Gf482
author: Ittig, Thomas

"s

,

»

i

M

m

MWesememeues

o

F

—R -

SOOPREVREPDHUCNES

^

»

1

?

N12«51

i&

í

6020

0

2

UE LUH

a

Tüb

ngen

A

*y

E

"

-

"^T al O

W

iago.

as

ii

u

s

s

m

.

T.

T NT us

N-

.W

X

5

r

ii

H

v

t

t

*

E

w.

E

$

G

v

P

T

*

—

M

L

—CÉÉÁ—Tqr—————

NI

L

m

m

EEE a - M

C E

AUH TMRT MEIT OL

N

l

um

ä)

— o n

ÉN

CO

E

J

N

WN

m

W

M

re1

f

—R

L

J

L

i

|

|

|

) ,

-

i ;

.».W

E

O

LR u —

—

W-

|

t

W

p 9-mY

:

l

d

F*

d

NS

—Ól

à eam. -

|

/Ww

AT

1Hmmllru

—4.

&

E

ESGRSCDURAI

*^

N

*n

Y * 4&0 *

i

N

E

momm

LL

EEE

——

—

E -——N

m o

z

A P

:

BN

E

Ht

AL

VT u EEE I

EEE T EE2

T i N

IDX MR

rOW

LT.

LL

UEMr I DUTAND SECOUR D — CUROV

emeo umIdrEm

/

z

|

ï

yome. cecces nE NEDEENE

EM

as

ECC

.UgvA ETRT«

emup —

R— h--

l—

ECC

TE

M HEBRHE

UL

i

Em

EL

z

LANIMIZUSL

——«

VX

um

um M.T.äüw.uw :

m

LL

—

tX VAUR

Pt

—X s m l

UT um ANNOuéis CM

——

&-

—

4—

.D. THOMA. ITTIGII

PVSCVLA

VARIA

CVM

CATALOGO

ITTIGIANO RVM

- MANVSCRIPTORVM

LATINORVM

EDITA

CVRA ET STVDIO

L CHRISTIANI LVDOVICI,

!. ét Of PUDI

CVIVS & PR]EFATIO ACCESSIT.

g,ä

)]l]l

(T

J

Lj

'Ws

9 u

3

j

LIPSI/E

A

^

J

ll

f*

"

æ;

J

ll

apud HIERON. PHILIPP æltftf)eï

fU

LITERIS IMMANVELIS TITII.

IIl

MDCCXIY

l

s;

il

li

l

s.

Qu

E

—

UT

——

—

ls

L

CX

p r

N

w

x

NOBILISSIM/Z4E REIPUBLIC/AE

LIPSIENSI.S

DOMINIS

CON SVLIBVS

PROCONSVLIBVS, |

JE DILIBV:S,

PRJETOREBVS

CJETERISI

SENATOREBVS/

VIRIS MAGNIFICIS PRfENO—

BILISSIMIS, CON SVI TISSIMIS,

EXCELLENTISSIMIS, PRVDENTIS-

SIMIS,AMPLISSIMISQVE

PATRONIS ET PROMQ-

TORIBVS SVIS,

CYM MAXIMO OBSEQVII CVLTV

VENERAN DIS

Hä(: OPVSC»LA

SACRA ESSE ]VBEO

*

—

[

)«4(

$63

"

To

5

5

UTR

Gyo

5

35

LE

E

Ts

s

$

SP

'(

J

Vr Am hfïimoCol-

^

PS

M

)

i

E e t

legio Veftto varia

d

cm

GE Rs

Z

j

hac opufcula infcri-

woS* pferitmn,

non lonee

ixs

accerfendaeít ratio. — Vefter in

N

B.autorem favor fuit fane füm-

mus, cuidebuit, quod divinis

aufpiciis ab infimo Reverendi

i

Minifterii Lipfienfis gradu ad

'

íümmum afcenderit.

Et quid

deeo,quo in me femper fuiftis,

affe&u ac patrocinio dicam?

Beneficia beneficiis cumulaftis,

& tanquam non fatis effet, me

peregrinumhominem,meaque

íftudia, per aliquot annos fti-

pendio ali non vulgari, etiam

*

longe majus apud me extare

Con-

voluiftisamorjs fpecimen,

Re-

/

—

:

:og) f' ( $8

ReGoratum 'Thomanum , in

me immerentem benigniffime

collatum.

ua quanti fece-

rim femper, & adhuc faciam,

beneficia, licet nullo luculento

gratz mentis teftimonio decla-

rare haGenus licuerit, tantum

tamenabeft,ut memoriam ho-

rum exolefcere fiverim,ut po-

tius infummo fuerint,& etiam-

num Íint, penes me pretio.

Utinam vero eadem me quo-

-

que aliqua operula demerer

l

)

queam!fed quid in viros tot tan-

tíisq; officiis & meritis IIluftres,

)

Schacheros, Placios, Gravios,

M

:

agnificos Confüles; Stege-

ros, Bornios, excellentiffimos

Proconfules, & in reliquos,

qui ordine feqvuntur, amplif-

fimi Collegii Veftri Affeffores

Grgvifïïmos j

quibus DEus in

À 3

omni-

omnibus fpiritualibus & tem-

oralibus bonis largiffime be-

nedixit , proficifci à mea tenui-

tatequeat, vel fpeciem redofti-

mentihabens,non video,praeter

piumvotum. —Velitergoster-

num Numenhunc fplendo-

tem, hanc felicitatem Veftram

Vobis Veftrisque familiis prae-

ftare perpetuam, ut Lipfia per

Vos & pofteros Veftros ad fe-

ram pofteritatem vigea

t&üo-

reat.

|

Magnific. Pranobilf]- thïg/Z&!fy]l.'

Excel, Prudentif-. & Ampliffemarum

dignitatum AVe;þ'mmna

T

."Cuïtor perpetuus -

!

t cæIST;ANVs LVDOVICI.

$

EE

EEREETEEEII.

(;

iO ORE

TSMOHOEOE RE OEDEHOMOR

Gs

ii

*

:

TERESES

T$$

:

RAEFATIO

/7

7,

N Dgþumtiamr de Scripture

s

/

facre fenfatt vebus tbeologi-

(

f

1

äy

cis licite ffnt? cum quari-

.

ä

v

3

turjinter negantes nomi-

0 21

nandi funt imprimis Ma-

Ah'umet,us, We

igelius & recentiores non-

nulli.

Refert Natalis Alexander im Hi-

Jflor. Ecchef. Sec. VII.. pag. $47. edit. Pa-

7i/-1609. famofiffimum impoftorem Maz-

bumetum prohibuiffe fectatoribus fuis, ne

probationem inquirant eorum, quz ab

ipfo tradita fint;' imo dixiffe, difputatio-

ncs de divinis preceptis mentem impiam

arguere, velleque Deum, ut difputare vo-

lentesad ultimum diem remittantur.Szr.

XXXII. porrofe in divinis habere man-

datis,ut difputare fecum volentibus dicat:

Deum folum omnesactus fuos cognofce-

re, qui die poftremalites omnes & contra-

rietates difcuffurusfit: velle etiam,ut qui

nullas eorum, qua in Alcorano ftatuit,

proferre velit; aut poffit rationes, ipfe de-

A4

mon-

)8(8$8

monftrationem petat ab iis;qui ipfius reli-

gionem impugnant, $zr21l. Demquc in

dubiis ad Detim & Prophetam ejus Maho-

meth effe confugiendum;Sur.TX, Licet ve-

j

rohzccommenta omnia, quibus Mahu:

metus,, divinam autoritatem. pratexens,

dlfputauoncs de rchglonc five declinabat,

five 1mprobabat in Suratis à Natali Ale-

xandro allcgatxs fruftra. qu&ras; Pauca t.

tantum in Surall.de vanitate polemicz fa-

cræ,dc probatione ab adverfariis petcnda,

nec non de decifione ab ipfo Deo in die

pantocritico expectanda huc facientiai m—

2 17602

3-/

.

venire licet, v. g. v.rr. rS:JLä)J Tsl Vs

/

UASL.XL?O

oïl( Uj dic il (Judeis &

Chmfhams negantibus ingreffürum effe

quenquam Paradifüm, -nifi Judeum &

Chriftianum ) wfferte " probationem ve-

flmm debac re, ff e]h.f berACes. V. - 3H.

/o0/

0)101 » As

e!

35

LJL, MX.AXJ T

SL-

/0/

U.,xl,u:: ö.«:

bJK [m' Deus judica-

[

bt inter illos die refürreciiomis de — €o,

2 qua fuerumt difcordes... & .v. 140-

&S

L 4

[

iC

Q.*

:

)9«€

1

G d

,W

E

ER AL A A

4&0

|

p3 Va $s. AUR

oe£c^

o))/o,, [2

^L4r

-2 /'Op

a rfz-f'**cfr—*i-**ö

w.,.,w,

/

5

O AR

U)Aa.)cz'o &J dic: am difc epmämæ M0-

bfcum- deDeo? 4t qpfe e$i Dominus noffer

€6 Dominus beþcr 65 mobis opera moffra €$

.

yobis opera be[lra, 69 mus ii pure fervimus.

In $sr4 IX. nullum horum commentoruim

l

veftigium confpicitur, nifi verba comma-

,

tis 3. oppugnet eos Deus huc refpicere ve-

l-

lis, & que Sura XXXII. verfa 5. habentur:

^QG -^

63 ^60^

E

C^

z

"7 v^

r—)-—! F MJ

Mæä—*)(y*

// O,.o

|

" U.xhx w Lyl&: L,-.s

H

certé Dominus mus )pfe decidet i inter eos in

die refürrectiomis circaid, àm quo diftordes

erazt , ea commentatores Alcorani cele-

briores Gelal & Jahias de poena,, five deci-

fione per fupplicium infidelibus danda,

exponere malunt, qualem fenfum neque

Sur lL. verfus 11;. (üpra allegatus refpuit.

lc

Nihilominus certo certius cH: ex aliis ma-

nifeftiffimis teftimoniis, quorum nonnul-

^

la. Ludovwicus Maraccius in Prodromo ad

45

rcfuo

uj

"

)1o ( $89

refutationem Alcoraui Part. F. c. 29. p. &

collegit, Mahumetum non folum tergi-

verfatum fuiffe difputationes c;lrcalcgcm

ac rchgxonem füam, fed & pro impiis eas

vanisque declaraffejà Deo, ut prtexebat,

juffum.

Primum teftimonium affert

Maraccius e $ure& VT. »er/4 non qui-

dem a';

, quem is allegat , fed é7.

n UJ-MF CNOJ

..ï ) tdLJ.

030 DÀ

[*

L

0;./

pQ UQ)C» 3 U»Jw E cum viderá eos,qui

ä

di fc'epmm de f /(ng: noftris (de Alcorano)

procul recede ab iis donec fc. difceptent de

mrramonc alia: ibi &hzcaddunturà Ma-

humeto : quod ffoblivifci te feceritSatanas,

faltem ubi recordato fueræ,m fedeas cur bis

imiguas. Secundurn petnt e &yr. XXIX v. 4,6

Í

qiob g,,ug-.-,Js g,.ms )JQLS: x)

E

)/09 "

[

;ä..i.,c ïg.þua

c

O.G/ IN

E

í

J]J la IDWIE Jj..JJ (—SCAJI ï LA.J .fïf')*,)

.90// 5

l

(s wj

f&.eft wff , Fgmfï

IB(A

5.9/

)

V

&) qua verba, fi prout jacent,

füman-

9$5 m C $8

fumanmr,non omnem omnino, fed bllo-

fam folum difputationem prohibere vi-

dentur: & nediffutetisinquit, cum fasni-

lia libri (Judzis & Chriftianis) z/f cum eo;

quod eff pulcherrimumj.e.verbis humanis,

Ergo faltim per hzc modefte Turcis dif-

putare licet. Enim vero aliqua hicut bene

7.

obfervat Maraccius , transpofitio vocum

admittenda eft,& hoc modo corrzgenda. 1

ne dzj/utem cum familia libri, exceptis iis,

/

qui vos inpuria afficiunt (cum his enim noti

verbis fed gladio difputandum cü) feá

)

podeflà verbis dicite iis:- credimus i id,

E

quod demiffum esl ad vos (Alcoranum) Cï

guad deme fuzt Ad vos ( (Legem & Ev-

^

angelium) & Deus nqüer(f Deus veffer u-

A

us e$i, E mos fugatus eà devoti,. Vtreliqua

/|/

tcfhmoma, quorum unum Szrz1H. v. $9.

alterum $4ra XXIL »er/z non 6s. ut Ma-

raccius habet, fed 69. tertium denique

Sura XLIL non uno commate 14,

;

fed & commate s, & 16. ubi. difputatio

v w]

46c

J/

'7

ee» w-» öm::»-ï—o vana apud Deum fu-

[

um, vel'ut Natalis Alexander loquitur;

5

1mpla vocatur, filentio tranfeamus, Qui-

À 4

bus

:oä))w(æï

bus nos aha addimus, ubi Mahumetus vel

proteftatur, fe neque probandl neque pa-

trandorum miraculorum , Íed tantum

predicandi caufa à Deo. miffum, e. g. .57-

ra lL comma.:0. £34J qgeJ- Ls

profecto ad te fheciat tautum . pradicatio.

con£.Sura XLys. XX XV,25. feq.vel decifio-

nem rerum controverfarum ad Deum &

diem pantocriticum rejicit;utSurz IV .v.57.

y

w-,/ E5

(/J(J/ //

y

Ub

qmm' f d f ordes fkerzm æil:qm 2nreé, rejz-

eite illaym ad Deum. cont. Sura. XVIL g96.

XIIX.23:.24. X L. $58.79 p OR

vel probandi munus in adveríarios de-

volvit

pj

difceptationes

infidelium

cffe pronuncians , y. g. Sura X L. 5

5),&.'?::().3&/ F uT Ubï,..; L)aLs-*Lo

non difteptant de ff fgwx Dez, 1.e. Alcora-

no, z//f qui funt infideles: conf. Sar.XXIIX.

$o. $1 de caufa quzratur,curMahumetus fi-

bi à Deo interdictas difputationes de re-

ligione finxerit? veram quidem caufam

effe vereiopinatur Maraccius 11c. quod

is callidus homo timuerit, ne impoftura

-

fua,

l

195 )13 ( $v

el

fua, fuique errores difputationibus de re-

4

bus fuz rehgmnls & difcuffione Alcora-

t

ni a Judzis& Chriftianis detegerentur,

jj

Scilicet quitmale agit, odit lucem : & non.,

penit ad lutemy ut nonm arguantur opera e-

»b

jus, 7ob.11I.20.Íed non crediderim ego,fu-

il

iffe hancunicam caufam ; adderem enim

ftudium diverfiffimas religiones in effen-

&

tialibus conciliandi,in homine nullius re-

j

ligionisjomnes vero religiones pro fuo lu-

Ü

£

bitu ampledtente & commifcente ; ; vel

certe perfuafioenm de Naturalifmo &In-

f"

differentismo religionum, quam, etfi fz-

"

piffime quoq; folosMufelmannos fuos pa-

f

radifum ingreffuros effe fubdole,& ut ru-

d

merum cogatcontendat Mahumetus,etfi

u

etiam non pauc1 e doctoribus Moslemis

-5'

conftanter negent, Mahumetum unquam

)

n

fcripfile , aut docuiífe, poffe quemlibet

Jrà

in fua religione, etiam a Deo tradita , z-

It

ternam confequi falutem, non uno in lo-

Co apcmiïïmc prodxt, V . Sur. II 61.

J

W.—O/

l(*

f',dlä U)JJ

T

*w.ac/

od

j

Ai

3

u

$$5 C$es

) P dl d

££.5

O ^6.5»

u

d.

A-,ï

d

e 0;/

Qw/

4^G

O)Jo

&

6E 4 i

ouïc Fsïs).-:.ï

^

J/o/ J

p Upuy mes

?h Certequi cred:demnt, 6

qui Tudai fünt , € Chrifliani €. Salaite

Cethnicifmo propms accedéntes quam

Chriftianifmo) quisquis ex bis crediderit

ip Deum , €8 diem novi[fomum , & fecerit

recium , erzt ipfes merces apud Dominum.»

jïmw, neque tor erit Juper eos, neque zpf

contriflabuntur , quod adeo manifeftum

eft teftimonium,ut ipfi fapientiores inter-

;g

pretes Alcorani quid regerere poffint,

non videant, nifi quod hunc verficulum

per alios verficulos abrogatum effe, vel

D

Mahumetum primum admififfe, unum-

/

quemque falvari poffe in ea religione,

«

quam Deus femel approbavxt,mmlrum in

l

fua,in Judaica, in Chriftiana & in Sabai-

p

tica: nam has onnes religiones in füb-

ftàntia easdem effe

& legibus tantum

li

ac ritibus inter-fe differre.

Cum vero

di

intelligerer, hoc nimis perniciofum eva-

h

dere fecte fuz, retractaffe eum doctrinam

m

fuam, & in una tantum religione Eslam,

quam

$515 C$9

quam ipfe profitebatur , falutem. eter-

h

ham reperiri , doculffe

.Sur. III 8;

Hly

P

J 5j

)3

U Ude D n,æzas Gol s

w

90//

//O

M

U

wo,? äsjg L,.Rx'*

E

^

^

X,Asw.mfmg Wx&äb)ï CJ:LC.

n

/3

^0 $C^

...L.LAMA

At

/0/

BN)

d

Vi

0 Va ^

^

(

U,&.

L,öx

54

!(.-8.—;:) L;/O -L.Jj*'*"&f

eni

K3

o 23

3 6277

o)o

-7$£

M (;/ jA.iMA-

1

-J

Ux'fä ïg./w u...'æï

i

dic: Credinus in Dezmz &9 id Wa' dfnzf

üm

füm esl füper nos; €9 guaa* demt/fum fuit

(*

f'üper Abrabamum €9 Ifmnael , 69 lfaac, &8

M

/ gacob, & Eribtis ET qnad tmdztftm futhayf

|urt

.& Jefn & Propbetis a Domimo spforum.»-

V

H0L di /i'zngüzmw Uter u/!m ex zþf 51€9 0f

jffle

fumus ei addicli, con£. comm. i. Sur. IV,

jv

comma$7. V.78. XXILr;.

& Mataccius

nl

in Prodromo ad Refutationem Akoram,

hi

Parte IlI. c.I. p.5, feqq.

j

. A Mahumeto ad Valentinum We»ge-«

u

/ lium,ab 1mpoücxz;c ad fanaticum progre-

'Cfo

. diorquinoft minus illolicet ex principio

»v a—

longc diverfiffimo, Theologiam Acade-

;

mlcam feu difputationes de religione im-

m

B

pugnam

j

488 ) 16 CS&-

pugnahns 2z /ibello difputatorio QUet Diffu-

D

tatz'orz-föü(f)[üü prope Nfoþ*zädz'zzm ALC.

æi

a

4615 typis impreffo p. i. haec fcribit: d)

fóteibe allbier ein Difputir-2Sddlein,

(et

aber nid)t Der Sotepnung, al8 Eonte

u

man bie QGarfeit Dutdbs difputiren etz

f

f

Itf

langen unb fernem, benn natürfidyes

unb menfelid)es difpuriren ift biefem

Wi

Studio alfo ntis, a[8 ber Seuffel ber Det-

D

ligen Sirdyen. :abero aud) Hierony-

Cu]

mus tinter aus ben alten QGatern in bie

Ü

&t

gitanen gefe&etz à dialecticislibera nos

Domine, eriófe us £ rr vonben fub-

t

tilen difputiren, Lnp (d) fage mit Q8ate

Wi

heit, voilL ermanb in biefem Studio fort

Iti

!N

Fommen, fo muf er fíd) entfobfaaen ab

les 9Gieberfpredyens unb argumenti-

hiC

tenó, fonften woirb nidté braus, mai

M

leat nur Jobn unb Cyott einiic. 66 p.3-

tur,

ubiveritatis indaganda cupido prafcribit

n

lllme

leges & ejusinveniende vias: nutoob

an , iít es bein Crnft, meitier treuei

mbm

interrict? uno 28eawetfiung 3u fol

tttei

acn,fo forbere d) ba8 von bt notly

hr

tvenibia, Daf bu mir aetraueft,alaube

n

unb 3utraueft, uno eben auffmerdeft,

Ü

1od$

| wg) mj ( g k

f

tUa8 id)' bit fage umb toeífe, obne d[le

AC

Oieberrebe,obne alles difputiren unb

N

OGieberfpreden,x. imuftu bod ín al

"

[2

ltll

len Sanbimerden beinem JWteifter Fei

fot

t

ne Ginrebe tbun , unb ibn nidt nmet

i

il

(tern, fon(tivirD erbir baíb bie Z büre

If

woeifen ; wmievielmebr ín btelem alfer-

u

beiltaiten unb toidyttaften ftudio, Das

j

d

über atle &ünffe, Danbiverde unb fa-

fOR

cultáten ausqebet. && p. s. Die Gelaf

il

fenbeit if ba8 anbere notfyenbige

1005

Ctide Dem, Der Da toill Die QGarbett

, fub

lernen, er nf alies difpuriren [agien

P

an(tebei, bem OSegmeifer mit nidten

iofttil

toieberfpred)enweber in Girotjen nody

a

in leinen, uc alialoca, quibus in pole-

micam theologiam Academicorum,quam

Wil

p. 14- foetidam dialecticam vocatjinvehi-

l

v

tur, ficco pede tranfeam.

Vis caufam ?

&

—3

—

zl

[ zi

fomniat Weigelius ejusmodi internum

du

—

EL s

lumen, equo folo, non fimul & difputatio-

t

—

——

nibus, fenfus fcripture eruendus fit. D

—

——À

itreft, inquitp. 14./e2. Yoltber bas £icbt

—

——

4—

-—.

— 2

ber Gnabeinfo bu faaeft, ber SGerftanb

—

—

CM

Fomime aus bem $5udye in bem JUtere

—R

l——

(

EI

X

fden, man fónne ben 2Berftanb aus

B

:

^

.Sgäg )18 ( ä(ä)'"x

be? biblia mämm. K3ruv Q&ær&aüä Dt8

Il(oi

$Pudfrabensiitin uns,benn r Gieift

Vr

ift ia um uns,dus beim fie acfóciebenift :

(

25on innen mup ber CDerttanb ber

üt

Qorifit Fommen,aus bem Geiftebars

l]

$us ber ZOudyftabe aeffoficn if Con-

nj

veniunt , ut apparet e dictis, Mahumetus

tori

& W eigelius in eo, quod aterque theolo-

W

'jam polemicam damnet , uterque dvros

dls 1

£Qe urgeat; differunt vero,quod is & dif-

l,

fidentia malzcaufz & perfvafione de in-

liln

differentiffimo & naturaliffimo plane

regu

impiajhic vero exeo errore,qua folum in»

duïï

ternum verbum, vel folus fpiritus & coelo

sU

veniens , divina efficacia, cum externum

[

verbumlitera mortua fit;pollere fingitur,

lr

difputationes theologicas in Ecclefia ab-

rogatas velint.

"

Parià cum utroque fen-

Xl

tiunt & faciunt & receztioribus nobatori-

Ti

£us haud pauci, quamvis ex parte & difpari

qua

ab utroque principio. Scribere enim non

qc

verentur: SJftan folíe Syefuiten, 9tefote

fjl

mitte Supralapfarios Socimianos,& (ic por*

HH

f

ro, tibt refuziten / fonbern mit ibnen

MT

frif) unb fpàt. cozvez/ren, ifnen ben

in

íaenz

;ed)tgnäïeuigzilïägg $u Gbrifto ac

item,

t

338)19(&

N

?

:tem,man folle ber yuaerib bie Contyo-

)

(

ver/feti nicbt 3eiaen, nod) ibnen bamit

1

anbere »e äägwnen verbagt madyett,

at

ut plures ejusmodi £flofculos - taceam.

NU

Ita Mahumetus, i*a Weigelius , & qui hac

Cote

inparteutrumque fccw untur, multi náva-

netu

tOrcs *"€Cbïït10ï eS.

Qgïï:us nos oppohi-

0l0

inus Chrif feum,, Jalvatorem noflrun, eledios

| oäu'räs

discápulos ejus E$ Apoffalos,pios Patres, fan-

uf

&a Concilia, non temerandos Ecclefte noflra

2 5

dc iüj

libros Symbolicos,

euE

verenuddfuum barum

plzmc

regionum Senatum Ec clrf taflicum , & tan-

Jm Y

dem Zeudatiffeme Academie my(!m praxin.

: C0

Salvator nofler, g»um faceret veritatemyq

erturt

propterea in hucem'weniffes ,ut mmrfe,äefþ-

fgttth

zur opera ejus, quia in Deof atla fapt, €9. ut

did

teffimonium praberet veritati, Joh.WL ar.

üe fCll

XIIX 2 nunquam metuit, ne, fi evangee

iil

lium füum examini exponeretur, quic.

(ina!

j

qvam, qvod erroris aut impofturz argui

imiit

qucat; n eo deprehendatur.

uare non

u

folum Difputationes de religione Chriftia-

fit pOï

nafive cumfi fuis, five cum hofhbus verita-

ï

ii

tis non mtr—rdzxzt Chriftianis; fed & ipfe,

jl

& nonnunquam acerrime , de variis fidei

ax*ücuhs & fcripturz fenfu cum variis dis-

6g; Tl

jtelf

D5

puta«

$99 ) ao ( $8

Difputavit cum Satana de divi-

a't[m

putavvz

furm

nitate fua atque Dei providentia, foP. 1.

zj. difputavit cum Scribis,Pharif&is & Ju-

fuis

LUA

dais de perfona fua 7o5. IIX. 12. feqq. X. 22.

féqq. de vixtute füaacin fpiritus immun-

atm

juta

dos poteftate, Matzb. XII, 24. /e4q. de lege

divina, c. XX1I. 34. fz44. de lege oraliatque

yd

traditionibus, c. XP.1./eg4. de poteftàte ci-

il

Íciu

vili, c. XXIL1. féqq.. de divortio, XIX.;.

de adulterxo ejusque poena , ]ob IIX. 3.

77

fi

féq4. disputavit cum Sadducxis de refurre-

étione mortuorum, Marzb. XXII. 23. fegq.

, f

demi

Marc. XII. 1$. fegq. curh muliere Samari-

(l

tana de ceremoniis & loco adorationis,

3ob. IP. 7.féqg. cam Nicodemo de rege-

d

neratione £. 1II. féqq

cum Judzis &

45

discipulis fuis de oüïao füo &falutis me-

U]M

Ihogt

dio 7ob. FT.2;. /éqq. Mattb. XXT. 2;. Fuit

equidem Salvatori & Magiftro noflro, Ec-

PN

clefiz fponfo, dulciffmum f'oaviffimumque

014

guttur, Cant. V. 16. e quo fpiravit blandis-

(loq

fimumillud pax »obis, Luc. XXIV,36.. Job.

phta

AX. t9. pacem velinquo vobis , pacem wieatm

u

dovolis, Job.XIF.27.Fuit vero & hzc terri-

ta,n

tttdy

fica vox,quam itidem de fc audiri fivit: zoz

rem in mundum ,ut pacema 4dportem , fed

u

d[a'm

h

d

195

J E«

rl

div-

diffidia, Luc. XII. jl Matth. X.34. utnimi-

b.V]

rum fignificaret,& fibi & fponfz fuz, h. e.

)u

fais discipulis, imprimis vero T heologis,

T

. virisDei, in aciealiquando ftandum effe,

u

armaqueà dextris & finiftris adverfüs con-

lg

juratos veritatis & verz pietatis hoftes ex-

j

Y

pedienda venire: Et profecto toto coclo

at

erraht, qui fecusremfe habere autumant

N

fciunt ifti homines Chrifti fponfam zrezz

I

columbam effe Cant. 11. 14. lalia ejus fayum

j

urte

flillare, lingua mel €9 lac Gbeffe Cant. IF.

i. Íed nefciunt, vel & fcire nolunt, ean-

ii

amatt

dem cum zurre Davidis comparari, ed/fr-

AU

cata ad armaria,de qua millena feuta pen-

dent, omues wnbones poteutum, Cant.IV.

r

em

(

!N

4-Sciunt /e&laudam effe fidem €$ charitatem

|tis I

t5 pacera, fed neíciunt addi: cumiis, que

imvocant Chriflum ex puro corde, 2. Tim. II.

j Wi

22. fciunt f/vaves effe iz qmontibus pedes pra-

to l

um

conum pacis , Ef. LII. 7. fed nefciunt ufü

blandh

quoque venire, ut pacis praconcs cata-

phracli evadant milites, pancratiaftz, qui-

;0/ ]ob.

buspügnandum pro fide fcmel fanclis tra-

j WM

u fl

dita, neque per imbelliam füam commit-

l

tendum, ut illius fyllaba velapex corrum-

vt

uam/exagüntA illis be-

ii

iþgtur/;nonminus q

roibuss

Bk4'

M 7

,

*

*ä)ä)zæ(ö

roilus, quz ! Salomomis lecium cwzzm/,?gädm'

D7

omnibus firingentibus gladium, paoili) äe/lzz

fl

Domini, Cant. L. 7.9. Etfic gladium firin-

que

Xit , atque de variis vahgïnnis capitibus

tac

Cet

cum nonnullis é Synagoga Libertinorurm,

& Cyrenæorum & Alexandrinorum, cum-

lili

queiis,qui erant éCilicia &Afia dxfpatavxt,

r

contraque eos veritatem ad u ufgs vit hali-

d&

tum propugnavit HierofolymisProtomat-

7)

tyr Stephanus A FT. $. /égq. F. v fégq. fic

fb

cum neophytis Chriftianis é fecta Phari-

Coft

fxorum multumAntiochix de circumcifi-

dlfp«

one coram difputarunt (mroAie aucálhoeos

tt9

yeropévie ) Paulus & Barnabas. *

Difputa-

m

vitetiam Paulus (deAtyerz) Athenis , ex-

l«

tra &intra Areopagum, cum prcurcxs à&

Qj

Stoicis A. XVII 17 Jeqq. Corintho &

Ephefo in Synagogis, 4f. XIIX. 4. 19. XIX.

ht

$. nec coram folum, fed & in fcriptis: - dis-

6]

putavit de articulo refurrectionis z. Cor.

Qu

XV. 12. f/9q. de juftificatione per fidem

Qua

contra Galatas, in epift. ad Gz/. c. III, t.

ber/

fen. de bono maloquc Deo contra Simo-

I

nianos, eorumque falfi nominis fcientiam

V,

& nova vocabula, z 1. epifd. ad Tiga. VT.

Rütr

20. wnf 1 beoa'oretm Zom. III. Oper. p-540.

Qur

Irep.

$$ )23 ( $

hn

Iren. lib. 1. . 20. & Thomaféi Scbediasma;

hii

$. 28. þqq contra Cerinthianos eorüm-

mfmn

que angelicas revelationes, Co/ II 15. .ut.

pi j

taceam locajin quibus idem Apoftolus do-

TIOUU

Cet , firipturam diPinitus in[biratam e[fe.»

ft, QU

utilen ad £xeyyov, 2. Tipz. III. 6.

epi/copo«

u

yu oportere e/fe potenteu vec ovriNbyorree

jtz i

eAefyxmv TA 1. 9.

eportere f:wftma!zcviz-

OLORU

Ies d:uoruos gcwmte& $ füricle comvince-

f

re, ut fani ebadant i fíde u.1j. oportere

a Phi

Contradicentibus éziseucey os obdurare

undl

difputando. .

AbApoftolisad Patres con-

U?,g f

trover(ias tra&tantes progredior, quorum.

lepu

magna nubes apparet, quosinter primo,

cms g

loco prodeat 2US TINUS MARTZIR,

curehi

cujus cam Judzo Tryphone difi gufaüo ex

int hO&

€jus dialogo. conftat :

& qum Para2e-

4 T. -

fisejus,vel, utEufebio ££. Ecclef: bb. IF.

c.19. nuncupatur, ejusAesyes ad Gracos,

us

j U^

- quid ejusdem bina ape/gie aliud füunt,

, f

quam fcripta polemica? uttractatum aZ-

]i

ver/as barefes & alium adverfis Marcio-

NI

97292, led utrumque- deperditum, tacéari.

vid. Halloixius in vita $uflini c. 27.. jofü-

1710

num excapxt IR ENJEUS, quem libros

qumquc &Ae'yxa Kgq o&værgowng Ts xþeuäæ-

p

YUIA8

h

BS

95)24(36

w;,ca yyeceos (quorum vero textus Græcus

]IM!

periit) adperfmas berefes , praterea Zbram

Vr

adver/is gentes , & alium bariarum dfpu-

Al

zationum, (ed utrumque deperditum, nec

om

non alia elenchtica féripta compofuiffe,

Do

ex Eufebii Hifl. Ecclef. lib. V. c. 26. €$ Hieron.

p

Catalogo Script. Ecclef. c. 3. liquet,

Poft

Ver

Irenzum theologiz fcholafhcæ vacarunt

t

TATIANV $,cujus oratio Ad Grecos po-

li

lemica eft, ZHEOPHILUS Epifcopus An-

u

tiochenus, cujus libri tres ad 44uzo/ycum de

ftiar

t

fíde Chrifliana, adber[us ejus cafummiato-

res ,liber unus aZver/us Marcionezz , & a-

f

lius 2dper/us Hermogenem,itidem polemi-

h7

Porro .47 HE-

ci fünt. Esfeb. (Gb.IF. c.23

6;

NAGORAS Catecheta Alexandrinus, &

NM

MELITO Epiícopus Sardeníis in 4po/ogits

den

fuüis pro Chriftianis, HERMIAS in zrrifío-

P/»zt/

me philofopborum. gentikum; PHILIPPUS

d

urbis Gortynz in Creta Epifcopus in libro

&

coutra Marcionezm; TERTULLIANIIS in

Ll

Apologetice, im prafcrzptionibus. adper[uts

Jud

bareticos , aliisque fcriptis quam plurimis

LE)

adverfus Tudaos , Marcionem , Hermoge-

D7

uem, Valentiniauos, Praxeam, adberþü

Ihn

ge;zte.f, Grofficos, adverfus Pfychicas de je

lüc

um

'*))25'((9

«

]xmzo, adverfus antzllzzm de &4pt1/ifzo,4d-

1777

verfus philofopbos €$ Jareticos de auimay

if

Adver[us quatuor barefes de carne Chriffi,

y n

omnes hi pluresque alii fecundi feculi

f

Doctores, quorum libri partim perierunt,

]i

partim adhuc extant, tractarunt. contro-

hi

verfias.

' In Seculo tertio controveríias

at

tractarunt MINUTIUS FELIX indi-

uy

4/0ga ubi Czcilium Natalem, hominem

j An

gentilem, & Octavium ]anuarmm Chri-

yn d

ftiánum fearbitro dereligione dlfputan—

jJato

tesintroducit: HIPPOL TTUs$ m /är«

u

mone de tbeä/ogm E5 incarnatione adverfud

len

Beronem && Helicem,in bomilia de Deo 1

J

E5 trino , f myflerio incarnatiopiy contra

i, u

Noetum ; im demonuflratione adverfus Tu-

vl

deos ; infermone contra Gracos feu contra

"

Platouem de uuiverff caufa : ORIGENES

Adamantinus in Zzzs ILX. costra Cetfune

j

jlb

& dialego comtra Marctonem

C /ECI-

LIUS CTPRIANUS in/ébri adverfus

(j n

W

judeos, & alibifepes DIONTSIUS 4-

T fs

LEXANDRINUS in epiflola contra.s

Paulum Samofatenum, omnesinquam,jam

p

memorati Patres feculi tertiia Chrifto na-

wr/ u

to controverfias tractarunt

E quarti

i ]e

feculi

]l

495 )

?

6CS9»

fïaü

n

dïfputamr bus. pmdummus .4R-

NOBIUM in. difutationihus: adverfus

Hl

*

gPülf.57 LACT ANTIUM in Aéris VIE.

divinarum zszz'z £utiomum. adver f 4 gwte.r $

L

HILARIUM PICIAVIENSEM :;n

C

dibro.de Trinitate couira Armwy

üvc,

fi

ut c* mn infcribitur, de ffde coptra onsmes

ber

s; LUCIFERUM CALARITA-

di

N u M in Làbro de nom combeniendo cuümua

1

!mmm

PHOEBADIUM in hbro

W

contrA AriAM0S 5 MARIUM VJCTO-

I

RINUM in /zära de« generatione verbiads

fh

(

perfus Candidum Arianum; OPTATUM

MILEPITANUM in fibro de fibifmate

ho

fü

Douatiflarum contra Parmenianum s P.A4-

CIANUM in epiffola ad Sypaproniamum

di

contra Traclatus Nopatiaporum :

4M-

flql

BROSIUM in Zéro comtra "rianos

Vet

€$ Apollinariflas ; FAUSTINUM i f

t

bello de Trinttate contra dMrianos :

ID4-

tan

CIUM CLARUM in äþu[agetzw Ad'vtr-

lo

/;æ Prifcillianiflas: Similiter & Grecishu-

Qu

jus (cculi Patribus multi bella Domini

.ü";

ftrenue gefferunt, Prxter EULSEBIUM

dv

PAMPHILI in opere « de Manichzis:

Wt

AT HA NASIUS in 4. omtzoizpäw c0n-

Mi

Ir4

--fpæ)w(

AR

PA WrIAMOS :

Bä'SIZ,IUS MAÁAGNUS

u

in Zbra contra BEunomuum.

GäLGO-

RIUS NTSSEN

Cb u

o

; Jl

n Zéro /zf*'þ:::f/s

€unacsm .

EUSTATHIUS AN TIO-—

L n

Md

C HENVF $, qui adverfus Arianos c

(ïl E

1'5

f

fima

1baclaffücum cecinit; EU SEBIUS

unitt

E MI SENUS a. iperfas Manicbeos €9' Tu-

deo:

I

ERAPIG costra Masicbhsos ;

n

JITUS BOSTRENSIS, itidemconz

! llbïv

Manichaor

DIDTMAUS contraeosdem:

CTo

MARCUS DIADOCHUS coztra A-

iüfüd

rianos calamum firinxerunt.

Haud pau-

ITUM

ciores & quinti feculi Patr 1*7115, qui cum

| jmaze

hoftibus evangehl in arenam deïmndc

runt, fi idinftitutum meum ferret , pro-

M

duci pefïex

.Quid quod. fcupf(,i "$afi-

p

m

tiqui, qui veterum hzrefium hiftoriam,

Aritih

veterumque hareticorum catalogos con-

Viv

,:.('-

s refu-

ii

texuerunt, & ut plurimum har

tarunt ,

IRENZEUS,

I

de quo fupra,

Tertullianus , vel ref"a:ms alius qmyuüa

IMI(/"'

que etiam horum autor fuerit, 7 ;2?0-

æc'sïlü

( diremit capitibus libri de praftriptiombus

ngml

UM

4dwify bereticos ; PHILASTRIUS

in ca£alogo bereticorum .

HIERONT-

C

t

MUS vel potius alius quidamjqui fub hoc

4;/; (

-

nos

n

538 ) 28 ( 882

nomine latere voluit, in ZzZzculo de bere-

AC

$d

ffüus, GENNADIUS cum A4NONT-

MO n Appendicibus bufus Indaculi, E P I-

que

PHANIUS in opere adverfus berefes go,

ter

AUGUSTINUS in /ibello de $8. bareft

Ti

u THEODORETUS in Zérts y, ba-

N

&

reticarum fabularum , ut alios taceam,

theolosiam elenchticam

exercuerint.

«

Adeo manifeíta res eft.de Patrum elen-

MA

cho, ut non interrupta ferie pro veritate

Inc

doc&rinz Chriftiane certaverint non mo—:

frjs

tute

do,íed & in certamine hoc multi mar-

tyrii corona exornari pulchrum & glo-

(

nofum duxcrmt

Veftram adeo confci-

tlj

entiam,quotquot dlfputatlones in Eccle-

n

&

fia neceffarias effe negatis, coram Domi-

nonoftro JEfu Chrifto, Kotp Di* Val & co-

thm

ram univerfa Ecclefia ejus appe*lo num

Quic

non perpetuz primitivz Ecclefiz. praxi

hie()

evidentiffime reclametis? quam & Con-

lt

ciliorum .ada & decreta confirmant,

li

lio2Ngs o*uäs*wa*z»wc H*axeM&', multum &

fha

acriter in Íeculi primi conmho

cui

Wiar

celebrando turbones quidam, nccefïitao

U.

tem circumcifionis & juftitiz lc«rahb ur-

flm;l'

[ltag

gentes, pzæbum unt occafionem , ab ipfis

Apo-

[

l

-5 )

:-9(3(1

h-

ApoPtohs virisque Apofiolmg maximee

0AT.

-Secta Pharifzorum converfis, ultro citro-

EPL

que disputatum fuit, AG. XV.7.feqq. a&cti-

(

terquoque in Con.c;ho Niczno Oecume-

huj

nico 1. vel deunica voce ipcecia o Pa tribus

113

Nicznis contra Arium & ejus comglvccs,

& àPaphnutio contr » multos coelibatui £a-

actt

Vr

cerdotum infenfos disceptatum füic

Si

n ent

controverfias ftudiofez juventuti com-

reriti

mendarc fi eidem religiones , perditiffi-

)n n

mas etiam, reddere CXOfdb fi deni iique vi-

Mu

tarehareticos non licet profe&o non vi-

]

deo,qua confcientia Niceni Patres in Sys-

&

]

coti

odica epiffola apud Tbeodor. Hiff. Ecclef-

fb

UIpiam NOCArTC Arzi opheionem , eamiqueyum

Dofn

P verba efus, licet &/a;päærmæ plena, ana-

)

&o

zhemate dagnare potuerint: non video,

qua confcientia Synodi Conftantinopolita-

, i

z Oecumenicz 2. Patres contra Macedo-

gpm

, niumcongregati Can.I1. ftatuerint, faezm

x t

ml

Nicenam firmaim manere , €$ omnuesa bare-

tün &

ffaEunomianorum feu Ead'axzwamw,äf Se-

miariauorum frue&pirituss. üdþerþnrr Jf

EP Sobellianorum E$ Marcellianarum $ Pho-

gl

tinianorum &$ Apollipariflarum anatbema-

j[s

tigari : qua confcientia fanctse & cecume-

hii

ni«

Ày

r

482 ) 30 ( SiS-

nicz 5. Synodi Patres Ephefi coacti Nefto-

if

hyet

rium depofitum anathematis fülmine per-

cufferint, complices vero ejus ; ,& quicun-

æecgg

quc aliam, quam Nicznam 5ucm,quæquc

fince

in

Ephefina Synodo decreta fuerit; come-

Deor

à

b

ple

eretur, caz. 1. $ feqq. ommi Ecc/ef 4

lh

j?zm COBmmUnione

funttione,ff clerid fu-

erint,probibuerint;ff aici,excommunicaut-

g

rint;qua c0nfmem1auynodusOccumcmca

"

4. Chalcedonenfis Can. 1. priorum Syno«

Lui

dorum canones probaverit, adeoque ve-

u7

téres hxrefes fimiliter anathematizaverit,

funt

Eutychetisetiam novumerrorem damna-

IT

verit utreliqvarum Synodorum, parti«-

19.

cularium quoque fere omnium, leg:time

[^

celebratarumacta & decreta & anathema-

(l

tismos,qui fane ad ofäcmm fpmtus fan-.

hu

« ac dO&OTUIH dCHChUCUiH pertment

Chlej

omnes, filentio tranfeam

Vefügus Pa-

üffcn

trüm & Conciliorum, inprimis vero Chri-

i H

ftiatque Apoftolorum, quorum literasfà

lroye

eras unicam fibi n ormam conftituerunt,

Pneczp

infüterunt pnma]ores in libris Ecclefiz

lp .

nofirz fymbolicis, quippe qui in De/zratzo»

üfmz

zeArticulorumConcordia,de vepula at, A0f-

84,/3

a frdet; fpecwtlm de aptitbefefeu rg/e&za-

(htio

M&

46 )2r C $87

L Nefo

se fïzþ'a'e doclrine im articulis cantm?*)arf T

M .

hzc talia verbo Dei convenienter fignant;

qu Cf

meceffarium .efl ad conferpandata in Lcc/e/' f2

quy

ffuceram doclrinam, 69 ad folidam, frrmam,

lt Cum

Deoque probatam atque gratam concordiam,

Ej

ut non tantum faua docirina dextre. prapo-

Wi /9

matur, fed etiam contradicentes diverfum-

n

due dotentes redærgmntur

FEidelium e«

p -

i paftorumutrumque officium cft (uz D.

n

Lutherus dicere folet ) && aviculas paftere,

u

€9 /upum arcere, ut alienas boces vitare di-

(zaVeth

f Cant: €) pretiofüma À wili fecernere poffrzt,

damit

DW T Um. TL 2, Tit.i.9

jalv A. . jfer. XV.

d. Quare ip bacetiam parte mentena 10«

| PMU'

|ep t

ffram invicem declaravisus , 69 perfpicue

vl

declaranus : quod widelicet- diftrimen fit

ib -

Zaömdzmz apter mon necelfarias €9 imutiles

)crtmen

coptentiones (qua plus. defiruunt , quams

hgl

edificant) ne tis Ecclefta perturbetur : €&in-

0 (Ur

xer necelfarza certautina , quamdotales com»

iteno

£roverfie incidunt, ub 7À articulis fedei aut

tuerill

pracipuis partibus Chrifliana dotirine agi-

Fertli

dur ; fum enimai ad cmeritatis defenfío-

rg/;if 4[ '

Wew neceffario eontraria 69 f'alfa doctri-

"A cf refutanda.

Qua ergo fronte re-

rf/fä

ccntwrum aonnulli, maxime cum jure ju-

C

rando

-92 ) 32 ( 887-

rando fe doctrinz in libris fymbohcxs re-

qui

[nie

ceptzadftrinxerint, theologiam academi-

cam ftudiofis non ncccfïarxam ; & libel-

ted

los elenchticos iis e mmanibus excutier

P

4&os effe contendunt ? . qua fronte the«

p

$.

ologos polemicos, & mlquas religiofe

Ccis cenditiones renuentes, homines

&

rixofos ?

& quum hzréfin impu

fny

p

gnant, ignominiofo titulo , faltim ut

fimplicioribus exofi reddantur hzretifi-

C05

ces, Se&ermadyer? qua fónte difputa:

Ruun.

a

tiones theologicas conflictationes homl-

num mente captorum appellitant? Si e-

y

de]

tim theologos polemicosjc iniquas pacxs

conditiones Syncretismumve detrectan- — |.

hu

f

tes, rixofos Vocari cotivenit,rixofi fuerunt

4

autores declarationis epitomes concor-

Pe/z:ä

dix,qvum cogzroverffan de peccato erigi-

Mt;zgj

yiis aliasque £z z£efrz €5 antitbefen diffri-

fusi

Buerunt p. 640. rixofi qvum docuerunt

&q

difteptarionem de P. O, non effe certamen

Con

ftnd

guaddam 207 necej?zrmm, fed maximi mo-

smenti , ib.rixofi, qvutn in Epitome Formule

hcy)

Concordia docuerunt, vocabula fübflantie

hp

£9 accidentis in di/putationibus de P.O.re-

char

tmenda giä,uxoü fuerunt illi 'T hCOIOgI,

qul

589533 ( $9-

tci$ f

quiad inflantiam Cfaris Caroli V. librüna

Ydeni

dnterim ratihabere noluerunt; qui n C4-

x ibd

tecbismo Lutberi mafori p.$47. docuerunt

(ultla

ddbggz/andum ejämzwter Theologis, ommi

(C t

panoplia iuffruclis , ne à verbo Dei droclli

i

€5 abfirabi fe prztzmtur per þermolagos

E5 Schb'wermeros.

Si qui indifferenu-

Iu

finum rcligionum averfantes fcapham fca-

m

1 u

pham hzrefin herefin vocant, hzreti-

COS fugiunt & damnant,hærctlfices & ho-

gret

mines mente capti funt ,

hzretifices &

ifputà

home

mente capti fuerunt pii ma;orcs noftri

? 96

in Auguflana Confz[frone , cum . drtic. 1.

de DEO damnant ommuesberefes contra

s

hunc articulum , Manicheos, Valentini-

rc&nn. -

4n05 &c. cum zzrtzcu!o 2.de P.O. damnant

(enit

Pelagianos €9 alios:

cum in arzZc. $. de

ono

miniflerio Ecclefíe damnant — 4uabapti-

j tj

ji.as &alios: hzretifices fuerunt'Theolo-

d

jenult

gi, qui in 4po/ogza Auguflane Confesftonis

Confeff. Auguft. autores haretifices de-

u

fendunt: hzretifices fucrunt , qui in 4tr-

u

sl

giculis Scbmalcaldicis de poteffate 69 prima-

iu Pape p.148. prxcunte äpo/t'olo Paulo

Mll

! 0, (t

a. Cor.FI.14.docuerunt: Zmpios docfores vi-

Cz

VA

eologh

qul

$

)34(C $&

tandes €8 execrandos effe tanquam amatbe-

ii

c

nat4: haretificesfuerunt & errarunt,qui

in Epitome Formule Contordia de regula

(er

atque porma fidei p.$71. prmutwæ Eccle-

pf

07

;fix fymbola hzreticis oppofita agno-

fcunt & approbant: -

Abfit! ime. effo

b

9t

DEU$,& Apoftoli & Patres & Conci-

1ia & lmn fymbolici veraces , ozesás au-

W

,Xem bomo , qui iis adverfatur mendax,

I

fii

"Rom. III. 3. Et profecto, qui clenchüm

e medio füblatum .volunt, modo omnes

Ut

ferio ita fenferint, quld fides Chriftiana

V

Q

& Evangelica fit, quid ejus confervatio,

plane nefciunt.

Fides noftra. Chriftia-

"

na & Evangclica nititur verbo Dei Rom.

Ye

def

X7. job.XV'IL20. quod quidam cau-

ponantur z. Corigtb. 1I. 7. peftilentes

Ij

harefes introducentes , 2.Pezr.II,t. &

C

"homines inefcantes, berf. 19. quare , ut

Tüat

fundamentum & bafis, cui fides noftra

v

innititur, maneat firma , verbi divini

Qür

cauponateres funt )u&e & accurate re-

db

fellendi, ut fani fint in fide,

Ti T5

btn

- Nam egregium verbi divini dcpofitum

fh

debemus fervare per Spiritum S. 1. Ti

&

F.

[*)

]

sst

Mil

VI. verf. 20

2. Timi. 1. 14.. ut doctrina

m

cacleftis maneat fana , ; 2.7772. 1. 13.. fiqüi-

dem fermo fectariorum .ut gangrena

Wgü

Ed

paftionem habet,

2. T. I1.37

de.

g

Feuerb, Faft. IV. Dedzr Dunt. Caf Confc.

v j

p.622. feq. 730. féq. Remoto elenchuo

(ont

ex Ecclefia, & inprimis cathedra Acade-

"m

mica, fuggeftum cathedrasque fcho-

T

Jafticas

confcendent homines antithe-

v

fium, ftropharum , fraudumque hofli-

(lle

um prorfus ignari, qui nec amplius fi-

itian

ve auditores five difcipulosjfuos cum

Vati)

Chrifto monere porerunt: Capete pobis

hrj

A& pfeudoprophetis, Mattb. VIL. up

uid

vero tandem exinde ? Paítoribus fic fe

t Ril

j C

defenfioni fubducentibus lupi rapaciffi-

tent

mi, qui, qua data via, irruent,& ut fidem,

iil

cui ovile Ecclefia Chrifti innitur , fub-

ruant,omni nifu agent.

Tolle poenas

ifC,m

: noüra

civiles, & jura pedetentim periclitabun-

din

tur : tolle elenchum , & fides peffum-

dabitur. — /Eternas ergo debemus ha-

m

7227

bemusque gratias divinz bonitati, qua

factum eft, ut Potentiffimi & Clemen-

ia

if

tffimi RCGIS & Domini noftri mdulgen-

tiffima

L

C 3

Tfodus

I ) 36 ( $9-

tiffinia gratia, hatum regxonum Revc-

D.

rendiffimus Senatus. Ecclefiafticus theo—-

pl

logiam elenchticam & . de religione

$$

difputationes in fcriptis & cathedra li-

fat

berrimas hactenus rclæqucnt, imo & eas-

tb

Non enim tum

dem ferio m)unxcrlt

|iv/

demum , quum 'profeffor philofophiz

&

clementiffime confirmatur, ad ordinem

V

philofophicum, ut nuper admodum de

gi

dato 21, Febr. 1714.. his verbis refcribitur:

6j

OBit begebren, ibe roollet ib guum

il

ecmiübeter Sleif im 2efen tumb difpu-

tiren anermabnen; : fed & ad reliqua-

rum Facultatum, etiam Theologxcæ,Pro-

feílores fimile Mandattim Regium pau-

cos ante annos datum fuiíffe. novimus,

ngd & perpetua praxi in hac Acade-

mia à Theologiæ Profefforibus obferva-

tum legimus & Ícimus.

