tamen non niſi de
Cor-

384 Sebtio II.
Corporis elevatione ſub ſpecie panis loqui
videtur S. Doctor; numquam enim Cali-
cem nominat; & cum ideo elevari corpus
dicit, ut ſapientia Dei declaretur, Dei ſapi-
entiam in eo ponit, quèd ſub ſpecie panis
Corpus Chriſti celaverit: Deus & Domi-
nus noſter Jeſus Chriſtus multis de cauſis in
forma panis . abſcondit: nam ſi in Aliari ſi
appareret, ſicut eſt, vel ſicut in Cruce corpus
ejus diſtenſum eſt, multi eum ſumere terreren-
tur, && irent retrorſum. Huc accedit; quòd
infrà, dum loquitur de ſecunda illa parva
elevatione, Hoſtiam ſimul & Calicem no-
minat; ex quo conjici poteſt in Seraphico
ejus Ordine tunc temporis Ritum fuiſle
clevandi tantummodèò Hoſtiam poſt conſe-
crationem. De Hoſtiæ elevatione ad ea,
quæ è& Soto deprompta modò protulimus,
reſpiciens Bellotte ad Ritus Eccleſiæ Lau-
dunenſis pag. 567. num. 5. ita loquitur:
Mos autem fuit perantiquus ſub ſpecie tantun
panis Euchariſtiam elevare, minimè Calicem
juxta communem veterum ſententiam, inter
uos Dominicus Soto, qui Carolo V. Impera-
tori à ſacris Confeſſonibus fuit, G Concilio Tri-
Jentino interfuit. Idem Auctor ritum quo-
rundam commemorat pag. 569. num §. gun
in elevatione tria Crucis ſigna cum hoſtia
in ſublime ſublatà ducebant: Quem ritum ipſe
vidi in hac Laudunenſi Ecclaſia, ac per univer-

ie

litro⸗
Gucki
Eecl
Lut,

ſam

l

.

b
Kerer
Coctin
imrecl
enter
Ennri
lsy
Kn⸗
Legni
Num.
Hd 5
In eſ
re9
Eerkri
lenle
(nn

lenb,
1, rl

De Sacrifcio Miſſæ 383

Jam Diæceßem aliquando, ac etiamman ab ali-
.

nn Juibus ſervari.
l Introducta elevatione poſt Conſecrationem, intro-
3 4 duétus oeſt etiam ritus pulſandi campanulam. In
K Eoccleſia Romana ad elevationem ſilent omnes.
. .

SLutherus eam elevationem rerinuit in Jua formu-
ſ la Miſſee. Lugdunenſes Cmonici non pro-
A, cidunt in genua ad elevationem.

A .
teniee Poſtquam inducta eſt diſciplina poſt Con-
uH ſecrationem elevandi eo modo, quo ſuprà
hn docuimus „Hoſtiam & Calicem, mos etiam
en invectus eſt Ppulſandi Campanulam, ut ſic
ult mentes Fidelium ad Orationes execitentur, àùt le-
Un

giiltur in Decreto quodam Guillelmi Pariſien.
t ſis Epiſcopi apud Card. Bonam lib. 2. cap. 12.
eti & in alio Cardinalis Guidonis in Germania
cuin Legati Decreto, quemadmodum obſervat
gir! Mabillonus in Cominent. ad Ord. Romanum
num. 7. Thiers cit. cap. 6. & Fleury tom. 16.
1 Hiſt. Eccl. lib. 65. Pag. 83. Eccleſiæ Romanæ
n mos eſt, dum Hoſtia elevatur && Calix, ſi-
eN lere, & Chriſturn tacitè adorare; quod fieri
H decrevit etiam Provinciale Concilium Colo-
Gcn! nienſe ann. 1736. habitum Par. 2. Can. 14.
indn Cum botius tum videretur ſalendum, & ab omni
Nunt Populo morti, Dominicæ cominemoratio baben-
nN a, proſtratis humi corporibus, animis in Cœ-
nI, lum ereltiy; deinde jubet eas Orationes, quæ&

D
17

384 Sebtio II.

pro pace aliisque neceſſitatibus in elevatione
canebantur, cani poſt Miſſam: Cantiones illæ
contra mortalitatem, ſeu cladem; aut pro pace
ſatius poſt finitam Miſſam canantur. In qui-
busdam Galliæ Eccleſiis cum elevatur Hoſtia,
populus canit: O ſalutaris Hoſtia, quem mo-
rem induci poſtulavit ab ejus Regni Epiſco-
pis Ludovicus 12. ad Dei opem imploran-
dam in bellis, quibus Princeps ille preme-
batur, ùt referunt Bona cit. cCap. 13. Thiers
cap. 6. Auctor Tractats de Miſſa Parochiali
irerum editi Pariſiis ann. 1714. Par. 3. cap. 7.
art. 3. & Bellote in Obſervationibus ad Ritus
Eccleſiæ Laudunenſis pag. 572. num. 14. in
fine. Scire juvat controverſiam inter nefa-
rios hæreticos duos Lutherum, & Carolo-
ſtadium, qui Luthero ſuadere ſtuduit, tol-
lendam eſſe Hoſtiæ elevationem. Id autem
ille ſibi perſuadere numquam potuit: & ſa-
nè in Miſſæ formula, quam Eccleſiæ Wit-
tembergenſi præſcripſit, Hoſtiæ elevationem
imperat, ùt abunde teſtatur oachimus Hil-
debrandus in ſuo Opere Amſtelodami edito
anno 1702. cui titulus: Sacra publica Veteris
Eccleſiæ in Compendium redacta, P. 109. Ho-
ſius Cardinalis, Warmienſis Epiſcopus, qui
Legatus Concilio præfuit Tridentino, c. 41.
Confeſſ. Chriſt. Fid. Cath. magnà loquitur
Pietate de laudabili conſuetudine, ut ad Ho-
ſtiæ elevationem adſtantes genua flectant:

Popu-

—
Pypllu
larn
ſo
Autes
ſent,
li,
iam
foit i
Lugc
5
Decan
Varetn
niei (6
Eebont⸗
li eſt
urmm,
KTonn
Cntror
Ariun
wun
ngreſt
rey

aud

Natione
ner ⸗
npte
Inn⸗
rHo
nennn
il⸗
npor.
Prect
Nrochi
Pi
A
n Il
Nel
CNR
luit,t
d a

De Sacrifcio Miſte. 385

Populum rec inſtitutum fuiſſe videmug 4 majo-
ribus noſtris, cum Euchariſtiam Sacerdos elevat,
quod eßt Sacrißcii ſignn-“m, ut in genua proci-
dentes Cbriſtum in Euchariftia Præſentem ado-
rent, ſimul in memoriam redeant illus Sacrift-
iͤ quo ille in Crucem fublatus ſe pro nobis ho-
Riam obtulit Deo. Sub Henrico III. magna
fuit in CGealliis inter Decanum &᷑ Canonicos
Lugdunenſis Eccleſiæ controverſia: Id enim
Decanus poſtulabat, ut Canonici „ cum ele-
varetur Hoſtia, in genua prociderent; Cano-
nici contra id unum à ſe impetrari poſſe di-

cebant, ut ſe inclinarent, ob rationem, quæ

illis eſt familiaris, Lugdunenfis Eocleßia novi-
latei non recipit. Cardinalibus à Lotharingia
& Tournonio mandatum fuit ejus examen
controverſiæ; qui probè gnari, ſi Canonici
ad ritum communem amplectendum adige-
rentur, turbas inde excitatum iri, mediam
ingreſſi viam pronunciârunt, nihil innovan-
dum; ita tamen, ut ſervaretur quàm maxi-
ma reverentia, ùt teſtatur Gilbertus Gri-
maud Liturg. Sacr. Par. 3. cap. 8.

B b a De

386 Sectio II.

De Quarta Canonis Oratione.
Ratio poſtremeæ partis tertiæ Orationis. Nn
quarta Oratione fit etiam nomine populi com-
memoratio Paſſionis, Keſurrectionis, &α

Aſcenſionis Jeſu Chriſti.

N tertiæ Orationis fine Sacerdos profert

illa verba: Hæc quotieſeumque feceritis, in

met memoriam facietis, ut declaretur, nemi-
nem futurum tantà audaciaà fuiſſe, qui ad Al-
tare Domini accederet, & Auguſtiſſimum
celebraret myſterium, niſi Chriſtus id juſſiſ⸗
ſet, ùt advertit Gaudentius Tractatu 2. de
Paſchate, ubi ait, Chriſtum Diſcipulis impe-
raſſe: quos primos Eccleſicæ ſuc conſtituit Sacer-
dotes, ut indeſinenter iſta vitæ æt myſteria
exercerent, que neceſſe eſt d cunttis Sacerdoti-
bus per ſingulas totius Orbis Eccleſias celebrari,
usquequo iterum Chriſtus de Cælis adveniat, 4u0
E ipſis Sacerdotes, & omnes pariter Pidelium
populi exemplar Paſſonis Chriſti ante oculos ha-
bentes quotidie & gerentes manibus, ore etiam
ſumentes ac pectore, Redemptionis noſtræ inde-
ebili memorvid teneamus. Quamobrem appo-
ſitè ſequitur quarta Canonis Oratio, quæ in-
cipit, Unde & memores, in qua Sacerdos
ctiam nomine Populi iterum, ut in Oratione

Suſeipe Sancta Trinitas, Paſſione, Reſurre-
“ „ ione,

(ie,
Deo
Cert,
inmmer

1
ntia

Verdis
huon

lone
Gn i⸗
lten

unn;
rN
rnti⸗
Dents
bfin
el2,
n, e
bin 1
elg.

—

ne.

.
l n.

1,6

prokr
iti,1
di
flen
l
110
lsi
,
ne
nce

De Sacrificio Miſſe. 387

ctione, & Aſcenſione commemoratis, æter-
no Deo Patri Corpus ejus Filii & Sanguinem
offert, Hoſtiam ſcilicet puram, ſanctam, &
immaculatam de ejus donis ac datis propter pa-
nis & vini in Corpus & Sanguinem tranſub-
ſtantiationem. Græci id illis enunciabant

verbis: tua ex tuis, eoque pacto hujus ob-

lationis naturam explicabant, in qua oblatio-
ne ſubſtantia Deo offertur, corpus nimirum
& Sanguis Chriſti, facta ex alia ſubſtantia,
ſcilicet pane & vino, ùt animadvertit Boſſue-
tus Tractatu Miſſæ cap. 12.

Quarta Oratio extat apud & Ambroſium; quæ-
dam ejus verba ex D. Paulo deprompta. Lectio
votatu digna, quam exhibent Sacramenta-
ria Sanétorum Celaſfi & Crego-

rii &.

Quarta hæc Oratio ducitur usque ad Me-
mento; nam ante Memento ponitur clauſula
Per Gbriſtum Dominum noſtrum. Extat hæc
Oratio apud S. Ambroſium lib. 4. de Sacra-
mentis Cap. 6. eique verba, Hoſtiam puram,
Hoſtiam ſanétam, Hoſtiam immaculatam, ſunt
iis ſimilia, quæ habentur in Epiſtola ad Rom.
c. 12. Moſtiam viventem, ſantctam, Deo placen-
tem, rationabile olſequium. Teſtatur Menar-
dus in notis ad Sacramentarium S. Gregorii
Pag. 19. in aliquibus legi Miſſalibus: Unde &
Bb 3 memo-

388 Sectio II.

memores ſumus, quæ vox ſumus abeſt ab. eo
Ambroſũ loco, quem modè attulimus. Et
le Brun tom. I. pag 500. ait, in Sacramen-
tariis Gelaſiano & Gregoriano, & in Carthu-
ſianorum, Dominicanorum, & Carmelita-
rum Miſſalibus poſt ea verba, Unde & me-
mores, Domine, nos ſervi tui, ſed & plebs tua
ſancta ejusdem Chriſti Filii tui Domini noſtri,
inter voces Domini & noſtri vocem Dei inter-
jici, ut lectio ſit Homini Dei noſtri; quam vo-
cem magni eſſe momenti exiſtimat poſt Tran-
ſubſtantiationis miraculum, quod fit omni-
potentià veri Dei Jeſu Chriſti. Verùm cum
diu multêmque ſit, cùm ea vox abeſt à Miſ-
ſali etiam recognito & ſummorum Pontifi-
cum auctoritate emendato, concludi poſſe
videtur, eam vocem licet optimam, ſanctam,
& opportunam ab eo, qui Ritum ſequatur
Romanum, omittendam, & ab iis dicendam,
qui peculiaribus utuntur ritibus, quos Roma-
na Eccleſia non improbat.

*
Explicatio hujus Orationis ex Soto.

Partem hanc Orationis quartæ egregiè
explicat Soto in 4. ſentent. Diſt. 13. quæſt. 2.
art. ỹÿ. Ut ante conſecrationem petitur, ut Ma-
teria fiat benedicta, adqſeripta & rata, ſie &con-
ſecrata Hoſtia, nempe Cbriſtus offertur tamqualn
Hoſtia pura ad differentiam lacrifciorum gen-
tum,

fiun,
ner
ſent,
6
ſuod
non f.
ney ſ⸗
layj,
leſveun
U
fut
or
ſler⸗
linih
Ule ae

AAim
Glie he
Non

46
urrde
les I
lerdot
ent
Une
Allani

Aabe
m
Cuwer.
nn.
Vrr
9ltet
i
Miians
vamn ſ
NT
ſir o.

De Sacrificio Miſſæ. 389

tium, quæ impura erant & corrupta: Sankta,
ad differentiam oblationum veteris legis, quæ
non erant eatenus ſanttæ, ut animam ſanäéifica-
rent, ſicuti hæc noſtra, quæ tollit peccata mun-
di; & ideo ſubditur, immaculatam, ob id enim
quod Chriſtus agnus fuit innocens, qui peccatum
non fecit, tollit peccata mundi, quod eſt homi-
nes ſanctiſficare. Eſt ergo hoſtia pura & purifi-
cans, & ſanctificans, immaculata maculas
tergens. Quod verò demum adiungitur: Panem
vitæ æternæ, && Calicem ſalutis berpetu˖, de-
hnitio & erplicatio eſt eusdem hoſtix. Ury enim
Sacerdotes veteris legi? de Sacrificiis edebant,
quibus vitam temporalem ſuſtentahant, ſie Chri-
Riani eſu && potu Saeroſanäcti Sacrificii ſpiritualem
atque adeo æternam ſalutem ſibi comparant.

Actionum, quæ cum hac Oratione conjunguntur,
aliæ particulares, generales aliv. In Eeccleſia
Romana non elevantur ut alili brachia, ſed
manus tenentur ante pectus extenſeæ.

Actionum, quæ in hac Oratione fiunt,
quædam particulares ſunt, quædam genera-
les. In quibusdam Galliæ Eccleſiis ſæeulo 12.
ad ea verba, Unde & memores cœperunt Sa-
cerdotes brachia elevare, ut figuram exhibe-
rent Crucis in memoriam Paſlionis Chriſti;
atque hunc morem etiamnum retinent Car-
thuſiani, Dominieani, Carmelitæ, Id verò
. B b 4 (quic-

390 Soclio II.

(quicquid ex adverſo blateret Vertus tom. 3.

pag. 270.) numquam uſurpavit Romana Ec-
cleſia, quæ ſatis eſſe exiſtimavit, ſi Sacerdos
manus teneat ante pectus expanſas, nec opus
eſſe putavit, ut eas tollat in formam Crucis ad
Chriſti Paſſionem ſignificandam, quæ in
Oratione diſertè commemoratur, ut adver-
tit le Brun tom. I. pag. 497. Generales actio-
nes ſunt Crucis ſigna, quorum tria ducun-
tur ſuper Hoſtiam & Calicem, cùm Sacet-
dos dicit: Hoſtiam puram, Hoſtiam ſanctam,
Hoſtiam immaculatam, quartum ſuper ho-
ſtiam, cùm dicit: Panem ſanctum; quintum
denique ſuper Calicem, cùm dicit: Et calicem
ſalutis perpetuc.

De ſignis Crucis, quæ dueuntur ſuper Hoſtiam

& Calicem. Quæ ducuntur poſt Conſecrationem,
defenduntur doctrind D. Thomæ. Maldonati
nudax ſententia. Plura benedictionum genere.
Quid ea ſignificant Crucis ſigna, quæ funt

Juper Sacramentum.

Ad generalium hujusmodi actionum ex-
plicationem duo ſunt examinanda. Primum,
quid ea ſigna ſint; alterum, cur quina. Boſſue-
tus de Miſſa cap. 41. diſerimen eſſe ait inter
eas benedictiones, quæ ſuper Hoftiam & Ca-
licem ante Conſecrationem, & eas quæ poſt
Conſecrationem fiunt; dicit enim, cùm be-

nedi-

con
ad
il
fſin
dicti
lit
n05
Ciatu

E
=
=

fon⸗

lelber

np
lu⸗
m
Ee:
nſe
4 ech,
nmn
Nn

o in

—
stoen
umn
een
lercn
Cturt
e!

e N
une
e⸗

Knme

E
len
kmit
n .

De Sacrificio Miſſcœ. 391
nedicimus panem & vinum ante Conſecra-
tionem, ſuos benedictionem effectus habe-
re tum erga ipſum Sacramentum conſecran-
dum, tum erga hominem, qui per ſacra-
imnentum vult ſanctificari; benedictiones ve-
rò, quæ fiunt ſuper panem & vinum jam
conſecratum, non ad corpus divinum, ſed
ad eos referri, qui illud anprurt ſunt, ùt
illud ſuſcipiant; aut ſi quidem Corpus Chri-
ſti reſpiciant, ita ad illud referri, ut bene-
dictiones exprimant & gratias, quibus abun-
dat Corpus Chriſti, quasque largè cupit in
nos effundere, niſi noſtris peccatis Præpe-

diatur. D. Thom. 3. Par. Qu. 83. art. 5. quæ-

ſtionem illam proponit: Ueruùm ea, quæ in
celebratione hujus Sacramenti aguntur, ſint con-
venientia, & reſpondet affirmando; cum au-
tem quartò ſibi objiciat: Apoſtolus dicit ad Ho-
bræos v. ſine ulla contradictone quod minus eſt,
9 majori benedicitur: Sed Chriſtus, qui et in
hoc Sacramento boſt Conſecrationem, eſt multò
major Sacerdote: inconvenientiug igetur Sacer-
dos peſt Conſecrationem benedicit hoe Sacramen-
um Cruce ſignando; cui objectioni ita reſpon-
det: Ad quartum dicendum, quod Sacerdos poſt
Conſecrotionem non utitur Cruceſignatione ad
benedicendum & conſecrandum, Jed ſolum ad
commemorandum virtutem Crutis, modum
Paſonis Cbriſti. Nihil Eccleſia prætermittit,
quo in animis imprimat Sacerdotum & ad-
3 b 5 ſtan-

392 Sectio II.

ſtantium, idem eſſe Sacrificium Altaris cum
ſacrficio Crucis. Et ſanè cuperet, ut præ-
ſertim Sacerdotes ſibi ipſi poſt Conſecratio-
nem Chriſtum Jeſum objicerent animo im-
molatum in Cruce, ùt ait Apoſtolus ad CGa-
latas, qui poſt ejus prædicationem Chriſtum
Crucifixum ob oculos ſemper habebant: An-
te quorum oculos Jeſus Cbriſtus præſeriptus Nt
in vobis erucifixus. Atque ut ejusmodi oria-
tur effectus, vult Eccleſia omne verbum,
quod exprimat Corpus & Sanguinem Domi-
ni, cum ſigno Crucis proferri, quo decla-
ratur Hoſtiam, & quod continetur in Calice
idem eſſe Corpus, quod Cruci fuit affixum,
& ipſum Sanguinem, qui in Cruce effuſus
eſt. Crucis igitur ſigna, quæ poſt Conſe-
crationem ducuntur ſuper Hoſtiam & Cali-
cem, non ſunt benedictiones; ſed comme-
morationes virtutis & efficaciæ Sacramenti
Euchariſtiæ, quæ virtus profluit & Sacrificio
Crucis, quod in Miſſæ Sacrificio repræſen-
tatur & continuatur, ùt hærens S. Thomæ
doctrinæ oſtendit Suarez 3. Par. tom. 3. quæſt.
83. art. 5. diſput. 84. ſect. r. §. Oétavo loco,
Merbeſius in ſumma Chriſtiana 3. Par. Quæſt.
5I. quæſtiuncula 6. Natalis Alexander Theo-
logiæ dogmat. & moralis lib. 2. de Sacram.
Euchariſtiæ cap. 7. art. 6. §. ſignum Crucis, le
Brun tom. I. pag. 498. & Pouget tom. I. In-

ſtit. Catholicar. pag. 863. Et idem S. Doctor
in

in rel
cet,
e
ſuina
ſagna
Hian
ſant.
petu⸗
nem
tihyet
Alexe
eliamm
Cicit
Velter
ni
uerun
Nere (
tione
Uüle S
Mali⸗
emon
10: 5
Uiof,

ſinn

ehh

Venien

t .
Crnes
ſeen
ineſ

isonn
rrr
ſantio⸗
uno
C

De Saerificio Miſſcæ. 393

in reſponſione ad tertium argumentum do-
cet, quinque Crucis ſigna ſignificare quin-
que Jeſu Chriſti plagas: Ad repræſentandum
quinque plagas Chriſti ſit quintuplex Cruce-
ſignatio ſuper illa verba: Hoſtiam puram, Ho-
ſtiom ſanbtam, Hoſtiam immaculatam, Panem
Jſanctum vitæ æternæ, & Calicem ſalutis per-
petuæ; & cum eo conſentit Soto loco cit. In
memoriam plogarum quinque ſiunt Cruceſigna-
tiones ſuper Hoſtiam ſanctam. Et P. Natalis
Alexander item eadem dicit loco cit. Huc
etiam facit conſideratio Micrologi c. 14. qui
dicit Crucis ſigna in Miſſa fieri vel ſemel,
vel ter, vel quinquies: ſemel quidem propter
Meutiæ unitatem, ter propter Trinitatem per-
Jonarum, & quinquies propter quinque vul.
nera Chriſti Domini, & expreſſam repræſen-
tationem Paſſonis ejus. Quibus omnibus in-
utile & inopportunum deprehenditur, quod
Maldonatus ſcripſit in Tractatu de Miſſæ cæ-
remoniis, nondum ùt putamus typis vulga-
to: Si hodie Eceleſia vellet repurgare cæremo-
nias, quæ minus decent rem ſacram, aut adeo

Junt omnino inutiles, liberò &g ingenuè dice-

Tem, meam opinionem eſſe, ut Concilio COecu-
menico decerneretur, nullum ſignum adbhiberi
poſt Conſecrationem. Exiſtimat enim ſigna
Crucis fieri ad benedicendum Hoſtiam & Ca-
licem jam conſecratum; quod omnino fal-
ſum eſt, ut præter ea quæ hactenus diximus,
obſer-

394 Sectio II.

obſervavit Stephanus Auguſtodunenſis Tract.
de Sacram. Altaris cap. 17. Oblataæa non bene-
dicit, ut eum, à quo omnis ſanctifcatio, vel

de cujus plenitudine omnes nos accepimus, ſan-

Gtificet; eſſet enim abſurdum; idque etiam in-
genuè fatetur Vertus tom. I. p. 190. Quod
modo de Maldonati ſententia diximus, id
refert etiam Auctor Tractats de Miſſa &
Divino Officio ſecundæ edit. Pariſien. ann.
1714. Pag. 135. airque, Crucis ſigna poſt
CGonſecrationem ſuper Hoſtiam & Calicem
nil aliud ſibi velle, quàm ut innuant expreſ-
ſiùs, Sacerdotem tunc de Jeſu Chriſto Cru-
cifixo loqui. Et Gilbertus Grimaud in Li-
turgia Par. 2. cap. 3. duo conſiderat benedi-
Gionum genera occurrere in Sacris Paginis;
quasdam efficientes, quæ ſuum effectum pro-
ducunt ſive virtutem, ſive qualitatem, ſive
mutationem aliquam in eare, quæ benedici-
tur; quasdam verò affectivas, quæ ab affe-
u quodam ſeu deſiderio illius prodeuntes,
qui benedicit, nullam rei benedictæ muta-
fionem afferunt; atque ad hoc genus refe-
rendas eſſe concludit benedictiones, quæ po
Conſecrationem à Sacerdote fiunt ſuper Cor-
pus & Sanguinem Chriſti.

Rius
Con

dacel
polie
git,/
iel m,.
fum p
notat
menti
crolo
8
Verur
Gbintu
emn
lten
ſeerann
cheſe

revere

rpli⸗

rene

lond
nn.
Gih
l .
etmt.

dl
M
en
n
CA
Lenn
lolr.
dul
bene

Pge

5

De Saerifcio Miſſeæ. 395

KRitus tenendi junctos pollicem & indicem 4
Conſecratione ad ablutionem à D. Tbo-
ma aſſertus.

Neque hic ſilendum de ea actione, cùm
Sacerdos poſt Conſecrationem duos digitos
Pollicem & indicem jungit, quos non ſejun-

git, niſ, quando Hoſtiam conſeceratam tangere

vel tractare debet, usque ad ablutionem digito-
rum poſt Communionem. Ad hanc Rubricam
notat Gavantus, nullam hujus Ritüs haberi
mentionem in veteribus; quamobrem Mi-
crologus illum impugnare in animo habuit.
Verùm D. Thomas loc. cit. in reſponſ. ad
quintum affert ejus Rirũs rationem: Digitos
autem jungit poſt Conſecrationem, ſcilicet pol-
licem cum indice, quibus Corpus &briſti con-
ſeeratum tetigerat, ut ſi qua particula digitis
adhæſerit, non diſpergatur; quod pertinet ad
reverentiam Sacramenti.

Explicantur illa, Supra quæ propitio & ſe-
reno vultu, & Lutheri calumnia vin-
dicantur.

In progreſſu hujus orationis Sacerdos
Deum orat, ut propitio & ſereno vultu re-
ſpicere dignetur ad oblata ſibi dona Corpo-
ris & Sanguinis Chriſti, non quòd, àùt deli-
rat Lutherus, cenſeat ſe mediatorem eſſe in-
ter

Sectio II.

ter Patrem & Chriſtum, ſed quia, etſi Patri
Deo ſemper accepta eſt oblatio tum ex parte
rei, quæ offertur, tum ex parte Chriſti, qui
eſt oblator præcipuus; tamen cùm poſſit con-
tingere, ut ex parte vel Sacerdotis vel po-
puli non ſit accepta, Propterca Sacerdos
Deum deprecatur, ur propitio & ſereno vul-
tu oblata reſpiciat, ùt obſervat Bellarmin.
tom. 3. Controverl. lib. 6. de Miſſa cap. 24.
Neque hoc eſt orare pro Cbhriſti reconciliotione
ad Patrem, ſed pro noſtra potius infirmitate:
etſi enim oblatio conſecrata ex parte rei, quæ
offertur, & ex parte Chriſti priucipalis offe-
ventis ſemper Deo placet, tamen ex parte mi-
niſtri, vel populi adſtantis; qui ſemul etiam
fferunt, poteſt non placere. Id igitur eſt, quod
petimus, ut Deus benignè reſpiciat hoc munus,
àt à nobis offertur: quemadmodum etiam in
eumdem modum paraphraſticè explicat Au-
Ror Tractatũs Millæ Parochialis Pariſiis an-
no 1714. Cap. 9. Prætered Sacerdos Deum
orat, ut ſacra dona ſic diguetur accipere,
quemadmodum accepit Abelis munera, &
Abrahæ Sacrificium, & quod illi olim Mel-
chiſedech obtulit.
De Sacrificiis Abel, Naac, & Melebiſedecb, ad

explicationem eorum verborum, Sicuti accepta
habere dignatus es munera Abel &c.

Deo Abel obtulit primogenita gregis ſui
Genel.

396

enel
gelitin
ſeſpert
epi
mam
her n
laſin
der il
Edife
paruen
It man
holoe⸗
Derarus
:
in, /
ignin
Niofti⸗
Cech A
cede I
Peneme
Rettin
Erb Re
Uin d⸗
reuvin
relſ
ler
el
lini

über
Apar⸗
lhti
tcor.
e
ennſe.
Murmt
1
liotione
mitun
lut
r.
6
mun
ein
Nenke
gtiist⸗

ſdce
i 1
bel

6

e

1

6

De Saeriſicio Miſſee, 397

Geneſ. cap. 4. Abel quoque obtulit de primo-
genitis &regis ſui, & de adipibus eorum; &
reſpexit Dominus ad Abel & ad munera ejus.
Et epiſtola ad Hebræos cap. 11. BFide pluri-
mam boſtiam Abel, qudm Cain, obtulit Deo,
per quam teſtimonium conſecutus eſt eſſe juſtus,
Zeſtimonium perhibente muneribus ejus Beo, &
per illam defunctus adhuc loquitur. Abraham
ædificavit in Sichem Altare Deo, qui ſibi ap-
Paruerat, ùt eſt in cap. 12. Geneſ. & cap. 22.
ut mandato Dei pareret, ligna impoſuit ad
holocauſtum Iſaaco dilecto filio ſuo, quem
Pparatus erat mactare, niſi ei dixiſſer Ange-
lus: MNon extendas manum tuam ſupra pue-
rum, neque facias illi quidquam. Nunc cegno-
vi quia times Deum, & non peperciſti unige-
nito ſilio tuo propter me. Denique Melchile-
dech Abrahamo occurrit & quatuor Regum
cæde redeunti, eique victoriam gratulatus,
Panem & vinum obtulit Deo in Sacrificium,
ùt eſt in cap. 14. Geneſeos: At verò Melæ hiſe-
dech Kex Salem proferens banem & vinum (erat
enim Sacerdos Dei altiſſimi) hbenedixit ei, α
ait: Benedittus Abrabam Deo excelſo, qui
creavit Cælum & Terram, & benedictus Deus
excelſus, quo protegente, hoſtes in manibus tuis
ſunt: & dedit ei decimas ex omnibus. Et
Epiſt. ad Hebræos cap. 7. Hic enim Melchi-
Jedeebh Rex Salem Sacerdos Dei ſummi, qui
obviavit Abrabæ reverſo d cæde Kegum, C⁵
bene-

398 Sectio II.

benedixit ei: cui && decimas omnium diviſit
Abrabam: primum quidem qui interpretatur
Rex juſtitiæ: deinde autem & Rex Salem,
ꝗquod eſt Kex pacis.

Ratio cur Eccleſia ea Sacrificia commemoret.
Eæxplicutur, quomodo unumquodque eorum
Sacrificium Novæ legis repræſenta-
. verit.

Sacrificiorum Abelis, Abrahami, & Mel-
chiſedech præcipuam in Canone mentionem
facit Eceleſia; quamvis & alia veteris legis
Sacrificia novæ legis Sacrificium exprimerent.
Pulchrè ſanè noſtrum Sacrificium AbelisSacri-

ficio repræſentatur. Nam Chriſtus ſeſe ob-

tulit, tanquam primogenitum per excellen-
tiam: Primogenitus ex multis fratribus, ut
ait Apoſtolus ad Romanos cap. 8. Prætered
ſanguis Abel juſti, innocentis, à fratre Cain
interfecti Chriſtum Jeſum à Judæis necatum
ac pro peccatis noſtris mortuum repræſentat.
Item Sacrificium noſtrum exprimitur Abra-
hæ Sacrificio, in quo Iſoac immolatus, quin
vitam amitteret, figura fuit Jeſu Chriſti, qui
mortuus eſt, ut reſurgeret, & ad novam Vr.
tam rediret; atque illud etiam exiſtimare boſ⸗
ſumus, Abraham noſtrum hoc myſterium
præſens animo tunc habuiſſe. Nam de eo

Chbriſtus Jeſus dixit Joann. cap. 8. Abrabanm
” vidit

vidita
niqe
Doltri
chilede
Goriur
lt, g
cetmu
Abral
Abran
Obeclie
Deo
y boe
inaut.
li ſt
iin Nen
linn o
Ehi
Uiu⸗
4n⸗
Mige
lentep he
lai
Arohen
Chnifru
ſen,
hi
imn Sa
iſl
en

he

n Ge
peum
r n

cMyhtnun
ue i
r.

De Sucrifcio Miſſee. 399

vidit diem meum, vidit, & gaviſus eſt. De-
nique Sacrificium Melchiſedechi, Sacrificii
noſtri figura fuit; Sacerdotium enim Mel-
chiſedech ejusdem formæ fuit, cujus Sacer-
dotium Chriſti; nam panem & vinum obtu-
lit, quod eſt Euchariſtiæ figura, ùt infra di-
cemus. S. Bonaventura in expoſit. Miſſæ in
Abrahamo paratum animum conſiderat, quo
Abraham filium ſacrificaturus erat, veluti
obedientiæ illius ſymbolum, quà Chriſtus
Deo Patri obediens fuit usque ad mortem:
In hoc loco tres Sanécti veteris Teftamenti no-
minantur, Abel» Abrahbam, Melchiſedech,
qui figuram Paſponis Chriſti, imè &i Canæ
ejus Sanctiſſimæ propriè repræſentant. Abel
enim obtulit munera de primogenitis gregum;
& Chriſtus primogenitum obtulit in multis fra-
tribus agnum immaculatum Deo Patri, dequo
Agno dixit Joannes Baptiſtaes Ecce Agnus
Dei &W . Item Abel d fratre ſuo Cain inno-
center occiditur; & Cbhriſtus d fratribus ſuis
Judæis ſcilicet malis perimitur & necatur.
Ahbrabam obedivit Deo ad immolandum filium;
Chriſtus faéctus eſt obediens Patri usque ad mor-
tem, & Cin manus Patris tradidit ſpiritum.
Melebiſedech obtulit panem & vinum; erat
enim Sacerdos Dei altiſzmi; & Chriſtus in Al-
zari ſub ſpecie panis & vini Corpus & Sangui-
nem ſuum offert Deo Patri pro nobis, ipſum
uobis pacificans, Ce Ante

40 ABio I.

Ante legem ſeriptam fuére Sacrificia. In le-
ge veteri tria Sacrificiorum genera. Sacrifi-
cium, quo mactabatur victima, Symbolum
fuit Sacrificii in Calvario peracti.

Paulè antè diximus Sacrificiorum Abel,
Abraham, & Melchiſedech fieri mentionem
in Canone, quia expreſsè divinum hoc Sa-
crificium noſtrum repræſentant, tametſi alia
dquoque veteris legis Sacrificia idem noſtrum
exprimant Sacrificium. Atque hic opus eſt
animadvertere, primò naturalem rationem
dictare homini, ſenſibilibus quibusdam rebus
uti, quas Deo offerat in ſignum debitæ ſub-
jectionis & honoris; ideoque etiam ante le-
gem ſcriptam Sacrificia fuiſſe, quorum ta-
men nondum erant ſigna determinata, ut do-
Get S. Thomas 2. 2. quæœſt. 85. art. I. Secun-
dèò tria Sacrificiorum genera fuiſſe in lege
veteri, quorum quædam bolocauſta, quæ-
dam pacifica, quædam Propitiatoria, ſive ut
Scriptura loquitur pro peccato dicebantur, ut
videre eſt Levit. c. I. & ſeq. & apud D. Tho-
mam I. 2. qu. 102. art. 3. ad octavum. er-
tiò, Sacrificia legis Moſaicæ tota in eo fuiſſe,
ut vivum animal cæœderetur, ejusque effun-
deretur ſanguis ad placandum Deum, eique
debitum honorem tribuendum; nec tamen

quodlibet animal, ſed illud tantùm quo
mun-

em 4
4

—
mundu
us, V.
Uidere
le is l
Mimma,
Eince
birur
cla, i
ſymbo⸗
Gdum er
Golin
mmNu
nile ſ

omor
r
Henmn

rmt
nn

Gel
Uorarun
rro
Onore
Koynr
liebe
um
D.
ohrl

De Suerifcio Miſſ. 401

mundum eſſet, id eſt ovis, bos, capella, hoe-
dus, vitulus, columba, paſſer, turtur, ùr
videre eſt Levit. cap. I. num. 2. 10. & I4. nec
de iis loquimur Sacrificiis, in quibus res in-
anima, t panis, ſpicæ, ſecale, vinum, ſal,
& incenſum offerebantur, ùt itidem præſcri-
bitur Levit. cap. 2. Quartò denique Sacrifi-
cia, in quibus vivum animal mactabatur,
ſymbolum fuiſſe Sacrificii, quod peragen-
dum erat in Calvario, & Sanguinis Chriſti,
qui in Cruce erat effundendus, ut genus hu-
manum redimeretur; ejusdémque Sacrificii
fuiſſe ſymbola etiam res inanimas; nam cùm
ſaltem aliqua ex parte deſtruerentur, figura
ejus mortis erant, quæ Chriſto fuerat ſubeun-
da, ùt bene obſervat Lamy lib. 3. de veteri
Templo cap. 7. ſect. 5.

Mos mactandorum animalium in Dei honorem
non d Gentibus ad Juqdæos derivatus.

Spencerus hæreticus auctor, rerumque
novarum cupidus contendit, à Gentibus ad
Hebræos morem tranſüſſe animalium in Dei
honorem maétandorum, quem Judæi ab
.gyptiis acceperint; eumque uſum deinde
in Hebræorum Republica à Deo eſſe ſancti-
ficatum. Id autem à vero quàm longiſſimè
abeſt. Neque enim veriſimile fit Deum, qui
in populo Judaico ſolemnem ſibi cultum vel-
.—. Q◻c 2 ler

402 Sectio II.

let inſtituere, eum ipſum ſelegiſſe, quem
Egyptii inanibus ſuis numinibus exhibebant.
Præterea multèò ſunt Ægyptiüs vetuſtiora Sa-
crificia; ſacrificaſſe enim novimus Abel,
Noë, Abraham, Melchiſedech, & Job, quo-
rum Sacrificia Deo placuêre. Huc accedit,
Græcorum Patrum eſſe ſententiam, illa Sa-
crificia eò eſſe inſtituta, ur Chriſti mortem
præfigurarent, eorumque Ritus à Deo eſſe
præſcriptos, quod quidem Deus non feciſ-
let, ſi ex impuro Dæmonum fonte traxiſ-

ſent originem. 4

Mos ille à veteribus Prophetis inſtitutus ad
præfigurandam Chriſti mortem; acceptus
dJeinde & corruptus à Gentibut.

Conſulendus Natalis Alexander Hiſt. Eccl.
tom 1I. in Hiſtoria veter. Teſtam. art. 2. &
Graveſonus Hiſtor. veter Teſtam. tom. 2.
Pag. 313. & ſeq. Itaque dicendum, Rirus Sa-
crificiorum ab iis veteribus Prophetis mandſ-
ſe, quibus futura Chriſti mors prænunciata
fuit; ab iis Sacrificiorum uſum Gentes ac-
cepiſſe, & Religionis ab Adam, Abel, &
Noẽ traditæ oblitas, Sacrificia fœdis ſuperſti⸗
tionibus corrupiſſe; ipſa Hebræorum Sacriſi-
cia Deum aliquando eſſe aſpernatum, quod;
ùt habetur Pialm. 49. & Iſaiæ cap. I. non éo,

quo oporteret, reſpicerent, ſcilicet ad- nri⸗
,

(um, i

und
iuit
Cngi
un g
Mluce
lren⸗
len do,
anigui
Rinlt i
icneb
un
lrete
ſuit in
Arum
fient /
ſmn⸗
fiſe
doerif
lieer 0

Num
n &
4

Fec
Cn
Udllu
ei

gi.

De Sacrificio Miſſæ. 403

ſtum, ùt bene idem Lamy ſect. 4. Igitur
uſum && ritum Sacrificiorum liquet mand ſſe ab
antiquis illis Prophetis, quibus mors futura
Cbriſti innotuerat. Inde omnes Gentes ortum
ſuum & Sacrificiorum leges acceperunt, quas
boſtea corruperunt oblitæ religionis, quam tra-
diderant Adamus, Abel, Nos. Hane mor-
tem delineabant animalium cædes, ùt omnes
antiqui Scriptores ſentiunt & r. Sacrificandi
Kitus inter Gentes natus eſt ex imitatione Pa-
triarcharum, àùt dixi, vel ex amblitione malo-
rum Angelorum, qui divinos honores ſibi ar-
vogabant. Cùm autem nec ipſi Iſraëlitæ id
ſatis intelligerent, Deus viſus eſt Sacrificia
eorum reſpuere; ſed non ſibi conſtaret, præci-
piens ſingulatim quæ ad Sacrificia pertinent,
ſemul ea faſtidiens, niſi cauſa hujus faſtidii
fuiſſet Iſraelitarum ſupinitas, qui ad verum
Sacrificii finem animum non advertebant, ſci-
licet ad Cbriſtum.

Num illa, Sanctum Sacrificium, immacula-
tam &c. veferenda ſint ad Sacrificium Miſſæ,
an verò Melchiſedechi oblationem.

Sed ut ad Melchiſedech redeamus, ver-
ba Canonis ſunt: Supra quæ propitio ac ſere-
no vultu reſpicere digneris, & accepta babere,
Kecut accepta habere dignatus es munera pueri
zui juſti Alel, & Sacrificium Patriarebæ no-
Cc 3 Rri

404 Lestio II.

ri Alrabæ, & Juod tibi obtulit ſummus Sacer-
dos tuus Melchiſedech ſanctum Sacrificium, im-
maculatam hoſiiam: ubi difficultas oritur, an
poſtrema illa verba ſanctum Sucrificium, im-
maculatam boſtiam cum iis conjungenda ſint,
quæ proximè præcedunt, quod tibi obtulit
ſummus Sacerdos tuus Melebiſe⸗ ech, an ad Miſ-
ſæ ſeu Chriſti Sacrificium referenda ſint; quod
dupliciter fieri poteſt, vel omnibus illis /tc-
uti accepta usque ad Melchiſedech in parenthe-
ſim concluſis, ut illa Sanctum Sacrificium, im-
maculatam boſtiam tamquam Miſſæ Sacrificium
ſignificantia cum illis Supra quæ conjungan-
tur; vel junctis Sanctum Sacrificium, immacu-
latam boſtiam cum iis quæ ſequuntur, Sup-
plices te rogamus, quibus, ùt ſuo loco dice-
mus, Sacerdos orat, ut Angelorum minmi-
ſterio in ſublime Paradiſi Altare Oblata per-

ferantur.

vYerior ſententia, referenda eſe ad Sueri-
ficium Miſſe.

Le Brun tom. I. pag. 510. ait, verba San-
Gum Sacrificium, immaculatam hoſtiam ad ob-

lationem Melchiſedech eſſe referenda; nam

Præter animadverſiones è Grammatica du-
Gtas, notat Sacerdotem, cùm ea verba pro-
fert, nullum Crucis ſignum ducere ſuper
Hoſtiam & Calicem, quòd ſatis ſignificat,
ea

—

en ert
Contre
eg.9
chlled
keiurn
orum
Came
Dioa
Thiß
ſe Cun
ien
Maui
Veriſimr
lim,
El Ne
Commne
tonn. 3
Ukim
dit Pr

l⸗ ſ.
nun
Mel
Cinio

un
Mum!

—

l er⸗

ſun n
1 1
Pnet
feum
Nctkn
ſen
, en
Ntur,
loen
rum *
OMur

De Saerifcio Miſſeæ. 4 0

ea verba ad Chriſti Sacrificium non referri.
Contra Pouget tom. 2. Inſtitut. Catholicar.
Pag. 865. contendit, ea verba non ad Mel-
chiſedechi oblarionem, ſed ad Chriſti Sacri-
ficium eſſe referenda: Veriorem bhorum ver-
borum ſenſum attigeris, ſi cum Odone Epiſcopo
Srvcec Rhemigio Antiſſiodorenſt, PFloro
Diacono Lugdunenſi, qui nono ſæculo floruit,
Titelmano, aliisque non infimæ notæ Sacri Miſ-
ſe Canonis interpretibut, verba hæc, Sanctum
Sacrificium, immaculatam hoſtiam, ad ipſum
Cbriſti Sacrificium referas, non ad Sacrificium
Melchiſedech., Illud etiam addit, non fieri
veriſimile S. Leonem, qui ea verba, ut vi-
dimus, adjecit, eò addidiſſe, ùt non Chriſti,
ſed Melchiſedechi Sacrificium illo præconio
commendaret. Et Suarez in 3. Par. D. Th.
tom. 3., quæſt. 83. art. 4. diſp. 83, ſect. 2. §.
Ultimo notanda, æquè in utramque ſe oſten-
dit propenſum ſententiam, cujus nos veſti-
i ſectantes, dicimus, utrumvis intelligas;
onum iis verbis ſenſum contineri.

Melchiſedech Chananæus fuit, & Rex Hie-

ruſalem.

Plures de Melchiſedecho ſunt hæreticæ
opiniones, ùt videre eſt apud D. Hierony-
mum Epiſt. ad Evagrium, & apud Epipha-
nium Hær. 70. Vera ſententia eſt, Melchi-
CcA ſede-

40⁰6 Sectio I.

ſedechum Gente Chananæum fuiſſe, Regem
Salem, ſeu quod idem eſt, Hieroſolymæ,
r oſtendit Calmetus in Diſſertatione de Mel-
chiſedecho. Certè Sacerdos fuit, quèd di-
ſertè traditur eap. 14. Geneſeos: & quia Sa-
cerdos erat, panem & vinum obtulit, Pro-
ferens panem & vinum; erat enim Sacerdos Dei
Altiſzmi. Facit cum Melchiſedechi Sacer-
dotio locus ex cap. 7. Epiſt. ad Hebræos, ubi
air Apoſtolus, Melchiſedechum non modè
Chriſti figuram fuiſſe, ůùt Aaron, ſed etiam
Chriſtum Sacerdotem fuiſſe, non ſecundùm
ordinem Aaron, ſed ſecundùm ordinem
Melchiſedech.

Cur Chriſtus dicatur Sacerdos non ſecundium or-
dinem Aaron, ſed ſecundum ordinem

Melcbiſedech.