Gratis in re

omnibus notiffima prohxus forem,íi eo-

rum fcripta elenchtica. habitasque difpu-

tationes inde à reformatione ad hzc

noílra tempora recenfere velim

in rC*

centi adhuc memoria funt difputatio-

nes quas Dn. Joh. Schmidius, SS. Theol.

D.

[

95537(8$8

L Aew

D. & P.P. contra Reformatos, & quas

s du

poft eum Dn. (Dottfrie Olearius, itid.

eipiot

SS.Theol . D.. PP. & venerande Facul-

vdra |

tatis Theologicz h. t. Decanus, in Mat-

i

o ex

thazi loca di

ciliora habuere.

.Utta-

Rum C

ceam aliorum Profefforum de religione

| [oph!ft

& Scripturz S. fenfu exercitationes, quas

orditet

inter & hz funt , quz a D. Thoma Itti-

odum &

gxo, yoy & eylos., habire his opufculis

(cribitl

ejus infertz nunc prodeunt.

Quales

T

7illz fint, & que reliqua opufcula verfa .

V

pagina docebit.

,relu

glcæ U

U

D

jufr pau

NV

jovimu,

hat

(.)1

»

Q

1

;

rE

obferi

3

SS

tjs 11*

i2

3Y/

myitt

NT

)äw

[e dlf

4l r

mrc

[ utatl()

D.

ELEN

'293)38( Gu

ELENCHVS

OPVSCVLORVM

4 10

z Exercitatio ad verbaDavmhs Pf XCVI

v.1o. a nonnullisInterpretibus &Eccle-

D0]

fix Patrlbus mtez polata ; Damz»w re'gnz*-

vit 4 ng 70.

íci

2. Exercitatio ad Hebr. T. 9. five,Pauhnus

if

i

in. Partem Pfàalmi oö«.aw Co*mmentauus

expenfus.

[*

$

3. Exercitatio de Novis Fanaticorum quo-

J/

2

rundam noftr xtatis purgatoriis

,

fnt

4. Differtatiode Guilielmo Po&ello

Quove

$. Exemtauo ad Luc. VII. v. 47.48. de ite-

Qf

Pf

rata abíolutione peccatrieis , cui pcccata

Weld.

. jam remiffà fucrant.

eiflop

tfb

6 Schcdlafmata/f Programmata quatuor

contra varios recentiorum e€rrores

(Uent:

H

m ej

^. Schediafma de fcriptis ad notitiam Con-

süSque

ciliorum & Canonum fpeGantibus.

Ditetey

ünam j

g Catalogus lttigianorum M anufcrxpto«

Stape

.rum Latmorum, fuccefïu tempons eden2

ll ]

dorum

LU

Excx-

Volt

l

jæ)fwæ

"EgUXCR RUCU Y A T Tig

ad 9erba Dafidis Pfal. XCPI.$.10,

. nonnullis Interpretibus.& Ecclefix Patribus

,

XoVl |

M

interpolata ,

las

"* DOMINUS REGNA

VTT

unpy

,TA,LIGNO.

L6 T

um

Parinls

tf

R

4í

.&

R gumentum exercitatio-

x

U

i

f

INN /j

Z

Xw nishujus dum prenota-

14

.v1, Davidis effeverba

/X

7

monuiquea nonnullis

1

l

xxï-

ZA

. Interpretibus &Ecclefize

76 ;

///-'*

N

Patribus

t AA

)

anterpolata

lun

.

uíi enim Pfalmus

XCVI. ex

quo verba hecdefümta funt, infcriptione

careat, certum tamen eft, precedentem

. dit

Pfalmum XCV.a Davide compofitum fu-

iffe. Id énim epiftola ad Hebrzos cap.IV 7

i»p?wü /

deifto Pfalmo,qui & ipfe dvez/yeeQ (5 cft,

teftatur. Unde haud male colligitur,etiam

quatuoï

€5

fequentem Pfalmum — Davidi adícriben-

dum effe. Certe Pfalmus hic Davidis evo

m

ejusque juffu publice decantatus fuit, ut

patet ex L. Paral. XVT,7. & fq. ubi poft ma-

)1,15.

gnam partem Pf. CV. totus Pf. XCVI.ver-

bis tantum quibusdam mutatis repetitur.

l['cfipïo*

- H- Dixi preterea, verbahec: Domiuaus

regnavit aligno,non effegenuina, fed in-

rba. Voces enim 4

te'rpolatax Dayidis ve

A

JIigno

o P*

4X98 )2 ( $06

n

Jigno in Hebraicis fontibus expreffa non

funt, fiquidem in. predicto Pfalmo prius

fgitt

verfus decimi hemiftichium ita fe habet:

li

msh.

&c. ]25 n t2r33 30)oN. Unde etiam

jnot

3n precipuis verfionibus nullaligni men-

hoc.

tio occurrit.

Grecaenim, qualem nunc

habemus, verfio verba Davidis ita reddi-

gelic

Alltg

dit: ézere ev 'die éOvecuv, 0i u0p(Bys dGuct-

if

^evce, Vulgatus : dicite zn Genz bus,quia

neligi

Dominus regnavit.. Lutherus in priori

tillis

translatione: Gaget unter ben. Soepben/ ba

V1

ber $9€tr Sónig fen toorbem; in pofteriori:

tudor

Gyagetunter ben Sóepben/ baf ber S€tt $-

tuliüm

Vigfey. Symmachusnullaligni mentione

(

addita, verba "7512 njm interpretatus eft :

V

Kiei(8 eGxaiAcuse, utex "T heodoreto con-

ls

ftat. Nullainfuper ligni mentio vel in pa-

LUl

raphrafi Chaldaica, vel in verfione Syriaca

lil

& Arabica deprehenditut. | Abeft ligni

Dolin

mentio in Pfalterio Hieronymiano juxta

rgddi[ü

Hebraicam veritatem compofito, abeft in

Wæ'æ&

"

Pfalterio, quoda Jacobo Fabro concilia-

tmpip,

zum nominatur, ut plures Pfalterii Verfio-.

0pera

1tes, in quibus h. lligni mentio abeft, tacea-

lg

mus. Nequeetiamin primo Paralipome-

ElUr

non libro, ubi totum Pfal. XCVI. repedi

RT

pauloante dixialiquidin fontibus legitur,

DN

quod vocibus z. Zgze refpondeat, unde

(mi() f

Lutbherus verba Davidis ibi ita vertit:

fioriH(

QD?qn

| ';aæä') 3 (8&^

"

9táh (age ttitev ben' Soepben, Oaf ber

$6w

) pri

fegtere,

hibet

III. Patru

m Scriptafievolvamus, plüri-j

c etuj

mis hocadditamentum d 78 £/A& a. Zigiro

ignotum fuiffe comperiemus.

Allegat

lLO

TOU

hoc dictum Eufebius Demonftrat. Evan-

gelic. libr. 2. c. 1. omiffa ligni mentione.

lt

Allegat hoc dictum Gregorius Nyffenus

"

lib.II. de T'icul. Pfalm:c.9. itidem mentio-

u

p

neligni omiffa. : Allegathoc dictum Cy-

rillus Alexandrinus 1 om. V. part. 2. pag.

V

il

r

derif

396.nifi forte homiliz in xamos palmarum

auctor eft Eulogius Alexandrinus, cui ho-

& f

miliam iftam infcripfit Combefifius auctar.

ntOn

nov. Greco-Lat. B. B.P. P. 'T'om.I.p. 662.

nsde

Verum auctor illius homiliz, five fit Cyril«

o

lus, five Eulogius Alexandrinus, nullam

n

ligni mentionem addit. Edidit Grecam

Syt

Plalmor. paraphrafin oratione ligata A-

elt It

pollinarius p.267. qui dictum noftrum ita

n j

reddidit : &zere diaoiciv ye, Geic uev d) zrciv,

d j

evoioses , dicite populis quidem : DE U im

cond

omnibus regnat.. .. Extat inter Hieronymi

j Vut

opera tom. 7. commentarius in Pfàlmos,

g&, "m

ubi nullum additamenti hujusz lignove-

alipore

ftigium comparet.' Extatetiam 'Theodo«

reti Tom. L oper.in Pfalmos commentari-

rl' fepeïl

us. Sedibiquoque&textisipfe &expli-

catio textus additamento illo caret. 'T'heo-

3 vad

dori Heracleote in P

falmos commentari-

dW

A2

um

-2 ) 4 ( tb

um & fimul Grecam Anonymi cujusdara

[

titin

paraphrafin edidit Corderius in Carena

Patrumad Pfalmos ; Euthymii commen-

tf

tarium in Pfalmos Bibliotheca. Patrum

t

'Tom. XIX. exhibet, in qua etiam Odonis

futu

Monachi Aftenfis in Pfalmos commenta-

bus;

riusTom. XX. legitur. . Verum omnes

$t

ifticommentarii verba a Zgzo omiferunt,

[

nec ullam:eorum rationem habuerunt.

fa

uam ob rem miror, qua fronte Johannes

Qu

Morinus lib.I. Exercitat. 6. c. 14. dicere au-

füo|

deat, quod antiqua omnium Patrum tra-

Y

ditio huic verficulo Davidico : Dzcite in

Pf

gentibus; quia Dominus regnavit, verba a

!

H

Áigto addiderit , atque inde validiffimum,

hu

ro crucifixione Chrifti argumentum

E

promferit.

g

Falfiffámum enim id eiï'e , eX

dictis patet.

2

r

IV. Neque tamen nego,

haud pauca

iemþ

poffe nominari antiquitatis monumenta,

fjf

1n quibus Davidis verba ita exprimuntur,

ffi,]

ac fi Dominum a ligno regnare dixiffet.

.

Namin Romano Pfalterio, quod Hiero-

Ohijer

nymdus juxta 7o.

Interpretes correxifle

Quit

perhibetur,verba Davidis ficexpreffa funt:

lus

Dicite an nationibus : Dominus regnavit a

fiso

Jigno ; unde etiamin hoc Pfalterio, quod

h

Romz1683. Jofephus Carus edidit, Pfalmo

ttodi

XCV.(quijuxtafontes Hebraicos 96.eft.)

Pie

hecorato fubjcitur: Faeder ceÀ terre-

b

que

-898) $( 80

i

Cateni

que creator DEUS, quem omnis 'terra cam-

ticinovi modulatzone perfudltat , precamur :

Utvl

ut ficut Te a lignoregnantem fipplices confe-

r

zemur , ita omiffo omni gentilttatis errore

Odons -

futuri adventus tti gloriam intentis fenff-

It

bus preffolemur, qui cum Patre & Spiritu

Orni

$. vtvis & regnas DEUS per omnia fecula

Yfonit

feculorum, Amen. Quam orationem etiam

yietutt

Jofephus Maria Thomafius, qui, nififallor,

has

cum Jofepho Caro idem eft, in Pfalterio

(cetett

fuo Pfalmo XCV. vel juxta Hebr. XCVI.

Ut

appofuit ; & quamvis in contextu illius

ytite d

Pfalterii verba z Zgmo non perinde, ut in

vetbti

PfalterioRomano occurrant,editor tamen.

Himum;

hunc defectum in fua explanatione fup-

r n

plevit, fiquidem verba illa: Dominus re-

gnavit, hoc modo interpretatur : Dominus

| CHe: (

Chriffus regnavit poft liguum,1. e. poff. mor-

zemfüam in cruce foluta captivitate,qua bo-

ud Pallü

v .

mines deviéia füb diaboli tenebantur impe-

rio. Pfalt. edit. Roman. 1697.p. 421. Utau-

munti

di3l

tem ad Pfalterium Romanum redeamus,

obfervat Paulus Pezron defens. del. anti-

| r

yral

quit. p. 199. ante Pii V. tempora Pfalterii

illius ufum in omnibus urbis Romz Eccle-

f

7g7]/lW'! ]

fiis obtinuiffe, poftquam autem pradictus

Pontifex Pfalterium V ulgate editionis in-

p QV

,Dfin

0 ^

troduxit, in fola Vaticana bafilica Romani

Pfalterii ufum fuiffe confervatum , quod

$ 966&

j um

etiam Marius Altieri

in fua ad —Romanuni

A 3

Pfal-

qïl!

»æsä") 6(3&*»:—9

Píalterium praefatione. teftatur. - Addit

fim'

Pezron p.2o2.quod preter Ecclefiam Petri

quem

Vaticanam etiam Mediolanenfis & 'Yole- — |

qua

I&ic

tanalectionem Romani Pfülterii conferva-

vérit.

Pro 'Toletana Ecclefiam S. Marci

m

"w

apud Venetos ponit Mabillon de liturg.

Gallic.p. 398. cum ait: Rormanum Pfaltert-

tus

um ufut fuit in urbis Ecclefüs ad pontifica-

füri

"um Pit V. cujus. quffu ubique recepta eff

tholi

Vulgatafeu Gallicana editio, preterquam.

lt

in una kome Vaticana Ecclefaa , c* extra

[7)

urbem in Mediolanenft , que utraque anti-

obfot

gquum f(uum Dfalterium retinent, uti etiam

ilony

Ecclefia $. Marci apud Venetias. . Pfalterio

lil rq

Romano quoad lectionem hujus dicti: Do-

g

nminus regnavit a ligno : conforme fuiffe

ütt

Pfalterium. Gothicum, teftatur Jacobus

XO

Uflerius de edit.7o. Interpret. c. 4. p. 45.

'0[1(01

De Copticis Pfalteriis idem afferit Bernar-

[2

dus annotat. ad epift. Barnab. necalia ratio

Q

eft Veteris Pfalterii, quod ante Hierony-

Vetfüs

mivum in Latinà Ecclefia obtiniuit, utex

tpit

quintuplici Fabri Pfalterio conftat , in co-

g

dice Germanenfi,

qui in purpurea mem-

Dtefor

brana literis aureis &argenteis exaratus &

(te p

olima Germano Epifcopo Parifienfi ufur-

ipaff

patus,nunc.in monafterio S.. Germani a

ag

Pratisaflervatur, hoc dictum : Domzus ve-

Teonat

gnavit a igno,adhuclegi, ex Ruinart. not.

Tàm &

-

D

ad Gïeg?ï:ïäïo&f P.275 didici.. Qu

ura

468 ) 7 (869- -

- M

fum etiam fpectat codex Donatianicus;

amDu

quem Erafmus ob aureas capitales literas

& Toe

aureum vocavit. Nam inillo quoque hanc

Sonfert

lectionem deprehendi, tradit Parelius not,

S Mu

13..ad T'ertull. adv. Jud.

]e Iitg

. V. Inter Scriptores Ecclefiafticos pri-

iJjil

museft Barnabas,in quo lectionis illius ve-

| pamyfm

ftigium habetur.

NNam in epiftola fua ca-

QUE

tholica cap. VIIL inter alia fcribit: 4j 9ac:-

g

AeiT8 Iuo8 zi TO EUA regnum JLfu in l-

T

gno. Quibus verbis ad Pf. XCVI, ro.haud

A um

obfcurerefpicere videtur. —Clariora funt

at

illorum teftimonia, quz verba hzc Dorzi-

Pltent

nus regnait q ligno, m Pfalmis legi aut le-

d.

Cafuifle, aperte profitentur. juftinus

i MB

Martyr exprefle afferit, quod olim in Pf.

XCV. lectum fuerit : &zwz? i& voic £Ovecw,

r J

j M

L

O Kug((B ZUxciNevaey cizró 8 £UAa, dicite in

i r

genttbus: Dominusvegnavit a ligno, dialog.

cum Iryphonep.298. "T'ertullianus ad-

Hientf

verfus Judzos c. ro. Age nunc, inquit, fi

!mit; u

legiftis penes prophetam in Pfalmis, Deus -

regnavit aligno; exfpecto quid intelligas,

täfi no

T

neforte lignarium aliquem regem fignifi-

care putetis & non Chriftum, qui exinde

sqrat

d

a paffionecrucis fuperata morte regnavit ;

&paulopoftCap.i. Unde & ipfe David

vemid

mitt

regnaturum ex ligno Dominum dicebat:

nam &alibiPropheta lignihujus fructum,

at 0

i

predicat dicens: Terra dedit benedictio-"

Iu

Á 4

nes

393 )9 ( 8ex-

nesíqas. Idem in libris contra Marcio-:

Vit£

nem Lib. IL2zr. omnes populosad regnum

qui

Chrifü vocatos dicit, ex 220 Deus regna-

Tor

]let

vita4ligne. Autortractatus deSina & Si- ,

on falfo Cypriani nomineinfcriptus &in-

ilg

ter ejusopera editus Davidem dixiffe ait:

p

It

Annanciate Regnum DElin gentibus , quia

Dommus vegnavit a ligno, & 1raufrvitin

gt

gentibus p. 463. edit. Rigalt. . Pfeudo-Cy-

figé

priano addimus Pfeudo-Ambrofium , qui

ftin

in commentario ad epiftolas Paulinas his —

quti

interalia verbis utitur: & zm Pfodmo aitz.

r

Dominus regnavita [igno, ad . Cor. XV.

of

T'om. V.p.286. . Auguftinum tale Pflte-

ferr

rium habuifle, in quo lectum fuit : Dormi- :

qu

fns regnavit a ligno,exejus enarratione in.

u

Pfalmum gs. elucefcit , unde etiam Dona-

(c

tiftas perftringens, an forté bis,wquit , ob--

[ z

tinebunt & dicent, f2 regnare a. ligno, qui

[

Jullibus Circumcellionum regnant? De CTH

Árn

ce Chriff regua; fe a [rgno regnaturus es. —

pj

Nam liguuin boc tuttm. ligneum te facit, l-

gmiï,

gnum Chrifliper mare te traficit, Yom. g.

(

p.1977. Nimirum cum Donatiftarum Cir-

cumcelliones £epe alios fuftibus occide-

f1d

rent,fepe ipfi , dum Martyres fieri vole-

pti(

bantaliis fe occidendos offerrent, per hoc

Con

lignum lignei i.e.ftupidi & eterno igne di-

n

gnireddebantur, cum per lignum Chrifti

C()g

erna

h. e. per ejuscrucem nayis inftaradzt

lm

vite

[

)),Sf*iï*e.: "

*

U

L

ia t

Marcio-

vitz portum ferri potuiffent.

Idem Au-

Tegnun

guftinus in lib.go. quzftionum quzft. 69.

- TQU-

'Tom. IV. p. $9o. fimodo. Auguftini liber

n

illeeft, hunc in modum differit: fzczraum

5 &Ul

i, quod Verbum caro fa&um eff , cepit ve-

Yif dt:

gnave credentibus. per fidem ancarnationis

!

rm,lqurja

Jpue..

Unde eff etiam illud : Domnus ve-

gt

gnavit aligno. .. Et in altercatione Eccle-

u g

fie & Synagoge, que itidem inter Augu-

um qu

ftini fcriptalegitur Tom.VI. oper.Auguft.

Vitts ht

autor illius tractatus dicit: e//l; propbeta

d dl

dit: Domintis vegnavita Jigno. — His addi

or. XV.

poffunt Latinus Ephremi Syri interpres

Dülte

ferm. de Sanctiffima Domini cruce p. 700,

um

Pr

qui DEUMa lignoregnare,creaturam Le-

tone)l

tdridicit. Leo Magnus, qui ad Judzxos

n Dott

dicit : gom quidem legiflis : Domiuus defcen-

quf[, 0]*".

dit de eruce , fed legiflis: Dominus vegna-

(cm) ; qr"

vit a Igno, Sermon. 4. dePaílione Domini.

i[rt

Arnobius Junior, qui DEUM a /igne ve-

tf

gna[fe dicic; guia regnum DEL quod per Ji-

jl

gnum concupifcentie rece[ferat, per lignum

"Ti

erucisveverfum ef ; Comment.in. Pfalm.

p.257. Caffiodorus, qui itidem Zgnzum Pa-

n*

| ('lCCi(E-

radifi,undediabolus genus humanum ca-

efi q0le

ptivum tenere videbatur, cum Zigo crucis

confert, a quo Dominus regnavit;, Expofit.

p

yugoeo

in Pfalm. XCV.p.32;. Duo Gregorii;alter

cognomine Magnus lib.I. homil. in Ezech.

1 (hrl

joret

hetas lignum annun-

hom. 6.qui per Prop

$

ciatum

Lvirx

?

i

«6 ) 10 (-sö'

ciatum :probaturus dictum hoc adducit :

dr

Dominusvegnavit a ligno : alcer'Turonen-

p

fishbro VI. Hiftor. Francor. c.5. p. 275276.

«

qui cum]Jud:o difputans hisinter alia ver-

fx

bis utitur: e? guod per ipfum erücispatibu-

tem

dum . labentem mundum - diaboli ditioni

qu

|JfülyectumvefHtueret invegno fuo , idem Da-

Y

vidait : Dominus regnavit a ligno.. Ve-

lüd

nantius Fortunatus, qui in hymno decru-

T

;

ce, quem aliqui "heodulpho, ali

p

brofioaffcribunt, ita canit :

qui Am-

li

Impleta fünt, que cecinit.

Tle

Davidfidelt carmine :

Df

Dicendo nationibus ,

pro

Regnavit a [iguo DEUS.

N

libr.2.c. 7. ut Ifidorum Hifpalenfem de vo-

Ve

cat. gent. c.26. p.389. Haymonem Halber-

ftadienfem comment. ad Pfalm. p. 221. Bru-

Qu

o

nonem Herbipolenfem ad Pfalm. XCV.

Brunonem Aftenfem Biblioth. Patr.Tom.

Jim

of

XX. p. 1553. Bernhardum Clarevallenfem

Ut

Serm.1. de Refurrectione p. 893. & alios fe-

Qui

quioris zviScriptorestaceamus.

Mi

. VI. Ex eoautem, quod in quibusdam

m

Pfalterii verfionibuslegitur: Dominur re-

gnavit d Ligno,aut quod nonnulli Ecclefize

x

Ilec

Patres lectienem . iftam approbaverunt,

edit

evinci non poteft, quod verba z Zigno olim

1

etiamin Hebraicis fontibus lecta , fed a Ju-

dzis crucis & JESU crucitixi hoftibus

pür

: abrafg.

&62 ) m ( ses-

t

abrafa & expu

néta fuerint, etfi Sahncrbü

Uvln

prolegom. 4. p. 3. Pamelius annotation.

^j

2"

ad T'ertull. p.157. Pintode Chrifto cruci-

V

fix. lib. 4 tit. V.loc. 2. Pezronius antiquit.

fjl

[l«

temp. p.194. &alii id fibi perfuadeant , fuis-

l

tll

que lectoribus perfuaderenitantur. Nam

)

Verfiones quantum attinet, primo loco il-

jt

lud notamus, quod verfiones quzedam fal-

(

fo jactenturlegere: Domnusregnavit a [-

LA

gno. Nam JacobusPinto Píalterium Gal-

licanum ita legere afferit, ejusque reite-

ftem Pamelium allegat.— At fi editiones

Pfalterii Gallicani. a Fabro, Caro aliisque

procuratasevolvamus.falfum id deprehen-

ditur.

Deinde verfionibus Romani &

j

Veteris Italici Pfülterii aliisque nonnullis;

ibet

qu:e objici folent, verfiones reliquas op-

b

ponimus, in quibus verba a Zgzo omilfa

Qf

jam füpra notavimus.

Imprimis autem

Ton

Pontificiis pro Vulgatze editionis auctori-

;'Cflföm

tate pugnantibus confiderandum relin-

i

quimus, an prudenter agant, cum Hebrai-

cumtextum eo nomine a Judeis corrup-

psdit

tum arguunt, quod in eo verba 2 Ziggo ex-

j r

preffahaud reperiantur. Ea enim ratio-

:cleüæ

nediceretenebuntur, quod etiam V ulgata

E

editio corrupta fit, cum in ea quoque ver-

baa Zignodefiderentur.

j Olim

jalr

'"VII. Adobjectam Patrum autoritatem

flibus

primum hocnotamus, quod Patres non-

P

j

nulli

»

D

-698 ) Ii ( Söä*

nulli falfo jactentur legiffe: Dominus regna-

ejts

vit a [igo. Jacobus enim Pinto Origenem

0«

&Hilariuminter alios nominat. Sedloca

pol:

Pfe

Origenis & Hilarii indicare non potuit,

fufficere ratus,fiad Jacobi a Valentia auto-

Pfe

ritatem provocet. At Lorinus Tom.ILad

phr

Píalmos, cum & ipfé Origenem & Hilari-

gui.ä

um a Valenzia citatum inveniffet, loca fefe

lent

illareperire non potuiffe candide profite-

ftio

tur, quodaliis quoque eventurum mini-

h'x?c

[77]

me dubito, quicunque Hilarii & Origenis

opera perluftrare voluerint. IdemPinto

li,

I actanuum quoque nominat, fed neque

tion

librum neque caput Lactentii allegat , fuf-

fet

ficere putans,quodante ipfum Genebrar-

gom

dus czteris lectionis hujus teftibus Lactan-

T

tium annumeraverit. At vereor,ne verba

hf

hzc fruftra apud Lactantium querantur,ft

frlll

Vel omnia ejus fcripta perlegantur. Dein-

10

-

de inter Patres illos multi fuppofititii oc-

r'oip

currunt. Occurrit inter illosPfeudo-Bar-

frng

nabas.Etfi enim Autor quidam nuperusin

eral

epiftolis T heologiz fuz rea//,quam vocat,

düto

fubjectis p.so. mihi fuccenfeat,quodin mea

Telin

PatrumApoftolicorumBibliotheca Barna-

l'egw

bzepiftolam non minus ac Hermz Pafto-

rem omiferim, & cavilleturymeumftoma-

"p

fnt

chum lautitias Scriptis illis contentasfor-

|/

te minus ferre potuiffe, boni tamen ftoma-

Q pr

chi indicium effe puto , fi-quis inordinato

(s

ejus-

x-»E(ä)ä)lg(läifää*

vt

ejusmodi palearum appetitu non laboret.

enen

Occurrunt etiam inter Patres pro inter-

dlot

olata . dicti Davidici lectione allegatos

Qtülb,

Pfeudo-Cyprianus, Pfeudo-Ambrofrus &

TU

Pfeudo-Augufünus , ut de fufpectis E-

Mdl

phremi fcriptis taceam. — Przeterea non-

r

nulliinterilios Scriptores non tam fuam

ia

fententiam dixerunt, quam aliorum expo-

rofte-

fitiones retulerunt. . Certe Bruno Her-

z

f

bipolenfis expofitionem verborum: Do-

zmnus vegnavit a ligno, quod non diffimu-

iguns

finto

lat,a Caffiodoro mutuatus eft, cui expofi-

tioni etiam poftea oratiunculam illam fuü-

jeque

fuf-

perftruit, quam füoin Pfalhmum XCV.

commentario fubjungit. Eft autem illa

-,,brat-

at

ipfa oratiuncula, quam ex Tofephi Cari &

veri

Jofephi Marie 'Thomafii Pfalterio füpra

yratyl

jam adduxi,qui dubio procul illam ex Bru-

: Dait

nonis Pfalterio depromferunt. Num ve-

ro ipfe Bruno iftas precandi formulas, quas

(s

do5r

fingulis Pfalmis fubjicit, compofuerit, an

exalio antiquiore, ut nonnullis videtur,

vpetllsm

od

-

autore hauferit, aliis inquirendum nunc

EE

relinquimus. 'Denique Patribus illis, qui

ydinme

4 p

legunt: - Dominus. regnavit a lgno, illos

; pilr

opponimus, qui fine ligni mendione le-

unt: Demmusregnavot.

ho

VIII. 'Si quis Judeorum perfidiam ex

eo probare velit,quod adhuc fuperfint co-

; dini?

dices Hebrei inquibus: Dorugs regna-

Is

u

g

L

E 3 14 ( eas-

re a ligno dicitur, eum falli & fallere intre-

[

ide pronunciamus. -Novimus quidem,

Q

Guilielmum Lindanum de optimo genere

p

iuterpretandi, hanclectionem ex Pfalterio

[[US

quodam Hebraico, quod apud Anglos af-

xif

feryatur , confirmare voluiffe.

Át etiam

Pa

novimus,quod Ariàs Montanus in anim-

U

adverfione fua de Pfalterio illo Anglica-

qui

no (habetur ifta anzmadverfro inter opu-

Nu

fcula Ariz: Montani ad S. Biblior. appara-

ha

tum) obfervaverit, neque Pfalterium illud.

Ch

tanti pretii effe, quanti illud Lindanus -

fijj

ftimavit, nequeex eo lectionem , de qua

Qut(

nuncagimus, confirmari poffe , cum to-

Den

tum illud hemiftichium Pfal. XCVI. ibi

(

ó

omitffum deprehendatur.

k

IX. Nequeetiamin teftimonium per«.

yün

fidie Judaice Apoftolus Paulus advocari:

Af

oteft, quem nonnulli verba Davidis ita

Aeql

legiffe fufpicantur,ut apud JuftinumMar-

Qs

tyrem &alios Patresfupra nominatos alle-

an E]

;antur.. Etfienim Epifcopus Oxonien-

m

fis, qui Anno Chrifti 1685. epiftolam Bar-

"n

ldt'i (

nabe Oxonie cum Scholiis fuis edidit, ad

f'im

verba Darnabe Z ES Uregnum a ligno di-

(j

centis p.48. hzcannotaverit : quando di-

dU

citurregnum JESU effe de Lgno, videtur

D/

[

Barnabas vefpexife locum Pfahmi XCVI,

D

J

quem folenuiter laudant

Jufhinus Martyr,

gdt» Üü

uJiifkmis Patri-

Tei'tl!l(id?lff aliigue ex vel

bus.

WumP

-63 ) 15 (l*ä'æ-«

16

bus. Forteetiam D. Paulus Col. H.i.iltc

m

oculum intendit; ynaxime tamen dubitari

yte

poteft, an Paulus, cum Chriftum exfpolia-

ero

tos principatus ac poteftates oftentui du-

sif

xifle, & triumphum de illis cgiffa dicit , ad

m

Pfalm XCVI refpexerit, nec minus dubi-

D.

tari poteft,an verbaillius Pfalmi ica legerit,

glica

quemadmodum Patres quidam legerunt.

qpu

Nam primum nonnulli codices pro e xorz

[]g

legunt & evv2, quafi Apoftolus dixerit;

L

jl

Chriftum triumphum hunc egiffe de ho-

U52

fübus per femetipfum velin femetipfo, fi-

:'quz

cut & Lutherus reddidit: Dutd) ficb felbft,

110

Deinde fatemur quidem multos & veteres

:l

b

& recentiores Scriptores probare alteram

lectionem & ziz9, & pronomen hoc relati-

p j

vumad savecvreterre, cujus in verfu pro-

igcart

xime precedente mentio injecta fuerat.

j t

Nequenegari poteft;hanclectionem egre-

at

gias fup

editare meditationes, qualis eft

b ile

1illa Era

i

mi Schinidii ad. N. T'eft. p. 1204.

ond-

Cumn (Chriftus) n eruce pendens maxime

i pi

videretur [uccumbere, maxime inea trium-

ial

phum egit , nosque fecum triumphbantes fe-

(

cit.

ignü

INon eff ergo . ut ullo modo pudeat nos

jiJ

erucis Chrifli, utpotius de ea gdoriarz debe-

stl

auus. . Etiamfg enim pro nomine-Chriffi

JH

dgnomimiofifeumno. fénplacio affrcá mos contin-

lat

gat,fciamus tamen ,mos tutic angxime n eo

tripbare. — Exillud Lubiniin huncloc.

Jur*

li

P.46

453 ) 16 ( $9-

.46. Crüux tlla, que in. ignomimiam Fl

Tf

DEI mfiimdu. diaboli egusque organorum

&t

ereiiaerat , facia eff Chriffi vidloris tro-

lat ]

üiteg

pheum, c contra, diabolicrux , cui diaboli

devilliextvie , arma c fpolia fuerant af-

jutit

fixa. Eciterump. $s. Crzx Chriffi eff tro-

aliis]

pheum, cuifpolia devicía diaboli affguntum;

Diet«

e unflar currus triumphalis, ante quem

tmpl

Nent

fiecmtz/mz, 3nor $, diabolus vic i aguntur. Di-

abolus cum per fua organa Chriflum incru-

homi

cem egit,febtipfrerucem fixit. — . Ac fi pona-

Ts

mus, textum Apoftoli ita legendum effe,

Vil

nondum tamen inde evinci poteft , Apo-

COff

ftolum ad verba Pfalmi XCVI. refpexifle,

Qub

inprimiscum Apoftolusin v. 14. non voce

u

(A8, quam Gr:ecos Pfalterii interpretes

G

in illo Pfalmiloco ufurpafle, Juftinus Mar-

(

tyraliique referunt, fed voce sxvo8 utatur.

3.

* X. Excipiet fortealiquis , nonnulla ex-

befi: :

emplaria in hoc Apottoli loco non legiffe

Græcg

ivavro, neque zv «ivo, fed iv £Ae. . Ori-

&iQr

genes enim in Matthazum 'Tom. XII. p.2o3-

p

&299.verbaApoftoli fic adducit: ézrexdvsd-

DA

n TOc d oxdis xoj T àe é£galac ääeawwïwaa

flmt,m

DSygieuOEUsete 2v zroiósolo v v EUAc. Idem

(dorer

Origenes ibid. p.288. ad hunc Pauli locum

[

tin d

refpiciens ait : Tïc'xo& y2e,xo funas(B. TÓY

auqavgæ;xe'*væv p(g:qg.o cängä*dan rlid ex a KQCI

&tt:

v 'dcé£gaiac, o QeryperTiCes iT Oe, « T'Quata-

lts

Qsbeséy o ä6^3)354&22xo;' à3 xgz:;ö; iv aT óig Tatu-

mff!'þjin

T&

l

l

/

ä ) 5í( vää-

li

ve z8 ; frtaJe enim etiam unusquisque"

od

eorum, qui cum Chriffo crucifrxi famt, exfbo-

151f

lat principatus & poteflates, & offentui da-

al -

cteas,Qo triumphbat in ligno, vel Chriffus

-

n if

potius boc facit in ilis. Quin & pluribus

d

aliisin locis Origenes hanc lectionem te-

net,quafi Apoftolus dixerit, Chriftum tri-

gzmtlfï,

! W?ll

umphaffe in ligno , ut patet ex ejás com-

i. Di-

mentario in Johannem T'om.IX. p. r44.ex

ini-

homiliis in Exodum Hom. IV. in Nume-

rosHom. XVII. &in Jefum Nave Hom.

POIlïl'

1 ell

VIII utalialoca 'Tract: XKXV. in Matth.

Ápo-

& comment.in Marc. VIII. taceamus. Ex

:XI.H&

quibuslocis Huetius obferv.ad Origen. p.

X

47.haud male colligit, Origenis evo aliqua

WXQS

exemplaria : habuiffe zj 72 £/o, quod &

yMir

ipfe Origenesafferit Hom. VIIT. in Jef. p

qtunt

37 ^Dicitenimin aliis exemplaribus ha-

vilà a

beri: triumphans z femet ipfo ; fed'apud

Jl

Grecos haberi: n Zggo. — Veruntámemn;

n

etfi Origenes exemplaria quzedam viderit,

in quibusfcriptum fuit: v £/Ao; nulli ta-

J

p

gb

men codices]ectionein illam hodie preefe-

runtnecita legerunt Chryfoftornus; T he-

m

odoretus,'T'heophylactus, Primafius & alii:

Quin & ipfe -Origenes in homiliisad Ge-

j oott

U

fil

nefinHom. IX: p. s. Apoftoli verba. ità

legit : Crucifue affixit principatus ee pote-

/ XC(F '«1[

gl

Jlates, ctim féducia: triumpbans eos im. fe-

i potius

7s T

fí

?zgffwgnz ; n-iüïhæcle&io interpret

Orige-

,

-&59 )18 ( Qe-

Itt

Qrigenis,quam ipfi Origeni tribuenda eft,

cum Gracus hujus homilie textus hodie

PU

defideretur.Cieterum cum cotiesOrigenes

Imy

in fuis fcriptis ex Pauli epift.ad Col. Chri-

mo,

ftaminligno triumphaffe dicat,optima ipfi

bUklæ

nata fuiflet occafio, vel femel verbaDavidis

«Te

1anquam parallela allegandi , fi notum ipft

tain

fuiflect,Davidem dixifle:Dominus regnavit

EUH

a /igne.Sed nusquam 1d abOrigene factum

mem

deprehendimus, quemadmodum etiam in

hr

/e"o dictono-

hexaplis Origenis verba 4 Z

tfarys

ftro Davidico addita non fuifle Pezronius

d

Z(

loco fupra allegato p.2oo. obfervavit, qui

UT

hanc ipfam omiffionem in hexaplis Ori-

n

genianis factam caufam effe dicit,quod Hi-

m

eronymus in Vulgata multiq; alii Scripto-

T

res ecclefiaftici verba illa a Zigno omiferint.

TUj j

XI. Nonnulli, ut verba « Zgzo. a Judzis

Trni

erafa probent, ad Nicodemum provocant,

179l

cuiimago 1lla vel ftatua tribui folet, que

du

Lucz in Italia Chriftum crucifixum in re-

Ddf

giofchemate reprefentat.... Cum enim in

püch

1ifta imagine caput Chriftt corona aurea;

!len 1l

corpus vefte ferica, pedes calceis argenteis

cdel

jisqueinauratis exornentur, regium Da-

lg.

vidis vaticinium : Domznus regnavit a l-

d (

$10 , hoc . Nicodemi monumento egregie

NI

exprimi ftatuerunt. . Verum quemvis po-

chïlfb

tius, quam Nicodemum autorem imago.

A

m1ne-

TWiein

ifta habet: VNec,magiis'imsgoiila fide

retur,

48)19 (g8-

v d

fe,tur, quam

alie hujusmodi imagines vari-

: hod

Yrents

is autoribus attributz , cujusmodi func

imago quidam Chrifti itidem a Nicode-

LO

mo, ut fertur, elaborata, cujus integrar fa-

iniji

bulam fictitius Athanafius recenfet ;ftatua

Daridi

snea, quam hemorrhoufa, a Chrifto fina-

tami

ta,in ejus honorem & memoriam erexiffe

l';ïlfi/]lf'l'i

ab Eufebio lib.7. hiftor. Ecclef.c.19. & aliis

fidum

memoratur; imago Chrifti,

quam ab ipfo

etiamit

Chrifto expreffam & Abgar

o EdefTz Regi

jdon

uansmiffam Evagrius lib. 4. hift. Ecclef. c.

7t0n)i

[

27. Conftantinus Porphyrogeneta in tra-

jit, QU

&latu de imagine Chrifti Édeffena & alii re-

s Orr

ferunt; fudarium Veronice , cui Chri-

Ht

ftum,cum ad fupplicium Crucis ducere-

p

retur, maginem fuam impreffiffe, Gretíe--

yiferi

rus in Syntagmate de imaginibus Chrifti

| ]üdæiä

manu non factis, Bzovius ad A. C. r16. n..

yvocl

17.aliique credunt; ima

gines Chriftiquas.

gt ;qug

aLuca depictas Nicephorus lib. II, Hift.

m mfe'

Ecclef. c. 45.tradidit; imagines Chrifti fe-.

yenini

pulchralibus linteis Vefontino & '"Tauri-

um

nenfiimpreftze & in Chiffletii crifi Hiftori-

äl

de linteis fepulchralibus Chrifti c.XXX.

m v*

feq. delineate, & fi que funtaliz hujus-

"T

4nodi Chrifti imagines.

- XII. Fingamusautem, Lucenfem illam ;

od

m

Chrifti crucifixi ftatuam genuinum effe

Nicodemi opus, quid inde? num flatir.

if

dde

if?de inferri poteri

t,in Pfalmo XCVI, 1o.

eitih

Ba

legi

| 463 )20 ( s9*-

m

,

.

*

.:(

legi oportere :

Dominus vegnavit d

ligno?.

l

f£!

Equidemnonnemo a Theophilo Raynau-

QUr,

do'T'om. XVI.oper-p 362. commendatus,

Inte

qui Lücenfer iftam imaginem elogio füuo.

ficil

condecoravit, hisinter cetera verbis uti-:

pu

cür : Ama bichbofpes mobil e..ac'prfcy]ïtm fgno

glof

regitm vaticinum: regnavit a ligno Deus,

qua

quod inpia VLTPOTW?Z manaus [acris esnemo-.

SUUI

pranis dum abradere conata eff, fruff , 0194- ,

dlite

itnüm cedro feulpra jam tyiumpbat veri-.

hon

zas, cedro fiquidem digna vox... Acnon vi-

Jud

demus, quomodoex cedro ifta exfculpi

p

poffit, Davidern in Pfülmo dixiffe: zegma-

o

vit 4 ligito Deus, & verba. a Jigno a Judsis

tür]

abrafa fuiffe? Licuit piétoribus & fculpto-

Tint

ribusaureas & regales Chrifto crucifixo

prof

córonas imponere , cujusmodi coronam.

Jui

Mokenus lib.4. hiftor.imag. c. . fe Nivel-

ellt

le vidifle dicit perantiquam &grandem A.

UE

C. 1428. refectam. & renovatam; verugr

Omni

iftahominum quorundam facta & inventa

I por

pfobare non poffunt, Davidem fcripfiffe:

tQtE

Donmints reguavit a ligno, & Judeos verba

Chri

iftámuulafle. . Qualis enim confequentia:

üdei

in quibüsdam imaginibus Chrifti crucifixi

Tünt

rmundani alicujüsR egis habitus exhibetur,

Doter

ergo Judzi verba Davidis: Dorzumts re-

Tüper

gnavita Lgno ,corruperunt?

P

*

- XHEMa3jor femper fuit Ju

drorum 1€ï

A

Jiliy

$ vio-

hgxo, 'quagj uttextus HEbrzgi codici

Jare

(0 Qu

L

-62 /) 2r ( $62-

tht

;!äre voluerint.. - Dicta, quz ipfis ad Verfän—

viyrate

tur, non eradunt aut expungunt, fed falfis

Dd

interpretationibus pervertunt.. Nec di£-

gio li

ficile illis fuitiet,fi in. Pfalmo XCVI. fcri-

bis tt*

im f

ptum effec: . Dominus regnavir a. J[igno,

gloffam aliquam excogitare ab illa alienam,

1Du

j etiull«

quz verba hec de Chrifti cruce accipit.

Sunt inter ipfos Chriftianos, qui verba illa

aliter quam decruceinterpretantur.. An-

hi -

non ergo horum exemplo proclive fuiffec

'non vt

udeis, perlignum arcam fcederis intelli-

u

gere, auc alias hujusmodi gloffas fingere?

A

Tudeis

Probariergonon poteft, quod Judai tex-

tum hunc Davidicum corrumpere volue-

pto-

rint Ac,fimaxime facere id. voluiffent,

)

preftare tamen . neutiquam. potuiflent.

oroftdm

.Judzi enim omnes Biblicos codices in pot-

N

eftatefuanon habuerunt;uteos pro lubitu

idmà

^

depravare potuerint. . Quomodoergo ex

: vetit

in

omnibus codicibus verba z Zigmo expünge-

t

re potuiflent, nifi, quod dictu nefandum,

pl

tota Ecclefia, in tanto fcelere, cum perfidis

; t

J

Chrifti hoftibus :confpiraflet ?. Si- autem

j t

Judzi facrum textum corrumpere volue-

dl

unt, nec potuerunt , quomodo probari

,XhibeEPfI

.poterit, quod verba hzc Davidisactu cor-

f

*

3

Tuperint?

jziiitli ff

; XIV.. Provocat Lj

ndanus cum aliis ad

:orllm!'e;

Juftini Martyris autoritatem, qui inDia-

us Ju-

li

logocum Tryphoneg t13dæo, falfi huj

daos

i

)

;d

^-X$9 )22 ( 803-

deosapertearguit. Dicit enim ad Try-

t

phonem: pag.298. dzrà 8 £weskos? méunla -

tes(

NyxNuS r 0il Atl Aey.Sévrev. Aósyoy NiEes

Yen

Beoxetas diQeiNovro varwc, dizt0 78 £0A8. &-

Qp

£3j«cv8 »yco B Aóvys , eszrolle &v cig £dveriv, 6

pere

Kuei(y. &bzc /Aevaev dzró T8 EUA , oDjv ,ei-

Toni

grae oie &dveaw, ó KUel(S éGxaiAeuse ; hoc

Iege

ett: Ex PfaImo XCV. (Hebrzis eft Pfalmus .

in p

XCVLexverbis Davidis pauca bec verba

Hdir

abflulerunt a ligno.

Cum enim verba ita fe.

eonf

baberent : dicite ingentibus :: Dominus ve-

Tion

gnavit a [igno,reliquerumt : Dicite im gem-

erem

tbus: Dominus vreguavit. Nerum Cha-

etm

mier in Panftratia Catholica T om. L. lib. 12.

C.12.

lul

Hottingerus in "T hefauro philo-

dren

logicolib;1. c. 2. qv. 4. p.188. & alii obfer-

n

vant ; Juftinumibi non de Hebrzis codi- :

df

cibusloqui, fedde verfione LXX. Inter-

CXput

pretum, in qua Judzos nonnulla de Chri-

AnHe

ftoloca corrupiffe exiftimavit. Ethocet-

Fisea(

iam Tryphoa Judzisfactum negat. Re-

Tque

fpondet enim Juftino , a» Scrzpruras cor-

Toyr

rüperint ac mutilaverint l'rincipes populi

gudaici, D EO notum efl , ffbi autem zllud

nond€

prorfas mcredibile videri , cum Scripture

Grens

depravatio 1magis . borrendum crimen ftt —

quam aurei vituli confecratio, aut libero-

T

Tley

rumin Demonum gratiamfadia maddatio, -

aut ipforum Propbetarum trucidatio. Nec. .

P;m. JI

Clien:

Marty-

defu,nt,þqui in hac caufa Juftinum-

ren

Vfont

-æs)zs'(eæ»

] Tm.

rem piz fraudis arguunt,quos interJohatn-

L

i

nes Crojus Obfervat. in Nov. T'eft. p. 205.

»V?xfls

)!

Veruntamen ipfum potius Juftinum de-

4

M. d

ceptum fuiffe, quamalios pia fraude deci-

wrti

pere voluifle arbitramur. . Cum enim in

Df

nonnullis Grece verfionis exemplaribus

E

006

li

legeret: ó Küpi(Be dGxolAevaev dizró 78 ZÓAe,

i

i

in plerisque aliis: & Kug(9« àxoiAeuce, &

Q

li

Hebraice lingue minus peritus fontes

ul

confulere non

O

tj

N

ffet,

per Judzorum ma-

ff

liGam verba 4

7 T8

£/^e, in plerisque

TIG

exemplaribus expuncta cenfuit. . Etforte

üm u

etiam Judzi in fuis codicibus Grecis ver-

n[hbï

"

ba illa eraferunt, fi irrepfiffe illa deprehen-

t0 umla

derent. At vitio Judzis hoc Juftinus ver-

di o

M

tere non debebat.

Habuerunt enim ]u-

rgs Qu

dzi,fi verba illa in codicibus quibusdam

y. Inti

expunxerunt, caufasexpungendi, cum &

d

n Hebraicis codicibus & in plerisqueGrz-

Echoc

cis ea deeffe deprehenderent, ut Drufius

eut N

in quzfitis per epiftolas, epift

v

i 9. bene aq-

"

u

notavit. .

. XV. Patet autem ex dictis, Juftinum

j

i

7

non defontibus Hebraicz veritatis, fed de.

TU

!

Greca verfioneLXX. Interprecumlocu-

L

(

tum, cum Tryphoni Judzorum perfidi-

Q

W þW

amexprobravit. Excipit quidem Pezron

p.2or. Judzos, fi in Grzca verfione verbz

mdädm

jutll

N

a ligno abftulerunt, dubio procul etiam ea.

liffe, cum alias malitiofa.

n M

u

in fontibus abftu

Grzci

/84

*

-æä)zzæ(s(æ- |

f

Grzci codicis corruptio haud difficulter

ex infpectione codicis Hebrzi patuitfet,

l0

des

Atprobandum prius fuerat ^ Pezrono ;

n

quod verbaz Zigzo in Hebraicis fontibus

D

unquam lecta fuerint, fi probare velit;

eo,(

quod a Judzis ablata fuerint. — Idem re-

dlCl

AC

Ípondendum Salmeroni, qui in prolego-

men.3.p- 33. afferit , Judzos non tantum

Tati

Hebrzum textum corrupiffe, fed etiam

lo.d

fuis clamoribus, cachinnis & contentioni-

Dun

bus obtinuiffe,ut Chriftiani etiam de Gra-

U

cis & Latinis codicibus verba illa a. Zgne

:

tCi

eraderent. Quis dixit Salmeroni verba

Dd

ld

a liguo in fontibus Hebraicis unquam ex-

titilTe, &a Judaisablata fuiffz? &quis cre-

fin)

d&

dat, Chriftianos: Judeorum clamoribus ,

cachinnis & contentionibus eo adigi fe

Qui

affos , ut vel minimum a

:

picem f;'craxïgyrif

p

j

iterarum obliterarent?

ii

-KXVI. Ligneus; ut T'ertulliani

'Pc)-rlo u-

p

tamur, eft Salmeron, cum ex lignis fylva-

&ccle

rum,quorum in eodem Pfíàlmo v. 12. men-

UT

tioinjicitur, colligit, Davidem dixiffe: Do-

f

minusregnavita ligno. — Eoenim alludere

bdbe;

putat, quz paulo poft fequuntur , verba :

ES

nyl

gunc exultabunt omnia lgna fyvarum à fa-

Tinu

cie Domii, hoceft; ut Salmeror interpre-

Quoc

tatür,peccatores infrucdiuoft ,ut ligna fylve

W

& aptt ad gnem; qurvirzute crucis comver-

Crmr

fradi-

Vel'ü(

: /ifum ad Cbïfi/lum, e fïläz arbores

fera.

498 )2

;( 89

at

färæ

Quali lufu delec"tatus eciam e[i: Pm—

tüilat

to p. 549. ubi ligna fylvarum ligio crucis

1000

. detegno gratulanma intr oducu: ligneum,

)nt

. inquam, efthocargumentum. - "Namfiex

e Vi

eo, quod Pfaltes liena fylvarum exulcacura

lm t

. dicit, fequitur: legendum effe in Pfalmo

rolen

XCVI Dominueregnavit a lieno; eadera

Cantum

racione inferri peterit, Davidem in verfu

] etam

- lo.dixiffe: Domimus regnavitim Colo , vel

Dominus v egnavit in terra; vel Dowintts

Qu

deGte

vegnavi immari ,quiaPfaltes v.r. cælum,

"

& terram & mare exulcare jübet.

Veroi

. XVIL. Denique Patronos interpoldtze

m ex

1e&10ms mhll)uvat quod verbalize : Do-

minus vegnavit a Ligno, n Ecclefia Romana

ts cre

TO

. decantari: foleaut.

Hac trmz;l(zzzane in-

yg

quiz, Jacobus Faber,zzigur jtuxta c wz/äew-

dinem Romanam im memoria crucis ff

cracut

odavam Pafibe in Pfalterio Quintuplici

p: iq1. & Clichtoveus in elucidatorio füo

üylo [

: ecclefiaftico refert, 7 zempore pa[tbali us-

j hii

p m

que ad afcenfonem Dominic am, ubi frt inof-

— ffcio Ecclefiaffico memoria de famtla crüce,

ülle

! allud

babettur bic veyfus ante ov ationezm focundum

amultarum Ecclefiarum ufüm.fol.3. EcLo-

L^

rinus ad Pfalmos Tom. 1I. p. 814- obfervat,

Wlf/fä'

Qp

. quod tototempore, quod intercurrit in-

i

ter octavam Pafche & Pentecoften in

yif)

r um

commemoratione victorie Chrifti pro

Lj

;f

verficulo in matuums & velpertinis horis

Pb5

can-

fem

49 )26 ($89- —

Hebi

cantetur: dicite innatiopibus,quia vemua-

vit 4 Ligno DEUS; &Pinto p. $49. hanc le-

pret

TOtjo

éionem: Domus vegnavit a tgno , recipi

aitabecclefia tum in hymno de Pafchate;

Yeoi

quem canit ex Fortunato, tum in comme-

olis-

moratione de cruce pafch

J

"

ftqu

hic Verfus intonatur?

ali tempqre, utl

Con

Dicite in nationibus, Alleluja.

enim

&refpondetur:

ag

Quia Dominusregnavit a ligno, Alleluja.

g

Verum ifta ecclefie confvetudo verbis

IOR

]iguo canonicam autoritatem conciliare

li

non poteft. Faber & Clichtoveus fupra

legi :

allegati agnofcunt hanc Ecclefize confvetu-

guo

dinem, neque tamen verba a Zigro ab ipfo

fnür

Davide poíita arbitrantur. . Canit etiam

N

ecclefiain fefto Nativitatis :

Qu

Cognovit bos & afmus,

D

lus

Quodpuer erat Dominus.

Nequetamen inde probari poterit, quod

Go

tur;

bos&afinus , Chrifto nato prefentes in

ftabulo Bethlehemitico fuerint. Perpe-

Mf

ramigitur Salmeron & Pinto verba: re-

fi i

gnavit a ligno DEUS, ex eoauthentica eífe

n

probare fatagunt, quod certis temporibus

a

in ecclefia canantur.

Itl co

XIIX. Genebrardus in. commentario

«t

adPfalm.XCV.(ve] XCVI. juxta Hebrzos)

Wtur

voces 4 /iguo non quidem in textu He-

lr

fu textus

bra—i,»co,cxPref.ïäs fed camen in fen

Iueri;

Heb;ai-

-«93 ) 27 ( 86x-

n

Hebraici comprehentàs & a L'XX. Inter-

icle

pretibus prophetice & per S. Spirit. ad

foci

majorem textus illuftrationem additas,

Chata

ideoque male fivea Judzis five ab aliis (ci-

mme

olis fublatas afferit. Quam fententiam

t u

fequitur etiam Francifcus Ribera in

Comm. ad Habac. IHI, 9. 10.p.542. . Dicit

enim LXX. Interpretes nonnunquam

aliquid addere, quze DEO docente intelli-

|ryt.

guntin verbisScripturztacite conzineri,

&exempli loco dictum noftrüm adducit,

etbisid

ciliütt

afferensin Hebrzo quidem textu tantum

füptt

legi: dicitezmnatioutbus, quia Domintusre-

Vetle

gnavit, fed LXX. Interpretes vidiffe re-

) ipü)

gnumillud per crucem effe paratum & a

qum

cruce caepiffe, 1ideoque dictum Davidi-

cumita vertille: diczte zm nationibus quia

Donminus regnavitaliguo. Verum Sixti-

nus Amamain Antibarbaro Biblico p. 532.

Genebrardo hisverbis refpondet: Pona

:.quo,ö

verba, Genebrarde. — Hyumc tuum latratum

ii

anfüper babuerunt Correclores Romani ipfe-

Depe

que adeo Pontifices Sixtus V. c- Clemens

A

a di

4TX, quicrucem Chriffi boc fulcro non exifli-

marunt egere. EcSimeon quoque deMuis

pofibus

in commentario ad Pfilmum XCVT. p. 571.

Genebrardo fidem habere detrectat, & fa-

enuit

at

tetur fibi verifimilenon videri , quod fcio-

lorum quorundam autoritas tantum po-

tu D

tuerit : // 41g éff , inquit, uz a quibusdam

texti

Jiiolis

Jebrte -

-£98 ) 28 ( g*

/&zol;f expancie fmt ifle voc es, qui freri po-

TU

lib.l

Tuit,ut nemo prorfasvepuenarit ?. An [etoli

Iu«

docz, quinulli feculo defuerumt , accludeï 2

m 010 potiterumt ?

gult

l1l

" XIX. Enim vero probandum erat be-

nebrardo & Ribere LXX. Interpreres

(it)

fert

verba a ligto Davidicis verbis trecentis

ii

circiter ante Chrifti adventumannis pro-

phetico Spiritu addidiffz.

Refert qui-

V

Mf

TO

dem]u&mus* olim in Greca LXX. Incer*

"

pretum verfione lectum fuiffe 4 Kv ;Q«

6a

æxa*ü&wc*ey dzovSE£vAs. Verum Verba ifta

f

hc

dzóT8 LóAs non a Grecis Interpretibus

dicto Davidico, fedab alio quodam Grece

Qu

verfioni in nonnullis exemplaribus addlta

Ts

n

T

fuiffe nobis magis probabile videtur, quic-

quid Juftino Martyri vifum fuerit, quem

I

um

& alia quaidam hujusmodi addltamenta

Sacris Scriptoribus perperam tribuifle ex

Deà

eodem dialogo cum 'Tryphone conftat.

Wiic

D

Deinde etiam hoc probari non'poteft, fi

LXX Interpretes verba 2 Zigno ad. oracu-

T&

lum Davidicum addidiffent,quod prophe-

Verl

tice idfecerint & divinitus infpirati. — E-

Qlig

quidem pro divino ipforum afflatu afferri

Ihte

COrT

poffit, quod Juftinus Martyr in oratione

ad Gentesrefert , nempe LXX Interpre-

]Ufh

tes totidem celluhs inclufos confonantiífi-

üte

mam Bibliorum verfionem concinnaffe,

Bo

quam tradmonem etiam fequuntur Ire-

lm

naeus

43 ) 29 ( $o

|

n

næjlus*lib. 3. C€.25. Clemens AIexändrinug

if

lib. l. Stromatum & alii,e quibus Epipha-

hbj

;

nius inlibr. de menfur. & ponder: non fin-

gulosinterpretes, fed binos fingulis cellu-

jt G

lisinclufos tradit..— Verum eti iftam tra-

ditionem Natalis Alexander feculi 2. dif-

prets

cent

fert. II. p,jy'*;gQ Halloixius de vita Juftini c.

j

u

19. & plures alii Pontificii defendant, redti-

us tamen iftarri celularum fabulam ab Hie-

tqur

frtt-

ronymo jain,pridem reje&dtam refellunt

(64»64

Gerhardus exeg. LL. de Scriptura c.

24

a f

fcct. 2. Chamier 'T.I. Panftrat. catholic.

lib.

tTb

1. c. 4. Heinfius in Ariftarcho p. 795. alii-

fzct

que. Czeterumantequama Juftino abea-

mus, Richardi Simoni crifin ex ejus hifto-

ddftg

qmc-

ti critica V. T. lib. L. c. ig: breviter adde-

um

mus. Obfervat igitur Juftni prejudici-

mena

um de perfidia Judzorum in adulteratio-

neSacri codicis exeo tantum natum,quod

ilfeet

onfit

unicam LXX interpretationem pro Scri-

)ïe&a !

ptura receperit, minimevero ex eo, quod

rem ipfam examinaffet ; Judzos Aquile

oradt

verfionem magnifeciffe, Juftinum autem

yop

quoties noyam illam verfionemcumL XX

d.

interpretatione, non convenire.viderit,

af

at

corruptz Scriprurz reos Judzos dixiffe ;

Jufnum hanc litem ,an judzi facros.co-

epe

anad l

dices corruperint , dirimere non potuiffe

propter ipfiusin lingua Hebraica imperi-

nf Ó

Try-

ii ]i

xx';a,x'n , -emiiïötüqn.le' ii dialogo'cum

na

pho-

83 ) so ( $6*

X

/

hone fécus quam par fuerit, Scripture

autoritatem protuliffe; nullum effe Ifaaci

46

mail

Voffiiargumentum, quod Juftinus fefe lu-

dibrio expofuiffet, fi falfo res illas 'rypho-

tüteu

pore

ni expofuiffet, cum facile refponderi pof-

fit,Juftinum cum Tryphone difputantem

dam

multa adverfus Judzos zelo potius ingen-

pro)

tireligionis Chriftianz

quam-exacta S'c;ri-'

e.xipr.

prurzfcientia proculiffe.

Wur,

Html

XX. Nicolaus de Lira, cum obfervaf-

fet, apud Auguftinum & Caffiodorum le-

g

ai: Dominus regnavit a [rguo, füfpicatur,

Iophg

verba « Jiguo tranffumta efle ex verfione

UtC(m

DT

'Theodotionis vel Symmachi, quod etiam

Pelbartus repetit. Verum in Symmachi

fims

verfione verbaillalecta non fuiffe , fuperi-

Q

us ex "Theodoreto cognovimus. Quo-

tun|

modo autem "T heodotion verba hxc Da-

Dj

-

vidisreddiderit, non conftat. .. Andradi-

Qfv

usapud Calovium Critic. Sacr. p. 421. ver-

LT

bazzov8 £óAain Grezca illa editione lecta

fplor

fuiffe fufpicatur, quz xc»; appellari folet.

Udæoj

Idque haud improbabile videtur, nam edi-

nj

tionem illam xo»; pro locis & temporibus,

tütem

& pro voluntate Scriptorum Veterum

gulare

corruptam fuiffe, Hieronymus in epiftola

NüCe

ad Sunniam & Fretelam teftatur. Unde

CDe

áutem in ejusmodi corrupta exemplaria

ited

verba d7

"

£^« irrepferint,, jam difpicien-

thipla

dämfi*e;iu

XXI.

.;mä à

458)31(3&3«

Qu

-XXI.. Samuel Petitus variar. lection. c.

Tasd

28.exiftimata LXX. Interpretibus Ptolo-

lol

mzi Lagidz & Philadelphi zvo folum Pen-

p

tateuchum, reliquos autem Herodis tern-

m

f

r p

pore in gratiam Helleniftarum a quibus-

Antem

- dam Effenorum fecteaddictis & Herodem

Ia

pro Metfia habentibus vérfos fuiffe , idque

1N

ex ipfo noftro dicto Davidico probare ni-

üur. Refert enim, enccoenia templi ab

fety

jj«

;

. Herode inftaurati incidiffe in natalem re-

um le

gni ejus, & eodem die Feftum quoque Xy-

(Catl,

lophoriorum fuiffe celebrarum, Effenos

fíone

autem illos interpretes bonz fpei plenos

etiam

ob inftauratum ab Herode templum exi-

d-

ftimaffe, quod ab inftaurato hoc templo

u-

- ejusque encoeniis DEI imperium firma-

tum fuerit; ideoque ad verba Davidis :

Qr

[æïc Jt

Dominus regnavit,addidiffe hocgloffema:

ndrad'x-

«6 7Àv ÉUA«v , ut tempus firmati a DEO

)

régni circumfcriberent a folennitate Xy-

n j

lophoriorum , quz illo tempore adhuc in

Judeorum oculic verfabatur, cum Pfàl-

j f

am «*

mum hunc Davidis verterent,Chriftianos

autem pluralem &v £óAs» mutaffe in fin-

yoribià

etetit

gularem z8 £^&, ut dictum hocad Chrifti

erucem accominodarent. At multa in

g

f

Ün

Ü

hac Peniti fententia occurrünt; de quibus

jure dubicari poffic.

Dubium enim eft,

pl

aníolus Peritateuchus a LXX interpreti-

þicicn'

ID .2vo

bus & reliqui libri Herodis demu

p

trgnsg

æs ) 3 ( &

translati faüerint, qua. de. re Plurimum

[- d.

.Ecclefiaftes: ;

Reverendus. .. Ulmenfis

T52

Dn..M. Johannes FPrikius, in doctiffi-

textü

mis ad Biblia Greca 1697.. Lipfiee excufa

piffeii

prolegomenis videri poterit. . Magis du-

mept;

bium, fi Herodis zetate talis verfio facta eft;

qUo]

an. Interpretes illi fuerint Effeni quidam

buerj

Herodem. pro Meffia venditantes. Ea

üm

autem, quz ad dictum noftrum de Xylo-

NT

phoriorumfefto Petitus differit, tamlon-

ideöqï

ge funt petita; ut Stephanus le Moyne in

N

not. ad epiftol. Polycarpi:p. 489. ftatuat,

Tünt r

cu

*

m

j

»

m eruditione infanire, qui talia orbi-liü'-;'

terato obtrudere non verentur. -

i

"-

;

$

$

Often

.. XXII. Ipfe igiturle Moynealiam

1

1 ngre—

of

ditur viam... Conjicit enim ,in. feculo 2

üïe,qx

multosfuiífe codices, qui Hebraicum tex-

D. [

tum Gracis characteribus exprefferunt;&

fiil

imprimis Pfalmorum librum;qui ab omni-

fite

bus vulgo terebatur.

Cum vero in Pfal-:

'[eX['[]m

mis legeretur: :«5 70 mm Greeca exene

d g

plariaitalegifle fufpicatur: KVe(S« gaAzx

i(m, fi

péec5 eum vero,qui verba hec græch.ihä

mj

terpretari voluit, hunc fenfum inde for-

ICI'W e

malíle: K/e(G &eiAevev dzro 78 £ÓAs,cum:

Bellius

credidit uces idem. effe ac.vyro. o Zigno, etfi

l0ad

illud uéec potius expreffum . fuerit ex tND;

P0v

&

quod durationem infinitam, :zternam &

Overt

interminabilem fignificat.-.- Haric autem

Hbn:

ven-

igïägïä,tgïiqngmchf ifüanoszelo fer

L

te5,.

j L]ïiut(

*ää)gg(ää*ä-

i

te$, cum palato ipforum admodum füpe-

fa.

ret, avidexarri—puiü'e j illamque ut veram &

odl

textui Congruam urgere & adftruere cce-

? eycul

piffe fcribic, quamvis Hebrei eandem vt

as d

ineptam & a textu alienam eódem fervore,

fidud.

quoillis obtrudebatur, repudiare non eru-

buerint.

quidam

Sed memoria virum doctiffi-

w H

mum fefellit.

Namin textu Hebraico di-

A

&i noftri neque tNID. ne

que Xv5 legitur,

tartide

ideoque etiam in illis co

dicibus, qui He-

oytt j

braicum textum Grecis lireris expreffe-

fatuts

runt, nullum udecfingendum hic videtur.

.artil

$. XXIII. Hugonis Grortii fententia eft:

fortenonnuli

e "

0s pro voce 57 legiffe vym

l

h l

.. & pofteautra

mque vocem conjunctam fu-

volQ .

1ffe, quafi David dixiffec : Doizznzs regna-

xn x

vita /igmo. — Sed Calovius nofter in Bibliis

j

fuisilluftratis Tom. i. p. 167. recte monet,

r

- forte Grotianum folvi per noz forte, teque

ab.

pi

textum facrum ex conjecturisjudicandum

J

cacit

.effe. .z enim,inquit, confe&uris induleen-

WM*

| um, quid non excogitari denique poterit in

e

textu facro, prout alius alio ad fuetudlo fe-

gfæc

f

jndt

Viciore ingenio ef! ?* quod etiam contra A-.

VU/MCW'

- gellium Acernenfem E

pifcopum, qui in

jj

- fuoad Pálmos Commentarto fofpicatur,

- pro vocula FN quee in dicto noftro Davidi-

t ,eXLI'NV

ermam

C€o.verbo *5 ftatim fubjungitur, olim in

. Hebraicis quibusdam libris lectum fuiffe-

XX.

;f

(

| j(?"qu'()fi ügnificatligqum, ideoque L

In-

88 ) 34 ( 865

interpretes vertiffe 4 Jigno ; deinde cum

bir T

inaliis codicibus lectio ufitata reperiretur,

(uoc

utramque vocem cum figno diverfz lecti-

Tero

onis pofitam fuiffe, quo fublato a pofterio-

dICHF |

xibus quid eo fignificaretur ignaris reman-

fiffe utramque lectionem in Latinis Gre-

geniin

cisque codicibus : Domnus regnavita

mmqw

Jigno , etenim correxit,&c. Poftremo vo-

UET

cem ligni fublatam effe a quopiam, qui vi-

iie

derat in Hebraicis fui temporis codicibus

Iu

eamnonhaberi. Verum hecomnia gra-

Cob;E

tis dicuntur, nec ulla veri fpecie probari

n fj

I$

oteft, quod in nonnullis codicibus pro

m

tN lectum fuerit qy quod LXX. Interpre-

T

xestalem habuerint, quod poftea utraque

Dj

vocula vel cum figno varis lectionis vel fi-

LU

netali figno retenta , & tandem vox ligni

z

-

lc'.W,

iterum expuncla fuerit.

Multo minus

fillm

autem tolerari poteft Salmeronis in-

ventio, qui dicit, quod prius.poft illa ver-

!ty) It

UT

ba : dicite im. Gentibus , quia Dominus ve-

gnavit,pofita fuerit vocula vy que lignum

(!e q

g,

denotat, fed poftea he du litere in alias

duas r*N mutatze fuerint, que fignificant

AF 005 $t

gïffg 1j

certe velezenim,quam vocem fic mutatam

"U0fjp

cum confequentibus verbis conjunctam

eun

fuiffe exiftimat, unde in Pfalmo hocftatim

Tl

fequitur :

etenim correxit orbem terre.

Ti

Nam neque particula 7N cerze vel etenim

yer-

Hgnificat;, necin ullo codice Hebraico

"eaddlt

: bis

EM |

de qut.

bis Dominus Tegnavit. fubjuncta Iegitür

ernretit

xfe ld

Quod Lorinusad h. l. animadvertens Sal-

meroni particulam s in animo fuiffe ju-

1

po&erie |

dicat, cum ifta fcriberet.

à

ioTerntt-

— XXIV. Nobis certum eft, vocem li-

;IliS Gfæ'

eni in Hebraico dicti noftri textu lectàm

-egnavi:a

nunquam fuiffeideoque nec expungi, nec

femoyo-

in aliam vocem five per Judzorum fraudes

n qm [

five Scribarum & 'Typographorum erro-

codidblli

remutaripotuiffe. Verifimilior nobis Ja-

mg

cobi Fabri Stapulenfis eft fententia, quam

s probi

in fuis ad quintuplex Pfülterium fcholiis

ipus pf

fol. 141 his verbis exprimit : 72 Pfa/odia

yterpre

Romana legitur : dicite in natiombus, quia

Wttque

j r

Dominus vegnavit a Lgno. Verum, etf

nonmutetur intelligentia, quam[amdli zuze -

xv

Jexere,bec tamen particula a liguo non de

p

. fülffantia & integritate verfüs putanda eff,

yons T

nam neque inmoffra ( V ulgatam intelligit )

yclue

neque in Hebrea tralatione babetur , ne-

i

que ut munc pafgm babetur , Grece de-

uzig

gitur , fed dumtaxat : $i ó Kée(B &Baci-

« inil

Aevce , quoniam Dorminus regnavit,i.e. ve-

? f,gnificäüï

giagubernatione direxit,[ed pro pia adicugus

" gU

devotione parapbraflicos adjeda creditur.

coni""&am

Ad eundem modum Augutftinus Juftinia-

hod

nus, Epifcopus Nebienfis, in fuo Pfülterio

j i

octaplo notavit, verba z Z;rmo non effe de

Hebraica veritate, fed Chriftiana devotio-

!

b

r

ZH

neaddita,

h

C a

XXV,.

493 36 098«

. €,XXV. Nimirum ut Balthafar Corde-

[

/!

r

rius in fuis annotationibus,quibusPatrum.

in Pfalmos catenam illuftravit 'Tom. II.

It

pi^

;

M

P?8

.969. obfervavit, eumin verfione Scri-

)t

ure morem Veteres tenuiife , ut pauca

il

obiter intercaslarent,que perfpicuitati my-

[

fteriorum infervirent, quemadmodum

enl

étiam Jonathan & Onkelos, qui legem &

[

i

LE

Prophetas in Chaldaicam linguam tranftu-

lerunt, ad locos obfcuriores illuftrandos

&t

ven)

nonnulla de fuo interpofuerunt , para-

i

10f

phraftarum potius officio fungentes ,

quam nudam verfionem exhibentes. INe-

. dery

at

que tamenopus eft, ut hecverba ab In-

terprete quodam in verfione Pfalterii ad-

Wtgt

tj

J

dita arbitremur ; fieriid etiam ab aliüis ex

pia devotione potuit.

l6 C

füm .

. XXVI. Gerte nobis admodum pro-

babile videtur, quod Nicolaus Fullerus in

usj

fuis mifcellaneis libr. IIL c.:3. afferit, nem-

Quod

.pequod primum pius quidam lector ver-

Chry]

ba a Zigno in ora libri fui e regione veluti

lm

Emil« appofuerit, poftea hanc annota-

L

URGyy

üunculam cum pluribus arrideret, in

r

ipfum contextum translatam fuiffe. Ean-

dem opinionem fovet Ludovicus Ferran-

Clr v

dusin libro Pfalmorum, quem cum argu-

Wfit

mentis, paraphrafi & annotationibus fuis

iil

ll

didit pag. 777y. Cum enim obfervaffet,

E

Juftinum Martyrem & alios quosdam ve-

ad ePl

teres

EOPICS

Cort

teres,SCriptor.es legere : Dominus regua-

SPacrum

vt d [igno, fübjungit : fedea Jeciio, quam a

Ton.]

Ltextu Hebreo, Vulgata, ! beodoro Herackeo-

neSc

, T beodoreto & citato apud ipfum yymma-

€bo, Euthymio ac Greeco Corderii Paraphra-

ut pit

ytacim

ffeirr epf/fg "mquedam exemplaria videtur

dmodut

T

ex mavgme , ad cujus oram docfor aliquis

legom i

Jibliniorem . fenfimn attendens. fevipferat ,

; t

per modum febolii : a bgno.. Simile quid

piundos

acciditinloco Deut. XXIIX,66. Namad

verba : videbunt vitam füam pendentem ,

h para-

5

nonnulli ex pia quadam devotione addi-

Fgente

(

*

es.

derunt : 77 Zgno, ut Chrifti in ligno pen-

] ab Ill'

dentis memoriam aliis inculcarent, quam

interpolationem Fauftus Manichzus ca-

Mu

tholicis exprobrat apud Auguftinum lib.

) du et

16. contra Fauftum c. s. quod additamen-

"

tum etiam Gracis quibusdam exemplari-

dum pf*

bus infercum fuiffe, ex eo colligere licet,

quod in oratione de S. Stephano , quze

E'Tit ! d

Chryfoftomo tribui folet, verba illa hunc

edor

in modum allegentur

oNec9e Qv Cv

ycant

Uj« xeepseta£eviy &zri EUAe , 1. e. Videbitis vi-

tam veflram pendentem in ligno.

dCl'eta ;

ffe

. . XXVIL Si occafionem inquiramus,

cur verba z Zzgno a quopiam , quisquis ille

(5 Femü'

rtu

fuerit, margini primum allita & pottea ab

cum ?

alis in ipfüm textum translata fuerint,

yibis

Eduardus. Bernardus in annotationibus

sun"

ad epiftolam Barnabz füfpicatur , ex Bár-

t

3

naæ

«$3)38(59x

nabe epiftola heec vérba Tuftini evo Greg-

hira

cis quibusdam Pfalteriis addita fuiíle. Dar-

linac

nabas enim in fua epiítola c. 8. p. 49. dicit:

Tora

5j (daiNein T8 "Ino8 $zi TO EU r eg m u-

Q0np

fà a ligno. Et facile fane fieri potuit , ut

que.

aliquis verba Pfalmi XCVI.legens : à Ki-

legan

g iBatoiAevre, recordatus verborum Bar-

pros

nabx marginiaffcripferit: 2ziv2 £óAe vel

Cipit.

cm) £0^e. Facilius omnino creditu hoc

ilegu

eft , quam quod Pezron in tractatu fupra

£t

allegato ex hoc Barnabz loco evincere co-

Quiq

natur, nempe Judzos verbag Zgzo e Pfal-

ffO]ä p

terioexpunxiffe. Negaeri mom po[fe,;ait,

itdià

quin fub imitium Ecclefte verba bec m Bibls-

25 ad bec Pfalf-

deïe'Ri

2 leifafueriut, cum Barnab

Vitiory

miverba alludat,cum ait : REGNUM 7E-

iA

SU IN LIGNO. . Atunde conftat Pezro-

Thà

nio, quod Barnabas ad verba Pfalmi refpe-

xerit, cum 1fta fcripfit ?

Nulla hic certe

Doter

N

apud Barnabam vel Davidis vel Pfalterii

mentiooccurrit. |Quin etiam fi Barnabas

le C

tyidi

ille, qui epiftole hojusauctor eft, exprelffe

fcripfiffet, Davidem in Pfalterio dicere :

Oplstr

As

Dominus regnavit a ligno, nondum tamen.

0l

hujus Barnabze autoritate. evinci poffet,

4 Q

fs f

uod fub initium Ecclefie hec verba in

Pfalterio lecta fuerint.

Notum enim eft,

lo

q Jüs

epiftole illiusautorem, quisquis fuerit, in

allegandis Scripturis non accuratum effe.

uam()l

Büttüsc

Sane quz c. 7.'huius epiftole de

fputo in

P olaü(m

hir,curf

;5628)39(86)9—

oCm.

hircum emiffarium jaciendo, nec non de

e. D

lana coccinea circaejus caput ponenda me-

9. d

morantur , cum Levitico Mofàico minus

UYT

congruunt.

Xuit, u

Capite 12 hujus epiftolze ea,

que Jef. XLV,1. de Cyro dicta funt, itaal-

T

legantur, quafi de Chrifto dicta effent, &

rumbi

pro Koóee Kugie legitur. . Eodem Barnabze

YTL

capite quaedam tanquam a Prophera dicta

vt o

allegantur, que in nullo Prophetarum le-

aulipt

guntur, ut alia exempla taceamus. . Ne-

1Cere Q

quaquam igitur Pezron ex Barnabz epi-

"TE

ftola probare poterit, quod verba 2 Zgzo

] ä,:üi[,

in dicto noftro Davidico genuina fint, qua

n Db

dereRichardus Simonius in novis obíer-

« l

vationibus ad textum & verfiones Novi

t

"Teftamenti c. 1. p.1o. & feq. &a me edita

x

"Theologia Barnabz the

,

[8.& fgq. vide;'i

j p*

poterunt.

Tic t

XXIIX. Etfi autem locus hic Barna-

f

ElP

bz& occafionem dare potuerit oraculum

b

Davidicum verbis 4 /igzo interpolandi,

es(Pïel Y

opustamen non eft,.ut eo usque defcen-

od

"

damus. Nequeetiam fatis conftat,an epi«

jm at

ftola, quz Barnabz tribuitur , Juftini fcri-

pus fit antiquior, cujus etate verba hzc

- vartt/

nonnullis Pfalterii dictis jam inferta fuiífe,

j enume

ex ejus Dialogo cum 'Tryphone conftat.

1 fuef!ïrm

Quamobrem exiftimamus , infcriptionem

jme

potius crucis Dominice occafionem inter-

2

uo/

ebuiffe, cuin in illa JEfus'

Pälgtioni huicpr

hii

4

Nazarenug

/

debucae.

Nazarenus expreffe Rex Judzorum ap-

gent

ellatusfuerit. Accedit, quod alter latro- ' -

cud

num Chriftum ro:

(

3

?

avit, ut regnum fuum

faig

Wi

ingreffusipfius memor eflet. INon thro-

X

num regalem videbat latro, fed crucem;

b

n

non purpuram, fed corpus effufo fanguine

pret

purpuratum ; noníceptrum, fed clavos;

düth

non coronam nifi forte fpineam ; nullum:

Equi

fateliitium, quam turbam cavillantium,&

Uütor

tamen Chriftum in cruce regnare videbat,

fei

talenque Dominum agnofcebat, qui &

O

ipferegnum fuum ingreffurus effet, & aliis

Fcce

regni felicitatem. & beneficia. difpenfare

(tmel

polfet. — Nihil etiam frequentiusin Sacris

Qdici

Scriptoribus occurrit, quam quod re-

T g

gnum fuper humeros pofitum, cujus Efaias

Amer

Cap. IX, 6. meminit, de cruce Chrifti in-

tit M

terpretantur, qua occafione nofinulli de:

Tilenti

ligneis Regum fceptris prolixe dilferunt.

At

Hfuc fpeétant etiam miracula , qux in Re-

tram

gis hujJusmorte contigerunt, eumque a

quef

ligno regnare demonftrarunt, /| . Haec igi-

A'fm

tur omnia cum pius quidam lector expen-

arwm

deret, & fimul confideraret, in Pfalmo

[

elgou

XCVI. agi de pomoeriis regni Chrifti in

d q

univerfas gentes proferendis, facile per-

fem (

motus fuit,ut verbis, Domnus reguavit,

"üter

in margine aflcriberet : 2 Zigno, ut indica-

Vr

ret, quod Chriftus vel in ipfa cruce regna-

n

verit, & acruce ejus regnum in omnes

N

gentes

$9) 41( 82?:- |

m .

gentes inchoaverit, & a cruce feufermone

r

crucis, h. e. Evangelio tanq

uamfceptro re-

$

f

gnigentes fubactz fuerint.

X

XXIX. Non incommoda eft h»c v

Es

n d

C

borum: Dominus regnavit a Ligno inter-

mguim

pretatio. Attamen verba z Zigtro tanquam

C

authentica nobis obtrudi non patimur.

nulut.

Equidem Bartholomzus Botta Ecclefize

qum d

autoritatem crepat, eamque hacin reerra-

vt

re pofe negat.

Et Morinus in füis exer-

;qi

citationibus biblicis pag. 160. afferit, quod

x i

Ecclefia füpremam aütoritatem huicaddi-

fpenlit

tamento conferat, licec in publicis ipfius

codicibus non amplius reperiatur. Ve-

nficm

w

rum unde probare poterit Botta;Ecclefi-

.amerrarenon poffe? Unde probare pote-

u

ht

rit Morinus, quod Ecclefia huic addita-

mll .

mento fupremam auctoritatem dederit?

jferut

Certe ipfe Morinus fatetur , quod Fcclefia

iM

utramquelectionem approbet, tam eaim,

quz firmiffimum pro crucifixione Chrifti

um

Hacf

argumentum przbet, quam eam , qux vim

argumenti omnem concutit &frangit. Si

orespe

i P

ergo utramque lectionem Ecclefia appro-

bat, quomodo alteri fupremam auctorita-

Qyifid

tem dare poteft? Ceterum ifta Morini

acie p

qnp^

fententia ipfi Romanz Ecclefiz admodum

injuriofa eft, cum ejusmodilectiones a Ro-

yert

mana Ecclefia approbari dicit, quz firmifz

nz argumenta elu-

j g

Hma Reli gionis Chriftia

dunt

5

: ggnm

Me

"

c':eää) 42 (803-.

dunt & emanibus noftris excutiunt, ea, ^

fuur

t

quz a Prophetis fcripta funt, refecando &

pota

fupprimendo.

Cujus generis lectionem

hanc ipfam effe putat, que verba 2 Zgnoin

n

Dim

dicto noftro Davidico omittit.. . Cui fen-

tentie Simeon de Muis in aílertione He-

gor

nem

braiceveritatis contra exercitationesMo-.

nem

rini p.204. opponit, quod Vulgata verfio

ts

à Synodo Tridentina approbata in dicto .

hoc Davidico eam lect!onem fequatur,

tyol

Qlet

quejuxta Morinum firmiffima religionis

Chriftianeargumenta eludit, & ex mani-

*tfa j

busnoftris excutit.

Id vero Ecclefizc ma-

dicer

Yuct

gno dedecorieffe arbitratur , cum talis le-

&tio, que validum fidei propagandae argu-

at

Ql

mentum Chriftianis eripit, minime ap-

probanda , fed vel damnanda vel faltem

pad

Tex

fupplenda & corrigenda videatur. Nihilo- -

b

minus Morinifententiam tuetur ac defen-.

fpes

m

dit Natalis Alexander hiftor. ecclef. fec.II.

p.717.fed nolumus huic Cadmsorum fra-.

hrj

X

trum pugnz nos diutius immifcere.

XXX. Quemadmodum autem eorum

LT

tl

fententiam approbare non poffumus, qui

verbaa Zgo pro authenticis venditant :

]tob;

itamulto minus eos tolerandos judicamus,

&Tmc

qui additamento hoc ad palliandos erro--

resfuosabutuntur.

Nonnulli enim ver-

minah

ba hecita explicant , quafi Chriftus ligno.-

Qtte|

crucis vel paffione & mortefua regnum

V.

Qub

l

. fuum.

4;5(*?*8 )43( 86)3"

[nt, e&, d

Ea r

t unde Michael Ayguanus

andod

in fuis ad Pfalmos commentariis ad h.1.an-

Yonen ,

notat, quod Chriftus merito paffionis fuze

igmi

in refurrectione regnum acceperit. E-

nimvero Chriftus paflione fua regnandi

u fer

oneHe

gloriam fibihaud meruit, etfi per paffio-

o

[ex

U

nem ingloriam in

reftus & poft exaltatio-

nem inligno ad immenfam gloriam exal-

vt

m ácdo

tatus fuerit. Unde Juftinus Martyr in

8pologia prima, qu:e vulgo fecunda dici

t

folet, p. go. aílerit, quod in aliqua prophe-

eh'gion'gs

tia Spirirus Prophecicus per Davidem in-

X If

( m

dicet, 7: /.45702 TO Ó govow d ivey (datciNeónes 0

Xeisóc, Chriffum poff crucis füpplicium re-

ulisle

gnaturum ,quam Davidis Prophetiam ex

g

u

dicto noftro depromit, quod hoc loco

paulo aliter quam in d?alogo cumTrypho-

] Drem

Nitl

ne adducit, nempe hunc in modum: e-

QQeca Olocay & vóie &Qveow , 6 KUpi(By. dGxc-

( d

Aevcev dzrà 38 ZUAa , letentur in gentibus ,

L fecl

Dominusregnavit a Lgno.

»fum.fm'

XXXI. Abutuntur etiam verbis Dor-

(2

Qus regnavit a ligno,qui ea ad crucis ado-

5 egnut

rationem trahunt. Quam ob rem non

[us, (

probanda funt illa EphremiSyri, cum in

;nditant :

fermone de cruce Domini ait : Deomnus

dicim

vegnavit a ligno, creatura letatur, crux do-

jos t

munatur , quam ommes adorantgentes, nifi

nim VEI'

forte figurato fermone per crucem ipfum

us 1

Davidin Pfalmo

CruCigXL;zn ivntellexe-rit.

)

fuum

XCVL

—07898) 44 ( 8€8-

XCVI.non lignum, fed Jehovam adorari

oy

cupit, NequeApoftoli, cum inter gen-

- tiof

tes Chriftum regnareannunciaverunt, vel

n

'l' nor

ipficrucem adoraffe , vel aliis adorandum

propofuiffeleguntur. Nam quod Maffe-

Tüer

jus, Oforius, Jarricus & alii rerum Indica-

qui

rum Scriptores referunt, Thomam Apo-

Ts

ftolum, cum apud Indos reBigionem Chri-

fole

ftianam inveheret , lapideum quoddam

Jter

crucis fignum in tumulo quodam confti-

tutum adoraffe, eoque DEI propitiandi X

ls

dor

fuirecolligendi gratia fecedere folitum fu-

Ceruy

iffe,& fignum illud poftea Thomz fangui-

ne, cuma barbaris mactaretur , refperfum

Yab

$ul

fuiffe,illamqueipfam crucem fanguine ad-

m

huctinctam A. C.1548.apud. Malabares cis

p

Gangem a Lufitanis repertam fuiffe,igno-

us characteribus infcriptam, qui adhibitis

p

lim

de BrachmanumIndorum genere duobus

B

doctiffimis interpretibus intellecti fuerint

lo

1otum Thomz martyrium continere, &

DI

llud nomipnatim, quod hic Chrifti famu-

lus inter crucisillius adorationem & ofcu-

eDete

dtej

Ja cecideric, meras olet fabulas difcuffas a

Dallzolib. z. deobject. religiofi cultus c. 6«

nt (

Pfily

XXXII. Sed nunc omiífo tandem illo

etei

additamento pauca tantum de genuinis

Davidis verbis obfervamus , qui in genti-

lm

/ p ids

bus Domini regnum promulgari jubet.

Et ille quidein, qui regnare dicitur , eft Je-

jog |

hov?h,

$98) 45 (Sæ

adotym

hovah, decujus nominis origine, fienificas

RE

tlone,le&wne aliisque huc fge&annbuq

unt,wl

nuuc prolixe agere inftituu noftri ratio

andun *

non patitur. -

- Jllud tantum notamus , no-

1 Mif

tnen hoc "*1*1* quod Áretius Felinus, fea,

Indi

qui fübillonominelatet, Martinus Buce-

m p

rus per Autophyes in Plülterio fuo reddere

m

folet, nonnunquam n facro codicefpecia-

uoddam

hter Fio DEI teibui,

ui eft Vir Jehova,

conft-

iandid

Jerem: XXIIL 6. Echic ipfeeft, quiin di-

&o noftro regnare dicitur, unde etiam Bu-

tU i

cerus paulo anre nominatus ad hzc Palee

Emgw

verba: Dicire in gentibus, /*zzchlyyvs re-

per(um

guat,iftaannotat:. Decimus verfas ipfifF-

nead

qmum evangelzum babet.

Per Chrifdum

us U

enim Regnam DElvere demum mundo con-

fojgt

tigit.

Quamobrem etiam. Dn. D. Seba-

dub

ftianus Schmidius Pfalmum hunc 96. inter

Qoo0U

propheticos Pfalmos de Meffia agentes re-

; fueti

ferre minime dubitavit.

Agnovit & Sy-

yett,

rus interpres hunc Pfalmum de Chrifto

( farti

agere, ideoquein tirulo hunc Pfalmum di-

&ocu

citeffe Prophntmm de Chrifto & vocatio-

Bul

ne gentium. Accedit, quod & Kimchi

Jcusea

Pfalmos a 95. usque ad :ot. ad dies Meffie

ndemïl

pertinereagnofcat. Et quantumin fpecie

efuli

Pfalmum no&rum 96.attinet,eum Hebrei

quidam de fucuroeffe feu ad Meffiz tem-

ji J*

pora pertinere, ex eocolligunt, quod &

r,eü

fub

hoVähæ

POPT

fubinitium Pfalmi cantici novi mentio in-

dicit

jiciatur, & in ultimo verfu dicatur: gzom-

"b

IT

am venit judicare terram, utSimeonde

Pflq

Muis in fuis ad Pfalmos commentatiis P-

Quibi

569. obfervavit.

XXXIII. Jactabant.

fe imperii fui am-

.

aCcet

tia fua

plitudine Monarchz Affyrii, poten

peria

Quin

fuperbiebant Reges /Egyptii, aliiquequi

imperii fui fimbrias late extendebant, fed

Cïlpt

Quilg

David a Spiritu S. illuftratus ad verum

lero

Monarcham, qui folus fupremum totius

Pilm

orbis dominatum tenet, ac imprimis ad

Dominum Mefliam e ftirpe fua oriturum,

iruzy,;

oculos animi fui dirigit, quem Diis ac ido-

Em

Tffg.

lisgentiumgraviter opponit. - Etfi enim.

idola illa magni a fuis cultoribus fierent,

Dixijfe

David tamen illa v. s. nihili duxerat, &

li,

nuncinter gentes dici cupit, quod Domi-

?infj

d Cnir

nusregnet, ut qui hactenus idolis fervie-

rant, Meíliam in pofterum Regem fuum

Ütiftegt

at: D

agnofcant. INonÍíolumautem idolis gen-

tium, fed ipfi quoque diabolo, qui per1do-

2 QUm

L

lolatriam inter gentes regnaverat hacte-

ff

nus, David huncDominum opponit, cu-

It, Jerz

jusregnuminter gentes predicari poftu-

100jto

frch.]

la. Recte igitur Bellarminus. "T om. V.

Oper. qui commentaria in Pfalmos com-

as

plectitur p. 7292 antea. diabolus regnabat

d Chr

per errores idololatrie. — Sed. goffquam

r 8]105

princeps mumdi ejedus foras , Chriffus ve-

Q'ütc

gnare capit.

XXXIV.

492)47 (06-

.XXXIV. jehovam igitur regnate

oj

* qzmwir

dicit Pfaltes, & inter. gentes dici cupit

ymeond

]?5nfr que verba etiam occurrunt

:

Tioris]

Píalm. XCIII. 1: XCVIL 1. XCIX, 1. In

quibuslocis perindeut in noftro propter

TE

accentus radix 172 duplici 7 notatum re-

venti u

peritur. Regnum autem hujus Domirti

quantum attinet, de eo varia paffim in

jimegi

ïbäü[; :

Scripturis propheticis oracula occurrunt,

d Ym

qualia funt, cum David dicit 2ebovam ba-

ym t

bere vreguum,d» mter gentes. dominari,

Palm. XXIL 29.. Dominum e[fe Bezem con-

yrin d

ytiurtm,

'

f'itusum m monte (ancfo Siouzs , fruffra ad-

verfus bocreguum fremenibus bofHibus, e

jic 100

at

"vito conatu tumultuantibus vf. TL 1. feq.

Dixiffe Domimun Domino fuo : fedea dex-

U5 heteüï;

p

iriymess,donec boffes tui feabello pedum tuo-

rüm fubffernautur, Pf. CX, 1. cum Zachari-

JodDOUI]l'

ascanit, Domimum vegem futurum

feper

yis f

onines terras, Zagh. XIV, 9. cum ]

efaias

em J

ait: Dominus eff rex noffer, Je: XXXIII,

jdols t

22.cum Jeremias germen Devidi excitan-

ype

j

[

,

dum taunquem juflffmum Regem introdu-

g

Donifi d

cit, Jerem. XXIII, s. cum Micha przdicit,

Deominum futurum Regem in monte Sion,

yi p

Mich.IV, . ut alia hujusmodi oracula ta«

"'oft.

ceamus. Ettotaquidem tractatio dere-

mos COIH'

7 MW!

gio Chrifti officio huc pertinec, dequoin-

ter alios B. Dn. D. Johannes Schmidius

Mqtmm

.Arigem.;cm;cgüs quondam "Phe

ologus

'quag'

-

*

E08^ 48 ( 86

quatuor Diiputationibus egit , quamm

quoA

prima regnum Chriffiin genere, altera. ve-

] vaticir

gnum polentie, tertia regnum gratie , &

julese

lutem

quarta denique regnum glorie expendit,

fed brevita

s L]

mus.

;

tis ftudio ad reliqua fe;&inï-f

*

XX

OXXXV. V

ult ergo David hoc Dommx

gelil p

regoum in orbe terrarum promulcari.

füerini

Dicite, mquit,m genubus : Dominus vegnat.

fettes

Si Mufculum audiamus, David profelytos

lebtnt

EPT

compellare his verbis voluit, qui poft ado-

rationem Domini Hierofolymis factamad

mllldüi

fuareverfiin regionibus fuis dicere debe-

t gen

bant, Deum in regno fude regnare. — Si-

Wi ]

meon de Muis exiftimat, quod David ora-

E

tionem fuam direxerit velad Ifraelitas vel

ol

ad illos populos, qui primié gentibus DEI

&5 v

potentiam & gloriam cognoverunt & a-

.| r

gnitam coluerunt, ut vifa & co

o

enita alis

] Qumeni

referant, eosque verbo & exeimpjo ad DE

Tinesre

cuitum excitent. — INobis videcur Spiritus

m g

Sanctus Apoftolos alloqui aliosque Evane

T toloit.

geliftas, qui per evangelii przeconium ubi«

Qümfoi

queterrarum fegnum Chrifti populis in-

— Cleflamc

tnare debebant, ut Eccleía DEO ex

] am&;

omnibus gentibus colligeretur & amplifi-

- ] 'ipti

caretur. Quaratione & Chriftus jamjam

Vüm.

in coelumafcendens A poftolos in univer-

Tintl)o

fum orbem ire & evangelium omni crea-

lty nuf

.de

.m;? predicari juffit, Marci XVI, is.

-

quo

/ Ditjs d

-

PC

quarum

quo Apoftolorum preconio etiam Jefaiag

]tera r

vaticinatus eft: quam fpeciof£. zn montibus

yitit,

pedesevangelizantium, amunciantium [a«

expendt

Jutem c Sumi dicentium :Deus tuus regnat,

Jef: LL 7.

Y

] fe&inf-

XXXVI. Et

fi

ivero Apö&oli .hoc VEvanJ

c Dini

gelii preconium in Judza aufpicari juffi

ormulpyi

fuerint,in eatamen non fubfiftere, fed ad

gentes pergere & illis quoque dicere de-

nurgnit

lts

bebant: Dominusregnat. Id David indi-

oft «t

cat; cumait: Dicztezngentibus.

Hactenus

fä&ürïl*ad

in Juda Deus cognitus fuerat, fednunc et-

i debq-

iam gentibus regnum DEI predicandum

ye 9

erat. Nulla hicgentium regio excipitur.

widort -

etiam barbararum & a Judee finibus re-

x VC

motiífimarum, quo vel Apoftolorum pe-.

dbasH. -

'des vel fonus evangelii ab ipfis przedicati

pertingere non debuiffet. " Quemadmo-

m

.gnita qi

dum enimex intentione DEIomnes ho-

minesregni hujus fubditi effe debent : ita.

)o lUa

x t

etiam omnibus hoc regnum annunciari

voluit.

Quod mandatum Dei obferva-

qie D* :

n

'

tum fuiffe ex Apoftolorum fcriptis & Ec-

defiiftica hiftoria elucefcit. Ceterum,

,

gpllüSm*

pgot-

cum & in dicto noftro davidico & in aliis

Ícripturzlocis regnum Meffiz toties pre-

& amRhn' :

us j

dictum effet, & Apoftoli in gentibus dice-

rent Dominum regnare, hinczvo apofto-

g unit

æ-

lico paffim per torum orientem rumor va-

nibus

VI ] ls.

x. Tudaorum fi

*

j

j; & ;

gamis eü,gueudam g

Z

D

pro-

338*)50(803«

profectum orbis terrarum imperio p poti-

hovat

turum. EtjJofephus quidem Labr. Viï de

35

m oÀo0À

Va

bælïo]ud C

el 3t- pag. 9ór. famam 1llam

Jeft gl

in Velpafiano implendam pudenda adula-

Xll4

tione afferuit,

quemadmodum etiam e

fetot

genmhum Scri riptorum numero Suetonius

füma

in vita V em

lan1C.4. & 1acitus Labr. V.

fatur .

hiftor. illam, qua in oriente percrebuerat,

feflatys

fa*nam de Vefpaifiano & 'T'ito interpretati

fomá

fünt.

Verumhinoa minus decepti funt

A

quam excoecati.Judzi, quiad fe oraculum.

noft

hoc trahentes Romams Íe tanto foruus

femef]

oppofüerunt. Reéhiusautem & veriffime

1llud oraculum Zonaras Lib. XI. annal. C.

lus dic

eXRea

16. de Saïvæmehumam generis, Dommo

qlllma

noftro Jefu Chrifto, mcehm debux(ïe di-

TR

cit, cul a Patre dl&um iE pema a me, d.

ln f

dabo Tzbzgentes m bereditatem tuam, ä"m

Uü&l(me

golleffonem tuamfrnes terve , Pfal. II, g. Et

poffe (l

hicipfe eft, de quoin gentibus dici debun:

UH', CJus

Dommu 'Tegnát.

*

XXXVII. Pxf*"mus, quod fuperePc ,gex

üesd |

di&to noftró Davidico, Chriftum effe ve-.

rüim DEUM.

Amey

Appel llatur enim Jehova;,

quod nomenfoli DEO competit.

Nota-

ÀX

mus hoc contra Socinianos, qui, cum fo-;

-

&m Ro

lum Patrem DEUM efle ex nomine ]ehe-

t

&t

viprobare ' contendant, etia m Eili anm-

[l

)e(fïa 4

tem agnofcere coguntur, cum & illi Jehos;

N

Vg nümpn n,.buatur

.. Videbat Jefaias Jez.

uïüloqu

i AQU 1

hovam' .

F )' 5; (265-

10 pot

hovam in glo

ria fua fe revelantem Efiise

Vl

3m Jn

Vl,1.3. quod autem tum temporis Jefaias

Jefu gloriam viderit, teftazur Johannes c.

d- -

ettgm t

XIL 41. Jehova fuit, quem Ifraelite in de-

fertotentarunt, Pfalm. XCGV,.6.

Jetontt -

ft

Íeq. Chri-

umautem fuiffein deferto tentatum te-

Libr

vebueti

ftatur Paulusx. Cor. X, 9. Lsefze igicur ma-

1

jeftat

í

Is divinzerei funt, qui adverfus Chri-

:erpretati—

ftum & ejus regnum rebellant.

:epti fum

. XXXIIX. Difcimus quoque ex dicto

yrdcidut

noftro Davidico, Chriftum noftrum Re-

) fortit.

gemeffe. . Eftenimille, de quoin genti-

rerilli

bus dicendum erat: yebova regnat. Eft

d. C

Domuto

RexRegum, eft Dominus Dominantium,

quimajeftatem regiam fecundum divinam

vll

naturam per zternam a Patre generatio-

4m0, .

nem, fecundum humanam naturam per

Iifil (Wïï ,

unctionem in tempore factam , ratione

]i

poffeflionis in ipfo exinahitionis ftatu ha-

;cï du

buit, ejusque radios nonnunquam exeru-

it, poftea vero in afcenfione fua & exaltati-

1' ereü,ä

onead DEÍI dextram ad

gt*

ufum evectus eft.

plenarium ejus

. ehOW!,'

XXXIX. Faceflant hincPontificii , qui

i

NI

Regi huic vicarium conftituunt Pontifi-

j, CU j

cem Romanum,cui omnem poteftatem in

1fie

f

€celo & terra datam , cujus pedibus omnia.

3

l

Du

li

fübjecta dicere haud verentur. Inter $0.

a

4l

ji]

titulos Pontificis Romani, quos peculiari

tractatu illuftrat Abrahamus Bzovius , pri-

jchus

D a

hoit

Ino

$88 ) s (609-

"

Yaf

smo ftatim loco occurrit : Pontzfex R

om-

ii

us catbolice Ecclefre Monarcba. Ec'The-

ophilus Raynaudus, cum tomo ro. Oper.

ote

in Tractatu de coronaaurea Pontificis Ro-

hr

mani varia ex variis Scriptoribus elogia

ftum

colligit, quibus Romanus Pontifex conde-

pref

corarifolet , inter alia notat , pontificem

Vifj

tenti

Romanum appellari Rectorem dominice

.n'(? qu

plebis, Rectorem fümmurn ecclefie, Re«

ficta

&torem omnium gentium, Regem Regum

& unicum Chriftianorum principem,

äüqug

Principem Imperatorum, ut alia hujus

mere]

fhpr.

modielogiataceamus. Hoc verononeft

dicere: Jehova regnat, fed Papa reguat.

tur. [

XL. Faceffant Sociniani, qui ipfum

Mupon

Chriftum Patris in regno vicarium confti-

Quev

tuunt. At vicarius Patris,non eft, qui

p

eandem cum Patre majeftatem babet , qui

enim

unum eft cum Patre Joh. X, 3o. qui omnia.

Tere (

habet, que Patris funt, Joh. XVI, 16. qui

V1 Ye

eadem, qus Pater facit, óuoles facit, Joh.V,

mUnfhï

17. qui Jehova eft, &fummus Deus. . Jeho-

ialte

,vaenimregnat. Cujus regni majeftatem.

U

y

Sociniani in eo quoque elevant , quod

queSo

Chriftum Regem, quem ante mortem fola

t effe

defignatione egem fuiffe itatuunt; a po*

llm, (

pulo fuo quem gubernat abfentem , ejus-

QUnty

ueregnum aliquando defiturum tradunt.

AU

4OXLE.. Faceffant Calviniani , qui, cum

etiam

Chriftus non folum verus Deus, ied

AC

Verus

L898) s ( 889

u-

verus homo fit, pro numer

o naturarum

d

miniftrandt

ETl

duasin Chrifto regnum a

. Opt .

poteftates, unam divinam , alteram divina

ficse

minorem fingunt, ideoque etiam Chri-

p du

ftum fecundum humanam natüram omnia

x

x cotte

prefentem gubernare negánt.. Nam di-

yntici

vina,qua regnum Dei adminiftratur, po-

lommt . -

tentia, 72 Aoyc naturaliter, propria huma-

n quoque nature perfonaliter commu-

fe M

n M

nicataeft,ideoque humanz nature media

aliqua poteftas, quze nec mere divina,nec

n

dj ho

merehumana, fed minor quam divina &

major quam humana fit, perperam aflingi-

0ont

tur. Unaeademque & quidem mere divi-

regnat,

na poteftas eft, qua Chriftus Jehova idem-

g

que verushomo fecundum utramque! na-

ml

j e&) qlll

turam regnum fuum adminiftrat.. Quod

enim Sociniani Chrifto homini regnum

as

vion! -

mere divinum largiuntur, & tamen eun-

dem verum& eternumDeum efle negant,

'I, 16, qlll *

cit,]Oh' !

monftro fimile eft, cum DEUS gloriam fu-

am alteriqui non ejusdem cum 1ipfo effen-

g p

ti: eft, dare non velit, Tef. XLII, 8. Ideo-

1

queSociniani, dum Chriftum verum De-

mt7 q

yorte

foza/

um effe negant, fimul quoque ejusimperi-

um, etíi fplendide & magnifice de eolo-

junt; aPO'

uantur,evertunt.

v

. XLIL.FaceffàntJudzi,qui mundanum &

yoci

U

terrenum Meffie regnum fomniant,&]u-

!

m amafii,ques inter Pe-.