Vel quia Aaronis Sacrificia, etſi Chriſti
mortem repræſentabant, mactatione anima-
lium erant cruenta; incruentum verè Sacri-
ficium Melchiſedech, quod ſub ſpecie panis
& vini præfiguravit Chriſti Corpus & San-
guinem: Sacerdos in æernum Cbriſtus Domi-
nus ſecundiun ordinem Melchiſedech panem &
vinum obtulit, ait Eccleſia in Officio Feitivi-
tatis Corporis Chriſti; vel quia Aaronis Sa-
cerdotium ad multos ſibi invicem ſucceden-

tes delatum eſt, Sacerdotium verò Melchi-
ſede-

ſecle
nee
Iit A
ſind
que
buiſt
Chri
nulli
in Et⸗
Gcamn
A d
Leyit
ng,
nn
109
noc
Onr
Palh,
jemn a
eri⸗
ſkung
mmn
naa
fe
en
Gen
Den

unlt.

eey
dlopnr,
e e.
tl⸗
ut⸗
Ult,M
unhui
hiK.
recd

OnaGd-

ſecuck
Nden

udlnt
liunn

De Saerificio Miſſc. 407

ſedechi non alius quisquam eſt conſecutus,
nec Melchiſedecho ſucceſſit; atque eò reſpe-
Xit Apoſtolus dicens, fuiſſe Melchiſedechum
ſinè patre, ſinè matre, ſinè genealogia, ne-
que initium dierum neque finem vitæ ha-
buiſſe, quod egregiè exprimit Sacerdotium
Chriſti, qui Sacerdos eſt in æternum, qui
nulli ſucceſſit, nemo ei ſuccedet, qui vivit
in æternum; juravitque Deus, illius num-
quam immutatum iri Sacerdotium, neque
ad alium quemquam transferendum, quod
Levitico accidit Sacerdotio: Juravit Domi-
nus, non pœnitebit eum: Tu er Sacerdos in
æternum ſecundim ordinem Melchiſedech. Pfial.
109. idque præclare explicat S. Tridentina
Synodus ſeſſ. 22. cap. I. de Sacrificio Miſſæ:
Ouoniam ſub priori Teſtamemo, teſte Apoſtolo
Paulo, propter Levitici Sacerdotii imbecillita-
tem, oonſummatio non erat, oportuit Deo Patre
miſericordiarum ita ordinante, Sacerdotem alium
Jecundum ordinem Melchiſedech Jurgere, Domi-
num noſtrum geſum Chriſtum, qui poſſet omnes,
quotquot ſanöéißicandi eſſent, conſummare, & ad
perfeltum adducere.

Aſſeritur veritas Sacrifeii Melchi, Jech adver-
Sus noſtrorum temporum Hæreticos. Particulæ
&, autem apud Hebræos vim habent cauſalis.
Panis & vini Sacrificium Melchiſedech
obtulit, ùt habetur cap. 14. Geneſ. ubi Sa-
Cc S cer-

408 Sectio Il.

Ceærdotales ejus res geſtæ deſcribuntur, cùm
dicitur Abrahamo benedixiſſe, accepiſſe ab
eo Decimas, panem & vinum obtuliſſe, &
quidem in Sacrificium, ùt oſtendit cauſalis
articula; erat enim Sacerdos Dei Altiſſimi.
Nam futilia ſunt, quæ Lutherani & Calvini-
ſtæ obganniunt, ab Hebræo textu particu-
lam enim abeſſe, quàm habet vulgata verſio,
Hebraicos Codices habere conjunctivam 87,
ſeu autem, ùt in verſione 70. Interpretum,
ubi legitur, erat autem Sacerdos Dei Altiſſimi.
Hebraicæ enim linguæ periti teſtantur, apud
Hebræos particulam &τ vel autem vim cau-
ſalis habere, quod multis probatur Sacræ
Scripturæ locis, eo præſertim ex cap. 20.
Geneſeos, ubi ita habet vulgata: Venit au-
tem Deus ad Abimelech per ſomnium nocte, &
nit illi: En morieris propter mulierem, duam
tuliſti; habet enim virum. Hebræi legunt,
ez balet virum; fatentur enim vel ipſi Rab-
bini, vocem &τ7 cauſalis vim habere; textus
eſt etiam Iſaiæ cap. 64. num. 5. Ecce tu ira-
ztus es, & peccavimus; ubi c7 cauſalem eſſe ad-
notavit D. Hieronymus ad illum locum:
Ordo præpoſterus: non, quia tu iratus es, 1s
peccavimus; ſed quia peccavimus, tu iratus es.
Et quia peccavimus, nobis iratus es, Domine;
propterea erravimus, & rectam reliquimus viam.

In

1/

a
oblan
clefin
crifie
Plccan
Ppitt
Verbi
ſaum⸗
igue
ſench
n u,
1
ue
1 e/
lem,
tur,
ſecee
Qri
G„
Nlv⸗
0,4
de)
ui

e
1pun
verne
iram’
Prerun
nur /
jincr⸗
tue W
b. 4
ſenite
n,
i

i
ulte

De Sacrificio Miſſæ. 409

In Sacrifcio Melchiſedech Sancti Patres agno-
Nunt figuram noſtri Sacrificii.

Itaque Sacerdos fuit Melchiſedech, ejus
oblatio panis & vini ſacrificium fuit, & Ec-
cleſiæ Patres in ejus Sacrificio expreſſam Sa-
crificii noſtri figuram perviderunt, ùt ex-
pPlicant, ne multos memorem, Cyprianus
Epiſt. 3. ad Cæcilium lib. 2. ubi allatis illis
verbis & Pſalmo, Zu es Sacerdos in æternum
ſecundum ordinem Melchiſedech, ait: Qui Ordo
utique eſt de Sacrificio illo veniens, && inde de-
ſcendens, quòd Melehiſedech Sacerdos Dei ſum-
mi fuit, quòd panem &* vinum obtulit; quòd
Abrahbam benedixit; nam quis magis Sacerdos
Dei ſummi, qudm Dominus noſter eſus Chri-
Rus, qui Sacrificium Deo Patri obtulit, & ob-
tulit boc idem, quod Melehiſodech obtulerat,
id eſt panem & vinum, ſuum ſcilicèt corpus &g*
ſanguinem? Hieronymus Epiſt. ad Marcel-
lam, quam ut Hieroſolymam veniat horta-
tur, ſcribens: KRecurre ad Geneſim & Melehi-
Vedech Regem Salem, hujus Principem invenias
Civitatis, qui jam tunc in typo Chriſti panem
2 vinum aack, * Myſterium Cbhriſtianum in
dalvatoris Sanguine & Corpore dedicavit. Et
D. Auguſtinus lib. 16. de Civirate Dei c. 22.
de Melchiſedechi oblatione: Ii primum, in-
quit, apparuit Sacrificium, dquod nune d S
5=

41¹0 Sectio II.

ſtianis offertur Deo toto Orbe terrarum. Quam-
obrem quis non intelligit, quàm propria ſint
ea verba ſanctum Sacrificium, immaculatam
boſtiam, etiamſi ad Melchiſedechi oblatio-
nem panis & vini referantur?

Verha illa: Sanctum Sacrificium &c. referen-
dJa ad Sacrifcium Miſſeæ oſtenditur ex ipfius
Miſſ natura & ſentia.

planiſſimus item ac maximè proprius eſt
eorumdem ſenſus verborum, ſi ad ſanctum
novæ legis Sacrificium referantur. Malachias
enim dicens: Won eſt mibi voluntas in vobis,
dicit Dominus exercituum, & munus non ſu-
ſcipiam de manu veſtra; ab ortu enim ſolis us-
que ad occaſum magnum eſt nomen meum in
Gentibus, & in omni loco ſacrificatur, of-
fertur nomini meo oblatio munda, quia magnum
eſt nomen meum in gentibus, dicit Dominus exer-
cituum; profectò de Miſſæ Sacrificio loqui-
tur, ùt ſcribunt Juſtinus Martyr in Dialogo
cum Tryphone: De noſtris verò CGentium,
quæ in omni loco offeruntur, Sacrificiis, boc eſt
pane Eucbariſtiæ, & poculo ſimiliter Euchari-
ſtiæ jam tum locutus prædixit (Malachias)
nos quidem glorificare nomen ejus, vos autem
profanare; Et Irenæus cap. 32. lib. 4. adver-
sàùs Hæreſes: Eum, qui ex creatura panis ſt,

accepit, & gratias egit dicens: Hoc eſt Corpus
meutm

—

MMeini

tun,
nke
Ohlati
in un
nobit
0
denrin
Mille
Ae n
linan
ſoymnin
he,
Eirt.
Pertin
Docen
neemen
llin
Der 0
bkan
eli
e:
War
nem
nem
cond
birat
deng

Nllctem
Ni⸗

Annns
iman

De Sacrificio Miſſce. 471

meum, & Calicem ſimiliter, qui eſt ex ea Crea-
tura, quæ eſt ſecundum nos, ſuum ſanguinem
confeſſus eſt, & novi Teſtamenti novam docuit
oblationem, quam Eccleſia ab Apoſtolis accipiens
in univerſo mundo offert Deo, ei, qui alimenta
nobis præſtat, primitias ſuorum munerum in
novo Leſtamento, de quo in duodecim Prophe-
tis Maluchias præfguravit. Idem innuit S. Tri-
dentina Synodus ſeſſ. 22. cap. 2. de Sacrificio
Miſſæ : Et hæc quidem illa munda oblatio eſt,
quæ nulld indignitate aut malitid offerentium in-
quinari poteſt, quam Dominus per Malachiam
nomini ſuo, quod magnum futurum eſſet in gen-
tibus, in omni loco mundam offerendam bpræ-
dixit. In Miſſa enim id omne fit, quod
pertinet ad naturam & eſſentiam Sacrificii.
Docent Theologi omnes Sacrificium oblatio-
nem eſſe rei ſenſibilis cum ejus deſtruéctione,
vel immutatione (non enim in Sacrificio ſem-
per opus eſſe deſtructione, ſed ſatis eſſe im-
mutationem, ùt ex Sacrificio Capri emiſſarii
intelligitur, qui non mactabatur, ſed veluti
exul amandabatur in deſertum, Levit. c. 16.)
oblationem eſſe Deo factam in recognitio-
nem ejus ſupremi dominii; demùm oblatio-
nem eſſe ritu myſtico conſecratam: quæ
conditiones omnes in Miſſa absque ulla du-
bitatione implentur. Miſſa enim etiam in
Sanctorum honorem celebrata non illis, ſed
ſoli Deo offertur, qui illos coronavit, ùt lo-
qui.

41² Sectio II.

uitur Concilium Tridentinum ſeſſ. 22. c. 3.
de Sacrificio Miſſæ. Prætereà hoc Sacri-
ficium à ſolo Sacerdote peragitur, juxta illud
Apoſtoli ad Hebr. 5. Omnis Pontifex ex ho-
minibus aſumptus, pro bominibus conſtituitur
in his, quæ ſunt ad Deum, ut offerat dona &
Sacrificia pro peccatis; Et paulò poſt: Mec
quisquam ſumit ſibi honorem, ſed qui vocatur
à Deo tamquam Aaron. Myſtico etiam ritu
Miſſa celebratur, eôque modo, quo in in-
cruento Sacrificio fieri poteſt, victimæ fit
deſtructio; vel quia ſacramentales ſpecies
conſumuntur, vel quia in Conſecrationem
panis venit Corpus, & per concomitantiam
Sanguis quoque, anima, & Divinitas Jeſu
Chriſti, & in conſecrationem vini ſanguis,
& itidem per concomitantiam venit corpus,
anima, & divinitas, quod ſatis eſt ad victi-
mæ deſtructionem in Sacrificio, quod fit in-
cruentum; vel quia, licèt in Miſſæ Sacrificio
Chriſtus, qui eſt victima non deſtruatur quo-
ad eſſe ſimpliciter, ùt loquuntur Theologi,
nec delinat quoad eſſe ſulſtantiale, deſtruitur
tamen quoad eſſe ſacramentale, & quoad prœ-
ſentiam ſacramemalem.

Finis Quartæ hajus Orationis.

Hæc Oratio in eam deſinit precationem,

quà Sacerdos à Deo petit, ut jubeat per ma-
nus

.

nus
ſpecn
Ult qu
crolar
fomp
grati

Poßn⸗

F
ha
Kicer
hyſe
Gtntjr
ſcin
n hun
ora
ſterio
Ut eo
ſint
digelea
mamn
Ae
in)
) i⸗
dn
ent
Chrin

29 0)
Kti
WWnilud
rerlr⸗
Nßint
Ad
t: N
1 Mu
tam In
woini
tine!
ſe
raten
mvnnn
is
coN
od 1 4
Tedi

U

De Saerificio Miſſe. 41¾

nus Angeli in ſublime Altare ſuum in con-
ſpectu divinæ Majeſtatis ſuæ oblata perferri,
ut quotquot ex ea Altaris participatione ſa-
croſanctum Filii ſui Corpus & Sanguinem
ſumpſerint, omni benedictione cœleſti &
gratià repleantur. .

Poſtrema quartæ orationis verba intelléctu dif-
kKicilia. Eorum explicatio ex Inno-
centio III.

Florus in Canonem Miſſæ ait, poſtre-
ma hæc verba intellectu valdè difficilia eſſe;
& idem cum eo ſentit Innocentius III. lib. 5.
Myſterior. Miſſæ cap. 6. Zuntæ ſunt profun-
ditatis hæc verba, ut intelleltus humanus vix ea
ſuſſiciat penetrare. Ea tamen idem Pontifex
in hunc explicat modum: Jube, Domine,
vota Fidelium & preces Angelorum mini-
ſterio in conſpectum tuæ majeſtatis perferri,
ut eorumdem Angelorum interceſſione tibi
ſint gratæ: Jube hac, id eſt vota Fidelium,
videlicèt ſupplicationes & preces, perferri per
manus ſancti Angeli tui, id eſt per miniſterium
Angelorum (ſecundum illud: Quando orabas
cum laerymis, ego obtuli orationem tuam Domi-
no) in ſublime Altare tuum, boc eſt in conſpe-
tum Divinæ Majeſtatis tuzg. Et Odo Came-
racenſis in Expoſit. Sacr. Canon. Diſt. 4. in
Chriſti Eceleſia duo ſtatuit eſſe Altaria, quo-
4. rum

414 Sectio II.

rum alterum hic apud nos viſibile, inviſibile
alcerum in Cœlo: Habet Eccleſia Altare viſi-
ile in terra, & Altare inviſibile in Cælo...
ſumimus lc viſibiliter Corbus &W Sanguinem
Cbriſti. Sumimus inviſibiliter de Cœlo, quò per-
lata ſunt, enedictionem & gratiam Dei.

Eorumdem verborum explicatio D. 1 Vomæ.

D. Thomas 3. Par. quæſt. 83. art. 4. ad
nonum ita diſputat: Sacerdos non betit, neque
quòd ſpecies Sacramemales deferantur in Cælum
neque Corpus Chriſti verum, quod ibi eſſe non
deſinit, ſed petit hoc pro corpore myſtico, quod
ſcilicet in hoc Sucramento ſignificatur, ut ſcili-
let orationes Sacerdotis & Populi Angelus aſſ-
ſtens divinis Myeriis Deo repræſentet. Nec
veretur S. Doctor ſub nomine Angeli ipſum
Chriſtum Jeſum intelligere, qui vocatur
magni conilii Angelus, quique myſticum
corpus cum Deo Patre & Eccleſia trium-
phante conjungit; atque hanc explicationem,
quæ eſt Innocentii III. D. Thomas amplecti-
tur, cæterique Theologi omnes confirmant.
Videantur Bellarminus tom. 3. Controv. lib. 6.
de Miſſa cap. 24. §. Ama objectio. Suarez
in 3. Par. tom. 3. quæſt. 83. art. 4. Diſp. 83.
ſect. 2. §. additur ultimo. le Brun tom. I. pag-

.

521. Et Auctor Tractatũs de Miſſa Parochia-

li, quem ſuprà citavimus, Par. 3. Cap. 10. „
.

—

Den

ſione

be
tem a
ofun
mu. 5
ltt er
ſ Cor
ſper)
m ge
fonen
d be

Mn
ſ
en
Ee

idbi⸗
ne vſ⸗
(h.,
nn
,ge

D
Vyn.

tt. 4*
tl, N
ine
n,v
tet. N
gelig
V
ſa

que ſe ipſum ſignare, quia Chriſtus procidit

4*

De Sucrificio Miſſeæ. 41 5

4

De actionibus, quæ Junguntur cum quarta Ora-
tione. Inclinationis Sacerdotis & ſignorum
Crucis multiplices ſignificationer.

Poſtremam hanc Orationis quartæ par-
tem actiones hæ comitantur. Sacerdos ſe
profundè inclinat cùm dicit, ſupplices te ro-
gamus; oſeulatur Altare cùm dicit, ut quot-
quot ex hac Altaris participatione; cùm Chri-
ſti Corpus nominat, ſignum Crucis ducit
ſuper Hoſtiam, atque itidem ſuper Calicem,
cùm nominat Sanguinem; ac cùm benedi-
ctionem nominat cœleſtem & gratiam, ipſe
ſe ſigno Crucis ſignat. Profunda illa ineli-
natio bene ſupplicanti convenit, & in ea
Miſſæ parte vetuſtiſſima eſt; ejus enim Ama-
larius & Micrologus mentionem faciunt.
Sacerdos in hac profunda inelinatione junctas
tenet manus; & in pluribus Galliæ & Ger-
maniæ Eccleſiis Sacerdos olim manus in Cru-
cem decuſſatas tenebat, ut etiamnum Car-
thuſiani, Dominicani, & Garmelitæ. Inno-
centius III. loc. cit. cap. 5. loquitur de My-
ſterio trium ſignorum Crucis; & ait, duci
Crucis ſigaum ſuper Corpus propter ſudorem
Corporis, quo Chriſtus in ſua Paſſione ma-
duit, ſuper Calicem propter guttas ſanguinis,
quem in Paſſione fudit; Sacerdotem dem-

*½

41¹6 Sebtio II.
in faciem ſuam. Addit aliam idem Pontifex
myſterii explanationem; duo videlicet prio-
ra Crucis ſigna vincula & flagella Chriſti je-
ſu ſignificare, ſignum verò, quo ſe ipſe ſi-
gnat Sacerdos, ſatellites innuere, qui Chriſti
faciem conſpuebant. D. Thomas 3. Par.
quæſt. 83. art. 5. ad tertium de his ſignis Cru-
cis ita loquitur: Kepraſentatur extenſio Cor-
poris, & effuſio Sanguiniy, E frubétus Paſſtonis
per trinam Cruce ſignationem, duc ſit ſuper
illis verbis: Corpus & Sanguinem Jſumpſerimus,
omni benedictione &. Et cum D. Thoma
conſentiunt Soto in 4. ſent. Diſt. 13. quæſt. 2.
art. 5. §. Quinto repræſentatur, Natalis Ale-
xander Theolog. Dogmat. & Moralis lib. 2.
de Sacram. Euchariſtiæ cap. 8. art. 6. §. 5. ubi
alias quoque Innocentii III. refert & ample-
Ctitur explicationes, Merbeſius 3. Par. ſum-
mæ Chriſt. quæſt. 5r. quæſtiunc. I. & cum iis
videndus D. Bonaventura in Expoſit. Miſſæ
cap. 3. S. In conſpectu Divinæ Majeſtatis tuc.

De Quinta Canonis Oratione.

Quinta Oratio: Memento etiam &c. eſt
pro Defunctis.

Uinta Canonis Oratio incipit, Memento
etiam Domine, ubi oratur pro Defunctis.

Hæc Oratio cùm habeat vocem etiam, non
nulli

Nulli
ento
eumn p
M. 5
nenno
ttiam
Ante
Pro
inter,
tionen
geince

Mulle

pro

Vn⸗
Mhn,
Nelo (
CClai
INIHE
runt,
if̃
fittunm
Ra.
Pecer
otu
leeſe
cel
lp
ton

Ponnlen

hene
). Tho
relsli
ſ
Kin⸗
Dar
Koun
Plr N
pie

nit⸗

e N
R

De Sacrifcio Miſſe. 417

nulli exiſtimàrunt, olim aliud peculiare me-
mento præceſſiſſe; quidam verò redundare
eam particulam putant. Sed le Brun tom. I.
Pag. 525. Obſervat, nihil opus eſſe aliud me-
mento præcedens ſupponere, aut particulam
etiam veluti ſuperfluam habere. Cùm enim
ante Conſecrationem dictum fuerit memento
Pro vivis, nemo non videt, quàm propriè
interjiciatur vox illa etiam, quæ indicat ora-
tionem, quæ hactenus facta fuit pro vivis,
deinceps pro Defunctis continuari.

WNulla et Liturgia, quæ non babeat Orationem
Pro Defunéis ex Apoſtolica Traditione.

Vulgatiſſimum eſt judæ Machabæi exem-
plum, qui orari pro Judæis juſſit, qui in
bello ceciderant, quique non ut Idolorum
cultui ſe addicerent, ſed avaritiâ moti ex Ja-=
mniæ Templo res Idolis conſecratas diripue-
rant, & ſub veſtibus ſuis abſconderant: at-
ue ita ad preces converſi rogaverunt, ut id quod
factum erat delictum, oblivioni traderetur: ùt
eſt 2. Machab. cap. 12. Neque verò eorum
Peccatum lethale habitum fuit, & exiſtimari
Potuit, eos ante mortem peccati pœnituiſſe.
Eccleſiæ non ſatis eſt pro Defunctis rarò,
& certis quibusdam occaſionibus orare;
nulla prorſus eſt Liturgia, quæ non habeat

orationem pro defunctis, idque ex Apoſto-
. d

2 lica

418 Seétio I.
ſica Traditione: Extat oratio pro D functis in
urgu omnibus Eccleſiæ tum Oriemalis tum
Oecidentalis. Hoc ab Apoſtolis traditum uni-
verſa per totum orbem olſervat, & obſervavit
Eccleſia, ut pro Defunktis inter ſacrificandum
oret; ait Pouget Inſtit. Catholicar, tom. 2.
Pag. 866. *

Mos ille orandi pro Defunctis confrmatur teſti-

monio Patrum. Oratio fit pro animabus,

quæ igne Purgatorio expiantur, non
pro damnatis.

Apertiſſima ſunt teſtimonia veterum Pa-

trum. Tertullianus de Corona militis cap. 3.

Oblationes pro Defunttis annud die facimus.
Auguſtinus ſermone 171. alias 32. de verbis
Apoſtoli ita ſcribit: Hoc enim Patribus tra-
ditum univerſa obſervat Eccleſia, ut pro eis,
qui in Corporis & Sanguinis Cbriſti comimunione
dJefuncti ſunt, cum ad ipſum Sacrifcium loco ſuo
commemorantur, oretur, æc pro illis quodue!
afferri commemoretur. Et conſentit Chryſo-
ſtomus Homil. 69. ad populum Antioche-
num: Mon temerè ab Apoſtolis bæc ſantita
fuére, ut in tremendis myſſteriis Defunkctorum
agatur commemoratio: ſeiunt enim iis multum
contingere luerum, & utilitatem multam. His
fundamentis quinta Canonis oratio innititur;

atque in ea Sacerdos præſentes animo eos
. habere

bere

De int
m m.
amn ſ
ld. 5.
mabus
torio,
deſt
in
s, g
onmnide
teſpicit
U,
Verlantt
et men
Notrip
me
Girnnn
tio,
Sarriſl
fertur
Decre
1 Pu
iimne
axyi
Qune
rori
irm
1 non⸗
Mnn

nhri
tlurfin
Hn uni

Frmu

1lonn!

niy t⸗
nchee
Un

eunke
1Sc
ge ven
Purn

4

De Saecrificio Miſſæ. 419

habere debet defunctos, pro quibus præci-
puè intendit orare. In hoc loco Sacerdos, quo-
rum maluerit defunctorum, debet agere memo-
riam ſpecialem; verba ſunt Innocentii III. cit.
lib. 5§. cap. 7. ac porrò pergens orat pro ani-
mabus omnibus, quæ detinentur in Purga-
torio, ùt verba illa indicant, ipſis Domine,
id eſt pro quibus præcipuè oravit; & omni-
bus in Chriſto quieſcentibus, iis ſeilicet omni-
bus, qui in Purgatorio igne expiantur; pro
omnibus autem poſtulat locum refrigerii, quod
reſpicit ignem illum quo cremantur; locum
lucis, quod ſpectat ad eas tenebras in quibus
verſantur; locum pacis, quod ad illam perti-
net mentis anxietatem, quàâ conflictantur:
quo tripliei pœnarum genere miſeræ illæ ani-
mæ à Divina expiantur juſtitia. Ideo autem
diximus pro omnibus, qui ſunt in Purgato-
rio, orationem fieri, quia ipfſis ſolis Miſſæ
Sacrificium tamquam ſatisfactorium Deo of-
fertur, juxta Tridentinam Synodum ſeſſ. 25.
Decreto de Purgatorio, ubi docet: Animas
in Purgatorio detentas Fidelium ſuſfragiis, po-
tiſſunum verò acceptabili Altaris Sacrificio ju-
vari; & juxta idem Concilium ſeſſ. 22. c. 2.
Quare hoc Sacrificium non ſollum pro Fidelium
vivorum peccatis, pœnis, ſatisgfactionibus, 87
aliis neceſſitatibus, ſed & pro Defunétis in Cbri-
ſto nondum ad plenum purgatis, ritò juxta Apo-
Rolicam Traditionem offertur; numquam ta-
D 3 men

4²⁰ Sectio II.

men pro animabus damnatorum, quorum
immutabili Dei lege æterna eſt condemnatio:
Paleas autem igne comburet inextinguibili,
Matth. c. 3. Diſcedite à me maledicti in ignem
æternum, itidem Matth. c. 25.

Olim Defunctorum nomina, pro quibus Sacer-
dos orabat, altâ voce reitabantur. Miſſee,
quæ applicantur animabus ſußfragii minim ca-
pacibus, remanent in Theſauro Eceleſiæ-
Egregia D. Auguſtini verba de
Sußfragiis.

Hæc oratio in vetuſtis monumentis Ora-
tio ſuper Diptycha appellatur, ob eam quam
ſuprà rationem attulimus. Mortuorum quon-
dam nomina altàâ voce recitabantur, ſicuti
nomina vivorum, ùt diximus in Memento

pro vivis; quamobrem Turonenſe Conci-
lium hanc rubricam habet: & fuerint nomina

Defunctorum, recitentur; deinde poſtquam re-
citata fuerint, dicat Sacerdos: ipfis, & omnibus.
Epiſcopi etiam qui Eccleſiam rexerant, alii-

que aliarum Diœceſium, qui in Catholica Fi-

de & Communione obierant, nominaban-
tur; nam ſi vel in hæreſi, vel in ſchiſmate
mortui eſſent, & ſacris Diptychis expunge-
bantur. Martene de Antiquis Eccleſiæ Ri-
tibus lib. I. cap. 4. art. 8. num. 24. documen-

ta profert, quibus oſtendit, Defunctorum
atque

—
ace e
ele tee
ebmo
Iio de
evoc⸗
juſſit,
cm S
torun
re: H.
um d.
Tllenil
Jbecen
enim e
Verain
(klehre
Cunlre
ſopos
cra bar
Igatio
Dekon
dume
arrig
Wonp
W Pr
dbem
r, m
le
it, &
Ane
Han

—

Gvonn
nmnto
l in

.

Md
Nndn
leſe

to

m

Ir,

De Sacriſicio Miſſcæ. 4²

atque etiam Epiſcoporum nomina propalam
eſſe recitata ad 12. usque ſæculum, atque
ejusmodi conſuetudinem à Cardinali Anto-
nio de Crequy Epiſcopo Ambianenſi fuiſſe
revocatam, qui Teſtamento ſuo an. 1574.
juſſit, in Conventuali illius Eccleſiaæ: Miſſa,
cùm Sacerdos pervenerit ad Memento Defun-
Rtorum, Diaconum alta ipſum voce mone-
re: Memento Domine animarum ſervorum tuo-
rum Joannis & Antonii de Crequy: & in Pa-
riſienſi Eccleſia etiamnum eſus diſciplinæ
quædam reliqua eſſe veſtigia; antiquiorem
enim Clericorum Chori ad Sacerdotis de-
Xxteram accedere, qui Miſſam Conventualem
celebrat, ac illi dicere: Memento animæ Car-
dinalis de Condy, qui fuit ejus Eccleſiæ Epi-
ſcopus. Gilbertus Grimaud in Liturgia Sa-
cra Par. 3. cap. 10. quæſt. 6. & ſeq. de ea ob-
ligatione agit, quà tenemur Deum orare pro
Defunctis; quæ obligatio ex charitate, inter-
dum etiam oritur ex juſtitia. Suprà diximus
Sacrificium pro damnatis in Infernum offerri
non poſſe: cùm autem poſſit contingere, ut
vel pro damnatis, vel pro iis qui in Cœlo
beata vita perfruuntur, Sacrificium offera-
tur, monet, illius fructum Sacrificii in Eccle-
ſiæ Theſauro remanere, quem Deus diſper-
tit, & applicat iis animabus, quæ poſſint
ejusmodi fructum conſequi, quibusque Deus
levamen aliquod vult afferre. Perpulchra
Dd 4 eſt

4²² Sebtio II.
eſt D. Auguſtini ſententia in Enchiridio cap.
108. de Miſſis, Suffragiis, & Orationibus
pro iis animabus, quibus ea prodeſſe poſſe

eredimus, cùm tamen non proſint: Quam-

vis Altaris ſiue Orationum, ſive Eleemoſyna-
rum ſacrificta non pro quibus fiunt, omnibus
proſint, ſed is tantum &σ. (eos ſcilicet ait qui
ſuffragiorum capaces ſint) quia tamen non di-
ſcernimus qui ſint, oportet ea pro regeneratis
omnibus facere, ut nullus eorum prætermüttatur,
ad quos hæc beneficia poſſint && Jebeant perve-
nire: melius enim ſupererum iſta iis, quibus
neo obſunt, nec proſunt, qum eis deerunt, qui-
bus proſunt.

De Sexta Oratione Canonis.

De ſexta Oratione Canonis, quæ deſinit: Per
omnia ſæcula ſæculorum. Hæc clauſula
dicitur elata voce. Cur non dicatur
Feria VI. in Paraſceve.

Exta & ultima Canonis Oratio incipit,
Wohix quoque peccatoribus, quæ verba ela-
tà paululùm voce dicuntur; & deſinit in clau-
ſulam Per omnia ſæcula ſeculorum, quæ pro-
ximè Orationem præcedit Dominicalem;
eâque clauſula altà voce dicitur, ut populus
reſpondeat Amen. Quamobrem Feria 6.
in Paraſceve, cùm integer Canon omittitur,
qui

hil

ſula

nem
Dom

lrxpii
iin
A
Precat
Trir
eiit
teente,
ſ
ketſie
mn gui
Conſort
ſiunis
le vid
Ubi it
titudi⸗
ntin
or
Wyi
r I

.IN

Gn
n,

4

tcloe
btnke
lec
„
lenlir
,ni
etii
A,NRt
Cemnn
tto

On

Firk

“
mn

.
6 N.

1, d.

bo
ſe⸗
Mni
tnn
en

6

De Sucrifcio Miſce. 423

qui ad Conſecrationem pertinet, nulla & ſe-
nis hiſce Orationibus dicitur, nec Per omnia
ſcœcula ſeeculorum, ſed poſt manuum ablutio-
nem initium ſumitur abſolutè ab Oratione
Dominicali.

Explicantur illa, Intra quorum nos conſor-
tium &c. Meritum ponitur pro demerito
Ey beccato.

Sacerdos ante Conſecrationem Deum eſt
precatus, ut dignetur Eccleſiam Militantem
in Triumphantis conſortium admittere. Idem
Petiit poſt conſecrationem pro Eccleſia Pa-
tiente; in hac verò poſtrema oratione idem
ſibi & adſtantibus petit, quorum nomine of-
fert ſacrificium; petit autem his verbis: in-
tra quorum (ſanctorum qui in Cœlo ſunt) nos
conſortium non æſtimator meriti, ſedveniæ quæ-
Iumus largitor admitte: ad quæ verba reſpexiſ-
ſe videtur Hieronymus in ult. verſ. Pſal. 72.
ubi ita coneludit: Ad capeſſendam futuram bea-
titudinem cum electis equs, in quoruen nos con-
Jortium non meritorum inſpector, ſeq veniæ lar-
gitor admittat Cbriſtus Dominus noſter. Amen.
Novit Eccleſia Deum non niſi intercedenti-
bus meritis tribuere beatitudinem; ſed nec
illud ignorat, ut in Sanctorum admittamur

conſortium, non modò neceſſariam eſſe glo-

riam, ſed etiam gratiatn & veniam peccato-

4²⁴ Sectio II.

rum, quæ ſine noſtris meritis datur tantum-
modò per Chriſtum Dominum noſtrum;
ipſa noſtra merita dona eſſe miſericordiæ Dei
& gratiæ; nobisque miſericordiâ Dei opus
eſſe vel in earum actionum examine, quas
bonas exiſtimamus, juxta illud Pſal. 129. &
iniquitates obſervaveris Domine, Domine quis
ſuſtinelhit? & Pſal. 142. Non intres in judicium
cum ſervo tuo Domine, quia non juſtifcalitur
in conſpectu tuo omnis vivens; & juxta illud Au-
guſtini Confeſſ. lib. 9. cap. 13. N laudabili
vitæ hominum, ſi ſeclusd miſericordid, diſcutias
eam. Nec contemnenda videtur interpreta-
tio meriti pro demerito & peceato, ùt notat
Hugo Menardus in Notis ad Sacramenta-
rium S. Gregorii pag. 21. ad verbum meriti,
id eſt demeriti, peccati. Huic interpretationi
adſtipulatur vetus expoſitio mavuuſeripta Præfa-
tionis & Canonis Miſſæ Bibl. Cor. Non retri-
butionem peccatorum æſtimet, ſed ipſe ſit veniæ
largitor. Et quandoque meritum ſumitur pro
peccato; & Augiſtinus lib. de Cura pro mortuis
gerenda Cap. 1. Quorum tam mala ſunt merita.

In hac etiam Oratione Sancti invocamur.

In hac Oratione Sacerdos invocat Sanctos
Apoſtolos & Martyres Joannem, Stepha-
num, Matthiam, Barnabam, Ignatium,

Alexandrum, Marcellinum, Petrum, Feli-
cita-

citaten
Cecll
(tos.

Cur i

nes ey
Precen
Kephu
henton
Canon
miſus
Punne
die
8
gloirart
Mopte
Ule d
Vidvis
creatt
Posin
Pbonn
N
ſgui,
Wate
r,
nocl
Alb

anmn
holrun
Mee
Deins
ne,
L

cim
facn
od A
loudtt
enn
terner
N
ralent
n n
niti⸗
tul⸗
Wor
6
nm,
n

n

N

De Saerificio Miſſcœ, 425

citatem, Perpetuam, Agatham, Luciam,

Cæciliam, Anaſtaſiam, omnes denique San-
Ctos.

Cur in hac oratione nominetur Joannes, &σ
stepbanus ante Matthiam.

Quæritur, quamobrem hic ſolus Toan-
nes ex iis qui in prima, quæ Conſecrationi
præcedit, Canonis parte ſunt nominati, &
Stephanus ante Matthiam Apoſtolum nomi-
nentur; cur etiam Matthias in eadem prima
Canonis parte inter Apoſtolos fuerit præter-
miſſus. Innocentius III. lib. 5. cap. 8. ait,
Joannem in priori parte propter Apoſtola-
túùs dignitatem, in altera verò propter Vir-
ginitatis privilegium nominari, cum quo
propterea conjungitur Stephanus continen-
tiæ dono eximius, qui idcirco præpoſitus eſt
viduis, eôque etiam nomine ab Apoſtolis
creatus eſt Diaconus, quamobrem Epiſco-
Pus in ordinatione Diaconi: Cogitate B. Ste-
Phanum merito præcipuæ caſtitatis ab Apoſtolis
ad officium iſtud elettum. Et conſonat S. Bo-
naventura in Expoſit. Miſſæ cap. 4. §. Unde
ſequitur. Sed veriſimilius videtur, ùt cenſet
Walfridus c. 22. Joannem, qui hic nomina-
tur, non Evangeliſtam eſſe, ſed Baptiſtam,
quod obſervat Menardus quoque in Notis
ad lib. Sacramentor. S. Gregorii pag. 21.
G vide-

426 Sectio II.

videtur intelligendus §. Joannes Baptiſta, cujus
etiam mentio fit in Liturgiis Sanctorum Baſilii
&& Chryſoſtomi poſt Conſecrationem. Idcirco
autem prior nominatur Stephanus, Matthias
poſterior, quòd Eccleſia non ad dignitatis,
ſed ad Martyrii ordinem reſpicit. Jam verò
Matthias in priori omiſſus oratione, nomi-
natur in ſecunda, quia Paſſionis tempore
non erat Apoſtolus, nec in Evangeliis ejus
nomen inter Apoſtolos legitur. Quamquam
verò Paulus, licèt nondum tempore Paſſio-
nis eſſet Apoſtolus, & licèt inter Apoſtolos
in Evangeliis non recenſeatur, in prima Ora-
tione nominatur, id tamen, quod alibi mo-
nuimus, factum eſt ne à B. Petro ſejungere-
tur. Vide Bellar. tom. 3. Controverſ. Iib. 6.
de Miſſa cap. 28.

Petrus, qui hic nominatur, eſt Petrus Exorci-
ſta ſocius Marcellini Presyteri, qui ſub Dio-
cletiano paſſi ſunt. Sancti, qui hie nominanur,
diverſorum Ordinum ſunt, ex Diaconis, Apo-
olis, Diſcipulis, Epiſeopis &. In Canone on

niſi Mariyribus eſt locus. Duplex in Miſſa San-

Gtorum commemoratio ad ſuffragiun,
ad conſortium.

Septala Dertonenſis Epiſcopus Tract. de
Myſteriis Miſſæ cap. 39. Pag. 243. ait haud
ita facilè reperiri poſſe, quis ille tandem Pe-
trus

—

trus ſin
rimi ec

getton
e§. De
lun ſen
Preſto
e no⸗
er &
Ctweiatn
i, N
Gur iun
Corum
1, Ad
Doſten
e Rom
Deni B
ehren
Domane
kmper
Cunn
Unnei
Gnlls
m;.
Rankur
Cons
Darnal
uul⸗
Undru
Unorn
lei

er ait
n n
Icke
Mti
Cnnrii
umen
e, W.
lenpo
eliseju
ahngun
e t
poi
limnd
labioe

ere

De Sucrifcio Miſſæ. 427

trus ſint, qui hoc loco nominatur, cùm plu-
rimi eo nomine Martyres fuerint. Sed Pou-
get tom. 2. Inſtit. Catholicar. p. 687. putat eſ-
ſe S. Petrum Exorciſtam: & quamquam nul-
lam ſententiæ ſuæ rationem affert, ea tamen
præſto eſt; nam poſt S. Marcellinum proxi-
mè nominatur; porro Marcellinus Presby-
ter & Petrus Exorciſta, diutinos perpeſſi
eruciatus, conjunctim ſub Diocletiano ne-
cati, Martyrii palmam conſecuti ſunt in ea
quæ tum Silva nigra, deinde in eorum San-
ctorum honorem Silva Candida eſt appella-
ta, ad Epiſcopalem olim ſedem erecta, &
poſtea à Callixto II. Portuenſi Eceleſiæ pro-
pe Romam unita. Sanctorum Marcellini &
Petri Exorciſtæ Feſtum poſtridie Kal. Junii
celebratur, t videre eſt in Martyrologio
Romano. Quæ veròô ad S. Petrum Exorci-
ſtam pertinent, reperias in Notis Florentinii
ad ſuum Martyrologium, & Baronii ad Mar-
tyrologium Romanum. Puchrè notat Car-
dinalis Bona Rer. Liturgicar. lib. 2. cap. 14.
num 5., Sanctos, qui in hac oratione nomi-
nantur, diverſorum eſſe ordinum; ex Dia-
conis Stephanum; Mathiam ex Apoſtolis;
Barnabam & diſeipulis; ex ordine Epiſcopo-
rum Ignatium; ſummorum Pontificum Ale-
Xandrum I. Presbyterorum Marcellinum; è&
minorum Ordinum Clericis Petrum, & nuptis
Felicitatem & Perpetuam; Agatham, Lu-
ciam,

4²⁸ Sebétio II.

ciam, Agnetem, Cæciliam, Anaſtaſiam &

Virginibus. In quarumdam Eccleſiarum Ca-
none additi ſunt Hilarius, & Martinus; ali-
bi Auguſtinus; alibi Juliana & Euphemia.
Sed neminem bic adjiciendum docet Cardi-
nalis Bona loco cit. nec ulli præter Martyres
eſſe locum in Canone. De Sanctis, qui in
hac Oratione juxta Ambroſianum Ritum no-
minantur, vide Septalam p. 245. Supra do-
cuimus San ctarum Felicitatis, Agathæ, Lu-
ciæ, Agnetis, Cæciliæ, Anaſtaſiæ nomina
à S. Gregorio eſſe addita, quod hic Adelmi
Epiſcopi auctoritate confirmamus, qui li-
bro de Virginitate cap. 25. ita (Cribit: Mihi
quoque operæ pretium videtur, ut §. Agathe
rumores, caſtiſſinæ V'irginis Lucic præconia
ſubſequantur, quas Præceptor &α Pædagogus
noſter Gregorius in Canone quotidinno, quando
Miſſarum ſolemnia celebrantur, pariter copulif-
ſe dignoſcitur, hoc modo in Catalogo Martyrum
ponens: Felicitate, Anaſtaſid, Agathd, Lu-
cid, Agnete &c. Gilbertus Grimaud in Sa-
cra Liturgia Par. 3. cap. 5. conſiderat, duo-
bus in locis commemorationem fieri Sancto-

rum, ante, & poſt Conſecrationem. Et

commemorationem quidem Sanctorum fieri
ante Conſecrationem, ut eorum obtineamus
ſuffragia, eorum Communionem conſequa-
mur, virtutes de nique adipiſcamur, & gra-

tias, quas nobis ex ſancto Sacrificio poſſu-
mus

—

m!

Alyreaj
Deum
dmit
jium
Prime

1 re⸗
Lrplu

bo
dem8
Chriſt
Cel,
ter lon
e
edt
iriti

Adhi

. *

— De Saerificio Miſſeæ. 4²⁹

Nlm mus polliceri: Quorum meritis precibisque
umO concedas &. poſt Conſecrationem verò, quia
h. Deum oramus, ut in Sanctorum cœtum nos
m admittere dignetur: intra quorum nos conſor-
tium non æſiimator meriti &c. ac Propterea
primam appoſitè dici commemorationem ad
Jubßfragium, alteram ad conſortium.

Explicantur illa, Per quem hæc omnia Do-
mine ſemper bona creas &c.

Poſt Sanctorum imploratam interceſſio-
nem Sacerdoôs, ut cum adſtantibus per Jeſu
Chriſti merita inter Sanctos admittatur in
Ccœlo, ait: Per quem haæc omnia, Domine, ſem-
per bona creas, ſantctificas, vivificas, benedicis,
& præſtas nobis, per ipfum, & cum ipſo, & in
ipſo eſt tibi Deo Patri ommnipotenti in unitate
Spiritüs Sancti omnis honor & gloria. . .

Ad bunc Miſſæ locum olim benedicelantur novæ
Fruges, mel, carnes &c.

Notum eſt, Sacerdotem olim ad Altare
novos fructus, legumina, mel, carnes be-

m nedicere conſueviſſe, cujus conſuetudinis
in fuiſie perhibertur auctor S. Eutychianus in
n. Ulib. Pontificali: Hic conſtituit, ut fruges ſuper
Cc ,

6 Altare tantum, fabæ, & uveæ benedicereniur.
IIIud etiam certiſſimum eſt, in hac Miſſæ
6 parte

43⁰ Setio II.

arte poſt ea verba, largitor admitte, hanc be-
nedictionem fieri conſueviſſe. Probat id Car-
dinalis Bona lib. 2. cap. I4. num. 5. ex veteri-

bus Miſſalibus irurgiss: Finitä, inquit,

häc oratione poſt illa verba, largitor admitte,
ſi novæ fruges, aut quælibet alia humanis uſibus
inſervientia lenedicenda erant, ane Altare olim
collocari ſolebant, & Eic à Sacerdote benedici;
&& terminatũ benedictione ſolitâ olaufuld, Per
Chriſtum Dominum noſtrum, ſequentem adde-
unt Orationem: Per quem hæc omnia Domine
ſemper bona creas: quæ, ut notat Licas Dache-
rius, non ſoliun referuntur ad oblata, ſed etiam
ad res tunc benedictas, quds Deus ereat, ſive
producit, easque petimus ejus benedittione ſan-
Stificari noſtris uſibus profuturas. Et apud

Martene tom. 4. monumenta extant benedi-

Gionis novarum frugum in Feſto Aſcenſio-
nis Domini, novorum pomorum in ſolemni-
tate S. Jacobi Apoſtoli, & novarum uvarum
in feſtivitate S. Xyſti, àt videre eſt pag. 565.
574. & 575. Primæ edit. In Ordinatione
Lectoris Epiſcopus ait: Lectorem ſiguidem
oportet legere ea, duc prædieat, & Lectiones

cantare, & benedicere panem, & omnes frubctus
novos. Eas tamen benedictiones (etſi nunc
non fiunt in hac Miſſæœ parte, ſed peractâ
Miſsà) ſolus hoc tempore Sacerdos facit, dr
notat Catalanus in notis ad Pontificale Roma-

num tom. I. pag. 83. §. 6.

Num .

amn

—
Moebe
idC.
ANeeri⸗
Alne⸗
iui
mmen
,lnis
B,
l dt

De Sucrificio Miſſæ 431¹

Num verla illa, Per quem hæc Domine &c.
referenda ſint ad novas Fruges, an ad Eu-
chariſtiam, an ad utrumque.