9)1

sj

Á

daicgruxn fabularu

-

o

;fx H

D 5

ter-

T

-&e8^ 54( 2e3-

terfenius in nube teftium veritatis PIp

À

49-ex dicto noftroDavidico regnum fuum

fito

Chiliafticum probare nititur. | Exclamat

enim : quid memorem teflHimonia P[al. 92.93.

qo

Re

94-95-96. 07. 98. 99. 100. ttbi de regno Chrifli

Qoei

gloriofo mterris erigendo tam clarisfana [e-

dive

guntur ve[Higia, ut mirari fatis mon posfns

e[fe viros graves & fapientes , bec. qui mon.

n fe

femi

videant, nondum fuife am amplisfrmo fenfu

Verit

impleid. Et quamvis poftea non dictum

Yert

noftrum, fedalia quedam verba Pfalmi 96.

Chri

proregnofuo Chiliattico alleget, certum

—

dti )

tamen eft, quod etiam in dicto noftro ve-

Q E

ftigia Chiliafmi deprehendi fibi perfuafe-

(f

ri., Namintractatuqui infcribitur : 56

Fántnif $ou Dom suEünffügen bervíicpen Steidb

mox'e

9iGfu G orifti unb Det Damit perbunbenen et»

lsf

iN

pollo

ften 2luferftebung/ qu. 7. 1ta fehaber: if e8

güllm

Dentt Qu cin febe groffes Dteicb? ad quam

enmy

xefpondet: ja; & probationisloco addu-

cit partim Pf. XCIIL r.2. partim PCXCVI,

äth

nus

:7. 8. 9.10.

Voluit ergo etiam dictum no-

ftrum, quod Pf. XCV1, ro. legitur , in Chi-

Uü7ïm

Ms g

liafmi fübfidium advocare, que interpre-

tatio quam violenta fit , nemini obfcurum

UiCdqu

Mfb

eíIe poteft. Non enim dixit Pfaltes: O Cbi-

liafle,dicite innationibus: Dominus per mit-

777

le amos regnabit. Nullum hic millennisre-

g,

gni veftigium apparet,cnm Pfalmifta dicit:

[etrer

)

vzt.

(llvl /ig

Dicite in geunbus: Dominusvegua

XLIII.

WMHen

4

æä) 5s(8

(

C

vis hl

"XLIID Po&

remo loco ex Pfalmo 'n(.)»-'

um us

Exchni

l

ftro difcimus, verbum Dei effe medium,

uT,

quo gratiz regnum propagatur, & fides in

]

n nj

Kegem Meffiam 'accenditur. Quomo-

do enim credenthomines, quod non au-

tl

T

diverint? Rom. X,14. Tubec igitur Deus

ingentibus dici : Dognzus reguavit& cum

a

neminem perire,fed omnesadagnitionem

if

veritatis perduci velit&ad Chriftum con-

yon du

7$ CA

1

verti, ubique gentium evangeliumn «

[kf

; mf

Chrifto predicari poftulat.— Cujus man-

.

et, C tl

dati hoc imprim

noflrofe

Is tempore recordamur ;

quo Ecclefia Chriftiafcenfionem in coelos

q' perfuäife'

bt

; fefhonem. ad dexteram Patris recolit,

re

mox etiam vifibilem SpiritusS.in Apofto-

j

loseffufioniem celebratura , poftquam .A-.

vt

p W

poftoli in orbem univerfum euntes re-

gnum Chrifti ubique promulgarunt.. Id

? 4l quam

enim ipfum David in noftro oraculo prz-

o i

dixit, quodBrentii verbis exprimére ma-

T

lumus dicentis: z decimo bujus Pfolmi

jdun m

verficulo dicttur : diciteingentibus: Domi-

j;,It (

s

nusvegnat. — Quod baud obfcure dicitur de

; jotef]"

vocattone gentium, que tum fada efl,cum

obfarti

paffo & vefüfcitato Chriflo a mortuz: , evau-

qes U

gehum vulgatum e[f per. Apoflolos in orbem

j m

Lerravum * predicatum . efl inter. omnes

lillcnrl»iäe

gentes,ut qui crederent & baptizarentur,

nifï& d

falvi fierent, gui nomvere crederent , conde-

;mwïgnmr.' 'Cantemus igitur juxta mo- ,

4

nitum.

-&98 ) s6 ( $62*

quiti

nitum Davidis Domino canticum novum,

tum ir

cantemus Domino &nomen ejus celebre-

timad

mus,ac de diein diem falutem ab 1pfo da-

quam

tamannunciemus, dicamus non voce tan-

pofue

tum , fed corde, Jefus ad dextram Patris

diffci

exaltatus regnat eternumque regnabit,

e hur

lis a

cui fit gloria in fecula feculo-

€0 cul

vm la

rum, Ámen.

dedign:

*æöïæ*"æääæ—*æäSäfs-fæääæ ----- E(?D Sä(ä*j*ä'ä)?ïä?ä-

lkco

[]

Trmat

FA&LINUSV

cclon

ficiat,

IN PARTEM PSALMI OCTAVI

T01) vj

COMMENTARIUS

limoq

E XPE

lrnds

feu

NSUS.

Dïw.l&ï«

'campq

TIO THEOLOGICA

'EXERCITA

ad Hebr.IT,9. —

hoc y

0fonia|

LK .N.

T.

MCTUT

t

Dus ejüs

Procemium.

/

* om

palenis

f XUis homo illefit, & filius ille hominis, querr;'Pfo-

ypcatus

pheta PfaltesPfalm.V HII 6.ad breve tempusAngelis

ereds:

minorem fa&tum, feu,ut Hieronymi verfio habet,paulo

minusa Deo minutum, poftea verogloria & honoreco-

llb

athi vit

ronatum afferit,variis inter feInterpretes fententiis con«

Hauho

eertant, Sunt,qui verba ifta ad ipfum Davidem referunt,

quem ob Goliathum proftratum & fagatum Philiftzo-

þinterval

yum exercitum Angelo illo, qui Hiskix tempore Affyri-

0 Pal

Uint,

orum exercitum proftravit, paulo minorem factum,

i Cate

magnaque gloria decoratum dicunt. 'Sed ratio eos

olo-

expüæt

plaae fugi-t. David enim hominem illum , de qu

Qu

?Fï o

EU

$92) 57 ( $68-

quitur, non quahcunque fed immenfía gloria corona-

h

&

n

el

tum indicat, cum omnia pedibus ejus fübjecta fuiffe fta-

tim addit.

ld autem David de femetipfo dicere nequa-

od

quam potuit, quocunque tempore Pfalmum hunc com-

(0C€

pofuerlt

Et Eítius quidem in annotationibus fuis ad

m P

difhiciliora Scripturz loca pa2. 3$$. Davidem eo tempo--

re hunc Pfalmum ceciniffe putat, quandoadhuc parvu-

egnib

lus paícendis patris fuiovibus vacavit.

Id primum ex

lo

€o colligit, quod Deum ex ore parvulorum & lactenti-

um laudem fibi perfeciffe deprzdicet , quafi dicat : non

dedignarislaudari & hymnis celebran a me etfi parvu-

,æ*'&ä æ

Con-

lo & comtempto & fratrum meorum minimo.

firmat fuam conjecturam ulterius ex eo, quod Pfaltes

codorum &lunz & ftellarum omiífo Sole mentionem

faciat.

Hinc enim infert, quod David noQu , ciim Sol

Av

non videtur, cuftodiam gregis fui agens füblatisin cce-

[ U!

lum oculis ex ccelo, Luna & ftellis potentiz DEI cele-

brandz occafionem accepetit.

Addit demque quod

David,cum ovium curam gefferit, oves bobus alnsque

campi pec«mbus, & cceli volucubus & pifcibus maris in

)6104

hoc pfalmo antepofuerit.

Quis autem illo tempore

omnia Davidis pedibus fubjecta fuiffe dicat ? Nam ne

Oves qmdem, quas a Patre fuo pafcendas accepit , pedi-

bus ejus fübjectz fuerunt.

Sin Pfalmum hunc a Davi-

de compofitum ponamus, poftquam relictis ovibus &

pafcuis ad regendum totum Ifraelis populum a DEO

ms quem F

vocatus & ad fummum regiz dlgmtatxs faftigium

evectus fuit, ne illo quidem tempore omnia pedibus fü-

T h2b€t)

js fubje&a gloriati potuit.

Praterea fi Davidem/ Goli-

athi victorem eum Angelo illo, quitot Affyriorum mil-

&honoW

femennü

liauno velut i&u proftravit;conferamus , longe majus

intervallum deprehendimus, quam ut David Angelo il«

den t

um th

lo paulo minor dici valeat.

Alii igitur aliter proce-

dunt

Nam Grzcus quidam Paraphraftes a Corderio

in Catena Patrum ad Pfalmos editus verba Davidis ita

orem n

&u

explicat, quafi dicere voluerit, hominem.poft lapfum

gd rio^

;; d quDli

Per mortahta tem Angelis minorem factum , fed. poft

f

$

Chri(ti

u

*

À

[

)

OLT

Chri&i iricämatio

nem gloria & honore coronatu:rr;-;

päm(

qui nos convivificatos in coeleftibus confidere fecit,

dptr.p

"Theodorus autem Heracleotes itidem a Corderio vul-

lm

disve

gatus hominem quidem ob transgreflionis culpam

David

morte multatum, &loria tamen imeginis divinz nort

pretat

privatum, fedgloria & honore ornatum manfiffe affe-

damo

rt. Necdefuntc, qui de integro hominis ftatu verba.

Davidis interpretantur. . Tantam enim primi hominis

damu:

Tiécotn

xcellentiam fuiffe notant, ut prope ab Angelis abfue-

rit, quippe juxta DEI imaginem creatus, & dominium

ils de

bus f

in omniaterrz animantia adeptus, unde in Helvetica

quehi

ConfefBone c. 7. de creatione dicitur , quod David ma-

quideg

guifice celebret, DEUIM homini a fe creato omnia fub-

jeciffe.Bellarminus in commentario adPfalmos Davidis

libm

i

verba de DEIerga humanam naturam bencficiis expo-

lUm, [

nitjita quippe conditam,ut homo non fit inferior ange-

iria p

füglor

lis nifi modicum, contra vero glorià & honoreprz o-

témver

mnibsaliis inferioribg creaturis ornatus,cum ad imagi-

nemDEI fa&tus fit, & ratione ac libero arbítrio polleat.

Similia affertBalthafarCorderius i annotationibus fuis

Ti

ad expofitionem Patrum Grzcorum in hunc Pf.. Dicit-

fi

C

enim,quod ex mente Davidis DEUS hominem angelis

ü

propemodum cozquaverit, non folum ob dominatum

J

"

2c poteftatem illi fuper omnes inferiores creaturas.tra-

U/lff']'

ditam,fed etiam propter animz rationalis excellentiam,

quam vere gloriam & honorem hominis effe pronunci-

àt, obfervans, apte coronandi verboDavidem ufum fu-

iffe, cum anima rationalis in capite potiffimum effe&tus

E

fuos exerat, & fplendida hac corona homo redimitus

t fids

aliis creaturis imperet.

Nec ab hac expofitione ablu-

Tre m

dunt plures alii & Pontificit & ipfo Calvino przeunte

Calviniani, quos inter Hoornbeckius /br. 4. de confin-

Iï.'f àure

)

cendis Tudéis c. 1. p. 314. contra Judxos af£tra homini an-

1

teponentes ex Davidico hoc oraculo difputat, hoc ar-

"phag

gumento utens, quod homo parumper Angelis minor

Vüent

dici non poffit,fi non folum Angelis fed etiam rftris in-

D

U

ferior Ratna;ur. Rivetus autem in commentario ad

pfal-'-/

A iab

pü

^

tl

z

) sp (t6-

orotitur,

pïalmorlxln propheticorum dodecadem fele&tam £oss, 2.

Were f

oper. p. 37. faltem electis in Chrifto capite amiffa perla-

jrdenio i

pfum humani generis privilegia recuperantibus Davi-

dis ver

j

jnis cupit

Da conipetere arbitratur.

Verum fi oraculum

divinz m

Davidicum penitjus iptueamur , nullam harum inter-

pretationum admittere poffumus.

vaife d

Nam quod de A-

s flatmve

damo Pfaltes locutus non fuerit,vel ex eo patet;quod A.

rimi homiti

damus homo quidem, non autem filins hominis fuerir,

necomnia pedibus fuis fubjecta habuerit. . Multo mi-

ydi atl

nus de Adami pofteris, quod omnía fint i

kdomimur

pforum pedi-

in Edretia

bus fübje&ta, affirtnari poteft. — Tantacerte eft gloriz,

quzhic a- Davide delineatur;excellentia, ut ne electi

| Dorid n

quidem ejus faftigium affequantur,

Optimum: vero

y omoia fb

fmos av

habemus Davidici oráculiinterpretem Apoftolum Pau-

ts

lum, cujus vetba diligenti fcrutinio dignillima pro ma-

teria fpeciminis Theologici ; quod DElIS in Nominis

ferorange

fui gloriam cedere jubear, eli

Qnore pmf'

geremihi placui; Itàau-

tem verba Apoftoli fefe habent:

gmaditg

Heér. II, 9.

jl

gl

Tóy d2 ao v "IQ "A*yvyeA8c 7?Aoc77wyäyov

unCPl.. Dif*;!

BAämyxeuïi ac8v,didl vó ztéguueaT8 Suvérs. 30'5

jnem a

-

äz:/ Ko] Tia43] e"c:'s(þa:væ//:ävov, 07I Gs xoc'gt':'t Osg

; dominit

veaturas t

Uzitg Wgcv76£- yeucdleg Qaveva.

excellenliawl,

f pfonun.q.

.. Que D. Sebatlianus Schmidius

1ta vertit :

jem if

gun &

Eum $ero, qui brege quid infra 4ngelos minoy vedditus

m redimiï"5

eþg Pidemus S3ESUM, per pal[ffonem »nortis.oloria 65 bo-

Ü [i[iOUe ahhþ

more coronatum, ut oratia DEI proomni gzt/fwet mOortemt,

ino p

Ita autem circa dictum hóc Apoflolicum verfabimur, ut

primum genuinam ejus lectionem , diftin&tionem &

"LA

conftructionem afferamus , deiride fingularum vocum

4 homilli d

emphafi expenfa in genuinum ejus fenfum inquiramus,

itat , hOC j

ac denique hanc exegefin ad ufuim convertamus. Faxic

wgelis p

jam Wiï

1DELI—S, utwomuia feliciter !

imenmio Qï

* CAPUTQ

"$$3) 60 (*äöä

ghrii

CAPUT. I

Vete

Degenuina le&tione diftinctione

quod

Pf

-. &conftructione hpius Qi&i.

Tünt

I.

M&s,(

Cprimum quidem in le&tione hüiuä

quiP

dicti nihil mutandum arbitramur ; et-

ferpt

— fiduplex imprimis dubium moveri

Qume

poffe videatur, quorum prius eft : annon

ür,

pro verbis zrzg "AsysAsc poni debeat qrapol

Gpill

6sóv? pofterius: annon pro xorr ec8 le-

s;

gi debeat qyvoic &2 ?

»

d.

II. Priusdubium nemo m

àjori cum Ve-':

hp

hementia agitavit quam jJacobus Faber

(sb

Scapulenfis, qui in annotationibus ad Pfal-

Johtn

mum octavum per JESUM orat & per dul-

Pt

cehoc & benedictum nomen obteftatur,

fr&dita

ut in ecclefiis & congregationibus fancto-

d

rum;quoties Pfalmus octavus canitur,pfal-

&m

latur fapienter: zzuui/f/i eum paulo minus

teftety

4 Deo; gloria d& bouore decorafli eum , &ad

!05

incudem revocetur locus epiftole ad He-

abunde

brzos, & impofterum legatur: egm, 4u

lts C

modico a DEO minoratus eff , videmus. gE-

UR

SUMbpropter paffonem movtis gloría c' bo-.

Ter

nore coronatum, txandemque fuas in. Pfal-

OE

mum oétavum annotationes his verbis

ll

concludit : facefJzt vetus error, ei vero,qui

BN

largitus eff mieligentiam , ogmis bonor &

fuaväd J;

gloria

-82) 6r (989- -

gloriaper immenfa feculorum fecula Amen.

Veterem enim errorem efle arbitratur;

quod7o. Interpretes prius verficuli 6. in

1Qione

l

Pfalmo octavo hemiftichium ita reddide-

runt: ZAdrlecae evróv [Jewyd i 7rae As

A&s, & fimili errore eum lapfum effe putat,

yxe hu

qui Pauli epiftolam ad Hebrzos hebraice

Amur;e

'

Ícriptamin grecum fermonem vertit. Ar-

p

gumenta, quibus fuam fententiam tue-

tur , funtifta, quod. Paulus in. primo

beit Wï

epiftole ad Hebrzos capite Chriftum An-

gelis majorem, & ab Angelis adorandum

f QE? Jj

dicat, quod in- epiftola ad Ephefios Chri-

qum e

ftum ad dextram Dei fuper omnes Ange-

j .Faber

losin coeleftibus collocatum afferat, quod

g

Johannes Baptifta Chriftum omnibus fa-

xpet d«

periorem, ipfiquea Patreomnia in manus

jreftus

traditapronunciet, quod Paulus in epifto.:

ytsfuct

la ad Corinthios Chrifto omnia, przter

mituï;P P

eum, quiipfi omnia fübjecit , fübjecta effe

gj

teftetur, idque in hoc ipfoepiftole ad He-

TU d

breos loco confirmet.

His enim dictis

n

J d

abunde probari poffe exiftimat, quodPau-

a,

lus Chriftum non Angelis fed Deo pauló

minorem dicere voluerit. Sirmilia iderri

jgnti ]

ytil

r

Faberrepetitin

—

j

ftolas Paulinas.

fuis commentariis ad ?Pi",

i

'n

"E

: HI. QuidEra(mus Roterodamus in fü-

isadN. 'T. annorationibus & in apologia:

uml

at

fuaïad jacobüm Fabrum Stapulenfem fen-

ten.

g/m l/

|

'f(ää )óz(883-

&

J

tentie liuic oppofüerit, prolixe recenfere .

nolumus.

Qme

Integra ejus apologia nono -

operum ejus tomo inferta legitur, com-.

M

verf

pendiumautem iftius apologiz ads7.capita

t

Ti

redactum inannotationibus ejusad IN. 'T.-

0

recognitis & locu pletatis, nec nonin bibli-

iscriticis Anglicanisexhibetur. Ludovi- .

hübu

qn 6

cus de T'ena, primarius Theologie quon-

damin Complutenfi Academia Profeffor,

otn

brevius Fabri fententiam refutaturus ob-

i

qui

vertit, quodin vulgati verfione etiam per

Clementem VIIT. correctalegatur: ab Zfne

Áinre

gelii, & ecclefia, quz tot feculis hanc lecti-

Wa

onemirecepit, errarenon poffit. . Addit

m

étiam calumniam efle,fi quis verfionem 7o.

Yotem

Interpretum erroris arguat, cum Spiritus

poue

(di

Sanéti impulfu fa&ta fit, comment. d difpu

Cur

1at.in epifL ad Hebr.p.ug. V erum nunquam

An(r

ul

efficere poterit 'T'ena,ut vel Vulgatum,

auty

d-lf(h)

vel 7o. Interpretes ab omni errore imrgua

nes pre'ftet.

3

Mp

1FIV.Nos haudinfi

Gamur,vgeem ::"751*

l8 5

VTend:

plerisque in locis de vero Deo ufürpariy

"nten

nec diffimulamus , nonnullos interpretes

in hóc ipfo pfalmi octaviloco , de quo Fa

Wrtit

ber agit, hanc figniricationem attenden-

Y

dam ftatuiffe. . "T heodotionienim & gr&-

m de,

ca editio, que quinta appellari folet, ver-

"UH

bg.pfalyni reddiderunt: fdegyed i rgdl ov

2

$93)6)(86-

ecenfete

-& ali: . 6?£nyov-w

«gd G«óy , ut Drufius in fra-

j It

gmentis vecerumGrecorum Interpretum

Wf COIPf

D.$7?.notavit. . Necdiffentit. Hieronymi

verfio: minues.eum paudoininus 4 Deo,&l.u-

"

plü

xNT

vt

theri: u mir(t ibn (affen cineF[eine eitoon

ninbil

(XDtt verlaffen fepn/feu, ut prior ejus verfio

Ludon

habuic u toieft ibn ein teenig faffen mange(n

qn $OV. Neque tamen inferri hinc

j qut

Jrofellt,

poterit, erraffe 7o. Interpretes & Para-

torus Qu«

phraften Chaldzum & Vulgatum & alios,

edampe

quiin illo pfalmi loco vocem tzariN per

J 7 A?f'

Angelos verterunt.

INam qui paulis-

vtc lecte

per- a Dco defertus eft,illo cempore et-

. Adii

iam Angeliscaruit. Unde ipfe Lutherus

Qonett o

vocem, quamin octavo pfalmo de Deo ex-

g p

pofuerat, in epiftola ad Hebreos, ubiidem

iil

dictum repetitur, juxta grecos fontes: de

Angelis explicat : : &Du baft ibu eine Efeitte

&tit Der Cugef mangefn laffen / & in noftro

]u] gatum:

ycimm

diéto: benabet/ bet eine Eleine geit ber Gro

gel gemangelt bat/ feben tviv/ baf e$ SyGfug ift:

)

i pofterior' interpretatio priori prz-

amul !

ferenda videtur, eum ipfum Paulum pre-

v?

Pf

etintem hábéat; qui vocem Ey7/bNt2 non

ifitel

j

(

vertit":' 7;0;;702 Geóv, fed zag ,Ayfye'ixäsg

quo

.4 V« Equidem Faber, ut hoc argumen-

in&

qu

tüm declinet, graecam ad Habrzos epifto-

lamor;ab Apoftolo Paulo, quem hebrai-

f()[ny "v

uo-

d

2

Cää*,»ïH*äbfæos IOPl pupt, d a q

ag

w

U

- "B) 64(»-2(5?3

dam ejusinterprete ex Hebraico fermone

Judeo

tnqu

ingrecam translatam caufatur , ut omnis

culpa in quendam Pauli interprecem

a79.

tpolor

(ilfsca

Interpretibus deceptum redundet. Ve-

rum etfi veceres haud pauci epiftolamPau-

poteft

Tum 7

li ad Hebrzos hebraice fcripram, & ab alio

rzce verfam tradiderint, & hanc verfto-

tramu

nem nonnulli Luce , nonnulli Clementi

ilisef

Romano, nonnulii aliis cribuant, tantum

W

tamen abeft , ut folido fundamento hzec

Ti

fententia nitatur, ut potius ex leviffimis

Yi

conjecturis orta videatur. . Quamobrem

Demdic

ipfiomnino Paulo error tribuendus erit, fi

lmt) a

quis in hoc epiftole ad Hebra'os;oco er-

lnasQs

ror occurrat, quod abfit quam longiffime.

Nullus hic in epiftola ad Hebreos error,

osiq]

fed in Fabriannotationibus occurrit. Nec

i";'l(l/m;

illaFabrum juvat ratio, quod minor Ange-

!t i

[/

Tá,tgs

lis dici non poflit, qui Angelis przftantior

celebratur. Diverfo enim refpe&u utrum-

H

m

17

(j ll*/þf

que verum eft. Certe eum Angelis mi-

norem dici mirari haud debemus, qui ab

V

lt

Efaia hominum contemtiffimus & velut

ultimus vocat

r. PEKLIH, 4 & qui ipfefe

illo tempore, duo a DEO derelictus fuit,

L:

K no

1 Xü)gljg [

vermi quam homini fimiliorem fuiffe que-

ritur P/2/m. XXII. . Nam quod Faber

UU7

T n

haecnon fecundum veritatem , fed fecun-

duüm eftimationem & judicium Scribz

Ouphcen

rum, Pharifæorum aliorumque ijmpioru

:

.-m

M ücri

T

-£68 165 ( 63-

&ms — Judeorum dicta afferit, qua exceptione

utom

t*anquam Tenediabipenni , ut Erafmus in

E

apologia fua p. 32. loquitur , ad nodos iftos

t Ve

lifTecandos uti voluit, probari nullo modo

ln -

poteft. Quamobrem in lectione verbo-

&dbd

rum zae' 'AyyéA&c nihil mutandum arbi-

ncvelte

tramur, cum & vox m*ïfityg, qua David

Cl

ufus eft, de Angelis nonnunquam ufurpari

foleat, &nulla fufficiens ratio vocem DEI

yento t

fubftituendam effe urgeat.

: levifümii

— V. Alterum dubium, quod circa ledio-

amobra

nem dicti noftri moveri poteft, in eo con-

juseribl -

TOU

iftit, annon pro xxerr; es8 legendum fic

«egie Qe8 ? V'eteresenim nonnullos codi-

TAE :

ces italegiffe teftatur Origenes, qui zozz. £.

án obann.p.3$.. de Chrifto loquens y«gle

yde 0c8 , inquit, Jzde zrayls éyedoollo Suvat-

norAtte

T8,07r6Q & TIG! verron vile zro0c "EGgorles ayli-

yeflantt

yyeQois 5 xteils ae8 , fime Deo emimyvelut in

dyuctut

monnudis epiflole ad Hebreos exemplaribus

ingdis t

Jegitur, per gratiam Dei , pro omnt guflavit

U qmä

70rtem.

Utramque lectionem iterüum

" «

j

conjungit Tognr. 3o. n Yobatim. p. 342. ubi hanc

: qui IP[e

dicti noftri partem itaallegat : 2zrec yorre

Wi

i| xj9ois GeB vzrlo sroloc -yedosile Ouydra ut

faifle Q

per gratiam Deivelfme Deoproomnmi gufla-

uod H

retanortzm. . Patetergo jam Origenisevo

od t

duplicem loci hujus lectionem in codici-

m] SCfl

bus facris occurriffe, dum aliqui legerunt:

XS-

lmpwrüm

u;

- «62 66( $93-

p ie 98 ,al.iqui : xoa'grrt Ge8 ,*neql.le füfpi-

70

cioniGuilielm; Eftii locus relinqui poteft,

1 ex

qui füfpicatur , alteram forte lectionem a.

fum

Rufino Origenis interprete additam fuif-

guftaí

fe, cum nonnunquam aliquid defuo ad-

Tatur

derefoleat : Namipfi greci Origenis co-

hmdi

dices utramque lectionem conjungunt, ut

CaImer

ex diclis patet.. Ec priorem quidem lectio-

Vil

nem »«eis 968 Tecutuseft Ambrofius in li-

orius

brisdefidead Gratianum Auguftum, ubi

Qdj

libr. 2.c. a.veljuxta nov. edit.c.$. poft alle-

Tümim

gata octavi pfalmi verba dicit : e» bumc

lag

apfum nnterpretatus Apoffolus ait: mongau-

Mam

Jo quam Angelos minoratum videmus gE-

/(f J W

SUMpropter pasfeonem anovtzs gloria & bo-

Iril

nore coronazum, ut SINE DEO proommibus

hm

'guflaret imortem, & paulo poft : quam be-.

ne pofzit. Apoffalus

ut SINE DEO pro

i W*I!Ag

fhrigi)

onmibus guflaret mortem , me droimitatés il-

(s

dfam pasfrnem putaremus fuife ,non carua.

-

Bllts r

Eandem lectionem repetit Z/ir. 5. c. 3. ve/

GFtme

guxta. editiouen: movam cap. $. ubi. dicit :

ftim

zncarnationis Denmyllerium unroerfee falus

f

n n

6j

e

7 creature , fecundum quod firipium fl :

ut SINE DEO pro omntbus guflarer amor-

(ieto .

tem , id eff, quod creatura ommis fene pasfro-

Mhoy

ne aliqua divinitatés dominici fangamza re-

dimenda fetpretio.. "Vheodoretus zz epifr.

Ill Dgo

ad Hetbr. torn.3. Opp. b. 404. eidem lectioni

j Mtitiy.

inhzret. - .Legit enim 2z'os xeeis Qe8 Uzrie

Zevy-

!

7863 )67( £0

tefij

zayràe yeloqrog 9aydre , quam lectionem

p .

ita explicat, quafi Apoftolus dixiffet, Chri-

Donent.

ftum pro omnibus absque Deo mortem

tam fü

guftafíe, h. e.omnia, quecunque creatam

lefupd*.

naturar habent eo remedio eguiffe , & fo-

igenis Ü

lam divinam naturam incarnationis medi-

mgllüï,u'v

camento opus non habuiffe.

lm -

VII Secutuseft eandem lectionem Ne-

ofisin

ftorius, eademque abufus eft, ut probaret

lüumsum '

duos effe Chriftos , unum paffibilem alte-

"

rumimpaffibilem. "T'eftatur hocVigilius

T.

[ib. z. coutra Eutycb.c. y. hàs verbis: ztaque

m

Nefforius ut impietatem [ui dogmatés muni-

imu f

at, qua alterum in paffone vult intelligz

iil

Chriflum,illo utitur. Apoflofi zeffimonio ad

pugnt

Hebreos ita feribentis : mam paufo minus

:

um

quam Angelos minoratum vidimus JESUM,

DI0y — gdorza c» bonore coronatum, ut fne Deo pro

vt

omnibus guflaret mortem. . Ypfeautem Vi-

u CW'I .

gilius, etfieandem lectionem retineat, ali-

g0.

ter tamen verba hzc/;;e Deoexponit. Ita

qii d

enim paulo poft czp. $. differit

rüurfum

zivmfefähf ;

non DEUM paffum apoffolica mibilommus

autoritate docetur, Paudlo :£a ad Hebreos fo-

i

j ff

quente : nam paudo mimus quam, Augelos

minoratum vidumus JESUM propter paffo-

: fat WF

'

jntint

nem mortis, gloria «* bonore coronatum, ut

Jfne Deo pro omnibus guflaret mortem. Quid

as

p l -

eft igitur frne Deo gzg/farc' "ortem , nife quod

if

Verbum iiïïnlw'falä df.f d pasfto fecundum

n

s

eara .

/ ggg )68( 83

carnen eff. 2- Confentit huic & lectioni &

Ter

expofitioni Fulgentius Rüfpenfis Epifco-

(ucj]

us. CumenimZbr.3. ad T brafimundum

- didey

'yAsv"a'n(]

hegem c.2ó. objeéta ab adverfariis Davidis

verba ex pfalmo octavo allegaffet , ifta fub-

Nifor

jicit : féd. advertant , Pautum Apoftolum.

g

bunc locum ad mort& bumnane intelligentie

] trleg,

am veferentem , ita ut illam minorationem

tl

non folumnature bumanitati asftgnet, quim

(tb

etiam divinitatem Chrifli a confortio pasfio-.

fU ert

né d qmortés exceptet.

Jtanamque ad He-

dim

M

brieos loquitur

eum autem,qui modicum

quam Angeli minoratus eff oudimus n no-

Wonna

vaéditione Parif: 1694. legitur : videmus)

UI

i

g

SXESUM propter pasfotem snovtis , glorid

Oeæ

e bonore coronatum, ut fmne Deo pro omi-

lial M

hus guflaret anortem..— Nonautem bis Chri-

Za)gts 0i

$8

N(

fl divifit Apaflolus,. fed offendit sn umo

EO U

Chrifto, que fubflantia pasfibilis & morta-

ng! de

Jà fuerit, que autem impasfibilis d immor-

N

VTtoTy

j —

zalis perman[evit. . Sine Deo ergo bomo ille

fil'aj]

guflavit mortem, quantum ad condiionem

H fpnzïdeïij

attinet carnzr,uon autem fime Deo, quantum

Y

6rg ho

adfufceptionem pertimet Deitater.

RU

l

- Vill. St Oecumenio credimus , lectio

f dtt)

hz xjopic 068 Neftorianis ortum fuum de-

Wþm D

bet. lItaenim fcribit /nepzf7. ad Hebr. c.2.

Tif

Tom. H. Opp. p . 728. ig£oy àà eT1 0i qubgwevo:

du

l!

Wægxwozäa/ 7'1'33' 'yeozï?;): , 73,&?7(0; oiwequvaïaxsmv,

h

Hdem

a'-z:?

0s xgæ)s Qeä*' U7rip ?æfiäi yevosilen Bov

78

D

^

| i eM

m

[

»'--2?93 )69( o

nb

T&ro wolacweudéollec,ovi Pyolunmi &yrev äzfg:qfääj

: Epi(co-

Quoil8 G8 Ná-ys,Sy, Évomi, r Savpgutvo du*

a

49 8 auviv 5 Oeór "s. cfz'g;y 045 a'g Qxoi, zæg?s: Qeg

; Dd

ysvanlog Sawére,h. e. fiendum vero, guod

foi-

Nefforiani adulter ant Scripturamcr ita fe-

Áf

gunt: Ut yodic Oe8 frne DEO pro univerfo

lll

:

erbe guflaret inortem, boc adffruente v, quod

t

mbabitationem babuit Chriffus verbi DEI

ïqm'!aqm

( non umionem , quia mon erat uma éum eo

p

qui erucifigebatur. divinitas , fguidem di-

jeud h

um eftinguiunt,frne DEO gullaret mor--

i qdit

?m. Subjungitvero Oecumenius, quid

7 (in Do

nounemo ad hanc Neftorianorum obje-

videmus)

&ionem refponderit.

Sic enim pergit:

j ] gæ W

UV Ggm, i doDdo ls i renple srp ov

pro m

pBvy agtorri Oe8 werro : mlv el o oD* Uure

jl ür

jg?fls"ü')&'ä &enre STws Oexleov oUv , 4 atois

ULL

T8 Oe8 Uzrto 7r iT wv vv oUAv o zr6atyev Xxgi-

m

S0e, Kej*yde s uóvov Uzrdp dv aoi7ro, ol o

ém

U7T6o TY aye duvl ueay ] z atvev &c. hoc eft, .

— Jed vide quomodo quidam ortbodoxus ve-

Ü hat i

Tö,z,(,',janm

',

Jponderit, primum quidem pofrtum eff yzorri

G8 per gratiam DEIHattamen etzam , ff , at

p ; qumszl

v05 vultz, pofrtum e[l yspls oca fime DEOta

; fl

boc accipiendum eff, quod fine DEO autex-

p f

cepto .DEO pro omnibus aliis mortuus f

Chriflus. Érenimnonpro folis bominibus ,

jpr ?

|

Ü xeip

( Jfedew pro füpernis virtutibus mortuus ejf.

. Eandem dicti noftri adulterationem Ne-

"m l

— forianistribuit '"heophylactus cormment.

2 d*f;

mä-

imepift. ad Hebr.p. $p .idem?ue nonne

3

nis

D

4'24:93) 7O (26;3

nisrefponfum, quod Oecumenius addu-

Wiolent

xerat, mutatis tantum verbis fuperaddit.

qudC

Verum a Neftorianis hanc lectionem or-

humán,

cm non fuiffe recte obfervavit Huetius

lm lt

yot, ad Origen. p. 93 quod etiam, notavit

if A

Chiffleius in notis ad

Cfeatur

Petrus Francifcus

Vigilium pag. 77. qui hanc Oe

cumenii &

DEO n

ditionem

Neflor

" heophylacti de Neftorianis tra

falfam effe indeprobat, quod Ambrofius,

dden

antequam Neftoriani nafcerentur;ea lecti-

plb ar

oneufus fuerit, cuietiam Origenem Am-

e&i()xd

brofio antiquiorem,cujus teftimonia fimul

limil

cum Ambrofianis jam fupra allegavimus ;

Xudrin

addere potuiflet.

Neque tamen Paulo

b

Colomefio aft

ipulamur, qui ob Origenis,

DT

/]

Ambrofii, Theodoreti, V igilii, Fulgentii-

queautoritatem pro xoferriGeg alteram 1e-

Yiltipya

éionem x«gl« 6s8 reponendam elle arbi-

M

tratur.obfervvat. facr. p. 46.

Magnus enim

C

E g

-

recorum nec n

on verfio-

Mp

exemplarium

1 llsque

num orientalium & Occidentalium con-

fnde

fenfus illam fententiam refellit, nifi quod

Qitole

lectio xioglc os in Syriacis quibusdam co-

I()ülm

dicibus expreffa reperitur , ut Tremellius

IX ]

&aliüi notarunt.

Praterea fenfus Apo-

nllnc e

ftoli longe clarior & facilior redditur, fi le-

Qftrid

Z

amus y«eili 6s8 ,cum gratiz utique divi-

find

naea

dícribendum fit, quod Chriftus mor-

Dimie

1]

tem pro omnibus guftavit, quam fi lega-

atis

mus ?gwgïs Qc8, quæ-lc;&iq a plerisque

l

Y

'æä) 7 (883-

!s 4ddi-

"violenter hu

ncin modum exponitur,

peraddit.

quod Chriftus non ratione divinitatis fed

)n«m Q«

humanitatis mortem guftaverit.

Pejus

ts

illam lectionem interpretatus Origenes,

n notut

acíi Apoftolus Chriftim pro omnibus

i nodsd.

creaturis paffum & mortuum , & pro folo

unteni

DEO non paffum dicere voluerit, utde

xoitionat

Neftorio taceamus, quem hac lectione ad

Lmbmüus

dividendam Chrifti Perfonam abufum

Q

paulo ante monuimus. Retinenda ergo

nem Àf*

lectio yderrioe8, quam etiam a Chryfofto-

onia lml

Honil. 4.1n epift. ad Hebrieos , Cyrillo Ale-

VO

xandrino ep/7 ad Neffor. tom. y.opp. part. z.

ul

p24.e mnalia epiflola ad Nefforim ibidem

(rggt

p.72.item m apologia adv. "Theodoret. Tom.

Fügat

V. Opp.p. 2257 25. item in fchol. de incar-

Jrenm *

natione Tom. H. op. Mar. Mercatoris pa

/,

gs

i i

241,242. Primafio n epiffoam ad Hebreos

usatul

$-499. Lanfranco zz epifl. ad Hebr. p. 20p.

n velt

ahisque Scriptoribus ecclefiafticis rece-

jrum Q*

ptam deprehendimus,ut pfeudepigraphos

nf

epiftole ad Hebrzos commentatores Am-

gsda t

brofium & Anfelmum taceamus.

"tete i

.. IX. Poftaffertam genuinam le&ctionem

as A

nunc etiam in genuinam diftinctionem

Qf lk

noftridictiinquirendumeft. Aliamenim

ique

(If

diftinctionem, quam quz vulgo obtinet ,

Daniel Heinfiusin fuis ad N. T. exercita-

g m

mfile

J

tionibus Z/br. i. c. 2. 9. $40. féqu. magno Co-

qu

natu induc;re fatagit. Ac primum

qui-

10

4

dem

E 72' (sæ«

3

demvp.fiälmum octavum,ex quo Apoftolus -

de j

verbafua depromfit, a Patribus per miras

finc

cenft

allegorias dilcerpi querirur, &imprimisde — |

Hieronymo fcribit , quod : Pfalmum de -

guk:

1

Chrifto agere fupponens -

ié

a

Wire,

Junquam liber equus campoque poti

aperto

£ili g

totum fe, uf omnia eodem tra

hat, liberti- |

f'ü (

rimeeffundat. Quasallegorias utnonnul-. —

dU

lorum deliciaseffe miratur; itacavendum -

f

lpfi videtur, ne hac ratione venerabilis -

i

Scripture majeftasin fumumabeat. — Ve-

tl

ram autemPfalmi octaviinterpretationem.

Volie

exparallelo, ut 1pfi videtur, loco Pfalm.

Dondi

CXLAV, 3. hauriendam efle cenfet, übi

(dten

cum de mero homine agatur, non dubitat, -

demu

quinecam Pfalmus octavus circa merum

JES

hominem verfetur.

Negat igitur prius

quem

dicti noftri hemiflichium de Chrifto age-

p )

reinfra Angelos humiliato; quippe quod

ial

Ícopo Apottoli adverfum arbicratur, qui

À

hacdtenus Chriftum Angelis longé pre-

üm&þ

ftantiorem. efle demonttraverat.

Con-

i

&f d

tra vero afferit, Apoftolum. non minus . .

Omm

quam Davidem de hominis dignitate & ].

dpert

preftantia agere, eumque Angelis, quip-

eXpo

pe exiguo intervallo minorem, tantum -

igun

non equare. Qu fententia cum claris .

Apottoli verbisaperte contradicere, vide-

€ïpq/'

potu

atur, -üquidem expreffe JES

[

x

US B?WX;;: !

Büem

a

448) 75 (s8

y'y5Nec TA Ioojusv(&s dieitur, levidi-

wüh — m

pet n

IH

" fünctione omnem difficultatem tolli poffe

äe

,1primis

.cenfet. . Sicergo texcum noftrum diftin-

dmum &

Buit: róvó? Hs ri rug "ApyeNes tetso-

| uevoy B?xs'm,ueg. 'Ie8v, od v6 z O quo r u-

n p

yéT2 äo'äy;;(gq Tiu iseQovejudyoy. Ozreg at

. gils Ge8 Uzrdp 7ravlos eyevoitle Styeirs, Dutc ve-

i. er

ro (hominem dico! peuJo Angelzs znferio-

gt nonmi^

remvidemus. — gESU M.propter pasgmem

t — TROTZZS, glorid ac bonore coronatum , cujtis

renerii

-ea fuit. officacia , ut illam DEI gratia pro

"

emnibusguftaret , quafi Apoftolus dicere

w] ^^ voluerit: etfihomini feu humano generi

yp Pt

nondum omnia fübjecta videamus, tanta

a, U

tamen dignitate hominem przditum vi-

QB 'demus, utad Angelos proxime accedat.

amuU . JESUMvero, JESU M, inquam, illum,

j fi

quem Angelis majorem effe probavi, pro-

Ws . pterpafhionem mortis ad fümmam glori-

p t

amachonorem evectum cernimus.

. AX.. Dici vix poteft, quantum in illa di-

m d

fünctione fibi Heinfius placeat. .« Mirum

nE p

Ht- CUH' T

:effe dicit, quam fic omnia cohereant,

omnia ita plana effe afferit, ut planius &

pi n

p

" ápertiusdici nihilpoflit. Verumetfi huic

j; a

expofiuonilectoribus approbande plures

. paginas impendat , eam tamen Wittichio

l) tanü]g,

expof. m epif. ad Hebr. p.70.perfvaderenon

'potuit. Etnobis quoque, quod ingenue

celt i

l

a. quam

'fatemur, coaécta pouus! & violent

J

i

plaqa

-£08) 74 (865-

plana & aperta hec expofitio videtur,

piffic

ít5g

Nam ó» Heinfius pro 870v,08 pro yde ac-

& ho

cipi, poft QA£zouev punctum poni, & poft

"tno&y particulam adverfativam fübintelli-

dpfar

hdif

gipoftulat. Sedquid his ambagibus opus

eft? Praterea Heinfio certum eft, & Da-

ergo

find

videi, & Paulum Davidis verba allegan-

temnon de Chrifto fed de mero homine

Al

locutos, quod nos falfiffimum putamus.

t

XL Necmagisfe nobis probat Goma-

Depug

Canti

rus, qui Tom. £. Oper. pag. éi7. verba pro-

guer pasfronem mortss gloria d& bonore coro-

Anrli

Comm

natum parenthefiincludi cupit, quafi alias

verba coherere non poffent, & Gagnejus,

)

erib

Tivit

qui verba zo zé9uue v8 Savéva divellens

vocem mortis non cum paffione fed cum

evat

QU e

gloria conjungit, quaft Apoftolus dixiffet,

JESUM mortis gloria & honore corona-

Quim,

lm n

tum. Etfienim non pauci veterum glo-

riam,qua Chriftum coronatum Apofto-

qulon

]us dicit, crucem ejus & mortem fuiffe di-

Ieto

d

cant, nec afferere dubitent, quod magis

IT V

gloriofum ipfi fuerit, ob hominum falutem

pellug,

crucismortem fpontefübiiffe, quam cce-

t Ti

lum &terram creaffe, rectius tamen fenti-

B(JNXU

unt, qui coronam gloriz & honoris Chri-

fto hicattributam de ftatu exaltationis ex-

sævæfr

licant. Et preterea, fi Apoftolus per

dl&ug

gloriam & honorem gloriofam Chrifti

(me

mortem intellexiffet, non ideo opus effet,

pair

8$5) 75 (809-

ridetu, ,,

pafionem a mortedivellere. | Certevete-

) fyäg [

res quidam fcriptores, etfi Chrifti gloriam

m

& bhonorem, cujus Apoftolus meminit,

B

ibintel

ipfam crucem fuiffe dicant, nova tamen il-

ladiftinctionenon utuntur. Retinendas

büsopt

ergo ftatuimus confvetas dicti noftri di-

, &b

i

qeon

ftinctiones.

XII. Antequam

vero ad oraculi noftri

homntt

CIUS,

exegefin accedamus, etiam de conftructio-

ne paucis dicendum eft. Lanfrancus enim

t Gont

ebirr

Cantuarienfis quondam Archiepifcopus &

-

TRU

Angliz Primas in fuis ad epiftolas Paulinas

commentariis,ques una cum c:terisejus

Luaü dlt

operibus LucasDacherius luce publica do-

Anau

dyelets

navit, in his Pauli verbis hyperbaton ob-

fervat, & huncverborum ordinem effe di-

o

| diXiHCt»

cit: eum autem JESUM, qui modicum

corott

quamAngeli minoratus eft propter paffio-

nem mortis, ut gratia Dei pro omnibus

rünpo

Apolt

guftaret mortem, videmus gloria & hono-

recoronatum. ?. 207. Oper. Lanfr.

Paulo

fuffe d

pdmg

aliter verba Apoftoli ordinat Jacobus Ca-

pellus, nempe hunc in modum: (dA£zouev

nfahlfem

d2 'rq.fä o 302'4 ése(Qavoyatvoy, vóy. "Iqg'8y ov

luamw?'

en fett

g Ti Trop ).A')/')/&!'ASS äAetT(]wys'yov du TO

g ij 8 Sayema, ozros x,oterri G8 -yevat]leu

js O

Savere Uzrte7raylóe QuamSynchyfin pra-

jonis &

dictus autor non obfcuram fed perelegan-

lus

tem effe judicat.

Vel eadem vel fimili ra-

Chat

tione yerba Apoftoli conftruunt Corneli-

T ef

us

p

À

N

868) 76 (863

us a Lapide ad h. 7.p. $95. &Bezazm N.

d

qtodur

'M,-&': ;

6 g. æyy,qui Apoi?coli,,verba ita vertit /þ d

SESUM lum videmus gloria & bonore co-

anïa

quibus

ronatum, qui pay umper fuit inferior. Ange-

ls failus per mortis pevpesfronem, ut benefe-

que Ch

Venitr

cio DEl proomnibus mortem guflaret,quod

Tit, ne

hyperbaton ita planum eflejudicat;ut pro-

?

cüut P

bationen

on indigeat ; utSamuelem Szatt-

ülmmar

raar Nemethum expZc. epiff. ad Hebr. pag.

?2; Jacobum Altüngium Tom. IV. Oper.

Onam n

Obferi

part.3-pag. 58. Caloviam Bib/. Huffr. pavt.

ultima p. v$y. &alios taceamus.-

pliciti

.

XIH. Ratio

hujus hyperbati vel fyn-

od

p

chyfeos in eo fita potiífimum videtur,.

quod non conveniat dicere , Chriftum

grefug

feus]

honore & gloria coronatum,ut pro omni-

busmortem guftaret, cum prius mortem

tojnih

Ofum

guftaverit, quam gloria & honore corona-

tuseft.. Nonnullis vero hiec conftructio

crat

eo magis placet, quod eorum objectioni ;

w

m fj

urChriftum fi

bimetipfi paffione'fua ali-

Tuffed

quid meruiffe dicunt, & fententiam fuam

bi, (

potgj

exhis Apoftoli verbis probare fatagunt ,

facilius occurri poffit,fi verba Jj vo zréoet-

at

uxTÀ Üwwérs cum participio qA«mTleutvoy

0fdo:

non cum altero éseQwvouévor conjungan-

Ten "

tur

Verum verbadig ró zyá9 u v8 9ava-

m

M

*s omnino ad participlum éseQayepiévoy

pertinent, Idenim ex verfu proxime fe-

Mi

quentipatet , ubi Apoftolus ait: Zzeze

Tüc Xc

y*6

m

*88) 77 (S6-.-

NT b

yeeasra, d Ovrd zrdvra, nj r $ v ZTAVTG ,

erti: f

r

7I6/ s uige eie Qé mv o'-yaeyevlo Cv cox nyov Ts

Jortünt (

ewr'inlos aTO d gt O ub r TeAesQaots M

r A

quibus verbis Apoftolue rationem reddit,

u

cur Chriftus pro omnibu

x

s mortem gufta-

rets quo

verit, necalia via ingloriam ingreffus fue-

dttprt

rit, nempe quia ob juftitiam divinam de-

embatt

cui Prineipem falutis per paffiones con-

T. t

fummari, quod plane idem eft ac per paffi-

]V. 0pt

onem mortis eloria & honore coronari.

if

Obfervandum igitur, Apoftolum non fim-

pliciter rationem reddere, cur Chriftus

ivf

gloria & honore coronatus fuerit, fed cur

j VIdeti,

per paffionem mortis in gloriam fuam in-

Chrifum

greffus fuerit, nempe ut morte fua totum

o

genus humanum repararet , quo obfervá.

to, nihilinconveniens in cohzrentia ver-

: mortet

ecotuti

borum Apottoli metuendum erit. Nec

ylini

hacratione quicquam]

ucrantur,qui ChB-

ftum fibimetipfi paffio

pj

ne fua'aliquid me-

d fit j

ruiffedicunt, ut ex fequenti c

apite pate-

bit. Quamobremopus none

irill W

ft, ut in A-

poftoli verbis tam operofum 1

yperbaton

fa[aguni

ftatuamus.

Leviffima enim

m

ff

trajectione

rP

ordo verborum fibi conftare p

oterit, fino-

n

men 'r7c8y ante verbum

É^ezeusy pona-

mus,hocmodo: od2

j T Bd«ä

Égteacà i " Aeysyd-

Agg rï?xow'ïwyävov"lnaä' y f2

Aäwæyey,' dio Tà 7:06'9"71*

u

xitme

f

petT8 Daverre , dóEquo] TiJT] ÉgeDovaueyov, d «

g

3

7ios xof';m G8 frie '7:;;)5]65- yedoulou Q'atyeivs.

n

CAP.

^E9$) 78 (850)3*

Davic

CAP, I

E

pfülrà

nfü dict

I mg

1'. notfï,ri. |

]u [

De g.enuin.oxfe

I.

Qte:

Angel

*Olutis ergo dubiiss, quie cifcä' lectio-

x

)nem, diftinctionem & conftructionem

m

Tiorec

oraculi noftri moveri poterant, fequitur

imple[;

ut genuinum ejus fenfum exponamus.

(ho

Cohzretautem cum antecedentibus Apo-

Qmni

ftoli verbis per particulam adverfativam

&?, quam Heinfius caufali g «quipollere

Tmplet

Que f

utat, & Sebaftianus Schmidius per cere-

rum velporro reddendum exiftimat. Nos

Qüden

RO]O &

cur ab ufitata hujus particule fignificatione

recedere debeamus, caufam non. videmus.

)xegm

Dixerat enim Apoftolus in fine przceden-

Ui

Qltjcy

tis verfus : yov d 2zro éo9pev r T& rv

Utv élosyptvot, nttnc veronondum ei videmus

lt)jn()p,

AQutd

emniafubjetia. Mliergo, quod nondum

videmus, opponit nunc Apoftolus per

lod

particulam adverfativam quod vidémus,

li

cumait: £v à? Qeeyy Ti ag AspyeAase qNaT-

ttge

eplyoy [Nizropev "lagBv, du 70 zré du 8

ts

Savyera, dé Ea no] Tiuil éeQotvooatvoy &c.. £t

vero,qui ad breve tempus Angelir anferior

TU yo

R

fadlus efl , videmus 3ESUM per pasfronem

amortis ploria & bouore coronatum d

C.