Quæ ſupra Cardinalis Bonæ attulimus
verba indicant eas preces, ber quem hæc omnia
omine ſemper bona creas &o. non modè ad
Chriſti Corpus & Sanguinem, ſed ad no-
vVas etiam uvas & fruges benedictas referri.
uidam dicunt, ad novos tantùm fructus
referri, quod non injuria rejicit le Brun tom.
I. Rag. 538. Ait enim, apud aliquas Eccle-
ſias in more fuiſſe „ ut novæ benedicerentur
fruges in Miſſa ante Conſecrationem Cor-
Poris Chriſti, eodem modo, quo his tem-
poribus Ferid 5. Majoris Hebdomadæ ante
onſecrationem Sanctorum oleorum fit be-
nedictio; novis eam tamen frugibus benedi-
cendis peculiarem fuiſſe orationem, quæ, ùr
aliæ omnes, in eam deſinebat clauſulam: Per
Chriſtum Dominum noſtrum, cui deinde ea jun-
gebantur, Per quem hæc omniaæ e.

Ea verla referenda ad Chriſti corpus, null
babitä novarum frugum ratione.

Utcumque tamen ſit de hac controverſia,
an novarum frugum benedictio peculiari fie-
ret Oratione, certum quidem eſt, non in
1 Ee qua-

4³² Sebtio II.
S
qualibet Miſſa novarum frugum aliarumve
id genus rerum potuiſſe fieri benedictionem,
in omni autem Miſſa dici conſueviſſe, Per
uem hæc omnia Domine ſemper bona ereas. II-
ud quoque certum eſt, in hac Miſſæ parte
non ampliùs frugum benedictionem hoc tem-
pore fieri eadémque verba nunc in qualibet
Miſſa dici ſupra Chriſti Corpus & Sanguinem:
unde neceſſitas oritur hæc & ſequentia verba
explicandi, nullà novarum frugum habitàâ

ratione.

Fusd & ſingillatim explicantur eadem verba.

De illorum explicatione verborum ſeri-
bunt D. Bonaventura loco cit. Suarez 3. Par.
tom. 3. Quæſt. 83: art. 4. diſp. 83. ſect. 2. §.
Ocava Pars, Hugo Menardus in Notis ad
Sacramentarium S. Gregorii pag. 21. Præter
Amalarium & Hugonem de S. Victore: ac
videtur, ſi omnia in compendium conferan-
tur, ea eſſe interpretatio quæ ſequitur. Per
quem bæc Domine ſemper bona ereas: Deus
enim Pater omnia creavit per Jeſum Chri-
ſtum. Ommia per ipſum facta ſunt, & ſine ipſo
factum eſt nibil, ùt eſt in Joann. cap. I. in ſo
condita ſunt univerſa, ùt ad Coloſſen. I. atque
ita panem & vinum in Chriſti Corpus & San-
guinem converſum; neque enim in princi-

Pio mundi tantàm panem & vinum crezder
e

ſede
Onnis
Procd
cone
Ulus
Der.
eat e
puün
ſtom
per
it
nobi
Deu
homi
E
tiglis
late 5
enim
cum
donc
Dure

Mun.
Mi
64

r

——
Aernem
Cioven
le,
ienil
epen
Noere
in
Ungumm

De Sacrifcio Miſſee. 433⁸
ſed continuè renovat, & facit, ut terra quot-
annis novum frumentum, novasque uvas
producat: Sanclificas; nam in Chriſto Jeſu
dona ad Altare oblata, fiunt dona ſacra & ab
uſu communi ſemota: vivifcas; Deus enim
Per Jeſum Chriſtum panem & vinum vivifi-
cat convertens in verum illius corpus & ſan-
guinem, quæ ſunt verum vitæ alimentum:
& Præſtas nobis; nam Deus per jeſum Chri-
ſtum vivificat & ſanctificat, cœleſtésque ſu-
per panem & vinum benedictiones diffun-
dit, eâque nobis ſic benedicta largitur, ut
nobis ſint vera vita: per ipſum; Chriſtus enim
Deus & homo verus, eſt mediator Dei &
hominum: c cum ip; nam Deus eſt Deo
*ε ualis: & in ip; quod Patri conſubitan-
tialis ſir: ſt tibi Deo Patri Ommipotenti in uni-
tate spiritüs Sancti omnis honor 8o* gloria: Deo
enim Patri omnis honor & gloria per Filium,
cum Filio, & in Filio, & in unitate Spirits
Sancti, qui ex utroque procedens &què cum
Patre & Filio ſimul adoratur in ſœcula ſæcu-
lorum.

Actiones, quæ cum ſexta Oratione conjun.
guntur.

Actiones, quæ fiunt interea dum ſexta

n hæc oratio recitatur, ſunt quæ fequuntur.

Sacerdos, cùm dicit Sankétificas, Crucis Signum
Ee 2 ducit

Sektio II.

ducit ſuper Hoſtiam & Galicem; idem facit,
cùm dicit viviſicas; ac tertiò item Crucis ſi-
num ducit, cùm ait benedicis. Calicem
Jeinde diſcooperit, genuflectit, ſurgit, dex-
teræ mands pollice & indice apprehendit
Hoſtiam, ſiniſtrâ Calicem tenet, & Hoſtia
ipsâà ab una ad alteramm Calicis oram Crucis
tria ſigna ducit, primum cùm dicit per ipſum,
alterum cùm dicit cum io, tertium cùm di-
cit in ipo. Duo poſtea, tenens adhuc Ho-
ſtiam, inter ſe & Calicem Crucis ſigna facit,
primum cùm dicit Eſt tibi Deo Patri, alte-
rum cùm ait in unitate Spiritüs Sanéti, ac de-
nique ad illa verba ommis honor & gloria, te-
nens Hoſtiam ſuprà Calicem, utrumque

paululàùm extollit.

434

De Crucis ſignis ad illa Sanctificas, Vivificas
&c. BEorum myſticæ ſiguificationes
ex D. Tboma.

Divus Thomas de tribus hiſce Crucis ſi-
gnis, quæ fiunt ad illa verba ſancétifcas, Vi-
vificas, benedici?, & præſtas nobis, ait, ea
ſignificare tres illas orationes Jeſu Chriſti in
Gruce, quarum prima eſt cùm oravit pro
perſecutoribus, Pater ignoſce illis; Altera
cùm dixit, Deus meus, Deus meus iu quid de-
reliquiſti me? Tertia cùm dixit, Pater in ma-
nus zuas comynendo Spiritum meum. Idem

§. os
Cnncis
Aerar

der ip⸗

tres

nona
Crue
quibi
pore
At. 5.
ter le
Ckame,
criei

ls t⸗
ſhr
eRn
NaD
UIt.
“ 1.
le⸗ „ .
(3„.
Eum
ilon
Rai

—
nkel
mesl
(Neen
ne
ehene
Cnd
u H
,Re.
t, Eec⸗
nint

muo

Ve

De Saerificio Miſſæ. 4³⁵

S. Doctor de trium illorum item ſignorum
Crucis ſignificatu loquitur, quæ ab una ad
alteram Calicis oram ducuntur ad illa verba
per ipfſüm, && cum ipſo, &&& in ipſo, aitque iis
tres ſignificari horas, quibus Jeſus à ſexta ad
nonam pependit in Cruce. Denique de iis
Crucis ſignis agit, quæ fiunt extra Calicem,
quibus ait innui animæ ſeparationem à cor-
pPore. Videatur S. Doctor 3. Par. quæſt. 83.
art. 5. ad tertium, ubi etiam ſcribit, brevi-
ter dici poſſe tot Crucis ſigna oſtendere, ſa-
cramenti hujus Conſecrationem, hujus ſa-
crificii acceptationem, & ejus fructum è vir-
tute Crucis Chriſti manare. Videantur etiam
D. Bonaventura de Expoſit. Miſſæ loc. cit.
Merbeſius 3. Par. ſummæ Chriſtianæ quæſt.
5I. quæſtiunc. 8. cum duabus ſequent. &
Natalis Alexand. lib. 2. Theolog. Dogmat. &
Moralis de Sacram. Euchar. cap. 7. art. 6.
§. Tres Cruceg. De tribus Crucis ſignis cùm
dicitur per ipſum, & cum ipſo, C in ipſo Me-
ratus tom. I. Par. I. pag. 57I. ait idcirco du-
ci ſupra Calicem, quia Chriſtus Jeſus paſſus
eſt in corpore, in anima, & in honore, ju-
Xta D. Thomæ doctrinam 3. Par. quæſt. 46.
art. 5. Paſſus eſt in corpore per vulnera & fla-
gella, paſſus eſt in anima per triſtitiam, tædium,
&& zimorem, paſſus eſt in honore & gloria per
irriſiones & contumelias ei ilatar. Quod verò
ad alia duo Crucis ſigna, quæ Sacerdos du-
. e 3 cit

436 Sectio II.

cit inter ſe & Calicem, advertit, etſi Catho-
lico ſenſu affirmari poteſt propter hypoſta-
ticam unionem humanæ naturæ cum perſo-
na divina Chriſti Deum eſſe paſſum, mini-
mè tamen dici poſſe Patrem, aut Spiritum
Sanctum eſſe paſſum; ac propterea ad illa
cerba, Eſt tibi Deo Patri Omnipotenti in uni-
tate Spiritüs Sancti duo extra Calicem ſigna
Crucis fieri.

Elevatio Hoſtiæ, & Calicis ad illa verla,
Omnis honor & gloria, aliquanto minor
feri cœpit poſt inſtitutam elevationem
Ratim poſt Conſecrationem.

Reliquum eſt, ut de parva illa Hoſtiæ &
Calicis elevatione pauca quædam attingamus.
Non plus quàm quaternos tolli debet digi-
tos Calix & Hoſtia, ůt monent Scriptores
de Sacris Ritibus, cùm dicuntur illa, Omnis
bonor & gloria. In hac elevatione populo
non oftenduntur adoranda. In quibusdam

Galliæ Eccleſüs ad hanc elevationem pulſa-

tur campanula; in aliquibus in Miſſa ſolemni
thurificantur, ùt videre eſt apud Mabillon.
in Commentar. ad Ord. Rom. num. 7.
apud le Brun tom. I. pag. 542. Vetuſtior eſt,
Üt diximus, hæc elevatio Hoſtiæ & Calicis,
quàm altior illa quæ fit utriusque ſeparatim

ſtatim poſt Conſecrationem; ideôque de
prima

—
rin
i
Laud
guar
ſecr.

de

Pen

ler,
fru
e
iem
in hn
lo ai
i,
ſonti⸗
6C
ee on
fulo v
Cathe
Cano
brum,
lum
Mece

Cerco⸗
Hopnn

—

1Ce
ppat
n el
N N
Wüin
i
ii

4 e
ltnn

De Saerifcio Miſſæ. 437

prima tantùm elevatione fit mentio in Litur-
iis Baſilii & Chryſoſtomi, ùt obſervat Bel-
Pna in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ
Laudunenſis pag. 567. num. 4. Poſtea verò
quàm cœptum eſt elevari proximè poſt Con-
ſecrationem Corpus & Sanguis, elevatio,
de qua loquimur, parva fit, & ſine cam-
panulæ ſono: Ante ſculum duodecimum ad
bæ ſola verla, omnis honor & gloria, nec
prius oſtendebatur Corpus Cbriſti ſimul cum Ca-
lice Populo circumſtanti ad adorationem. Ca-
licem ergo ſimul cum Hoſtia Sacerdos ſublevabat
in altum, ut Populus videret & adoraret. Ex
quo autem uſus invaluit elevandi Corporis Chri-
Ni, ac deinde Calicis ſtatim poſt peractam Con-
ſecrationem, minus ſolemnis hæc altera Calicis
W Corporis elevatio plerisque in Eccleſtis fuit;
nec jam Sacerdos ſic elevat Calicem, ut d Po-
pulo videri poſſit. Ita Pouget tom. 2. Inſtit.
Catholicar. pag. 869. qui addit in ea verba
Canonem deſinere, Per omnia ſecula ſccu-
lorum, quæ Sacerdos dicit elatà voce popu-
lum invitans, cujus nomine recitata ſunt
præcedentia Canonis verba, ut conſenſu
ſuo confirmet, quæ omnium nomine Sa-
cerdos à Deo poſtulavit; qui conſenſus à
Populo exhibetur voce Amen.

Ee 4 De

438 Srkio T.

De Miſſa ab iis verbis, Oremus
praæceptis & . usque ad Commu-
nionem.

Canon terminatur in ſexta Oratione. Oratie
Dominicalis non eſt pars Canonis.

QRationen Dominicalem ſunt qui putant
partem Canonis conficere; verior eſt
tamen eontraria opinio, quæ ſtatuit, Cano-
nem ad ſextam orationem terminari, ùt vi-
dere eſt apud Bellarm. Controv. tom. 3. I. 6.
de Sacrific. Miſſæ Cap. 27. in principio. Ca-
none igitur expleto, in hac Miſſæ parte Sa-
cerdos propiùs ſe ad Communionem parat.
Ante Orationem Dominicalem devotè ver-
bis illis præfatur; Oremus. Præceptis ſaluta-
vibus moniti, & divind inſtitutione formati au-
demus dicere; quæ vetuſtiſſima ſunt, & ad ea
reſpexit D. Hieronymus lib. 3. adverſ. kolee,
Sie docuit Apoſtolos ſuos (Chriſtus) ut Huelt e
in Corporis illius ſacrificio eredentes audeant lo-
qui: Pater noſter. Græci pariter, Maroni-
tæà, Mozarabes, & Ambrol,

nem Dominicalem in eumdem fere modum
præfantur, ùt refert Card. Bona Rer. Litur-
Eicar. lib. 2. Cap. I5. num. 1.

Oraio

lani ante Oratio-

Oyar
ex.

ſim⸗
monmi
nuti
nann,
Mier
lanus
Nem 35
meme
rocich
Mene
gori
Hono
n

orion
liu

1,
ionef

1 M
1s 5.
Rrum

ennen
nne

6,

l Pnt
rlor 4
C.
un.
n. 16
vene 8
in u
te e
itſ
nli⸗

De Sacrifcio Miſye. 439

Oratio Dominicalis non Juſſu &. Gregorii, ſed
eæ Apoſtolica conſuetudine recitatur in Miſſa.
Miſſa Apoſtolorum non ex ſola Oratione
Dominicali fuit conflata.

Sequitur Oratio Dominicalis ex vetuſtif
ſima & Apoſtolica eonſuetudine: Iuter vicina
momenta dum manus imponitig, Jelicta do-
natis, mox ad Altare converfi Dominicam Ora-
tionem prætermittere non poteſtis; ait Optatus
Milevitanus lib. 2. Et Cyrillus Hieroſolymi-
tanus Catech. Myſtagog. y. Dicimus oratio-
nem illam (poſt Fidelium Defunctorum com-
memorationem) quam Salvator ſius Diſcipulis
tradidit. Alia loca Patrum congeſſit Hugo
Menardus in Notis ad Sacramentar. S. Gre-
orii pag. 21. nec Prætereundum, quod ait
onorius in Gemma Animæ cap. 81. Miſ-
ſam Dominus Jeſus inſtituit, quando ex pane
vino Corpus && Sanguinem ſuum fecit, & me-
moriam ſui ſuis celebrari Præcepit. Hane Apo-
Noli auxerunt, dqum Juper panem & vinum ver-
ba, quæ Dominus dAixit, Dominicam Ora-
tionem dixerunt. Falſum igitur, quod non-
nulli putant, S. Gregorium Magnum juſſiſſe
in Miſſa Orationem Dominicalem recitari,
de qua mentio fit in Liturgiis, & apud Pa-
tres S. Gregorio antiquiores. Nec itidem
Verum, S. Gregorium exiſtimaſle, ùt etiam
Ee 5 alib

440⁰ oeslio II.
alibi diximus, Apoſtolos in Miſſa ſolam Ora-
tionem Dominicalem ante Communionem
recitàſſe. Quamquam enim lib. 7. Epiſt. 64.
ſeribit: Orationem Dominicam idcirco poſt pre-
cem dicimus, quia mos Apoſtoloruin fuit, ut
ad ipſam ſolummodò orationem oblationis bo-
ſtiam conſecrarent; ſuſpicari tamen poſſumus

vocem ſolummodò per errorem ab amanuenſi
aliquo injectam, ùt obſervat Card. Bona cit.
cap. 15. Incredibile dictu eſt, quantum opi-
nio illa invaluerit, Apoſtolicis temporibus
Miſſam totam conſtitiſſe ex ſola Oratione
Dominicali, quæ ante Communionem reci-
taretur, & Communione Sacerdotis eorum-
que qui adeſſent; idque initium ſacrificii fi-
némque fuiſſe. Joachimum Hildebrandum
hæreticum hominem omittimus, qui in ſce-
piusculè citato opere, Sacra publica Veteris
Eccleſiæ in compendium redacta, Pag. 108. eam
ſecutus ſententiam, in hæœc verba concludit:
Quod ſi ita ſit, evidens eſt, apud nos hodie (apud
Lutheranos) eodem ritu Euchariſtiam conſecra-
ri, quo olim Apoſtoli conſecrärum. Davidem
Clarkſon hæreticum item prætermittimus,
qui in Tractatu de Liturgiis, ſivè Formula-
rio Eccleſiaſtico precationum, ex Anglicano
in Gallicum ſermonem converſo, ac Rottero-
dami edito anno 1716. impudenti ſanè auda-
cià oſtendere nititur, nullam primis quindue

ſéxve ſæœculis fuiſſe conceptis verbis Litur-
giam

guerr
ul.
Es,
Bap
Aſo
dich
ſeen
gii
repe
er
dus
porno
char
ſiſten
Rhe
ue
tius
ty
min
Milſ
ddi
Trad
u4
gias
N
lins
güm
Conel
,

nO
nionen
Nl

Cnnnel
Ponc
mmc⸗
Ghrbn
Ormn
nelnt
Secn.
etireik
end
i n⸗
1

4100/4
. 1,

De Sacrificio Miſſee. 441
giam in Eccleſia, nullam precationum for-
mulam, neque in Sacramentis adminiſtran-
dis, neque in celebrando Sacrificio, nec in
Baptiſmate conferendo; quæ omnia Pplanè
abſurda & abſona ab immoderata quadam li-
bidine oriuntur ſacratiora quæque permi-
ſcendi & evertendi. Igitur dicimus in Geor-
Zii Caſſandri Liturgia cap. 18. auctoritates
reperiri congeſtas Ruperti, Walfridi Stra-
bonis, Petri Cerveli, & Rhenani, ex qui-
bus colligitur, Apoſtolicorum Miſſam tem-
Porum in ſola Oratione Dominicali & Eu-
chariſtiæ Conſecratione & diſtributione con-
ſiſtere. Præterea Emarus Hennequineus
Rhedonenſis Epiſcopus in collectione eorum,
quæ de Miſſæ Sacrificio ſcripſerat Innocen-
tius III. quam Gregorio XIII. dicatam edidit
typis Pariſienſibus anno 1579. extra omnem
dubii aleam ponit, S. Petrum, Oratione Do-
minicali tantum recitatà , conſecraviſſe, &
Miſſam celebràſſe, reliqua omnia deinde eſſe
addita. Sed ea de re legendus Bocquillot
Tractatu Hiſtorico de Liturgia lib. I. cap. 9.
qui etſi videtur paulèò propenſior ad Litur-
gias non modò Sanctorum Petri, Matthæi,
& Marci, ſed etiam S. Jacobi tamquam ſpu-
rias rejiciendas (quam tamen S. Jacobi Litur-
giam & aliquis quinti ſæœculi Scriptor, &
Concilium Trullanum Can. 32. commemo-
rat, ùt alibi diximus) ſibi nihilominus per-
Ua-

442² Sedtio II.

ſuadere non poteſt, Apoſtolos, eorumque
Succeſſores nil quidquam aliud Miſſam cele-
brando feciſſe, quàm ut Orationem Domini-
calem recitarent, Euchariſtiam conſecrarent,
eämque diſtribuerent. Loquitur eo loco
Bocquillot de S. Gregorio, ſed Cardinalis
Bonæ ſecutus ſententiam, nihil eorum atti-
git quæ modò diximus. Monet autem, S.
Gregorii auétoritatem non ita accipiendam,
ut S. Pontifex ſignificare voluerit, in Chri-
ſtianorum Conventibus ad Sacrificium nihil
aliud fieri conſueviſſe, quàm ut Oratio Do-
minicalis diceretur, conſecraretur, & com-
municaretur: idque probat auctoritate D.
Pauli, qui in Epiſtolis jubet Fideles verſari
in Pſalmis, Hymnis, Canticis, Orationibus,
precationibusque pro omnibus hominibus,
ac pro Regibus: denique concludit, etiamſi
Apoſtoli nullam Liturgiam condidiſſent,
magisque tutum putaàſſent per Traditionem
Epiſcopis, quos conſecrarent, ſuam tradi
docGrinam, id tamen non diu perdurare po-
tuiſſe; quamobrem aut paulò poſt mortem
Apoſtolorum, aut fortaâſſe etiam dum vive-
rent, Liturgiam conceptis verbis eſſe condi-
tam ad Sacrificium; quam tamen non ex 1o-
la Dominicali Oratione & Conſecratione con-
Hlatam fuiſſe apparet ex Juſtini Martyris Apo-
logia 2. qui ſcribit, in Chriſtianis Conven-

tibus non modèò quantum poſſet, legi 6en.
ue⸗

citat
Oe
Orar
une
in
N eha
mn
unie,
ng

.

—

umgte
meel⸗
Domun.
Atlen
60 W
dons
unt
Nem, 3
ſencan
Ci
UlN i
gohe⸗
Kc.
lnte
5 Fetir
fonbo
inin
tyen
Hcen
Alte⸗
un
Awen⸗
Ne.
echr
Unal
cort⸗
Grn
e

—,

De Sucrifrio Miſe. 443

ſueviſſe ex Apoſtolorum ſcriptis & Prophe-
tarum, & poſt eam lectionem ab Epiſcopo
haberi ſermonem ad populum; ſed etiam
Sacerdotem qui celebraret, aceepto Pane &
Calice, ubi vinum eſſet cum aqua mixtum,
æterno Patri nomine Filii & Spirits Sancti
Sacrificium offerre, debitas Sanctiſſimæ Tri-
nitati laudes tribuere, multumque temporis
in agendis grariis & precationibus conſume-
re: diu gratias agit, populo ſucclamante:
Amen. Sed hactenus ſatis: jamque eò, un-
de longiùs fortàſſe, ſed non inutiliter digreſſi
ſumus, tandem redeamus.

Oratio Dominicalis elatd voce diciur in Miſſa;
cur in Oficio item ut Symbolum recitetur
ſubmiſsd voce.

Sacerdos Dominicam Orationem elatâ re-
citat voce; cujus rei Belletus lib. de Divinis
Officiis cap. 120. poſtquam obſervavit eam
Orationem in cheio ſubmiſsà dici voce,
hanc affert rationem: Cium Dominica Oratio
in Prima dicatur voce ſubmiß, altä &* expreſ-
5sdà eadem pronuncietur in Mißa, ut vel eo pacto
adbortentur, qui in fraterno ſunt odio, & ad
concordiam diſeordes excitentur antequam com-
municent. Potior fortaſſe videri poteſt ratio
ſumpta ex Arcani diſciplina, juxta quam ne-
Jue Oratio Dominica, neque Symbolun in.
Publi⸗

444 Sestio II.

publicis conventibus recitabantur, in quibus
eſſe poterat aliquis Infidelium, vel Catechu-
menus. Neque verò Orationem Domini-
cam, aut Symbolum priùs Catechumeni do-
cebantur, quàm ſatis inſtructi & ad baptiſmma
ſuſcipiendum probati in Claſſem Competen-
tium commigraſſent. Ante porrò quàâm
Baptiſinum iuſciperent, Orationem Domi-
nicam & Symbolum publicè recitabant; ex
quo illa originem trahunt, reddere Gmbo-
Ium, reddere Orationem Dominicam. Ex qui-
bus omnibus quivis facilè intelligat, quam-
obrem in Officio ſeu Horis Canonicis ſub-
miſsã, in Miſſa elatà voce Oratio Dominica
recitaretur. Infideles enim & Catechumeni
Horis Canonicis adeſſe poterant, huic verò
Miſſæ parti, ùt alibi diximus, non pote-
rant, ſed poſt Evangelii explanationem Ec-
cleſià pellebantur. Id etiam confirmatur
conſuetudine Monachorum S. Benedicti, qui
Pater noſter ad Laudes & Veſperas elatâ vo-
ce recitant; quia divina canunt officia tan-
tummodò coram iis, qui ſunt è Familia Mo-
naſterii.

Orationem Dominicalem in Græcorum Miſa
olim etiam populus cum Sacerdote recitabat.
lem ritus olim in Eccleſia Gallicana.
Teſtatur S. Gregorius Magnus l. 7. Epilſt.

64. Indict. 2. Orationem Dominicam ir ni
2

dbn
ſe:
no
Jue
Vata
Mee
cum
coltce
lavit
ter
lum
10
Omn
recit
ſt 4
oli⸗
s e
Perſi
appere
uen
luche
Nam
in.
Mnen
eg
ur
leſig

De Sucrifcio Miſſe. 44 5

ſa Græcorum non à Sacerdote ſolùm, ſed
Ctar. ab univerſo etiam Populo recitari conſueviſ-
iii. ſe: Dominica Oratio apud Oræcos ab onmmi Po-
meh. BPulo dicitur; apud nor verò à ſolo Sacerdote; id-
beh que non in ſolemni tantùm, ſed etiam in pri-
Gu⸗ vVata Miſſa, ùt colligitur ex vita S. Joannis

8K Eleemoſynarii Epiſcopi Alexandrini, qui
m cum principem quemdam virum vellet in

n Dn . Ak.
concordiam cum inimico ſuo Treducere, cu-

un,¹ ravit ut privatæ Miſſæ ſuæ adeſſet, cui præ-
eHn⸗ ter Sacerdotem, Miniſtrum, & principem
Uu illum virum nemo quisquam aderat. Cùm
id ad Orationem Dominicam ventum eſt, quam

„omnem juxta eorum temporum diſciplinam
Dme recitabant, S. Joannes Miniſtrum tacere juſ-
m ſir, cùm ad ea Pergeniſſet verba dimitte nobis
eo debita noſtra, atque illinc abire; cumque ſo-
n lus cum eo primario viro remanſiſſet, illi
perſuaſit, ut ſuum inimicum in gratiam re-
ciperet: Fecit Miſſas in Oratorio JNuo, nullum
babens niſi Miniſtrum ſuum. Cum ergo ſancta
benediviſet Patriarcha, & Oratione, Domi-
nicam inchodſſet, cæperunt dicere tres tantum
ili⸗ Pater noſter. Et cum berveniſſet ad ſer-
monem, quo dicitur, Dimitte nobis debita no-
Rra &. innuit Jomeſtico Patriarcha, ut taceret.
m luit ergo, * remanſit Princeps ſolus. Ec-
“ cleſiæ Græcæ diſciplinam Gallicana etiam ali-
u, quanto retinuit tempore, cujus rei ex quo-
ne dam S. Martini miraculo deſumitur argu-

un, men-

446 Sectio II.

mentum. Rem narrat Gregorius Turonenſis
lib. 2. De Miraculis illius Sanéti cap. 30. Qud-
dJam die Dominicä, dum Miſſarum ſolemnia ce-
lebrabantur (muta quædam fœmina) cum reli-
quo populo ſtabat. Factum eſt autem, cum Do-
minica Oratio diceretur, hæc aperto ore cæpit
unctam Orationem cum reliquis decantare. De
hac Eccleſiæ Græcæ diſciplina legendus Mar-
tene de antiquis Eccl. Ritibus Iib. r. cap. 4.
art. S. num. 27. & de Gallicanæ Eceleſiæ con-
ſuetudine vide Mabillonum lib. I. de Litur-
gia Gallicana cap. 5. num. 22. In fine Ora-
Hionis Dominicæ Sacerdos ſubmiſsà voce di-
cit Amen; etſi abeſt à Sacramentario S. Gre-
gorii edito à Menardo, ob eam fortaſſe ra-
tonem, quia Orationis Dominicæ continua-
tio quædam eſt, quæ proximè ſequitur,
Oratio, Libera nos, ac deſinit in Amen di-
cendum à Miniſtro: nam Pater noſter apud

Evangeliſtas clauditur voce Amen; quam-

obrem Eccleſia etiam in Miſſa per eam vo-
cem terminandum exiſtimavit, quæ vetus
eſt conſuetudo, cujus meminit noni ſæculi
Scriptor Florus, ùt obſervat le Brun tom. I.

Pag 569.

Enpli-

Menlt
nigce
unnl.
dnhe
e l
. D
lwll
c
ſec
eUn.
ee
el
Nlen
Chotoe
Ccuin
Amen
lruu
WS

1*
I,

N
ont

6

De Sacrifcio Miſce. 447

——

Explicatui Oratio, Libera nos. A Ritualh-
Nis appellätur Emboliſinus. In ea olim licohat
alios Sanctos cmmemorare. B. Petrus non pri-
mus ad Apoſtolatum vocmtus. PEeſtivitas S. An-
dreæ olim d ſummo Pontifice pari Jlemni-
ate celebrabatur ac Fiſtum G. Petri.

Jam verò in Oratione, Lilera , Sa-
cerdos Dominum precatur, ut nos liberet
ab omnilbus malis præteritis, quæ ſunt pecca-
ta, praæſentibus, quæ ſunt variæ tentationes,
quibus ad peccandum impellimur, futuris,
quæ ſunt pœnæ peccatis debitæ, ſive tem-
Porales ſint, ſive æternæ. Orat enim ut
nobis pacem largiatur: Da bropitius pacem in
diebus noſtrig; neque enim cum peccato ve-
ra poteſt eſſe pax. Mon & bax impiis, di-
cit Dominus Iſaiæ cap. 48. ac de ejusmodi
Pace præclara & miranda ſunt, quæ ſcripſit
D. Auguſtinus de Civit. Dei lib. 9. Cap. 11.
& ſeq. Quia verò in hac Oratione diſertè
nominamus mala, à quibus petimus liberari
idcirco hœc Oratio à Ritualiſtis Græcàâ voce
dicitur Emtolifßmus. In hac eâdem Oratio-
ne confugimus ad B. Mariam ſemper Virgi-
nem, Sanctos Apoſtolos Petrum & Paulum,
Andream,; & cæteros omnes Sanctos. Li-
cebat olim Sacerdoti celebranti quoslibet alios

Sanctos adjicere: Aliorum Sanctorum nomina
F f

ARlt=

448 Sectio Il.

mmumerare non debemus, niſi quos in Canone
invenimus antiquitus deſeriptos, excepto poſt Pa-
ter Noſter in illa Oratione, Libera nos, ubi juxta
ordinem quorumlibet Sanctorum nomina inter-
numerare poſſumus; verba ſunt Micrologi cap.
13. In Codice Tiliano ol S. Andream San-
i Gervaſius & Protaſius, & juxta Ambro-
ſianum Ritum S. Ambroſius nominantur.
Atque hic S. Andreas ideo nominatur, quèòd
primus ad Apoſtolatum vocatus fuit, ùt con-
ſtat ex Evangelio Joannis. Ipſe enim pri-
mus Chriſtum repererat;, ad quem Petrum
fratrem ſuum adduxit. Quidam ex Patri-
bus putant Petrum fuiſſe primum ad Apo-
ſtolicam dignitatem vocatum. Cypriauus
Epiſt. 71. Petrus, quen primum Dominus ele-
git, O' ſitper quen cdificavit Eccleſiam ſuam.
Et S. Gregorius lib. 2. in Ezechielem Homil.
6. alias 18. Ad memoriam vevoea Petrum,
quòd primus ad Apoſtolatum vocatus ſit. Se
tamen hi Patres non ita intelligendi, quali
exiſtimaverint, ad Apoſtolatum vocatum
fuiſſe Petrum priorem temporeé, ſed ſupra
cæteros Apoſtolos & Eccleſiam univerſam
fuiſſe conſtitutum. In antiquo Ordine Ro-
mano 1I. apud Mabillonum in Muſæo Itali-
co pag. 152. habetur, Romano Pontifici 8.
Andreæ Feſtivitatem non ſecus ac ſolemni-
tatem B. Petri eſſe celebrandam, & officium

partim apud Altare S. Andreæ;, Partim an
Sancti

dancl
de⸗
Runn
le he
as
Pran
Præ
hab
Ach
Cor
m
ſole
401

ie

ilig

—
1Cunt
l
in
n iter.
oncn
tenn
4 ohr⸗
lninan.
r, 6
,itc
ehumß
a eu
N
n
Ghir
Mnue
enb

De Surrifcio Miſte. 449
Sancti Petri recitandum: Ze LFeſtivitate & An-
dreæ debet eſſeᷓ Dominus Pontifex ecum ommihus
ſeholis ad Santtum Andream in Vaticano, ibi-
que honorificèò ſicut in Feſtivitate & Petri Veſpe-
Tas & Vigilias celelrave; Matutinum verd ad
Pratrem ejus facere, id eſt ad Altare §. Petyi.
Præclara & prorſus tenera oratio eſt „ quam
habuir Pius II. cùm S. Andreæ Caput ſibi ex
Achaja miſſum excepit, quæ extat in ejus
Commentariis lib. 8. Pag. 35 7. Adveniſti tan-
dem o Jaeratiſſimum 5* onoratiſſimum & Apo-
Roli caput. Turcarum te tus ſede furor expulit.
Ad Fratrem tuum Apoſtoloxum Principem con-
Ffugiſti exulans. Mon deerit Germanus tuus
ih, c. Wepotes tui ex Fratre KNomani omnes
72 veluti Patruum Patremque Juum venerantur,

colunt, obſervant, & tuo ſe uti batrocinio in
conſpectu magni Dei non dulitant.

Actiones quæ conjunguntur cum ea Oratione.
Quid eæ ſignificent.

Plures hic à Sacerdote a Riones fiunt. An-
tequam incipiat Orationem Lilera nog, Pa-
tenam, quæ jacebat ſub Corporali, manu
dexterà apprehendit inter digitum indicem
& medlium, eamque verticalem tenet ſuper
Altare; in Miſſis verò, quæ cantantur, Sub-
diaconus Patenam velo involutam tenet ab⸗
Offertorio usque ad finem Orationis Domi-

2 nicæ,

45⁵6 Sectio II.
nicæ, quam tunc evolutam Sacerdoti tradit
ſuper Altare; quæ cæremonia in Pariſienſi
Eccleſia non à Subdiacono, ſed ab Acolytho
peragitur; in quibusdam aliis Eccleſiis uſus
invaluit, ut antequam Patenam ſuper Altare
velo nudatam Diaconus ponat, eam Populo
oſtendat. Ubi Sacerdos ad ea verba perve-
nerit, Et omnibus Sanctis, ſibi à fronte ad
pectus Crucis ſignum ducit, & ad ea verba,
in diebus noſtris, Patenam oſculatur; cùm au⸗
tem dixerit, ab omni perturbatione ſecuri, Ca-
licem diſcooperit, & genuflectit. Natalis
Alexander lib. 2. Theolog. Dogmat. & Mo-
ralis cit. art. 6. num. 10. ait, Ritum hunc a
pium ſanctarum mulierum officium referri,
quæ emerunt aromata, ut venientes ungerent
geſum; & valde mane und Sabbathorum vene-
runt ad monumentum orto jam ſole, & dice-
bant adinvicem: Quis revolvet lapidem al oſtio
momumenti? Patenam enim hujus lapidis eſſe
Symbolum; ſibique Crucis ſignum Sacer-
dotem facere, ut annunciet, per Crucem,
& per hoc Sacrificium pacata eſſe omnia in
Coœlo & in Terris; patenam oſculari, ut
oſtendat Chriſtum deſiderio ſatisfeciſſe ſan-
ctarum mulierum, quibus obviam occurrit,
& ſalutavit dicens: Avete; illæ autem in ge-
nua provolutæ Chriſti amplexæ ſunt pedes,
ae fortaſſe, quod veriſimile eſt, oſculatæ.

Alia

acti

g
üpe
Nul
lim
eſt
ſbie
1ono⸗
ue
1S 1
uos
ſlian
in N
o,
a6
drnt
tom.
lecſe
un

Ntitkd
Miſenl
Colytko

Nr M
Konnt
renn
cime
ln,
NS
nh
1
Nnun

De Saecrificio Miſſeæ. 45⁵51

Alia ratio ritüs detrabendi velum patenæ ducta
ex naturali ſerie actionum.

Myſticam hanc explicationem nos mini-
mè explodimus. Ejus tamen ritũs rationem
afferemus, quæ ex naturali deducitur ſerie
actionum, quæ partim geſtæ ſunt, partim
geruntur. Patenâ ad Offertorium opus eſt,
ſuper quam panis conſecrandus imponatur.
Poſt panis ſeu hoſtiæ oblationem Patena ſta-
tim Corporali ſupponitur, eâ enim nihil opus
eſt usque ad Communionem; hinc eſt, quèòd
in Miſſis privatis Sacerdos eam Corporali
ſubjicit, & in Miſſis cantatis traditur Subdia-
cono, qui eam velo involutam teneat. At-
que inde fir, ut cùm dicit Sacerdos Libera
nos qucæſumus Domine, appetente tempore,
uo ſ⸗ communicet, & adſtantibus Euchari-
iam præbeat, ubi patenâ opus eſt, ipſemer
in Miſſa privata, eo quem oſtendimus mo-
do, Patenam prehendit, in Miſſa verò can-
tata Subdiaconus Sacerdoti eam tradit cele-
branti. Vid. Pouger Inſtitut. Catholicar.
tom. 2. pag. 870. ubi illud etiam obſervat, in
Eccleſüis, ubi mes eſt, ut Diaconus Pate-
nam Populo oſtendat, idcirco id fieri, quo
ad Communionem populus invitetur. Jam
verò Sacerdos Patenà ſibi Crucis ſignum du-
eit, eimque oſculatur, quia Patena inſtru-
f 3 men⸗

4 52 Sectio II.

mentum eſt pacis, & vas ubi ſacra ponitur
Euchariſtia, quæ Chriſtianorum eſt pax; ea-
que utitur ad ſignum ſibi Crucis faciendum;
per Crucem enim Chriſtus ea omnia disje-
cit, quibus pax noſtra perturbatur: e t
pax noſtra &. Solvens inimicitias in carne ſua;
inquit Apoſtolus ad Epheſios; ideo verò pa-
tena hoſtiæ ſubjicitur, quo faciliùs tolli poſ-
ſit hoſtia jam jam frangenda, ùt mox dice-
mus. Vide le Brun tom. I. pag. 571.

De infractione Hoſtiæ.

Miſſa procedit, & Sacerdos factà genu-
flexione ſurgit, manu ſumit Hoſtiam, quam
ſupra Calicem tenens utrâque manu bifariam
frangit dicens: Per eumdem Dominum noſtrum
Jeſum Chriſtum Filium tuum. Dimidium i-
lud Hoſtiæ, quod habet in dextera, ponit
ſuper Patenam, & ab altero dimidio, quod
reliquum habet in ſiniſtra, fragmentum de-
trahit dicens, qui tecum vivit d& regnat in uni-
tate Siritüs Sancti Deus. Quibus prolatis
verbis dimidium illud Hoſtiæ cum altero
jungit, quod poſuit in patena, ac manu dex-
terà fragmentum illud tenens ſupra Calicem
elatà dicit voce: Per ommia ſæcula ſæculorum;
Miniſter reſpondet: Amen; Tum Sacerdos
ipſo fragmento terna Crucis ſigna ſupra Ca-

licem ducit dicens: Pax Domini ſit ſemper vor

biſcunn

iſun

n
Cile
.onſe

eſu

tern

on

I
ſedi
lerte
Gamm
Cali
dioe
thol
eſſe

kri
ſtiæ

gr
de EH
lemni

40

Ponin
zet
Endun;
iu⸗
Vnen
Uei
ol
r

De Sacrificio Miſſæœ. 45⁵53

biſeum; miniſter reſpondet: Et cum ſpiritu
tuo. Denique Sacerdos fragmentum illud in
Calicem immittit dicens: Hæc commixtio c&α
conſecratio Corporis & Sanguinis Domini noſtri
Jeſu Cbriſti fiat accipientilbus nobis in vitam æ&-
ternam. Amen.

Formula Ambroſiani Ritüs in fractura Hoſtiæ.

In noſtra Rubrica legitur: frangitur Hoſtia;
ſed in Liturgicis Rits Ambroſiani libris in-
ter formulas, quas habet Canon, eſt quæ-
dam ejusmodi: Corpus tuum frangitur Cbrifte,
Calix benedicitur; quibus nonnemno non me-
diocriter eſt commotus. Eſt enim Fidei Ca-
tholicæ dogma, integrum Chriſti corpus
eſſe in quoliber Hoſtiæ fragmento, inte-
rũmque à Fidelibus ſumi in quacumque ho-
Rir Particula:
A Jumente non conciſus,
Won confractus, non diviſus,
Integer accipitur.
legit Romana Eccleſia in D. Thomæ Hymno
de Euchariſtia, qui canitur in Miſſa in ſo-
lemnitate Corporis Chriſti.

Aätum de ea formula expungenda à Canone.
Cum typis iterum imprimendum eſſet

Miſſale Ambroſianum, fuêre viri probitate
Ff 4 &

45⁵4 Sectio II.

& zelo præſtantes, qui petebant, ea verba
& Canone Ambroſiano expungi: quibus Jo-
ſeph Antoniussaxius Ambroſianæ Bibliothe-
cæ Præfectus Epiſtolà Mediolani editâ ann.

1731. vehementer reſtitit, ne quidquam

Commutaretur.

Ea formula propugnata & retenta. Dukta AN

Profeſſione Pidei Berengarii in Concilio
AJub Micolao I

Digna eſt ea epiſtola ſacrà eruditone re-
ferta, quæ legatur; nihil enim auctor præ-
termiſit, ut ex veteribus Eccleſiaſticis mo-
numentis probaret, eam formam loquendi
fuiſſe adhibitam, Corpus Chriſti frangitur:
nam Profeſſionis Catholicæ formulam eſſe
obſervavit; quam Berengario præſcripſit
Humbertus Cardinalis, quamque ipſe Be-
rengarius recitavit in Concilio centum &
tredecim Epiſcoporum anno 1159. Præſi-
dente Nicolao II. ſummo Pontifice: Con-
ſentio &. Panem & Vinum, qucæ in Altari
ponuntur, poſt Conſecrationem non ſolum Sacra-
mentum, jed etiam verum Corbpus & angui⸗
nem Domini noſtri Jeſu Chriſti Gt, & ſenfita-
liter non ſolim Sacramento, ſed in veritate g-
nibus Sacerdotum trattari & frangi, & Eide-

broſianam Eccleſiam ex hac Berengarii Pali-
nodia

lium denribus atteri. Contendit autem, Am-

d
n
tra
ila

que
ten
39
nan

ſri
Alr

vin
ſtar
co
den
en
der
F
ubi
libn
ni
lilhi
Danis
,
tr,
imn

AVerbe
dls .
blotk.
lm

idn

Miln

votſre
os
uen
hyr
lume
“

elmn

De Surrificio Mißſe. 455

nodia ac Fidei Catholicæ Profeſſione verba illa
traxiſſe, Corpus tuum frangitur COhriſte. Verba
illa denique ex PontiGcali Romano expendit,
quæ profert Epiſcopus in Benedictione Pa-
tenæ: Oremus fratres dilettiſzmi, ut divinæ
gratic benedictio conſecret, ac ſanctiftet Pate-
nam ad confringendum in ea Corpus Domini no-

ſri Jeſu Cbrißi.

DAecidentia àr appellantur d Conftantienſt, ſeu
ecies àt Tridentina Gmodo, remanent
poſt Conſecrationem.

Factà Conſecratione remanent Panis &
vini quantitas, color, & ſapor, quæ in Con-
ſtantienſi Concilio accidentia vocantur, &
communiter ita loquuntur Theologi: Acci-
dentia panis non remanent ſine ſuljjecto in Sacra-
mento Altarig, qui fuit Wiclefſi error in eo-
dem Concilio damnatus; & in Tridentina
Synodo ſpecies appellantur ſeſſ. r 3. Can. 2.
ubi anathemate damnat, qui negaverit mira-
hilem illam 87 ſingularem converſionem totius
Hulſtantiæ panis in Corpus, & totius ſulſſtantiæ
vini in Sanguinem, manentibus qumtaxat Wpe-
ciebus panis & vini. Poſt conſecrationem
Panis re ipsãà ſub illis accidentibus ſubeſt Cor-
Pus, ſanguis, anima, & divinitas Domini

noſtri Jeſuù Chriſti. Non eſt ibi ampliùs ſub-

ſtantia panis; remanent accidentia ſeu ſpecies
. Ff 5 ſine

456 Sectio II.

ſine ſubjecto Tubſtantiali, ut loquuntur Scho-
laſtici, qui adhuc inter ſe digladiantur, utrùm
remaneant, necne ſine ſubjecto accidentali.
Thomiſtæ enim docent ſaporem, gravita-

tem, colorémque panis & vini quantitati in-

eſſe tamquam accidentali ſubjecto.
Confoſſio Berengarii à D. LTloma explicata.

Quà conſtabilità doctrinà, formula Am-
broſiani Canonis, Corpus tuum frangitur
Chriſte, facilè explicari poteſt. D. Thomas
3. Par. Quæſt. 77. art. 7. quæſtionem propo-
nit, Urrum ſpecies ſacramentales Frangantu in
boc ſacramento; & reſpondet affirmando. Ter-
tio autem loco ira ſibi objicit: Husdem vide-
tur eſſe manducari, frangi, &α maſticari; ſed
verum Corpus eſt quod manducatur, ſecundum
ilud Joannis 6. Qui manducat meam carnenm,
& bilit meum ſanguinem; Ergo Corpus Chriſti
t, quod frangitur, & maſticatur. Unde &
in Confoſſione Berengarii dicitur: Conſentio ſan-
&‿ Romanæ Eccleſice, corde && ore profteor,
panem & vinum, quæ in Altari ponumur, Po
Conſecrationem verum Corpus W Sunguinem
Chriſti eſſe, & in veritate manibus Sacerdotun
zractari, frangi, & Pidelium dentibus atteri:
Non ergo fractio debet attribui ſacramentalibus

ſpecieluũs. Cui objectioni in hunc modum
reſpondet. Ad tertium dicendum, quòd illud

quo

—

lon
ion
lute
inſ
C
R
lit⸗
mun
uu
ſim

ent

M⸗

ſoſer⸗

r
ur⸗

1
Chri
ma
niſt
gue
ſe 8
Vimn
nit:
.

cho.
rrn
nd
unkr
lati

m.

M.

hngin

RonA

ro⸗
urn
) Te.

De Sacrificio Miſſæ. 457
guod manducatur in propria ſpecie, ipſum &
Frangitur &α maſticatur in ſua ſpecie. Corpus
autem Cbriſti non manducatur in ſua ſpecie, ſed
in ſpecie ſacramentali; unde C& Juper illud Jo. 6.
Caro non prodeſt quidjuam, dicit Auguſtinus:
Hoc eſt intelligendum ſecundum illos, qui carna-
liter intelligebent. Carnem quippe ſic intellexe-
runt, quomodo in cadavere dilaniotur, aut in
macello venditur. Et ideo ipfum Corpus Chri-
ſti non frangitur niſi ſecundum ſpeciem ſacra-
mentalem. Et hoc modo intelligenda eſt con-
feſſio Rnezger , ut fraöétio & attritio dentium
referatur ad ſpeciem Sacramentalem ſul qua ve-
rè eſt Corpus Cbriſti.

Revera non Corpus Chriſti, ſed ſpecies frangun-
tur. Sed dici poteſt frangi Corpus Chriſti
communicatione idiomatum.

Incorruptibile & impaſſibile eſt Corpus
Chriſti, & totum eſt ſub qualibet vel mini-
ma parte, quod fracturæ non convenit; nec
niſi accidentia ſeu ſpecies frangi poſſunt. At-
que juxta hanc doctrinam D. Thomæ Eccle-
ſia in eodem Hymno, quem ſupra memora-
vimus, in Feſtivitate Corporis Domini
canit: U
Pratcto demum Sacramento cg,
Wulla rei ſit ſeiſſura,
Sola ſigni Ft fractura,

Qua

45⁵8 Sebctio II.

Oua nee ſlatus nec ſtatura
onati minuitur
ubi vox ſigni Sacramentalem ſpeciem ſignifi⸗
cat. Itaque ſi accuratè & Theologicè loqua-
mur, non eſt dicendum: Frangitur Corpus
Chriſti, ſed franguntur ſpecies: quamquain
Theologicè etiam dici poteſt: frangitur Cor-
pus Chriſti; nam etiam in Euchariſtia idio-
matum communicationi locus eſſe poteſt, ut
idem advertit Saxius in ſua Epiſtola, & an-
tea jam obſervaverat juveninus de Sacramen-
tis Diſſert. 4. Quæſt. 4. de Euchariſtia ùt eſt
Sacramentum cap. 4. Propter intimam && mi-
rabilem ſpecierum cum corpore Chriſti conjunætio-
nem communicatio idiomatum aliquo modo locum
habet in Eucbariſtia, ita ut abtiones externæ,
quæ ſunt circa ſpecies, tribuantur rebus, quc B,
Zis continentur; quemadmodum ( Jervat delitd
proportione) duæ hbumanæ tantum naturæ pro-
vis conveniunt, de Filio Dei propter unionem
ppoſtaticam dicuntur.

Qui corpus exiſtimant non eſſe niſi magnitudi⸗
Tnem, tiis difficile eſt totam hanc rem ex-
Plicare. .
In hunc igitur modum explicatur illud in
Ambroſiana Liturgia, frangitur Corbut Chbri-
ſti; quod in aliis etiam Eccleſiaſticis monu-

mentis occurrit. Neſcimus autem;, utrun
atis

„

/

lf
Ne.
Gnn
alen
601
ide⸗
K
Kan⸗
tner⸗
1id
1Gn
Luun
gent
tiN
eſt
n

De Sabrifrtio Miſſe. 459
ſatis feliciter remm expediant, qui corporis
naturam ponunt in magnitudine, nec vera
& abſoluta aecidentia admittunt, diſtincta à
materia: nam juxta Catholicam Fidem con-
ſitentur, poſt Conſecrationem jam non am-
pliùs remanere panis & vini ſubſtantiam, ſed
ſpecies, magnitudinem ſeilicet colorem;
figuram, ſaporem; contendunt verò Deum
per ſe & proximè in noſtros ſenſus agere;
& coram Pane Kuchariſtico eaſdem modifi-
ceationes in anima noſtra & impreſſiones ope-⸗
rari, quas ipſe panis ante Conſecrationem
operabatur; & adhuc ſi ad Ppriſtinam reſti-
tueretur ſubſtantiam, operaretur. Novimus
eos reſpondere; Corpus Chriſti non frangi
per fractionem in ſe; eſſe enim incorrupti-
bile, impaſſibile, & totum ſub qualibet par-
e; poſſe tamen frangi ber fraäétionem d ſe;
Perinde ac ſi fracto corpore humano, in ejus
membris fractis & diviſis vellet Deus ratio-
nalem animam conſervare quo caſu ratio-
nalis quidem anima non divideretur in ſe ipſa;
ſed à ſe ipſa divideretur localiter; propterea
quòd, ut dicunt, non Jam eſſet in continuo
quodam ſpatio totali rzere Jed in pluribus
Spatiis ſeparatis totali il comtinuo &τρuivalenti-
us. Sed aliis non ſatisfacit hæc reſponſio.
Cùm enim Euchariſtia ſit Sacramentum Per-
manens, duabus neceſſariò conſtare debet re-
bus, quæ ſimul Permaneant, & quarum Ada
en-

460 Sebétio II.

ſnſibilis ſit, quod ſi ſpecies ex parte Ho-
ſtiæ conſecratæ non ſunt aliquid reale, il-
lud inferunt, fractà in plures partes Hoſtia,
fracturam, quæ realis eſt, in ipſo Chriſti
Corpore fieri; nihil enim aliud quidquam
eſſe reale ex eorum doctrina, in quo fieri
fractura poſſit, quod ſana reſpuit Theologia,
ùt jam explicuimus. Huc accedit, quòd ſæ-
culo 12. orta controverſia, cui occaſionem
dedit Palinodia Berengarü, utrùm, cùm fran-
gitur & in plures partes dividitur Euchari-
ſtia, ſpecies, an Corpus Chriſti frangantur;
quibusdam autem cum Petro Abailardo con-
tendentibus, ſpecierum tantummodo fieri
fracturam', contra Valtero Monaſterii Pari-
ſienſis S. Victoris Abbate, & Abaudo itidem
Abbate docentibus, fracturam & diviſionem
fieri in Corpore Chriſti, non ad poſterio-
rem, ſed ad priorem ſententiam Eecleſia vo-
luit accedere.

Hoſtiæ fractura fit ex ipſas Cyriſti Domini inſtitu-
tione Euchariſtiæ. Liturgice omnes habent
fracturam hoſtic.

Sed hæc obiter dicta ſunto. Igitur ad in-
ſtitutum noſtrum regredientes dicimus pri-

mè, frangi hoſtiam, quia Dominus Jeſus in

inſtitutione Euchariſtiæ accepit panem in ſan-

tas manus ſuas, benedixit, fregit, dedit-
que

Gve
me
Iner

ca

Gln
Jos
go
tia

0n

un
Iun

non

om
(yen

ku/

iunn

7
dli,
rlti
an
oler
l
dlr.
Onen
run.
chn.
ng
locn.
fen
ir.
icen
Conen
Olere
un

4
.

in
Nh

nin

.

=
=

=

De Sacrifcio Miſſee, 461

que Diſcipulis ſuis dicens: Hoc eſt Corpus
meum: idque juſſit Apoſtolos in ſii facere
memoriam. Proinde in Actis Apoſtolicis
Cap. 2. ſcriptum eſt, Fideles perſeverare con-
ſueviſſe in communicatione fractionis banis. Et
D. P'aulus I. ad Corinth. cap. 10. alt: Panis,
quem frangimus, nonne participatio Corporis
Domini eſi “ nullaque Liturgia eſt, in qua
Hoſtiæ fractura non præſcribatur.

De fractura Hoſtiæ apud Græcos & Mozara-
bes. De eadem penes Latinop. Kitus antiguus,
cujus extant reliquiæ in Miſſa Romani Pon-
tihicis, &in Conſecratione
Epiſcopi.

Secundo loco dicimus, juxta conſuetu-
dinem Græcorum Hoſtiam dividi in partes
quafuor, quarum alteram ſumit Sacerdos,
qui celebrat; altera diſpertitur populo; ter-
tia reſervatur infirmis; quarta denique in Ca-
licem immittitur, & cum Chriſti Sanguine
commiſcetur. ui Mozarabum ſequuntur
ritum, Hoſtiam dividunt in Partes novem,
quarum cuique alicujus ex Chriſti Myſteriis
nomen imponunt. Primam Incarnationem
nominant; ſecundam Mativitatem; tertiam
Circumciſionem; quartam Trangigurationem,

ſeu Apparitionem; quintam vocant Paſſionem;

ſextam mortem; ſeptimam dicunt RKeſurrectio.

Ueim;

462 Sebtio II.

nem; Octavam appellant Gloriam Chriſit in
Cælo; nonam denique Jeſu Chriſti Regnum,
cùm veniet judicaturus vivos & mortuos.
Oecidentalis Eccleſia Hoſtiam dividit in par-
tes tres, quarum unam in Calicem injectam
Sacerdos ſumit cum ſanguine; reliquas duas
ſumit ſeorſum à Sanguine, qui Calice conti-
netur. Atque hæc eſt diſciplina, quæ inva-
luit, neque tamen idem ſemper eſt factita-
tum; olim enim Hoſtia in tres dividebatur
partes, quarum una immittebatur in Cali-
cem, alteram manducabat Sacerdos; tertia;
quia qui conſecrabatur panis, major erat &
latior, quam quo nunc utimur; in plures
frangebatur particulas adſtantibus, vel infir-
mis communicandis; cujusmodi Ritũs etiam-
num extant in Miſſa ſolemni ſummi Pontifi-
cis quædam veſtigia, & in Miſſa quæ cele⸗
bratur in Conſecratione Epiſcopi. Summus
Pontifex, cum ſolemniter celebrat, Ho-
ſtiam in partes dividit tres; ex his unam im-
mittit in Calicem; ipſe ſumit alteram; ter-
tiam in duas dividit particulas, commum-
candis Diacono & Subdiacono: in Epiſcopi
autem Conſecratione, Epiſcopus conſecra-
tus Hoſtiam in tres partes dividit, quarum
unam injicit in Calicem; alteràâ ipſe ſe, ter-
tià Epiſcopum qui conſecratur, communicat,
ut videre eſt apud Card. Bona Rer. Liturgic.
lib. I. Cap. II. n. 5. & lib. 2. cap. 15. num à.

run
intt.

nave
6.
Roftea
ſego
re li
atis
Tho
AIl
leſ
que
Ca.
i
ſorbe
Werc
,
cor
erir
Uilta
beo

A
Cymn,
Nrmos
üper.
edem
NsCs
e
im
llie
ebaen
10.
Ei
teub
el Un.
8elul
Poent
uec
Dblm
Nt, 5
ONN

V De Saoriſicio Miſſe. 463
& in Pontificali Romano De Conſecratione

Epiſcopi.

Rationes imſticæ dividendi Hoſtiam in tres
bartes.

Tertiò, plures rationes myſticas ſacro-
rum Rituum Scriptores afferunt, cur Hoſtia
in tres partes frangatur, quas vide apud S. Bo-
naventuram Tract. de Expoſit. Miſſæ cap. 4.
§. && antequam, Ernulphum Epiſcopum
Roffenſem in Epiſt. ad Lambertum in Spici-
legio Dacherii tom. 2. Hugonem de S. Victo-
re lib. 2. de Sacramentis cap. 10. Nos verò
ſatis eſſe putamus, quæ hac de re ſcripſit D.
Thomas, afferre. Itaque 3. Par. quæſt. 83.
art. 5. ad octavum, ſecutus Can. Triforme
de Conſecrat. Diſt. 2. ait S. Doctor, Hoſtiam,
quæ immittitur in Calicem, ſignificare in
Cœlo cum corpore & anima eſſe Chriſtum,
B. Virginem, & ſi qui alii Sancti cum cor-
poribus ſunt in gloria; partem, quam ſumit
Sacerdos, innuere ambulantes adhuc in ter-
ra, qui Sacramentis utuntur, & ita paſſioni-
bus conteruntur, ut panis comeſus dentibus
atteritur; tertiam denique partem, quæ olim
in altari pro infirmis reſervabatur, ſignifica-
re eos, quorum corpora usque ad judicii
diem jacebunt in ſepulchro, animæ verèò
ſunt vel in Purgatorio, vel in Cœlo. Nec
Gg abſi-

464 Sebtio II.

ablſimmilis eſt explicatio Innocentii III. qui l. 5.
Myſterior. Miſſæ cap. 3. ita ſcribit. Una pars
eſt ipſum Caput, videlicet Chriſtus, qui & Ca-
put eſt & pars Corpori?. Altera pars ſunt illi,
quorum corpora requieſeunt in tumulis, & ani-
mæ regnant cum Cbriſto &e. TLertia pars in
Calicem ponitur, ſignifcans eos, qui adhuc in
Paſſione conſiſtunt, donec ab hac vita migran-
tes ad Cuput ſuum tranſeant, uli nec moriantur
ampliuùs, neque ullatenus patiamur. Addit D.
Thomas, obſoleviſſe ætate ſuà conſuetudi-
nem reſervandi usque ad finem Miſſæ ter-
tiam Euchariſtiæ partem, eamdem nihilomi-
nus ſtare ſignificationem: Hic tamen Ritus
non ſervatur modò, ut ſcilicet una pars ſerve-
tur usque ad finem Miſſ, pProbter periculum;
manet tamen eadem ſignificatio partium. IIIud
etiam tradit D. Thomas, quosdam fuiſſe, qui
dicerent Hoſtiæ partem, quæ injicitur in
Calicem, eos qui adhuc vivunt in terris ſigni-
ficare; earum verò, quæ extrà Calicem re-
manent partes, alteram quæ reſervatur, ple-
nè beatos ſignificare quantùm ad animam
corpus, alteram quæ comeditur, ſignificare
cæteros. Vide Sylvium in 3. Par. D. Th.
quæſt. 83. art. 5.

Mr.

fri

Un.

ſem
lur
Ver
td⸗
git,
lupe
ſton
loe.
ſen
let,
ſ
Mam
in⸗
cen
ter

nn
eje

oſtin
lnno

lial ſ

lie

3

hofent
VCr
ril⸗
C

En

lnn
ud
erD
e⸗
Ger
W .

ekha
1
fann
trolg
Aon’

De Sucrifcio Miſſ. 465

Miſticæ ſignificationes trium ſignorum Crucis
cum Hoſtiæ particula ſuper Calicem, ante-
quam in illum immittatur.
Qartò, Sacerdos dicit: Pax Domini ſit
ſemper vobiſeum, atque ad hunc modum la-
lutat populum, ad quem idcirceo ſe non con-
vertit, quod in fractione Hoſtiæ ſit occupa-
tus, eique per meritum Hoſtiæ, quam fre-
git, ira benedicit, & tria Crucis ſigna ducit
ſuper Calicem, quibus vel innuitur Chri-
ſtum Jeſum tertià die ad vitam rediiſſe, ut
loc. cit. ad tertium docet D. Thomas: repræ
ſentatur Reſurrectio tertid die facta per tres Cru-
ces, quma Eiunt ad illa verba: Pax Domini ſit
ſemper vobiſcum; vel ſignificatur, Sanctiffi-
mam Trinitatem Chriſti Crucifixi animam
ejus corpori reddidiſſe. Et ideo (ait Inno-
centius III. lib. 5. Myſterior. Miſſæ cap. 2.)
ter ſignum Crucis proqucitur cum Hoſtia ſuper
Calicem, quia virtus Trinitotis animam ECyuci-
Kxi reduxit ad carnem, ne derelinqueret ani-
mam ejus in Inferno, nec daret carnem ejus vi-
dere corruptionem; vel tres ſignificantur ſan-
ctæ mulieres, quæ Chriſtum quærebant ad
oſtium monumenti, ùt eodem loco pergit
Innocentius III. his verbis: Eel ideò trer Gu-
ces ſiunt cum Hoſtia ſuper os Calicis, quia tres
mulieres quærebant Crucifivum ad oſtium moni:
J Eg 2 men-

466 Sectio II.

menti: unde, Quid quæritis viventem cum mor-
zuis? Os ergo Calicis in hoc loco ſignifcat oſtium
monumenti.

Olim Epiſcopus, & apud Mozarabes quilibet
Sacerdos ante Rikone Euchariſti
benedicebat populo.

Olim conſuetudo erat, ut Sacerdos an-
tequam diceret, Pax Domini ſit ſemper vo-
liſeum; benedictionem daret, quam Scri-
ptores de ſacris Ritibus Epiſcopalem appel-
Hant, quèòd ad Epiſcopum tantum pertineat.
Hujusmodi Ritus deducitur ex vetuſtis Miſ-
ſalibus, quæ probè inſpexit Cardinalis Bona,
qui lib. 2. Rer. Liturgic. cap. 16. num. 4. ait,
ex libro quodam Sacramentorurmn Eccleſiæ
Romanæ ante nongentos annos ſcripto ſe di-
diciſſe, morem fuiſſe quondam in hac Miſſæ
parte indicendi jejunia quæ eſſent obſervan-
da, & preces, quæ pro hoc vel illo fieri de-
berent. Juxta Mozarabum Ritum non Epi-
ſcopi dumtaxat, ſed etiam cujusque Sacer-
dotis celebrantis erat hujusmodi benedictio-
nem populoimpartiri. Quamobrem in Con-
cilio Toletano IV. Can. 18. hæc habentur:
Wonnulli Sacerdotes poſt dictam Orationem Do-
minicam ſtatim communicant, & poſteò bene-
dictionem populo dant; quod deinceßs interdici-
mus: ſed poſt Orationem Dominicam, & con-
unclio-

n
ſiu
Call
etian

Rin

Ni
dus

ulu
nihu

erxe

mni
mun
eti⸗
cen

nec
Per

intn
ſer⸗
ſinn

ſin

— De Sacrificio Miſſeæ. 467

junctionem Panis & Calicis, Venedictio populum
Veguatur. Videatur Mabillonus de Liturgia
CGallicana lib. I. cap. 4. num. r3. qui illud
etiam obſervat num. 14. hunc Mozarabum
Ritum ad Eccleſiam quoque Gallicanam per-
1 manàſſe. De Epiſcopali benedictione in hac
Miſſæ parte agit accuratiſſimè Hugo Menar-
dus in Notis ad Sacramentar. S. Gregorii
pag. 27. Antiqua olim fuit conſuetudo, ut Epi-
ſcopus, antequam Euchariſtiam perciperet, po-
Pulum benediceret quibusdam conceptis precatio-
nibus, àt in toto hoc Sacramentorum libro vi-
dere eſt, nec non in Codicibus Rodradii, EKhe-
migit, Ratoldi, & ZTiliano, atque etiam in Or-
dine Romano, ſicut & in veteri Pontificali Ro-
mano dedicato Leoni X. Pontif. maximo; ubi
etiam fallacia illa quorumdam Scriptorum
deprehenditur, qui hanc benedictionem con-
fundunt cum ea, quà Sacerdos populo be-
nedicit in fine Miſſæ

Pars Hoſtiæ immittitur in Calicem aucforitate
vetuſtiſſimarum Liturgiarum. Romanus Ponti-
Jex && Epiſcopus Secdegengtanz ile Euchari-
Riam in alia Miſſa conſecratam, hic Euchari-
Riam ſibi miſſam à Papa in Calicem immit-
tebant, deinde partem Haſtiæ d ſe in
Miſſa conſecratæ.

Quintò Hoſtiæ pars in Calieem immitti-
tur ex vetuſtiſſimarum Liturgiarum auctori-

Sg 3 tate

468 Sectio II.

tate & antiquiſſimorum Conciliorum; atque
ita præſcribitur in Liturgia S. Jacobi, & in
Concilio Arauſicano an. 441. De fermento
alibi diſſeruimus, quod ex una ad aliam Ec-
cleſiam, & à ſummo Pontifice ad Suburbica-
rios Epiſcopos mittebatur; alibi etiam oſten-
dimus, hoc fermentum Euchariſtiam fuiſſe;
atque hie opus eſt illud addere, quòd, ut in
prioribus duobus Romanis Ordinibus len
tur, Papæ ad Altare proficiſcenti, ut ſole-
mniter celebraret, Sanctiſſima Euchariſtia in
parvo quodam Ciborio exhibebatur, quàm
ante initium Miſſæ adorabat, atque ejus par-
ticulam in Calicem immittebat cum diceret,
Pax Domini &c. neque hæc Euchariſtiæ erat
pars, quam ipſe in Miſſa, ſed quam alius in
alia Mifla Sacerdos conſecraverat; & in ci-
borio aſſervata fuerat. Atque ſe ita rem ha-
bere ex eo oſtenditur, quòd cùm diceret,
Pax Domini, nondum fracéta eſſet Hoſtia,
quam ipſe in Miſſa conſecraverat. Ea verô
hoſtia poſteà frangebatur, ejusque particula
item immittebatur in Calicem: nam ſemper
tum Epiſcopus Suburbicarius præœter Eucha-
riſtiam à Pontifice ſibi miſſam, tum ſummus
Pontifex præter Euchariſtiam præcedentibus
diebus confectam, quæ illi ante Miſſæ cele-
brationem adoranda exhibebatur, hoftiæ
pParticulam in Miſſa, quam celebrarent, con-

ſecratam in Calicem immittebant. W
rdi-

De Sacrificio Miſe. 469

Ordinis primi Romani num. 18. & 19. hæc
ſunt: Cum dixerit, Pax Domini ſit ſemper vo-
biſeum, faciens Crucem tribus vicibus manu ſud
ſuper Calicem, mittit ſanécta in eum, id eſt par-
ticulam Hoſtiæ in alia Miſſa conſecratam.
Tum Pontifex rumpit oblatam, quam ſcilicet
in eadem Miſſa conſecravit. Expletd confra-
Ctione . de ipſa ſantta, quam momorderat,
ponit in calicem: dicendo, Fiat commixtio. Et
conſentit cum iis ſecundus Ordo Romanus
num. 12. & 13. CQim dixerit, Pax Domini ſit
ſemper vobiſeum, mittit in Calicem de Santta
Oblata. Sed Archidiaconus pacem dat Epiſcopo
priori. Deinde cæteri per ordinem, & Popu-
lus, ſeparatim viri & fming. Tunc Ponti-
Jex rumpit Oblatam &σ. De ipſa ſantcta, quam
momorderit, ponit inter manus Archidiaconi in
Calicem faciens Crucem ter dicendo: Fiat com-
mixtio. Vide le Brun tom. I. p. 584. & ſeq.
Accuratè more ſuo tractat hoc argumentum
Mabillonus in Commentar. ad Ord. Roman.
art. 6, num. I. ubi poſtquàm allata ex Ordini-
bus Romanis verba expendit, ait: Duplex
itaque particula mittebatur in Calicem, una ſei-
licet ante Oblatæ fractionem, alia poſt fraltio-
nem ex ipfa Oblata. Adeöque prima nibhil aliud
eſſe videtur, qudm particula ex anted conſecrata
Euchariſtia, quam Pontifex ad Altare proce-
dens adoraverat in Capſa oſtenſam c. Conſtat
igitur duplicem Euchariſtiæ particulam fuiſſe
Eg 4 immiſ-

470 Soectio Il.

immiſſam in Calicem, unam ex priori, àt qui-
dem opinor, conſecratione, alteram ex præſente.
Hujus deinde ritůs cauſam ſcrutatus quærit,
Cur particula ex Euchariſtia ſervata immniſſa
fuerit in Calicem? & reſpondet: Fortäſſe ut
ſacrificii unitas & perpetuitas hoc ritu inculca-
retur. Denique rationem affert, cur in Ca-
licem pars inliceretur fermenti, ſeu Eucha-
riſtiæ, quam Sacerdotibus Epiſcopus, &

Pontifex Epiſcopis Suburbicariis mittebat

dicens, hoc ritu Sacrificii unitatem commen-
dari, atque unionem Pontificis cum Sncerdote,
qui ſancta prius conſecriſſet, & Epiſeopi cum
Pontifice, Fermenti, id eſt Euchariſtiæ parti-
culam Pontifice anteàò conſecratam in Calicem
immittentis.

Immiſſio particulæ in Calicem plena myſterii.
Bjus ritüs originem non eſſe veferendam ad ti-
tum exhibendi Communionem ſub utrædue

ſpecie, fusè diſputatur.

Sextò, Actio hæc particulam Hoſtiæ im-
mittendi in Calicem eſt plena myſterüi. In
Miſſa usque ad hanc, de quà loquimur, par-
tem Jeſu Chriſti Paſſio & mors repræſenta-
tur per Conſecrationem Corporis & San-
guinis ſeparatim factam, vi Conſecrationis
ſub ſpeciem panis Corpore Chriſti, & ſub
vini ſpeciem ſanguine ſubeunte: & quam-
VIS

Vs
neqn
Nec
&ſ⸗
&
exralt
ſur
qui
ger⸗
Vit
dus
in
diei
ſor
tin
4
ſyn⸗
Co
eNbil
Gde
ſlen
tun
hol
con
ben
get
tage

CAN
Nuneen
e
in

Nn
ſlge

De Sacrificio Miſſeæ. 471
vis ſeparatio hæc tantummodò myſtica ſit,
neque enim re ipſa Corpus eſt ſinè ſanguine,
nec ſanguis viciſſim ſinè Corpore; tamen
myſticà hàc ſeparatione corporis à ſanguine,
& ſanguinis à corpore expreſsè Chriſti Paſſio
& mors nobis repræſentatur. Reliquum
erat, ut glorioſa exprimeretur COhriſti Re-
ſurrectio; neque id concinniùs fieri poterat,
quàm ſi Hoſtiæ particula immitteretur in
Calicem, atque ita Corpus iterum conjun-
geretur cum ſanguine, quod benè obſerva-
vit Micrologus de Eccleſiaſt. Obſervationi-
bus cap. 17. Unam (fractæ Hoſtiæ partem)
in Calicem faciendo crucem mittere debet cum
dicit: Pax Domini ſit ſemper vobiſeum, ad de-
ſignandum Corporis & animæ conjunctionem in
Reſurrectione Cbriſti: & conſentit Innocen-
tius III. cit. cap. 2. Commixtio banis & vini
deſienat unionem carnis & animæ, quæ in Ke-
ſurrectione Cbriſti denuò ſunt unitck. Hujus
actionis quidam originem referunt ad Ritum
exhibendi populo Communionem ſub utra-
que ſpecie; nam ſi vinum conſecratum de-
ficeret, vinum infundebatur non conſecra-
tum in Calicem, eôque particula injiciebatur
hoſtiæ conſecratæ, idque vinum, ſi non
conſecratum, ſaltem ſacræ contactu Hoſtiæ
benedictum populo præbebatur. Ita Pou-
get Inſtit. Catholicar. tom. 2. pag. 876. atque
eadem habentur in Catechiſmo Montiſpeſ-

g 5 ſularii

472 .ũàDectio I.

ſulani pag. 633. & apud Vert. tom. 4. p. 268.
Catechiſmni illius auctor reliquis duobus eſt
tempore prior; proximè poſt eum ſeripſit
Vertus, qui valdè illum laudat, quòd com-
mixtionis in Calice Corporis cum Sanguine
originem repererit; poſtremus ſeripſit Pou-
get, qui hanc ſententiam eſt amplexus, quin
ullum ejus nominet Auctorem. Nos verò
profitemur, non aliò ritum hunc immittendi
in Calicem particulam hoſtiæ referri, quàm
ad cauſam repræſentandæ Reſurrectionis
Chriſti. Neque enim ſatis nobis firmum
videtur hujusmodi argumentum: Cùm olim
Euchariſtia ſub utraque ſpecie populo præ-
beretur, ſi vinum deficeret, infundebatur
vinum non conſecratum in Calicem, & illuc
ſacræ hoſtiæ particula immittebatur; igitur
inde factum eſt ut Sacerdos in Miſſa injiciat
in vinum conſecratum hoſtiæ ſacræ particu-
lam. Nam primum illud verum eſſe poteſt,
quin ſit cauſa alterius; & ut affirmari poſſit
eſſe cauſam, demonſtrare oportuit, fuiſſe
priùs tempore; quin imd etiamſi multo an-
tcà uſurpatum fuerit, neceſſe eſt vetuſta &
ſincera afferre documenta, quæ luculenter
oſtendant, illud poſterius à priore manaſſe.
Sed de his, quæ certè opus ſunt ad illud ar-
gumentum conſtabiliendum, nihil loquitur
illius Auctor Catechiſini, nihil Vertus, nihil

Pougetus. Alibi de Præſanctificatorum M.
à 2

ſdil
Peris
Miſl
tur .

te;
ciri
tabe
crar
tene
art.
Cate
ſente
Vim
acti
conta
riuß
fecin
u
Per
in
de
on
Doſi
arric
imm
conl
Ritn
6os
Un

5,2
Pse
ſeplt
Ncon
Cogin
Anbnn
n
Wen
Cünent
i,n
ekori
fumn
Dnce
o
ceben
tz in
arie

De Sacrificio MWiſſcæ. 473

ſa diſſeruimus, quæ in Occidentali Eccleſia
Feria ſextâ in Paraſceve celebratur. In ea
Miſſa in vinum non conſecratum pars injici-
tur Hoſtiæ die proximè ante acta conſecra-
tæ; porrò alibi etiam oſtendimus, nullo ful-
ciri fundamento eorum ſententiam, qui pu-
tabant vinum ſacræ Hoſtiæ contactu conſe-
crari; quod argumentum pertractavit Mar-
tene de antiquis Eccleſ. Ritib. lib. I. Cap. 4.
art. 10. num. II. Nos autem hæc non eèò di-
cta volumus, quaſi exiſtimemus Auctorem

Catechiſini, Vertum, & Pougetum eam

ſententiam inſtaurare voluiſſe, quæ ſtatuit
vinum non conſecratum ſacræ hoſtiæ con-
tactu conſecrari; diſertè enim ii dicunt, eo
contactu fieri dumtaxat benedictum. Sed de
ritu illius Feriæ ſextæ idcirco hic mentionem
fecimus, & ideo diximus, particulà Hoſtiæ,
queæ illo die in Calicem immittitur, vinum
pPer contactum non conſecrari, ut ea, quæ
in Prima hujus Operis Parte ſcripſimus, cùm
de feſto ageretur Feriæ ſextæ in Paraſceve,
confirmaremus. Itaque ne longiùs à pro-
poſita quæſtione digrediamur, nobis ea non
arridet ſententia, & conſuetudine nimirum
immittendi ſacram hoſtiam in vinum non
conſecratum, cùm deficeret conſecratum,
Ritum illum ortum eſſe, ut in Miſſa Sacer-
dos particulam ſacræ hoſtiæ in ſanguinem
immittat. Nobis adſtipulatur le Bruntom. 1.

Pag.

474 Sectio II.

pag. 583. atque ad ea quæ ille affert, liceat
nobis addere, cùm Populus ſub utraque
ſpecie communicari conſueverat, quod ju-
ſtam non liceret menſuram parare vini con-
ſecrandi, conſuetudinem eſſe introductam
ad ſanguinem vinum non conſeeratum adji-
cere; neque enim deerant rationes, àt alibi
dicemus, cur creditum ſit ejusmodi com-
mixtione vinum conſecrari. Neque inficia-
mur aliquando Hoſtiam non moddò in ſan-
guinem, quod etiamnum Græci faciunt, ſed
etiam in vinum fuiſſe intinctam. Veràùm
hoc non licebat facere, niſi cùm aut pueris,
aut infirmis panis conſecratus præbendus
eſſet, qui eum non poterant deglutire, ùt
obſervat Cardinalis Bona cap. 18. lib. 2. Re-
rum Liturgicar. num. 3. Erat autem duplex
intinétio, una cum ſanguine, altera cum vino
communi, & bac etiam aliguando viguit pro
pbueris, & infirmis, qui panem ſicoum deglutire
non poterant. Præterea ſeclulo hoc calu Pa-
nem conſecratum in commune vinum in-
tingere ſacræ vetabant leges, ùt videre eſt
in Canone Cum omne de Conſecrat. Diſt. 2.
idque abundè probant Micrologus in fuis
Obſervationibus cap. 19. Cardinales Bonaloc.
cit. & Bellarminus tom. 3. Controverl. lib. 6.
de Miſſæ Sacrificio cap. 27. §. Quarto objicit.
Quæ cùm ita ſint, quis jure contenderit, ex
conſuetudine, quæ in uno caſu tantàùm tole-
ratur,

—

runu,
ACeo
Cier
ſie in
Oinnes
Man
ete,!
ſienahe
Dontan
Vinumn
Vnurn
ſub ur
lie
enimn
hedic
licet
acci
uth
ſecra
com
Quan
brohn
gnn
TM

l le
d
Mttit
tto

loes
nge
vod
n.
unch.
ia
MiN
Eifr
nrs
Thene
Nire,
b.
n

De Sucrificio Miſſee. 475

ratur, reprobatur verò in cæteris omnibus,
adeo Sacroſanctum Ritum traxiſſe originem,
cujusmodi eſt in Miſſa particulam ſacræ ho-
ſtiæ in vinum conſecratum immittere, quod
omnes præſcribunt Liturgiæ, ſempérque in
Miſſa uſurpatum? Nec quidquam juvat di-
cere, Leges quidem generatim vetâſſe, ne
ſacra hoſtia in commune vinum intingeretur,
non tamen prohibuiſſe, ne immitteretur in
vinum non conſecratum, ut cùm deficeret
vinum conſecratum, populo Sacramentum
ſub utraque ſpecie præberetur. Verùͤm ne
hic quidem modus alter probabatur. Ita
enim populo revera vinum tantummodò be-
nedictum, non conſecratum præbebatur,
licet Populus exiſtimaret, ſe Sacramentum
accipere ſub ſpecie ſanguinis. Quod ſi fortè
dubitaretur, ne deeſſet Populo vinum con-
ſecratum, facilè id ſuppleri poterat vinum
commune addendo ad vinum conſecratum.
Quamobrem ſi etiam alter modus legibus
prohibebatur, rurſus robur ſuum conſtat
argumento, non potuiſſe ſanctiſſimum hunc
ritum inde ſuam trahere originem.

Explicatur Oratio illa: Hæc commixtio &.

Septimèò, Sacerdos dum particulam im-
mittit in Calicem, hanc ſubmiſsâ voce dicit
Orationem: Haæc commixtio & conſecratio
Cor.

476 Sectio II.

Corporis & Sanguinis Domini noſtri Jeſu Chri-
ſti fiat accipientibus nobis in vitam æternamn.
Amen. Quæ oratio Ferià ſextà Majoris Heb-
domadæ omittirur. Hoſtia enim, ùt alibi
dictum eſt, in vinum non conſecratum im-
mittitur. Innocentius III. cap. 2. lib. 5. My-
ſteriorum Miſſæ ita explicat vocem commix-
tio, ùt referri debeat ad ſpecies panis & vini;
quibus continetur Corpus & Sanguis. Difficiliùs
explicatur altera vox Conſecratio. Hanc
orationem habent omnes Ordines Romani;
Amalarius, & Micrologus. Carthuſiani eam
non recitant; quod oſtendit, Eccleſias Gal-
liæ, etiamſi Ritum Romanum eſſent ample-
Xæ, eam orationem omiſiſſe, ùt notat le Brun

tom. I. pag. 589. & Pouget tom. 2. Pag. 880.

teſtatur in quibusdam Galliæ Eccleſiis omitti
vocem Conſecrutio. Bellarminus loc. cir. C. 27.
Orationis, & illius vocis Conſecratio vetuſta-
tem probat, quam vocem ira explicat: Ne-
que habet aliquid incommodi ea vox, bene in-
telligatur; non enim petimus, ut nunc. fiat Con-
ſecratio, ſed ut Conſecratio antea facta ſit nobis
ad vitam æternam ſalutaris. IIlud etiam am-
madverſione dignum eſt, quod, cùm Cor-
pus conſecratum ſub ſpecie panis Conſecra-
tio Corporis dicatur, & Sanguis conſeera-
tus ſub ſpecie vini dicatur CGonſecratio San-
guinis (quamobremS. Ambroſius lib. 1. Offic.

cap. 41. S. Laurentium Diaconum inducit
cum

Cluun

herin
Commnn

(Cor

mmi
dang

Ora,

De/

0
Eternan
Nel
Nitt
Numk
bN
CuNn-
Dfhclt
onm
ſinien
N Aunde
rlebe
6
isN
ter
c: .

De Sacrificio Miſſce. 477
cum S. Xyſto Papa ita colloquentem: Ex-
perire, utrum idoneum Miniſtrum elegeris, cui
commiſiſti Domini Sanguinig Conſecrationem)
Corpus & Sanguis in Calicem ſimul com-
mixta dici poſſunt Conſecratio Corporis &
Sanguinis, ut advertit idem le Brun P. 589.

Orationem Agnus Dei introduxit Sergius I.
De pace: cur non detur in Miſſs Defundtorum.
Olim dabatur per oſculum; nunc per ample-
xum, vel exhibetur ad oſeulum Tuabella
cum imagine Cruciſixi.

Sacerdos dictà Oratione, Hæc commixtio,
inclinatus in Sacramentum, manibus junctis,
dicit Agnus Dei ter ſibi pectus Percutiens; &
antequam ſumat Euchariſtiam, tres alias di-
cit Orationes, quarum primd expletà, ſi
danda ſit Pax, dicit Pax tecun; quique ac-
cipit pacem reſpondet: Et ecum WPiritu tuo.
S. Joannes Baptiſta cum primùm vidit Chri-
ſtum, eum vocavit Agnum Dei. Alterd die
vidit goannes gJeſum venientem ad Je, & ait:
Eece Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi.
Alibi diximus Orationem Agnus Dei primè
in Miſſam à Sergio I. fuiſſe introductam;
quod nunc confirmamus auctoritate D. Bo-
naventuræ in Expoſit. Miſſæ cap. 4. Sequli-
tur Agnus Dei, quod Sergius Papa inſtütuit.
Alibi etiam docuimus, quamobrem ad ter-
tium

478 Sectio II.

tium Agnus Dei non dicatur Miſerere nobig,
ſed dona nobis pacem. Pectus ſibi percutit
Sacerdos in ſignum contritionis cordis ſui,
non modò cùm dicit miſerere nobis, ſed etiam
cùm dicit dona nobis pacem, fortàſſe quia olim
tertiò itidem dicebatur miſerere nobis. In
Miſſis Defunctorum juxta noſtram Rubricam
Sacerdos non percutit ſibi pectus, neque di-
cit miſerere nobis, ſed dona eis requtem, uͦt
oſtendat, Defunctorum ſe magis quàm ſun
eſſe memorem; ùt advertit Hugo de S. Vi-
Gore lib. 3. de Miſſa cap. 35. cui aſſentitur
Gavantus in Notis ad Rubricas. Scribit Mi-
crologus cap. I8. non ex antiqua ſummorum
Pontificum inſtitutione tres in Miſſa recitari
Orationes ante Communionem, ſed piorum
& religioſorum hominum Traditione. Mi-
crologo aſſentiuntur Bellarminus, Azorius,
& Gavantus, quos refert ac ſequitur Bellotte
in Obſervationibus ad Ritus Eccleſiæ Laudu-
nenſis pag. 622. num. 8. D. Thomas 3. Par.
quæſt. 83. art. 4. in corpore, agit de Ritu dan-
dæ Pacis ante Communionem; & docet;,
populum parari ad Sacramentum percipizu-
dum per pacem: addit in Miſſis Defuncto-
rum non dari pacem, quia in Miſſis Defun-
Gtorum non pro præſenti pace Sacrificium
offertur, ſed pro requie mortuorum, duæœ
eſt eriam ratio, quamobrem trium harum

Orationum prima ex Rubricæ præſcripto
omit-

Men
llhi
ſaum
ehuie
ſavit
Obter
eunnee
Clde
tianc
kerir
i
be
(Mone
(Cone
uUbe
amm
Uum
l2. C
NIn.2
Ktamne
ſeteri
Ueran
nt
W
unlti
Dii
IImp⸗
(orn
Emne

Dej Suacrifcio Wiſſe. 479
em, omittitur: Præparatur Populus per pacem &.
Nerum Eſz enim boc Saxramentum unitatis &* pacis.
tsfi Zn, Miſſis tamen Defunctorum, in quibus Sacri-
fein Nctum offertur non pro pace præſenti, ſod pro
dudn vequie mortuorum, Pax intermittitur Obier-
N vavit Albaſpinæus de veteribus Ritib. lib. I.
Ahrn Obſervat. 17. Miſſas Defunctorum non ſo-
e lemnes, ſed Privatas fuiſſe; Pacem verèò dari
conſueviſſe dumtaxat in ſolemnibus. Pax
mf etiam omittitur in ſignum meœroris in Miſſa
ee Feriæ ſextæ in Paraſceve: quamobrem Pro-
Nmmn copius in Hiſtoria arcana tradit, Juſtinianum
e & Theodoram infelici oſtento cepiſſe pof-
mm ſeſſionem Imperii Ferià ſextà Majoris Heb-
r domadæ, cùm non datur Pax. Olim daba-
i tur Pax cum oſculo; cujus conſuetudinis do-
cumenta reperias apud Sacrarum Cæremo-

u niarum Scriptores Card. Bona Rer. Liturg.
r lib. 2. cap. 16. le Brun tom. I. P. 603. Pouget

Pels tom. 2. pag. 88 1. Menardum in Notis ad Sa-
Cramentar. S. Gregor. pag. 377. Caſalium de
Veteribus iacris Chriſtianorum Ritib. cap. 59.
Meratum tom. 1. Par. I. pag. 584. qui do-
cent quando in Miſſis etiam privatis danda
ſit Pax; atque ad hanc rem multa & ſacræ
eruditionis penu depromſit Binghamus tom.
6. Originum ſeu antiquitatum Eccleſiaſtica-
rum pag. 299. Oſculi hujus cauſam affert
6 Iſidorus de Officiis Eccleſiaſt. lib. I. cap. 15.
In Quarta poſt bar infertur pro oſeulo paciy, ut
Hh chari-

480⁰ Seétio II.

charitate omnes reconciliati invicem, digni Sa-
cramento Corporis & Sanguinis Chriſti konh⸗

cientur, quia non recipit iſenſionem cujusdam

Cbriſti indiviſibile Corpus. Viguit conſuetudo
dandæ pacis per oſculum usque ad Innocen-
tii III. tempora, qui ejus moris meminit l.6.
Myſterior. cap. 5. Nunc non ampliùs Pax
datur per oſculum, ſed per amplexum, vel
parva quædam præbetur ad oſculum Tabella,
quam quidam Oſculatorium appellant, in
qua Crucifixi imago depicta eſt. Card. Bona
loc. cit. exiſtimat oſculo ſive amplexum, ſive
Tabellæ oſculum fuiſſe à Franciſcanis Fratri-
bus ſubſtitutum, qui cùm aliquot mutaſſent
Ritus, etiam hunc non ſinè ratione propter
malitiam hominum mutandum exiſtimarunt.
Ac de ea ratione, quamobrem mos introdu-
Qus fuerit, ut ad oſeulum Tabella Præbere-
tur, conſentit Bellotte in Obſervationibus ad
Ritus Eccleſiæ Laudunenſis p. 624. num. 12.
Chriſtianorum enim oſcula non quidem ge-
nerali, ſed ſingulari quorumdam hominum
malitiãâ, in ejusmodi oſcula abierant, quæ
per viam ſibi occurrentes Ethnici viciſſim
amicitiæ causa fibi offerebant; quam conſue-
tudinem licèt à Tiberio gravibus cauſis, teſte
Tranquillo, ſublatam, quali ex ipſa lage quà

„

prohibebatur, majores Vires ſumpſiſſet, fir-

mids invaluiſſe novimus ex Martiale lib. 7
Epigram. 94. ad Linum, & l. 11. c Baſſiun 99

non!

dacert
cen,
Earen

eſ A

ſtiamm
adhil
huju
pelti
PEpick
cape
B.Per
ingui⸗
ſud
Orar
Orat
ſermn
de (

cap.

ſcra
lion
Moz.
Unte
len
Di
iig
le,

ſgng
Wan,
Ohera
lnwee

ablur
epe
Cnir
Siorte
foct

De Suorificio Miſſee. 481r

Sacerdos antequam der per amplexum pa-
cem, oſculatur Altare, ut oſtendat ſe pacem

dare non poſſe, niſi à Chriſto, cujus figura

eſt Altare, pacem priùs acceperit. Olim
non Altare Sacerdos oſculabatur, ſed Ho-
ſtiam, quem Ritum jam obſoletum qui nunc
adhiberet, reprehenſone non carerer. De
hujusmodi oſculo, quod etiam Sanctum ap-
Pellatur, loquitur Apoſtolus cap. 16. ad Rom.
Epiſt. I. ad Theſſal. cap. 5. & I. ad Corinth.
cap. 16. Salutate invicem in oſeulo ſancto: &
B. Petrus Apoſtolus Epiſt. r. cap. 5. Salutate,
inquit, invicem in oſeulo ſantto. De eodem
oſculo loquitur etiam Tertullianus lib. I. de
Oratione, & lib. 2. ad uxorem „Athenagoras
Oratione ad Chriſtianos, D. Auguſtinus
ſerm. 83. de Diverſis, Chryſoſtomus lib. I.
de Compunctione, Gregorius lib. 3. Dialog.
cap. 36. & Anaſtaſius Synaita Oratione de
ſacra Synaxi. Græci dant pacem ante Præ-
fationem, cæterique Orientales, atque etiam
Mozarabes. Apud Maronitas mos eſt, ut
ante Præfationem Sacerdos pacem det altari
& ſaeris Myſteriis dicens: Pax tecum Alare
Dei, & pax myſteriis ſanktis poſitis ſuper te;
deinde ad miniſtrum: Pax tili Miniſier Spi⸗-
ritus Sancti, cui Miniſter reſpondet: Eeni in
bace, Pater noſter, Sacerdos candide; poſteà
in populo Fideles ſibi viciſſim dant pacem.
Vid. Perimezzium Diſſert. 8. tom. 1. ubi de
Hh 2 Præ-

482 Sectio II.

Præſenti hac, quæ apud nos invaluit, con=
ſuetudine cum Cardinali Bona conſentit.