- TL. T8 Beux v« a. AvyysA8s dNort loojueve

Qs f

verba

| Qd

«um Apo&dius meminit, refpicit ad

gDavi—«

/

j æä) 79 (Sä*x

Davidis,

quz paulo ante ex octavo ejus

píalmo all

egaverat : ZA loowe i roy

J

Bguco

T) 7I Aeyy

I«

j

olui

A8s, IHEHIRWIE: eum ad brev

e Zenm-

puspre zingelis. . Vultergo Apoftolus di-

cere: illumi

pfum,quem ad breve tempus

a lo

Angelis min

orem fuifle diximus ,nempe

acione

— JEfuni videmus per paffiones gloria & ho-

-

^ norecoronatum. Sci

P

]

feguiit

dcet nondum omnia

Dontmus

Ampleta erant, quae

Pfaltes de Meffiain

us À

-oétavo pfàlmo. c

lixerat,

&

cum nondum

rfacirat

omnia JEfu pedibusí

3

ubjecta cernerentur,

upolt

imp/eta tamén erat ejus exinanitio eam-

gt (ttt"

»que fecüta exaltatio. Ec exinanitionig

u NS

quidem ftatus his primui

n verbis ab Apo-

U

.. ftoloexprimitur: z6y

videmus

l

A8s tT lopatvoy.

Bgecómi 7uj "Ayyt-

goced

AL Verbum àe

7188« refpondet he-

702 W,W i

braice radici «

«que fignificat defuit,egu-

gidomti

it,inopiam paffu

S eft, defecit, caruit, vel i.

nondit

fecunda conjug

atione,qua David in Pfal-

mooctavo ufuseft, feci

tolus 4

t deficere, privavit,.

videmis

deftitait, minuit, & pl

erumque de muta-

TT

. tione conditionis in p

ejusufürpatur ,cum

aliquis nonab initio1

nops fuit,fed exalti-

)A &C- p

ori graduadinferiorem

redigitur. Luthe-

Fü$ Yocem móy s« lopévoy in dicto noftro:

reddic: ber gemangelt at.

Negari enim:

ij

U

f

r

non poteft, Chriftum temp

Ore exinaniti--

(

7

onis fuz Angelis nonhunquam caruiffe , :

NI

T

wtufy

j

i .quändoqqidem poft centationes diaboli,

?DQW

quas

-458) go (soä

quasante publicum fuum minifteriumfu-

v

ftinuit, Angeli ad eum acceffiffe ipfique

'yg;fcï)wx

miniftraffe referuntur, Matth. IV, 1. Un-

fülio

itre h

decolligi poteft, quod durante ifto agone

Angeliscaruerit.. Praeterea quoque acer-

iif A

biffimz fuc paffionis tempore Angelisca-

df

ruit, nifi quodin oliveto Angelus quidam

lus m

ipfi apparuit eumque confortavit, Luc.

] UM 1[))

XXIL45. Poterat enim quidem Patrem

T$ ver,

füum rogare, utipfivel i. Angelorum le

1100), g

tionpn]

giones e coelo mitteret Matth. XXVI, 5

À

j

verum ifto Angelorum minifterio carere,

qu.fiüt

& hoftium manibus fe tradere maluit , ide-

s

(

oque Angelis caruiffe haud immerito dici

!j /q

poteft. Attamen phrafis Zaez18deg zrag

MP

'Ay'yéA8s, qua hic Apoftolus utitur , potius

J n

comparationem aliquam Chrifti cum Án-

lriftar;

gelis inftituere & dejectionem aliquam

MU

Chrifti infra Angelos, vel imminutionem

Tütratio

pre Angelis innuere videtur.

Ut

—IV. Et autor quidem dialogorum de

ln

'Exinitate, quos 'Theodorus Beza fub A-

amC()nju

thanafii nomine edidit, Francifcus autem

TOfitir

Combefifius S. Maximo, & Johannes Gar-

Tdm iHC

nerius Theodoreto vindicavit, 4/4/eg. 2.

'ttteyi

ropter affumtionem humanz nature

Tm p

Chriftum Angelis minorem factum afferit.

Wey

erj

Poftquam enim dixerat, quod Pater major

(h

iftin

fit Filio àc THodlje rÍ8 évevOowsrqoay((8s. ftatim

üel'i(]r

fgbiicif B aï;oä décày ävo:y&ga&m;ajy xj rrä)'y À

A')C.-

mino

/

y*

^2

-98) g (ä«æï- |

uml - Fyä)&wv qorr 1

aj airóv A

yer à 'Am'c;'oAGu'

32

'eipüque - 'yecQoy* vày d2 one Ti zra

g

A*yéA8s iAorT-

1. Vr

Taoy£voy (3A:

vé78. h. e.

zouev Tnc8v dia à z nuaTS O«

lo 4901

nam propter. 2zncarnationem et-

D

Queadt

dam Angel.

4

5 mtnorem

Jfinn fadtum dicit

ngeïisca-

"Apoffolus firibens :

eum ii ad breve tem-

; quidit.

us minor. factus eff Angelis videmus yE-

ul — $UM propter paffonem mortis. Augufti-

n P

nus vero Z//r. 3. contra Maximinum Aria-

lonum

nim, veljuxta vogm Benedid'inorum edi-

XWg, | (romem Libr. 2.c. 25. his verbis utitur:- $ro-

juem — prer quod dicfum fit : aminovaft eum modi-

uit, d

cummmus quam Augelos , aperuit $. Cr'ibtu-

jodd. — 44,ubiegztur : eum autem modicum msmus

0904 I

( 0quam . ZAngelos: minoratum vidimus 3E-

« 90

SUMpropter pasfronem mortis.

Non ergo

qm At*

propter naturam bominis, f

ed propter pasfra-

giqtut

emoortis.

Michael de . Palacios, qui e-

xitote

narrationes in epiftole ad Hebreos fen-

fumliteralem , hiftoricum & myfticum.

r

g& — Salmanticz vulgavit, utramque fententi-

(ibi

amconjungit. Duasenimin Chrifto mi-

;us quu nOfa't.iOnes,utloquitur, fuiffe dicit, pri-

mamincarnationis

1 esG&f' i

quam Paulus appella-

du -

verit exinanitionem Phil. IT, 7. & alteram,

.quam Paulus ibidem v. g. humiliationem

ng[l]ïæ

p

Vocaverit, & prioris quidem " refpectu

r

riftum Angelis minorem fieri ccepiffe,

! Rgüm

pofterioris vero refpe&u etiam homini-

xNAbr

bus minorem extitife. Pfalm. XXII, 7. Ef.

1

LJIL

«98 )ga ( 885

modi

^ LIHL; UndeApoftolum, cum JESUM

?

s C

paulo Angelis minorem factum dicit, ad

incarnationem

quod

potius quam ad Raüïongm

1lids]

refpexifle infert.

V. Noscirca

fententiam aütoris dialog.

ftyi j

de 'Trinitate obfervamus', quod aliud fit

hocipi

(Me

incarnatio, aliud mortis paflio, cujus Apo-

VI

ftolus indicto noftro meminit, ideoque

Vg

Auguftinus recte neget, Chriftumratione

incarnationis Angelis minorem fuiffe.

d&

quim,

Defideramus veroin Auguftini fententia,

quod verba propzer pasfronem mortis cum

Quripy

antecedentibus conftruat, quz potius

ääm

l

dj

cum fequentibus conjungenda jam antea

9

&yn

/

"0;20, |

monuimus. Denique circa Palacii fenten-

d hj

s

fWibtis

tiam notamus, falfum effe, quod Apofto-

ius Phil. II, 7. incarnationem exinanitio-

F(Ill/æl

pfeT

nem appellaverit, quemadmodum etiam

falfum eft, quodincarnatio Chriftum An-

Ctibit

" T0

gelis minorem reddiderit.

Non enim ob

mg

incarnationem fed ob exinanitionem, quz

0n.].

incarnationem & affumtionem humane

Af

nature excepit, Angelis minor factus eft.

(sen

Cujus Zwerlécees caufa efficiens ipfe Chri-

Qi60 r

ftus fuit, non exclufo Patre &Spiricu San-

ts gj

&to.

Quemadmodum enim . fecundum

Doflol

D

humanam naturam exinanitus eft: ita fe-

cundum divinam naturam fuit exinani-

mmvu]

ens, qui exinanitio non in feparatione di-

VU

ïld ln Pf

jvin'i;a;is ab humana natura,nec in o

mni—-

ino-

»

82) g ( &6*

JEU) . moda depofitione majeftatis humanitati

m dict, d

ejus communicatz fuit pofita , fed in eo,

quod Chriftus plenario & perpetuo ufu

| pafüonem'l

Allius majeftatis fefe. abdicavit, & affumta

orisdi |

fervi forma femetipfum humiliavit. Et

xl diui

hocipfo refpectu gxo. AsryéAe iNort loyad--

cusAm

Y(8s feu pre Angelis imminutus dicitur.

it, d

.. VI. Prepofitio zzzeg. in verbis zrzg ^A-y-

um titt

ys^ac refpondet przfixo :2 quo David ufus:

p fül

eft, &hoc loco fignificat pre, velimagis

quam, ficut etiam Lucas hac particula uti-

jfentent

WIWW'J- a.lm u

tur in verbis Chrifti : Joxéire, 2716 PuAAeios

&roi o uetélonol ztod) zrbylus vEe VaANES

ue pOb

jmamms s

Éytvovlo, 74 oU T GL gezióvoucw putatisne

quadbi . Galilei peccatores fuerint. pr« o-

ifentet-

j lt

mnibus Galileis , (vel magizs quam omnes

Galilei ) quiatalia pasfrfanz ?. Luc. XIlLa.

oxnant

& ipfe Paulus, cum in epiftola ad Romanos

Ícribit, quod gentiles creaturz fervierint

m&um h

on dl f

zrxgé T6v xlicwyle magis quam Creatori

Rom.125. Necinufitata eft Apoftolo hzc

[onem,quæ

figaificatio in ipfa ad Hebrzos epiftola.

" n

Dicisenimquod Deus Chriftum unxerit

fidue

ür

oleo letitiz z« r« usróye« pre confor-

if

tibus ejus Hebr. I, 9. Et ficetiam hoc loco

piriti

Apoftolus Chriftum zag 'Ayy/Asc preAn-

gelis zAcTleutvoy feu minoratum dicit, fi

Jf 10 i

j

li

cum V ulgata verfione ita loqui licet. -

4tio

VII. Angelos dicit Apoftolus, quosDa-

vidin Pfilmo octavo Elohim dixerat. Et

in Omm'

TR 2

Coc-

f0

49) 84 (285-

x

Coccejus quidem ibi vocem Elohim latiffi-

] lomi

meaccipit, adeo ut & Deum verum,& alios

jofto

Aeyoutygs Ge8s Voceilla comprehendat, Se-

himp

quitur Coccejum Wittichius in inveftiga-

QICiOr

tione epiftoke ad Hebrzos.

Annotat

Qum d

enim adcap. II. v.7. vocem Elohim in illo

XVI

pfalmiloco compleétiid omne , quod Dei

WCZ)'TE;

nomine venit, ut funt & Deus fümmus, &

Hebr.

Angeli, & Seniores Judzorum. ..Addit de-

inde, Chriftum efle factum minorem

fletes

Dolg

omni,quod Deus dicitur, minorem Deo

Vocem

Patre, quatenus ad tempus fplendorem

derun

majeftatis füz cohibuit, & Patri propter

Culd

scternum pactum fe fubjecit, minoremAn-

Dlln.

gelis, quatenus factus eft fub legem , cujus

Vil

Angelt erant vindices, minorem denique

fl

judicibus, a quibus fe paffus eft judicari.

tdony

Verum ifta éxplicatio ab Apoftoli noftri

it4b

mente aliena eft, qui nomen Elohim per

tite D)

Angelos reddidit, 7o. Interpretes fecutus,

Quods

priter quosetiam Chaldzus Paraphraftes

Tintt

& Vulgatus & czteri plerique Interpretes

vocem Elohim in illo pfalmi loco accepe-

liChr

Tübim

runt. Etfi ergo Chriftus paífionis füz

tempore non folum Deo & Angelis minor

Quaq

l'i! qu

fuerit, fed etiam infra Judices, a quibusfe

condemnari paífus eft, aliosque homines

Qs ptc

&inf

incomparabili humilitatis exemplo fe de-

prefferit, Davidem tamen vocem Elohim

T

Üiian

inea latitudine non ufurpaffe, cum Filium

Bofei

N

hOmi-

Yinisl

'"k;ää j ,85'( $63-

hominis ::'-L.—iïyx,

um a

3minuendum predixit, A-

poftolus nofter teftatur , qui nomen Elo-

:hendat.&

aindi,

him per Angelcs expreffit, in qua fignifi-

catione etiamPfültes voce Elohim ufus eft,

, Mtot

cum dicit: aderate eum omnes Elobim Pf.

Lohiminiïïif du

XCVITL;.h. e.interprete Apoftolo noftro:

: quic .

sf

TIVT&c AvyeAo: Ge8 ,. OTtIE Angeli: Dei

Hebr.1I, 6.quemadmodum & LXX. Inter-

; Aiii

pretes illa Davidis verba in verfione fua ex-

m t

pofüerant, qui etiam Pfalm. CXXXVIII, 1.

Ynorem i

fpladoe

vocem Elohim per vocem "AAs reddi-

derunt.

Juxta quam fignificationem.

ii prort -

Chaldzus quoque vocem El

ohim eygponi;:

m

Pfalm. L'X XXVI, g.

o em;eul"".

VIII. Non obftat huic Chrifti infra An-

m

gelos exinanitioni, quod Angeli Chriftum

dU

adorare juffi funt, aut quod Chriftus in-

(tph 0.

fans ab Angelo ejus nativitatem annunci-

; Bob

ante Dominus appellatur , multo minus,

renshtt

quod Scriptor quidam Epiphanii nomen

Pa

mentiens in fermone de fepultura Domi-

e[ntef

ni Chrifti mortui corpus a Thronis , Che-

Joco

rubim & Seraphim portatum oratoria

(fiot

»

quadam licentia fingit; ut alia Jacobi Fa-

noeli

bri, qui in noftro dicto per errorem Ange-

1 Ulbm

lospro Deoponiexiftimat , & Danielis

" homln'

pl

Heinfii, qui non Chriftum fed genus hu-

::mpl

manum (2eeyj T« Ztxà " Asy-yLA8e N lepatvey

Cenm

fl

diciarbitratur , argumenta taceamus. A-

cunD

folum, quod Chri-

hi

gnofcimus enim non

E

ftus

458 ) 96 (869-

ftus exaltatus Angelos fibi fubjectos habu-

teficit

cumfig

erit gloria & hono

re coronatus , ut Apo-

titém n

ftolus in hoc ipfo, quod tractamus,

dicto

teicit

teftatur, fed quod etiam in ipfo exinaniti-

fibusul

onis ftstu Angelorum Dominus fuerit,

( mell

quemadmodum etiam cum autoritate fpi-

tütem a

ritibusimmundisimperavit, quod Micha-

t Pfrin

el Archangelus cum Diabolo de Mo

fis cot-

iC e

pore contendens facerenon audebat Jud:

epi[f. v.9. attamen fimul fatemur, quod hic

lr

T0f

Angelorum Dominustempore exinaniti-

Toty

onis fuzejurefuo in Angelos & honore mi-

tll.t

1 igci

l

nifterii angelici non inceffanter ufus fue-

rit,co potius usque fe dernittens

)

"

utetiam

nunqum

UR

Diabolo minor videretur , fiqui

dem. ipfi

)

ermifit , utabeo ex defertoin pinnacu-

X?

Qidon.

]

um templi Hierofolymitani, & poftea in

altum quendam montem abduceretur.

Tttpolo

Reveraenim non falfa quadam imaginati-

ii

one Chriftuma Diabolo in loca illa trans-

Vem

lm

latum fuiffeinter alios Samuel Bochartus

P[3

tribusad N. Herault Alenfonenfis ecclefie

lO

105 dj

Paftorem epiftolis erudite demonftravit. -

T Daty

IX. Perpetua tamenhzc Chrifti Aerlo-

:

tbifl

cignon fuit....Dicit enim Apoftolus :. TÓy

emere,

[lexx) v« vAcileuévov. — Vetus . germanica

$

ver

fio-À. C.1483. Noriberg:e per Antoni-

UA

ddit: gempnbert

urn Koburgerum edita re

ein veníg benn bíe Cngef. . Infoncibus Pfal-

Qd e

temp()r

m(i octavi, ad quem Paulus in noftro

refprj-,

498)87 ( $69-

dos ht

tefpicit)legitur particula »i» , que modi-

u A

cum fignificat, & non nunquam ad quanti-

mus ia

tatém molis vel continuam vel difcretam

exintyt:-

refpicit, quemadmodum de paucis homi--

nibus ufurpatur Nehem. IL, i2. & de modi-

ius fueïip

xititel

co mellis 1. Sam. XIV, 29. nonnunquam

o

autem ad durationem temporis refertur ,

of

ut Pfalm. XXXVII, 10. . XXXI, s. ILi.&c.

Huic ergo particulz hoc loco refpondec

debt 73*;*;'

r, UG(PRIF

oxxy riqui phrafis in novo teftamento

nonnunquam exiguam rei quantitaten?

exiti

onorete-

notatut Joh. VI, 7. nonnunquam exigu-

am loci diftantiam Act. XXVIL2»8. non-

|

« lis fie

, od

nunquam vero exiguam temporis durati-

onem ut Luc. XXII, 58. & ACt. V, 34.

jlen 3

d

X: Poftremam hanc fignificationem in

dicto noftro obtinerenegat Jacobus Faber

rpoltid

ina

xologia contra Erafinum, & z. z;. lo-

ducere

j

imgit?

caaliqua adducit , in quibus particula v»»z

de tempore intelligi non poteft, nempe ex.

la us

pfalmo36. vel juxta Hebraos y7. v. 16. ubi

B()Ch&l'ïjli

dicitur : zeZius eff modicum juffo fuper mul-

fs ecd?m

745 drvitias impirum,ex Gen. XXIV ,r7.u-

t

bi pauxillum aquz occurritGen.XL IIL2.

T f)?xäï'f

)ROIU ,

g.f

ubi filii Jacobi jubentur pauxillum efcarum

emere, & v. n. loco muneris modicum

j An[()lll

mellis & modicum refinz fecum deferre.-

Poftea iquoque sum. 27. probarefatagit,

gun

j

quod etiam Gexyj) c; apud Grecosnon

jtibus

nitatis & eftimati--

futo

j

terpporis fed potius dig

4

i

f

onig

Lem d

45)88( 56

onis modum dicat, quam in rem locum

timde

quendam ex Euftathio in Homerum pro-

Quear

ducit. Sed refpondet Erafmus in apolo-

preft:

gia contra Fabrum pag. je. fubridiculum il-

queac

demE

lud videri,quod probaturus 6p« pro pu-

fillo poni ad EuftathiumHomeri interpre-

brum:

tem confugiat, cum id ex quibusvis auto-

dem' f

ribus demonftrare fit promtiffimum. De-

D

U

li

inde etiam non opusefle animadvertit, ut

pertin

hmad

probetur, quod nemo neque nefcit neque

negat, nempe Gex»;» pufillum denotare. At

um

negatindeíequi, Gewyy five pufillum , fi

vetir

quando ad eftimauonem pertineat, non

Wittio

poffe idem ad tempus accommodari, ut,

Ri

firecte dicatur,paululum nummorum;,non

ln 1

offit recte dici paululum temporis. Porro

qm Cea

Fabruman eo ineptire notat, quod doceat,

Ti5 aCC

fibreve tempus fignificandum fit, potius

Clefite

dicendum effe 2z? éA&yoy aut juxeov , qualt

üe

&A lsyov & yungóv temporis tantum, notze fint,

Heq

NI

nec de aliis rebus ufurpari poffint, — Nec

"

minusin eo ineptire Fabrum monet,quod

Cipt

dicat, LX X. Interpretes fi exiguum tem-

Vtto

us intelligi voluiffent ,. dicturos fuifle :

Ms

sAdirlesee Tox) , cum vocula hzec parvam

J

moram denotet, quafide homine, qui bre-

ZL'H'eþ

vitempore v!xit, dici poffit : vaxJ &t

!t 013'1

cito vixit,cum potius cito mortuus dici de-

f

beat, Miratur deniqueFabrum non agno-

Centoy

fcer.e,gquod Gexx;» Ti brevetemporis fpïi- |

r

N ru.f,/i

"ei)gg( R

'em At

um denotet, cum id ex Chryfoüomo aliis-

um o

que antiquisScriptoribus Euftathiolonge

s n

preftantioribus, quin ex ipfo Luca ejus-

dicdlri

que actis apoftolicis difcere potuiffet. ]-

p

dem Erafmus pag. 4i. contra eundeni Fa-

Tiintagt

brum animadvertit, quod probaverit qui-

ii

dem per loca adducta, vocem hebraicam

imum. D

v»»aliquando ad aliud quam ad tempus

udrery

ertinere, at non probaverit, hanc vocu-

vfcit g

;

am ad cempus plane pertinere rion poffe;

n

/

cum vel trigints loca poflint colligi;fi cui

)uüllum, l

veftigandi otium non defit, in quibus hzc

tiney, M

particula exiguum temporis fpatium defi-

m

gnat. Qu etiam contra Joh. Clericum in

morulm"o"

Nov, T?ff. p, 3:0. & alios notata volumus,

r u

qui Gea x ; hocloco de brevitate tempo-

u

ris accipi pofle negant, fed folidas«& fuffi-

vÍt, p

cientes negationis füze rationes adducere

nequeunt.

n äy; GUlE

.Q

n

'XI. Miraautem eft ea, quam Wittichi-

f V

us fuppeditat, exigui hujus temporis de-

;ortet

qllül

feriptio. — Exiguum füme tempus , inquit,

utf

t

fuitempus fabjeciionis , ftve de aliss bomi-

nibus id imtelligassffve de Chriflo. i de alüs

gc p

bominibus, tempus intelligendua , quod in-

zercefpt inter legem latam & excidum Hie-

"n

)

1 [

W

vofolymitanum, fuit autem juxta computati-

onem Caloifit nonmajus quam mille quin-

j

gentorum fexagia fex annorum,qui nume-

of u

pore, quo mundus

porzsfP

-ru.r, Je comparetur cum te

$

/!e;it

48)9o (865-

Jffetit anté legem c füb Cbriffo, conjuné

ïz'äz

LAU)

accepto,exiguum [ame fuerit : simprimis ve-

antea

votempus tllnd [abjeciinis exiguum efh, ft

merfi

ad Chrifluim illud tempus referamus iud-

burcl

gie' comparemus cum wternitate. glorie,

Calvi

quam poftea- confecums eff. DeChrifto

fcenfi

hicloquitut Apoftolus non de aliis homi-

apoft

nübus, fiveantelegem]latam/five intratem-

1€, QU

lata usquead excidium Hierofy-

pusalege

Uisle

mitanum five fub Chrifto vixerint. Quam-

T

obrem computadone illa

temporis,

iiin

quod inter legis promulgationem, & Hie-

fcu)per

rofolym:e excidium interceffit, que a Íco-

T

po Apoftoli prorfus alien

V

a eit, —fuperfede-

£t

re potuiffét.

A

j

,ilus a

XII. 'Theophylaétus zz ep

z/zz ad Hebr.

pendeæ

p- $0. per illud Bozy? 7: triduum illudin-

Tifijn

telligit, quo Chriftus apud inferos com-

(4men

moratuseft. Intelligitaut

em dubio pro-

aChr

cul per d« feu inferos fepulchrum & fta-

pl

tummortuorum. XNecalia fententia eft

tcf

Oecumenii Tom. 1I. Oper. pag. j:$. Vlle

tf

enim defcenfus Chrifti ad inferos , qui in

CoCon

fymbolo- Apoftolico mortem & fepultu-

&

ram Chrifti excipit, non ad ftatum exina-

tribu

nitionis, fed ad ftatum exaltationis perti-

ID Cer

net.

Unde Calvinianiin catechifmo Pa-

ïini fen

JatinoillumChrifti ad inferos defcenfum

Vücq

male definiunt, cum g72/7. 44. eum per in-

B

enarrabiles animi anguitias cruciatus &

W.

terro-

g,

ul

: *ää)gl (86?3—

tnpunfin

terrores defcribunt,in quos Chriftus cum

primis j

antea,tum maxime in cruce pendens de-

um d

s illi

merfusfuerit. Et Fratresquidem Walen-

burchit Tori1. Oper.p.423.'animadvertunt,

je g

Calvinianos pro hac ipfa explicatione de-

JeChrio

Ícenfüus Chriftiad inferos dictum noftrum

ls ho

apoftolicum allegare, fed male illud verte-

inttatet

re, cum Germano-Calvinifte in fuis bi-

; H

bliislegant: bereine Efeine Seitoer Crigef ge»

in Qu

mangelt bat.. At vix credimus, quemquam

Calvinianorum ex verbis eíne F(eine 2cit ex-

u i He

Ículpere voluiffe , quod defcenfus ad infe-

geadt

ros in fymbolo apoftolico memoratus in

fuperfede-

graviffimis animi cruciatibus, quos Chri-

(

ftus cum antea, tum imprimis in cruce

T

pendens fubiit, confiftat.

Certe Luthe-

pl

rani in fuis bibliis eadem verba legunt, qui

eros COf

tamen Chrifti ad inferos defcenfum non

o g

ad Chrifti agonem fed potius ad ejus tri-

ium

umphum referunt. Nequeetiam in'ca-

rentad

techifmo Palaiino quzftionem de Chrifti

fzg

defcenfu ad inferos dicto noftro apoftoh-

; qii

coconfirmatam deprehendimus. Sedvi-

fl

deantipfiReformati, quomodo cum Fra-

tribus Walenburchiis tranfigant.

Inter-

y oU

rus pefü'

im certum eft, quod illam catechifmi Pala-

tini fententiam de hoc fymboli apoftolici

m

de['cenfüm

-articulo neque ex dicto noftro apoftolico ,

necexalüs Soripture dictis

k

pr?bïl:;: vale-

ant.

XIII

g

57

*$98) 92 (863

hoc;f

XIIL- Cete

rum illud Gezyi v ad totum

illud. «evcceoc cempus referri poteft, quo

innoi

Chriftus divinam formam cum . fervili

t

]- quee

commutavit "Totumenim illudtempus

exiguum eft, fi cum sterna gloria fecutz

gnific]

exaltationis conferatur.

SUS illo tempore, quod acerbiffimam ejus.

ls ;pif

paftionemanteceffit, divincefua majeftatis — | m

D

virtutem fepius manifeftaverit & multa

Qofiju

fecerit, quibus fe Angelis excellentiorem

Q5 6pi

Cun.

demonftraverit,negari tamen haud poteft,

quin ilio tempore etiam in Chrifto efuri-

DP

Quemi

ente,fiuiente,delaffato aliisque infirmitati-

bus & miferiis fpontefubjecto varia fe exe-

] : bhfphc

ruerint, que ipfum infra felicem Angelo-

Domun

Vetat

rum ftatum pofuerunt. Imprimis veroin

ultimo exinanitionis gradu hzec JESU z«

l

U

Y

"AssyéAas Adtlocis fpectata fuit , cum ad

iortem crucisusque fe humiliavit Phil.Il,

iY

b

8. necab Angelistantum, fed etiam ab aliis

creaturis,

hfs

quin & ab ipfo Deo deftitutus

y

fuit.

Y

n )

XIV. Nemo

r

autem mirabitur , nos pet

Óv Coory Ti AysyeNe NT loojatvey nemi-

Tatür

nem alium, quam Chriftum intellexiffe.

ïrmm

.Ipfe enim Apoftolus in dicto noftro

fem

ignorarenos non patitur, de quo lo-

l (Q0j

quatur , dum expreffe. "me8v |vel JE-

[rrip,

SU M. nominat.

Cur Apoftolus non

Afpo,

2COS

ih;im fub initium -epifco?æ ad Hebr

fhtgi

hoc

^

/

:898) 95 (88-

3 totut

hocnomen expreflerit, fed nunc dermum

ànnoftrodicto prima vice JESUM nomi-

M q

U

net, impreefentiarum non inquiremus, ne-

^ queetiam de nominis hujus origine & fi-

]temi

j fecit

gnificatione nuncagemus , id tantum no-

;

"

mis]

tantes, quod cum Apoftolus in reliquis fu-

man a

isepiftolis plerumque vel folo Chrifti no-

nj

mine utatur , vel nomina JESU & Chrifti

& mit

conjungat, fepius tamen in hacad Hebrze-

omtiret

os epiftola folum JESU' nomen ponat.

j Oteüv

. Cumenim Hebrziante converfionem fu-

1o dii

amacerrimi nominis hujus hoftes fuerint,

quemadmodum & ipfe Apoftolus olim

jmittt

feexe

blafphemator hujus nominisfuerat, feque

Ange?

nomini huic adverfari oportere exiítima-

j vetolt

verat, Act. XXV1,o. partium fuarum nunc

BU

efle judicabat , Hebreos ad reverentiam

- hujus nominis tanto diligentius excitare.

cum j

jl

XV. Aufitautem , ut divinitati optimi

; noftri Salvatoris quicquam detractum

fl ab äüü

cenfeamus, cum hic ipfe JESUS Geoty o T

äeüifutUS

vretà AeyyéA8e dN lenti O. dicicur. Howc

enim exipanitio ipfi fecundum humanam

; nospäï

jo m

naturam falva divinitate contigit. . ffeco-

Jant,inquit Auguftinus de Arianis (coztra

xelleb

(

|ferm. Arianor.c.5.)

m epiflola,gue ad He-

l

breeos eff,

;

de Chriffo effe mzelle&um , quod

e qUO

,

|

;

,

Jeriptum eff : minorafH eum paulo minus ab

j d

— ngelhis, ct videgnt non ad diverfftatem e

gl f

tequalitatem naiure Patris & Fl vale-

Hebrïä

—

i

Ms

ws) g4(888- .

i'e qued dixit :

Pater major qme efQ fed ad i

E

Jud potius,quod in forma fervi propter 1nfer-

qppar

mitatem,in quapati & smors potuit , vmor

Qu c

etiam Angelis fadus effl.... A& cavendum

Spitit

etiam eft, ne dum naturas in Chrifto di-

Virtut

ftingvimusperfone unitatem divellamus,

iürpa

quod Neftorium feciffe conftat; de quo

micüt

Magdeburgenfes Centur.;. c. 5.pag.607. ve-

xf

ferunt, quod nixus fuerit dicto Pault, quo

&dhüci

alterum vult intelligi paffione Chriftum:

terant

paulominus quam Angelos sminoratum vi-

JESU

dimus. SESUM. . "Teftem ejus rei addu-

Donatu

cunt Magdeburgenfes Liberatum. Sed

.

fugplia

forte pro Liberato Vigilium nominare

zi

um n

voluerunt, cujus locum integrum jam fu-

Dfv

praallegavimus,ex quo conftare poterit ,

üt:y

quomodo Neftorius ex dicto noftro duas

ThOrter

in Chriftoperfonas probare voluerit.

&ue:

. XVI. Et hactenus quidem de fubjecto

Nnde;

oraculi noftri apoftolici actum eft. Per-

foify

gamus nuncad predicatum , & videamus,

Tientis.

quid Apoftolus de JESU il'o dicat, qui per

Qe

exiguum temporis fpatium Angelis minor

Tlortis.

fui. JESUMillum, inquit , videmus per

ferig

patfionem mortis gloria & honore coro-

natum, ut pro omnibus mortem guftaret.

um led

BAEzrouev, inquit, videzus. Multa hiccon-

Worten

gerunt interpretes , ut gloriam exaltati

Chrifti in. oculos hominum incurrifle

Tipn

r T

Referunt Apoftolos aliosque

T.

probenc.

-

468) gs (86-

hii

JESUM a mortuis excitatum variisque

terij

apparitionibus fe manifeftantem tandem-

, t

que ccelos adfcendentemyvidiffe , vifibilem

yendun

Spiritus S.effufionem & miracula Chrifti

hrilod

virtute & in ejus gloriam patrata oculis

vellmis

ufurpafle, Paulum ipfum 1n via, cum Da-

T qu

mafcumiret, JES U exaltatigloriam con-

p p

Ípexiffe, quam &antea Stephanus , Paulo

aui, u

adhuc exccecato, oculis fuis.viderat. Po-

Jf

terant addere, quod multi Hebrzorum

t U

JESUM vinculis conftrictum, fpinis co-

&i ii

ronatum , flagellis cruentacum, ac crucis

i. $

fupplicio affectum viderant. Apoftolus

gnunurt

enim non folum glorificationis fed etiam

jl

previz paffionis & mortis meminit, cum

Qu

ait: JESU M videmus per paffionem &

tro du

mortem gloria & honore coronatum.

ert

Neque tamen cogitandum eft, Apoftolum

m

:fübie'&ü

non de alio, quam qui per oculos corporis

)N

fit, vifuhic locutum. Imprimis enim ad.

mentis & fidei oculos refpexit , fiquidem

j qül j

&hodie ] ES U M videmus per paffionem

j m

mortis gloria & honore coronatum, cum

usf

ex fcriptis Prophetïäru.m'& Apoftolorum

tanquam teftium omni exceptione majo-

umfef-

rum lectis vel auditis tam ejus paffionem ac

mortem quam fecutamimmenfam glori-

ghiC g

| CXQIF

j

am agnofcimus, eaque de retam certi red-

dimur, ac fi eam oculis noftris ufurpatfe-.

jion

mUSa

"

XVIT.

Y

$08 ) o6 ( 86t-

3 f

-XVII. Videreautem nos Apoftolus di-

: X*x Qll'äml

cit JESUM per paffionem mortis gloria

Qum fe

& honore coropatum. Nonnulli, quod

pirtici

,

jam fupra animadverfum fuit, yerba i v2

Greju

zr9uae 78 9uvérs cum antecedentibus

connectunt, quafi Apoftolus dixiffet ,

- ] quami

portaf

JESUM propter paffhionem mortis

- ] namin

infra Angelos humiliatum. Quam fen-

YVI

tentiam przter Auguftinum & Autorem

- ] dicendy

dialogorum de 'Irinitate etiam fecu-

vt f

tus eft incertus autor tractatus de

Ariana & catholica confeffione , qui par-

— ] puong

& n

tem librorum de Trinitate a nonnullis A-

ln nif

thanáfio, ab aliis Vigilio affcriptorum con-

ftituit, & ex recentioribus Meifnerus P/;-

] dim ac

Jof. fbr.part.z,[e&.1.c. 4. p.3. Cornelius a

Lapide zz epi/?. ad Hebr. p. g99. & alii , quo-

Dfetem.

Tc?fi (qug

rum plerique ftatuunt, quod 2;2 fignificet

- 3 Rurquy,

hoc loco caufam finalem & Apoftolus di-

cere velit, quod JESU S Angelis inferior

] "frortg

factus fuerit propter paffionem mortish.

e.ut pati & mori poflet,feu ad paffionem

j

Pqüüïior(

1nortis fübeundam. Unde& Fifcator ver-

J m in

ba dicti noftri ita vertic: teír. feben abet/

] tddor

baf Sy&fus mit SerrligEeitunb Cbren. geft»

] a imm

netiff/Der ein toeníg aerínger gemacbt voot»

Ti

ben toat bennbie Cnael/ auf'oaf ecoen Coo

Iciben Eónte,bamit er burd) GOttes Ginábe

D

für alle ben &ob (chmecfete, — At paffio mor-

Q

im frm

D

in-

|

Qs

us non eft nnis hamiliaionis Chrifti

uic?

fræ

483 97 ( £s

o&oiusdi' |

fra Angelos, fed ultimus ejus gradus.

od

uamobrem verba dia à ardÜnuoc TE Üorvot r

cum fequentibus connectere malumus &

ul qu

:rbä 3:03 Til

particulamó'dà hoc loco idemac

per fignifi-

carejudicamus. Paífio enim tnortis tan-

sedentbt

quam ultimus exinanitionis gradus velue

i lel[Teï;

porta fuit, per

( fnott

.

quam Clïriüus infuam glo-

"

riam intravit.

äam h-

Autordt

XVIIL Equidem obiicit'Beza, quod

dicendum fuitfet: Jj 78 zO duXl r 9a-

um f

Cs

vére, fi dicere voluiffet Apoftolus: per

-

patfionem mortis, & Juftinianus Toz. 71.

7 qui M

conm.in epiffol. Paul.p.ég:. paxticulam did

)H[]UHI'S' "

non nifi poeuce per fignificare notat , fi

yrom o

cum accufativo cafu conftruatur.

Sed

al

jmest.

Juftiniano opponimus, vulgatum Inter-

pretem voces did vv &-yveiaty vv 8oaty. y -

( 9üi; Quo' j

TOjs, QU poeticanon funt , reddidifTe : per

It

agnorautiam, que eff in illis Eph. V, 18.'&

dfoist

'

Verba j àdéverev vj cerpnós ita vertifle : per

j nf

l L

mfirinitatem carnis Gal.IV,13, . Necaliter

pofteriorem hunclocum vertit Beza , qui

d «

cacor Y*

etiam in priori, etfi verba dig v5v d"yvoiuy

reddideritpropter zgnorantiam , verba ta-

L

u

l

ij

men immediate fequentia did zjv zzgociw

pf

Tils xetgülere odlv vertit: per obdurationem.

mi

Í t

(

cordis zj)jörz;m.

Agnofcit ergo & Beza dic

ao

" nonnunquam Apoftolo idem effe ac per,

n

i

j

l

quam fignificationem etiam adhuc aliis in

yfio

m

Nam verba:

, locis huic particulze ïr?buï/t.

G

"m

E

-b)og ( t6-

avreddit: per traditio-

Yerb

dà viv artgetdoc w j

nem veflrain Matth.

XV,3. & verba did vtv

doug

lec

adltex vertit : per Patrem. Joh. VI, s7.

fignificatio etiam profanis fcriptori-

(ongn

bus inufitata non eft, ut Grammaticorum

fnten

Syntaxes &lexica docere poiTunt.

morte

- XIX. Hac autem hujus particule figni-

fiopte

ficatione obfervata ftatim elucefcit, admo-

fimme

dum infirrmum efle eorum argumentum,

Cilüm

qui Chriftum paffione & morte fua fibi-

: ipizfi

metipfi gloriam meruiffe ex eo probarefa-

. Hl

tagunt, quo

dóiz róza9pa 78 Quv glo-

1 Bogl

ria & honore coronatus dicatur. Utun-

r

Metite

tur hocargumento Bellarminns Zibr. j. 4e

1 lt i

Chriflo c.9. Oftorodus zufHztution. c.6. e.

- Q

Petrus van Hcekezn epzff. ad Hebr. p.37. &

titnos,

alit./. Sedrefpondit Oftorodo F'eu

erbor-

uf

nius zz Anti-Offorodo Difputat. . p. $. &

)

untum

Bellarmmo Chamier pazffrat. catbol.Tom.

Ts

1. libr.7.c.$.n.$. & (2qv. qui hoc potiff-

(Qtonai

mum urgetquod verba dj vó ré9e 78

S,oyérg cum antecedentibus conftrui de-

lt d

Qmy

beant,qua ratione & Pareus ;» epif/. ad

AX

Hebr. c. 2. part. z. dub. 6. hoc argumentum

fiæ&h:

folvit. Atnos opus effe non exiftima-

Tortrs

mus;ut verba &i2 vó zrá94uo 78 Savérs cum

Velmor

participio sA«zleuévor conftruantur , fed

llongs

eorum fententiz infiftimus, qui verba &

Went m

zà zdOnux TÀ Savírs cum fequentibus

"h d

conjungunt, quemadmodum & Lutherus

Wigg

.Vel"

21

HoI)og ( t8'

tl

n d n

verba Apoftoli re&te vertit : butcb [eibert bed

&-obe8 gefrónet mit:preif unb Cbren, — Namn

3

hec connexio verborum ordini magis

tript

congruit. Nullatenus autem Apoftoli

RORU

fententia fuit, quod Chriftus paffione &

[

morte fua glorie coronam meruerit,aut

ixllæ,ügni-

propter paffionem mortis tanquam cau-

i, 0t

Ífam meritoriam coronatus fuerit. Recte

mentut

Calvinus Zbr. z. zuffitut. cap. i7. m. 4. quid

fs 1

opus fait,nquit, defCendere unicum. DEI

jobare

Filum ,ut fibi acqumeret quicquamnovi?

j glü-

EcPaulo poft : vorande fant locutiones pro-

- Ui

phetice: puer natus eff nobis,item: exulta

jr. ..

flia Sion,ecce Rex tuus venit tibi ; quod

;,M'.'k/f f

contra Hoekium & quosdam alios Calvi-

r

nianos, qui Chrifti gloriam ejus merito

"engfoo

acquificam ftatuunt, notamus.

ld ergo-

p

^

tantum Paulus voluit dicere, quod paftio-

!

Z

j

IT

mortis via fuerit, per quam Chriftus ad

coronam gloric adícendit, necante Chri-

WW fi

ftus gloria & honore coronatus fuerit ,

jf d

quam paffio mortis anteceffit.

"epi L

XX. Antecefficinquam, coronam glo-

rie & honoris ró zzz94uo 78 Sovere patfio

!

mortis, feu talis paffio,quam mors excepit,

m

vel moriendi paífio, angore, dolore, & aliis

mtul', :

1nortis facellictibus füipata, ut Aretius com-

a"

l

l

j

| vcfba

ment in epifl. ad Hebr.p. &j. hoc mortis z&-

ue[)[ib

9uuc deicribit. Chriftus enim erezrene-

b

Luthäf

"

wv sxvlev, yeváuev(S*. 9zriue ( uye: Savoira ,

u

2

[o -

As

$9) Iöo ($85-

* Saycira d qutueB;ut Apoftolus alibi loquitur

tet

Afri

Phil.11,$.. Quemadmodumautem in ilio

epift

Jloco Apoftolus mortem crucis Chrifti

cum gloriofa ejusdem exaltatione conjun-

itny

git; ita& in noftro dicto Chriftum per

(rire

u

patfionem mortis gloria & honore corona-

um dicit.

Frequenaffimum enim id eft

Teent

b&L

in SacraScriptura, ux cum patfione Chrifti

ejus gloria conjungatur, ficut Petrus v eie

& hOHi

):g:g'öv 7:0:-975,1404706, ( Ts /,cgoä TO T0 Jo'äoæ

CEgley

conjungit : Perr. Z, i.

IY

XXI. Dicit ergo Paul

us videre nos ]«EQ

hUC l

füim per paffionem mortisdcZs xj Tij ése-

Ommofy

li (i

Quveuivo gloria & honore coronatum ,

quz verba iteruma . Davide, cujus oracu-

(rift

lum pauloante allegaverat, mutuatus eft.

dumi

Dixerat enim David de Fi'io hominis non

Df

folum: qA«zloccc ürov (petx;d Ti zrag 'Agjyt-

fuilTe c

As fed eciam addiderat. 9czu «g4 mips] ése-

Àol

Qdvacucaüriv. ldveroin JEfu impletum

OQe ip

nunc Apoftolus teftatur.

DEUS enim

tüsy.

Pater, ut Tertullianus contra. [ raxeam .

pl

2.loquitur , gunmoravit Filitim modico citra

t )

Augelos interram dimittendo, gloria tamen

-

T

e? bonore coronaturus illum in cafos refu

À

dzergfm

snendo. -

,

XXH. Jam fupra

cap. 1. thiefo 1 ob-

"Ipli

fervavimus , veteres quosdam Scripto-

Ilidin,

res per gloriam & honorem Chrift

Ín-

MT

iplam ejus crucem . inteliigere.

T Í

cr

*&98 ) ror ( $63-

m

ter veteres illos eft PrimafiusUticenfis in

m n

Africa Epifcopus, qui in commentatiis ad

Chril"ti

epiftolas Paulinas pag. 277. fcribit : bzc aper-

Cotj

emanifefiat, quia edoria d bonor Chrzfís

flumpt

erux epms futtezc.. Similia apud Remigi-

quu

um, Oecumeuium & alios occurrunt.. Ex

imidd

recentioribus illa fentencia placuit Gagne-

rl

jo & Ludovico Tenz,qui Chriftum gioria

m

.. & honorecoronatum dicuncz, quiain cru-

n

ce elevatus &exaltatus eft, uc gratia DET

pro omnibus mortem guftaret.

Aefert

T2

huc Tena; quod Cant.Hl, r legitur de Sa-

þ)r//(z?ä;ï

. lomone, quem intueri jubentur filiz Sio-

onacuf ,

nis diadémate ornatum , quod de fpinea

ig r

Chrifti corona exponit. — Adducit & di-

uitst

&umillud: regnavita Zz2o D E U $, quod

nuntnulliin Pfalmo XCV L 16. 0lim lectum

g t

dl

- fuiffe crediderunt.

Verum ifta a Ícopo

i f

N )

W/ cïf

. Apoftolialiena effe non obfcurum eft, ide-

'lm :v f

letilf

oque ipfe Primafius paulo ante nomina-

tus p. 497. gloriam illam & honorem aliter

US enf

m

explicat, cum ait: g/oria ergo coromuvit

diti (ini

eum DEus Pater invefurre&diine, bonore

autem m a[cenfone , quando quadragefmno

r

"

die refürreclionis [uperexaltavit illum fuper

0mmem . creaturam.

Addit. adhuc aliam

explicationem : g/orza coronatus eff in mul-

d Ü

titudme credentium videlicet , cum poff ve-

| Sffi?,wj

j

T

f

( furreciionis triumpbum bereditatem totius

l

"

y

[t

mundi in, hoc"quod homo eff accepit , bonore

[ |

»

-

autem

£93) 102 (883-

autemin confefffone eterne . mnajeflati , boc.

tetd

defia

eff ineo quod in plenitudine paterne glorie

babitat MWieronymusin commentarioàa

Ia

Pfalmos, fi modo ille commentarius Hie-

mibis

lomi

ronymi eft, Tv 7. Oper.pag. 7.ad Davidis

verba: g/oria & bonore coronafli eumjta

fipri

honor

commentatur: gloría, cum in cjus defcen-

füinferi claruertmt, bonore, cum vicii m

tjus f

tes, cum civcumdatus fandor um cboro tri-

TOf

umphans rediit ex inferno.

füi ho

XXIIL. Jacobus Gaillardus

in (pecinie

dm,

nequeftionum de Filio hominis 24:6/7. 5. -

caet

9. uo. coronam , qua JEfus ornatuseft , ex

t

gloria & honore tanquam binis floribusa-

Oi

maranthinis contextam obfervat, animad-

u5 Ms

vertens eosa tramite veritatis aberrarg,

Oflor

qui fub gloriz nomine fapientiam , juftiti-

Indey

am & fan&titatem, & füb honoris nomine

Totq

majeftatem & authoritatem intelligunt,

O

cumEilius hominis fapientia;juftitia & fan-

Àm

élitate nusquam & nunquam etiam paffio-

ümma

nis & mortis fue tempore caruerit,fed flo-

etie

rem illum femper illibatum & intemera-.

XXI.

tumretinuerit. Ipfeigitur Gaillardus per —

nor

gloriamintelligit fupremam majeftatem &

tf

dyuzivDuyev regnandi autoritatem in 0-

m

mnescreaturas una cum illuftriffimis di-

p

hrd

lls

gnisque tanta majeftate infignibus, quibus

tht

annumerat immortale & gloriofum cor-

pus, donum Spiritus Sancti in orbem mit-

uspe

ten

AStrro

$98 ) r1e3 (863-

lä;;,lm tendiad pred

icandum evangelium & ec-

n gt

clefiam colligendam, & alia. Perhono-

n

rem autem intelligit favorabilem Filii ho-

nu r

minis acceptionem, qua DEUS Filium

jdDund

hominisantea inftar fervi & vilis mancipit

'/il eüm,ï"

flagris,cruce & dira morte male tractatum

IT L

honoriücentifflie excepit, fatisfactione

qiri

ejus fe placatum declaravit, eumque a

TU

mortuis gloriofe excitavit, dono currus

fui honoravit Angcelorum fatellitio & fi-

at

deliminifterio, domicilio fuo ac throno

i

codlefti, jure denique exercendi fupremt

g -

acimmenfi dominii in univerfum orbem

. donavit, ficut Pharao Jofepham, Ahaíve-

rat,'anima '

- rus Mardocheum, & Salomo matrem füam

j ^^. honorificeexceperunt & tractarunt. De-

dffhy ']uü:i[l'-

inde vero füb honore, quo Filius hominis

j iil

coronatus eft, cultum intelligit, quemDE-

Vi

'US Chriftofuo adfinem usque feculorum

[ü'lt'lä& J

ab Angelis, hominibus vivis & mortuis, &

fummatim ab omnibus creaturis nulla ex-

g p !

Ieïiï;&dw

ceptaexhiberi voluit.

T

XXIV. Nonnulli brevius gloriam ab

iif

honore ita diftingunt, ut per gloriam

a

f

Chrifti majeftatem,per honorem vero cul-

tum ipfi tribuendur intelligant. B. Ger-

m

i

qrifin

hardus zz epif]. ad. Hebr. p. 3. Chriftum

bn

- gloria & honore coronatum dicit, quate-

pus, Q

jofunt

nus per przdicationem evangelii glorio-

x hoftibus retulit,

T

u

I

fug triumphus, quem. c

4

i

-«&98) 104. (8&3

intoto orbe celebratur,ac ipfe ab omnibus

credentibus honoratur ,

glor ificatür &

adoratur

l1dem tamen Gemarduq ad v.

iplü

don

7.C.2, p.ji. notavit,Chriftum g.oua & ho-

nore coronatum non folum relative, qua-

fiom

tenus ejus nomen ubique prædlcatui &ab

-

ella

Torüi

omnibus adoratur, fed eciam ful ,)echvc &

realiter , quatenus vere divina &

: infinita

JES

gloria iphi fecundum humanam naturam

glor

? Atl

J*

in exaltatione collata eft, qua in plenaria

collati dominii adminiftratione confiftit.

doxti

Ad eundem v. 7

Sebaftianus Schinidius

Ihne

$4g.:$8. obfervat gloriam de DEO & Chri-

t (

fto üfurpatam non minus rem, quam rela-

Q

N

lfed

tionem denotere,h e. majeftatem ob quam

DEUS & Chriftus celeox antür. Eph. l, 8.

€]F

Ws

Philipp. HL2r. Joh. XVIL s. Honorem ve-

füpe:

ro fimiliter non effe tantum externum &

US, &4

relativum honorem, quo aliquis colitur,

0

fedinternum &realem, ob quem aliquis

As

i

colitur. Hebr. V, 4. r.'Timoth. VL 16. Ac

gawt,(

deinde probat hoc loco de reali glorin &

of

honoreagi, fiquidem Chriftus a DEO Pa-

duj

j

tre gloria & honore coronatus eft, qui

AVI

Chriftum gloria & honore coronavit non

lt

illum celebrando, aut honorem & cultum

Eori

ipfi exhibendo, fed conferendo in eum

&Lu

majeftatem g'orlofam eamque dignitatem

E

ilii

& excellentiam, ut ab omnibus creatums

M.

glorificari & honoran debeat.

iptifr

XXV.

E )'i&g (t63-

Oi

XXV. Quid. multis ? Coronatus. eft

du d

. jJESUS gloriaa & honore, cun DEUS

us at

ipfum in fummam extulit fublimitatem , &

donavit e1 . nomen quod eft fupra omne

ti o

Qul

nomen,utin nomine JES U omne genu

at

fe flectat coeleftium ac terreftrium ac infe-

rorum, &omnislingua confiteatur , quod

hat

& in

JESUS CHRISTUS fit Dominus in.

) nart

gloria D EI Patris Philipp. IL, 9.10. 1. cum

n pl

Pater ille glorie Chriftum 'collocavit ad

» cotl

dextram fuam in cceleftibus longe füpra o-

Sdunidi

mnem Principatum, Poteftatem & Poten-

Q&Ce

tiam & Dominationem & omne nomen ,

quod nominetur non tantum 1n hoc fecu-

um ol

lofed etiam in futuro, & omnia fubjecit

mbquam

; Ephvk g'

ejus pedibus, ipfumque conftituit caput

fuper omnia ecclefiz, quz eft corpus ipfi-

noren

verun

us, & complementum ejus, qui omnia in

omnibus adimplet. Eph. I; 20. 21.22. 23 Cu -

j cl

jusgioriz collationem Chriftus a Patrero-

o iil

VLMä

gavit, cum dixit: nunc zgztur glorifica me

Pater apud temet ipfum gloria,quam babus

|

u

lu

g

pE

0^

apud 1e, amtequam bic mundus effet Yoh.