De Communione Sacerdotis.

Veiuſtiſſimus eſt ritus in Communione recitandi
verba Centurionis: Domine non ſum
dignus.

Ictà Oratione tertiãâ, quæ incipit Perce-
ptio, Sacerdos genuflectit, ſurgit, &R&
voce ſubmiſsà dicit: Panem cœleſtem accipiam,
&α nomen Domini invocabo; duobus ſiniſtræ
manus digitis pollice & indice duas Hoſtiæ
partes apprehendit, mediam tenens Pate-
nam inter digirum indicem & medium; ac
dexterâ ter ſibi pectus percutiens ter dicit
elatâ voce: Domine non ſum dignus, trque
ſubmiſsà voce ait, ut intres ſub tectum meum,
Jed tantum dic verbo, &α Janabitur anima
mea. Verba illa, Panem cœleſtem accipiam,
& nomen Domini invocabo, ſunt ex Pſal. 115.
& illa, LDomine non ſum dignus ſunt verba
Centurionis, quem tradit Matthæus cap. 8.
oraſſe Chriſtum jeſum, ut domum ſuam ve-
niret, ſuumque puerum ſanitati reſtitueret,
in quibus verbis parva eſt quædam immuta-
tio. Centurio enim dixit: Sed tantuùm dic
verbo, & ſanabitur puer meus. Sacerdos

verò: Sed tantum die verbo, & ſanabitur
anima

NMime
Dyng
lunct
ſanudtu
ehulu
mana
ni,1
nu en
turio
lt in
Hom
Dorta

Piant

mnuine

or
leri
ur.

it,
ſenti⸗

ots

ſetul
nun

it ine
rot,
fen
lnlkr
Ht:
s N.
Umn;1
ter
i
n
1 m
nſen
ſeti
ch
n e⸗
teren
or⸗
,n
c
ulzc
int

. De Sacriftcio Miſſe 483
anima mea. Origenes Homil. 5. ad aliquot
Evangelii loca meminit conſuetudinis reci-
tandi ea verba ad Communionem: Quando
ſanéctum cibum, illudque incorruptum accipis
epulum, quando vitæz pane, & poculo frueris»
manducas & bibis corpus & ſanguinem Domi-
ni, tune Dominus ſub tectum ingreditur. Et
tu ergo humilians te ipſum, imitare bunc Cen-
turionem, & dicito: Domine non ſum dignus,
ut intres ſub tettum meum: Et Chryſoſtomus
Homilià de S. Thoma Apoſtolo Fideles co-
hortans, ut purâà mente Euchariſtiam acci-
Piant, Dicamus, inquit, Kedemptori: Do-
mine non ſum dignus, ut intres ſub' tectum ani-
morum noſtrorum: quia tamen tu à nobis te-
neri vis, de tua freti indulgentia ad te accedi-
mus.

Aäctiones in ſumenda bhoſtia & bibendo calice.

Poſtquam dixit ter, Domine non ſum di-
gnus, Pollice & indice dexteræ accipit duas
Hoſtiæ partes à ſiniſtra manu, eâdémque
Hoſtià ſe ipſe Crucis ſigno ſignat dicens:
Corpus Domini noſtri Jeſu Cbriſti cuſtodiat
animam meam in vitam æternam, Amen. &
ſe inclinans reverenter ſumit utramque ho-
ſtiæ partem, quibus ſumptis Patenam, quam
usque adhuc ſiniſtrà manu renuerat, depo-
nit ſuper Corporale, & erigens ſe junctis
Hh 3 mani-

484 Sectio W.
manibus ante faciem, aliquantisper quieſcit.
Deinde depoſitis manibus dicit ſecreto: Quid
verribusm Domino'pro omnihus: quæ retribuit
mihi? Quæ verba ſunt & Pſal. 115. diſcoo-
perit Callcem, genuflectit, ſe erigit, accipit
Patenam, inſpicit Corporale, colligit frag-
menta cum Patena, ſi qua in eo ſint, polli-
ce & indice dexteræ manůs Patenam ſupra
Calicem, & ipſos digitos extergit, ne quid
in iis fragmnemtorum remaneat, dexterâ Ca-
licem accipit, Patenam ſiniſtrà tenens, &
dicit: Calicem ſalutaris accipiam, & nomen
Domini invocabo; laudans invocabo Domi-
num, && ab inimicis meis ſalvus ero; quæ
poſtrema verba ſunt ex Pial. 17. & ſignans

ſe ſigno Crucis cum Calice dicit: Sanguis

Domini noſtri Jeſu Cbriſti cuſtodiat animam

meam in vitam æternam. Amen: & manu
ſiniſtrà ſupponens Patenam Calici ad eam alti-
tudinem ſublato, ut ex eo poſſit bibere, re-
verenter ſumit totum Sanguinem cum par-
ticula in eo poſita. Deinde ſecretò dicit Ora-
tionem: Quod ore ſumpſimus, Domine, &

ſuper Altare porrigit Calicem Miniſtro in

cornu Epiſtolæe quo vinum fundente, ſe

purificat; poſtea vino & aquà pollices & in-

dices abluit ſuper Calicem, quos purificato-
rio extergirinterim dicens: Corpus tuum Do-
mine, quod ſumpfi &. deinde idem vinum &
aquam ſumit.
Sacer-

aterd

d
ice
dacen
bonti
ſlimn
Roma
erelhiu
nentu
8 di
(b.2
ſn
Aude
Darti
d A
glose
ſeden
chari
Daſſia
Dülin
dron
Verd
elebr
ſce⸗
Ebr
o,

Luck

Cieſin
: il
enſiluit
ltoo.
Neh
Gt h
1,
n lur
Ne ll
etill
elg/
Me
0 Dun
; G
lon
doii
Onine
lenmd
bere
.
8
ron
Grert
iad⸗
ihn
mnd
uN

S

De Sacriſicio Miſſeæ. 485

Sacerdos ſtans pedibus Euchariſtiam ſumit. De
Communione ſummi Pontificis.

Sunt quædam in actionum ſerie digna
quæ conſiderentur. Quvis Epiſcopus leu
Sacerdos ſtans Euchariſtiam ſumit; Summus
Pontifex itidem poſt fractionem Hoſtiæ ad
ſolium aſcendit (ait Rocca tom. I. p. 10. Edit.
Romanæ anni 1719.) ibique conſiftit, & ſtans
erectus complicatis manibus Euchariſtiæ Sacra-
mentum exſpectat, nec priùs ſedet quâm os
& digitos purificaverit: digitis jam & ore
(P. 2.) inter hæc facienda purifzatis, mitrd
inſignitus & ſedent lavat manus. Conſonat
Auctor Tractatũs de Miſſa & Divino Officio
Pariſis iterum editi ann. 1714. pag. 166. II-
lud autem prætermitti non poteſt, Romanos
quosdam Pontifices in ſolemni Miſſa in ſolio
ſedentes, facie ad populum conversà, Eu-
chariſtiam ſumere conſueviſſe, ut Chriſti
Paſſio & mors exprimeretur, qui propalam
paſſus & mortuus eſt in conſpectu omnium,
quotquot nefariæ Crucifixioni adfuêre; nunc
verò ſummum Pontficem, cùm ſolemnem
celebrat Miſſam, ſe alioôsque communicare
facie quidem ad Populum conversâ, ſed pe-
dibus ſtantem in ſolio, corpore tamen incli-
nato, cùm & ipſe ſuſcipit, aliisque præbet
Euchariſtiam, quam corporis inclinationem
Hh’4 tum

486 Sectio II.

tum debita veneratio, tum etiam ipſa neceſ-
ſiras poſtulat, cùm Euchariſtia cæteris diſper-
tienda ſit, qui ad inferiores Cathedræ gra-
dus in genua procidentes eam ſuſcipiunt.

Hinc eſt, quamobrem Pontifex populo pro-

cul & exadverſo in faciem eum adſpiclenti
videatur ſedens communicare, ùt bene ob-
ſervavit poſt S. Bonaventuram Rocca de ſo-
lemni Communione Summi Pontificis, &
Catalius de Veteribus ſacris Chriſtianorum
Ritibus cap. 81. pag. 333. edit. Romanæ
ann. 1647.

Particulam Hoſtiæ immiſſæ in Calicem olim

cum Sanguine, qui ſupereſſet, Epiſcopus ſu-

mendum relinquebat Diacono &α Subdia-
cono, ut nunc Komanus Pontifex.

Epiſcopi etiam & Sacerdotes cum San-
guine ſumunt particulam quoque Hoſtiæ in
Calicem immiſiam. Olim tamen alius eérat
Ritus Epiſcopis, qui eam particulam ſumen-
dam relinquebant Diacono & Subdiacono
cum Sanguine, qui ſupereſſet, ùt obiervat
le Brun tom. I. pag. 633. quem morem ad-
huc retinet in Miſſa ſolemni Romanus Pon-
tifex, ùt colligitur ex Cæremoniali, & te-

ſtatur Card. Bona lib. 2. Rer. Liturgic. cap.

17. num. 8. in fine.

De

hece.
er.
egr
pin,.
ono.
Pei
denelh⸗
1el⸗
b, 8
Norwn
Onne

i
gu⸗
u.

D
Ged
Pewrn
nd⸗
ho⸗
gech

. De Sacrificio Mile. 487

De purificatione Calicis & digitorum. Puri-
hicatio digitorum olim non bibebatur, ſed con-
Jiciebatur in locum mundum Peccaret Sacer-
dos qui ad utramque purifcationem aquam
adbhiberet.

De purificatione quæ poſt Communio-
nem fit ſolo vino, loquitur Innocentius III.
in cap. Ex parte de Celebrat. Miſſar. his ver-
bis: Semper Sacerdos vino perfundere debet,
poſtquam totum acceperit Euchariſtiæ Sacra-
mentum, niſi cum eädem die aliam Miſſam de-
huerit celebrare, ne ſi Fortè vinum perfuſionis
acciperet, celebrationem aliam impediret; &
qua Decretali apparet, ſacerdotem poſt com-
munionem vinum bibere. D. Thomas 3.
Par. quæſt. 83. art. 5. in reſponſione ad de-
cimum de hac eadem purificatione ita loqui-
tur: Dicendum, quòd vinum ratione bumidi-
tatis ſuæ eſt ablutivum, && ideo ſumitur poſt
Juſceptionem bujus Sacramenti ad abluendum
os, ne aliquæ reliquiæ remaneant, quod per-
tinet ad reverentiam Sacramenti. Et me-
minit textús ſupra allati ex Innoc. III. Eodem

loco loquitur etiam S. Doctor de digitorum

ablutione cum vino & aqua, & diſertè ait,
hanc ablutionem olim in locum mundum
conjici conſueviſſe; nunc verò ob reveren-
tiam Sacramenti, & propter periculum ne
H h 5 quod

488⁸ Sectio II. . .
quod fragmentum digitis, aut Calici aliqua
ſanguinis gutta adhæſerit, Sacerdos etiam vi-
num hoc bibit aquà mixtum, cum quo di-
itos ſibi exterſit, ùt obſervat Gavantus ad
Rubricas Miſſalis. Cardinalis Bona lib. 2. c.
20. num. I. ingenuè fatetur incompertum
eſſe, quid potiſſimùm remotioribus ab hac
ætate noſtra temporibus majores noſtri fece-
rint, ne quid de Sanguine in Calice, aut de
Corpore in Patena reſtaret reliquiarum; tu-

tèò tamen dici poſſe, Miniſtros Altaris omnem

adhibuiſſe diligentiam, ne quid remaneret
præter particulas, quæ communicandis infir-
mis aſſervabantur. Itaque, ùt jam diximus,

nunc Sacerdos vinum ſumit, ſeu, ùt vocant,

Purificationem, & vinum & aquam, ſeu ab-
lutionem; ac ne quid remaneat de Corpore

aut Sanguine, quod potiſſimùm volumus,

S. Pius V. ad Archiepiſcopum Tarraconen-
ſem ſcripſit, ſumenda eſſe ab ea Calicis par-
te, & qua hauſtus fuerit ſanguis. Vide Sep-
talam Tract. de Myſter. Miſſæ cap. 36. n. 10.
Caſum proponit Pontas Dictionar. Verbo
Miſſa Caſ. 27. de Sacerdote, qui in regione
vini minimè feraci, ubi propterea vinum
ſit maximi pretii, tum in prima tum in ſe⸗
cunda purificatione utitur ſol aquàâ; ac quæ-
rit utrùm peccet: reſpondet affirmando;

quia facit contra præceptum & uſum Eccle-

ſiæ: & ſacræ etiam Tridentinæ Synodi, quæ
novos

—
noy
Omn
cleſi

aer

nolt
d
daen
el⸗

ad

Tat
a⸗
o⸗

qu

Me

(ge
i

II.

Den

l
n N.
d.
A
20
erun
he
kee.
llt e
Ir.
When
Met
inkr.
nns,
unt,
ic.
thort
Unnws
coter
SN
10.
ſtbo
o⸗
0n
l⸗
.
Cdo )
cce
oN

De Sacrificio Miſſæ. 489
— — .¶— . — — — . —
novos Ritus in Miſſa novasque cæremonias
omnino prohibet, ritusque tantùm ab Ec-
cleſia uſurpatos probatosque jubet adhiberi.

Sacriffcii eſſentia in Conſzeratione conſiſtit.

Oblatio & Communio ſunt partes inte-
grales Sacrificii.

Antequam de Sacerdotis Communione
noſtrum hunc ſermonem concludamus, il-
lud minimè prætereundum arbitramur, quos-
dam eſſe Scholaſticos, qui in Communione
exiſtimant ſaerificii eſſentiam conſiſtere; ita
ur Conſecratio juxta eorum ſententiam ſit
actio quædam prævia ae præparatoria ad ſa-
crificium. Solido firmôque inniti funda-
mento videtur ea ſententia, quæ ſacrificii eſ-
ſentiam ponit in Conſecratione, ita tamen
ut Oblatio & Communio partes ſint Sacrifi-
cii, ùt ſcholæ loquuntur, integrales; quam
opinionem magno apparatu validisque tuetur
rationibus Auétor Collationum Lucionenſium
Par. 5. Collat. 13. quæœſt. 3. Sed ad D. Thomæ
doétrinam propiùs accedere eam ſententiam,
quæ neque in Conſecratione, nec in Sacra-
menti conſummatione dumtaxat, ſed in utra-
que ſtatuit Euchariſtici Saerificiii eſſentiam,
probant Salmanticenſes Curs⁴s Theol. tom.
1I. Tract. 23. de Euchariſt. Diſpur. 13.
Dubz. .
De

490 Sectio II.

De Communione Populi.

Ritus qui ſervantur d Sacerdote Euchariſtiam

miniſtrante adſtantibus.

S qui eorum, qui Miſſæ adſunt, Eucha-
₰ riſtiam velint percipere; poſtquam Sacer-
dos ſumpſit ſub utraque ſpecie Sacramentum,

Miniſter recitat Conſteor, & Sacerdos ad eos,

qui ad menſam accedunt Euchariſticam, con-
verſus recitat Orationes Miſereatur veſtri, &
Indulgentiam &. ubi Miniſter reſponderit
Amen, Sacerdos ſe ad Altare convertit, ge-
nuflectit, accipit Pyxidem, & dexteràâ tenens
Corpus Chriſti, converſus ad eos, qui Sa-

cramenti fieri volunt participes, ſemel dicit:

Ecce Agnus Dei; Ecce qui tollit peccata Wun-
di; deinde ter dicit: Domine non ſum dignus
ut intres ſub teltum meum, ſed tantùm die ver-

bo, & ſanabitur anima meag. Tum unicui-

que porrigit Sacramentum, faciens cum eo
ſignum Crucis ſupra Pyxidem, & ſingulis
dicit: Corpus Domini noſtri Jeſu Chriſti cu-
ſtodiat animam tuam in vitam æternam. Amen.
Unicuique autem, qui Euchariſtiam ſump-
ſerit, Miniſter vinum præbet, quo, ſivelit,
hauſto deglutire poſſit particulæ fragmenta,
ſi quid ori vel gutturi hæſerit. Diſciplina
eſt etiam paſſim recepta, ut mundum lin-
teum

4

De Suerifßcio Miſce. 491

teum Communicantibus apponatur, ut ſi

fortè Hoſtia aut ejus pars vel de manu Sacer-
dotis elaberetur, vel de ore ejus qui com-
municatur, mundus locus ſit, quo poſſit de-
cidere.

In Ordinatione Presbyteri cum Epiſcopus eum
communicat, non dicitur Confiteor. Antiquus

ritus dicendi: Corpus Domini noſtri
Jeſu Chriſti &c.

Fatetur Gavantus; nulla extare vetera
monumenta, quibus probari poſſit, olim
Confiteor ante Communionem dici conſue-
viſſe; hanc tamen conſuetudinem valde pro-
bat. Et le Brun tom. I. pag. 644. ait, hunc
ritum recitandi Confiteor, & Orationem Mi-
Jereatur veſtri ortum & conſuetudine Ordi-
num Mendicantium ſæculo 13. In Ordina-
tione Presbyteri, cùm Epiſcopus eum com-
municat, omittitur Confteor, Miſereatur,
& Indulgentiam &c. ùt habetur in Pontificali
Romano: Presbyteri ante Communionem non
dicunt Confeſſionem, nec datur eis abſolutio,
quia concelebrant Pontifici. Propterea, ſe non
Junt alii Ordinati, confeſſio & abſolutio præ-
dictæ (id eſt Miſereatur & Indulgentiam) omit-
tuntur: Epiſcopus autem ordinatum Pres-
byterum communicans ait: Corpus Domini
noſtri eſu Chriſti cuſtodiat te in vitam æter-
nam

492 Sectio I.
nam; & Sacerdos reſpondet: Amen; quæ
verba quidam religioſæ cuidam tribuunt Tra-
ditioni; ſed hunc ritum valde vetuſtum eſſe
conſtat: nam in vita S. Gregorii, quam ſcripſit
Joannes Diaconus, proditum eſt, dum S. Pon-
tifex Euchariſtiam cuidam fœminæ præberet
Proferens ea verba, eamdem fœminam ri-
ſiſſe; & interrogatam, quamobrem riſiſſet,
reſpondiſſe, neſcire ſe, qui dici potuiſſet
Corpus Chriſti eſſe illam particulam, quam
ipſa obtuliſſet, ſuisque manibus, antequam
offerretur, ſubegiſſer.

Olim viris Euchariſtia tradebatur in manus,
fæminis in linteum mundum. Vinum prabe-
tur communicantibus ad os extergen-
dum, quæ conſuetudo vetuſta eſt.
Vertus confutatus.

Locus hic fortaàſſe eſt, ubi diverſi expo-
nantur modi, quibus Euchariſtia antiquitus
diſtribuebatur. Sed illud tantùm obſervabi-
mus, remotioribus ab hac ætate noſtra tem-
poribus Euchariſtiam in manus communi-
candorum tradi conſueviſſe, qui poſtea eam
in os ſibi iniciehant: quamobrem Tertullia-
nus Libro de Idololatria exclamat adversùs
eos Shriſtianos, qui Idola Gentibus effinge-
bant: Eas manus admovere Corpori Domini,
quæ Dæmoniis corpora conferuut. O manus

præci-⸗

M

e
I.
mele
ſciſſt
Ober⸗
Eber
nk
gile,
ullet
Glant
hun

—
rk
1.

enn
U⸗
-
Ctinnn
nuinl
ℳ

De Sacrificio Miſſæ. 493

præcidendæ? Alia loca ex D. Cypriano colle-

git Pamelius lib. I. Liturgic. Nec illud præ-

termittendum eſt, cum viris tantùm adhi-

beri conſueviſſe hujuſmodi Ritum; fœminis
enim tradebatur Euchariſtia in linteum mun-
dum, quod Dominicale appellabant, ſéque
ipſæ communicabant. Ad hunc Ritum reſpicit
D. Auguſtinus Serm. 252. De Tempore: Mu-
lieres quomodo nitidum exhilent linteolum, ubi
Corpus Chriſti accipiant, E corpus caſtum, 87*

cor mundum exrxbibeant. Et in Concilio An-

tiſſiodorenſi c. 36. habetur. Non licet mulie-
ri nudd manu Euchariſtiam accipere; & c. 42.
Ut unaquæque mulier, gquando communicat,
Dominicale ſuum hbabeat; quod ſi qua non ha-
buerit, usque ad alium diem Dominicum non
communicet. Baronius ad ann. Chr. 57. num.
148. Obſervat, olim ſumpturis Euchariſtiam
quasdam menſulas ſpongiâ expolitas apponi
conſueviſſe; & Cardinalis Bona lib. 2. Rer.
Liturgic. cap 17. num. 3. ait menſulis hodie
linteamina ſucceſſiſſe, ut ſi quid fortè deci-
dat, his excipiatur. Quoad vinum, quod
jam Euchariſtia refectis exhibetur, quo ſibi
os purificent, Vertus tom. 4. pag. 269. &
ſeq. exiſtimat, hanc conſuetudinem reliquias
eſſe Communionis, quæ ſub utraque ſpecie
dabatur Populo. Verùm le Brun tom. I.
Pag. 65I. Pluribus documentis probat, vi-
num exhiberi ad os extergendum, ut ne qua
. Par-

494 Sectio II.
particula Hoſtiæ dentibus hæreat, ac monet
cavendum à cerebroſis Verti opinionibus.
Ad ea, quæ affert le Brun, illud accedit,
quèd inter ea, quæ in D. Chryſoſtomo ejus
inimici criminabantur, teſte Palladio, eum
accusârunt, quod admonebat omnes, ut poſt
Communionem aquam aut paſtillum deguſta-
rent, ne cum ſaliva aut pituita aliquid è Pm-
bolo Sacramenti præter voluntatem exſpuerent,
uod primus ipſe faciebat. Hæc S. Chryſo-
Komm conſuetudo poſtea confirmata fuit Mo-
nachorum Regulis, aliisque authenticis factis,
quibus vel præſeriptum, vel uſurpatum eſt,
quod D. Chryſoſtomus monuerat. Vide
Martene cit. lIib. I. cap. 4. art. 10. num. I5.
Quæ omnia luculenter declarant, conſuetu-
dinem bibendi vinum poſt Communionem
fuiſſe inductam vel ad os extergendum, vel
ad Euchariſtiæ fragmenta in ſtomachum fa-
Cilids demittenda, ſi qua fortè palato hæſil-
ſent aut gutturi, aut ne quod fragmen-
tum exſpueretur; non autem ad retinen-
dam aliquam faciem Communionis ſub vini
ſpecie, ùt putat Vertus; qui aliquo modo
excuſari poſſet ſi dixiſſet, vetitum eſſe, poſt
ſublatam Laicis Communionem ſub utraque
ſpecie, ne deinceps iis purificatio exhibere-
tur in Calice, ne crederent, bibendo ex Ca-
lice ſe Euchariſtiam ſub ſpecie vini accipere:
In exbibenda Laicis ſacra Communione para-
. tutn

un/
fenn,
n!
Vinei⸗

12.

Cert

voſe

ad
u,
i /
emn
Gdam
ſoch
in p
no,
vim
Aliu

INONe
Onibes
cecih⸗
e
N,
,
erin⸗
rſe
1 No.
ci⸗
Unek,
e
. I.
Nen.
tonemn
) 8
ber
teuet.

,

l
Iedlie
lbere
eCr.
obere:
1 Nef⸗
1⸗ n

.

De Sacrificio Miſſee. 495.

tum ſit vas, quod formam Calicis non præſe-
ferat, ex quo ſumatur ablutio poſt Communio-
nem Euchariſtiæ; Verba ſunt Concilü Pro-
vincialis Bituricen. anno 1524. habiti in Can.
12. Et Concilium Aquiſextienſe ann. 1584.
Clericus, qui Confeſſonem recitavit, accepto
vaſe purificationis, quod tamen non ſit Caliæ
ad Conſecrationem paratus, ſed cyathbus,
mapbha purgata, alid mauu teneat aliud vas,
in quo vinum ſit pro purificatione Communi-
cantium. Illud hic addi poſſe videtur, quos-

dam Parochos, cùm duas eâädem die Miſſas

ſibi celebrare opus eſſet, puta quia duas Pa-
rochias regerent, conſuetudinem introduxiſſe
in prima Miſſa purificandi Calicem cum vi-
no, quod ob reverentiam Sacramenti loco
vini quod populo exhiberi ſolet in poculo
alius formæ, bibendum offerebant in ipſo
OQalice Laico cuidam, qui ſacrum ſumpſiſſet
panem KEuchariſticum: quod improbatum

& minimè ferendum eſſe docet Cardinalis de

Lugo lib. I. Dub. 10. Reſponſionum Mora-
lium.

.
De Miſſa, in qua nemo communicat; & de
Communione ſub ſpecie panis tantum.

Deinceps de conſuetudine miniſtrandi Eu-
chariſtiam Fidelibus poſt Miſſam, ſeu etiam
nullàâ celebratà Miſsà, & utrùm Sacramen-
Ii tum

49⁰6 Sectio II.

tum in Miſſis Defunctorum poſſit diſtribui,
difſſeremus. Nunc verò pauca quædam di-
cere placet de Miſſa, in qua nemo adſtan-
tium Euchariſtiam ſuſcipit, tum etiam de ho-
dierna diſciplina, quà adſtantes omnes, vel
eorum aliquis ſub ſpecie panis dumtaxat
Chriſti Corpus ſuſcipit. Duo enim hæc ad
populi Communionem pertinent, de qua
nunc loqui inſtituimus.

Miſſa privata dici poteſt multipliciter.

Noſtri Controverſiarum Scriptores ob-
ſervant, Miſſam multifariam diei poſſe pri-
vato loco; vel quia non in die Feſto celebra-
tur; vel quèòd privatæ cuidam perſonæ me-
dius Miſſæ fructus applicatur; vel quèd ei
Miſſæ pauci adſint: vel quòd non ad Altare
rinceps Eccleſiæ celebratur, nec Parochia-
is eſt ſeu Conventualis; vel denique quèd

(olus Sacerdos ſuſcipit Euchariſtiam, nec

quisquam alius communicat.

Privatæ Miſſæ abrogandæ conſilium Lutberus
accepit à Diabolo.

Adversùs Miſſas, quæ ideo privatæ di-
cuntur, quèd in iis ſolus Sacerdos nec quis-
quam alius Sacramentum ſuſcipit, calumnias

evomuére ſuas Lutherus Tractatu de abro-
ganda

ce
Tride
e

nec

ne
rat
cum
tis,
eſſe
dacer
rem!
nibu
lellen
qud
dor⸗
Palh
dee

Con

Peg

De⸗

Gorm
Tri
Wan⸗
n
hian

lubi,
unc.
Alr.
elo⸗
,
hmnun
erl
le gu

De Werifcio Miſſcæ. 497

ganda Miſſa privata, Calvinus lib. 4. Inſtitut.
cap. 18. & Kemnitius in Examine Concilii
Tridentini. Nefarium hujusmodi abrogan-
dæ Miſſæ privatæ conſilium ipſe Lutherus
in eodem Tractatu pag. 236. ab ipſo Dæmo-
ne accepiſſe ſe quodammodò fatetur. Nar-
rat enim ea de re ſe veniſſe in colloquium
cum Diabolo, ejusque victum eſſe argumen-
tis, quibus conniſus eſt demonſtrare, veram
eſſe Idololatriam eam Miſſam, in qua ſolus
Sacerdos communicat; Fridericum Electo-
rem Saxoniæ, qui venenatis Lutheri opinio-
nibus ſuum jam infecerat animum, ubi in-
tellexit agi de Privata Miſſa abroganda, in
qua ſolus Sacerdos Sacramentum ſuſcipit, ſtu-
pore quodam eſſe perculſum, atque ægrè
Paſſum eſſe, fieri Wittembergæ Decretum
de ejusmodi Miſſa privata abolenda. Vide
Continuat. Hiſt. Eccleſiaſt. Fleury tom. 26.
Pag. 49. & ſeq.

Decretam Tridentinum de Miſſs privatis.

De hujusmodi Miſſis privatis Sacroſan-
Gtum eſt firmiſſimisque nixum fundamentis
Tridentinæ Synodi Decretum ſextum ſeſſ. 22.
de Sacrific. Miſſ. Optaret quidem Sancta Sy-
nodus, ut in ſingulis Miſſzs Eiqeles adſtantes
non ſolum ſpirituali affectu, ſed ſacramentali
etiam Euchariſtiæ perceptione communicarent,
Ii 2 4u0

4²8⁸ Seétio II.

uo ad eos Sanctiſſimi bujus Sacrißcii fructus
uberior proveniret: nec tamen ſi id non ſemper
fiat, propterea Miſſas illas, in quibus ſolus Sa-
cerdos ſacramentaliter communicat, ut priva-
tas & illicitas damnat, ſed probat, atque adeò
commendat; ſiquidem illæ quoque Miſſæ verè
communes cenſeri debent, pariim qud in eis
Populus ſpiritualiter communicet, Partim ve-
rò quòd à publico Eccleſiæ Miniſtro non pro ſe
zantàm, ſed pro omnibus Fidelibus, qui ad
Corpus Chriſti pertinent, celebreutur. Et
ejusdem Seſſionis Can. 8. Si quis dixerit,
Miſſas, in quibus ſolus Sacerdos Sacramenta-
liter communicat, illicitas eſſe adeoque abrogan-
das anathema ſit.

Olim ſoli Communicantes ſacrii Mſteriis
intererant.

Declarat Sancta Synodus Tridentina, ſe
optare, ut Miſſæ adſtantes Fideles Euchari-
ſtiam ſuſcipiant; neque enim quisquam jure
negaverit, hanc fuiſſe veterum Ohriſtiano-
rum diſciplinam: Scienqum eſt quòd ſoli com-
municantes Divinis Myſteriis intereſe conſue-
verant. Unde & ante oblationem juxta Ca-
nones jubebantur exive Catechumeni, & Pæni-
zentes, videlicet qui nondum ſe paraverant 0
communicandum. Hoc daoοuρ ipſa Sacramen-

torum innuit confectio, in qua Sacerdos non u

ſ
Nioru
Conn
ſe vi⸗
hlure

Eue
e

3
lelpt.
G
dri
Alar
p
neche
Ca
dre
mul
crit
us
rent
uſk

ſent

Perk
Gn

deri
lui⸗
ul

—
fnuen
nhen
N.
tne.
uedd
linel
tinu.
ufn
I
lirnte
unenet⸗

Gnn⸗

De Sacrificio Miſſcæ. 499

Jola ſua oblatione & communicatione, ſed &α
aliorum rogat, & maximè in Oratione poſt
Communionem pro ſolis Communicantibus ora-
re videtur. Nec Communio dici poteſt, niſt
plures de eodem ſacriſicio participent.

Euchariſtiam adſtantes omnes olim accipiebant.
In Germania 9. ſæculo, qui pluribus Miſſis
adeſſent, in ſingulis communicabant.

Hæc ſunt Micrologi verba cap. 51. quæ
reſpiciunt ad illa Canonis Miſſæ, Ut nobis
Corpus & Sanguis fiat dilectiſſimi ilii Domini
noſtri Jeſu Chriſti gc. Uz quotquot ex hac
Altaris participatione ſacroſanctum Eilii tui
Corpus & Sanguinem ſumpſerimus, omni be-
nedictione cœleſti, & gratiâ repleamur; & ad
eam Orationem poſt Communionem: Quod
ore ſumpſimus, Domine, purd mente capia-
mus &&. ſatidſti familiam tuam muneribus ſa-
cris &c. De laudabili antiqua conſuetudine,
quâ adſtantes Miſſæ Sacramentum ſuſcipe-
rent, extant argumenta in Apologia ſecunda
Juſtini Martyris; qui ait, Euchariſtiam præ-
ſentibus diſtribui, & ad abſentes à Diaconis
perferri conſueviſſe; & in Can. 10. ex iis qui
dicuntur Apoſtolici, & Can. 28. Concil. IIli-
beritani, & Can. 10. Concilii Antiocheni ſub
Julio I. In Germania, & alibi fortaſſe, 9. Sæ-
eulo quidam, qui Plur bus eàdem die- Miſſis
i 3 in-

500 Sectio II.

intererant, in earum ſingulis Euchariſtiam
percipiebant, quod tradit Walfridus Strabo
cap. 22. de rebus Eccleſiaſt. Quia de commu-
nicandi varietate quædam præmiſimus, hoc ad-
dendum videtur, eſſe quosdam, qui ſemel in die
communicare, etiamſi pluribus interjuerint Miſ-
ſis, pro dignitate Sacramentorum ſußicere cre-
dJunt; eſſe verò alios, qui ſicut in una, ſic in omni-
bus, quibus adfuerint, Miſſts in die communi-
care velint. Quorum neutros culpandos exiſti-
mo; quia ſicut Auguſtinus ait de his, qui quoti-
die communicant, & illis qni rariùs, iſtos reve-
rentia ſanctarum retrabit rerum, illos verò amor
ſalubrium invitat Sacramentorum. Nam & ipſe
Sacerdos, quoties in die Miſſas facit communi-
care non omittit. Quod ſi non faciat, Canonico
eſt feriendus Judicio.

Tridentina Gnodus cupit adſtantes oommunicare.
Probat tamen Miſſas, etiamſi nullus ex
adſtantibus communicet.

Itaque ſanctum & juſtum eſt S. Synocki
deſiderium, ut qui Miſſæ interſunt, Sacra-
mentum omnes percipiant; æquè autem ſan-
ctum æquumque eſt quod deinde addit, ſe
nimirum etiam eas Miſſas probare & com-
mendare, in quibus Solus Sacerdos commu-
nicat, anathemate illum feriens, qui dixe-
rit eas illicitas eſſe & abrogandas. Et ſan

ad

dſa
Ueerl
enim

fruc

eum
ſerti
teſt
etiat

dur,
6

Nrilien
8Arrbe
kcomn.
,Nr.
lad
in .
fenen
i,

mmu
r erf⸗

0ARch
E
mnn.
Clnon

mnnnir.
Nige

De Sacrificio Miſſc. 501

ad ſacrifieii eſſentiam non pertinet, ut ei aliqui
interſint, & Sacramento participent; omne
enim Sacrificium ad Deum refertur, & ejus
fructus æquè ad eum, qui abeſt, quàm ad
eum qui adeſt, pervenire poteſt; cùm præ-
ſertim ſacrificium efficaciſſima ſit oratio; po-
teſt autem oratio eum adjuvare, qui neſciat
etiam ſibi eam fieri orationem.

Sacrificium Miſſcæ legitimum eſt, etiamſi ſolus Sa-
cerdos commumcet. Locus ex Chryſo-
Romo explicatus.

His aliisque validiſſimis rationibus, quas
videre licet in Collat. 1 5. Lucionenſi Par. y5.
quæſt. I. probant noſtri Controverſiarumscri-
ptores, validum & legitimum eſſe ſacrificium
Miſſæ, etiam ſi ſolus Sacerdos Euchariſtiam
ſumat, & adſtantes Sacramentaliter non com-
municent. Neque conjecturæ deſunt ad
hanc rem ex ſacra Antiquitate depromptæ.
Chryſoſtomus Homil. 3. in cap. I. Epiſt. ad
Epheſios: Fruſtra, inquit, babetur oblatio
quotidiana, cum nemo ſit, qui participet. Quis-
quis Mſſteriorum conſors non eſt, imprudens &
improbus adſtat. Item: & quis ad convivium
vocatus manus quidem laverit, & accubuerit,
& tamen nibil ciborum guſtaverit, nonne infert
contumeliam convivatort, à quo fuerit vocatus?
Annon ſatius fuerit eum, qui talis eſt, prorſus
Ii 4 non

502 Sectio II.
non comparuiſſe ?* Hoc in loco S. Doctor eos
reprehendit, qui Miſſæ intererant, nec ta-
men eommunicabant, quod cum S. Triden-
tina Synodo conſentit, quæ optat ut ii, qui
Miſſæ interſunt, Euchariſtiam percipiant.
Verùm non eo progreditur S. Doctor ut di-
cat, Miſſam non eſſe quotidie celebrandam,
quèd quotidie adſtantes non communicent:
ex quo licet arguere, eum neque illicitam,
neque invalidam, imò licitam validamque
eam Miſſam, ùt definivit Concilium Triden-
tinum, exiſtimâſſe, in qua ſolus Sacerdos
communicat. Ait quidem S. Chryſoſtomus:
PFruſtra fit oblatio; veruntamen vox Fruſtra
non ad ſacrificium, ſed ad oblationem refer-
tur: celebratur enim Miſſa, partim ut Deo
ſacrificium offeratur, partim ut ſacro Eu-
chariſtico pane Populus recreetur; quodſi
nemo ſit, qui communicet, Sacramentalis
quidem Populi Communio ſuo caret effe-
tu, non caret tamen ſacrificium Miſſæ, ùt
egregie reſpondet Bellarminus tom. 3. Con-
troverſ. lib. 6. De Sacrificio Miſſæ cap. 10.
Dico, illa verba, fruſtra fit oblatio quotidiana,
non ſignificare abſolutò oblationem friſtra fieri,
ſed fruſtra quatenus ordinatur ad Communionem.
Wam cum celebratio Miſſe partim ordinetur ad
ſacrifcium Deo offerendum, partim ad Populum
ſacro illo pane reficiendum, càùm nulli ſint dqui

communicent, fruſtra fit, duatenus rdua,

lot
nul o
Nom
Mnitt

ſai

Co

& 1.

loi⸗
frm⸗
diun
dlüm
Uton
idgue
greck
ciori
Mil

pes
anti

tv

in
ſoſt
Die

Mor.

uum

ſon
VAI

Gor en

ielr
Troer.
ti
glun
ru
tunn,
unicet
lcien
Günce⸗
Ticen
Oend
ons
Xf
neſt
D
cro 1.
zan
lbene.
Met

ſech

fn

Nnnn,
ume
5
A6,1
6 Ni

. De Sacrificio Miſſæ 503

ad poſteriorem finem, ſed non ſit fruſtra quate-
nus ordinatur ad finem priorem laque Chry-

Joſtomus, etiamſi dicat fruſtra fieri, non tamen

omittebat quotidie ſacrificare, quod certè feciſſet,
ſi abſolutè fruſtra fieri exiſtiméſſet.

Confirmatur validitas Sacrificii etiam nullo
adſtantium communicante.

Natalis Alexander Hiſt. Eccl. ſæœæculi 13.
& 14. Diſſert. 13. hanc explicationem illius
loci aliis locis ex Chryſoſtomi Operibus con-
firmat. Itaque hæc omnia ifa in compen-
dium conferri poſſunt. Vel ad licitum vali-
dumque ſacrificium opus eſſe contenditur,
ut omnes adſtantes Sacramentum percipiant,

idque qui affirmant, multum veri fines præ-

grediuntur: ſemper enim plures, etiam feli-
cioribus Eccleſiæ temporibus, fuêre, qui
Miſſæ quidem aderant, nec tamen partici-
pes eſſe poterant Euchariſtiæ; quamobrem
antiquitus Diaconus ante Communionem al-
tà voce edicebat, quod etiamnum uſurpatur
in Eccleſia Græca: Sancta Sanctis; & D. Chry-
ſoſtomus Homil. 67. ad Populum refert,
Diaconum Communionis tempore terribili cla-
more, quafſi quemdam præconem manum in al-
tum tollentem clamũſſe: Sancta Sanctis; &i quis
non Sanktus, non accedat. Vel ad licitum &
validum Sacrificium opus eſſe dicunt, ut
Ii 5§ quot

504 Sektio II. .

quotquot adſunt, & ab omni peccati macu-
la mundi ſunt, Sacramentum accipiant: id
verò conciliari non poteſt cum vetuſtis Ca-
nonibus, quos alibi indicavimus, & refert
Martene lib. I. cap. 4. art. 10. num. 2. qui
Canones, refrigerato jam fidelium animo,
qui quondam quotidie Euchariſtiam ſuſcipie-
bant, ſtatuunt quasdam ſolemnitates, qui-
bus Sacramentum percipere debeant. Vel
denique ad licitum & validum Sacrificium
opus eſſe volunt, ut ex iis, qui bene diſpo-
ſiti ſunt, aliquot communicent; & id qui
propugnet, non ſatis eſt ſi dicat, antiquitùs
quotquot Miſſæ adeſſent, communicare con-
ſueviſſe; nec itidem ſatis eſt ſi dicat, Eccle-
ſiam optare ut quotquot Miſſæ interſunt,
Euchariſtiam ſuſcipiant; ſed poſitivum præ-
ceptum adducere oportet, quod jubeat,
Miſſam non celebrari, niſi quis adſtantium
communicet. Nec quidquam juvat dicere,
Chriſtum jeſum non modò panem conſe-
cràſſe, ſed etiam diſtribuiſſe, atque juſſiſſe
ut id fieret in ſui memoriam, Hoc facite in
meam commemorationem, ùt eſt apud Lucam
cap. 22. Id enim eſt præceptum affirmati-
vum, cui parendum eſt pro loco, tempore, &
perſonis, ůt loquuntur Theologi: ex quo fit,
ut ſi nemo adſtantium vel ſit diſpoſitus, vel
Sacramentum velit percipere, præcepto non
adſtringatur Sacerdos ad Euchariſtiam ki
exhi-

Gam.

erik

mmis te
wicke
eſle
Lac

Euc-

dant

o
laiei
enti
pium
ſarun
mti/

Ni
liter
nin

(llin

An. 6
Pore
Imal
tur
lun
con
E

4
—

Witmer

Nan: i
tsCr.

Eet

n
n wino,
dlde
eg ⸗
n.
tkcinn
1 dſo⸗
lgunk
e
Lec⸗
erlun
in Pre⸗
en
üuonun
Ereh
n Me.
R

. S
4

De Sacrificio Miſæ. 505

exhibendam, aut ad Miſſam idcirco omitten-
dam. Joannes Cochlæus ſcribens de Miſſæ
Sacrificio adversùs Muſculum conjicit, pri-
mis temporibus neque tam multos, ùt nunc,
fuiſſe Sacerdotes, nec tam multas celebratas
eſſe Miſſas: idcirco tum Sacerdotes, tum
Laici, qui Miſſæ aderant, poſt oblationem,
Euchariſtiam unà cum celebrante ſuſcipie-
bant. MWunc verò cùm ille communicandi mos
non ampliuùs apud nos obſervetur, non minus
Leoicorum, quàm Sacerdotum deſidid & negli-
gentid; invenit & introduxit Spiritus Sanctus
bium bujus negligentiæ ſupplementum per Miſ-
ſarum, quas ſoli Sacerdotes peragunt, frequen-
tattonent.

I ipfum probatur ex Toletano Concilio XI

Literæ Encyelicæ Benedicti XII. ad tollendas

turbas in Lombardia exortas ſuper admini-
Rratione Euchariſtiæ in Miſſa.

Huic profectò favet ratiocinationi Con-
cilium Toletanum 12. ſub Agathone Papa
an. 681. habitum. Cùm Sacerdotes eo tem-
pore plures eâdem die Miſſas celebrarent,
malus quidam ufus invaluerat, de quo loqui-
tur etiam D. Cyprianus Epiſt. 65. ad Cæci-
lium, ut Sacerdos non niſi in poſtrema Miſſa
communicaret: Relatum nobis ſt, quosdam
de Sacerdotibus non tot vicilus Tnmmtn,
auketaä

506 Sectio II.

ſanctæ gratiam ſumere, quot ſacriſßcia in uno
die videntur Deo offerre, ſed in uno die, ſi plu-
rima per ſe Deo offerant ſacrificia, in omnibus
ſe oblationibus à Communione ſuſpendunt, & in
ſola tantùm extremi ſacrificii oblatione Commu-
nionis ſanctæ gratiam ſumunt. Adversùs hunc
abuſum clamant Toletani Concilii Patres:
Quicumque ergo Sacerdotum deinceps divino
Altari Sacrificium oblaturus acceſſorit, & ſe
Communione ſuſpenderit, ab' ipſa qu ſe inde-
center privavit, gratid Communionis anno uno
repulſum ſe noverit. Nam quale erit illud Sa-
orifcium, cui nec ipſe ſacrificans participäſſe
cognoſcitur? Ergo hoc modis omnibus eſt tenen-
dum, ut quotiescumque ſacrificans Corpus &5
Sanguinem Jeſu Chriſti Domini noſtri in Alta-
ri immolat, toties perceptioni Corporis & San-
uinis Cbriſti ſe particibem præbeat. Canonem
Qunc Toletanum refert Gratianus in Can.
Relatum de Conſecrat. Diſt. 2. & legi poteſt
tom. 2. Conciliorum Hiſpaniæ, quæ collegit
Cardinalis de Aguirre pag. 68 5⁵. Atque ex
hoc Canone elicitur, Concilium poſtulare
ad Sacrificium, ut quamquam nemo ex ad-
ſtantibus communicet, ſemper tamen Sacer-
dos, quotiescumque celebrat, Sacramentum
percipiat. Hujus autem veteris Concilii au-
Roritas ſatis eſſe debet, ut ſtatuamus licitè
celebrari Miſſam poſſe, etſi præter Sacerdo-
tem nemo ex iis, qui adſunt, communicet.
Cremæ

Cremm
conlte
ebu
va
tiſtian
dere
urrà

dran

bend
Mul⸗
fort
Obren
cam!
dnno⸗
guam
Le⸗
Buche
leip
INS
Eech
busc
ditre
hoc
iltre
uſla
e

duel

in it M
e,R.
Muier
,V
Cun.
Abe
i Durs
Aun
1,
Gnin un
I r.
G mr.
M
1Al:
Aonen
Me el
vne

4. .

Ner
MI
Mo .

.