XVII, s.. Equidem radii hujus g:oriz et-

]s du

g

iam in ftatu. exinanitionis fe exeruerunt.

maViï

& -culwfü

Eluxit enim ejus gloria,cum vix natus ef-

fetLuc.H,9. Et Johannesdicit , quod ipfe

dö j d

& alii viderint gloriam ejus tanquam Uni-

fj

geniti a Patre Joh. Lir4.quod factum in ejus

j Cfeämï"'l

baptifmo Match. I1L, 16. 17. in. ejus transfi-

G 5

gura-

j

£93 ) 106 (-808

of

guratione,cum accepit a Patre ziu4v « dó-

jft

eyhonorem & gloriam 2. Pet.I, i. & quo*

ties per miracula g!m iam fuam. manifefta-

yIus

Chri

vit Joh.1l, r. veruntamen Chriftus glori-

amcarni füze communicatam in H:atu exi-

Qux

nanitionis ob fpontaneam éxinanitionem

jrm

:

fora

plenarie'non exercuit, ideoque gloria &

honorecoronatus eü,cum ad dextram Pa-

Ievo

llqu

uis &plenarium majeftaris 1llius exerciti-

um exalcatus eft.-

Oper t

füteq

XXVI. Nonaudiendos effe, dicit Rive-

tlh, ad Pfahn.V1H. Tom. H. Oper. pag. 38

(ido

Vidi

qui glorram hanc Chrifto collatam negant

eflecreatam &aliam ab ea, quee divina eft

thri

proprie & proinde creaturz incommuni-

x

cabilis.

At hecdicens Rivetus non audi-

Q

endus eft. Falfum enim eft quod afferit,

d]io

non aliam humanz Chrifti naturz datam

Tif,

effe gloriam, quam fubordinatam & fuübal-

Idie

ternam fupra omnes alias creaturas, fed

T g

tamen divina inferiorem.RectiusHunnius

Worte

nofter 7.JV. Op. p.$73. gloriam hancChri-

Atl

(ri

ft infinitam & vere divinam effe probat.

XXVII. Gloria. autemn hac ]ESUS

QUi ]

córonatus dicitur fimili deducto a coronis,

COfon

quz victoribus imponuntur, vel quibus

fiobre

Reges inaugurantur. -

Nam & JESUS

LT

gloriofum fuum regnum aufpicaturus

&m

m thronum dextre Majeftatis in ex-

&tefi

celfis collocatus & gloriaa & honore co-

üVig

rona

483 y1o7 (£8-

H

bj

g

5. i

ronatus eft. 'lempore paflionis fpinea

ipficoronaimponebatur. Sedludibrium

?. Xqu

manifeht

illius fpinez coronz fublatum fui:, cum

Chriftus gloria & honore coronatus eft.

lus -

fatuer

Quam inepte autem Bellarminus Ze Graz.

pram. bom.c.6. ex verbis Davidis hanc co-

OT

ronationem in Spiritu predicentis proba-

T

xl

re volueritimaginem Deiin Adamo fuiffe

aliquid fupernaturale extrinfécum, vix

; exard

operz pretium eft hic prolixe commemo-

rareaut confutare.

Breviter dicimus ex

dicture

dicto zof/ro apoftolico conftare, quod Da--

.

vid non primum Adamum fed fecundum

TM negant

loria & honore coronatum dixerit.

d e

coram

-XXVIH. Supereft, ut confideremus,

cur JESUS per paífionis & morcdis viam

', nonau.'r

od df

ad hocglorie & honoris faftigium tende-

IÍx.

Idenim ultima oraculi noftri verba

uræ dü[äm

indicant: ozes yeil; Og U7:0p zraloe yedaw-

227

vo Qover8,ut gratta DEI proom

L22

guflaret

tUt ïF*

"ertem. Etvoculam quidem eze« Con-

sHunti

ftantunus L'Empereur accipit pro z«

hn

quoinodo,ac fi Apoftolus dixiflet: JESUM,

g

Ls

qui propter pathonem .gloria & honore

coronatus fuit, videmus quomodo pro

y od

li

nobis mortuus fuerit, hoc eft, quz humili-

« qU

tasin morte ejus fueritactolerantia. Hanc

LJ8

l-

enim viriillius doctiffimi fententiam fuif-

j

xfpiü[ur

ferefert Heinfius exercit.[acr.pag.ss4. Ca-

j )

bj

f

: x

loviozu Bibliis Jlufiratis pag. n$5. $2795 hoc

jonor

oca

f

l

f

|

—

(

43) l08 (£65--

: Chfi[

locoidem eft ac;za urquafi Apo&olusi;mo -

dum indicet, quomodo fe habeat paífio

fufter

D7

1ortis, ita fcilicet , ut fit facisfactoria, qua

non fuifed noftri caufa, non ob propriz

(

btl

gioriz coronam, fed ut nobisglorige coro-

nam promereretur mortem guftare debu-

lil

b

ic voluit.Sed nihil obftat,quo minus parti-

DI ij

culaczes pro nota caufz finalis,ut plerumn-

l'itre [

que folet, accipi boc loco poffi.. Eum -

tiljrg

(l ol

enimin finem paífionem & mortem fübiit,

ut paffione & imorte fua omnium homi-

Til [/

num peccata explaret. -

htfeg

XXIX. Gratig DEI 1

d omne tribui't'

104, gm

Apoftolus,cum ait: ut grata. DEI pro.

if fü

omnibus guftaret mortem. Autor ver-.

Wäxp

fionis germaniceante Lutheri verfionem

E

Remigi

edite, qui non juxta fontes grecos, fed ——

pottoi

juxta Vulgatam. verfionem fuam adorna- :

Oib

vit, putavit nomen grazia, quod in ablati-

j

59

vo cafu pofitum eft , effe nominativum,

EUR

uj

ideoque verba Pauli ita reddit , quafi ipfa

Üreri

D EIgratiamortem guftaverit. Sicenim

4Y)

verba hec expreffit: af bíe Ginabe t^ —

&eun

teé verfudbt ben &ob um alle; — Previum n

T fony

hocerrore, quem lingue grece ignoran-

t

tia induxit, habuit verfionis hujus Autor

"IDlio

"Thomam Aquinatem, qui & ipfe antecet-

ltd den

foresin hoc errore habuit; cum non de-

Ngd (

fintinter veteres,qui gratiam Dei mortem

Vin

It

nc De

d

lt

g

guftaíle dicunt, & per gratiam ha

C

-

*

um

ïffää) 109 (i$83-

Jusm. -

Chriftum intelligunt. Sicenim Ambro:

it pafüo

fiafter ad h. l. p. 429. zpfum vero gratiam no-

onaq

minat, qtiproomniunfatute guflavit amor-

| pf()pïlæ

ten.

Non eunmn debebatur nobis ,ut Filins

tig oO

D E4 promobs guflaret mortem, fédgracia

boc fecit.

Et Primafius pag. 4e9.. grátia

(e debu:

tuspito

DEI appellazur l'ilius,eo qnod nobis a DEO

tplerum-

Patre gratis fot datus , & quod'eratis pro

r Bu

nobis snortem faflimuerzt. Non enim debeba-

o (ibit

tur nobis nófiromerito,ut lFiltus DEIpro

m hot

nobis guflaret mortem , fed ineff abili gratia

bocfecit. — ExSeduliuszm epiflolas Paud. p.

e tnbit

104.8rdtia D E 1 Filius DEIddcitur, quia

)EL u

per fuam gratiam gratis peccata. dimifit

r

nullis precedentibus. boximum meritis, uc

af

Remigium &aios taceamus. Verum A-

05 j

poftolusnon dicit, quodgratia DEI pro

j ad()ïll'i"

omnibus mortem guítaverit, fed quod -

j d

eili ee8, h. e. per DET gratiam velex DEI

at

grauaJESUS pro omnibus mortem gu-

Ílaverit.

E.

ao

Sicent

XXX. Nonnulli verba gra£ia

xI)Elre*l-

TT

cte quidemin ablativo cafu accipiunt, non

in nominativo, cüm in grzco textu lega-

n

tur: vol G8 , nomen tamen DEI ita

explicant , quafi Chrifti Divinitas per il-

102 hutí

lud denotetur, & Apoftolus dicere velit ,

e n

TL

quod Chriftus gratiam DEI h. e.fuee di-

vinitatis efficaciam. paffionibus humanee

imoft

1 D?i

naturz addiderit, & hac ratione paffhioni

fuse

(

,

*

A

:$93) 110 (86)3*

n

fuz valorem ad redimendum univerfum

genus humanum conciliaverit, Sed re-

Titen

Vtrezy

étius verba Apoftoli de gratia DEI Patris

(l Pj

(Filii & Spiritus San&i gratia non exclufa)

] i

accipiuntur, qua Chriftus mundo doaa-

[2 |

tus eft, ut proomnium falute moreretur.

Qs T]

XXXI. Gratia enim DEI factum eft,

] Gäag,a

quod JEfus pro nobis mortem guftavit, &

juftus proinjuftis patfus eft. 1. Pet. IIL, 18.

^ d niy, )

li Ej];

Nulla hic neceffitas, quze JEfum adigeret,

ZA

nulla ipfius culpa, nullum hominum me-

ritum. Mere DEI gratie acceptum id

ItL a

] r

omne ferendum eft. Unde Erafmus z

füa paraphraff Tom. . p. 421. verba Apofto-

] m

Cniani.

liita expreflit: fégudem mors ius mon

d ftisod

erat pena commiff per illum , fed eratfavor

J Etfien;

divinus erga genus bumanumy,quodfua gra-

1uita beneficentia redimi voluit , per snortem

E

innocenti//mi Fs fui gEfa Chrifli. Dehac

*

Amifer

| Mj

gratià loquitur Paulus, cum ait, DEum

caritatem fuam commendaffe erga nos;

j '; Gum eü,

Í

liC (ine

quod Chriftus pro nobis mortuus eft,cum

adhuc e(femus peccatores Rom. V, 8. &

lm hor

X

Chriftus ipfehanc DEIgratiam depredi-

cat, cum dicit, quod fic DEUS mundum

I) Velby

dilexerit, ut Filtum fuum unigenicum dz-

Unind

ret Joh. IIT, 16. /deic ydlo 171 oh*yine 'rgm'äöw

TO TTa9 &iv v 0v YiCv. 8 vydla «etloh éQQesNrv. 6 Val

00 hn

OCHIUS

q'ày Yíoy &dvoxev, sj ó Yioe xæ753ääu705 j TÓ EUA

Hj

cvvägynqsv-ï eis TÓy savecv , aA zbl ;,gac'ng

'y:-

-3) nr(803- -

uveur

y&yovev, ut Oecumenius Io

'

quitür pag, 28

, $d

futtenim Sanéte Triniatis

gratid, quodpa-

|EL Prrs

teretur Filias.

Neque enum ex debito qe-

onerdi)

dit Pater Fz

um ,nec Filius J'fcepit , aut

niodi

'Sþiï,fzw i

cooperatus eff ad p

ajsouem , fed

OF

omuta gratiofe faéfa funt.

Cui confenti-

fidn d

ens T heophylactusait: 8 Y2 9QeiNov duv

UPHViïa(

l

0 O0 , 2A.o: aceteili ov Yiev dul duv ejg Oai-

yalov, D E U enimmon ex

jet. Ti

1

debito fedex gra-

ta Fibum f nobis de

d2

H adig?.mc :

monortem pag.

89o. Quemadmodum^u

tem gratiahzc,

minun t

leu gratuitus. Dei favor.e

oteptum?

jusque amor &

mifericordia erga hor

nines omnibus ho-

primis 4

minum meritis merit

p

9 opponitur: itaSo-

ciniani per aflertion

em

grati? perperam

s i

faüsfacüionem Chrifti

j

tollere conantur.

Etfi enim grati

yifinp

& acceptum referri debeat,

ul

quod DEUS

pro hominibus reis vadem

p

admiferic,

ejusque folutionem nobis ap-

jj D

plicet, juftitiz tamen D EI nihil detrahen-

, DUf

g

dum eft, quz Aórecr pro fontibus e

Xegit,

nec fine vicaria vadis paffione &

morte

T

,m' ,8»

cum hominibus rec

onciliari potuit: ,

. XXXII. Atque

] depræüf

hinc etiam patet, quod

in verbis ózieza]

ós particula uzienon fo-

: mundüm

lum indicet,

quod Chriftus pro commodo

enitil

humanigen

erisfed etiam quod vice &lo-

»

n A(Cïä'

;o

umani genéer

n

J

is mortem guftaverit.

ls

Socinus quid

em 7u preledionibus tbevlog.

m

m

í

c.20. idcirco Chriftum pro nobis mortu-

4 H

]

t

um

72

-£52) if szæ

um effe dici afferit , quod ejus mortem

Ti

confecuta fit gloria & honor, indequefiat,.

vicEr

ut nos quoque poft ipfam mortem gloria -

Qpj

& honore coronandi fimus. : Et paulo poft .

Veroj

dicit: /Apoffolus eatenus pro mobis Chriffum

tendit

euovtem guflaffe. dicit , quatenus per mortis.

j Chr

paaftonem gloria & bonore coronatus. fuit.

etiam |

Unde etiam plauisfrmum fit , bàc didluonem

türism

PROwun VICE feu loco fgnificare , [ed

t ,üq1

finalem tantum caufam declarare. Verum

pecoyt

nonidcirco Chriftus pro nobis mortuus

Qquibus

dicitur, quod ejus mortem gloria confe-

ütis, ye

cuta fit, fed quod animam fuam in preti-

h.

Tiunda.

um redemptionis dvl ze2vv multorum vi-

tltisal

$:

3

8. & quod femet-

ce dederit Matth. XX

Dismari

ipfum el/Adlecy feu precium redemptionis

pe hr

proomnibus dederit.. Et quamvis verum.

a[fe.

fit ex paffione Chrifti hunc fructum ad

di(ï/()g, l

nos redundare, ut quemadmodum Chri- —

m (

ftus perfpaffionem mortis in gloriam 1u-

TUridig

greffus eft;ita & nos poft mortem corona -

Oi

$

glorie maneat, beneficium tamen hoc ad

a

Féteris

nos neutiquam perveni

re potuiflet, nifi. -

diahoï

Chriftus noftriloco mortem guftans pec-.—.—

is fl

cata noftraexpiaffet, ne mors nobiszter-

IN

num guftanda foret. Joh. VIIL;2.Confe-

rantur ex noftris Calovius Scrzpt. Amti-50- .

es)an |

einpart.2 p29.1:5.ex Reformaus Becman-

Cdera

nus exercitat.tbeol.2.p. i.

/

K Q

Ihn

inä;n'g | d

l

:

j XXXIII. Sednunc videamus; qu

li

TT

: morten

jilli fint;pro qu

ibus Chri

ftus mortemgufta-

lequdtt

vit.Emphatice Apoftol

Uus: vz$

em gt

g 7ravlog pro

, emni;que verba nonnulli juft

o latius, alii

atlb

vero juftoanguftius exponunt. Ni

.

mis ex-

iCf

tendit hanc vocem Origenesqui ;

n Job. p.

V Tif !ïi

3i.Chrifium non modo prohomini

busfed

nati

etiam pro czteris rationis capacib

didu

us crea-

u

]

turis mortuum dicit,

L

&abfürdum effe pu-

Wyf

tat ,fiquis dicat, Chr

a Veut

iftum pro hominum

peccatis mortem guftaffe, non vero pro

; mortüd

quibuscunque aliis creacuris

peccato pol-

yit t

. lutis, verbigratia proaftris,

quziliob im-

j p

miunda effe dixit.

Quod autem hic de

frorum v

aftris afferit, al

)d femeg-

n

ibi quoque de Angelis bo-

alis Ori

nis pariter &t

genesafferuit,nem-

kmyits

pe Chriftum etiam

yived

ftafle.

pro illis mortem gu-

Unde in Dialogis

Sulpitii Severi

ydur 4

- dralog.1. cap. 3. Pofthumia

nus refert,con-

du Ü

flatam Origeni apud

/Egyptios Epifcopos

riam f

invidiam

; quod in ejus libris legeretur,

Dominu

m JEfum, ficut pro redemtione

'en ln

5

— generis]

umani mortem guftavit , ita eíffet

ui(feh l

& diabolum paffione fua redemturus. Nec

: M

[&2115 pCL

his folum finibus mortis Chrifti valorem

obistt

circumfcripfit Origenes ,jut ad omnia ra-

j

)'7"(:0-

.

tionis capacia, ín quorum numero homi-

j A^

Se—À

nes, angelos, dzemones & aft

ra pofuit, ex-

a

tenderet ,

fed etiam mortem Chrifti

. ad omnes res creatas

pertinere

cen-

ï,q

yin

D

J

Nam zn Mattb. p. 1. diþcit ,q

uod

pro

Em

pro hominibus veletiam univerfo mundo

Ángd

xaffus fuerit, ut peccatum ipfius tolleret,

quod]

lm f

nifi forteibi füb mundi nomine rationales

tantum creaturas intellexit, quod Hueuus

qii g

Origenianor Jib. . quefL. 3. fufpicatur , ubi

Dnite

niliaf

de ifta Origenis fententia fufius differit. —

UC

XXXIV. Origenem fecutus AmbonG-

(

[ y7

us, Zbr.y. de fíd. c.3. (a1.$.) ubi, cum verba

TO

Apoftoli allegaffet : a /pze D K O (fic enim

dul

legit verba Apoftoli, quafi fcriptum elflet

gf

xoeis Gs8) proommibus guflaret mortem ,

(hynig ,

fubjicit: d efl , quod creatura omnis. fme

Dauællä

paffone aliqua dvoiitatis dominici fangut-

MU.

nis redemenda fet pmetiout afibi babet,omms

It iüte]

creatura lberabitur a fervinute corruptio-

Wore(

245

Et Theodoretus zu ep;/foZ. ad Hebr.p.

Itfye

404. qui itidem legit: xegiz Ge8 ad verba

2filya

hzc Pauliannotatfolam divinam naturam

Qu per

nullius indiguiffe, reliqua autem omnia

Oopts habuiffe incarnationis. medicameu-

CT coní

to. Ertpoftea, cumannotaflet, Chriftum

Wt

mortem deftruxiffe, & mortis potentia

pn

adlpif

(

diffoluta refurrectionem nobis promififfe,

SCflptm-

refurrectioni autem incorruptionem. &

ïr

el pm d

immortalitatemadjunctam effe, fubjungit;

Í

hOmm

quod omnis creatura dfOoesias fit. parti-

ceps futura juxta dicium Apoftoli: zpf4

Rdenn

lldu

etiam ereatura liberabitur afervitute cor-

ï)lj

Ts fti

;-f,,«:-p;gagz;..-;.n 241?;?;fzazæzyz glorue /zZ!äqï;ü—-nn.

D aVQr]

À

t

L

"593 ) 115 ($63-

formu.

Angelos autem quantum attine

tj dicit; .

s tollee;

quod perpetua lztitia affi

ciendi finthomi-

1

qutiond

num falutem adfpicient

es.

Srenim, in-

xiHuai

quit, gaudent propter unum

peccatorém.

»llCaQïf) ü

poenitentiam agentem , multo ma

gis tot

millia falutem coníécuta c

x,

;differit.]

ernentes imple-

buntur letitia.

'T'andem vero fic conclii-

s Anbt

dit: jz

Qu z yToy TOVUy T ,aw7:7'gzov Uzi£uetys

cum v

( (icet

TE (BN , ov yae 1 Jela Queic T3c ivretOey

ysvontvue Jegatzretae ctveydeue, pro omnilus ey--

iprum

&ofalutarem paffonem faffinuis , Jofa enim

at f

T

divina natura boc vemedio mon 242 n

Dalleus quidem ;:indix:.

Sypod. Alenfon. c

117/'5!' /Mgw:

Carent. p.262. animadv

ertit, quod difficile'

hum

fit inzelligere, quid fr

uctus Patres illi ex

, um

morte Chrifti ad diabolos redundaffe exi-

TOU

ftimzverint, num revera diabolos al

iquan-

i i

do falvandos cum Origene ftatuer

int, an

qmnitil

eos per Chrifti mortem aliquam poerta-

rem 0i

rum imminutionem adeptos, vel hoc fal-

xediciti

tem confecutos cenfuerint , ut liceret illis.

. C

per poenitentiam aliquid falutis & folatii

j

D

j

adipifci, Idinterim verocertum eft,cum

; prot

cripturaS.non con

gruerequod Chriftus

tiond:

w:elpro diabolis, vel

pro

bonis Angelis, (et-

. [uby

1 hominum Chrifti m

ll

orte redemtorum ..

Mu

amicifint,& de eorum

j

gaudean

peenitentia & falute

Jof'[OH [

'E

"

6,) vel pro aftris,vel pro aliis crea-

v,' w

autt

.;uris ratione & anima deftitutis niortem

]

J

l

ï

!

|

j

iril ^

Ó

"

)

ïuüäV'Qrit,.

' Tb 057;55?90173'7031' eidegeizreuloy ,

^.

qued

x

-

-æs ) n6 ( &6-

[

quodChrifto non affumfit,id etiam no

nf'c- deom

4

omnil

demit.Rectig igitur Syrus Interpres ver

Apoft. deomni homine interpretatus eft..

;

promi

XXXV. Diximus vero etiam nonnul-

GDet

los verba uzre zavlce nimiscoarctare. Id |

Yerba|

[iüseni

faciunt quotquot negant Chriftum pro

omnibus & fingulis homiinibus mortem.

| fite fe

Trnibts

suftaffe, ideoque voculam zevrés variis

rationibus limitant.

Pareo zZ; h.lef& -

! (uode

omnis fidelis.. Quamvis enim dixiffet, -

ficalib

hanc vocem ab Apoftolo pofitam ad am-

pídi

plificandum fructum mortis Chrifti , cum

gymem

Ünitii

non pro paucis mortuus fit, fed ad omnes

efficacia hujus mortis pertineat, ftatim ta-

tlf* ele

püiO&[

men, quafi dictorum poeniteret, addit,

quod particula univerfalis non includat

s

fnitrl

infideles, impoenitentes, contemptores & .

4

hoftes Chrifti, fed omnes fideles, cum .

Qon fün

Wt

Chriftusnon fit fervus peccati, & dmnibus -

quidem propofitusfit propitiator, fedtan-

ftitin]

tum credentibus actu fit propitiator. Sed

Ittm Q

quomodo omnibus, etiam infidelibus &

Cpi[ïplæ;

impoenitentibus proponi poteft propitia- .

Cfatos.

tor, fitantum pro fidelibus mortem gufta- -

vit ? Mendax eflet Deus, fi omnibus in.

: Ver 0 [*anl

univerfum hominibus hunc propitiato-"

100 or

rem proponeret, & tamen hic propitia-

tor non pro omnibus, fed tantum pro -

;

XX

fidelibus mortem obiiflet.

n

Ws

h0s ü

XXXVI Co'gcejgs ad h.T. vocem a

de

-8)ng (889- -

1100

deomni hominum genere explicat, & de

resiut

omnibus familiis terrz, de quibus DEUS

etidi

promifit Abrahamo fore ut in ipfo benedi-

n

cantur. Simili modo ex Pontificiis Eftius

hr 1

verba Pauliexponenda cenfet. Verifimi-

iftut gt

liusenim ipfieft, non de fingulisfed dege-

s TOOr

nere fermonem effe, ut fenfus fit, pro o-

n

mnibus gentibus toto mundo difperfis, eo

"D

quodex omnibusaliqui (int morte Domi-

li dïxme[»

nicaliberandi, quemadmodum in apoca-

lypfidicitur: redemiflinos D EO fan-

m d

hfi[ä,üllm

goine tuo ex onmi tribuye lmgvasé populo,

C natione Apoc. V, 9. Verumnon fequi-

|d ore

tur: electi ex omni tribu &lingva & po-

,f

(

n

*)

d

pulo & natione fangvine Chrifti feredem-

du

ptosprofitentur , ergo pro reliquis ex o-

y du

qnpre

mnitribu,lingva, populo &,natione , qui

non funt electi, Chriftus mortem non gu-

(

ieSa Ü

óni

l

ftavit./. Contrarium Apoftolus nofter af-

fericin hoc ipfo, ex quo oraculum no-

t0f

fedtt

ftrum depromptum eft, capite fecundo

tIot0D. v

epiftole ad Hebrazos v. 15, ubi a Chriftoli-

nüdd

1hü$u

beratos dicit, quicunque metu mortis per

e& rü J

totam vitam obnoxiierantfervituti. Num

yte P^

*

verotantum aliquiex gentibus & populis

o

j'o j

toto orbe difperfis metui mortis &fervi-

tuti obnoxii fuerunt?

yc p

plE

XXXVILE Jacobus Altingius in przie-

cantuf r

&ionibus, quibus priora epiftole ad He-

brzos capita illuftravit;(z077. 4-oper-pag .42.)

o

3

cuim

!

L

-&58 ) g ( 863-

cumasnno

*.)4

Val

Tet, quod nonnujli fuppleant

didin

p

vocem cexcr(8, quafi dixitlet Apoftolus:

fillv.

Uxie7oos 2 cujerr(D. , pro 1010 Corpore ,

YoCC

myftico nempe feu Ecclefia cujus Salvator

frilice

Chriftus dicitur Eph. V, z3. obfervat in-

10 ot

commodum videri hoc fupplementum,

z

Tit? z

cum vocisillius nullum in textu appareat

ionlo

vefügium,ideoque appofitiflime ex verfü

rf

:

1o. proxime fequenti fupplementum peti

Otnrles,

U ol od pro omni filio,quos ille mul-

Fl fü

tosadgloriam deducendos habuit. Nec

Gul

alia mens Wittichio, qui dicit, quod vo-

Omtni t

cabulum zraylóc intellizi debeat fecundum

feredir

fubjectam materiam, pro omni füo, cum

Droomr

Chriftus mortem guftaverit pro omnibus

DELR

iis, qui fut erant, & quorum perfonam fu-

Atque]

ftinuit, quod ex contextu probari pofle

IL&m, |

putat & connexione cum v. 10. ubi zvree

Tipoter

ili;vocantur j/0, & v. 1. ubi diecopevo

VüäbuS

edeAQoi, & v. 13 übi reuJios & 2douev Gedc ap-

Querit

ellantur.

Necobftarehuic fententisait

fisd()

Alungius, quod v. 10 zcAv Vcy mentio

injiciatur, cum eroAoi & ar/lee nonnune-

fifr

quam equipolleant, 1. 'T'im. II, 6. collat.

H

QOf

cum Matth. XX,28. item Rom. V, 19.19.

fcfibit;

Nerum hecipfa exempla Altingio adver-

fintur. Namozz/tinlocis allegatis non

VA dpys

tantum fideles & electos , fed univerfos &

/

UT

fingulos homines defignant. Invertimus

AX

jioné

€ergo qrgumentum ; quodex coünex

Hl-äæ.*

dlC xi ;

-£93) m ( £62-

Vfupptt :

dicti noftri cum v.1o. petitur. Multieniar

Apo&o!us:

filii v. 1o. funt tll 1pfi, qui in oraculo noftro:

l»

TA

voce zavros comprehenduntur, omnes

s Sii

fcilicethomines. Necobjici poterit, quod

Menttr

non omnes homines actu fint filii DE I &

ylermenu

vite xterne hsredes.

Apoftolus enim

(u äppüïï.ff

non loquitur de multis filiis actu gloriam

meeri

ingreffuris,fed de confilio DEI volentis

nentum m

l

omnes homines tanquam multos filios per

)tu()siïicmw

Filii fui morrem sa gloriam perducere;

abu.. X

Guftavitergo Chriftus mortem non pro

t qui

omni tantum , qui actu filius DEI eft, &

at u

j

hereditatem eterne vite affequitur , fed

n

yni i, C :

proomni, qui ex intentione DEI filius

rooniit

DEI & cterne glorie heres fieri debuit.

yarit

Aique hincetiam adargumentume verfa

o p

T. &r. petitum haud ditficulter refponde-

o DLf

tfipoterit.

Siquis autem Apoftolum ia

verfibus ro. . &r. tantum de fidelibuslo-

épt

T d

quiexiftimet, non ftatim inferre poterit,

fette!

quod Chriftus tantum pro fidelibus mor-

T

tem guftaverit.

Certe ipfe Chamier

f of

pauflr. catbol. tom. 3. lib. 7. c. $. 3. 20. hanc

confequentiam non agnofcit, fiquidem

]i2

PA

Ícribit: PauZus ipfe fl'atimmon omnes dedu-

í

l Ü ri() l

D

dos felios in gJoriam, fed mnultos dixiz,ut o-

105

vï

Jfenderet, etguflaret imovtem. pro omnibus,

'aileg

wr

uni

j

Zamen monpropterea omnues faloari.

. ^ XXXVIII. Idem Chamier J c. & T07.

[orat

di

dere

| conn&'ïïi?.

| &i noftriehlü

co-

j

III lbr.9.€. 5() & vim

4

AE

-&08)1i2o ( $63-

conatur diftinctione inter fufficienter &

D

efficienter feu efficaciter, qua etiam alii

lus ]

Calviniani & nonnulliPontificii uti folent.

efica

Que diftinctio quidemlocum habere pof-

fedo

fet.fi per fufficientiam non folum intrinfe-

mifer,

ca dignitas mortis Chrifti, fed fimul feria

fsfim

DEI& Mediatoris intentio includeretur,

fitvid

& per efficientiam tantum actualis glorize

dimen

s&eterne perceptio defignaretur, quo fenfu.

Flum

etiam noftratium quidam diftinctionem

lui j

ilam adhibere folent... Si vero fufficientia

homin

a'confilio DEI & intentione fàalutaris effe-

-

loquit

étus abftrahatur, mera illufio eft illa diftin-

Qu t

€tüo. Candidius ergo aguntilli Reforma-

T

ti, qui Chriftum neque tufficienter neque

fl

efficaciter pro reprobis mortem guftafle

Vl

aperte profitentur, quam qui cum Beza

&nimc

dicunt; fatemur,tantam effe banc oblatio-

C'Hma (

fem,ut potuevitpro infinitis mundis , ff tot

CPI' neg

ejfent, atisfacere, nedumpro frgulis bomi-

It om

nibus unius, f. D.E U eorum omnium vo-

W dl

duifjet mifereri,co pro omnibus Filium mi-

lm

fnfer.

Negat quidem Chamrier , Calvinia-

Clétsy

nostam ftupidos effe, ut doceant, fuffici-

tàte per

entem effe hujus victimz efficaciam pro

ÀX

omnibus fingulorum peccatis tollendis, fi

Tüncgi

modoD EUS voluiflet effe fufficientem,

IGlean

cumnon poffit victima hzc effe fufficiens,

Mte t

ni(i DEUS volueriteffe fufficientem. Ide-

Plicatio

oque in verbis Beze pofteriora verba: /f

j

Ll

| eles.p

-&$3) 121 (æ

(ciemter d

!

DEUSomnium voluiffet mifeveri,et omni-

etam i

bus Filium mififfet , non fufficientiam fed

j uti lt

efficaciam defignari arbitratur.

. Sed pro-

uberep

fecto cum Beza negat DEUM

omnium

nl

mifereri voluiffe & Filium omni

bus mifif-

lml

fe,fimul etiam negat, quod DEU S nolue-

clüderat

ritvictimam Chrifti effe pro omnibus re-

us gt

dimendis füfficientem. — Nam fi DEUS

s u

Filium non omnibus mifit, etiam no-

Rnctonts

lut ejus mortem füufficienter omnibus

füfcim

hominibus

prodeffe.

Nec f[incere

Jutars a

loquitur Chamier , cüm dicit: ;;5-

t ib ditt

que nos potius tta. Joquimur, fufficientem

JLRerm

eje eficaciam bujus victime pro omnibus

enet u

Jemgulorum peccatis tollendis , quia DEUS

en g*

voluit, ut omnibus (alvandis füffceret. . Si

j cumad

enim credit, quod DEUS voluerit, ut vi-

hii

étima Chriftiomnibus falvandis fufficeret,

ii )

cur negat mundum,cui DEUS Filium de-

dit, omnes & fingulos homines complecti ?

Td

| gmmmï'*f'

ut alia taceamus. ' Quibus enim DEUS

.' Fll!llm W

Filium fuum non mifit, ad eos etiam fuffi-

I Calvm

ciens victimz ejus efficacia ex DEI vo

jnt, (U ?

tate pertinere non poteft.

lun-

ciom

XXXIX. Aliud effogium nonnulli quz-

colleós

runt;rimamq;elabendi feinv

eniffe putant,

fi

Llædemem

dicant, Chrifti mortem ad omnes perti-

; ffici

nere concione non applicatione, cum ap-

item. "

r

plicatio & fructus mortis Chrifti ad folos

D

|

fideles pertineat. Hacratione dictum no-

n v

(

1

j

P

ftrum

469 ) 122 (863

er

ftrum eludi pofle putat Pareus ad hunclo-

cum. Verum etfi foli ideles fructum mor-

ä

N

tis Chrifti remiffionem peccatorumi , jufti-

li

j

tiam & vitam eternam apprehendant fibi-

n

2

que applicentiinferri camen indenon pot-

quo

- Ofur

eft, quod Chriftue pro folis fidelibus mor-

temguftaverit. Ec quomodo concio de

fuer,

dem

morte Chrifti ad omnes pertinere poteft,

fi Chriftus non pro omnibus mortem gu-

nodi

ftavit? Sic falfa ericilla concio & illuforia,

duie

t0.0

quod fine blafphemiane cogitari quidem,

nedum dici poteft.

tuifl

IDorty

XL. Fridericus Spanhemius z7 exerci-

zationibus de gratia umioer[alt pag.o45.cum

tUmg-

[

Áilos.

annotaflet, particulam zrzve?s 1n. dicto no-

ftro reftringendam effe adfilios in gloriam

pidur

adducendos, cui exceptioni jam fupra re-

&Dim

fünde

fponfumeft, fententiam fuam ex locis pgi

rallelis probare nititur , ejusque rei gratia

. icit,(

allegat dicta Rom . IIT, 22. Hebr. V, g. Ve-

Toyi|

zurm ioca illa parallela non funt. Non enim

HO y

indicant, pro quibus Chriftus mortuus fu-

Qudn

erit,fed qui fructum mortis Chrifti actu

Torte

perciptant. Nospronoftra fententiame-

elos

Jiori jureadloca parallela provocare poftu-

Tif

AXinus.

Quod enim Chriftus non folum

Tepud

pro electis mortem guftaverit, probant di-

üme

a, que docent, quod Chriftus fit propi-

Cteer

ciatio pro totius mundi peccatis, 1. Joh. lI,

temþt«

us, qï.li

2 & quod pro illis '*?tiam fit mortu

| ÀL

|pene

»

w

:

X

ï'xö)S) 123 ( $63-

d hr

sj

rire poffünt. vel. adu

pereuht. Rom

X

IV,15. i. Gor. VIII

um

r l

ll, 1.

IL.H*elbr. X, 29.2. Petr.

XLI.. Idem

ndaxl

Spanhemius lóe afferit,

quod Apoftolusad retundendam Hebrz-

Jenonpte

Jibus m

orum jzóme univerfali particula ufus

condat

fuerit, cum Hebrzos falfa illa perfvafione

dementatos noffet, Metliam fuz gentis bo-

jerepot

yortam t

noduntaxat deftinatum. Inveterate enim

&il

huicopinioni optime Apoftolum adhibi-

to hoc fyacatagoremate incercedere po-

i qita

tuiffe arbitratur,ut oftendetet,beneficium

mortis Chrifi non ad Hebreorum tan-

y t

tum gentemífpectare, fed ad quosvis DEI

T

jn d

filios ex quavislingva,tribu&gente. . Le-

pidum inventum! Num vero Apoftolus

s in glOW

nhp*

euam v.15, illam Hebreorum ozóNpnWuvre-

tundere voluit, cuma Chrifto redemptos

exlcs *

p ff

dicit, quotquot metu mortis fervituti ob-

; V "

noxii fuerant? Nec fequitur, ut Spanhe-

mio vifum eft: foli fideles mortem non

Nondt

rof u

guftant, E. Chriftus tantum pro fidelibus

mortem guftavit.

Poterant enim &infi-

Chri

j r

rüm

deles beneficio mortis non guftandz frui,

itan

T

[i)

nifiillud beneficium a Chriito acquificum

repudiare fponte maluiíIenz, quemadmo-

f()b&ü

dum captivus, pro quo Aórecy folutum eft,

z

carcere exire poteft,nifi beneficioillo con-

g Itl

J

tempto captivus manere malit.

,J

XLII. Sententiam goftram nonnulliex

r

PW

ipfis

-£98 ) 124. (8'5)3

*

ipfis Reformatisftabilire vififunt. Johan-

inp

nesenim Cameron 24 gu«eff. in epiflol. ad

pofïc

Hebreos pag.522. afferitChriftum ideo pro

Iu

aliter

omnibus mortuum dici ,.quod omnibus

atus fit redemptor , ea tamen lege, ut o-

Quis:

Dalla

mnesin Chriftum credant , unde infert,

Chrifti mortem füb fidei conditione ex -

tfitr,

quo adomnes omnino homines pertinere.

d

VerumScripturanon dicit Chriftum fub

Chrif

conditione fidei pro omnibus mortem gu-

Veti,

ftaffe,fed pro iis quoque, qui non credunt,

Tümy

mortuum pronunciat. Preterea hzec Ca-

fümq

meronis interpretatio tantum abeft, utfit

etiam

meriti univerfalis affertio,;ut potius pro

Quod

mera hominum illufione haberi .debeat.

pitz&

Dicit enim Chriftum pro omnibus fub

Dieri

conditionefidei mortem guftaffe, & ta-

&ner

men negat, D EU M omnibus fidem dare

atc.]

velle. Perindeergo eft,ac fi dicat Chri-

fenitT

ftum non pro omnibus mortem guftatfe.

Vel'fus

EXLIII. JohannesDallzeus zz apo/oga pro

OQnn

$ynodo. Alenfonenfr & Carentonenft p. 72.

ptoom

concedit Spanhemio, verba Ug zayros i

temgu

dicto noftro diftributive accipienda effe,

Dléem

fiquidem Chriftus pro fingulis hominum

Ut CR

individuis mortem guftavit. Negat au-

pofto

tem diftributionem tantum ad fingulos fi-

Wnaq

deles pertinere, & contra afferit , voculuin

T bre

emnis cum Ípecie infima pofitam. nun-

Tüsite

quam pro generibus fingulorum accipi ,X

Lfrgr

1m-

-103) 125 ( &8- |

; ht

imprimis in noftro dicto ita accipi non

:

ii

;

poffe animadvertit, cumin fingulari, non

nudeon

!

innumero multitudinis ponatur, ideoque

] ommit

j

aliter quam de omnibus hominum indivi-

Jereutt

dusinteligi non poffit. | Adverfus hec

de ij

Dalla1 afferca. excipit Samuel Marefius z

10neaxt -

epicrajfe contra Dalleum exercit. z. S. 12. ?

; ertint

1. pag. 71. dicere quidera Apoftolum;quod

xiftunii

Chriftus pro unoquoque mortem gufta-

nortem g

verit, fed intelligere unumquemque eo-

rl

rum, de quibusloqui voluit, nempe filio-

ethic

rumad gloriam adducendorum. |Negat

t

etiam veram eífe illam Dallziregulam,

ao pf

quod particula ozmis de hominibus ufur-

g s

pata & in fingulari pofita nunquam de ge-

ynbus

neribus fingulorum, fed femper de fingulis

generum dicatur. QContrarium enim ex

aiïe, t

fdm Ut -

Marc.IX, 49. conftareanimadvertit.

Re-

ia Of -

gerit Dalleusin vindiciis apologiz fuz ad-

multe

verfus Epicritam $ag. 2e. Apoftolum

poltifl!

omnino dicere voluiffe, quod Chriftus

proomnibus & fingulis hominibus mor-

w P.

temguftaverit, idque ex antecedentibus ,

nec minus ex confequentibus confirmat,

P

5

honit! .

ut ceetera, que de T heodoreti ad hunc A-

poftoli locum expofitione contra Marefi-

Ngi*

umadducit, taceamus; ad que Marefius

in brevibus ftricturis ad vindicias Dallza-

j

nasiterumaliqua regeffit. Ita Calviniani

iom !

hi fratres de loco noftro Paulino inter fe

m acclpl ;ü

i d

liti-

453j m6(86 -

Md

- Jitigant. Creterum erfi Dalleeus a noftris

. lieüt

partibusftarevideatur, dum &inapolo-

gia fua pro Synodo Alenfonenfi & Caren-

pnát

usl

tonenfi, & in vindiciis illius apologiz ftre-

li v

nue hoc agit, ut cum univerfali DEI

Zy

totur

Fel

jratia univerfale Chrifti meritum con-

hii

tra Spanhemium & Marefium propu-

loco

gnet,

magnopere tamen de ejus no-

fofin

biscum confenfu gloriari non poffumus.

lta enim Chriftum pro omnibus mor-

piütil

polta

tuum afferit, ut tamen nihil a Synodo

Dordracena contrarium afferente alie-

liem g

num docere velit, cum qua ut fententiam

Tines,

quoq]

füam conciliet, Chriftum non ex equo

ütus |

pro omnibus mortuum ftatuit.. Quales

older

preftigissalii quoque Reformati faciunt,

Omib

quinobiscum univerfale Chrifti meritum

profiteri videri volunt.

Unde oppido

Qul &

falluntur, qui putant hodie Calvinianos

m g

juosdam doctoresa majorum fuorum pla-

hlj

citis difceffiffe, & ferio univerfalem Dei

Obüat,(

RUT

aratiam acuniverfale Chrifti meritum af-

fererefibi perfvadent, aliisque perfvadere

iw'?:m T

volunt. Verbafunt, quz Reformati do-

K um

&ores de univeríalitate grati:e ac meriti

Ter)g

Chrifti dicant, cum cales fimul hypothe-

m

fes foveant, quz ill

am univerfalicaän;

At ho

funditus evertunt.

lt u

[

li Ilga

net,

ZES

XLIV. Dictum nof-'trgm quod atti

--

vVo-

E

Y

X

V*E(ää) 127 (Släää-

of

Vocula zwyrós mafculini generis eftnon

neutrius,nec totum hoc univerfum defi-

i -

gnat, etfi T'heodoretus & alii. quidam Pa«

x Citt

ynette

tres hancfignificationem hoc loco arripü-

iie videantur.

Quando enim hzec vox

&i Dd -

totum univerfum denotat, articulus pre-

Q

figi & dicifoletzo ziàv. « Noftro autem in

t p

locoarticulus noncomparet.. Rectius er-

gu n

go fentiunt, qui vel fingularem zavros pro

pofïumus. :

ibus m

plurali zzévroy omnium fcilicect hominum

pofitum ftatuunt, ficut apud. Ariftopha-

1 Synodo

nemoéyagZc, tace ommis pro tacete o-

av d

at

mnes, vel emphafi fingülari . non carere,

quod Paulus de omnibus hominibuslocu-

a

turus fingularem . adhibet, cum indicare

N

d o

voluerit, quod Chriftus non folum pro

omnibusin univerfum, fed etiarn pro fin

jnterit

gulis, & pro unoquoque hominum mor-

i o

tem guftaverit, ut Calovius n biblia illu-

jinin

firatis ta1.-4. pag. ugy. annotavit,.. Nec

r

obftat, quodnon omnes homines fructum

f *

morts a Chrifto guftatz actu percipiant.

entum v

iNam ut/ Theophylactus pag. so.fcribit: &

afiatt

M0 47 ZEYT EG E7 9) ov dN cróT'Oe eye TO uT

x

grezeiotey. etft omnes non fmnt fervati , spfe

a

zamenquod fui er at officii , smplevit. : Wu-

|hyp? j

ftrat hboc Remigius Tom. g. bibliotbec. Patr.

effaüwem

pag s. fimili Medici, cujus pharmaeum

illis non prodeft, qui illud accipere renu-

uitur,

n üïfinä :

unr. Namficetiam C]Jifi,[lz?(f;'ïlï loq

f

g

gäamf

«5) ng ( f6f-

quantum in fo fuitpro ommbus mortuus eff,

Iore

quauquam uon profit ejyus pa.sfmo, nifr foluni-

um p

su0do bis, qui im eum credere . volunz.

AL

Mortuus eft ergo Chriftus pro unoquo-

-

omnib

que homine, ita ut nullus excipi debeat.

mors1

Recte Feuerbornius Fafcical. . pag. 44.

tionec

non folum ex dicto noftro probat, Chri-

queho

ftim pro omnibus hominibus mortuum

viltro:

efle , fed addit etiam, quod infpecie pro

füm jr

peccatoribus inSpiritumS. mortuus fue-

& m

rit Hebr. VI, 4. $. 6. X, 29. Similiter Hafen-

quàmoy

refferus z tesuplo Exechielis p. 2:5. non fo-

P

t0debe|

]um ex dicto noftro univer falitatem me-

florti g

rii Chrifti probat, fed edam 5. zi4. &

CRIfYUS,

ai. oftendit, ne illos quidem ab hac uni-

il

verfalitate excipiendos , qui contra con-

avït, l

fcientiam. fuam Chriftam Salvatorem

Yef lfäüs

fuum virulentiffue oderunt, & a

npori

cerbiffimis convitiis indefinenter confe-

&antur. Etfienim verum & immotum

üt -V

effe dicat , malitiofos ejusmodi apoftatas,

ff

R

Qu

uamdiu fcientes & volentes Chriftum fi-

»

LV

bimetipfis rurfum crucifigunt, & oftentui

tem

Ri

habent, ad poenitentiam renovari non

ile

dul

poffe, addit tamen, quod via ad poeniten-

tribt

tiam ipfis non fit preclufa, quando fepo-

Ttdo Y

fitisodiis, convitiis atque criminatigpiþüs

2

qïüdem P

inlaudes commutatis, Chriftum amarein-

"ib QUO

cipiunt ,fuaque fcelera deteftantur. .Sic

Titfre

itaque Chriftus pro omnibus hominibus

Ilon 1 i) fel

mor-

: üs)lzg(eæ—

Wi

mortuus eft, ut etiam pro omnibus ('homi-'

n i

num peccatis juftitiz divinz fatisfecerit.

r u

XL'V. Mors autem, quam JESUS pro

) unque

omnibus guftare voluit, non eft tantum

ipi du

mors illa, que in corporis &anim:e fepara-

1 pl

tione confiftit,fed eciam mors fpiritualis,

bit (

TOORQUUL

que horrorem derelictionis divinz,& gra-

vitfimosanimi angores ; & fenfum poena-

precie

rum infernalium comprehendit. Illam

:

Yrtuu

enim mortem pro omnibus guftavit,

r

quam omnes poftlapfüm guftare ex meri-

ij ol j

todebebant. Omnes autem non folum

j m

morti corporis, fedetiam zternze obnoxii

TE

eramus. IdeoqueChriftusnon mortem

j n

tantum corporis fed zternam quoque gu-

ont t

ftavit, non quidem ratione temporis fed

valratort

veritatis. Sicut enim Bo z; & per breve

g, 4

temporis fpatium Angelis minor fuit : ita

[2 COH( j

etiam guftus mortis diu durare haud po-

immut

tuit. . Vére interim infernales dolores

4

4 Oüüt

fenfit, qui mortem pro omnibus guftavit..

J

. XLVI. Quandoautem Chriftus mor-

ä

&olte!

tem guftaffe dicitur, querit Epiphanius

jovatl l

ille, cut homilia in fepulturam Domini ad-

j t

fcribitur: zc 4 Con 9ovére «-yedadlo; quo-

l

modo vita mortem guftavit? Et Ribera

gndo

a

Q

quidemadh. L'exiftimat, fenfum Apoftoli

effe, quod Chriftus gloria & honore coro-

mantil

natusfuerit, ut omnibus conftaret, quod

li

non vi,fedper DEI gratiam ad redimen-

f

dum

xX$8) 130 (Sä*

dum genus humanum mortem guftaverit.

nj

Cum enim incommodum videatur dicere

fanq

JESUM mortis guftandze caufa gloria &

foxt

marif

honorecoronatum efle, fiquidem guftatio

mortis coronam gloriz anteceffit,huicdu-

li pi

bio optime occurri pofle cenfuit, fi dica-

t

mus Apoftolum indicare voluiffe, quid

Qf

Qul

per JESU glorificationem declaratum

fuerit. Quorfum etiam Erafmi paraphra-

Id

fis fpectat, qua ita fe habet : g/orza ? bono-

tehate

ve coronatus eff , utmundus inteligat , ipfum

dt f

zmmunem ab omni culpa juxta voluntatem

Dregu)

D EI, volentis bumane faluti coufülere,

Wdcen

Jabiiffe mortis fupplicium. |Sed hic repe-

æmgu

tendum eft, quod jam fupra diximus, Apo-

(onfid

ftolum non velle dicere, quem in finem

st

Chriftus gloria & honore coronatus fug-

9?& Ie

rit, fedcur per pa/outs «* mortis viam in

tufle j

gloriam .fuam ingreífus fuerit , nempe

a

bominuma morte redimendorum caufa,

(pere Ó

quz redemptio fieri non poterat , nifi ipfe

Qma

mortem loco hominum; guftaret.

l

]

llj ü;;g

. XLVIIL. Ceterum guftandi vox vari-

mr:fldc

as medirationes Interpretibus peperit.

Qiper e Y

Spanhemius zn exercirationibus de gratia

m0d0, ]

amiverfali pag.945.obfervat, Chriftum di-.

R gat

xiffe: biceff czbus meus,ut Jaciam volunta-

llqui

zem egus qui mifit me, & opus ejus perficium -

Joh.I1V,34.. Cum vero & hec Patris vo-

Gami

luntasfuerit, ut Chrifcu-s crucis fupplici

um -

äächrm

*ä'(öäx) ni(8és

Va

u fübiret, non dubitat, quin Paulus gu:

r d

ftandi vocabuload hunc Chrifti cibum re-

i gonil

Ípexerit.

Nemethus

putat, refpici ada-

mariffimum illum cal

n i.

icem, cajus in hifto-

i hu

ria paífionis mentio occurrit, & ad vete.

rem Grecorum morer, qui damnatis ve-

lilrex qmd

nenatum calicem prebere folebant. Non-

o

nulli liberam Chrifti mortem hac

phrafi

punpi

i

indicariexiftimant , cum guftarefit

1n po-

nadi

Es

2

teftate guftantis.

- 'Fheophylactus addu-

igit if

cit fimile Medici

; qui prior pharmacum

vulumt

preguftat,

ne zgrotus illud abhorregt,

| Wl/!ït,

Hac eniin ra3tione etiam Dominum mor-

jhrc r

tem guftaffe dicit, ut nos adverfus illam

dmuS»APG

confidere doceret;. Benedictus Juftinia-

m n

DUs tom.2.explanat.en epiflol. Paulinas pae.

Oratus fll?

$42. refert,fibi aliquando in mentem ve-..

niíle , quod h. l. mortem

1j d!

guftare idem fit,

acgaudium & volup

tatem ex morte per-'

t ! Pemg'

rum o

cipere, fed huic explicationi, ne penitus

sl

eam approbaret, obfuiffe verba 27 0nmi-

fet

bus vzie zrayróg, cum neceffarium videa-

ii 017

tur, fidegaudio Chrifti verba Apoftoli ac-

us p

cipere velimus, aliquid fubintelligere,hoc

"nTIL

modo, ut gaudium perciperet ex morte ^

hr

pergratiam DEI-pro omnibus toleranda,

nifiquis velit, quod grzce dixit Apoftolus

g

p

Vg 7vros non de hominum genere, fed

deomni honore & loria , omnique mor-

c t

&is Chriftieventu dici, ut fenfus fit, gaudi-

ucisfuPPï, ;

2

Wn

æä) n2 (803

um & letitiam haufiffe Chriftum ex morte

pro omni ejus fructu,' quem viderit effe

ampliffimum. Verum ifta Juftiniani expo-

fitio coacta eft, &a fcopo Apoftoli aliena.

XLVHII. Nos paucisiobfervamus, gu-

ftare mortem idem effe in Scriptura ac

E

mori, feu mortem experiri, ut patet ex

N

».S1 autem

q

Matth. XVL i8. Joh. VIIL s.

prim

guftationem mortis ab ejus comeftione di-

ided

ftingvere velimus, guftatio mortis non ita

Disinc

explicanda erit, quqfi Chriftus more pitif-

-

?i Wg

fantium mortem primoribus tantum la-

&xaltat

bris guftaverit, aut fomno mortis ita ob-

$WWMH

dormlverlt, utdolores mortis & ejusacer-

Cri

Non enim

bitatem. plane non fenferit.

QOpe

levis mortis delibatio juftitiee divinze fatis-

r

facere poterat;fed calixirz divine ita ebi-

tà&h

bendus erat, ut feces quoque. exhauriren-

tur.

Interim tamen Chrlfcus mortem

C&dent

r lo

guftavit, quatenus non omnia mortis &

C rlüu«

dolorum. infernalium . momenta fecun-

Terüen

dumomnes partes & circumftantias per-

M QU&

fenf it, necamorte fuperatus fuit, fed po-

Uf

tius mortem & eum, qui poteftatem mor-

äVl, 1

*tis lläbült, debellavit,tertia diea mortuis

COihafr

excitatus; &glor:a ac honore coronatus,

QUi

de qua. seízes Savre apud. Dorfcheum:

mmpü]

Theol. Zacbar.10.1. cap. 9. pag 194 plura

ID

v1den poterunt.