S
ns
(ene

De Saerificio Miſſeæ. 507

Cremæ vehemens haud ita pridem orta eſt
contentio, quæ deinde totà Lombarcdià in-
crebuit, non quidem utrùm Sacerdos licitè
& validè Miſſam celebret, qui ſolus Eucha-
riſtiam ſuſcipiat; notum eſt enim, quid ea
de re S. Tridentina Synodus definierit; ſed
utrùm ex præcepto divino Sacerdos cele-
brans Miſſam adſtantibus, qui Euchariſtiam
benè diſpoſiti poſtulent, teneatur miniſtrare.
Multa ex ea controverſia oriri poterant, aut
fortàſſe jam orta erant incommoda; quam-
obrem ad omnes Italiæ Epiſeopos Encycli-
cam ſcripſimus Epiſtolam die 12. Novembris
anno 1742. quà laudavimus quidem tam-
quam rem exemplo Chriſti commendatam,
& Eccleſiaſticæ diſciplinæ conſentaneam, ut
Euchariſtia miniſtretur adſtantibus, qui eam
ſuſcipere parati ſint; ſed illud etiam monui-

mus, nihil niſi benè & ritè ordinatum in

Eccleſia eſſe debere: unde fit, ut, ſi in qui-
busdam circumſtantiis minimè expedire ar-
bitrentur Epiſcopi, Euchariſtiam in Miſſa in
hoc vel illo Altari celebranda adſtantibus mi-
niſtrari, non idcirco adversùs Epiſcoporum
juſſa turbæ ſint excitandæ, quas turbas indi-
cia eſſe demonſtravimus hominum, qui ad
Euchariſtiam ſuſcipiendam non bene diſpo-
ſitum animum gerant; cùm præſertim non
ùt primis Eccleſiæ temporibus unica tantùm
Miſſa ab Epiſcopo celebretur, in quà Eucha-
riſtiam

508 Sebtio II.
riſtiam qui non ſuſcepiſſer, illi non ampliùs
eo die Sacramenti erat copia; ſed tam multæ
nune ſint Eccleſiæ, tam multa Altaria, tam
multi Sacerdotes, tam multiplex denique
Miſſarum numerus, ut ſi quis in Miſſa, quæ
in Altari celebratur, ubi Epiſcopus juſtis de
cauſis vetuerit ne miniſtretur Euchariſtia,
communicare non potuerit, facilè illi ſit vel
in alia, vel in eadem Eccleſia, ubi Miſſæ in-
terfuit, Euchariſtiam ſuſcipere, ſi vel ad Al-
tare accedat, ubi ſine Miſſa præbetur Eu-
chariſtia, vel alii Miſſæ interſit, ac poſt Sa-
cerdotis communionem Sacramentum acci-
Piar. Atque eâ Epiſtolà in modum Inſtru-
Ctionis ſcriptà omnis de medio ſublata eſt
controver ſſia.

Tridentinæ Gnodi doctrina de Conmmmione ſub
una tantum ſpecie panis.

Nunc verò venimus ad Communionem
adſtantium ſub ſpecie dumtaxat panis, quà
in re non recedimus à Tridentina Synodo,
uæ Seſſ. 21. cap. I. declarat & docet primòô,
nullo divino præcepto Laicos &σ Cericos non
conkfcientes obligart ad Euchariſtieæ Ssacramen-
tum ſub utraque ſpecie ſumendum. Secundoò non
poſſe quemquam Catholieum dubitare, quin
ad æternam ſalutem Communio ſatis ſit ſub
ſpecie tantàùm panis: Meque ullo pacto, Rn
. ide

I.

(omm
tuiſſe

cratme
Urac
tamer
Fidel
gue!
Dom
Mentu

nadit

ut
Glſtr
Ptur

Preæ

Pere
ſuſe
ider
riti
buin,
(ixit
divet,
ani
en,
ie u
8
lrye,
et,
Genr

Awplis
nmole
Nn, n
(Ne
ln ge
se
chanl,
Uülrn
ſen.
AN
ur Ar.
dr
Un Aer⸗
,ln.
Plra

De Saerificio Miſſe. 509

Eide, dubitari poſſe, quin illis alterius ſpeciei
Communio ad ſalutem ſufficiat. Tertiò inſti-
tuiſſe quidem Jeſum in ultrima Cœna hoc Sa-
cramentum ſub ſpecie panis & vini, & ſub
utraque ſpecie ſuis dediſſe diſcipulis, inde
tamen minimè inferri poſſe, præeepto Dei
Fideles adſtringi ad Euchariſtiam ſub utra-
que ſpecie pereipiendam: MWam etſi Cbriſtus
Dominus in ultima Cxrna venerabile hoc Sacra-
menium in panis & vini ſpeciebus inſtituit, &
Apoſtolis tradidit, non tamen illa inſtitutio *
traditio eò tendunt, ut omnes Chriſti fideles ſta-
tuto Domini ad utramque ſpeciem accipiendam
adſtringantur. Quarto nullum in ſacra Scri-
ptura eſſe textum, quo hujusmodi ſtatuatur
Præceptum, ut qui Miſſam non celebret, &
percipere velit Sacramentum, teneatur illud
ſuſeipere ſub utraque ſpecie: nam (pergit
idem Concilium) qui dixit, Miſi manducave-
ritis carnem Pilii hominis, & biberitis ejus ſan-
guinem, non bhabebitis vitam in vobis, idem
dixit etiam: & qiltis manducaverit ex hoc bane,
vivet in æternum; arque item qui dixit: Qut
manducat meam carnem & bibit meum Sangui-
nem, bhabet vitam æternam, dixit etiam: Pa-
nis quem Ego dabo caro mea eſt pro mundi vita;
& qui denique dixit: Qui manducat meam
carnem, & bibit meum ſanguinem, in me ma-
net, & ego in illo, dixit quoque: Qui man-
ducat bunc panem, vivet in aternum. Eadem
⸗ 8. SV.-

710 Sectio II.

S. Synodus cap. 2. Poſtquam dixit, Eccleſiæ
auctoritatem eſſe ſtatuendi ſeu mutandi in
adminiſtrandis Sacramentis, ſalvà ſemper
tamen eorum ſubſtantià, quicquid conduce-
re exiſtimâſſet vel ad eorumdem Sacramen-
torum venerationem, vel ad utilitatem acci-
pientium, ait, etſi ſuperioribus temporibus
non infrequens utriusque ſpeciei uſus fuit,
ſe tamen gravibus & juſtis cauſis adductam
decreviſie, approbandam & pro lege haben-
dam eam conſuetudinem, ut qui Miſſam non
dicat & communicet, Sacramentum fſuſci-
Piat dumtaxat ſub ſpecie panis. Et cap. 3.
declarat, ſub alterutra ſpecie ſeu panis, ſeu
vini integrum contineri Jeſum Chriſtum; &
in Canomibus qui ſequuntur anathemate per-
cutit eos, qui quidquam adversàùs eam do-
trinam, quæ ſuperioribus continetur capi-
tibus, contradicere audeat. Et quoniam
duo remanebant articuli, de quibus erat ad-
huc diſputandum, alter an rationes, quibus
adducta Eccleſia Catholica prohibet Laicis
& Sacerdotibus non celebrantibus uſum Ca-
licis, tanti momenti ſint, ut nullo umquam
caſu uſus Calicis concedi poſſit; alter an ſi
validæ ſuppetant rationes ad id concedendum,
quibus tandem conditionibus ea conceſſio
fieri debeat; horum examen articulorum
Concilium in aliud rejecit rempus, ac Seſſ. 21.
totam rem Romano Pontifici reſervavit exa-
minandam. Con-

(mßr
uul
.
dſtr
Sacen
ccci
cie;,
gentin
les,
lum,
Vider
in or/
mmi
dum
etiar
Ving
batt
niot
trad
.
uen/
Cr,
Cal⸗
(ia

Eockels
hundl n
Eope
conce-
Deckuner⸗
Aenmagt
pat
Ulo l
CCckn
e heber
len lol
Hicp/,
nr
Ttun, 8
ate pel⸗
end
n h
on

De Saerifcio Miſſæ. 511

Confirmatur Doctrina Tridentini: & primo
nullum eſſe præceptum divinum communi-
candi ſub utraque ſpecie.

Nullum extat divinum præceptum, quo
adſtringantur Laici & Clerici, atque etiam
Sacerdotes qui Miſſam non celebrent, ad
accipiendum Sacramentum ſub utraque ſpe-
cie; ac præter textus, quos expendit Tri-
dentina Synodus cit. cap. I. in Actis Apoſto-
licis, ubi ſermo eſt de Communione Fide-
lium, tantummodò mentio fit de pane, ut
videre eſt cap. 2. Erant autem perſeverantes
in oratione, & doctrina Apoſtolorum, & com-
municatione fractionis paniv. Neque omitten-
dum eſt, inter illos primos Chriſtianos fuiſſe
etiam Nazarenos, qui ex voto abſtinebant
vino; his autem, quoniam adhuc permitte-
batur uſus legalium, veriſimile eſt Commu-
nionem ſub ſpecie dumtaxat panis fuiſſe
traditam. D. Paulus Epiſt. I. ad Corinth.
cap. 10. Euchariſtiam panem appellat: Panis,
quem frangimus, nonne participatio Corporis
Chriſti eſt?“ Et loquens de Calice non dicit
Calicem, quem tradimus ad bibendum, ſed
Calicem benedittionix, cui benedicimus; item
loquens de Fidelibus, qui participes fiebant
Euchariſtiæ, non amplius Galicenn, ſedd Ppa-
nem nominat: Omnes V de uno Pane parti-
. KKk cipa-

512 Seltio II.

cipamus; & cap. II. ejusdem Epiſt. Itaque,
inquit, quicumque manducaverit Panem bhunc;
vel hiberit Calicem Domini indignè, reus erit
Corporis && Sanguinis Domini; ubi particula
vel innuit licere cuique ſub utralibet ſpecie
Euchariſtiam ſumere, vel ſub ſpecie panis,

Vel ſub ſpecie vini.

Secund?, ad æternam ſalutem ſatis ot
communio ſub ſpecie panis.

Nemo igitur Catholicus dubitaverit, quin
ad æternam ſalutem ſatis ſit Communio ſub
ſpecie panis, non modò ex his rationibus,
quas hactenus attulimus, ſed ex iis etiam
quas afferemus, quarum e eſt præcipua;
totum ſcilicet & integrum Jeſum Chriſtum
non minus contineri ſub ſpecie vini, quàm

ſub ſpecie panis; ex quo 8S. Tridentina Sy-

nodus cap. 3. Seſſ. 21. infert: Ac propterea;
quod ad fruétum attinet, null gratis neceſſarid
ad ſalutem eos fraudari, gui uuam ſolam ſpe-
ciem accipiunt. Hunc Concilii articulum Ca-
lurmniatus eſt nonnemo, eontendens ibi 8.
Synodum fateri aliquà non neceſſarià frau-
dari gratiâ, qui ſub una tantùm ſpecie Eu-
chariſtiam accipiat. Verùm hujusmodi ob-
jectio non pertinet ad id, de quo nunc agr-
mus, nullum ſcilicet eſſe Dei præceptum⸗

quo adſtringantur Laici vel Sacerdotes, qui
V non

Uun,

—

Don cel

ſub urr
lelt qu
iſien
hec
Decler
celeb⸗
ſulci⸗
infer;
dum:
ſale
tantan
giror
tld ad
nalem

fride

krmin
etſi i
Theor
chani
Glurur
Pſe
n ne
pirt
Ur 1

Gdere
e 9
w t

ſeit
ſel
I paholl
e e

etii

Mlud

Atoct

is ein
Nrecl
Chrü
i,

De Sacrificio Miſſ. F5ug

non celebrent, ad ſumendum Sacramentum
ſub utraque ſpecie; nec ullus dubitare po-
teſt quin ad æternam ſalutem ſatis ſit Eucha-
riſtiam ſumere ſub alterutra ſpecie: potiùs
hæc objectio pertinet ad prohibitionem, quàâ
Eccleſia verat, ne Laici, & Sacerdotes non
celebrantes Euchariſtiam ſub utraque ſpecie
ſuſcipiant; ſed hanc diffieultatem ſolvemus
inferiùs. Interea dicimus malè in hunc mo-
dum argui. Ait Concilium nullà necefſariâ
ad ſalutem gratiàâ fraudari eum, qui ſub una
tantùm ſpecie Euchariſtiam ſumat; fatetur
igitur Concilium ſaltem aliquâà fraudari gra-
tia ad ſalutem non neceſſarid. Vide Cardi-
nalem Pallavicinum lib. 17. Hiſtor. Concilii
Trident. cap. 12. num. 3. Et Cardinalis Bel-
larminus tom. 3. Controv. lib. 4. cap. 23.
etſi ingenuè fateatur diſputari adhuc inter
Theologos, an qui ſub utraque ſpecie Eu-
chariſtiam ſuſcipit, amplius aliquid conſe-
quatur gratiæ, quàm qui ſub una tantùm
ſpecie Sacramentum ſumit, ait Concilium
eam non diremiſſe controverſiam, utrùm
Pplus gratiæ non neceſſariæ ad ſalutem per-
cipiat qui ſub utraque, quàm qui ſub alter-
utra ſpecie communiecat; ſed probabilius eſſe
putat, & ad S. Synodi ſenfum propiùs ac-
cedere, æqualem fructum conſequi utnrum-
que, tam qui ſub urraque, quàm qui fub
una tantùm ſpecie Euchariſtiam ſuſcipit,
Kk 2 dum-

Sz Sebtio II.

dummodò uterque bene ſit ad illam pereci⸗
piendam diſpoſitus, ùt bene advertit Tour-
nely tom. 2. de Saeramento Euchariſtiæ p. 71.
Edlt. Pariſien.

Zertiò, ex inſtitutione Euchariſtiæ ſüb utraque
ſpecie non bene infertur, præcepto divino
Jümendam ſub utraque ſpecie.

Quod Chriſtus Jeſus in ultima Cona ſub
utraque ſpecie Sacramentum hoc inſtituerit,
& ſub utraque itidem ſpecie Apoſtolis de-
derit, non inde tamen bene infertur Fideles
præcepto obligari divino ad illud ſub utra-
que ſpecie percipiendum. Conſonat Tri-
dentina Synodus cum Conſtantienſi Conci-
lio, quo docemur Seſſ. 21. ex eo quod Chri⸗
ſtus Euchariſtiam ſub utraque ſpecie inſtitue-
rit, non recte colligi utriusque ſpeciei Connnunio-
nem à Domino præceptam eſz. Et ſanè ſi
Chriſti inſtitutioni in omnibus hærere veli-
mus, Euchariſtia prœbenda eſſet tantùm
poſt Cœnam, cæterâque omnia ſervanda,
quæ Chriſtus geſſit; quod quidem nemo
non videt quantum à vero abſit. Dicen-
dum igitur, Chriſtum ſeſum Euchariſtiam
inſtituiſſe ſub utraque ſpecie; ac ſub utra-
que quidem ſpecie voluiſſe ſumi à Sacerdote,
qui ſacrificium offerret; cùm verò ſumere-

tur ùt Sacramentum, ſub alterutra ſpecie
accipi,

(onle

eipi
Murh
Mieer
lite e⸗
gench
queb
Ppret
Chri
QOuud
imtelli
enim
Orhni
durm
Poſte
deci
illa:

D.

ſeer
Ho
ormn
prun
d in
acli
Utra
ſtitut

eci
uir
Edir

untn

Ceut
nliinen
osd
Aih

nr 1

ſCeEe.
godc?

Aynms
erſ
n
ſucn
1 Nenn
Doer⸗
anum
ſbim
ane
Olner
m e
ch

De Saecrificio Miſſe. 515
accipi, quam potiſſimum ſtatuiſſer Eccleſia.
Matthæus cap. 26. ſcribit: Accipiens (Jeſus)

Calicem gratias egit, &* dedit illis dicens: Bi-
bite er hoc omnes; ubi voce illà omnes intelli-

gendi ſunt Apoſtoli, ad quos Jeſus tunc lo-

quebatur, quibusque ſui Sanguinis Calicem
præbebat. Et apud Marc. cap. 12. declarat

Chriſtus ſeſe, quæ diceret, omnibus dicere:

Quod dico vobis, omnibus dico. Sed hoc ita
intelligendum, ut omnes vigilent; aliter
enim exiſtimandum eſſet, illud quoque
omnibus dixiſſe, ut irent in univerſum mun-
dum docentes & baptizantes. Lucæ cap. 22.
poſtquam Chriſtus Apoſtolis ſuum Corpus
dedit dicens: Hoe eſt Corpus meum, adjecit
illa: Hoc facite in meam commemorationem; &
D. Paulus I. ad Corinth. cap. 11. poſt Con-
ſecrationem Calicis narrat Chriſtum dixiſſe:
Hoc facite, quotiescunque bibetis, in meam
commemorationem. E quibus Sacrarum Scri-
pturarum locis rectè inferri poſſe videtur,
ad inſtitutionem quidem Sacramenti divinum
additum eſſe præceptum Communionis ſub
utraque ſpecie; atque ita verum eſſe, ex in-
ſtitutione ſuſcipiendum eſſe Sacramentum
non ſolùm ſub ſpecie panis, ſed etiam ſub
ſpecie vini. Verùm ea verba Lucæ: Hoc
facite in meam commemorationem, Chriſtus
dixit poſt conſecrationem panis, & ante

conſecrationem Calicis; & verba D. Pauli,

K k 3 Hoec

Sebtio II.

Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam com-
memorationem, non abſolutè, ſed hypothe-
ticè dicta ſunt, ut ſenſus eorum ſit, non ut
omnes teneantur & Calice bibere, ſed quo-
tiescumque biberint, in Chriſti bibant me-
moriam. Ac ſi locum Joannis refricare ve-
limus,, Miſi manducaveritis carnem Eilii homi-
nis, & biberitis ejus Sanguinem, non babelitis
vitam in volis (quo textu malè accepto Pe-
trus Dreſdius Scholanum Pragæ Magiſter
ſæculo 14. perſuaſit jacobello Miſnenſi, qui
tum Pragæ concionabatun, ut populo præ-
dicaret, æternam non poſſe ſalutem obtineri,
niſi Corpus Chriſti ſub vini quoque ſpecie
ſumeretur, teſte Æänea Sylvio in Hiſt. Bo-
hemor. cap. 35.) Præter illa, quæ ex S. Tri-
dentina Synodo huc deprompfimus, ex-
pPendenda eſt panticula c7g, quæ naturà qui-
dem ſuâ conjungit, ſed ſœpenumero in ſa-
cris paginis vim disjunctivam habet. Exodi
cap. 2I. Qui pereuſſenit patrem ſuum, aut ma-
Zrem, morte moriatun; ubi Hebræus textus
habet, qui pencuſſerit Patnem && MWmrem, mor-
te moniatun. Et Petrus ad claudum, quem
ſanavit Actor. cap: 3. dixit: argentum && au-
vum non qſt mihi; ubi illud ſignificare voluit,
ſibi neque eſſe aunum, neque argentum.
Prætenea ſumptio panis, & Calicis hauſtus,
S im eo Joannis loco partieulà &τα conjun-
a videntur, in aliis ſacræ Scripturæ Uon
upe-

516

Pert
g
ineo
Pular
Corin
ducen
mini
Domn,

cat

i
ſtis
Pulan

—

ſeumrenn.
Uypote
t, won
K.
bbinne.
Kicnef.

Mil.

MWi
epol⸗
Mgke
erl,
one.

Chini

ero in
et.
,
u enn
mſl⸗
4 en
ℳ.
olly
Celtwen
gel
ote,
cnli⸗

ſ

De Sacrificio Miſſæ. 517

ſuperias allatis particulà vel disjunguntur:
ex quo apertiùs intelligitur, particulam &*
in eo D. Joannis loco intelligendam non co-
pulativè, ſed disjunctivè. D. Paulus I. ad
Corinth. cap. II. ait: Eaque quicumque man-
ducaverit panem bunc, vel biberit Calicem Do-
mini indignè, reus erit Corporis & Sanguinis
Domini: idem autem paulò poſt: Qui man-
dutat && bibit dgne , Judicium ſibi manducat
bibit, non dijudi

icans Corpus Domini; ubi
ſatis manifeſtum eſt, particulam & non co-
pulativè, ſed disjunctivè eſſe accipiendam.

Apud Eeteres fuiſſe conſuetudinem ſumendi Eu-
chariſtiam ſub ſpecie penis tantum.

Non infrequens erat, ùt ait Tridentina
Synodus, ſuperioribus temporibus Sacra-
menti uſus ſub utraque ſpecie: quo illud
ſignificatur, tamerſi uſus eſſet ſumendi Eu-
chariſtiam ſub utraque ſpecie, haud ita ta-
men rara fuiſſe eorum exempla, qui illam
ſub una tantùm ſpecie ſumerent. Namut Eu-
chariſticæ Communionis omittamus exem-
pla, quæ infantibus, aut moribundis præbe-
bartur, atque ut de Euchariſtia ſileamus,

quam ſecum Fideles domum ſuam defere-

Pant, quà ſe reficerent vel in itinere, vel
cùm ad Eccleſiam venire non poſſent, ut Sa-

crificio intereſſent; quibus in caſibus non
KkKk 4 deſunt

518 Sectio II.

deſunt in Eccleſiaſtica Hiſtoria plura exem-
pla Euchariſtiæ ſub alterutra ſpecie ſuſceptæ;
atque ut ab hiſce privatis ad publicas Com-
muniones tranſiliamus, quibus inter Miſſa-
rum ſolemnia Sacramentum diſtribuebatur;
luculentiſſimum habemus in Eccleſia Roma-
na ante Pontificatum Leonis Magni argu-
mentum promiſcui usús Euchariſtiæ vel ſub
utraque, vel ſub alterutra ſpecie. Nam cùm
Manichæorum hæreſis Sectatores quidam
Romæ deprehenſi eſſent, qui inter cæteros
errores affirmabant, vinum opus eſſe Dia-
boli, & latitantes ſe immiſcerent cum Ca-
tholicis, & cum iis palàm ad Eccleſiam ſum-
pturi Euchariſtiam ventitarent, juſſit S. Leo
taimquam Manichæos habendos puniendés-
que, quotquot Euchariſtiam ſub vini quo-
que ſpecie non ſumerent: Cumque (verba
ſunt S. Pontificis ſerm. 4. de Quadrageſima)

ad tegendum infidelitatem ſuam noſtris audeaunt

intereſſe myſteriis, ita in Sacramentorum Com-
munione ſe temperant, ut interdum tutius late-
ant: ore indigno Corpus Cbriſti accipiunt, ſan-
guinem autem redemptionis noſtræ haurire omni-
no declinant. Quod ideo veſtram volumus ſcire
ſanctitatem, ut vobir ejusmodi homines & his
manifeſtentur indiciis, & quorum deprehenſe
fuerit ſacrilega ſimulatio, notati & probibiti
ſancétorum ſocietate ſacerdotali auctokitate pel-

lantur.
. Mani-

—

Manic

H
cujos
Liber
ces,
bis
Mur d
lile
nione
cul
cemznn

inn,

que,
Wreſt
(clbn
Jui
mut
min

Sunn

Rom
Urag
II P

—

l elen
lept
Con
er M
bvebenn
ſa on-
Ni
Ee
umchn
qucdn
(Leto
ele.
cund
n.
18le
jende⸗
n⸗
(ſen
7

.

De Sucrifcio Miſce. 519

Manichaæi Romæ alſtinebant d ſumendo Eucha-
riſtiam ſub' ſpecie vini.

Eamdem ingreſſus eſt viam S. Gelaſius,
cujus tempore publicè ante fores Baſilicæ
Liberianæ incenſi ſunt Manichæorum Codi-
ces, ùt colligitur ex ejusdem Pontificis ver-
bis, quæ refert Gratianus in Can. Comperi-
mus de Conſecrat. Diſt. 2. Comperimus, quòd
quidam ſumptd tantummedò Corporis ſacri por-
tione à Calice Saeri eruoris abſtineant: qui pro-
cul dubio (quoniam neſcio qud ſuperſtittone do-
centur olſtringi) aut integra Sacramenta perci-
tiant, aut integris arceantur, quia diviſio unius
ejusdemque Myſterii ſine grandi ſacrilegio non
poteſt provenive; quæ poſtrema verba reſpi-
ciunt ad prædictum Manichæorum errorem,
qui vinum Diaboli opus exiſtimantes, divina
mutilabant myſteria, magnique ſacrilegii cri-
mine ſeſe obſtringebant.

Simulatio Manichæorum vana fuiſſet, niſi alii
ecttiam fuiſſent, qui ſub una tantum ſpecie
panis communicarent.

E quibus illud elicitur, licèt in Eccleſia
Romana frequens eſſet ufus Sacramenti ſub
utraque ſpecie, cùm à Fidelibus ſumebatur
in publicis Eccleſiis, non defuiſſe tamen
Kk § exem-

520 Sectio II.

exempla Fidelium, qui inter Miſſarum ſole-
mnia in Eccleſia acciperent Sacramentum ſub
ſola ſpecie panis: aliter enim Manichæi non
ſatis ſibi caviſſent, qui ſe Catholicos haberi
poſſe putabant, ad Eccleſias ventitando, ſu-

mendoque ſub ſola ſpecie panis Sacramento,

ut cuivis, qui totam facti ſeriem conſideret,
facile eſt intelligere.

Quæ CGræcorum ea de re ſit diſeiplina.

Pergit Tridentina Synodus dicens, in-
troduckam eſſe conſuetudinem, ut qui Miſ-

ſam non celebrat, ſub ſola panis ſpecie Sa-

cramentum accipiat, idque non ſine gravi-
bus cauſis; hancque conſuetudinem ab Ec-
cleſia eſſe probatam, quod de Occidentali
Eccleſia intelligendum eſt. Nam in Eccleſia
Orientali tametſi per Quadrageſimam, Sab-
bathis & Dominicis exceptis, Euchariſtia ſub
ſpecie tantùm panis præbeatur, & infirmis
in limine mortis itidem ſub ſpecie panis mi-
niſtretur (Grandior enim Feria 5. in Cœna
Domini panis conſecratur, cujus quartam.
manducat partem Sacerdos, tres autem reli-
quæ partes in particulas, quas meridas, ſeu
margaritas vocant, dividuntur, eæque in
Sanguinem intinctæ, ſtatimque igni admotæ
exſiccantur, ut per integrum annum con-
ſerventur incorruptæ, & cùm opus eſt, no:
ribun-

—

Tiune
lite,
in Sy⸗
temß
utrac
nis
ſacer⸗
in e
gum
etſi

mpr

lmn

Beru

Hau
ubt/
lit

per

/

inul

lſece

ni /,
e
lunm
eu

—
umb.
unt
Creimmn
0 ie
do l
hamenn,
Nlcne

t.

gi.
ie d
graxi
Ue
lenel
Lecah
n;
lin
ind
en.
.Cen
Clun
annl
,
de
n
9 ⸗
ibun

De Saerifcio Miſſeæ. 521

ribundis exhibeantur, communi vino emol-
litæ, ùt refert Allatius Epiſt. 2. ad Nihuſium
in Symmictis lib. I.) Attamen cum publica in
templis fit Communio, Sacramentum ſub
utraque ſpecie præbetur tum viris tum fœmi-
nis ad hunc modum, ut ſcilicet unicuique
ſacra porrigatur particula ſanguine intincta
in cochleari poſita, cujus exile & prælon-
gum manubrium eſt; quam conſuetudinem
etſi Humbertus Sylvæ Candidæ Cardinalis
improbavit libro adverſus Græcorum ca-
lumnias, egregiè defendit Cardinalis Bona
Rerum Liturgicarum lib. 2. cap. 18. num. 3.

Haud ita multò ante D. IThomæ ætatem intro-
ducta Communio ſub ſpecie paenis tantim in Oc-
cidentali Ecoleſia. Perfectio Sacramenti non
in uſu Fidelium conſiſitit, ſed in Conſecra-
tione materiæ.

Quod verò ad Occidentalem Eccleſiam
pertinet, D. Thomas, qui obüt anno 1274.
poſtquam docuit 3. Par. Quæſt. 80. art. 12.
ad ſecundum, Sacramenti perfectionem non
in uſu Fidelium, ſed in materiæ Conſecratio-
ne conſiſtere, ideoque nibil derogari perfectio-
ni hujus Sacramenti, E Populus ſumat Corpus

ſine Sanguine, dummodo Sacerdos Conſecrans

ſumat utrumque, teſtatur in Corpore ejus Ar-
ticuli cautè providendum, nequid irreveren-
.
. ter

22 Sectio II.

ter com mittatur adversùs Sacramentum, &
ob metum, ne præbendo Euchariſtiam pue-

ris, juvenibus, ſenibus ſanguis effundere-

tur, in aliquibus Eceleſiis conſuetudinem eſ-
ſe introduétam præbendi Euchariſtiam ſub
ſpecie dumtaxat panis: Mdeo provids in qui-
busdam Eccleſiis obſervatur, ut populo ſanguis
ſumendus non detur, ſed ſolum à Sacerdote ſu-
matur, quod indicium eſt, haud ita multèò
antè uſurpari cœptam hanc diſciplinam, ut
qui Miſſam non celebraret, ſub ſola panis
ſpecie ſumeret Sacramentum. Huc accedit
alia ratio, ne ſcilicet ſimpliciores crederent,

totum integrumque Chriſtum non contineri

ſub ea ſpecie. Rodulphus Abbas S. Trudo-
nis, qui vixit annio 1110. ita ſcribit: Hic &α
ibi oautela fiat, ne Preslyter ægris, aut ſanis
tribuat Laicis de ſanguine Cbriſti. Nam fundi
poſſet leviter; ſimplixque putaret, quod non ſub
ſpecie ſit totut Jeſus utraque.

Conſuetudinem miniſtrandi Euchariſtiam ſub
ſpecie tantùm panis ſtatuit tamquam legem Con-
RNantienfis Gnodus adversàs errores Joan-
nmis Hus, & Hidrongmi Pragenſis.

Rupertus Pullus Cardinalis, qui vixit an.

1160. Par. S8. ſententiarum cap. 3. Prius, in -

quit, Corpus, pſt Sanguis à Preshyteris eſt ſu-
anendus. Inſtitutio Cbriſti mutanda non eſt &.
. Verum

Vrun
et,
Gt
Maotun
li⸗
ſudr
ſer .
Aexi
Guelt
hn
Chrif

ft d

der
nß
l

ntu

uo⸗
reye⸗
ur;
die
ien
Char
lempe
ne
nes .
muam
Kiie
ne
ſnr

end

twmn,
tumpr
funder
Goene
tam ſt
Rirſ
le
munt
an, I
pne
ed
ebeten
Vliri
TIudo-
it /
ne
t

6

Ni
,
imn

De Sherificio Miſſce. 523
Verùm qualiter à Laicis Euchariſtia ſumi debe-

vet, ſponſæ ſuæ commiſit judicio? orjus conſilio
& uſu pulehrò fit, ut Caro Chriſti Luicis diſtri-
uatur: nimirum periculosè feret, ut ſanguis
ſub liquida ſpecie multitudini Fidelium in Eeccle-
ſia divideretur; longè periculoſius, ſi infirmatis
per Parochiam dJeferretur. D. Thomæ coævus
Alexander Halenſis Tractatu de Sacramentis
quæſt. 4. S. 3. Chriſtus, inquit, integrè Jſumitur
Jub utraque ſpecie. Bene licet ſumere Corpus
Gbriſti ſub ſpecie panis tantùm, ſieut ferè ubique
fit à Laici? in Rccleſia &. Ecclefia autem iſtud
Sacramentum diſpenſare conſuevit ſub ſpecie pa-
nis tantiun, tum propter periculum efußonis,
quod fortè accideret, ſi ſub ſpecie vini diſpenſa-
retur; tum propter vitii infdelitatis amotionem,
quod ſe non immerito ſimplicium mentibus inge-
reret, ſi ſemper ſub ſpeciebus panis & vini dare-
tur; guia ſi ita fieret, poſſent ſimpliciores ore-
dere, quòd Chriſtus non contineretur integre ſub
altera ſpecie. Ea conſuetudo miniſtrandi Eu-
chariſtiam ſub ſola ſpecie panis ſuccedentibus
temporibus ob easdem rationes ſe longè la-
téque diffuderat, cůmque anno 1415. Joan-
nes Hus, & FHieronymus Pragenſis Bohe-
miam errore illo ſuo infeciſſent, neceſſarium
ſcilicet eſſe ſub utraque ſpecie Sacramentum
ſumere Euchariſtiæ, Patres Concilii Con-
ſtantienſis Seſſ. 13. ſtatuerunt, pro lege ha-

bendam eſſe conſuetudinem jam introductam
mini⸗-

524 Sebtio II.

miniſtrandi Sacramentum ſub ſpecie dunta-
NXat panis, emque condemnandum, qui
hujusmodi auderet improbare conſuetudi-
nem; juſsitque Epiſcopos curare, ea lex ut
obſervaretur. Idem an. 1437. adversùs Ta-
boritas & Calixtinos ſancivit Baſileenſe Con-
cilium, & Tridentina Synodus anno 1562.
adversùs Lutheranos & Calviniſtas.

Aſritur doctrina Conſtantienſis Ginodi. Sub
alterutra ſpecie æquò Corpus Cbriſti integrum
continetur. Hæreticorum calumniæ
evertuntur.

Omnis doctrina hæc Catholicæ innititur
veritati, quæ docet totum integrumque
Chriſtum ſuùb ſpecie panis æquè ae ſub ſpe-
Cie vini contineri; non enim Chriſtus divi-
ſus eſt, nec Corpus ejus eſt mortuum, ut
ait Apoſtolus ad Rom. cap. 3. Chriſtus reſur-
gens à mortuis jam non moritur; mors illi ultra
non dominabitur. Præterea vi verborum Con-
ſecrationis veniunt ſub ſpeciem panis Cor-
pus, & ſub ſpeciem vini Sanguis, & Cor-
pus ſub ſpeciem vini, & Sanguis ſub ſpe-
ciem panis, & ſub utramque ſpeciem etiam
anima propter naturalem connexionem &

concomitantiam, ùt loquuntur, partium

Chriſti, qui ad vitam rediit non amplius
moriturus; venit itidem ſub utramque ſpe-
. . ciem

—

clem

nenn,
Atqu
Cona
kume

ellee
Pide
biber

i ej

tem.
nemmo
gratie
Ltiam
venen
mutar
tant,
con
Id
hein
ſtor
Pett
nes
ſtrue
nent
dve
he
i
Kent

Rdi

de Ann
un,
enc
AEI
eras.
enie

nno

. G
Menn
Hie

niint
ir⸗
ſbhe
ns G
un1
uni.
ien
mCie⸗
lo⸗
40.
bſe⸗
nentin
Aciun
h⸗
(en

De Sacrificio Miſſeæ. 525

ciem Divinitas propter hypoſtaticam unio-
nem, quàâ cum corpore & anima copulatur.
Atque huic doctrinæ, quam ea probaärunt
Concilia, nihil quidquam detrahunt quo-
rumdam calumniæ; à Chriſtiana nimirum
eſſe Charitate alienum, ſubducto Calicis uſu,
Fideles uberiori illaà fraudare gratiâ, quam
bibendo ſanguinem conſequerentur, quam-
vis ejusmodi gratia neceſſaria non ſit ad ſalu-
tem. Nam etiamſi hæc opinio vera eſſet,
nemo eſt qui neſciat, leges de Euchariſtiæ
miniſtrandæ Ritu non modè ad augmentum
gratiæ in eo, qui Sacramentum ſuſcipit, ſed
etiam ad ejusdem Sacramenti dignitatem &
venerationem reſpicere debere; aliter enim
nutare dici poſſent illæ etiam leges, quæ ve-
tant, ne quis ſœpiùs quàm ſemel eâdem die
communicet, & Sacerdotes, ne eâdem die,
quod fit in die Chriſti Natali, iterent Sacri-
ficium. Vide Cardinalem Pallavicinum Hi-
ſtor. Concilii Tridentini lib. 17. cap. 12. ubi
Petri Suavis adversùs Concilium criminatio-
nes diluit. Legenda eſt etiam Paſtoralis In-
ſtructio Cardinalis de Tencin olim Ebredu-
nenſis, nunc Lugdunenſis Archiepiſcopi,
adversùs Petri Franciſci Courayeri noviſſima
Scholia ad Hiſtoriam Concilii Tridentini Pe-
tri Suavis, ubi Eminentiſſimus Auctor Tri-
dentinum Decretum à ſophismatibus & ma-
ledictis hujus Scriptoris egregiè vindicat.
1T reg

*

526 Sebtio II.

Tres Fidei articuli qui ſpectant ad conceſ-
ſionem usus Calicis.

Ut hunc ſermonem noſtrum de Com-
munione ſub una tantùm ſpecie abſolvamus,
reliquum eſt, ut quædam innuamus, quæ
pertinent ad diſpenſationem & conceſſionem
Calicis iis, qui Miſſam non celebrant. Fidei
enim articulus eſt, ad æternam ſalutem ſatis
eſſe ei, qui Miſſam non celebrat, Chriſtum
Jeſum accipere ſub ſpecie panis tantùm; item
Fidei articulus eſt, Chriſtum æquè ſub una,
arque ſub altera ſpecie totum & integrum
contineri; ad Fidem etiam pertinet, non
eſſe improbandam legem, quæ vetat, ne
quis Euchariſtiam præbeat ſub ſpecie vini:
ſed ad diſciplinam pertinet, Laicis & Sacer-
dotibus non celebrantibus, ſi debitæ adſint
conditiones, Calicis uſum concedere, eos-
que ſub utraque ſpecie Sacramentum per-
cipere.

Hiſtoria de uſu Calicis ſæœpè Laicit conceſſo poſt

bæreſim Huſſitarum, ſemperque ſublaio
graviſſimis cauſis.

Ubi de re hâc actum eſt, ſemper qui
uſum Calicis poſtulàſſent, voluit Eccleſia ut

diſertè primùm declararent & profiterento
eſe

*

—
ſele
ſob un
Gnupre
Hiſtor
iniri,
licis,
facho,
Comm
N .

MnE

ſeee
ſonir
weri
acheck
imſtru
tann
unm
Vider
Pexrie
N
onmne
U ne
lexyoe
0
Enpe
Ecn
Nel uſ
derent
un
Ulnen

Hun,.

de
lobenn.
ns,
Neliorn
Nr. M
tem ſt
Chrihr
ümmien
on
ihegnu
et, M
letat, 1
ecte Wo
R
end
lere,
Nunk

De Saerifcio Miſſe. 527

ſeſe credere totum & integrum Jeſum tam
ſub una quàm ſub altera ſpecie contineri:
quapropter Æneas Sylvius ſeu Pius II. in
Hiſtor. Bohemor. cap. 52. narrat, quæ ratio
iniri potuiſſet, etiam poſt vetitum uſum Ca-
licis, concedendi utramque ſpeciem: Quo
facto, ſi perſeveraverint Bohemi in ejusmodi
Communicationis deſiderio, idque miſsd legatio-
ne petierint, Sacer Conventus Bobemiæ ac Mo-
raviæ Sacerdotibus communicandi ſub utraque
ſpecie perſonas ſibi ſubjectas & in annis diſere-
tionis conſtitutas, & guæ id reverenter poſtu-
laverint, libertatem impartietur, es conditione
adhectä, ut inter communicandum plebem publicèò
inſtruant, non ſub ſpecie panis Carnem Chriſti
tantùm, ſed ſub ler ſpecie totum & inte-
grum contineri Chriſtum. Illud ſemper pro-
videre voluit Eccleſia, ut omne amoveretur
periculum irreverentiæ erga Sanctiſſimum
Jeſu Chriſti Sanguinem; ſed conceſſiones
omnes & diſpenſationes cùm eò ſpectarent,
ut nationes deviæ ad unitatem. Catholicam
revocarentur, aut executione caruerunt, aur
eo qui optabatur effectu: luculentiſſimè enim
ſemper patuit, eas nationes vel Calicis inter-
dictum veræ prætexuiſſe cauſæ ſchiſmnatis,
vel uſum Calicis poſtulaſſe, quod non cre-
derent verum & integrum contineri Chri-
ſtum ſub alterutra ſpecie, aut ad æternam
ſalutem non ſatis eſſe Communionem ſub
L. 1 ſola

528 Sebtio II.

ſola ſpecie panis. Synodum habuit an. 1426.
Epiſcopus Pragenſis, quàâà volens tumultus
ſedare, cædésque compeſcere, quas perpe-
trabant Huſſitæ, ut vetitus ſibi à Conſtan-
tienſi Concilio uſus Calicis redderetur, per-
miſit, eos ſub utraque ſpecie Sacramentum
percipere. Scripſit Gerſon pro Synodo ab
Archiepiſcopo habita; ſed Synodale Decre-
tum Martinus V. reprobavit, ùt videre eſt
apud Raynaldum ad an. Chr. 1426. Apud
Henricum Caltiſen Nitriæ & Cæſareæ Ar-
chiepiſeopum in Opere adversus Bohemos;
cujus textum refert Georgius Caſſander in
Liturgia cap. 31. Pag. 78. legimus die Pa-
ſchatis cùm Martinus V. juxta aliorum Pon-
tifieum conſuetudinem laicis ſub utraque
ſpecie præberet Euchariſtiam;, Bohemum
quemdam medicæ artis profeſſorem cæteris
ſeſe immiſeuiſſe, atque ſub utraque ſpecie
acceptà Euchariſtia jactabundum inde abjiſſe,
ac gloriantem ſibi ad eum modum à Papa
traditam eſſe Euchariſtiam; captum Viennæ,
capite damnatum in flumen fuiſſe dejectum.
Quod percipiens Papa Martinus ſie ſili ilu-
ſum, ex tune ſubtraxit Calicis Communiolens
Laicis, necx umquam aliquem communicavit,
niſi ſub ſpecie panis tantum, in deteſtationem
hereſis Bobemorum, && factæ ſili Uuſionis.
Huſus porrò narrationis non facilè eſt tueri

veritatem; tum quia Auctor id refert tam-
quam

—

Guam
Gditur
ces ti
Utrae
is
enle
mod
man
ime

(le y

—
ltan. 14
8tunulr
lus en⸗
CAN
tennt,le⸗
Ctawenm
ront
e
Ficetet
Ater
Dohmne
nern
o Eel⸗
ctumbn
b Un
Mem
ten eni
ri,
ceh
unſenn

rteen

Sen .

Be. Sacrifßcio Miſſe. 529

quam de auditu, tum quòd nusquam pro=⸗

ditum litteris reperimus, Romanos Pontifi-

ces tum temporis Communionem Laicis ſub
utraque ſpecie præbere conſueviſſe. Bohe-
mis & Moravis impensè poſtulantibus Baſile-
enſe Concilium conceſſit Calicis uſum, dum-
modè in reliquis omnibus ſeſe Eccleſiæ Ro-
manæ conformarent, & crederent totum &
integrum tam ſub ſpecie panis, quàm ſub ſpe-
cie vini Chriſtum contineri; ſed cùm inde
plures orti eſſent abuſus, conceſſionem hu-
jusmodi revocare oportuit, ùt conſtat ex Epi-
ſtola Georgi Bogiebræ Regis Bohemiæ, quæ
extat tom. 4. Spicilegii p. 403. Paulus III. &
Julius III. ſuis in Germania Nunciis faculta-
tem dederunt concedendi uſum Calicis, quâ
tamen uti minimè opportunum illi exiſtima-
runt. Plures Tridentinæ Synodi tempori-
bus ſibi perſuaſerant, eos qui ab Eccleſia Ro-
mana deſeiverant, ad unitatem redituros, ſi

iis conceſſus fuiſſet uſus Calicis; quibus fa-

vere Pontifex viſus eſt, ùt videre licet in
Hiſtoria Card. Pallavicini de eo Concilio, &
ea in re ſuam operam collocârunt Cæſaris,
Galliarumque Regis Oratores, qui omnibus
Concilii Patribus ſcriptum quoddam tradide-
runt, quo ad ejusmodi conceſſionem Conci-
lium impellerent. In Conventu centum &
ſexagintaquinque Epiſcoporum eâ re diſcuſsà,
tam variæ fuerunt Patrum ſententiæ, ut qui
B LI 2 à ſe⸗

530 Sebtio II.

à ſecretis erat ſacri Concili, ægrè octο ſen-
tentias potuerit colligere; nec quidquam
aliud poſt tot concertationes potuit concludi,
quàm ut ea res ad ſummum Pontificem re-
mitteretur. Abſoluto Tridentino Concilio,
Cæſar flagitare non deſiit à Pio IV. uſum Ca-
licis, eumdemque obtinuit. Georgius Caſ-
ſander Theologus Belga Cæſari à Conſiliis,
qui conſtituendæ pacis ſtudio Communio-
nem Laicis in Germania ſub utraque tribui
ſpecie nimis cupiebat, quod apparet ex ejus
Epiſtolis 102. & 106. quœ rerum in ea re
ſe geſtarum duæ ſunt veluti apologiæ, Apo-
ſtolicas affert literas in Epiſt. 11I. quibus Pon-
tifex ſcribit ad Eccleſiaſticos Electores, ſe
graviſſimis cauſis adductum, doctorum ho-
minum ac pietate præſtantium conſilio adhi-
bito, Apoſtolicæ auctoritatis ſuæ plenitudi-
ne Archiepiſcopis & Electoribus Eccleſiaſti-
cis facultatem concedere, ſi ita expedire pu-
tent, in quo eorum conſcientiam onerat, ut in
ſua quisque provincia Catholicos deputent
Sacerdotes, qui ſub utraque ſpecie Euchari-
ſtiam devotè poſtulantibus adminiſtrent.
Præterea Pontifex eorum, qui Euchariſtiam
ſub utraque ſpecie præberi ſibi velint, explo-
ratam probéque perſpectam poſtulat veræ
fidei doctrinæque Romanæ Eccleſiæ profeſ-
ſionem, ut ſcilicet in Euchariſtiæ Sacramen-
to tam ſub una qum ſub utraque ſpecie Verué

iren
len,
Nee
eptis
bſol
s Eu
Er, 9
R m
Undas
Ee nur
fam:
Fam
ein
nelci
efkech
e
non
rum
tribr
imp
cleli
dus
dies
krifl
bie
tum
min

Cloſt
Nidee
Kconrl
bcem
0Coi
nc.
cgud
CosH
unmmmn
le l
eterein
Uneike
ubhoekr
es,

5

1 ho⸗
Ur er
Ocn.
en
6

De Sacrificio Miſſeæ. 531

& integrum Chriſti Corpus contineri decla-
rent, Eccleſiamque Romanam profiteantur
neque erràâſſe, neque etiam errare, quæ ex-
ceptis Sacerdotibus Miſſam celebrantibus,
ſub ſola panis ſpecie cæœteris Clericis & Lai-
cis Euchariſtiam præbeat. Teſtatnr Caſſan-
der, Apoſtolicas Literas Cæſarem ad Electo-
res miſiſſe, eaque imperâſſe, quæ omnes
turbas poſſent avertere. Se etiam ex iis fuif-
ſe narrat, qui ea de re ſuam dixerit ſenten-
tiam: Ia factum eſt, ut nos quoque rogati no-
Rram ſententiam ad illam deliberationem pro ju-
dicii noſtri tenuitate adjunxerimus. Denique
neſcire ſe ait, quamobrem totum id negotii
effectu caruerit: Cur autem hoc negotium huc-
uſque quaſi ſuppreſſum & occultum lateat, ſcire
non poſſumus. lilud autem probè novimus,
rumorem continuò percrebuiſſe, duas ex
tribus Lutheranorum partibus Indulti illius
impulſu ad Romanam, unde ſeceſſerant, Ec-
cleſiam remigràſſe; quod cum conſequenti-
bus temporibus falſum eſſe, plurimaque in
dies oriri ſcandala, Romani Pontifices intel-
lexiſſent, Indultum illud Pi IV. primùm à
S. Pio V. deinde à Gregorio XIV. revoca-
tum eſt, ùt videre eſt in Par. 2. tom. 21. An-
nalium Raynaldi ad ann 1564. num. 35.