^

*ünani

CAP

As

493)15(8

1 o

jdericdi

MA P^H

niatitye

li df

De Ufü hujus dicti.

vanis t

I

qripur

T Eftat, ut promiffi m&moilfes ufum quo-

üt patetex

'*quehujusdicti paucisindicemus. Ac

Ya

primum quidem duplicem Chrifti ftatum

st

indedifcimus. Statüm enim exinanitio-

ts n

nisindicat Apoftolus , cum Jefum o

torepi

Ti 7I Asj ytAge üAceT loyatvov dicit; ftatum

tontumé

exaltationis, cum eundem QG Ea ol Tiui] ise-

Jr[is fT

Qavop£vcy afferit.- Uterque autem ftatus

us

Chrifto ífecundum humanam naturam

Non tf

competit. Unde Apoftolus eum,qui pau-

jrnelt

lifper infraAngelos demiflusac poftea glo-

Vinæ i[a ]

tia &honore coronatus eft, in verbis pre-

xhtunt

v

cedentibus cum Davide hominem & fili-

um hominis appellavit. ^ Qaod autem

Chriftus paffione fua fibimetipfi gloriam.

meruerit,ex dicto noftro probari non pot-

ts j

eft; quemadmodum & Peterfenius n nube

ii *

teflium part. y. pag. 42, ex verbis pfalmi o-

m

avi, quz Paulus in dicto noftro repetit,

) m*

chiliafmi fui figmentum probare nun-

[onäw

quam poterit, etfifigmenti illius caufa to-

Dof

fChCUP

tum pfalmum turpiffime pervertat.

J

j y]

IL. Difcimus porro ex dicto noftro;

exinanitionem Chrifti ita factam effe , ut

j

/

nor-lkoccuïnte omnes

creaturas gubernave-

1 3

rit,

*ää )54.(88-

rit, fed vere plenario & perpetuo regimi-

lomi

nefeabdicaverit. Nonenim Angelis mi-

1 fim(

nor fieripotuiflet,fi etiam in ftatu exina-

| fireit

nitionis plenarium in Angelos dominium

4 manu

inceffanter exercuiffet. Unde Theologi

1 (mile

Saxonici n fo/ida deciftone 4.articulor.pag.

m

42.41. Obfervant, heec inter fe non conve-

| Qura

nire, quod Chriftus infra Angelos minu-

qico

tus fit, & tamen illo ipfo tempore fuper

um

omnes Angelos & Principatus dominatus

Tébell

fuerit. Hacenimratione, ajunt,tota Chbrz-

| fhorti

JH paffo nuda freret femulatio , quafé appa-

| yit,

Tenter tantum coram bominibus n forma

bdetin

fervi Chriffus fecundum caruem fe exbibus

v . ï

z[Jet, occulte autem coram oculis DEI juxta

-- qumi

bauc ipfain carnem Dominus dominans fue

! xen,.

per ommes creaturas fuiet. . Probibeat

- 1 Onfi

A:ltisfemus egusmodi fanulationem : fic enum

- j tmen

facile fegueretur , pretiofe quidem nos effe

| g

vedegiptos,fed tamtum coram bominibus,non

4 r

eutem caro confLitiffe pretio & durisfrmo la-

4 tie po

bore fedemptionem noflram coram .D EO

j Qumd

3toffro. Eandem caufam agunt in apo/ogia

&üm (

decifronis pag. 55;. Conferatur etiam Eeu-

Umgi

erborniuszz fciagraphia differt 3. $. 37 *

/£2. qui hanc fententiam contra autorem

u lbem

va7reiogryeaQies defenditn sevoscygeiia

-|tdi

£. $. c. $. argument, & pag.7o.feq.

3 I Viïï ]jm

, lII Difcimus przterea ex dicto noftro,

SX)Toïvq

a pro

rgorcem Chrifü vicariam fuiffe, qui

à WIMS. . (

Om'

A

5 ss H

iongi

hominibus mortem guftavit. O immen-

&ngelismi-

füm Chriftiergà nos amorem! Illuftriori

at etit

faneindicio amor Chrifti erga genus hu-

domin'mmI

manum declarari non potuiflet , necullum

: Thetir

fimile amoris exemplum reperire poteri-

ficulni

mus, fi univerfam feculorum feriem per-

10f Qu*

quiramus. [Invenientur quidem quipro

;elos fnte

amico mortis periculum vel ipfam quo-

pore t

quemortem fübierunt. AÁcChriftuspro

dominit

rebellibus inimicis forti abjectiffime &

t

mortiignominiofiffime fübjici non detre-

uj

&avit, non'folum Angelis minor factus ,

TEU

fed etiam crucis füpplicium perpeífus.

T MMI!'

. IV. Nullus autem hominum eft, erga

T

quem ineffabilis ille Chrifti amor non elu-

iil

xerit, & ad quem beneficia per mortem

Proþi!lläf

Chrifti acquifita non pertineant. Mor-

"07

temenim pro omnibus guftavit. Unde

j

vel graviffimo peccatori, etiam totaliter

s

indurato, fi cor fuum ernolliri finat, ad gra-

hia

tie portam morte Chrifti referatam ,

j v

quamdiu fpirat;adfpirarelicet. — Chriftus

i

enim jzie zovrós; pro unoquoque mor-

etiim i^

$m

temguftavit, & mortis fuz pretio omnes

llj

u

hominesa captivitatis diabolice neceffita-

[2 QU[Uf

te liberavit.

Recte igitur Chryfoftomus

(i

æw)m

ad dictam noftrum apoftolicum annota-

vit: bomil. 4. in epiflol. ad Hebreos p. 73.

"

[

1&0 n(][h

&X TGY 7rigY ué yoy, Go X2 Tiüjcoiksjuevue d-

Jl

7:io gráyroc dzrbdave.

0

wgfan;; aUTÜS Jv g

W

4

g182,

f

-99)1:,6(868- -

v iod, ei. ,;aï TÁYTES É7rigeuguv ; ctUTOS TO ÍMUTE

ftta

grezMigone. non pro fedelbbus folum, fed pro

- Ínu

unrverfoorbe terre. Nam ipfe quidem mor-

fm?, |

tuus. Quid tumautem,fémon ommes crädi-

"

flola

derunt ? 1pfe, quodfuum efl, implevit.. .

h

.. V. Notamushoc contra eos, qui Chri-

pO

ftum pro omnibus mortuum fuiffe ne-

DR

gant. Hosinter Pelagius, Chriftum pro

licg

infantibus mortuum negavit, quos ut pec-

Tüm

catumnon habere, ita medico non indige-

Of

reftatuit.. Unde Marefius erravit, quido-

VI

gra de univerfali merito Chrifu Pelagia-

iää

norum pelagus appellat , quafi Pelagianus

lomir

error fit docere, quod Chriftus pro omni-

l'iMle(

busmortuusfuerit. Falfum enim efc Pe-

IT

lagium ita docuiffe, & przterea, fi Pelagii

X

!

Dine

hic doctrina fuitfet , ad Pelagianos erro-

resreferriid minime deberec , quia hzc

Ülgny

'doctrina ab uuiverfa ecclefia ex ,chr.ipturis

iDünd

$. tradica Pelagii inventis annumerari mi-

iinfa

nime debet , quemadmodum etiam falfo

N

dicitur, quod doctrina de univerfali meri-

m

to Chrifti Semipelagianorum dogma fit,

t w

etfi Spanhemius in fuis exercitationibus

coneg'u

de gratia univerfali & alii invidiofo hoc

ODtech

nomine orthodoxam fententiam tradu-

tOtiuS

cant. . Docuerunt quidem nonnulli ex

ffïifïe (

reliquiis Pelagii, univerfis hominibus pro-

IDonf

piciationem , quz eft in. facramento fan-

Wlone

guinis Chrifü fine exceptione elfe

propo-

- fitam,

Ibqui,

TU

D

"$8 ';* 17 $6*

T

|

hiram, titquicunque ad&dem & ad bapu-

n f

Ímum accedere voluerint, fàlvi effe pof-

;idemmo;

fiuc, quod ex Profperiad Auguftnum epi-

nes i

i

ftola conftat, ateo nominea Profperonon

ul

reprehenduntur, fed quod fidem libero

i Qr

potius hominum arbitrio, quam gratiz di-

[

jfoat

vinz adícripferint. | Ecclefieergo catho-

nfcun g

lice, non Pelagianorum & Semipelagiano-

)

^

rum dogma fuit doctrina de . univeríàli

ia

m.

o

D

Chrifti merito.

TA

3 * qu b

. VI. Certe veteris ecclefiz judicium fu-

ju Pa

ille, quod Chriftus pro culpa univerüali

Bo

hominibus univerfile remedium parave-

ypro orTt

FitAUreo infiniti pretii folvendo , ne dete-

n

ctu ejus quisquam periret, Gerardus lo-

j at

j

hannes Voffius in. hiftoria fua Pelagiana

libr. 7. part. i. tbef 3. adductis plurimis La-

Qu s

unorum pariter & Grecorum teítimoniis

gcrptt

P[

abunde demonftravit & Johannes Dalle-

us in fuaapologia pro Synodis Alenfonen-

yperait

etiam

f& Carentonenfi part. . p. 755. 5 fe2.cen-

erlili t

tum & viginti Patrum teftimonia pro gra-

tia univerfali.& univerfali Chrifti merito

Qp

]

tato

collegit. Et quamvis Auguftinoa Gailis

./1(1100 l

objectum fuerit , quod docuerit non pro

müï

totius mundi redemptione Salvatorem

tIam

nonm h

fuiffe crucifixum, Profper tamen in re-

mnlbus

l

Íponfionibus ad capitula Gallorum obje-

&iones illasGallorum pro calumnia habu-

dip

i qui etiamin refponfionibus ad capi

rula

2

ob-

lu

-5$3) 158 ( &62-

objectionum Vincentianarum non paffus

dir

eftfibia Vincentio exprobrari, quod do-

f

cueric, Dominum noftrum Jefüum Chri-

"n

tür

ftum non pro omnium hominum filute&

xedemptione paffum efle, quz objedtio in-

fig.

Y

ter Vincentianes a Profpero confutätgs

imo ftatim loco ponitur.

nort

d

VIL Abhacecclefte doctiina receffere

Mon

( ile

eodem , quo Pelagius exortus eft, feculo

Predefinaciani, de quibus Hincmarus in

3ro|

—Ó ( TR N

X

tractatu de predeftinat. c. s. tom. .. Oper.

Hincm.pag. 6j. ita fcribit : adia etiam duo

qu

adimveneruntprifci Predeffmatiami, ut ob-

probi

(emit

nixius poffent coufrrmare [ententiam , quo

P

DEUS reprobos & ad peccatum predefli-

—

Iu f

suroerit & ad interitum , fGilicet quia mon

o

vultomnes bomines falvos fieri, c quodwon

perta

pro totius amindi redemptione Salvator fit

Iefert

erucifixus.

Inter hos Przdeftinatianos

nf

fuitquidam Presbyter, nomine Lucidus,

NT

adquem Faufti Rejenfis epiftola extat,ana-

litme

thema dicencisilli , qui dixerit, quod Chri-

pittio

ftus non pro omnibus mortuus fit , neco-

adqueï

mnes homines falvos effevelit. Hwc au-

Türus

tem Faufti epiftola cum anathematifmis

c'*'þ'ü-;

fuisab ArelatenfiSynodo circaannum 475:

Tnum

approbataeft. Nec fucceffu ea res apud

(). .

Lucidumtaruit. Scripfit enim Lucidus

Qum n

libellum, in quo errores fuos emendat , &

Ttr

prainde

À

inter alia hisetiam verbis ucitur:-

lx

damnne

468) 1?9 (e6*-

x

pl

dammo vobifcum fenfum ilum ,. qui- dicit,

quod b

quod Chrifius & Salvator nofler mortem

um C

$u pro omnium fafutefüfceperizt. Confera-

tur To

mBlütsd

mus 4. Conail. Laþbf" pag. i64. &

bjedion

fea.

H

confutt

VIIL Renovavit hunc Predeftinatia-

norum errorem feculo 9. Gottefchalcus,

; tecet

Monachus Orbacenfis, inter cujuserrores

& ille fuit, quod dixerit, Chriftum non

eft, fECHlO

cmitis

pro totius mundi redemptione crucifi-

NÀ Opff.

xum & mortuum efle, fed tantum pro his,

n

quifülvantur. Unde verba Petri de re-

"

ïani, UL

probis negantibus Dominum, qui eos re-

fz'zwhW

demit, ia expofuit, quod Dominus bapti-

p ;

Ími ficramento eos emerit, non tamen

pro iis crucem fübierit, neque mortem

j p

pertulerit; neque fangvinem fuderit, ut

Mgdm

N

g

refert Hincmarusin epiftol. 17. ad Nicola-

um Pontificem Romanum, epiftola 24.ad

fiupin

( Luc »

Egilonem fcripta& 25. ad eundem Egilo-

nem exarata.

Ipfa Gottefchalci verba de

T

particulari Chrifti merito ex ejus epiftola

ad quendam complicem refert idein Hiac-

] &5) f

B

marus cap. 29. de Predeflinat. pag. 22 m

€ap-35.pag. 3oy. & ex ejusdem libelload Ra-

u

j

anum . Moguntinum Archiepifcopum

a-nmlm 4'7

€áp- 27. pag. 2u, ubiHincmarus Gotteíchal-:

416

|

j

cum novorum Przed

j L

e&ingüanorum figni-

&

^ferum appellat.

IX. Damnati funt errores Gottefchal-:

j Wzm?

Ci

ME!

402):40/88$-

v A

ciin Synodo Moguntina & Carifiaca , cu-

jus capiculum quartum: illiipfi errori de

T

$i

morte Chrifti, de qua nunc agimus;oppo-

ficum fuit.Ita enim fefe habet: Chrzt: yE-

dis;|

[(üs Dominus noffer fecut uullus bomo eff, fnit : ^

ftff) 2

veleriteujusnatura inillo affumta non fue-

li&

rit,itanullus eff, fuit vel erit bemo , pro quo

Apolu

Amuk

gaffas non fuerit , licet non onn

jes pasfronis

ejs mylieriis vedimantur.

Cur autem

] diis&

non,omnes paffionis ejus myfteriis redi-

forese

mantur, feu falucarem hujus myfterii fru-

omnit

étum percipiant, in eodem capitulo indi-

Drelier

Wtin

catur, & culpain hominum infidelitatem

1

|

rejicitur, cum poculum humanz falutis |

1

i

toqu

|

habeat quidem in fe, ut omnibus profit,-

.demptc

fediis,a quibus non bibitur, non medea-

X.

tur. Conferanturconcilia antiqua Gal- — |

j

&0de

liza Sirmondo edita Tom. III. pag. óf. ubi

1

1

Ticele

1

capitula concilii apud Carifiacum habiti -

üum ll

recenfentur, &ad annum 848. referuntur.-

M

Defumta autem funt acta illa ex Hincma--

& Abba:

ro Remorum Epifcopo, qui huic concilio

(s l

interfuit& ipfe quoque illum Gottefchal-

füntin

cierrorem cap. 27. ? feqguentibus prolixe

Rn pe

confutavit, & iterum znepilogi illins operts

-

Titm

cap. 7. fufe de hocargumento apit, ubi pro

Chrft

confirmanda fua fententia etiam. dictum

Tultis

noftrum apoftolicum adducit, in quo

Olnnes

Chriftus mortem pro omnibus guftaífe -

&Püiïe

dicitur. lNeque hic tacenda Amolonis

ve

entio

$98 141 ( 863-

d t

vel Amulonis Archiepifcopi Lugdunen-

. emué

fis epiftola ad Gottefchalcum , quam Pari-

us 0

lis1649. primusedidit Jacobus Sirmon-

hrj

dus; poftea etiam a Gilberto Maugvino

umd p

totp, 2:Umdiciar n predeff inetionis & gra-

fgnu j

i & a Stephano Baluzio cum operibus

n

Agolardiiterum vulgata. — In illa epiftola

d

Amulo ex Gottefchalci fcriptis, quae &b

Cür &i

aliis & ab ipfo autoreacceperat , varios er-

li t

rTOresexcerpit, & refurat.

Primus auzem

vfteni

omnium error, quem in Gottefchalco re-

xtulo it

prehendiz, eft ille, quod afferuitjneminem

l&deüüïem

perire pofle Chrifti fingvineredemptum,

ape AUE

adeoque eos , q

üi pereunt, a Chriíto xe-

X

demptos non fuiffe.

v m

X. Fatendum tamen eft

;non defuiiïäie-'

jv

eodem feculo Scriptores quosdam non

(

x

incelebres, qui cum Gottefchalco Chri-

(Cutti

lii

ftum non pro omnibus mortuum dice-

rfenutt

rent. Servatus enim Lupus, Presbyter

x H

& Abbas Ferrarienfis, quem nonnulli in

]

Qic o

1

duos Lupos,alterum Presbyterum Mo-

guntinum, alterum Ferrarienfem Abba-

Go

hu p

roh'(u

tem perperam dividunt,zz ep;f]. 129.ad Do-

[

E

il

il

l

minum Regem ex dictis , in quibusanima

fïlt) Ubl Pl

Chrifti pro multis data,& fangvisejuspro

;

r

multis fufüs dicitur , probare fatagit, non

il

omnes homines a Chrifto redemptos effe,

[ mq

j

y g

&poftea noftri quoque dicti Apoftolici

i

g

mentionem facit , nec diffimulat, Johan-

Óü

Der

-08) 142 (868-

nem Chryfoftomum, cujus verba paulo

T

ante adduximus , hzc Apoftoli verba ita

divj

À

explicare, quod Chriftus non folum pro

fagd

fidelibus

ICA

pro univerfo mundo mor-, | i&

bro

tem guftaverit, X quod fuum eft impleve-

rit, eti non omnes credanc,verum refpon-

(p..

fionislocoaddit,quod Chryfoftomus, cur

hi

hocfenferitnullo divino teftimonio com-

( Bs

probaverit. lIdem Lupus edidit librum

77

M

detribus quzftionibus, quarum tertia a*

L,

git de fangvine Chrifti & redemptione

Di

pér illum facta, feu , ut Sigebertus de &tri--

- qtili

|

ptor.. ecclef. cap. 5j. argumentum tertig.

[ dIlJ h*,

uzftionis format, de fazmgvinis Chrifü — |in,

1 WIZW,

quadam fuperfiua laxatione vel redemptio-

ne usque ad [alutem inpiorum. . Ad ilam

] il

fjj )

quasfhionem Lupus ita refpondet , utite-

rumargumenta quzdam proferat, quibus.

j CXPOHI

robare cupit, Chrifti fangvinem pro 0-

ERN

mnibusfufum non fuiffe. In noftro au-

B

rem dicto apoftolico per omnes, pro qui-

/ &Um fu

bus Chriftus mortem guftavit, filios Dei.

intelligiz, qui a Pasread Chriftum trahua-

if

tur, idque ex proxime fequentibus Apo- -

Hitem

ftoli verbis confirmarenititur pag. 242. 4

3 ijlati(

fég. Eadem repetit Lupuszm colleaneo de.

OdDte

tribus quafttonibus ubi pag. 273. iterum

monet, Chryfoftomum verba Apofto!i de

Chrifto mortem pro omnibus guftante,

l ]650.

nontantum de ädeliþus, fed de univerío

" G&lhæ ;

gnu,ü-

*

. $98) 145 (869«

ba piuà

mundo explicaffe, fed hanc intelligentiam

vet

divinis eloquiis non roboraffe.

olum n

.. L. Cum Lupocirca hanc quzftionem

indo myt

1idem fenfic Remigius, ut patet ex ejus li-

amptae

bro 4e zribus epifiolis cap. . «* Jequ. st.

Cdp. 27. & ejusdem libro Ze zeuenda veritate

a

Ofous, Q

Serzpture cap. v4. Attingit vero & Remi-

(ofio r

giusdictum nofirum apoftolicum z» Z£r.

j Jinun

1

de trabus epiffolrs c. d. oy. ub ait: dicit et-

qertt

um alibi Apoffofus de Demino: ut gratia

DE Pproonmibus guffaret anortem , & pro

jemptot

xs d

quibus omnibus mortem. guftaffe intelligen-

dus fst,videtur. comtinuo demouflraffe , cum

um t

T

Jübyungit : decebat enim eumpropter quem

'WMPW'

0minia, " per quem omnia, qui amultos filtos

. um

mgloriam adduxerat , autorem falutis eo-

j t

"um per pasfonues con[ammare. .. Quam

expofitionem etiam R eformatos quosdam

dC qm d

em o

arripuiffe fupra cap. z. vidimus, ubi eciam,

quid de ea fenciendum fit, breviter di-

w

€tumfuit. Eadem cum Lupo & Remigio

55, Pm qül'

fenfit ejusdem zvi Scriptor, Prudentius

1 ühOS

Tricaffinusin epiftola tractoria, quam ex

n a

vubus A

lincmari prefatione ad opüus de przede-

i

ftinationefimul cum Remi gü fctiptis pau-

u. 245.

gggæw

l

loante laudatis inter veterum Autorem ,

qui 9. feculo de predeftinatione & gratia

P

g

i

Iicripferunt, opera & fragmenta Parifiis

1650. edidit, Gilbertus Maugvinus Regi

' yfoit

Galliz a Goníliis & in fu',prema) Moneta-

j

ii

xum

il

$58) 144 ( €68-

1

rum Curia Preíes

Docetenim Pruden-

(ttQ

fida

uusinillaepiftola, Tog.1. Maugvm. part. z.

L

g [

pag. 77 hngvmcm Domini noftri Jefu

Chrifüi pro omnibus hominibus ex toto

t05,€

mundoin eum credentibus fufum , non

VImc

autem pro illis quinunquam in eum cre- -

lütis

iderunt, nec hodieque credunt, nun-

1 0E

tho/jg

quam crediwuri funt,dicente ipfo Dommo.

enit enim Filius bomimis mon. munijftvari

j d.

/ed minillrare,ct dave animmam faam m re-.

| um

o

demptionem pro multis Matth. XX, 28. E-

andem fcmmtmm tueturidem: Prudentr—

77

usin epiftola ad Hincmarum & Pardulum.

Tuller

Vrf

c. 4. quam epiftolam edidit. Ludovicus

Cellotius in Hiftoria fua Gottefchalcia-

fletit.

na, ejusque appendice mifcellanea opu-

Diullum

fcul.1.3.

Toit,

:pi 425 Quin etiam in quibusdam

Cünbïhlb ilius feculi fententia hzec afferta .

Quode

füit, qujod Chriftus non pro omnibus

Kab

fnor ïUL!*HUCUï utpaterex canone 4. COH'

Annalee

éilii Valeacini I11. À. C. gss. celebrati, qui -

| il lj Pra

canon A. C. $9. in concilio- ngonenf

] n

denuo fancitus, & paulo poft in' concilio

| «À.C

"Tullenfi apud Saponarias relectus eft, &

marus l

actisiilius conciliiinfertus, ut patetex Sir-

- Al

mondi concil. Gall. T'om. TII. pag. 15. &

Um[

Hincmari piæf&tlïme ad traclatum füum.

nenfem

de przdeftinatione, &

cex ejusdem eplftola

ad Regem Carolum, in qua refert, ma*

SHO Y

gnam aninorumcom IDot mnem ex I'GCI-

ïhbro

mïl'

: c?fää )145( äæ

VProde

tatione capitulorum in Synodo T'ullenfi

o

facta, exortam effe, fed motusillos a R emi-

nolti J

gio Lugdunenfi modefte fuifle compofi-

us x Q

t05, eo venerabiliter perorante ,z7 // 220-

fum, .

vumcumque noffrorum fenfus abiisdem pro-

] eum a

Jatis capitulis n aliquo diffzntiendofe com-

ünt, m«

moveret, ad proxime futuram Synodum ca-

oDomm .

tbolicorum Ibros docforum quique deferre

nitiftr

curemus,qv: fecut melius . fecundum catbo-

fium at

Jicame apufloficam doctrinam n commune

imoenerimus , de cetero omnes unanimiter

XX, 28' E

Prüdet

teneamius. . Num verotalisSynodus poft

T'ullenfem habita, &talis de hac contro-

. Dardun

fudorta

verfia collatio inter. diflidentes inftituta

gl

fuerit, haud immerito dubitare licec , cum

nullum ejus veftigium in hiftoria compa-

Janea p

yiusl

reat. Quarenuncillud cantum addimus,

quod canones illiad Nicolaum Papam mif-

hc lt

1 omniblb'*

fi& abeo confirmati fuerint , ut referunt

Annales Bertinianiad À. C. 859: Tom. 134.

one .

biff. Franc.ócript. du Chefne pag. 21. & Pru-

hr d

il

Ling

ond

"

dentius.in annalibus- Regum Francorum

ad A..C. 858. cujus verba

j od

w

producic»Hinc-

marus 77 epi[foJa 24.p.202..

i

us &

j

-- XIL . Geterum obfervamus,neque

S.er.-'

jtec o

"

vatum Lupum, neque Remigium Lugdu-

p

neníem'eorum fententie , qui Chriftum

itum

I

pro«omnibus mortuum aíTeruerunt,ma-

gnopere fuiffe adverfatos. . Lupus enim

efeï h p

cedit,

? et r

Tin-liþro.dcg, quæ&ionäbus p243. con

[

t

pro-

»

^*$93)146 (S(ää-;

pröbabiliter dici poffe , quod Chriftus fit

Mi

eut j

mortuus pro omnibus, qui ejus fidei facra-

menta, five fervaturifive non fervaturi fu-

| ttrijj)

Íícipiunt. De fervaturis neminem dubi-

| n

tare dicit, pro non fervaturis Apoftolum

J n

| usj

teftari dicentem : peribi zm füteutia t

| Vatig

i

frater propter quem Chriffus mortuus eff,

1. Cor. $. Poftea caufam in medio relinquit,

O

] Mem.

&, fi quis fangvinem Chrifti etiam perdi-

: tim ,

tis aliquid prodeffe demonftrare valeat , ie

J Mthtity

in ejus fententiam tranfiturum pollicetur.

Et cum pag. 244. teftimonium Chryfofto-

i Nirtng

1 (l g2

mi allega(let, quiin dicto noftro voce zo»-

vóc non fideles tantum, fed univerfum ter- — /mó

: tifi

rarum orbem comprehendi ftatuit, ftátim

fubjicit: eligat fane fuperioribus rite con-

- fdgiio

- d fetijgy,

fideratis unusquisque , quod optimum ei

DEUS occuka infpiratione fuggefferit;aut

eorm

f*5 obf

magiftra ejus Scriptura manifefta ratione

rotulerit.

Similiter Remigius in libro

AT

de tribus epiftolisc. 24. ff zmventi fümt,in-

Cn eti

tant, l

quit, 4Zi eque Patres , qui illud gloriofum

pretium etiam pro nunquam credituris ,&

PO

an füa impietate perituris datum effe mon ab-

Tinesel

muant, melius, ut credo,utrique bonoraren-

f

yur,nec pro aliis alii damnarentur , quia

N det

illud mantfeffe divina auctoritate firmatum

lls;in]()c

|

Dortun

eff & iflud, ff pie fentitur , non eff abnuen-

dum. Etiterum: C. 27. quod ff aliqui Pa-

g' iE Q

irum pro onmibus amzz'na bosmibus

doi-

1 "ts £

num

-868)147 (869-

hriftsl

um paffum intellexerunt, bonoreiur. d» ille

Vfideid

velut pius fenfüs, dumimodo ille prior , qui eff

ervatui

:

Certifmus & divina veritate qJermatus aut-

nen dU

Ja prefumtione contemnatur , vel quod eff

gravius,damnetur. Addimus & locum ex

Apdfti

/Ztemm

u

€. 20. ff bÀacet,ficut & mobis amultum placet,

vtl

at euam dtorum fententia (qui Chriftum

jore

qü

pro omnibus mortuum dicunt

) propzer

d d

pacem d venerabile

m pietatem beatif/mo-

M

j

feviii

Yum Patrum non venuatur , uulla £rgo con-

polict

zentione pro. altze adverfüs. alios litigetur,

Chryl

Qos und fententia pro adtera dammetur.. Es

o VOU TU

quia vere fieri potefh , ut ignorautiam mo-

jenm t

ram r imperitiam in bacre aliquid late-

at,nibil temere deffniatur ,ut quo£

bet quis

uj t

edauie[caz modo,

ho

^

non fet bereticum, niftcon-

zentione bereticum fiat. — Preterea contra

gptimur 6

A's

| eH'Cï.ltl;ï?

Reformatos de R emigii confenfu glorian-

tes, obfervari poteft, quod non flatuerit,

féto d

u55

Chriftum pro folis electis mortuum eíle,

cum etiam pro fidelibus, qui non perfeve-

i

AE

Wi ;]W *T'

r2nt, quorum certe nullus eft electus , &

proinfidelibus adhuc vocandis, quos o«

ii

"Tj HW

mnes electos effe nemo dixerit ; Chriftum

paffum &mortuum effe agnofcat c. 1. & 16.

; r

n P

libri de tribus epiftolis. Denique Remigi-

p fl

usjnlocisillis, ubi Chriftum pro omnibus

mortuum negat , haud raro fatis aperte ii-

g

dicat, quod de actuali fructu mortisChrifti

al

. locutusfusrit. Nec dubitamus, quin etiam

P

UM

|

Pru-

*93) 148(862-"

tità ef

Prudentius 'Tricatfinus & Valentini Pa«

Áqui

tres,cum Chriftum pro omnibus mortu-

tentio;

üm negarunt, non tam de virtute & confr-

Contra

lio mortis Chrifti quem de ufü & frudtu

ejus actuàli locutos effe... Sin alia fuerit

COntra

ttà Árr

horum deChrifti mortefententia , adver-

fa pars oblata

Í

fito4d

*

na Remigio,'pa'cem acc?P?ï?

L

minime potuic

potius

XIll. Quin

&ipfe Gottefchalcusl Vlde-

JIto un

ff

tur agnovifle; quod Chriftus etiam pro

eriturie mortuus fuerit. . Nam in fche-

AD

dula ad complicem Hincraro tefte ita fcti

quodc

plic: abfet procul a me, ut vel illud folum-

e'xc;:peï

1odo velim fomnmiare, nedum femel fofurra-.

U

c

Atilac

re,ut nullum eorum perpetualiter fecum pe-

rinrum anquus rapere valeat angviss

us m

proqu

iusvedinendis tam pretofue D EO

nofy

Patri Dom:

ni DEI noftri Flii füi fufus df

COriten

gngvif. Werum cum hec Gottefchalci

ET

affertio reliquis ejus. fragmentis aperte

fotig

contradicat, & Amulo Lugdunenfis, cui

pug, -

fctipta. Gottefchalci perfpectifima. fue-

Arif

runt, imprimis hoc fibi difplicere teftetur,

ln

quod Gottefchalcus afferat, neminerm pe-

rre poffe Chrifti fangvine redemtum;

fufpicamur, in verbis Gottefchalci ab

26.

Hincmaro c.29. de preedeftinatione p. 2

allegatis pro vsum eorum legendum effe

zlum eorum.': -Echecquidem de conten-

agi-

--ti0!1€, quz 9. feculo dfe Cbrift morte:

tata

E.

E

. -4&08)149(809-

entimi

tata eft,dicta fuffician. | Nolumus veroad

ju5 o

fequioris evi de eodem argumento con-

veik uU

tentiones, & quid vel Scholaftici nonnulli

fa &n

contra alios Scholafticos ,-.vel Janfenifte

af f

contra fuos adverfarios,veiCalvinianicon

tra Arminianos pro particulariChrifti me-

tià, a

n o

rito adduxerint, recenfere. Acquiefcimus

potiusin verbis Apoftoli docends, JEfum

pro unoquoque hominum imortem gu-

gt*

aíTe.

st

XIV. Poftremo.loco obfervandum,

m n

sfteitlo

quod cum Chrifti exinanitionem gloriofa

if

€xceperit exaltatio, caufam non habeamus,

cur nos paffionis & mortis ejus pudeat.

y [f

a m

P

,

e.

Sitillaoffendiculum Judzis, ftultitia gen-

tibus,noseagloriamur. Feramus autem

pip n

& noftram crucem oj ; duraturam, &

afirDu

cogitemus, quod non folum nubecula hzc

i

!

ug ,

. cito tranfitura fit, fed etiam fuo tempore

jotteti

gtis 1

glorizg corona paffionem noftram exce-

unenUS (

, ptura. Nec ipfam mortem timeamus.

Chriftus enim mortem pro omnibus gu-

ifim ?

ere'æfferï.

., ftavit, &qui in ipfum credit, mor- ..

tem non guftabit in.

minet

fedemfllf"f

ætver num.

"

iront^

ont

ienul "

d

l mo[W au*

K 5

EXER-

l

*'&3 )15o (869-

i Gub

E—XER.CIITATIOi *

CED

DE

D

II

;

j

Qüpia

NOVIS FANATIC ORb

M

"

cendu

OUORUNDAM

fiem n

TNOSTRA-ETATIE

purgat

trüm,

PURGATORIIS

tonD

doqui

I l;ïl

losrpp

Refüs effe cenfuerunt. Fanatici

quod]

&tfiic

quidam noftri temporis, utin

ün&

L

tractatu, cui titulum fecerunt:

diiem

—* Petrádtung von bem mittlern 2ue

N

ftanb berC»eefen nacb ibrem 2(bfchieb us Dett

Seibe/ burd) etfid)e QRarbeitamb Geredtig:

perfet

Dium

Feitfucbenbe Coangeliftibe Gbriffen / qui hoc

fitive

ipfoanno 1703. prodiit, infernum hactenus

ii nih

adhuc vacuum & in extremo demum die

Qundt

peccatoribus inSpiritum Sanctum & dia-

bolisimplendum p. 242. tandem vero pror-

m u

. atis,1

fus extinguendum affirmarent . jeo. Ó

gum

feg. Unde doftrinam huic diaboli evange-

defun

lo oppofitam contemptim appellant bít

tlll',ü |

gemeine Tradition unb Catung bet verfale

Lenen. Sebtet. p. 3. Quo. orthodoxorum

T

epitheto Simonis Magi . veftigiis infiftere

l50

affe-

Stimb[i.

vid?ntur? qui 5rayzis nomen temere

tj

etd-

"$98) 151 ( 8Q-

:

Cabat, ut refert' Autor rec

QEnit. gzþo;?a!,

bMb.ac. .

- II. Dum autem infernum extinctum

cupiunt, nova animarum purgatoria füc-

cendunt.

Et interdum quidem nemi-

o |

hem mortalium, folo Chrifto excepto, a

14

purgatoriis ignibus eximunt,. ?i. non Pe-

BR

trum,non Johannem, non Ezechielem ,

non Danielem aliosve fanctos. . 2«. Quan-

doquidem tamen hodie ejusmodi Sanctu-

losreperiri credunt, quibus poffibile eft,

quod Prophete & Apoftoii fibi impoffibi-

x funti

le agnoverunt, nempeutin hac vita perfe-

€&am. & numeris omnibus abfolutam mun-

feeenmt.

ditiem confequantur , & ne minima qui-

iil

dem in illis peccati labecula fuperfit, (cujus

iib

perfectionis poffibilitas,ne quis eam in du-

n

bium vocet, ab Arnoldo juxta fenfum pri-

i qu

mitivee ecclefie demonftrata jactatur p277.)

niude!

his nihil ab igne purgatorio metuendum

demun?

quandoque pronunciant.

Cateris au-

l'um& J

tem omnibus, quibus non licuit, effe tam

ero pf

beatis, ut fupremum hoc fanclitatis fafti-

t oj

giumattingerent, quanquam in vera fide

?1

l

yoient

í

]

defunctis, minime parcendum arbitran-

Ppeuä

n

[

l

tur,fi vel minime peccati maculz in 1illis

w

)

remanferint, quotidianis mortificationi-

|

ï

busnon exterfz.

sodort

ul

G5ie baben fo fange cíner

"i,

II('.

I

li

"

grinblid)en Segung unb 33efrepung von alle

Á

/

nb &aoec[n notbig; al8

g

Wb übtism fäiecfgnu

4

(angt

P

fange i0d) ba8. geringl

&i

(inben iff. p. 22.

L

íe bapon ;fn*ibigen su

d

hem

III. Imprim

s d nova lhec purgatoria

ablegantur , quibus paulo snte mortem

Præg

peenitentiam agentibus tantum temporis

fh

fooi

fpatium in vitanon relinquitür, quantun

ad peccatorum fordes plene exptirgandas

b

opus effe judicant..' &$ Fónnen Diefenigett

ft;

f

Q5eeten/ fo etft angefangen / fid) qu GOtt su

befebeei/unb alfo aus bem £eibe fobetben/nióbt

bj

von 9Ftunb auf jur offenbaren. Soerttidbleit

Cun

(5ffe8 gelangen/fonberu fíe müffen ntebtioe

agun;

niger/als bie nod) im Zeibe [ebenber /tvie Da9

N

(5o(D i Gener- gelàutert / unb "Durd) viele

b

fdarffe 3 eitiigungen: unb. 9Infecbtungen be

$

tvábvet toerben. P. 009 Nec melior eorum

am;

martyrum conditio perhibetur, quifidem

parat

Chriftianam vix amplexi eandem ftaum

Ilbe f

fanguinefuo obfignarunt. Syenn toeif fie

TY

nod) nictin allen ecuvuert geroefen / (onbern

D

nec nrande Steden von. ber aften S?atur an

ii

fb aebabr/baben fie bed) vollenos purd eine

It

acdinoe Slamme geprüfet unb -gelàutert tott

bIB [

pen miitffen / auf baff fie vecbt eiafültig obne

fl

CReritdbung be8 geringften Citelninb gan

"

:

t

untabeltd) vürben p. 25$. ;

4

que

IV; Neautem injufti

videantur hi ani-

nodi

marur cenfores, fi univerfas, quarivisim-

mittu

puritátis gradibus admodum difpares uni

f&j

tüm

püïggtdïiü ixïclufdg»x?t,ifï fibinegotii da

li

'61X1'

g

1 (iti

exiftimant, ut pro animarum diverfitaté

diverfa conclavia fabricentur, & unum ve-

purgatoriz

j

hementius. quam -alterum . calefaciant:

& morad

Prefractosenim peccatores ad loca anzu-

o

n

f &caliginofadetrudunc. / Crfabrne(ne-

,quint

fcioquisillorum hoc expertus fuerit) a«

pürgnd

ben angemercéet/ Da$ bie gar atoben unb balge

^

n

ftatrigen Goünber in getvit

jen engen unb fine

y 62

1

fieen S'erccern vertoabret oerben/ babep abet

ia

!

j

baé 2orn/Seuet peititicbfé erpfinben. p.57

vtl

l

Cum aliis, qui minus peccarunt, mitius

ii

:

!

agunt.

S(nbere mógen ín ettoas feiblicbern

ii

SSteibitàtten fepn/unb bícfe finb folce Cocelen/

A

Quj d

[

bienicbt fo ftarcf i Gsbnben unb Unofauben

N

gefeffeitabgeftbieber, — Si queeras, ubiiftud

gt

yor m

animarum genus poft mortem diverfetur?

Q

parata eft refponfio : folcbe. modbten. fícb

nod) teobl ii Der Giegenb biefer C'tben/ ober ín

em ff

ml

Detantern SufftPtegion/ettoan ín nocb groffet

sn ml

jj

Vnrübe aufbaften / unb tvobl aat in unmaffí

get ziebe Der (erbifcben SOingeunb Greatuten/

b

(

WL

u

ín toelcbem Suftanbe fiebenn fo [ange bleíben/

f

«

biB fíeallmábtid) SrafftüberEommen/ fb au&

i

f o^

folcben febtoeren SBanben bàber aufjufibmine

um

gen. bid. . Nec altiorem aeris regionem;,

qu:e Paradifum propius attingit ; ab ejus-

j

j

modianimarum receptaculis vàcuam per-

l J

miüttunt novorum purgatoriorum archi-

téctiSicenimpergunt: ícberummmógen et»

i

(5 u

0U

t

;higg/.u.nü.vieüeicbt Die.

xnfiften/in eiti

et fofcbett

Ü

R

Wwiegton/

—

" ^$154(809- -

fftegion/ bie tear bóber/ ub ben SHarabief

|

tnáber/oennod) aber nichté befto roeniger aud)

d]

nod) eine elementarifcbe. ZufftGegenb ift/

Ám

verbarten müffen/ teefdoes. baim etrvan foldbe.

C5celen fepn /. bie qmar. einige budyftabfidpe

tqrix

V

Stadbricht eon Gbriffo / unD. einen. ZBabtte

f

Gifauben/ben fteibnen felbft gemad)et/gtbabts

&f

abet niemabfen su eintgem 9(nfang Der neuei

i

(eburt geFotumen/ fonbern i. berm. ierbifcbern

tlori

(Sinm be8 affen Stenfoben iegen / unb folglid)

gt

au ben Ctementen biefer Q'Belt bebangen blcie

Ji5:

benac. z/id.

4

Mp

V. Hau

d minus variant piarum anim-

RTT

rum receptacula, fi vera funtifta Fanatico-

(fitu

rum fomnia, quz fibi a Divo Johanne &

fog

primitive ecclefiz doctoribus fuggefta im-

DT

udenter fingunt, cum ajunt:. e8 baben Die

Ti

Cbrifflicben Zebrer ebemafa aus Syobanne be

2j

merdet/ ba& unterfdyiebene Segtonen / Cotu[»

(ite f

fen ober 2ibroedhfelungen in Der bimmfifden

Oeconomie fepn/ tveldye bieOered)ten Dutd)e

Tintig

foanbern/unb iu einer imit ibrem auftanbt

Ut

Wt

übereinfonmerben Q'Gobnung fo (ange vt

tb

sieben müffen/ biB fie alfe8 ootleno8 abgelegt/

Vil

108 fie am Cingang i ba$ Soeilige gebinbett

tr U&isl.

.205.' Hinc piarum, que fuis corporibus

durt

emigrarunt, animarum. receptacula illis

.audiunt, ein ob fchon bímmíifder/ jebod) Dert

mf

Cherfucbet nod) offen ftebenber Ott p. 230. eítt

tici f

P

GC»etlett

Hl

Tü

mlnn q

'äqff?nt!;a(t ber nod) mangcbafften

p

3$93) 155 (803-.

tj

£ zi 0. Poteruntcum Bellarmino Zib. 2,

D

T

)

del

Z

v*

J

T

fimum,

£-c.7.nominare purgatorium mitif-

&q

uafi carcer

ii

[

*

rem quendan?iägaf

:

torium &honorarium

vl

:

VI. Ignem autem in his purgatoriis

lm ; Sabl"

no

ncraffum quidem,verurm tamet

lignem

pl

u

effe ftatuunr.

Qua de re null

p

i plane du-

iif

j

bitant, cum Magiftros habeant

ab ipfa, ut

gloriantur, experientia edocto

S.

$i non

ubl

grave eft , audiamus

paulifper eorum nu-

j

gas: C$ tvírb verbo

ffentlich Fein CRerftáne

biger tviber

u att

be$ utib ele

fptecben/ baf biefes euet Eein gro»

emoerbtü

mentarifibeé fep, — Oaf es aber

Fanat

tmfe8/ obet cin blof erbicbteter QBet

ohmrïe

fefogen

aunteé tSeuet fe / ftebet nod) iel troe»

At

niget u

betveifert/ toorgt ecleucbtete GXeelert

gt

jl

nicbtbie geríngfien Goebantfen baben tverDen,

i

iDiejeinigen, xoelcbe

T

3

bierinne für anbem

QUHl

[et

cinc rfabruna bab

en modqert, fagen be-

i

&änbz'g/eä feb stvat cin

fubtiles/aeift(icbed/ uub

ii

i

TÜ

beien Geelen a[8. (Se

iffetit proportionirfe8

&

uet Ded. Gióftlicben Sorn8 unb Gitimmes/

/

13

il

LL

&ber Dennod) ein tvabrbafftiges Gyeuet 1e.

8

- Hispurgatoriisin cerebro fuo ex-

iy jl

jn

tructis, ne inftar edicularum puerilium ex

corpo"

chartis luforiis compofitarum primo fta-

ticd:

tim flatu concidant, fulcra quzedam Fana-

"

eDDCW

ll

ticifupponunt, quorum pleraque ex Pa-

j

(

,

piftarum purgatorio mutuantur. Etpri-

ii

ii

Jj

muim quidem fulcrum eft peryerfa, loco-

rum

L

*$98)1s6 ( £69-

rum quorundarm Scripturz interpretatio. -

D7

Etfienim in tractatus hujus ditulo Scriptu- .

Ltl

]

rz confenfus jactatur, & 1n ipfo quoque -

tien|

funo

iractatu paffim Scripcurz dicta allegantur,

non magis tamen Scriptura cum eorum

lli o

conf.

doctrina confentit , quam autores hujus

tractatus, quamvis evangelicorumnomen

48j Q

Sane ipfiilli

iitis

ufurpantes, cuim evangelio.

pfeudevangelici Scripturz filentium quo-

loder

COnti

dammodo agnofcunt, cum ajunc: toennbie

Gdbrifft nidt eben fo- oorfet(ib biebon tebet/

ptadi

038 gefcbicbt bavumy tveil (o(dbes i Da8 Soerf

lirien

allen SQtenfcben fd)on eingebrüc£et ift/ quod

fl'ecus

Jadiorum, Muhamedanorum, & gentili-

ünet: :

um exemplo comprobant, quafi vero o*

ii

mnium hominum cordibus infcriptum ef-

m w

fet; quicquid Gentiles, Muhamedani &

Quenri

Judei delirant, aut quafi Scriptura de iis.

(Tmer

rebus,qu& cordibus hominum per natu-.

intel'pn

raminícripta funt, ex infütuto non age-

Torien

ret, Purgatoria autem poft mortem fub--

fUS Tequ

eunda quantum attinet, neque ex infü-

editiom

tuto , neque perfunctorie de 1is Scriptu-

ülyne

yam egife, imo potius clariffimis Scriptu-

DT

re dictis 1fta adverfari deprehendimus.

UT

VIII. Enimvero Scriptura teftatur , n

Domino morientes beatoseffedz? deri - — —

mdlfrec

(c.XIV,:3.. Excipiunt quidem pfeud- | |.

trh

(

evangelici noftri, verba fic effe diftingven-

l

*Quo,

Voy-

lg

fl.a i puakiigioi oi veuaol ol & Kuplay dizrovi[o

l in

76$y

LI

*698) 157 (863-.—

erpretatio.

ETEV ER

Ayer TO zrveUuo , qua ratione

oNrite

textum diftingvi docentab Andrea. Czefa-

fo qui

rienfi, Areta; Primafio,Ambrofio & A: igüe.

allenttt

ftino Zb. z0.de C. D.c:y. . Sed diftin&lioni

um «

f

illa obftat. magnus - grecorum.- codicum

ors D

confenfus. .. Obftat etiam; quod partzicuia

um

xaj commata inchoare;, non prima com-

yatic 1

j

|

matis voci fubjici foleat.... Nec Spiritüsil-

npumqu

lo demum tempore, quo Johanni illa vifio

yc

U

]

contigit, morientes in- Domino beatos

i

tup t

predicare incepit. . Apüd Andreaih Gz-

i

W

W

farienfem in editione greeco-acitia Peltani

ii

grecus textus cominunem lectionem re-

ia

jl

ncnflh

tinet: yoz;cæ'gzoz 0i y&xgaz &y i(.vg;'go 037703'1177'0"7(0215

9t

]

f

rec o gttoi vl NeyesTo zTYeUpnoc &c.. etfi w da-

tina verfione particula 2 smoo cum. fe-

[iprume

u j

quentibus verbisconneclatur, quod con-

(

tramentem Ándree Ceíarien

"

pwra

fis fieri, ejus

» p D

in*t-eljpretatio oftendit,

cum afferit, quod

fj nond

morientium in Domino ex hac vità difcef-

yortenP

fus requiem a laboribus afferat. *Aretasin

jeet

editione Parifienfi Morelliana graxco-lati-

ib &

nafyntaxin quidem verborum;hoc modo

j $d

M

ordinandam effe dicit :42

7rveUat Aéeyes ;syaci-

apev ezrdldliverb

atamen ita explicatjuteum

1n Domino morientes e/z:/

él beatos. cre-

D )d([ll

'didiffe conftet.

Dicit enim Spiritum at-

lef] Pkuh

trahere voluiffe certantes.hac promitfio-

v

jl

qiu

ne, quod ceffa

V

iri fint labores & ventura

]

7;999:

f

; (oqna,in quibus conquiefcant.. S/zz/emin

l J

at

À

-83 15g ( 869-

ut fablati fuerim e medio labores ,inducetur

; - broi

operum retributio. .. Quid hoc aliud eft,

def,

quam fi dixiffet : morientes in Domino

m

beati fünt zl & ftatim ab ipfa morte ?

lise

Nec Ambrofius pfeudevangelicos juvat,

füt

vel quisquis autor eft commentariiin A-

ff

pocalypfin Ambrofio infcripti. Nam ad

ttit

1

verba: amodojam dicitfpivitus hzcanno-

(

uat: 47odo, id efl, a tempore morizs fue ve-

| k

tb

quiefcent fandi a laboribusfus. — Patetigi-

.| quer

tur, illos etiam Scriptores , qui legerunt:

du

beati mortuiin Domino morientes , a modo

E Cetj

dicit Spiritus requiefcumt a. laboribus fusi,

PL

verba hzc ita intellexiffe, ac fi dictum effet:

! d

Spiritus dicit, a modo, h. e. ftatim ab eo

pofic

tempore, quo moriuntur, requiefcunt a

perfa

lboribusfuis. Sic etiamjnvelligit Am-

du jl

brofius Ansbertus //b. «.zn apocalypfim. Sic

QOmp,

enim verbaexplicat: quis dicit? Apiritus.

im-

Quiddicit? Amodojamveguiefcunta Jabo-

du

ribucfüis. Necaliam fuiffe Auguftini fen-

DHUI

rentiarn, exallegato ejusloco patet. Pre-

Wüng

terea &ipfa verba: Peatifunt morientes in

P RUT

Domino, fatis indicant, eos, quiin Domino

moþ.€

moriuntur, ab ipfo mortis tempore beatos

Quadr

efle. Excipiuntulterius pfeudevangelici,

'yton

fenfum effe poffe, quod gerfedezm Domino

Tütem

morientes beatifint, cum vox dzaéli a Sui-

litim

(

da ita explicetur. Adducunt praterea ,

Ua

quod Aretás;, Andreas Cxlarienfis,

Am-

)

VInjn

ro-

i

[

43 ) 159 (8&&-

,inäacem( : brofïuä,Ansbe

: ald dj

rtus &aliiPatres dictum hoe-

N

de fpirituali morte intelligant. — Quid au-

n Donm

ter fit perfecte in Domino mori , his ver-

Ya t

bisexplicatur : baé beiffetin bem S5erm oltl»

e

ict j

Fonmiicb fterben/ tvenn man ín ibm gang ver»

a

fincfet/ unp obne alles eigen toollen fein eígemn

, Nnt

toirbD/ba er mit einer foldyen G»eele toie mít ei»

; hecat

nem S^obten nac feinem beifígen Q'8oblgefal»

ii i

len baubeín Eónne, — Et Suidas quidem ; ad

B

quem provocantp. 5j1. fcribit, quod dz«£l

j legett.

dictum fita participio ajélisuévoi, & figni-

'l't',J'adW

ficetidemac zAgees.Verum particula 4-

r

dl in dicto hoc apocalyptico non de-

j dund

fcendita participio ezgliutvorfed ex prz-

jna«

-

pofitione dzà & zl nec fignificat idem ac

; u'ieliamtl

perfedie, fed idem ac ab boc tempore, ficut &

sel

1glt |

duz ifte particule, ex quibus vox da«l

(

p

compofita eft, quoties conjunguntur,ean-

j

dem fignificationem ; obtinent — Maztb.

ul

T

XXII, 9. XXV £, 29. 5 64.. Yob. 1, g. XII,

f

9. XIV, 7.

g

hi u

Mutuati autem funt pfeud-

at

l

evangelici hanc exceptionem ab Epifco-

Wiitfi ]

pio, cui refpondet Calovius z» Zirminiani-

j

jnDu! í

Jino p. 43v. Ípiritum vertiginis prodi, cum

o

quadratarotundis & paroxytona cum o-

xytonis pro arbitrio permutantur. Patres

(

]i

autem a Fanacicisallegatos hoc dictum de

m

fpirituali morte interpretari, falfum eft.

um

(

Etquamvis Patres aflerant , neminem in

n Do-

;16!]1'15)

(ominq beate mori pofle, quinoni

mine

æs; 160( £83-

minoità yivit, ut peccato & mundo mo-

| tsf

riatur, Ipfam tamen mort

em, de qua hic

Iu

fermo eft;non de fpirituali fidelium mor-

U5 1

colur

te, fed de emigrauione illorum ex hujus vi-

te miferiaexponunt. .. Certe, qui fpiritu-

(nima

! vuntu

aliter moriuntur, nondum a laboribus

quiefcunt, quamdiu in hac vita adhuc ver-

.] berna

fantur. ; Quod autem

de perfecte in Do-

omic

mino inorientibus pfeudevangelici diffe-

J Fadem

runt, cum $. Scriptura non convenit...Ea

..] perfüc

enim negat, ad talem perfectionem in bac

] üinp

vitarenatos pervenire poffe, ut nullum

; antf

f

amplius peccati

"

exïü;»nï habe'fmtg .XRW-

4 Mitur, |

VAl,1.

v

ERN

IX.. Negariergono

n potePc« ; morieqteg

- nttci,

in Domino ftatim ab ipfo niortis tempore

- 1 Xf

beatos fieri.