.

LI Lai⸗

532 —dd&SCeskio I.

Quinam boc tempore Euchariſtiam ſub
utraque ſpecie ſumant.

In ſolemni Romani Pontificis Miſſa Dia-
conus & Subdiaconus Sacramentum ſub utra-
que ſpecie accipiunt, ùt etiam videre eſt in
libro cæremoniali Leonis X. tempore con-

ſeripto, qui vulgèò Chriſtophoro Marcello

Archiepiſcopo Corcyrenſi tribuitur. Olim
Pontifex in ſolemni Miſſa, quam in Coro-
natione ſua celebrabat, omnibus Cardinali-
bus Diaconis ſub utraque ſpecie Euchariſtiam
diſtribuebat: Omnes Diaconos Cardinales ſud
manu pretioſo Corpore & Sanguine Cbriſti com-
municavit, ſicut de more ſummorum Pontificum
ſemper fuit; verba ſunt cujusdam Epiſtolæ de
Urbani VI. electione in Spicilegii tom. 4. edi-
tæ pag. 306. Nec deſunt documenta, qui-

bus conſtat, ſummum Pontificem ante exor-

tam Huſſitarum hæreſim Imperatori, Regi,
non tamen Reginæ, ſub utraque ſpecie Eu-
chariſtiam præbere conſueviſſe. Romam
venit ſub Paulo II. Fridericus III. Imperator;
ex quo occaſionem Auguſtinus Patritius ar-
ripuit ſeribendi libellum de Adventu Impera-
toris in Urbem, quem edidit Mabillonus tom. I.
Muſæœi Italici. In eo libro deſeripſit Miſſam
Patritius, quam Papa celebravit; teſtatur-
que, ſolum ſummum Pontificem Sacramen-
S . tum

tum ſu
hereit
num,
fürn C.
onij
ſe, 1
De C
canten
leumn
nnaron
em
lit nen
Cer
us V.
ſs ſole
Perarot
aris,
N
Ura
apudd
conn
ſa bo
ctiam
ſe 6
cratmne
ebpinn
Müm.
wnhe
boe

—

I

MN
nſbrn⸗
ere el
Hore Ne
Mae!
. On
inCN.
Crdhan
chniſtu
Onlr
n
Nyfiun
lcre
Olce
enni
anlee⸗
Pprtt
ow“
Irnm
li
NR.
elanl⸗
NNen
elkuun⸗
ctaner
Nul

De Sacrificio Miſſcæ. 533
tum ſub utraque ſpecie ſumpſiſſe, ac propter
hæreſim Huſſitarum Imperatorem, Diaco-
num, & Subdiaconum ſub ſpecie panis tan-
tùm communicâſſe: Communicavit ſummus
Pontifex Altaris Sacramentum cum Imperato-
re, Diacono, &* Subdiacono de pane tantuùm.
De Calice autem; etſi conſuetudo ſit communi-
cantes cum Pontifice participare; propter inſur-
gentem tamen Huſſitarum, &α Bohemorum da-
innatam hæreſim, quæ calicis potationem ad ſa-
lutem neceſſariam putat, præter Pontificem bi-
bit nemo. Coronatus eſt Bononiæ anno 1530.
à Clemente VII. in S. Petronii Baſilica Caro-
lus V. Deſcripſit in Diario ſuo Paris de Craſ-
ſis ſolemnem Pontificis Miſſam, in qua Im-
perator aliique Principes ſub ſpecie tantùm
Panis, Diaconus verò & Subdiaconus, quem-
admodum etiamnum conſuetudo eſt, ſub
utraque ſpecie Euchariſtiam ſuſceperunt, ůùt
apud Raynaldum ad eumd. ann. Præter Dia-
conum & Subdiaconum, qui in ſolemni Miſ-
ſa Pontificis ſub utraque ſpecie communicant,
etiam Francorum Reges ex privilegio in die
ſuæ Coronationis, & in articulo mortis Sa-
cramentum itidem ſub utraque ſpecie per-
cipiunt, teſte Spondano ad ann. Chr. 1352.
num. 16. Denique idem Pontifex (Clemens VI.)
ponderatis ingentilus Coronæ Franciæ in Sedem
Apoſtolicam commeritis, Cbriſtianiſſimis Kegi-
bus poteſtatem fecit ſub utraque ſpecie, quando-
LI 4 rumqué

534 Sectio Ir.

cumque id optarent, oommunicandi: qud tamen (As
poteſtate rarò ipſi niſi in die inaugurationis ſuc, At. 4.
&in viatico mortis utuntur. Sub utraque iti- Kripti
dem ſpecie communicant ex ſpeciali privile- Mik
gio Eccleſiæ S. Dionyſii prope Lutetiam Dia- oce
conus & Subdiaconus in Dominicis Feſtisque ddid
ſolemnibus, & ö Miniſtri pariter Altaris Clu- ultise
niacenſis Eccleſiæ in omnibus Feſtis de præ- d(dm c
cepto, ùt videre eſt apud Mabillonum in dm ſ
Commentar. ad Ordinem Romanum num. 9. Ir.
Tit. Quando &&* guomodo deſierit Communio ſub etim
utraque ſpecie in Ecleſia Komana: & apud erſiæ
Moleon in Opere Gallicè ſcripto, cui titulus, qe d
Iter Liturgicum per Gallias, Pariſiis edito ann. Qorit
1718. pag. 263. Diaconus verò & Subdiaco.
nus Romæ in Baſilicis in Miſſa Conventuali, ern
quæ cantatur in Feſtis de præcepto, Eucha-
riſtiam quidem ſumunt, ſed ſub ſpecie tan-

tùm panis. MM;N
n.
. . ,.,° A 4 .
De Orationibus quæ ſubmiſsa e
voce dicuntur in Miſſa. Gnn
Diſputatur de Ritu dicendarum quarumdam (
Orationum ſubmiſsd voc. d
6

ORatonum in Miſſa quædam elatů, quæ⸗ (ſipt
dam ſubmiſsà voce recitantur. Quæ- Uer
nam altà voce, quæve rurſus ſubmiſsa di. eiti
cendæ ſint, accuratiſſimè docet Rubrica nie⸗ G
alis.

—

Hdnnn
itſie
ngei⸗
Dii.
tunbr
Fel

.

cehe
Onm i
noung
Muniſt
D
itinss
dion
Ubcheo⸗
ennel
Puch
cle i

De Sacrificio Miſſæ. 535
ſalis. Suarez in 3. Par. tom. 3. Diſput. 83.
art. 4. Quæſt. 83. ſect. I. ait, nullum in ſacra
Scriptura locum reperiri, quo jubeamur in
Miſſa quasdam elatà, quasdam verò ſubmiſsâ

voce Orationes recitare; id quidem in ſe

ααωſ̈oνορνWο eſſe; Eccleſiam tamen gravibus
juſtisque cauſis adductam voluiſſe, ut quæ-
dam orationes elatà voce recitentur, quæ-

dam ſubmiſsà, quæ vulgò appellantur Secre-

tæ. Hujusmodi Ritum hàâc ætate nonnulli
etiam & noſtris oppugnarunt. Nos Contro-
verſiæ præcipua capita indicabimus, ſanam-
que doctrinam optimorum Scriptorum au-
toritate muniti propugnare conabimur.

Secreta appellatur, quia ſecretò dicitur. Vertus
confutatus.

Quæritur primò Etymologia vocis ſecre-
ta. Boſſuetus in explicatione Miſſæ innuit

vocem hanc originem ducere à ſecerno, quod

eſt ſeparo; Orationes enim, quæ ſecretæœ di-
cuntur, tum recitabantur, cum Pœnitentes
& Catechumeni Eccleſià pulſi eſſent, vel
poſtquam ſeparatæ fuiſſent oblationes. Ver-
tus Secretarum infenſiſſimus hoſtis, quique,
ſi ipſi poteſtas fuiſſet, totum Canonem juſ-
ſiſſet & ipſa Conſecrationis verba altà voce
recitari, præcipiti, quo eſt judicio & audaciaâ
affirmavit, quod Boſſuetus ſubdubitans &
LI 5 hæſi-

536 Sectio II.

hæſitanter propoſuerat. Monitus Martene à
Mabillono, ejus audaciæ ut ſeſe opponeret,
præſertim cùm non eàâ eſſet Vertus, quà ar-
bitrabatur doctrinà, veram arripuit ſenten-
tiam propugnandam, Orationes ſecretas id-
circo appellari, quia ſecretò recitentur; ejus-
que verba ſunt hæc lib. I. de antiquis Eccle-
ſiæ Ritibus cap. 4. art. 7. n. 5. Poſtea Sacerdos
Orationes, ſeu Collectas, Secretas dictas, eo
quod ſecreto & ſub ſilentio dicuntur, recitat.
Srio, nonnullos ſacrorum KRituum ſtudioſos ſecre-
tas à verbo ſecerno appellatas velle, eò quòd ſu-
per materiam ex Fidelium oblationibus ſepara-
tam && ſecretam recitantur. Sed hi conjecturig
ſuis plus æquo indulgentes, nullo veterum teſti-
monio nituntur; eisque refragatur antiquus liber
Sacramentorum manuſoriptus Eccleſiæ Iuronen-
ſis, in quo Orationes prædictæ non ſecretæ, ſed
arcanz nuncupantur; cui adicere poſſumus omnes
antiquos Sacrorum Fituum Expoſitores, qui ſe-
cretas à ſecreto & ſilentio derivent. Amala-
rius Scriptor 9. ſæculi de Eccleſiaſt. Offic.
lib. 3. cap. 20. de ſecretis loquens ait: &cre-
ta ideo nominatur, quia ſeeretò dicitur. Con-
ſonat Rhemigius 10. ſæculi ſcriptor, & idem
ſcripſit Ildebertus ſæœculo 12. in Expoſitione
Miſſæ. Quapropter Longueval Hiſtor. Ec-
cleſiæ Gallicanæ tom. 5. Pag. 387. tom. 6.
Pag. 471. & tom. 8. pag. 534. e0sS increpat,
qui vellent ſecretas altà voce recitari.

Sub-=

ment
Tric
mnat
Romea
ſecrat
Vernn

ba ſil

Alnte
pud
gieoc
ionem
Aumn de
Canon
Cller
Sacri
ilud,
ſem /
ſuur.
Me
Ordi
Ne t0
det:
D
jer o⸗
ſeild

Martene
Pporer
,
itſene:
lcreit
utzeſs
Us⸗
1Rnk
M, 6
ſmn
ſrſene
Mlini
ſ
un
Tutone

eé,

utt

,
M

: N

De Saerificio Miſſe. 537

Submiſid voce non fignifcat ſine cantu, at ca-
villatur V'ertus.

Et quoniam vetera præſcribunt monu-
menta, ut ſubmiſid voce Canon recitetur, &
Tridentina Synodus, ùt infra dicemus, da-
mnat eos, qui improbare audeant Eccleſiæ
Romanæ Ritum, quo pars Canonis & Con-
ſecrationis verba ſubmiſsà voce recitentur,
Vertus ex hac ſe evolvit difficultate, ea ver-
ba ſubmiſid voce explicans ſine cantu, quod
ante illum Gerardus quidam obſervaverat
apud Georgium Caſſandrum in Opere Litur-
gico cap. 28. pag. 65. Mon arbitrandum, Ora-
tionem eam dici ſecretam, quaſi non liceat Laicis
eam vel néſſe, vel audire; ſed quia juxta atque
Canon non cantetur voce altiore. Et Matthæus
Galenus Veſtrapellius de ſacroſancto Miſſæ
Sacrificio Antuerpiæ ann. 1574. cap. 21. Nam
illud, per ſilentium, nihil aliud, qudm elamo-
rem negat, & elatæ vocis cantum, cui adver-

Jatur. Verùm vetuſtiſſimus Ordo Romanus

ante mille annos ſcriptus pro Monaſteriis
Ordinis S. Benedicti, quem vulgavit Marte-
ne tom. y. Theſauri Anecedotorum hæc ha-
bet: Dicat Orationem, & ſecreté, nullo alio
audiente, niſi tantiu ut venerit ad hoc verbum,
per omnia ſæcula ſeculorum. Ex quo quivis
facilè intelligit ſubmiſßid voce non ſgrunſege⸗
ie

5338 Sectio Il.

ſine cantu, ſed ſecretò, ùt bene notat idem
Martene loc. cit. pag. 10I. & 102. Porrò cum
plura notatu digna in hoc Ordine (quem modò
memoravimus) videantur, illul præſertim
ſingulari conſideratione ponderandum, quòd Ora-
tiones poſt Oblationem dicendæ ſocrets nullo au-
diente recitandæpræſeribuntur: qui locus ſuffcere
debet ad refutandos non nullos novitatum amato-
res, qui contra univerſalis Romanæ Eccleſiæ con-
ſuetudinem, proprid auctoritate integram Miſſam,
Jecretas Orationes, Canonemque ipfum eodem vo-
cis ſono, hoc eſt alts pronunciann. Nam quod
reſpondent variis antiquisque Auctoribus Secre-
tas & Canonem ſub' ſilentio recitari præſoriben-
tibus, quod, inquam, ajunt ſilentium apud illos
cantui tantàm non altæ voci opponi, omnino falſi
convincitur, ut nullus ſit amplius effugiendi locus,
cùm ſecretè, nullo alio audiente, ante annos mil-
le in Eccleſia KRomana, aliisque ipfius Ordinem
ſequentibus hac dicerentur.

Concilium Tridentinum cùm ait ſubmißsd voce,
non intelligit ſine cantu. .

Quòd verò ad Sacram Tridentinam Sy-
nodum attinet, qui poteſt accipi ſubmiſßd vo-
ce quaſi ſine cantu ſignificet, cùm nemo un-
quam contenderit, Canonem & Conſecra-
tionis verba eſſe canenda? Profectò Catho-

licos inter & hæœreticos tota controverſia in

60

De Sacriſtcio Miſſe. 539

e duntaxat fuit, quòd hæretici non decere
4 eglamitabant, Populum ſecretarum verba non

in audire, Ritumque eas ſecretèò recitandi irri-
8 debant, & Magorum conſuetudini ſimilem
Weelſſe blaterabant, qui in ſuis incantationibus
gliti quædam verba ſubmiſsà voce immurmurant.

H Puc accedit, quod Concilia Provincialia, ac
ſfen Præſertim Mediolanenſia ſub S. Carolo Bor-
AH romæo, qui jure Sacri Tridentini Concilii
Men fidus interpres eſt habitus, jubent, eas pre-
M;ͤs ces ſubmifsa voce recitari. Cùm autem
lner. ipſum Concilium ad S. Sedem, quæ ad Miſ-
mdd ſale & Breviarium pertinent, itidemque ſuo-

ulIn rum interprerationem Decretorum remiſiſ-
Alnlr. ſet, S. Pius V. in Rubrica Miſſalis poſtquam
H præſcripſit modum recitandi Orationes, quæ
ninſfi dicuntur voce altà, de iis, quæ ſubmiſsà vo-
nb ce ſunt recitandæ, ait: qucæ verò ſecretò dicen-
unni da ſunt, ita pronuntiet, ut ipſemet ſe audiat,
o *à circumſtantibus non audiatur. Videatur
Joſephi Langleti Archiepiſcopi Senonenſis
Inſtitutio Paſtoralis adversùͤs novum Miſſale
Trecenſe anno 1737. Pariſiis editum, p. 21.
28. & 29.
o Ge⸗ ſæculo incœperit diſciplina recitandi Canonem
u. = Jecretò. Quidam profectam putant ex miracu-
v. lo, quod narratur in Prato ſpirituali.
Eeer Secundò quæritur, ſæculône incœperit
Ct⸗ 38. an 10. diſeiplina recitandi ſubmiſsà voce

rn Cane-
4

540 Sectio II.

Canonem & Conſecrationis verba, ita ut ſu-
periori tempore altà, & quæ ab omnibus in-
telligeretur, voce omnia recitarentur. Joan-
nes Moſchus, qui anno 620. vel 630. ſcripſit
Pratum Spirituale, quod opus laudatur in7.
Generali Concilio, narrat cap. 196. pueru-
los quosdam in ſecunda Syria paſtorum filios
Eccleſiæ cæremonias imitari, & Miſſam ce-
lebrare voluiſſe: eorum autem unum, qui
Sacerdotem ſimulabat, reliquis duobus Mi-
niſtrorum partes agentibus, memorià com-
prehenſa habuiſſe ſanctæ oblationis verba;
pueri enim qui Miſſæ aderant, juxta Eccle-
ſiæ conſuetudinem prope Altare adſtabant;
& in quibusdam locis Presbyteri altà voce
ſacrificii verba proferebant. Cum igitur
puer ille jam in eo eſſet, ut panem frangeret,
ſéque communicaret, ignem Cœlo delapſum
petram, quæ veluti in Altare erat erecta,
omniâque quæ ſuper eam locata erant ab-
ſumpſiſſe; pueros prope exanimatos conci-
diſſe; tandem, poſtquam ad ſe ex illo deli-
quio rediiſſent, rem omnem narraſſe; de qua
factum certiorem Epiſcopum ad ipſum locum
ſe contuliſſe, ibi & viam, qua Cœlo ignis
delapſus fuerat, obſervàſſe, & rem ut geſta
erat cognoviſſe, puerisque in Monaſterium
collocatis, in eodem loco, ubi ejusmodi mi-
raculum contigit, templum extruxiſſe.
ſe Joannes Moſchus teſtatur accepiſſe à
. gori

porie
Gore
chum
tum
mirae
lum
enim
harra
ſatur
umpl
do
Perar
Daſte
Shor

En
Iunoa

=-
S
S=S
—

—
inl
Dnibidit
tut ſon
oſ
Cawrinn
6. pven⸗
hrunt
Hum,
Ohisl
ril Co
6 ferbe
ece⸗
öltebeen
Al voet
n iiur
nget⸗
Cephin
t ereit
enan
vne
loce
l
mtrun
in;
Eun
CAt
. 1

De Sacrifcio Miſſe. 541
gorio quodam ſumma ſinceritate viro & Can-
dore, qui affirmavit ſe ex illis pueris unum
de facie noviſſe, itémque noviſſe Mona-
chum ex iis, qui in Monaſterio degebant
cum æde illa conjuncto, quæ tempore illius

miraculi extructa fuit, id eſt circa 6. ſœæcu-

lum ſub Imperatore Juſtiniano. Moſchus
enim qui vivebat anno 620. ſeu 630. rem
narrat, non quæ noviſſimè contigiſſet, te-
ſtaturque traditam à ſene quodam, qui non
amplius vivebat, quique rem hanc, ùt mo-
dèò diximus, à quodam ex illis pueris acce-

ꝓperat,; & à Monacho illius loci; ac de Mo-

naſterio quidem loquitur quaſi jam Mona-
chorum numero KHlreret.

Ejus ſententiæ aſſertores Honorius, Belletus;
Innocentius IlI. Sæculo 10 ineunte eam diſci-
blinam introduöätam eſſe exiſtimat Card.
Bona.

Scriptores 1I2. ſæculi informem quam-
dam confuſamque hujus miraculi notitiam
habuêre, quin tamen nôſſent, quis auctor
rem narraverit, quibusque id miraculum cir-
cumſtantiis contigerit. Honorius qui vixit
anno 1120. in Gemma animæ lib. I. cap. 102.
de hac re mentionem facit; ſed illud addit,
ſtatim ac prolata fuerunt conſecrationis ver-
ba ſuper panem & vinum, apparuiſſe car-
. nem

542 Sectio Il.

nem & fanguinem; & pueros amiſsà vitâ
concidiſſe; nec conſiderat, ſi omnes igne
Cœlo delapſo eſſent abſumpti, ſuperſtitem
futurum fuiſſe neminem, qui rem narraret:
inde factum ait, ut Concilii cujusdam decre-
to Sacerdotes juberentur verba Canonis ſub-
miſsà voce recitare. Rem Honorius narrat,
veluti incerto vulgatam auctore, per verbum
fertur. Verùm Belletus Honorio ſuppar rem
hanc veluti fide dignam rerulit; & qua putat
conſuetudinem eſſe profectam ſecretò reci-
tandi Canonem. Ex quo quidem facto (ſcri-
bit in explicat. Divinor. Officior. cap. 44.)
ſtatutum fuit, ut poſtbac tacitè ac ſubmiſiè dicere-
tur. Ad hanc rem Innocentius III. etiam reſpi-
cit, cum le ſacro Altaris miniſterio l. 3. P. I.
ait: Decrevit Eccleſta, ut hætc obſecratio, quæ
ſecreta cenſetur, à Sacerdote ſecretè dicatur: un-
de fertur quod cum ante conſuetudinem, duc
poſimodum inolerit, quidam Paſtores in agro ſu-
per panem &ο vinum ſacra verba proferren ,re-
pentè carnem & ſanguinem coram ſe inveniren,
atque inde divinitus percuſſi atque igni conſumpti
interirent. Hæœc itaque ſunt, quibus inniti-
tur eorum ſententia, qui ſtatuant hanc diſci-
plinam ſecretarum orationum ſæculo S. eſſe
exortam. Cardinalis Bona aliis & omnino
diverſis permotus rationibus exiſtimat, anne
ſæculum 10. omnes preces à Sacerdotibus

elatà voce recitari con ſueviſſe, eôque ſæculo
in-

—
ineun
miſsi
turi.

E

hanc
fectd
tem
ea ie
Pium
OCtav
men
gravx
tert,
Gra
Hiſt
tuali
en
ſonna
gare
luey,
ne u
1005
ere,
l0
le ree
Is,

od

Gnist
nez in
pertte
Dnüruut
Cander⸗
orief
finsounm
er ren
Ppermm
uupu.
ſed e⸗
le⸗
hh.
ſoln

nteh⸗
tio,
Ntr:
e
in

De Suerificio Miſſee. 54
ineunte ortam conſuetudinem recitandi ſub-

miſsa voce Canonem, dt videre eſt Rer. Li-
turgic. lib. 2. cap. 13. num. I.

Ea diſciplina longè vetuſtior qt ſeculo etiam 8.

Ne quis exiſtimet vel 8. vel 10. ſæculo
hanc diſciplinam eſſe introductam; ſatis pro-
fectò erunt ea, quæ ad hujus Rits vetuſta-

tem demonſtrandam mox afferemus. Inter-

ea dicimus, nobis minimè probari prineci-
pium, unde ortum ajunt Ritum hunc ſæculo
octavo; non quèd dubitatio ulla nobis in
mentem veniat de illius miraculi veritate;

gravis enim & ſynchronus auctor rem re-

tert, ùt advertit Goar in Notis ad Rituale
Græcorum edit. Venetæ ann. 1730. Pag. 119.
Hiſtoriam refert Joannes Moſebus Prati Spiri-
tualis cap. 136. cujus auctoritas cum apud plu-
res valeat, non ot temerè explodenda, vel ſub-
Jannanda; neque etiam nobis eſt animus ne-
gare, quasdam ſecretas altà voce recitari con-
ſueviſſe in Orientali Eccleſia ex Conſtitutio=
ne Juſtiniani, de qua infrà ſermo erit; ſed id
nos min mè intell gere fatemur, qui potuerit
& re, quæ ſexto contigerit ſœæculo, oriri ſæ-
culo octavo conſuetudo ſecretas ſubmiſsâà vo-
ce recitandi; cùm præſertim neque Hono-
rius, neque Belletus Concilium nominent,
quod eam legem condiderit, & apertiſſimè
M m con-

544 etio II.

conſtet, eos nec de Joanne Moſcho quid-
quam compertum habuiſſe quemadmodum
ea res fuiſſet.

Curdinalis Bonæ auctoritas quosdam decepit.
Ratio ipſius Cardinalis affertur.

Cardinalis Bonæ nomen & exiſtimatio
Vertum commovit, & Tourneux, ut dicen-
darum ſubmiſsà voce precum conſuetudinem
ad ſæculum 10. referrent. Ejusdem Cardi-
nalis auctoritate & ipſi ad eam amplecten-
dam ſententiam adducti fuiſſemus, niſi infir-
mam eam eſſe cum le Brun deprehendiſſe-
mus. Ait Bona, certiſſimum eſſe Fideles
ad verba Conſecrationis reſpondere conſue-
viſſe, Amen; ex quo infert, ea verba elatà
voce eſſe prolata, ut à Populo audirentur;
& quia Florus poſtremus eſt omnium ſcri⸗
ptorum, qui de hoc Amen loquuntur, inde
ait Bona conſequi, cùm ſceriptor ille nono
vixerit ſæculo, paulèò poſt ejus ætatem, 10.
ſcilicet ſæculo obſoleviſſe uſum reſpondendi
Amen, diſciplinamque ſubmiſsà voce Cano-
nem recitandi introductam eſſe: Poſtea ſtaru-
tum eſt, ut Canon ſubmißsd voce recitaveiur, 7
ſic deſit ea conſueiudo ſeculo decimo, ut conji-
cio; quia poſt Florum, qui nono labente ſæculo
vixit, ejus mentionem non reperi apud æi po-

RKerioris ſeriptores. De voce Amen ſen doce
eor-

d
Albe
ltiai

4A

Cor
Anm
nanmt.
tienu
Mat
Fiat
e0
dih
Pl
in
rel
ſer
in
ſac
con
ſins
le he
vomn
lr.
lfoti
lug

,

———
Cho g
Ncnodn

n s
n.

K, G
henn
dent
amecke
rehen
ſeN
Ie ni
ſelhach
direnn
wium -

De Saeriſßcio Miſſc. 545
Georgius Caſſander in Liturgia cap. 28. &

Albaſpinæus Tractatu de Veteri Eccleſiæ Po-
litia in adminiſtr. Euchar. lib. 2. cap. 14.

Antiquitus poſt verla Conſecrationis populus
reſpondebat, Amen.

Sanè inficiari poteſt nemo, populum poſt
Conſecrationem reſpondere conſueviſſe
Amen. Juſtinus Martyr. Apolog. 2. Zermi-
nante, inquit, Sacerdote Orationes, & gra-
tiarum actiones, omnis qui adeſt Populus accla-
mat dicens Amen, quod Hebraica voce ſignificat,

Fiat. Tertullianus de ſpeéëctaculis cap. 25.

eos increpat, qui poſtquam in Miſſa reſpon-
diſſent Amen, ad ſpectacula venirent, & ap-
plauderent gladiatoribus: Eo ore, quo Amen
in ſanctum protulerant, gladiatori teſtimonium
reddere non verebantur; ad quem locum ob-
ſervat Goar loc. cit. non dicere Tertullianum
in Sancto, hoc eſt in ſacrificio, ſeu in loco
ſacro, ſed in Sanctum, id eſt in teſtimonium
conſecrationis Corporis Chriſti. D. Ambro-
ſius libro de his qui initiantur ira ſcribit: An-
te benedictionem verborum cœleſtium alia ſpecies
nominatur; poſt conſecrationem Corpus ſignifica-

tur. Lpſe dicit ſanguinem ſuum. Ante Conſe-

crationem aliud dicitur. Poſt Conſecrationem
ſanguis nuncupatur. Et tu dicis Amen, boc
t, verum eſt: quod os loquitur, mens interna
Mm 2 fatea-

546 Sectio II.
—2
Fateatur; quod ſermo ſonat, affectus ſentiat. Et-
S. Leo ſerm. 6. de Jejunio ſeptimi menſis:
Hoc ore ſumitur, quod Fide ereditur; & fru-
ſtra ab illis Amen reſpondetur, à quibus contra
id, quod accipitur, diſputetur. Et Florus,
quem ùt diximus afferunt, ut demonſtrent
hanc conſuetudinem non ultra decimum ſæ-
culum perduraſſe, ita ſcribit in expoſitione
Miſſæ: Amen autem, quod ab omni Eccleſia
veſpondetur, interpretatur verum non ubicumque,
& quomodocumque, ſed myſtici religione. Hoc
ergo ad tanti mſterii Conſecretionem, ſicui *
in omni me Oratione, reſpondent Fideles,
&& reſpondendo ſubſeribunt.

Sed ex eo quod populus reſpondebat Amen poſ
Conſecrationis verba, non conficitur Canonem
recitari conſueviſſe elat voce.

Sed ut ad rem propiùs accedamus, non
ſatis eſt Amen ad probandum, Secretas &
Conſecrationis verba altà voce conſueviſſe
recitari; nam etiamnum in Canone pluribus
in locis reperitur Amen, quæ vox dicitur à
Sacerdote, qui Secretas & Amen ſubmiſsà
recitat voce. Non ſatis eſt dicere, Amen
dici à populo conſueviſſe; nam nunc quo-
que in fine Canonis, cùnm Sacerdos illum
ſubmiſsà voce recitaverit, vocem tollit di-

cens: Per omnia ſæcula ſæculorum: Et Pohe⸗
us

vsre

poprl

Conl
ba C.
Prob
rum
quoe
ſim
lum
Conl
niS V
ci⸗
Galln

malit

berun
Prine
Dilon
ipe
Amen
ler

cont
nec

Per
legru⸗

entio

Der o⸗
ec.

ſend
Verber

lahn

—
ſunn. 1
ni meli⸗
lut ant
EtFhs
enonlte
lnunt
, Lunl
Giung
t. M
ſers
I l

—

ſmen
(Moſen
e.

, 11
eclenß
coli
e .
en i

De Saerificio Miſſæ. 547

lus reſpondet Amen. Probandum itaque eſt
populum dicere conſueviſſe Amen non poſt
Conſecrationem, ſed ſtatim poſt prolata ver-
ba Conſecrationis panis & vini; quod non
probant allata Patrum aliorumque Scripto-
rum loca, quæque ampliùs afferri poſſent;
quod ſingulis perpenſis oſtendit luculentis-
ſimè le Brun cit. tom. 4. qui concludit popu-
lum non dixiſſe Amen ſtatim poſt formam
Conſecrationis, ſed ad finem gratiarum actio-
nis, vel cùm adſtantium aliquis Sanctiſſimum
ſuſecipiebat Sacramentum. In veteri Miſſali
Gallieano, quod typis edidit Cardinalis Tho-
maſius, in Sacramentario pag. 430. non ha-
betur Amen poſt verba Clnſcctatiomis. In
rimo Ordine Romano, quem vulgavit Ma-
Tinonus in Muſæo Italico tom. 2. pag. 12.
qui vetuſtior exiſtimatur Gregorio Magno,
Amen reperitur in fine Canonis. Teſtatur
le Brun tom. 2. pag. 257. ſe accuratè vetuſta
contuliſſe Miſſalia usque ad 12. ſæculum,
nec alibi reperiſſe Amen, quàm poſt verba,
Per omnia ſæcula ſeœculorum. Micrologus in-
tegrum affert Canonem, quem dicit ſub ſi-
lentio recitandum, & ponit Amen ad verba,
Per omnia ſeæcula ſeœculorum. Yvo Carnotenſis
de Convenientia veteris & novi ſacrificii di-
ſertè ait, non alibi Amen reperiri quàm poſt
verba, Per omnia ſeæcula ſieculorum. Ejus ver-
ba ſunt: Zumquam de interioribus ad exterio-
M m 3 r6

748 ettio II.

ra procedens, aſſenſum Eccleſiæ quærit Sacerdos
ſonord voce, Per ommnia ſcœoula ſceculorum: ſup-
plet Populus ſuper Oratione ejus locum idiotæ,
& reſpondet Amen, bâc und participem voce
ſe faciens omnium Chariſmatum, quæ Sacerdos
multiplici Sacramentorum diverſitate ſtuduit im-
petrare. In recentioris ævi manuſcriptis Miſ-
ſalibus reperitur quidem Amen ſtatim poſi-
tum poſt Conſecrationis verba; ſed nec ex
additionibus privatàâ auctoritate, & contra
diſciplinam Romanæ Eccleſiæ injectis fir-
mum erui poteſt argumentum; nec illud
Amen dicebat Populus, ſed ſubmiſsà voce
Sacerdos. In Eccleſia verò Græca altà pro-
nunciantur voce Conſecrationis verba, &
populus reſpondet, Amen; ſed id introduxit
Juſtiniani Conſtitutio, de qua inferids ſer-
monem habebimus; neque id umquam ad'
Oecidentalem Eccleſiam permeavit; & in
ipſa Orientali Eccleſia quædam Orationes
Canonis etiamnum ſubmiſsà voce recitantur.

Ex diſciplina Arcani, aliisque argumentis Kitus
recitandi Canonem ſubmiſßd voce referendus

eſt ad prima Eccleſiæ ſcula.

Tertiò quæritur, quonam tempere Ritus
invaluerit recitandi ſubmiſsà voce preces de
quibus agimus; atque ut ad hoc examinan-
dum paratiores ag

grediamur, præmitten-
5 dum

dume
literis
Lacran

Eertimn

uas
banta
ei le
cond
rarcl
mine
ſeribi
cendtin
inter
Pax,
rin

lein
& N
ham
rum
uſf
Prec
lis,
gniti
eſler.
ita⸗
ert
leſt,
Chen
ir 4

t unt
nune
Un ituin
hen
1 n
ur
il.
rin .
etl
K C
“ 1.
ee Ul
ic
up
ſelbi,
roden
dnid
gunm
i
Oeis

lecnii

De Sacrificio Miſſæ 549

dum eſt ſæculo 4. duntaxat mandari cœpiſſe
literis ſacras Liturgias; ſecretiſſimè enim
Sacramentorum formæ occultabantur, præ-
ſertim forma Conſecrationis panis & vini,
quas Epiſcopi memorià cuſtodiebant, trade-
bantque iis, quos ſacris Ordinibus initiabant,
eà lege ut ſancta verba profundo areano re-
condita ſervarent. Auctor Eccleſiaſticæ Hie-
rarchiæ, qui ſub Dionyſi Areopagitæ no-
mine deliteſcit, fusè de variis Miſſæ partibus
ſcribit, ſed nihil de Conſecratione. Inno-.
centius I. à Decentio Eugubino Epiſcopo
interrogatus, quando in Miſſa danda eſſet
Pax, reſpondit dandam poſt expleta Myſte-
ria, quæ ſe ait nominare non debere: Cum
poſt omnia, quæ aperire non debeo, Pax ſit ne-
ceſſario indicenda. S. Ambroſius lib. De Cain
& Abel lib. I. cap. 9. num. 35. & de Abra-
ham lib. I. cap. 5. num. 38. docet, Mſerio-
rum eſſe premendam doctrinam; & alibi, *
quaſi operire fido ſilentio. De Sancti ſacrificii
precibus loquitur tamquam de rebus occul-
tis, myſteriorum plenis, ab hominum co-
gnitione ſemotis, quas vulgare periculoſum
eſſet: Non divulgemus Orationem, ſed abſceon-
dita teneamus myſteria; cujus arcani rationem
affert: Sunt enim plurima, quæ cruda diſpli-
cent, cocta delectant. Fove igitur pectore tuo
alta myſteria, nec præmaturo ſermone, & in-
fdis auribus, aut infirmis quaſi incocta com-
. M m 4 mittas

550 Sectio II.

mittag. In Conſtitutionibus Apoſtolicis, quæ
juxta communem doctorum virorum ſenten-
tiam collectæ ſunt ſæculo 4. lib. I. cap. 8.
proximè poſt Miſſæ Præfationem adnotatum
eſt, Pontificem ſecretò orare, ſeu, ùt habet
Græcus textus, in ſe ipſo orare; & in edito
à Cardinali Thomaſio Sacramentario S. Ge-
laſii, qui creatus fuit Pontifex an. 492. Ora-
tio, quæ recitatur ſuper Oblata, titulum ha-
bet &cretæ. In vetuſtiſſimis formulis Miſſæ
celebrandæ juxta Ritum Gallicanum, ante-
quam à Carolo Magno Romanus ritus in
Galliam eſſet invectus, præſcribitur, ut Ca-
non aliæque Orationes ſecretèò recitentur.
Præterea in antiquo Ordine Romano, quem
citat Micrologus & Amalarius, qui Ordo ut
putat Mabillonus eſt ſexti ſæculi, habetur,
Pontificem, poſtquàm cecinerit Chorus,
Sanctus & Hoſanna, Canonem ſubmiſsâà voce
incipere: Surgit Pontifex, & tacitè intrat in
Canonem. In Ritu Mozarabo plures ſunt
Orationes ſilentio recitandæ: Dicat in ſilen-
tio ſuper Oblationem, inter quas eſt Oratio
Adeſto, quà conſecrationis forma continetur:
Deinde dicat in ſilentio junctis manibus, incli-
nando ſe ante Altare hanc Orationem: Adeſto.
Huc accedit, quòd in Orientalis Eccleſiæ Li-
turgiis præſertim Baſili, & Chryſoſtomi di-
ſert& orationes illæ diſeriminantur, quæ altà,
ab iis, quæ ſubmiiſsa voce ſunt rccitandk;

deere⸗
ſais
jusm
refer
d o
mis
obler
tione
Ap
Ommr
uoa
EBecl
a5 0
Ad P

atio

in M

la
len
E
nunn

—

les,
Imſenen
1,
Chotnnm
A
inecn
n086.
92.0
lumhr
lsM.
N, M.
us i
u
eclenmn
0,Cen
Ocon
ubem
Cord
Gwe
int,

De Sacrificio Miſx. 551
& cum hujusmodi Ritu conſentiunt Litur-
giæ Cophtorum, Æthiopum, Syrorum,
Armenorum, Neſtorianorum, & Malaba-
rorum. Ex quibus omnibus quis ejusmodi
Ritum vetuſtiſſimum eſſe non intelligat? Et
ſanè ſi Sacramentorum & Conſecrationis
forma altà voce pronunciata fuiſſet, quor-
ſum illud arcanum, quod primis Eccleſiæ
ſæculis tam fideliter ſervabatur? Vel ipſa vox
Secretæ, aliæque voces, quæ idem valent,
ſatis ſuperque id evincunt. Itaque quis hu-
jusmodi Ritum ad prima Eccleſiæ ſœcula non
referat, & veneretur non ſolùm tamquàm
ab omnibus receptum Liturgiis, ſed à pri-
mis usque temporibus ab Eccleſia Romana
obſervatum, quæ illum Apoſtolicà Tradi-
tione accepit? Liturgiam, quà tunc Roma-
na utebatur Eccleſia, Innocentius I. B. Petro
Apoſtolo tribuit, eamque ſervandam ait ab
omnibus: Quis neſciat, aut non advertat id,
quod d Principe Apoſtolorum Petro Romanæ
BEccleſiæ traditum eſt, ac nunce usque cuſtoditur,
ab omnibus debere ſervari? Et Vigilius Papa
ad Profuturum Hiſpaniarum Epiſcopum pre-
cationes mittens, quæ Romæ recitabantur
in Mifſſa, ait ſe ita eas mittere ut ab Apoſto-
lica acceperit Traditione: Quem ex Apoſto-
lica T raditione ſuſcepimus. Legendus tomus4.
P. le Brun, in quo monumenta omnia affe-
runtur, quibus ea quæ hactenus diximus,
M m 5 abun⸗

552 Sectio II.

abundè probantur. Et ſanè haud facilè quem-
quam reperias, qui totam hane rem aut
accuratiùs aut uberiùs pertractaverit. Legi
etiam poteſt paulò antè memorata Joſephi
Langlet Archiepiſcopi Senonenſis Paſtoralis
Inſtructio, in qua quartus tomus Patris le
Brun brevi compendio coêrcetur.

Juſtiniani Novelld faäëtum eſt, ut in aliquibus
Eceleſtis Orientis ſecretæ dicerentur elatsé voce.
Eu Novellä validius aſſeritur vetuſtas diſci-
plinæ recitandi ſecretò Canonem.

Quartèò quæritur, an ejusmodi quarum-
dam ſubmiſsà voce recitandarum precum di-
ſciplina mutationem aliquam paſſa ſit. Sexto
iæculo mutavit paululùm hæc diſciplina pro-
pter Juſtiniani Novellam 137. in cujus cap. 6.
hæc habentur: Ad bac jubemus, omnes Epi-
ſcopos & Preslyteros non in ſecreto, ſed cum ea
voce, quæ d fdeliſſno Populo exauchatur, d-
vinam oblationem &° precationem, quæ St in
ſancto Baptiſmate, fucere, ut inde audientium
animi in majorem devotionem, Dei lauda-
tionem & benedictionem efferantur: ſic enim &
divinus Apoſtolus docet dicens in priore ad Co-
rinthios Epiſtola: Cæterùm, inquit, ſ ſolum
benedicis ſpiritu, is qui idiotæ locum implet,
quomodò tuæ gratiarum alctioni ſubjiciet Deo

Sanctum illud Amen? Siquidem, quid dicas,

on ti
lut/
d Re
ju
leire
ſaucte

voce
ſeran,

ſro⸗
lgio⸗
lonte
1oſr.
ſunt,
llet
crari
moch
oble⸗

ſime
lurg
ſiica
non
jule
nere⸗
ſa 1.
lin⸗
hſiu
uir
n

er.
ren u
Aln
Dltn
em

lk
Gr un
i

1n

u
eaundh
Kn

Cupe⸗
rcht
1
ed,

inn,/

De Sacrifcio Miſſc. 55733353

non novit. TIu autem pulchrè gratias agis, Jed
alius non ædificatur. Et rurſus in ea, quæ eſt
ad Romanos, ſic dicit: Corde quidem creditur
ad uſtitiam, ore autem Confeſſio fit ad ſalutem.
MWeirco igitur convenit, ut ea precatio, quæ in
ſantcta oblatione dicitur, & aliæ Orationes cum
voce d ſanctiſſimis Epiſoopis & Presbyteris pro-
ferantur Domino noſiro Jeſu Cbriſto Deo no-
ſtro cum Patre & Spiritu Sancto: Kituris re-
ligioſiſſimis Sacerdotibus, quod ſi quid horum
contempſerint, & borrendo Dei & Salvatoris
noſtri geſu Chriſti judicio rationem reddituri
ſunt, & nos iſta cognoſcentes, non relinquenus
quieta &0 inulta. Profectò Juſtinianus ad Sa-
crarium admovit manum; nec ſanè ejus-
modi probari poteſt Conſtitutio, quod etiam
obſervat de Marca in Concordia Sacerdotii
& Imperii lib. 2. cap. 6. Quare vereor, ne Ju-
ſtinianum damnare cogamur, quod de ſacræ Li-
turgiæ Ritibus Conſtitutionem ediderit, quâ my-
Ntica verba conecrationis Euchariſtiæ elats voce,
non autem demiſsd, ut ſolenme erat, proferri
jubet, ut qui locum tenet idiotæ, Amen ſucci-
nere poſſit. Præterquam quod enim de Kitu
ſacrific5iorum decernere temat, quæ pars diſci-
plinæ ſolis Sacerdotibus competit, antiquos Ec-
cleſiæ mores ſollicitat, qui, ut reverentia Myſte-
riis conciliaretur, preces myſticas demiſéd voce
proferri induxerant, ut teſtatur Baſilius. Sed
ab hoc Juſtiniani aulo quædam eliciuntur,
quæ

554 Sectio II.

quæ noſtræ cauſæ mirificè favent. Ad Con-
ſtirutionem ſuam conſtabiliendam non affert
veterem Juſtinianus conſuetudinem, quà (ſi
qua fuiſſet) profectò uſus eſſet. Quod indi-
cium facit, Canonis preces ante Juſtinianum
demiſsà voce recitari conſueviſſe. Neque
etiam dicit, quamdam Miſſæ partem tono
recitari ſolitam cantui oppoſito, ſed ſecretò
eaque voce, quæ non audiretur; ideõque
jubet, deinceps recitari non in Jſecreto ſed cum
ea voce, quæ exaudiatur. Igitur ſubmiſdà voce
non ſignificat, quod contendunt Novatores,
vocem cantui oppoſitam; ſed quæ ab aliis,
ùt ſupra monuimus, non audiatur. Affert
Juſtinianus D. Pauli verba, quæ ſanè ad hanc
rem nihil pertinent. De iis enim Apoſtolus
loquitur, qui non ſolùm verba non intelli-
gebant, ſed ne illud quidem noverant, de
quo ſermo eſſet: ille igitur locus non con-
gruit rei, de qua agimus; Populus enim,
ſi conſecrationis verba non audit, tamen
probè novit, Presbyterum conſecrare pa-
nem & vinum, ideéôque ad precationum
finem benè poteſt reſpondere Amen. Locus
alter Apoſtolh: Corde creditur ad Iuſtitiam,
ore autem confeſſio fit ad ſalutem, nihil itidem
probat; referendus enim eſt potids ad Fidei
Symbolum, quam Fidelium Conventus cor-
de credit, & ore confitetur. Quod attinet

ad novitatem à Juſtiniano invectam, ſanè
nega-

—
negar
Orten
rit ef
quod
Auüme

acra

cum
lit al⸗
Fooni⸗

itche

larion
ciieer
quar-
cleſia
Niani
ut vic
eX Rit
recen
gwid
Verd

ulem
tone
reſo

Eeen

—

AdC
Von A
n
Cln.

lcürn

MN
en d
Katl
ilebe⸗
un
ſium
Nre⸗
M
Nh
ins
nur.
An
non

1 ein .

l
Cleſt
enn
9 n
,

De Sarrificio Miſſe. 555

negari non poteſt, quin ſuum in aliquibus
Orientis regionibus ea Conſtitutio obtinue-
rit effectum; quod ſatis oſtenditur ex eo,
quod de tribus pueris narravimus, ùt etiam
animadvertir Menardus in Notis ad librum
Sacramentorum S. Gregor. pag. 389. Oratio
cum verbis conſecratoriis olim in quibuidam lo-
cis altà & clard voce proferebatur, dt teſtatur
Joannes Moſebus: Quoniam in quibusdam lo-
cis clarà voce pronuntiare ſolent Crationem Ob-

lationis Presbyteri, faëtum eſt, ut eam pueri

didicerin; idque ingenuè fatetur le Brun:
quamquam oſtendit, Orientales aliquot Ec-
eleſias arcanum & ſilentium, fruſtra eà Juſti-
niani refragante Conſtitutione, retinuiſſe,
ùt videre eſt tom. 4. pag. 154. & ſeq. idque
ex Ritu etiam, quem ſuprà memoravimus,
recentiorum Græcorum apparet, qui voee
quidem elatàâ verba Conſecrationis, demiſsâ
vVerò alias Orationes Canonis proferunt.

Juſtiniani Novelld nibil mutatum in Occidente;
nec umquam intermiſſus ritus recitandi
Canonem ſecretò.

Quintè quæritur, an ullam in Occiden-
talem Eccleſiam Juſtiniani Conſtitutio varia-
tionem invexerit. Et fidenter planè nullam
reſpondemus. Vetuſtiſſimum enim Ritum
ſecretò recitandi Canonem & Conſecrationis
verba

556 Sectio W.

verba Occidentalis Eccleſia ſemper retimit.
Abundè id probat le Brun tom. 4. pag. 133.
Pprolatis Sacramentariis, Miſſalibus, & Or-
dinibus Romanis, quibus oſtenditur uſus
ſecretarum precum in Miſſa per ea tempora,
quæ Juſtiniani Conſtitutionem proximè ſunt
conſecuta. Quod ſi graves fidéque dignos
poſt 10. ſæculum Auctores adire libeat, qui
ſcripſerunt de Miſſæ ſacrificio, ſanè non
deſunt auctoritates, quibus oſtenditur, in
Occidentali Eccleſia numquam ejusmodi Ri-
tum eſſe intermiſſum. Teſtatur id Innocen-
tius III. Belletus, Hugo de S. Victore, Al-
bertus Magnus t0m. 21. de Sacrificio Miſſæ
Tract. 3. cap. 2. & D. Thom. 3. Par. quæſt.
83. art. 4. ubi ait, Sacerdotem ea clarà voce
dicere, quæ ad ſe & ad populum, demiſsà
verò quæ ad ſe ſolùm pertinent, cujusmodi
eſt oblatio & conſecratio: Quædam verò per-
tinent ad ſolum Sacerdotem, ſicut Oblatio, &α
Conſecratio, & ideo quæ circa hæc ſunt dicen-
dau, occultè à Sacerdote dicuntur. Et D. Bo-
naventura in Expoſit. Miſſæ, ubi agir de
modo, quo Canon recitandus ſit, Canon,
inquit, diſeretè, & ſub ſilentio legendus ſt: di-
ſorets, ut verba Canonis nec nimis velociter
ſyncopando, vel nimis protrabendo circumſtun-
tibus generent tædium. Unde Ecclehia ſtatuit,
ut Canon devotè, & ſub ſilentio legatur.

Lex

ler
Tria
O

quæ-
den
qua
dliar
eſt i
gis:
ure
adn/
mea
elop
mij
tio
ſub⸗
tnion,
.
Iimi
nele
arca
nem
Cor
dit

1 ketini
pag ⸗
6,80.
Cnnr ui⸗
enen
Mimel
e yn
ben
ſne
ltur,
i
Iee⸗
e, N
4o MN
1 Cen
ri ro
onn

Nin ,

De Saerifcio WMiſſc. 557

Lex eſt poſitiva recitandi ſecreté Canonem in
Tridentina qnodo. Kationes bujus rittis. In
Ordinatione Sacerdotum Epiſoopus paululum
elatũ voce totain Miſſam recitat.

Sextèò quæritur, an ratio & poſitiva ſit
quædam lex, quà Canonem aliasque preces
demiſsà voce recitare jubeamur; & an ali-
quando tota dicatur Miſſa altà voce quæ au-
diatur ab omnibus. Lex de ea re poſitiva
eſt in Synodo Tridentina, quæ ejusdem le-
gis affert rationem ſeſſ. 22. cap. 5. Cum na-
tura hominum ea ſit, ut non facilè queat ſine
adminiculis exterioribus ad rerum Srnataar
meditationem ſuſtolli, propterea pia mater Ee-
cleſia Kitus quosdam, ut ſcilicei quakdam ſub-
miſsa voce, alia verò elatiore in Miſſa pronun-
tiarentur, inſtituit. Et Canone 9. ejusd. ſeſſ.
quis dixerit Eccleſiæ KRomanæ Kitum, quo
ſubmiſsd voce pars Canonis & verba Conſecra-
tionis proferuntur, damnandum eſſe, anathema

ſit. S. Synodus reſpieit ad Euchariſtici ſub-

limitatem Myſterii, quæ poſtulat, ut nihil
neſciat Sacerdos, quædam verò ſint populo
arcana; tum & ad Spiritûs Sancti operatio-
nem, quæ panem & vinum convertens in
Corpus & Sanguinem Jeſu Chriſti non ca-
dit ſub ſenſus: Quam conſecrationem Corporis
& Sanguinis Dominici ideo ſemper in =
arbi-

558 Sebtio II.

arlitror celebrari, quia ſanctus in eis manent
Spiritus eumdem Sacramentorum latenter ope-
ratur effettum. Unde Gracè myſterium dici-
tur, quod ſecretam & reconditam babeat diſpo-
ſitionem: verba ſunt veteris Expoſitoris Miſ-
ſæ apud Martene tom. I. De antiquis Eccle-
ſiæ Ritibus primæ edit. pag. 448. Reſpicit
itidem S. Synodus ad majorem veneratio-
nem, quæ ex ſecreto paritur erga res divi-
nas, quæque ſilentio excitatur & alitur, quo
fit ut Celebrans Sacerdos, & qui adſtant,
quæ ropræſentantur myſteria, meditari poſ-
ſint attentiùs. Innocentius III. lib. 2. Myſter.
Miſſæ cap. 54. myſticam affert hujus ſilentii
rationem, Jeſum ſcilicet videndum ſeſe Ju-
dæis non præbuiſſe, cùm agitarent animo
eum interficere, ùt tradit Joan. cap. IrI. &
idcirco ſilentium Sacerdotis latibulum Chriſti
Significare; & lib. 3. cap. I. conſiderat, Chri⸗
ſtum cum palmis & acclamationibus exce-
ptum à turbis abüſſe & ſe abſcondiſſe ab eis,
non quidem ob metum, ſed quia nondum
venerat bora ejus: ſcribit igitur Pontifex:
Iud latibulum Cbriſti hoc ſilentium repræſemtat,
in quo ceſſante verborum tumultu, ſola dirigi-
zur ad Deum imentæ devotio. Quòôd verd ad
illud attinet, num aliquando tota Milſa elatà
voce recitetur, id in ſola Sacerdotum ordi-
natione nunc uſurpatur; non enim Ordi-

nandi tam propè altare ſunt, ut olim, cùm
tam

no

ulur
0
done
Pie
or

, munet
Mer y⸗
Hiun d
lin dſe
orshi.
s l
Nepe
elritt

Ies qi
r, ⸗

nnipe
Me
eliel
le
I un
n (
1,r
bag
eth⸗
it M
Dn
⸗
Me

De Sacrificio Miſſ. 559

tam Epiſcopus Ordinans, quàm Ordinandi
manibus Miſſale tenentes ſubmiſsâà voce ſe-
cretas pronunciabant. Nunc Ordinandi cir-
ca Altare in genua provoluti diſponuntur,
& Epiſcopus, quaſi eos doceat Miſſam ce-
lebrare, lentè ac paululum elatâà voce ſecre-
tas profert, non eas ut Populus audiat, ſed
ut Sacerdotes noviſſimè initiati cum eo poſ-
ſint eas recitare, & verba Conſecrationis uno
eodémque tempore cum Epiſcopo pronun-
ciare; ad exemplum Chriſti, qui voce, quæ
ab Apoſtolis audiri potuit, in ultima Cœna
panem & vinum conſecravit, ut eos, quos
tunc Sacerdotio initiabat, doceret conſecran-
di modum, legitimumque Ritum ad con-
ſummationem usque ſæculi duraturum.

Plures Novatorum conatus ad tollendqum eum
ritum. Petri Suavis & Courayeri venenatæ
Cenſuræe. Omnes Liturgiæ hbabent preces
duasdam elatâ, quasdam ſubmiſsd
voce recitandas.

Poſtremo loco quæritur, num poſt Sy-
nodum Tridentinam extiterit aliquis, qui
uſum ſtuduerit introducere altà voce, quæ
ab omnibus audiatur, recitandi Secretas, Ca-
nonem, & Conſecrationis verba, & quis
huic temerario aufo reſtiterit. Primus, qui
Proteſtantium nomine Catholicam ea in re
Nn ohtre-

560 Sebtio II.

obtrectärit Eccleſiam, eſt Petrus Suavis.
Contendit, ſecum ipſam pugnare S. Syno-
dum. Ea enim docet, in Miſſa multa con-
tineri, quæ ad erudiendos Fideles perti-
nent, proindéque jubet, Parochos in Miſſa
Parochiali eorum aliqua populo explicare;
quæ leguntur in Miſſa, præſertim verdò ali-
quod Sanctiſſimi hujus Sacrifieii myſterium:
hæc verò omnia non benè convenire ait
cum Latina lingua, cujus populus eſt impe-
ritus, & cum ſecretis Orationibus, quas
ne aure quidem percipit. Hanc porrò Sua-
vis venenatam Cenſuram, quaſi non ſatis
dilucidè ab eo ſit expoſita, rursùs inculcat
Courayer tom. 2. Hiſtor. Concil. Trident.
pag. 328. Verùm Cardinalis Pallavicinus,
& Natalis Alexander Diſſert. 12. de Hiſtor.
Eccleſ. ſæculi 15. & 16. art. 12. ſatis oſten-
derunt, quàm bene ſecum conveniant Tri-
dentini Concilii Decretra. Nam & Latin
Miſſa celebranda eſt, & ſecretæ ob rationes
adductas ſubmiſsâ voce recitandæ, & Paro-
chus ex Altari populo debet explanare;
quæ Fideles ſcire oportet ex multis quæ ſa-
crificio Miſſæ continentur, eaque minimè
explicare, quæ non oportet Populum ſcire.
Savary Epiſcopus Seſuviorum anno 1698.
quosdam Eccleſiaſticos vehementer incré-
puit, qui eo devenerant audaciæ, ut altà

voce Canonem recitarent, iis objiciens Ec-
cleſiæ

=
cleſi⸗
ſpen
Vit,
ſecre
man

aunn

edic
nen
Plie
tet,
finge
Vert
eſle
inſe
duxi
nupe
ter e
Voce
nec
ver⸗
chie
Cipl
kali.
Anti
ln
lere,
Murir
leb⸗
on
Crur

—
Aant
W
IlIN
S
osin
n rende.
nplar
wvenite
lin⸗
do, s
Pnd⸗

Ned

Trcen
erlcno⸗
GeH
ſs D
enum
E
O tie
e, Al

De Saerifcio Miſſ. 56
eleſiæ univerſalis diſciplinam, eôsque ſu-
ſpenſionis pœnà ipſo facto incurrendà puni-
vit, qui in eo quod ad vocem pertihet, quàâ
ſecretæ ſunt proferendæ, cum Miſſali Ro-
mano non conſentiant. Cardinalis de Biſſy
anno 1I710. novum pro Meldenſi Dioceſi
edidit Miſſale, ubi qui eam curavit editio-
nem, illa Rubricæ verba ſubmiſßsd voce ex-
Pplicavit ſine cantu; atque ut callidè inſinua-
ret, Canonem altàâ eſſe voce recitandum,
ſingulis quibusque Orationibus addidit Amen.
Verùm fateri non veritus eſt Cardinalis, ſe
eſſe deceptum; & ſuum ipſius Miſſale, ſe
inſcio corruptum, cenſurâ notare laudi ſ
duxit & gloriæ. Denique notiſſimum eſt
nuperrimum Miſſale Trecenſe; in quo in-
ter cæteras novitates illa non deeſt, ſecretas
voce quæ audiri poſſit à populo, recitandas;
nec ferè quisquam eſt, qui neſciat quæ ad-
versùs illud Miſſale ſcripſerit Langletus Ar-
chiepiſcopus Senonenſis, qui veterem di-
ſciplinam ſtrenuè tuetur in Inſtruct. Paſto-
rali Pariſiis edita anno 1737. Egregius idem
Antiſtes olim Sueſſionenſis Epiſcopus libel-
lurmn ſcripſit De vera mente Eccleſiæ in ſacris
Cæremoniis, quo Verti fregit audaciam, qui
plurimarum ſtudioſus novitatum & illud
volebat, ut altâ voce ſecretæ recitarentur.
Ejusmodi novam diſeiplinam, quæ Nova-
torum operâà ſenſim irrepſiſſet, nemo eſt
Nn a2 qui

562 Sebtio II.

qui neſciat quantopere Theologi Calli op-
pugnaverint. Thiers Tractatu de Super-
ſtitionibus tom. I. cap. I. Scriptorum, Pro-
vincialiumque Conciliorum auétoritates con-
gerit, quibus oſtendit, ſecretas ſubmiſsà
voce recitandas. Quærit Juveninus Tra-
Catu de Sacramentis, an Sacerdos quasdam
quidem preces ſubmiſsâ, quasdam verò ela-
tà voce debeat recitare; & reſpondet affir-
mando; præſcriptum id eſſe in Liturgiis La-
tinis & Græcis, juſſum à ſacris Canonibus;
eôsque Sacerdotes increpat, qui zZelum præ-
texentes altà voee Canonem recitabant. Re-
naudotius, qui ſumma diligentià & curà Li-
turgias ferè omnes Orientales edidit, accu-
rat& obſervat, quæ altâ, quæ demiſsà voce
dicenda ſunt. Nec iis contentus, quæ in
notis ſeripſerat, Diſſertationem prœviatn
compoſuit, ut lucem afferat veteri Diſcipli-
næ, quâ Eccleſia vel ipſis Fidelibus myſteria
tegebat ea breviter & ſubobſcurè exponen-
déô: Suadet id etiam Ecclefiaſticæ diſeiplinæ a-
tio, quæ myſteria tanto ſilentio tegi ubebat, ut
non niſi initiatis, & breviter quidem, imò ſub-
obſeuriuſculo explicarentur: verba illius ſunt
tom. I. Denique ſuprà Mabilloni, Martene,
& le Brun ſententias attulimus, quos Scri-

ptores nemo ignorat totum hoc argumen-

tum exhauſiſſe, nihilque harum rerum ſtu⸗
dioſis reliqui feciſſe, quod addere poſſint.

Calli

bit
Laud
nur
Lole,
lott
etian
ler/
Plin⸗
Lirun
locn
ſeer⸗
dor
les
n

Pra
dixi
mt
on
Un
Gatt
Mm
Uns

—
Cll
e Ae⸗
Mun, br
liatesen
8 Ubais
nind
Vedn
erb
et .
rvisl:
oribus⸗
Aunce⸗
ben. N.
Kanil
t,
l ve
en
ein⸗

De Sorifcio Miſe. 563

Galli quidam arcani diſeiplinam in Miſſa pro-
barunt, ſed rationem commenti ſunt
minimè veram.

De Canone, ſeu de Miſſæ Secretis ita ſcri-
bit Bellotte in Obſervat. ad Ritus Eccleſiæ
Laudunenſis pag. 529. Secretum olim diceba-
tur potiſſimum ratione prolationis, quia ſubimiſosd
voce, atque ſecretò proferri debet, ne tam Sancti
Myſteri verba manifeſtè prolata & publicè, per
quotidianum uſum vileſcerent, & ne d Laicis
etiam in locis profanis indebitè atque irreveren-
zer pronuntiarentur. De veteri Arcani diſci-
plina mentionem facit Gilbertus Grimaud in
Liturgia ſacra Par. 3. cap. 7. cui diſciplinæ
locum ait fuiſſe præcipuum in verbis Con-
ſecrationis, quæ per Traditionem ad Sacer-
dotum traducebantur notitiam, ne ea Infide-
les reſciſcerent. Uterque Auctor exemplum
à nobis ſuprà allatum profert, & Moſcho in
Prato Spirituali depromptum. Quod modè
diximus, uberrimà eruditionis copiaâ confir-
mat Albaſpinæus Aurellanenſis Epiſcopus
tom. I. Tract. de Veteri Eccleſiæ Politia in
adminiſtrat. Sacrament. cap. I. & 2. In Tra-
ctatu quodam de Miſſa & Divino Offieio ite-
rum Pariſüs edito an. 1714. pag. 3. Pproponi-
tur quæſtio, unde conſuetudo orta ſit reci-
tandi Canonem ſubmiſsà voce; atque eum
Nn 3 mo-

564 Sectio II.

morem contendit Auctor inde profeétum
eſſe, quèd in ſolemni quæ cantatur Miſſa,
cum Chorus caneret Sanctus, & cantus lon-
giore tractu propter Notarum multitudi=
nem protraheretur, Sacerdos Miſſam cele-
brans, qui cum choro non caneret, cœpit
recitare Canonem ſubmiſsà voce; qui mos
à ſolemni Miſſa quæ canitur, ad privatam
quæ legitur traductus eſt. Eamdem antea
ingreſſus fuerat viam Auctor Tractatũs de
optimo Miſſam audiendi modo ſecundæ edit.
Pariſien. anni 1681. Cap. 6. pag. 257. & ſeq.
Hanc autem originem, quam duo illi Aucto-
res excogitàrunt, minimè agnoſeimus, quip-
pe commentitiam. Eos tamen ideirco ad-
duximus, ut appareat, quantum ſit homi-
num etiam nunc in Galliis, qui Rubricæ de
Secretis obſervantiam tueantur. Perpul-
chrum de Secreto Myſteriorum Tractatum
Pariſüs an. I710. edidit Vallemontius, ſeu
potiùs Apologiam pro Rubrica Miſſalis omni-
enâ eruditione refertam, in qua confutat
Fertum, qui cum aliis quibusdam earundem
partium, ùt jam vidimus, contendere auſus
eſt, ſecretas altà recitari voce oportere. De
Vallemontio idem cenſemus, quod de duo-
bus aliis Gallis Auctoribus, quos ſuprà me-
moravimus: gaudemus enim, quèd videa-
mus Rubricæ obſervantiam de ſecretis ſtre-

nuè ab eo quoque propugnatam. Verùm
ejus

einsr
fumu
elt,G
’ pu
C
præt
que!
chun
Miſi
men
bat,
iolſis
lo, C
Is,

ociI

Puerg
oe
la de
UMle
eritä
gue!

4

voſectur
r M
nnsle
0lltmi
mc:
et,
(lin
rien
en u
Gunk
Neeni
E
ke
ng

Ni

ſr wol.

Grct éè

Dere⸗
Pnaen
lics,?
cs
n .
nigen
Plit,⸗
n

De Sacrificio Miſſc. 565

ejus rationibus ſubſeribere omnino non poſ-
ſumus. Exiſtimat enim, idque veriſſimum
eſt, Catechumenos, Energumenos, Infideles,
& publicos Pœnitentes dimitti conſueviſſe,
cùm recitari cœperat Canon Miſſæ: putat
Præterea, iis dimiſſis, cùm ſoli fideles, ne-
que Energumeni, nec Pœnitentes, nec Cate-
chumeni remanerent in templo, reliquum
Miſſæ elatà voce dici conſueviſſe, quod ta-
men eſt falſum; Arcani enim diſciplina veta-
bat, ne Sacroſancta Myſteria vel Fidelibus
ipſis enunciarentur. Tandem cenſet 8. ſæcu-
lo, cùm ad Miſſam unicuique pateret adi-
tus, opportunum viſum eſſe, ut, quemad-
modum olim neque Catechumeni, neque
Energumeni, neque Pœnitentes Canonem,
ideôque nec Conſecrationis verba audiebant,
ita deinde unumquemque hominum qui
Miſſæ adeſſet, totum id celaretur; quod à
veritate quantum abſit, ſatis apparet ex iis,
quæ ſuperiùs diximus.

De Miſſa à Communione
usque ad finem.

Actiones quæ fiunt à Sacerdote poſt Commu-
nionem usque ad finem Miſſæ.

ME* curſum non inopportunis quibus-
W dam crebrèò interjiciendis abrupimus;
Nn 4 nunc

566 etltio Il.
nunc verò illum tandem repetamus. Poſt-
quam Sacerdos Sacramentum ipſe ſumpfit,
& adſtantibus diſtribuit, ſi qui ſunt com-
municandi, & ſumpſit ablutionem, & me-
dio Altari ſe confert ad cornu Epiſtolæ,
quo Miniſter Miſſale tranſtulit; legit Anti-
phonam, quæ Communio dicitur, redit ad
medium Altare, illudque oſculatur; conver-
ſus ad Populum dicit Dominus vobiſeum; ac
rediens ad librum legit Orationem, quæ
dicitur Poſtcommunio; poſtremò librum clau-
dit: tum redit rursùs ad medium Altare,
quod oſculatur; ad populum autem con-
verſus dicit, Dominus vobiſeun, atque e
Miſſa eſt, vel volvens ſe ad altare, Benedica-
mus Domino, ſi ita præſcribat Rubrica; cui
Miniſter reſpondet, Deo Gratias: in Miſſis
verò Defunétorum dicit, Requieſecant in pace,
eui Miniſter reſpondet, Amen. Denique
inclinatus in medio Altari dicit Orationem,
Placeat; & converſus ad populum, ei bene-
dicit, quod prætermittit in Miſſis Defun-
ctorum: inde ſe conferens ad cornu Evan-
elii recitat Evangelium S. Joannis, vel aliud
Erangellum ‚ quod Rubrica præſcripſerit.

Ami-

Ani
imtere
com
Col

tur.
inte
tur.
man
mi,
aſi
nis,
Proc

Ul

tu de
ppal
0
nien
Con,/
Mal,
anm
tune

in

lim
tus
uen
ſalit
ul

.
En
nt r
enn enr
Dil,
et 4
1, N
,
Mm
en, (
DmmCr.
n Me,
ein
e,
Nudt
Hicz
M
tinfe
Deng
Nruions
me .
wm
z 8
Argen⸗

=

De Sacriftcio Miſſce. 567

Antiphona quæ dicitur Communio canebatur
interea dum diſpertiebatur Euchariſtia. Poſt-
communio tot Orationes habet, quot fuerint
Collectæ. Vetuſtiſſima Oratio quæ dicitur per
Quadrageſimam ſuper populum.
Porro Antiphona idcirco Communio dici-
tur, quia, ùt obſervat Gavantus, canebatur
interea dum populo Euchariſtia diſtribueba-
tur. Ejus mentionem faciunt Ordines Ro-
mani. Canebatur alternis quisque verſus Pſal-
mi, & quo erat compoſita. Cardinalis Tho-
maſius exemplum edidit Pſalmi Communio-
nis, qui cantabatur in modum Antiphonæ.
Producebatur cantus, donec Pontifex, qui

Miſſam celebrabat, nutu monebat, ut à can-

tu deſiſteretur, & caneretur Gloria Patri, ùt
apparet in primo Ordine Romano num. 20.
Mox ut Pontifex cœerit in Senatorio commu-
nicare, ſtatim ſehola incipit Antiphonam ad
Communionem per vices cum Subdiaconibus; &α
bſallunt usque dum, communicato omni populo,
annuat Pontifex ut dicant Gloria Patri: &α
tuuc repetito verſu quieſeunt. Hæc Miſſæ pars,
in quà Communio & Poſteommunio recitantur,

olim vocabatur gratiarum actio, ùt ait Ruper-

tus de divinis Offic. lib. 2. cap. 18. Cantus,
quem Communionem dicimus, quem poſt cibum
ſalutarem canimus, Gratiarum actio eſi; quod
multò ante dixerat Auguſtinus Epiſt. 149.

Nn 5 alias

568 Sebtio II.

alias 59. Participato tanto Sacramento, Gra-
tiarum actio cuntcta coneludit. Antiphonam,
quæ Communio dicitur, aliæ conſequuntur
Orationes, quæ vocantur Poſteommunio, quæ
proximè poſt Communionem recitantur, ad
Deo gratias agendas, quòd tantorum My-
ſteriorum nos voluerit eſſe participes, & ad
gratiam ab eo poſtulandam, ut ejus fructum,
& quidquid operari ſanctificationem poteſt;
conſervemus. In quibusdam locis hæc ora-
tio vocatur Complenda, ſeu Oratio ad complen-
dum, hoc eſt ratio quà res tota finitur. Ru-
brica Miſſalis præſribit, ut tot dicantur in
hac parte Miſiæ Orationes, quot dictæ fue-
runt in principio: Multiplicatis ſecundum nu-
merum Collectarum in principio Miſſe & ecre-
tarum ante Canonis Præfationem præmiſſarunn
ait Biel Lect. 39. ſuper Canone Miſſæ p. 918.
Per Quadrageſimam in Miſſa Feriali poſt
Orationes, quæ vocantur Poſtcommunio, Sa-
cerdos præfatus formulam, Humiliate capita
veſtra Deo, dicit Orationem ſuper populum.
GOratio hæc ſuper populum vetuſtiſſima eſt, ur
colligitur & Sacramentario Gelaſiano à Car-
dinaſi Thomaſio edito: olim quidem non
per Quadrageſimam tantùm, ſed per totum
annum, nunc verò per Quadrageſimam ſo-
lùm recitatur, ut divino populus muniatur
Præſidio adversùs Diaboli inſidias, quæ me-

ruendæ magis ſunt diebus Pœnitentiæ, ut
ex-

erpl
c4.
ſticis

Cur.
lte

M
oer
Mic
tem

ſnei
invan

tur

Kpen

cia

hratie
las.
Deun/

M
Nm .
lne
1 hr

k
fni

—
o, 0
Fphenne
Megonn
linct
tnunt
aun
eoi
Sfd
n vo
HæC
lunhtr
r. N.
lonmei
etr.
Glir
tſſnm
Urpet
krii
unin?
ligte 6

lm,

roll

De Sacrifccio Miſſæ. 569

explicant Amalarius lib. 3. de divinis Offic.
cap. 37. & Micrologus cap. 51. de Eccleſia-
ſticis Obſervationibus.

Cur & quando antiquitus omitteretur formula
Ite Miſſa eſt, Sententia Micrologi à Cardinali
Bona improbata. Quando dicatur,
Benedicamus Domino.

De illa formula dimittendi populum, le
Miſſa eſt, alibi ſermonem habuimus, ubi
docuimus poſt expletam Catechumenorum
Miſſam eos dimitti à Diacono; abſolutâà au-
tem Miſsà, cui reliqui Fideles aderant, ipſos
à Diacono pariter dimitti illis verbis con-
ſueviſſe, Ie Miſſa eſt. Juxta eam, quæ nund
invaluit, diſciplinam, quoties in Miſſa dici-
tur Gloria in Excelſis, dicitur Iie Miſſa eſt;

Si verò hymnus ille omittatur, dicitur, Ge-

nedicamus Domino, ut invitetur populus ad
gratias de expleto Miſſæ ſacrificio Deo agen-
das. Semper cum Gloria in Excelfis etiam Te
Deum, & le Miſſa eſt recitamus, ait Micro-
logus cap. 46. Senſus illorum verborum, le
Miſſa eſt hujusmodi eſt: Vobis abire licet,
nam ſit Miſſa, id eſt dimiſſio. Græci alium
loquendi modum adhibent; dicunt enim,
In pace Chriſti eamus; ùt videre eſt in Litur-
iis Sanctorum Jacobi, Baſilii, & Chryſo-
omi; reſpondet autem populus, In nomine
VDomi-

570 Sectio II.
Domini. Bellarminus tom. 3. Controverſ.
lib. 6. de Miſſa cap. 27. poſt Micrologum
obſervat dici conſueviſſe, Ee Miſſa eſt, in
Miſſis dierum Feſtorum; illis enim plerum-
que populus intererat, non verò in Miſſis
Ferialibus, in quibus plerumque Clerici &
Monachi aderant, qui non dimittebantur,
quèd remanerent ad Officium continuan-
dum; & quamquam ob eam rationem dicen-
dum fuiſſiet Iie Miſa eſt, non Benedicamus
Domino, in Dominicis Adventûs, & Qua-
drageſimæ, addit in his Dominicis dici, Be-
nedieamus Domino, & non Ie Miſſa eſt, ad
ejus temporis meœſtitiam ſignificandam. Vi-
detur enim neſcio quid lugubre praſeferre, quod
non publica denunciatur dimiſſio, * unusjuis-
que per ſe diſcedit. Loquitur de formula le
Miſſa eſt etiam Cardinalis Bona Rer. Litung.
lib. 2. Cap. 20. num. 3. ubi refutans Microlo-
gum ait, illum probàſſe oportere, non con-
ſueviſſe populum Miſſis quotidianis adeſſe,
& concludit omiſſam fuiſſe formulam Ee
Miſa eſt, quando populus abſolutâ Miſsâ
non illico Eccleſià abibat, ſed exſpectabat
dum horæ recitarentur Canonicæ, eamque
conſuetudinem etiam in Miſſis minus ſole-
mnibus & quotidianis invaluiſſe. De formu-
la Kequieſcant in pace loquitur Belletus c. 49.
Dicitur, inquit, in Miſſa pro Defunctis Requie-
ſcant in pace, gquod ex ſola confuetudine enei
70

Fali⸗
funsd

petr
tene
ris

ton
qu⸗

an.

H
tim
le B
tem
Ame
ricor
ellen
etſie
dene
liur
Sto

Deo

I

opu

ma ſ.

—

Onnde
lchon
n .
Crdi
iteban,
Corine
en c
Aeclon

naht⸗
ronde 4
er. Uin
Mo.

De Sacrificio Miſſce. 571

vali natum eſt, vel quia tota Miſſa pro De-
functis in eo eſt, ut ipſis à Deo quietem im-
Petret; vel quia poſt Miſſam non erat dimit-
tendus populus, qui remanebat ad Cadave-
ris ſepulturam aliasque preces pro animabus
Defunctorum. Vertus tom. I. pag. 141. &
tom. 3. Pag. 416. ait verba illa Deo gratiag,
quæ dicunrur poſt Ee Miſſa eſt, vel Benedi-
camus Domino, eſſe additionem; quam quia
omittunr Clerici Eceleſiæ Pariſienſis, & poſt-
uàm Diaconus dixit, Lie Miſſa eſt, confe-
tim abeunt, eos propterea laudat. Verùm
le Brun tom. I. pag. 668. oſtendit vetuſta-
tem ejus Ritůs; verba enim illa habentur in
Amalario, & in Ordinibus Romanis; & Cle-
ricorum Pariſienſium abuſui præferendam
eſſe monet Carthuſianorum conſuetudinem;

etſi enim ii Monachi neque populo in Miſſa

benedicant, nec recitent S. Joannis Evange-
lium, non tamen ab Altari abeunt, quin di-
cto le Miſa eͤt, reſpondeatur à Miniſtro
Deo gratias.

De dualus ſalutationibus Dominus vobiscum
ad fineimn Miſſe.

In hac Miſſæ parte duæ ſalutationes fiunt
populo illis verbis, Dominus voliscum. Pri-
ma ſalutatio benedictionem illam ſignificat,
quam Chriſtus aſcendens in Cœlum dedit
t eele . A.

572 Sectio I.

Apoſtolis; ſecunda verò ſignificat vitam
æternam, in quam ingreſſus eſt Chriſtus
aſcendens in Cœlum cùm reliquit Apoſtolos:
Prima ſalutatio ante Poſtcommunionem ſigni-
ficat illam benedictionem, quam Chriſtus aſten-
ſurus in Cœlum legitur dediſſe Diſcipulis ſuis;
nam ut Lucas ultimo commemorat, eduxit eos
Joras in Betbaniam, & elevatis manibus bene-
dixit eis: ultima ſalutatio vitam æternam ſioni-
ficat, quam Chriſtus aſcendens ingreſſus eſt; quia
cuùm ab eis receſſit, ut conſequenter ſeribit Lu-
cas, ferebatur in Cælum. Ita ſcribit Biel cit.
Lect. pag. 918. Paginà autem 92 1. ait Sacer-
dotem, cùm dicit Dominus voliccum, ſe ideo
ad populum convertere, quia cum eo loqui-
tur; cùm autem dicit Benedicamus Donmino;
vel KRequieſcant in pace, ad Altare reverti, &
in ipſa reverſione ea verba proferre, quia
populum cohortatur, ut unà cum eo bene-
dicar Domino, & oret pro animabus De-
functorum.

De Oratione ſecreta Placeat.

Oratio Placeat in pluribus reperitur Sa-
cramentariis poſt ſæculum 9. ſeriptis. Eam
Sacerdos ſecretò recitat: eſt enim pro ipſo
peculiaris oratio; eamque dicit inclinatus,
t æquum eſt, ad Altare; ſiquidem ad San-

tiſſimam Trinitatem dirigit. Hæœc Grani
abe⸗

—
=
= 5

Kor ſin
ſt Chrir
tlpolnn
,alutt
Aihirls

6Demmn
ſetil
ſne,
nNke
nuho

De Sacrifcio Miſſee. 523
habetur etiam in Miſſa Illyrici, & in aliis
apud Menardum; ejusque explicationem
vide apud Biel cit. Lect. ſuper Canone.

Olim ſemper Sacerdotes, poſtea in Miſſis tan-
tum ſolemnibus, nunc verò Epiſcopi ſoli ternis
Crucis ſignis populo benedicunt. Haud ita ve-
tus ritus benedicendi populo in fine Miſſe.
Vetuſtiſſima eſt Beneditctio Epi-

ſcoporum.

Ternis olim Crucis ſignis Sacerdotes po-
pulo benedicebant, ůt nunc Epiſcopi. Sub-
latus eſt ejusmodi Ritus à S. Pio V. qui in
ſolemnibus Miſſis dumtaxat adhiberi eum
voluit. Clemens vero VIII. ſtatuit ut Pres-
byteri, etiam in Miſſis ſolemnibus, uno tan-
tuùm Crucis ſigno populo benedicant, ùt
videre eſt apud Meratum tom. 1. pPag. 243.
Abbatibus Regularibus ex Alexandri VII.
Decretis poteſtas fit ternas dandi benedictio-
nes in Miſſis tantùm Pontificalibus, unam
verò dumtaxat in aliis Miſſis, ùt videre eſt
in Edicto noſtro 14. tom. 2. §. 4. num. 19.
Haud ita vetus eſt conſuetudo benedicendi
pobule in fine Miſſæ: de ea enim ſilet Ama-
arius, Florus, Rabanus Maurus, Waltfridus,
& Rhemigius 9. ſæculi Scriprtores. Ejus
tamen mentionem facit Micrologus cap. 21.
ubi loquens de populo, qui adeſt Miſſæ 6 ait:
rits

574 KKrstio II.

Prius tamen benedicitur ab Epiſeopo, ſi adeſt;
ſin autem, à Presbytero qui Miſſas celebravit.
Sed hoc non ubique uſurpatum eſſe opor-
tet: nam de hoc ritu nulla mentio fit in Ri-
tualibus Ciſtercienſium, & Præmonſtraten-
ſium, qui religioſi Ordines triginta poſt Mi-
crologum annos ſunt inſtituti. Carthuſiani
neque in ſolemni, neque in privata Miſſa
juxta antiquum ſuum Ritum populo bene-
dicunt, ùt notat Pouget tom. 2. Inſtit. Ca-
tholicar. pag. 890. & cum eo concordat Ri-
tus Ciſtercienſium. Rationem ejus Rits af-
fert Joannes Becoffen in Miſſæ expoſitione
Balilææ edita anno 1509. à Joanne de Inda-
gine deſumpta, eum fſcilicet, qui populum
non habet, non benedicere. Hodie tamen
Carthuſiani, ſi celebrent in templis, quœæ
non ſunt ſui Ordinis, populo benedicunt,
ùt colligitur ex eorum recentibus Conſtitu-
tionibus ſtatut. 3. Compil. cap. I. num. 58.
In veteri Dominicanorum Ordinario lib. 2.
ùt refert Marcellus de Cavaleris in Statera
ſacra tit. 29. num. 50. ita legitur: Et, 1 con-
ſuetudo patricæ fuerit, & extranei fuerint boc
exſpectantes, dent benedictionem Juxta morem
Patriæ. Quæ hactenus diximus, de bene-
dictione ſunt intelligenda, quæ datur ſub
finem Miſſæ à Presbyteris. Namn Epilſco-
porum benedicétio vetuſtiſſima eſt: Benedi-

Gionem Epiſcopalem Martialis Epiſcopus Ta.
. 2 ſiolo-

mullid
me Ii

yetuſt

pum

winci⸗

Vixit
conl
dytel
nr.
Kutq
emndo

beneqh

Lomm

i:

lenecti
Pyr
ſord

Dinn,

Drl,an

Ceeel

baten

Ve

(llidir

le ſac
U,le
lnt r

E hac

itn de

Ral
Ctetent
le .
ofrn
Clltn

De Saerifcio Miſſe 575
Rolorum Diſeipulus ex magiſterio Apoſtolorum
tradidit; verba ſunt Honorii in Gemma ani-
mæœ lib. I. cap. 90. Qui verè cupiat ejus
vetuſtatis argumenta, adeat Chriſtianum Lu-
pum tom. 5. ad Generalia Concilia & Pro-
vincialia pag. 526. Guido Abbas, qui 1I.
vixit ſæculo, & in Italia floruit, loquitur de
conſuetudine, quæ ætate ſuâ invaluit, ut Pres-
byteri ſub finem Miſſæ benedicerent populo:
Hinc & illa conſuetudo apud modernos, quæ non
Juit apud antiquos, inoleviſſe videtur, ut in aliis
temporibus etiam Preibyteri poſt ſinem Miſſee
benedicant; ne populum ita benedictione, ut
communione privatum diſcedere permittant. Et
alibi: Adeo in uſum jam usquequaque venit hae
benedictio, ut nequaquam ag gravi ſeandalo
4 Presbyteris in populo prætermiti poſſit, niſi
Jortè Apoſtolica Sedes generaliter & Synodaliten
Prohibere voluerit. Illud tamen eſt adhuc du-
bium, num ea conſuetudo ab omnibus rece-
pta, aut ab Apoſtolica Sede approbata fuerit:
de ea enim nulla mentio eſt apud Rupertum
Abbatem, qui vixit ineunte ſæculo 12. San-
us verò Bernardus, qui circa ejusdem ſæ-
culi dimidium vixit, conſtanter affirmat, non
eſſe facultatem dandi benedictionem Abbati-
bus, licet ex privilegio Pontificalibus inſigniti
ſint ornamentis. Et Innocentius III. loquens
de hac benedictione in fine Miſſiæ ſemper di-
cit, dandam eſſe ab Epiſcopo, nec usquam
Oo de

576 Sebtio II.

de Presbyteris loquitur. Nunc verò datur
etiam à Presbyteris, Sede Apoſtolicâ appro-
bante. lpſam (ait Lupus loc. cit. pag. 526.
loquens de hac benedictione) jampridem
(Romana Eccleſia) indidit ſuo Mißali. Adeò
potens eſt conſuetudo. Olim hæc benedictio
dabatur etiam in Miſſa pro Defunctis; nunc
verò non item: Nam in Miſſis pro Defun-
Stis, juxta eam quæ nunc viget diſciplinam,
omittenda ſunt quæcumque ſunt alicujus ſo-
lemnitatis, ut advertit le Brun tom. I. pag.
685. In Cathedrali Segorbienfi, quæ Re-
gni Valentiæ Civitas eſt, vetus conſuetudo
eſt, ut Canonicus qui Miſſam Conventua-
lem cantaverit, populo fub finem Miſſæ
non det benedictionem. Poſtulabat Epi-
ſcopus eam mutari conſuetudinem, eique
Canonici aliquot ſuffragabantur. Contrà
reſtitére duo & quadraginta. Tractat hanc
Controverſiam Pontas in Dictionar. cap. 28.
verbo Miſſa, ubi ait à Doctoribus quibus-
dam Sorbonicis an. 1670. eſſe diſcuſſam,
qui cenſuêre, cùm in ea Eccleſia numquam
ritus eſſet uſurpatus benedicendi populo
ſub finem Miſſæ, nihil innovandum. Ac-
curatè& verò ibi explicantur auctoritates con-
trà adduéctæ ad probandam vetuſtatem hu-
jusmodi ritûs benedicendi populo fub fi-
nem Miſſlæ, quèòd ſceilicet non ad bene-
dictionem pertineant, de qua nunc agirme,

—

ſecl a⸗
Munio

Nvan
Or

func⸗
cont
hobiue
Evan⸗
us;
Ktom,
nicam
A vere
Verder
Dwi
dem
niſte

E
ltun

mon
eſlet

De Sacrificio Miſſe.

577

eden ſed ad Orationem, quæ dicitur Poſtcom-

clap
ig ſ
mri
benrdtn
o
1 Dein
plun
ſoſ⸗
l
Il
Colzent
reneu
r N
ene .

☛ —

=

Aar
r.
;
GMem
lucgun

n .

. 1 4
tes (l⸗
gen h
1 1
len.
S

4

munio.

Evangelium &. Joannis in ſine Miſſeæ legitur ex
præſeripto &. Pii VE. Antiquitus legebatur
poſt baptiſinum parvulorum, poſt viati-

cum, poſt extremam unäétionem.

Poſt benedictionem, & in Miſſis pro De-
functis poſt Orationem Placeat, Sacerdos ſe
confert ad cornu Evangelü, dicit Dominus
vobiscum, ſignum Crucis ducit ſuper initium
Evangelüi, lignatque ſibi frontem, os, & pe-
Stus; legit Evangelium S. Joannis, vel ſi Fe-
ſtum, de quo fit Officium, cadat in Domi-
nicam, legit Evangelium Dominicæ illius.
Si verò legat Evangelium S. Joannis, ad illa
verba, Et verbum caro factum eſt, genuflectit,
Divinumque Verbum adorar, quèd eo ſe
demiſit, ut humanam carnem aſſumeret. Mi-
niſter dicit Deo gratios, ut Miſſa deſinat in
Frarigrund actionem. Gilbertus Grimaud in

eſſet Fidelium devotio erga S. Evan
In principio. In aliquibus enim Eccle

5

iturgia Sacr. Par. 3. cap. 17. multa congerit
monumenta, quibus oſtendit, quanta olim

elium,
is olim

legebatur poſt Baptiſmum parvulorum, poſt
Viaticum, & poſt extremam Unctionem;
fatetur tamen, ſe cujus juſſu in fine Miſſæ
recitetur, reperire non potuiſſe. Difficultas
hujusmodi hoc tempore nulla eſt. Nam

Oo 2

viri

578 Sebtio II.

viri docti in eo conſentiunt, quod S. Pius V.
ſtatuerit, ut in fine Miſſæ Evangelium S.
Joannis legatur; cùm antea alii legerent, alii
omitterent, ut cuique collibitum eſſet. Vi-

deatur Card. Bona Rer. Liturgicar. lib. 2.

cap. 20. num. 5. le Brun tom. I. pag. 687.
& ſeq. Pouget tom. 2. pag. 890. qui ait non
legi etiam nunc à Carthuſianis, Meratus
Tom. I. Par. I. pag. 243. qui teſtatur p. 244.
eum qui Miſſam ſolemnem in Sacello Pon-
tificio celebret, Evangelium S. Joannis non
recitare. Guillelmus Burius in Notitia Brevi
Romanorum Pontificum de Vita S. Pi hæc
ſeribit: Iyter alia ordinavit in fine WMiſſe d
Sacerdotibus dici Evangelium & Joannis (quod
antèò non ex mandato “ inde dicebatur) quia
eſt veluti compendium myſteriorum principalium
Pidei noſtræ, Sanctiſſinæ Trinitatis, reationis
mundi, Incarnationis Chriſti, quæ profttetur
tunc Sacerdos ſuo & totius Eccleſick nomine.
Sunt denique Orationes quædam, quas poſt
expletam Miſſam Sacerdos dicit in gratia-
rum actionem, inter quas vetus eſt trium
puerorum Hymnus Benedicite, ùt monet
Card. Bona loc. cit. num. 6.

Einis ſecundæ Sectionis.

6
* *
„

3

E
Tttttt
O Salance

E
Focus

N

M

1.

110

J

H

X V 2

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

16 17 18 19 W

15

44 Copyright 4/1999 VXVMaster GmoH wWW. yxymaster. com

ARII
HISTORICI

40
MISSE,

erendiſſimo
XLI

ERTINIS
S.R. I. Principe,
0 D. N.

„„.
(IV. P. M.
RIPTI,
TE DONATI
NGELO
LIS,
Ppellanis,

6ATIONI
oA.

E V.

UTATA
LATI,
1DCC.

e;

,Univ. T ypogr.