Clariffimum enim eft Divi-

4

XcD

ni Spiritusoraculum;quod Johannes voce

N

j Qtüm cl

caelirus demiffa admonitus literis confi-

| Uem

gnavit. —Dubimre nosde ejus veritate

. 'oranti

haud finitexemplum latronis , cut , etfi fe

Cæhlm,h

ram poenitentiam agenti, paradifum Chri-

unt M(L

xpian-

ftus promifit, necpurgatorium ad e

ID hotte

das peccati reliquias indixit Loc. XXIHI,

DAT

4j. In Redemtoris füi manus fpiritum fu-

y

um commendavit jamjam moriturus Ste-

coll

)hanus A.V H;so. In pace fe dimitti te-

BIortei

l

flatuseft nullo ingrediendi purgatorii ti*

! fetn

moreperculfus Simeon- Z zc.- , 25.. Non

4 i a

en-

ll-lt;'äcibus flammis traduntur jufti mori

3 em) hl

tes,

F

f

*ääjl(ïkr(äk(ä- :

mdo t

tes, fedad pacem veniunt, fïx]eiäiæ'credi-l

le qui

mus c. LV 1I,r. 2. Enochus & Eliasnon

pris

Ttum r

us in purgatorium defcenderunt,

]uam

x

coelum adícenderent. Cum Chrifto funt

uifpinm-

animz piorum , qu a corporibus diffol-

; ln

vuntur P/7..1,2;. . Poft terreni hujus ta-

adhie

bernaculi deftructionem zernum in ccelo

xdenl

domicilium expectant fideles z. Cor. V,, ;.

2

Eadem ratio fidelium in extremo die

gCIICI Ül

fu-

nvenit J

perfütum. » Non abeundum erit illis pri-

pem tl

u:in purgatorium,quam ad Dominum ve-

u m

niant,fed ftatim inoccurfumDomini

entur, utin2ternum cum i

rapi-

a "Rö

pío vivant. ;

T/Jef IV,7.

T'oto ergo ccelo aberrant Fa-

moridt

natici, qui pur

gatoria fua in Scripturig

Sacris fundata fomniant.

js temh

dl

X. Duplex inScriptura occurrit homi-

m

num claffi. . Una bonorum & fidelium,

rens 0

altera malorum & incredulitatis malo 1a-

J v

borantium. Illi per viam anguftam ad

ii

coelum, hi per latam viam ad tartarum ten.

TL

dfom :

dunt Matzb. V. 2;. illi inftar boni tritici

i

in horreum ccelefte congregantur, hiin-

yid a

j

ftar Zizaniorumigne comburuntur Mattb,

j

XIIT ;o. iliiriftar bonorum pifcium in va-

flf -

f][ül'us d

fa colliguntur , hi inftar putrium pifcium

projiciuntur verf. 45. illi eternam vitam,

t

gt

hi zternos ignes intrabunt Marzj. XXV,

urgüï

M

46. illi cum Patriarchis in coelo difcum-

li

)

i j

-bent, hi in extremas tgnebras det;uden-

tur

d

4

*æ3)162(8$3&1

tur Matib. V 111,u. 3li cum Lazaro in finu

tem

Temi

Abrah: confolationem accipiunt , hi cum

impio epulone in inferno zeternum cruci-

ftum

antur Lzc. XV1,:7. INam quisquis credide-

juftit

rit; falvabitur, qui non crediderit, conde-

culpa

mnabitur Marc. XV1, :6. qui credunt, ha-

Iemit

bent vitam eternam, qui non credunt, z-

rump

ternum pereunt 70 P. 111, 15.16.17. 1$.36. 1m-

ïi

Áidela

pios fpendium mortis manet , pios gra-

| Dugna

tuitum vitze eternz donum z. V1, .

pl

qui fecundum. carnem vivunt , xternam

! flblarr

mortem fübeunt , qui per Spiritum con-

lum a

-

cupifcentias carnis mortificant, aeterraa vi-

ditüm

ta potiuntur Roz. VILL . impii ex femine

j um def

inagrum carnis projecto pernitiem , pii ex

Ti

feminein agrum fpiritus projecto eterne

Va&avu

vitz fru&tus metent Gz/. V1I, $. Exquibus

AJl

alisque hujusmodi dictis abunde patet,

TOrIq ex

nullum in Scriptura purgatorium agnofci.

flütima

XIQuoties Scriptura in hac vita poeni-

n

tendi & bonaoperandi tempus effe monet,

bae

quotiesin hujus vitz ftadio rite curren-

QUimey

dum & certandum afferit , quoties recep-

TBnis u

tacula animarum corporibus exeuntium

J Quunt

&tterna pronuntiat, quoties homines,dum

adhuc vita fupereft,ex DEI gratia propter

&f

Chrifti meritum virtute Sp.S. per verbum

& facramenta in juftificatione & renovati-

ü fdtlon

one purgandos effe docet, fi gloriz regno

k

non excludi debeant, quoties poft mor-

A.

tem

-*893)163 ( $63-

atoin t

tem nullum .peenitencie & peccatorum

nt, lia

remitfioni locum relinquit, quoties Chri-«

um d

ftum perfectepro peccatis noftris divinz

-

alscreliie

Tit, i

jufticiee farisfeci(le teftatur, quoties cum

culpa peccatorum omnem fimul

poenam

vedunt

—

remitti ftatuit; toties nova hec F.

anatico-

Creduy

rum purgatoria funditus evertit, ut alios

! t r

. ÁJidelarticulos,

quibus 1lla purgatoria re-

s piOS f

pugnant,taceamus.

Unde facile cagno-

T. Vl

Íci poteft,

quojure Evangelicorum nomen,

y, i

fibiarrog

ent, qui hunc de medio anima-

jitum d

. xum 2 corporibus feparatarum ftatu tra-

, Rrefm

| élatum ediderunt, nempe quia E

vangeli-

ii exfemt

um deüruunt,quemadmodum M

Cipio A-

umj -fricanicog

. Vaftavit. -

nomen obtjnuit, quia Africam

lo tf

Y

Exqmb

XIL. Netamen zeg

yeaQie hec purga-

Jl

d

toria excogitaffe vide

antur , dicis 'gratia

mmagtwff

plurimaScripturz lo

ca pro fua fententia

cvia g

int,fedid non

probantia, quod pro-

selfem

ba

ebent.

Citius ex pumiceaquam;,

rite outt

»y

W guam ex iftis Sc

ripture locis vel fcindllam

/

i

j

1ignis purgatori

i extorferis.

Variis; in«

ts

; x

quiunt, nominibus animarum receptacula

j

in facro codice notantur. AMemorari . vi-

10[111115;

Qati

ropïü

. deas fafciculum viventium z. $z. X .X V,29.

li

terram viventium Df

g

e

AXXVII, 5.locum re-

] &feno

j

]

creationis Adf,

411, ze. quietem in pace &

í

P. A. I 16. 1. Cor. XV, i9,

jorit !

[]f

gpil

j

f*!þac.,leV, 13 manum ].-DEI $ap. 111 1.

mOTIf

tem

f

:

tem Sion, coeleftem Hierofolymam,

T

l CM

fiam primogenitorum Hebr..XIl, 22. 23.fi- — | D

num Abrahz Lzc. XV1, 22.]ocum fub altari

. Wpur

Apoc. V, 9. paredifum Lauc. X X11I, 9. fove-

$ed

am Ezecb. XX X1,14. XXXIV ,. vegionem

ftfpoy

mortuorum Jerem.: XXXII, 4». manum -

I

mortis Hof: XIII, 4. conclavia mortis Prov.

| fimp

VII,27.portam & umbram mortis, mor-

1l q

temprimam Hiob. X XX VIII, :7. Pf. IXug.

, Wt

fepulchrum , tenebras , perniciem Jf

purga

LXXXIX, 7. i2. carcerem Matib. V, 25.. 1.

loo [

Per. III, 25.infernum £f XIV,s.. XV,, ip. fo-.

fUtgat

véam aqua deftitutam, in qua vincti fpei

Zacb. LX, u. iz.mare, mortem , infernum

firtisy

Ápoc. XX, 3. 14. i. quz nomina colligunt:

Wlnt

Pfeudevangelici in tractatu fuo f. $o. 29

flVlmug

245425:;.fég. Verumfiex variétate nomi-

[

Qu f

mnum,quibus x[uyodeygie denotantur , nu-

(

merus Vjuxcedoxetov veftimandus eft, paria-

] llf

tione ex pluralitate nominum divin

orum

TA

-pluralitas divinz effentiz colligi poterit, .

i

WR

Pritereainter tot,vyodoysioy nominane ——

u

Tetb

unicum quidem Pfíeudevangelici dicere-

poterunt, quo pur

1

marum defignetur.

gatorium -.aiiquod ani;

Klque

XIII. Haud felicius illis res

fuccedït, ]

"

l

cum integras ex Scriptura pro purgatorio

fententiasadducunt. Etnullum quidem -

ab illis in hoc tractatu Scripturz dictum -

D ,3.1

.frequentius .inculc;tur, quam ll

ud Pauli

| Wangehi

'I.Cü/r- A.

"$92) 165 ( 863

15m,€cblf: ; kt;;; -Cor. III, 12.

feg

v. quod etiam aliqüf ex

ag

"ontificiis pro fuo

purgatorio tanquám.

vfübdii

argumentum. palmarium al

]I,gh

legarem Íolent.

Sed quod Pontificiis ad

hoc argumentunr

i

refponfüm efta Gerhar

d

N

"

4l Bu

0O, Loc. derorteS..

275.feqv. idem fibi Pfeudevangelicirefpon-

orts n

um putent.

yros, d

€

Necmajoris momenti fünt

alia; que vel :

x veteri, vel ex novo tefta-:

; Pf lh

n

mento producunt pro füuffulciendis fuis -

purgatoriis argumenta.

Quomodo ex:

TX

loco Pf2lm. LXV1 iz.

»/7

Pfeudevangelici

purgatoria fia probare velint , non vide-.

Tj l A

mus, nifi defunctorumanimas fimul etiam

,ifmut

fluviisinfernalibus immergere velint, ut

"T M

poffint dicer

e: perignem & aquam tran--

i

fivimus.

Equidem &Pontificiis, quorum

etteN

fimieze fu

nt P

feudevangelici, folenne eft ;

yantit,

exhoc d

dicto purgatorium probare. Sed

$ 591 p*äfm

Johannes Fifcherus Epifcopus

Tud

411-37. COnt-Lutber.nugatores effe dicit,qui

li 1PW

argumentum:pro purgatorio ex his Pfal-

j nommblä

ii verbis exfculpere conantur. Expur-

gationis quidem meminit Efaias cap.IV, 4.

giqu^

fed que in hac vita per fpiritüm judicii &e-

À

ridebebat; uc D. Seb. Schmidius contra

'0S füaw

Bellarminum; qui ignem purgatorium ex

j

y u

hocloco fuccendere conatur ; annotavit,

lum

nis quidem mentionem facit Malachias

C.III, 7. fed errant cum Pontificiis Pfeud--

"

i

J

cmort

an-

ii

fïgpgeligi, quiigne ho

a

)

E

d

i

P

-£$63) 166 ( t&--

dos fomniant, qui ad viventes fpectat , ut

Quo

Cyrillus Alexandrinus ed . Z. "T heodore--

j

!

moitti

fhum

tus zdb. /. &alii veteres pariter & recenti-

oresScriptoresrecteannotarunt. Locus

Atqu

Matib. V, 26ad purgatorium non fine vio-:

| punga

lentia corquetur. . Si excipiant, particus

| o

lam donec indicare, quod talis carcer hic

E

memoretur,in quo finis folutionis ali-

L pur

quando futurus eft , cogitent fervum il«

! tümin

Jum, qui Regi decies mille calenta debebat;

T0 fea

tortoribus traditum , denec omne debitum

(ürQ

Jifveret,, quod tamen nunquam folvere

(Icerer

oterat. Nonenim habebat, unde folve-:

me(f

ret Mattb. XVIIT, 25.34. Siülterius excipi-

licn

ant, quod Cyprianus hunc locum de igne

frteyy

expurgatorio explicaverit, idque clariffi-

&ovd

mum fit ex mentione igüis, cogitent nul«

p

dctnt

lam effe confequentiam : Cyprianus me-

minit igais. E per ignem intelligit purga-

Rn t

torium. . Preterea, multos manuícriptos

du

codices hocloco nullam plane ignis mene

| il

tionem facere, obfervat Eellius zz. zot.: 44

R

epift. sy. Cypriani, ubi fufpicatur , pro : »

COf

zgne, legendum effe : Zigtzne... Caeterum.

cum Pfeudevangelici ex hoc ; Matthzi di-

el'me e&

éto probare velint , neminem ex carcér&

Tento f(

purgatorii dimitti, donec ultimum qua-

drantem folverit, mirum eft, quód in pur-

QX M[!rc

gatorio peccata remitti credant , idque ex

N

d

u

UT

loco. Matth, XIl, 3«. probare ,conentw:i

490) 167 ( 883-

x

Quomodoen

im peccata in purgatorio re-

heodtte

mitti poffuntex mifericordia , fi ad ulti-

TOU

mum quadrantem folvuntur ex juftitia ?

. lo -

o

Atquemadmodum folutio peccatorum in

purgatorio usque ad ultimum quadran-

j particq'

tem expriore loco probari minime poteft:

earcat

ARP

ita necex pofterioreremiffio peccatorum

riony 1

i purgatorio. Nonenim fequitur: pecca-

f

tumin Spiritum $. nec in hoc nec in futu-

s d

ro feculo remittitur. E. peccata aliqua in

Wbim: *

tuturo feculoremittuntur. Certe , í1 quis

-

n fl

Iceret: peccatum fuperbiz Deo tam exo-

nde folVE' 3

Tum eft, ut nunquam ipfi placeat, neque in.

us exp .

hocnequein futuro feculo, nemo indein-

nü igne

ferrepoffet: E.dantur aliqua peccata,quae

Ü cïäü j

Deo vel in hoc vel faltem in futuro feculo

jtent fU

placent. IpfeBellarminus, etfi ex hoclo-

manus f

copurgatorium demonftrare nitatur , fa-

j puf -

tetur ramen Zi). . depurgat. c.4. non fequi

u

fecundum regulas Dialecticorum , quod

s m

ipfe & alii Pontificii ex hoc loco inferunt,

j I W' ,

& Peltanus 4e Purgat. c. &. concedit, hanc

collectionem pro purgatorio' non effe ra-

1f Pm

(

tioneformzneceílariam. Quodperinde

ferme eft, ac fi fateantur, fe in hoc argu-

ttit

mento fophiftice agere. Novum argu-

mentum ducunt noftri Pfeudevangelici

jmt

uod m put.

ex Marc. LX, 45. &btiftus/ajunc, fagt gat bt«

g

Denctltcb / eítt feber tverbe tmitt Seuer gefolten

4

t,ld

GC»alfs

LU

ii

]

) coü

at

.wgvben/'ünb ein febes Opffér toctbe mit

I

4

9rfal,

-&$3) 169 (263--

gefalgen tótrben / von toeicben CfGorten Ses

| quy

Syern 2benotbi 9inmercfung bbet. Macarz i.

Dolo.

Homil.m.g2.p. 22;-0€8 SOenc&molé oowr alten

; ;&liisq.l

Gpriftentbum nacbgefeben tverben fan, — Ve-

| Mtg

ruminillaannotatione Arnoldi nihil falis

4 Wox

eft, quod pro condiendo purgatorii 1gne

-| hia

facia.. Verba enim Evangelifte ibi de

: d

purgatione, que in hac vita obtingit, ex-

b Tutifn

plicantur.

Cur ergo Pfeudevangelici,

; Paüïbæ

quoscum Árnoldo unam habere animam

; Iecopt

fufpicamur, locum hunc adignem purga-

4 füsk:

torium detorquent? Plura Scripture di-

UT

éla, quibus Pfeudevangelici purgatoria fua

- A

demonftrare nituntur, adducere fuperfe-

: ] TH(IIIU

demus. Namvelexhis, quz adduximus,

; pug

paterearbitramur, quod fumos vendant,

7 m

;

atoria fua ex Scíi

«um purg

ptqfa agCexid'e-

.| Biüie

relaborant.

;

Tüm ity

XIV. Secundum fi

ul

lcrum , quod fms

Tüm p

purgatoriis Fanatici fupponunt, eft Pa-

p Ü

Afgito

trum & primitivee ecclefiz confenfus te-

merejactatus. Statim enim in titulo tra-

t e

Ctatus füi pretendunt confenfum & ap-

g

OUY

probationem bt gefamten gottfe(ígen 9lftere

VOranti

fbumg, X Ecin ipfoquoque tractatu paflim

l

dicta Patrum in vernaculam noftram lin-

| fjf äfT

rvam converfa cumulari videas.

Verum

Porey;

accidit Pfeudevangelicis, quod homini illi

m

male fano, qui naves in Pirzeo confpica-

Ondhgr

aliis-

Vtmu*s, anes,l'fugsdelïe fibi perfvadebat ,

que

Mlan

*

*&)2) 169 (' 6Q2-

)

l

i

6

qüe perfvader

e nitebatur.

Certein fgf'nnv

Vgctrt

bolo Apoftolico, NNiceno, Athanafiano,

i

DL

aliisque primitivz ecclefiz confeffionibus

fAM,

1

ne tenuiffimus. quidem fumus apparet,

ulb -

quoad purgatorii focos deducamur. Er

qtort i

Fifcherus znrefutationi Lutberi art.:$.non

L

ile o

diffimulat, apud prifcos nullam, vel quam

bongid

rariffimam fieri purgatorii mentionem , &

teyange!ic',

paulo poft purgatorium fero cognitum &

Teuo!

receptum efle profitetur.Übi ergo confen-

g pU?

fus & approbatio be8 gefamten. gottfef. 9(f^

D

1

turii

tertbums ? Irenzum de ftatu animarum ita

oatotit d

loqui,utqui nullum fciverit purgatorium,

Qd

Erafmusannotavit, cujus cenfura per ex-

addUleuä

purgatorios indices expungi minime me-

5 ven(hüïl

rui. Neclrenzus tantum, fed & alii pri-

mitive ecclefie Doctores de ftatu anima-

y; al

xum ita loquuntur, ut qui & Pontificio-

rum purgatorium , & nova Fanaticorum

J quod ;

Jl d

purgatoria planeneíciverint.

-.:XV. Duo tantum animarumex corpo-

yniel

fs

j rf

ris ergaftulo migrantium receptacula

agnofcunt prifci ecclefie Doctores. — Au-

n^i

(

y

tor antiquus quzeft. & refp. ad orthod. fub

f

Juftini Martyris nomine ediqus.2. 7;. pg-

du

ofttim

j

434. aflerit, poftexitum animarum a cor-

pore illico juftos &injuftos, qui in hac vita

MU

communia fata habuerunt, fegregari, &ad

dfon!

condigna fibiloca abduci, X juftorum qui-

IO con

j

j

j

demanimasin paradifum, ubi perfru

p UN

debih

l

5

tur

-&8) 170 ( &&s-

tur confvetudine & afpectu Angelorum &

dirit

Jfa

Atrchangelorum, & vifione ipfius Chrifti,

3

injuftorum aütem animas in loca inferni.

B

Irenzus . :. adv. beref. c. z. cujus verba

m

N

etiam ab Epiphanio beref: 31. repetuntur,

impios hominesin eternum ignem mitti,

jrob:

juftis autem & przcepta Dei fervantibus,

dedup

&in ejus caritate five jam inde.ab initio, fi-

Ti Q

ve ex poenitentia perftiterunt , vitam &

Áübja

claritatern eternam donari docet. Equi-

tngej

dem Feuardentius 27 not. d fren. p. 53. ex

lt 4c

hocipfo Irenzi loco purgatorium extor-

Pusdi

quere conatur, quafi dixiffet. Irenzeus,

- Qunfr

quosdam ex fidelibus , ut parvulos bapti-

BEU

gatos & martyres , ftatim ab initio füz ex

df

vita emigrationis eterna vita donari, alios

, ) Giat;:

vero non ftatim abinitio, fed poft poeni-

i mällffq

tentiam in purgatorio actam.

. Verum

; 'nur

Grabius im amor.ad Ireneum pag. 4y. vecte

j m

animadvertit, verba vóiz udv o aeyyie vois

df

di x uélavoize non cum fequentibus , fed

j hg

cum przcedentibus £ d»dzr a r8 dioque-

| lg

pevizéo: conftruenda éíffe. Origenesin

prefatione adlibros zegj dexy 0m. 1. O-

QU aj

per-p.7;o. animabus ex mundo difceden-

( DM

tibus vel eterne beatitudinis heredita-

; " Detty

tem, velignis cterni fupplicium affipnat.

um;altl

Cyprianus z fermone de smortalitatejuftos

?Pïtm

adrefrigerium vocari, injuftos ad fupplici-

ngnm,

umrapi aflerit.-

: Ad ex hiftoria Lazari &

Ülity

1Vi-

9) ) i 8b

[6)

k

i

divitis epul

nis probat Hilarius zr24. zn

'.hrifh':

Pf'2.pag.yz. Unde admodum fe torquent

nf

Fratres Benedictini, cum in fua ad Hilari-

vt

um przfatione foZ. LXXIV. Hilarium a

Vr

doctrina purgatorii alienum. non fuiffa

i miw :

probare conantur..Macarius z borp. 22.

Vs

de dupisciflatu vv & v8 Bia véve (eoytv-

Ytn

7«Y, 4nimasimpiorum a diabolo detineri &

j

fubjugari, animas autem piorum a bonis

u

angelis ad Dominum in feculum perpetu-

um adduci docet. Animas juftorum in

ht

| extt

Paradifo, impiorum in umbra mortis &la-

cuinfimo collocat autor quzftionum ad

r

s t

Antiochum, qui falfo creditur Achanafius;

queft. i. idque exScriptura difci pronun-

jlit þï

lm»a ,

cat. Ephrem 72.1. Oper.in tractatu de

manfionibus beatorum inter gehennam &

( t

Vent

regnum coelorum nullum agnofcit medi-

um.' Pelagiani proinfantibus non bapti-

4;.»!633

i

i füi

zatislocum fingebant medium. — At con-

trahos Auguftinus pluribusin locis difer-

JUS « .

te negat, inter coelum & infernum medi-

Y M*F

umaliquem locum dari. Nonztzr, in-

g

Jirm.!

quit, z/u: ulli medius locus , ut po[fet efe nifs

eum Diabolo, qui mon eff cum Chriffo, lib. 1.

i

de peccat. mer, d vesiff c.29..— Duo foca

a

. fünt, at terum, 2 fermone 252. de tempore,

T

etertiusnon eff ullu..— Qui cum. Chriffa

jqyria

mx

Vegnare nop gmüeruertt , cum diabolo absque

d

&

fenfit

1

j

g;lubuz?an:aneulm peribit. — INec aliter

jj

qUtOr

—

08 172 ( ä(æ«

autor hypomneftici vel hypognoftici,Au-

A

i

guftino adfcripti,. cujus //. s. cap. y. hiec

4

funt verba : pramum locum frdes catbolico-

BEU

: Qu

yum divina autoritate credit vegnum ejfe

celorum , fecundum. gebemam , ubi omnis

E

apoftata,vel a fide chr'fliana alienus , eter«

— ll

wb

na [ipplicia experieiur. — dertim penitts

ignorátnts, nno nec effein-Scripzurg jZmäZzJ

.. iij

imvenimus. Autor traCtacus de vanitate

aR

Ícculiinter opera Auguftini z. 4. p. 447

t 5;)(

feitote, inquit, quod cumanimda e corpore - $lt

evellüur , fLatum aut inparadifo promerua

: Mi

boné collocatur,qut certe propeceate i tar-

. Jilpen

UT

tarum precipitatur. TMaac Syrus, /ib. I. de

contemptu mundi cap.i7. evitare gehennam

ET

nihil aliud effe dicit,quam intrate regnum,

- U

; Thenty

&aregno excidere nihil aliud, quamintra:

re gehennam, cum Scriptura nos tres re-

4 m

giones minime.doceat.

Plüra ejusmodi

; renti

reftimonia ex Ambrofio , Ifidoro Pelufia

Y

t3.

— ia

i. Fito Boftenfi, Theophylacto, Olyrapi*

"-

odoro, aliisque cumulari poffent,.

; Qudps

boreillo fuperfedemus, cum reos fatentes

j ln il

habeamus. Dicunt enim noltri Pfeud-

4 Visy

evangelici de Patribus p. 242. fie fegen aude

u aiam: |

bricflic bifiveilen. nut smoeen £Dertet / betet

| ncig

ber eíne bor bic Overecpteny Der anDete: abet bt

| 'erini

pie lagerecbten bereitetfep, ^ Ubi manet er»

.

"Drehe

0]

actatusille confenfus

*hütgel

& pfanmengot

:

fel&gw Ql.lmtbumäï

XVI

: -"PPf-obai

568)73 (8685 -

od -

"UXVIE-Éx

cipiunt:

gleichroie fié abertintee

lt

bem Situ[ber GSere

iil

untabelbatften Gd

óbten nicbt alleín bíe gang

(er oDer Ztannier uub far»

LUE ]

en Zyungiitige,

(

".

fonbern aud) bfe nod) fibroge

', übt W

den ungeübte

H

»

S'inber /unb unter benr 9t

enn d

Det lingeredyt

et nicbt nur bíe ganf tevftoctten

urb Saleffar

rigen/ fonb

Ám p

etr qud)bie nod) na»

yi [

türliden tb unerfeud)

tefen begriffenz — aífo

jewirt

berfteben fíeau

d) unter Diefen bepben allgemei

no 6'?'947'

nén S5aup

teDertern /^ nemlid) Syimmef unb

e u

Soólle/ bie

$to€

» groffen Dieicpe De8 idbt8 unp

r

ber Sinfternif

/ totltbe alfe bepbe unterfcbieDene

at

Difpenfationes-ober QJirtvaifungen unb

j lil

Siegiecungen in. fich balter /'hady ben ttane

qehennt

dyerfen Gattungen ober Statucen ber barüm

ter(tebenben Coeelen, — Hluftranthoc com-

jerq

um

nemre

mentum homines doxofophi per imagi-

vtl

$

gni diverfas provincias fub fe con-

1«

st

ünentis. Verum nondum apparet cor-

fenfus &approbatio be8

gefamfen gottfelie

gen l (tertbums,

Unde enim

probabunt,

0 OIW

quod Patres illi juftis, adultis,

lb

&in fide fir-

/0$ f&[en*ä

mis aliam quam infirmis & adhuc velut pu.

jl

eris cceli regionem

, aut quod irregenitis.

aliam, quam indura

usinfernalis regni pro-

«

vinciam affignaverint ? In verbis eorum

u

il

u

neminimum quidem ejus rei^ veftigium

l münä

deprehenditur.

Mera fünt hec Píeud-

evangelicorum fomnia, fine cónfenfu &

i

g

gpplïobacïone oc? gefamten gottfdlígen 9U

te

Y

ii

ww*

[

*893) 174. ($6-

|

Gte

tettbumg confita. — Patres illi impiorum

animas inferni igne cruciari afferunt, at

lia

l

Pfeudevangelici

nondum quenquam

fphr

mortalium in infernuni defcendiffe ftatu-

Cerj

unt. Patresilliduozternaanimarum re-

; bus (

ceptacula effe docent, at Pfeudevangelici

Í

0de

loni

unur tantum zternum svxodoyéioy agno-

fcunt, nempe locum perfectz beatitudi.

Hiero

üctn

nis. Purgatoria enim fua omnia & *iþiä

tartara finemaliquando habitura pronun-

Verec

lgl

an

ciant. Defmantergo confenfu & appro-

batione totius antiquitatis gloriari.

tTim

(fünc

XVIL Diffentiunt preterea a Pfeud-

evangelicis, ipfisque confenfum fuum &

flls d

iM

approbationem denegant prifce ecclefiz

Doctores, quotiesanimas piorum, fimul ac

llcnds

corporibus egrediuntur, ad' eternam vi-

efili

tam tranfire afferunt, quod haud raro fieri

Ib Quo

animadvertimus. Nam cum de mortuis

Cügt

*

fidelibus loquuntur, non dicunt eos ob

0r D]

refiduam defeculo laber per aliquot men-

d

fes velannos in aliqua purgatori1 fornace

deüneri, usque dum omnes peccatorum

stj

t

macule excocte fuerint, fed eos quiete &

n qnin

audio ccelefti frui pronunciant. Ita Cles

j lb

mens Romanus in fua ad Corinthios epi-

TPtron,

ftola de Paulo & Petro , Polycarpus in fua

ad Philippenfes epiftola de Ignatio , Rufo

& Zofimo, Gregorius Nazianzenus in 0*

01[1 p

e fuo

rationibus fuis de Bafilio M. de P'atr

yrlllus f

Gre-

"$98 ) 15 ( &65-

f

ont «

Gregorio,. de.

orore fua Gorgoria , de fra-

efün, d

tue iuo Cxfario, Gregorius Nyffenus de

w

Ephremo, de Pulcheria & Plancilla Pul-

fl

cherke matre, Ambrofius de Imperatori-

agf

bus Gratiano, Valentiniano & 'T heodo-

o

fio,de fratre fuo Saturo

,de Epifcopo Thef-

gu A

falonicenfi Afcholio &

de Fauftini forore,

betti

Hieronymus de Nepotiano, Lea, Blaefilla,,

Lucinio, Paula & Paulina, Au

Wi

guftinus de

j ptont

Verecundo & Nebridio , Paulinus de filio

T

M elanicz,IHidorus Pelufiota de Ammonio

& Timotheo , aliique de aliis in Domino

N

defunctisjudicarunt. Quodvero de fin-

s n

gulis , idem etiam de univerfis teftari fo-

lent. . T'eftantur enim , animas fidelium

? eCCM'Z

ii

jucunda quietefrui. Ambrofius,zz zra&.

de fide refurrecfionis, de morte beatafcri-

rerram

j

bit, quod abfolvat erumnis, libertatem re-

fütuat, dolorem excludat.

Idem eft de

]

emin

j «

Obl;- ;

piorum morte Chryfoftomi , Hieronymi,

Auguftini aliorumque veterum ecclefize

o

j fof"**a. d

Patrumjudicium. "|Necrequiem cancum,

fed& füummam in coelo felicitatem fideli-

;eccäwfu?

T

iew xl b

um animabus veteres ecclefiz Scriptores

Ü

wibuunt. "eflantur id Athenagoras z

; It

'

s

legattone fua pro Cbriffiaus , Cyprianus zn

Ó

g

Jermone fuo de mortalitate, Gxegorius Na-

jj

Zianzenus 79 or atione :z. Bafilius M. s epi-

atl

j

1

0!

Jfola 2o2. Chryfoftomuszz variis bomilis,

enu

p

' ,Cyrillus Alexandrinus /Zl. 12. £n evangeli-

(

um

2

-»æsþj 16(t6.

um Jobannzs , Ambrofius ; Zibro de bone

Tloy

mortz,Hieronymuszz epitapbio Paule ér —

; illo

Blefilie ucautorem confFirutionum Apoffo- -

! Nic

licarum,qui füb Clementis Romani nomi-

B.

| hum

nelatitat, autorem gze/Honum & vefponfe. .

ouum ad ortbodoxos, qui füb Tuftini Marty-

E Pr

risnomine venditatur, autorem librorum.

: Dium

de celefli bierarcbia , Dionyfio Areopagi- —

| mcc

t vulgo attributorum, & autorem libro--

; Qi&h;

rum de vira contemplativa, qui Profper ef-

: Corur

fe creditür, taceamus , quorum omnium

! ferunt

verbain compendio videri poteruntapud

; iünf,

Gerhardum LL. CC. tom. $. de morte $. a.

1 QUan;

& Dalleum Zepanit. c fatisfact. [ib. &. c. w

pfiulari

i1.12. Faciunt bucetiam teftimonia Patrum

, üttom

Graecorum & Latinoruma Bellarmino //.

Xy

i. de Sandorum beatitudime c. 4- & y. colle-

: 'pproj

&a, ubi preter autoresjam antea nomina-

| VCf

tos adducuntur e Grzcis Ignatius, Irenz-

Tulum

us, Origenes, Athanafius, Cyrillus Hiero-

hæf r

folymitanus , Epiphanius , l'heodoretus,

Eufcbius, Damafcenus , 'Theophylactus,

17

; tsl

Oecumenius ; ex Latinis Hilarius, Pru-

; "n

dentius , Auguftinus, Maximus "Tauriett-

| 1 — 3

fis, Leo Magnus, Fulgentius, Primafius,

| ' iil

|

Gregorius Magnus, Beda, Haymo, Aníel-

1nus, Sulpitius & Bernhardus. Et Gre-

ts de

corum quidem teftimonia Bellarminum

ex Beffarionis epiftol. 1. ad Gennadium &

Titlenc

cret.

Qen'nädii;fdemon&ratioync 4 cap. de

Flo«

"868 ) 7 ( 63-

m d

^

, Floreritini, et

fi

? Duiid

pro.more füo Scriptofes

Allos haud nomi

um

. ANicolaus Comn

naverit , haufïfïe obfervac

enus, Papadopoli Creten-

fanitit*

fis , Abbas S. Ze

nobn

& Sacrorum Cano-

enpn

num in Academia Pat

avina interpres, qui

tin t

2n Preenotionibus Myfe

I£072C25 ante fexen-

a [b

nium Patavii editis z

g.

efpunfà

€ fedf. 10. pluri-

) At

V

Nï

ma contra Margurium Grze

corum Patrum

m lt

'. dicla adducit, in quibus fi

delium defun-

r

. €torum anime ccele

fti beatitudine frui af-

m oni

—— feruntur.

fc

Quomodo quzfo hzc conve:

erunt4.

niuntcum

ententiaPfeudev

angelicorum,

. qui animas fidel

jum in pur

gatoriis prius-

z- lib' J,C:h

- uftulari dicunt,quam in coel

n um

Antromittantur.

orum adytum

li

X VITE- : Den

E

4 qu

approbationem

gant Pfeudevangelicis

J

æ/

fuam & confen

;

um prifci

at nom)

. ecclefie Doctor

eS, quoties in a

Itera: vita

Jois W

nuilum poenit

entie locum e

fle docent.

ss

Interprimosi

d docet Cl

n

an epiffola . ad . Corintbio

emens Romanus,

$ €. $. ubi Corin-

0f

hyla&;5

thioshortatur,

ut, dum hujus vitzetem us

,

eít, peenitentia

n

m agant,hac rationeaddita:

l]

yus 147

.O geTo yde o 2

ENO'Ety x ud

g

i T8 xócue, Suir,

ii

)

duv us dué; d O40Ao-yijot

04 1] ueavo8iy ?s

ym

0 lr

nquafententia & alii eccl

efiz Patres fue-

B (f

runt, donec lucro

fum purgatorii dogma

d

jarm!

vicaria füperftitu

m merita terrarum orbi

:nna Um*

commendaret, & venale coelum hafte fub-

| 1x-x;it*.j;e;'--et, utEpifcopi Oxonienfis ad hunc

Cle-

-563) 178 (883-

ciamus.

| Bug

Clementis locum verba noftra fa

Ug

Eadem eft Cypriani fent

entia in traclatu

do illic exceum

Ti À

ad Demetrianum: quam

(l

uerit, Ànquienti

s,mullus locus caritaus,

num;

nullus fatisfactio

nis effeius. . Quem Cy-

fimoi

riani locum a B

ellarmini exceptionibus

vindicat Marcus Antonius

de Dominis 4e

-0 dupu

-! fithi

vepubl. ecclef. lib.5. c. $.

n".67.

x parabola

bat Au

tor queftionum &

BI

epulonis id pro

U.

As for

refponfionum ad orth

odoxos qs&/f 4o.Cy-

j

(dor

rillus Hierofolymitanu

s catech. 1$. in. hac

L

e & remiffionis

;! Qetuc

tantum vita poenitenti

fcriptum nos habere atie-

j Qng

peccatorum prz

| Qütig

xit. Epiphanius 77

.

bereft 3s. contra Ca-

tharos neque p!

etat

is neque panitenti£

: indulge

*

tam eífetradit. '"T'em-

-1 Bo

grogiouóv poft ha

nc vi

&

?

;

1

vitam ,quam agimus, efle

- Menit

us preefens

a!ia JOI]

tempus

femen

tis, teftatur Hieronymusf.

&. ep. ad

Gal. Sepius hoc inculcat|Chry-

ül, qu

n bomilia 2.de Lazaro agno-

Chute

foftomus, qui;

fcit, quod, dum

hicfuerimus , fpes pracia*

,n Purg

fimul vero hinc diícefferi-

A.

xas habeamus,

A

mus, poenitenti

z non amplius locusrelin-

Tem d

quatur, &2 c. 2

epiftole ad Hebraos Ícri-

Dtir

l

bit,eos,qui in

przfenti vita peccata non

folationem poftea non in-

Quem]i

abluerint , con

venturos effe.

Inutilem fucuram in alte«

fitetur Ifidorus

Bo

1a vita poenitentiam , pro

dlt

Pelufiota Zz.;. ep. co. P

oft mortem nuliam

judicat

F

n

correctionislibertacem —indulgefi':

: 'ua x,

L. R

7898) 179 ( $63-

fucim

. Auguftinus /2rg. ec. de tempore. Mera vqy

- SvOeUSey du Reryüy 8 esiktHpos nworTo oD auata

n at

T«y, ait Bafilius M. oraZ. regul. 1. c. y. Tom.

( m*fäulm

-J1.op. p. ( übiidexemplo fatuarum virgi-

atl

numiulluftrat.' Plura alia hujusmodi te-

Qu

ftimonia ex Nazianzeno, Ephremo Syro,

epttdi

)ominis;:

. Auguftino, '"T'heodoreto, Leone M. He-

Ífychio, Gregorio M. Damaíceno , Beda ,

X parab&?-'

friomt

"Theophylacto & aliis afferri poffent, fi o-

- pusforet. Paífim enim veteres ecclefiz

octores n hujus vitz ftadio currendum,

, ind

certandum & laborandum effe urgent,

emiliti

cum qui modo non fufcipit tempus pceni-

dberea

tentiz, poft mortem non inveniat locum

yonta V.

.. .indulgentie , ut loquitur autor fpeculi

iC

peccatorum,quem fub Cypriani nomine

i. T

. allegat Neander 7Peo/og. Chriff.p. 40o. At

j e'f

alia longe eftPfeudevangelicorum fenten-

yonym

tia, qui defunctis, fi fufficientem in vita

jatl^

. peenitentiam non egerint, pcenitentiam

junt

in purgatoriis fuis confummandam tra-

s p

unt.

]

6 dlfcef[ï'

-- XIX. Confenfum fuum & approbatio-

)

Jocist"

nem denegant Pfeudevangelicis ecclefize

"f

j

primitive Patres, quoties pronunciant ,

ect

quemlibet ita judicatum iri, prout in mor-«

egnüü'j

j

.teinventusfuerit Apud Juftinum Mar-

n

x['m

tyrem zz d;a/ogo cum 1rypbone p.207. DE-

S ait: éyofz dv Up&ie wotlaNdiooo, &y TETOIS od

j

7

xen8 & Qyprianus in fermone de morta

z

?uf?

ngl ] )ll

|

408 1go (865-

tate Ícribit : qualem te invenit. Deus cum

um

tirur

vocat, talem pariter &judicat. . Confonat

Auguftinus zz epif?. so. au Hefychium: in

g'uod

quo quemque inveneritfuus novifFmus di-

INE

es, in boceum couprebendet mundinovif-

Wt

nus dies, & conc.i. ad. Pfalmum 36. qualis

d

exierss de bac vita , talis redderis 1l vite.

M

Nec diffentit Gregortius M. 472/. [ib. 469

ia

f

qualis binc quisque egreditur,taPs im qudi-

cio prefontatur.. Nec raro folent Patres

.| i

hanc fententiam probare ex dictoSalomo-

-1 Dittim

nis: f£ ceciderit lgnum ad auffrum vel ad

Quxdin

aquilonem, in quocumque loco ceciderit, in eo

. iepr

manebit. Ecclef. XI, 3. ad quem locum ex

.. Tüsy

; Df

Grecis Olympiodorus, ex Latinis Hiero-

nymus & Salonius videantur. Conoclli-

Wa

entquzfo Pfeudevangelici, totius antiqui-

1 Que p

tatisconfenfum ttolidejactantes, fententi-

; Iüotin

am füuam cum his Patrum dictis. . Certeli

mf

Patrescredidiffent, homines, vel in venia-

Wmm

Tibus,velin mortalibus peccatis defunctos,

| D

&dlt

prius in purgatorii fornacibus ad abfu-

Glüs,uta

inendam peccati rubiginem excoqui,

COf

quam puri& mundi in extremo die judi-

a

centur, dicendum illis fuiffet : talis quis-

fbiti

ue judicabitur, qualis ex purgatorio e-

KCbf

reffus fuerit.

Nam fi poft mortem aurt

1!

N

inftar in catino conflandi fünt, ut ab ad-

harentibus fcoriis feparentur , non pote-

d.

a'l?s

ls.

runt tzfles in ii ss die judicari, qu

1

p

$3) igr(869- -

Don n

in morte inventi funt, & in purgatorii ca-

tinum defcenderunt.

Confont |

Falfum igitur eft,

jrhumd

quod Patres pro certo habuerint, baf eine

yfmil

jcbe Geele aleicfam toie eíti unteines unb be»

undimrciläj'

fiecftes Sud) offt mit beiffer fauge begoffen/

TT

Durcbgepuget/ auggeftaucbet/ aerieben / gefeif^

"77.,5 il )

fct/ unb fo fcbarf gerungen toerben müffe/ bi£

j

j

i] lbt

En Stópffgen UnteinigEeít mebr Darinnen

al

fe0/ unb e8 enbfich burd) bie Gonne gau$ rein

Jent t

unb toeif gemad)et moerbe.

$i hzc fuiffet

o

Patrum fententia , non dicere potuiffent,

frrinl

quod in quo quemque noviffimus vitz di-

cijri t

esdeprehenderit, in eo quoque noviffi-

m o

mus mundidies quemque comprehenfu-

jusHet

rusfit. Dictum igitur fibi putent Pfeud-

1 Cott:

evangelici, quod Dalleus Bellarmino aliis-

t usant

Ij

que Pontificiis dixit: quis non videt,

s t

ignotam Patribus fuiffe cotam illam ve-

ftram /zve fulloniam , frve conflatoriam in-

" (

"ujtriam, quaanimascorpore dimiffas vel

ii

depectitis & purgatis, vel conflatis & defe-

catis, ut apud judicem fcilicet fine rubore

ibus ?

j

confiftere queant?

2

1

-

mo dle I]'C

. XX. Denegantcon

fenüim füum& ap-

probationem Pfeudevangelicis primitivee

ecclefiz Patres, quoties folius Chrifti pro

urgatom

qortt"

peccatis noftris fatisfactionem agnofcunt,

ul

nec ullam aliam pro peccatis fatisfactio-

fl

nem dariagnofcunt , quemadmodum Au-

l, nOn

guftinus 45.7.de Civir. Dei c. 3

patfione

licatts

j

: Chx:ifük

*ää) 182 ( $93- :

tiis ]

Chriftinosab omnibus peccatis mundari,

af

& lib.a4. de Trinit. c. i. hoc uno veriffimo

pft.

facrificio pro nobisoblato, quicquid cul-

ttrt,

parum eít, purgari , aboleri , extingvi affe-

pred

rit; quoties dicta Scripture,que preeun-

tibus Pontificiis Pfeudevangelici pro pur-

pothe

gztorio adducunt, aliter longe explicant,

; Duga

- T.

qua dere Dalleus de penit. lib. €. c. 4. & ex

? Quo ti

noftris celeberrimus Dn. Johannes Hen-

ricus Urfinus, vom Suftanb ber Gáubigen

; confa

1 ttisé

GSeelen/ bíe au8 ber CIBeft abgefcoteben/ . 37^-

3 XN

f?q. videripoterunt; quoties inaltero ie-

: bonmul

culo imploS xoAdcewe xoipóv.8 MO o Q EaX

1 0063

poenz tempus non purgationis habere do-

J Yefr,

cent cum Nazianzeno, or4f.15. contra Vero

- Íntent

omnes piorum afflictiones cum hac vita fi-

tf þïim.

niri docent cum Chryfoftomo, bomil s. m

! bajinr

Gen. ubi piosin hac vita certaminum , 1n

1 UWrüm

alteracoronarum tempus habere indicát ;

1 t t

quoties animas , qux impure ex hac vita

1 Uren,

abeunt, non purgatorium aliquod, fed ge-

henne ignem fübire, puris autem illum

! intodo

: etuur

ignem non timendum eífe pronunciant

cum Chryf.bomil.g.de penitentia ; quoues

*' li F

| Hüden

cum Auguftino, fzrm.22.de tempore,malos

oft difceffum ex hacluce nunquama

[er

! Ketnard

DT

nitatem venire poffe pronunciant; quoti-

es cum eodem Auguftino, zn Fpif]. ad Evo-

: Bonfür

|

dium , opinionem, quz impios poft fata

|

tm,

!V

convert pofle ftatuit;abfurdis confequen-

: ts

| od

xgää)lgg(äö?

vudt

tiis laborare affirmant ; quoties cum Da-

maíceno, Zb, z. deortbod. fid. c. 4. angelis

retitim

poft lapfum,& hominibus impiis poft mor

Qu

tem, omnem poenitentie & falutis fpem

ii

preclufam teftantur : utalias Patrum hy-

BPT?BCU.B'

pothefes, quibus Pfeudevangelicorum-

p n

purgatoria prorfus extinguntur, tacea-

pl

inus.

Unde mirari fatis non. poffümus,.

(. 4.&8!

quo titulo Fanatici tractatum fuum cum

ne; D

confenfu & approbatione totius antiqui-

l

m

tatisediglorientur.

[j

Quj

XXI. Nondiffitemur 1

j

nterim ,. 'quod

altero

nonnulliPatres ftatuerint,animas fidelium.

dsæleqfü/;'

usque ad refurrectionis diem extra coelum

gberl

verfari,nec beata Deivifione frui. Pro qua

j

fententiaGabr. Vazquez commentariorum

hac Vi ïï'

n primam [ecunde $. Tbome tom.idifp.u.c .

lul

pj innumera Patrum Grecorum &Lati-

1

nin'umf

[

[

norum teftimoniaallegari folere fcribit , &

( o

Ü

ex Gracis nominat Juftinum, Ireneum.

Origenem, Athanafium , Chryfoftomum,

U0d7 l

"Iheodoretum , 'Theophylactum , Oecu-

j

j

menium, Aretam, Euthymium; ex Lati-

«onu

nis Lactantium , Victorinum, Hilarium,

1l5 qüU

Prudentium, Ambrofium, Auguftinum &

p

Bernardum, poftea vero e2p.;.ad teftimo-

npN f

ii

uama

nia illa Patrum modo nominatorum re-

Íponfurus obfervat, Euthymiem quidem ,

P

i

Aretam,Lactantium T ertull.& V ictor.ma-

) Poü

nifefte hanc fententiam tenere, reliquos

il

nime

(

K

vero de completa corporis fimul& a

4

s

bea-

03 184. (£63-

beätitudinb, que utique ante refurrectio-

fem|

nem futuranon eft, egere videri. Simi-

tppel

9.

lia habetSixtus Senenfis Zb. &. B. $. annot.

345.ad verba apocal. & vidi fub altari animas

quz b

Y^

imterfeciorum, ubinotat, quod Bernardus,

fitt

dum illa verba tractat, delabi videatur ad.

10 v

Düma

errorem Armenorum & Anabaptiftarum,

docentium animas Sanctorum ante refür-

Denfts

Dit )

rectionem beate. vifionis gloria frui non

pofle. . Benigno tamen affectu Bernardum

5midg

excufandum monet ob ingentem nume-

piorun

rumilluftrium ecclefie Patrum, qui eidem

ervarj

tulianm

dogmati autoritatem fuo teftimonio pre-

buiffe vifi funt, videlicet Jacobi Apoftoli ,

n &

R

(quafi vero: Jacobus Apoftolus liturgie

QOntenx

ipfi adfcriptz autoreffet) Irenzi, Juftini,

dumd

"Tertulliani, Clementis: Romani, (cujus

g. N

verbaex 5.libro hypotypofeon allegat, etfi

ttj]. «

rnion Clemens Romanus,fed Alexandrinus

Uf'h'noj

libros hypotypofeon, quorum fragmenta

lum

tantumaliqua fervata funt,reliquerit) Ori-

HOnrecjw

genis, Lactantii, Victorini, Prudentii, Am-

Cltorem

as

eRtetn

brofii, Chryfoftomi, Autoris imperfeéctiin

Mattheum, Auguttini, T'heodoreti , Are-

Atf

t, Oecumenii, Theophylaéti & Euthy-

pl

mii, quibusetiam Johannem XXII Pont-

ficem Romanum addit.

De cztero non

dubitat, quin Patrum iftorum teftimonia

red

Ti D

faltem aliquam commodam interpreg»atio-

nem

lts

4éPags(ee ——

futtet

nem patiantur, &ab Armenorum j

n r

appellat, hzrefiabfolvi potfinc..

.qu;afxïllg

) $m

XII. Num adilla Patrum te&imbnia;

at t

quz benignam interpretationem. admit-

Jernir

turt, referenda quoque fint, quz ex Tufti-

jdeni.

: no, vel autore quzeftionum

& refponfio-

tll

num ad Orthodoxos, & Jren

€oSixtus Se-

nenfis adduxit , non inte

antendt

.mit.

rf omnes conve-

a früuit

Nam Bellarminus, cum Z. :. de beaz.

Derturit

Sanddorum c. 1.inter hereticos,

quianimas

em nu

piorum in abditis quibusdam r

eceptaculis

lquieid h

ervari ftatuunt, primo ftatim

loco 'Ter-

tullianum nominaffet, poftea c

4p. 4, Jufti-

nono p

1A ()Hofs

num & lrenzum ab hoc err

ore eximere

contendit. . At difficultate id non carere

I limfä'*?

a J

animadvertit Petavius T. /. dogm. lib. 7.

ini, j

/€.14. Necveretur Halloixius 72». 1I. Or;-

ental. ecclef. Scriptorum p. 3j1. etiam vero

alegus

! ;

pxund

Juftino illam fententiam, quod anime fi-

delium ante refürrectionem . in. coelum

f

,:: LW 4

ii

nonrecipiantur, tribuere, & hunc Juftini

F

errorem hac ratione excufare,

quod etiam

n

;g

Irengum, Tertul

lianum &alios quosdam

n*

i

Patres in errore fc

O

cios habuerit. Efto au-

Joret

I&Em'

tem plures, quam quinqueil

los a Vazque-

Zio exceptos, animabus fid

elium coelefte

(XII POH?

ciett

"E

beatorum domicilium ante corporum re-

furrectionem denegaffe , longe plura ta-

qofi

men Patrum habemusteftimonia , quz a-

nimas fidelium , fimul aca corporibus di-

M ;

: Íce-

48 yig6 (869-

fcedunt, ftatim ad beatas Coelicolarum fe-

theolo

des transferripro

nunciant, qua de re vi-

dumta

fupra zbe/i r7. dicta funt.

mur, 1

deri poffunt, que

Quin etiam illi, qu

i in abditis quibusdam

dores,

ntium a corpore

receptaculis animas crede

templi

feparata

s usque ad refu

rrectionis diem

fegive

collocan

t, non dicunt, eosin his recepta-

phürium

culis cantifper cru

ciari, donec, quicqui

Minfer

luant, fed potius quiete

fordiuminhzret,e

^rispe1

runt.

Unde Ludovicus

moniat

& gaudio frui affe

.

9

Vives ad Auguffi

j Jib.iz: de C. D. c.9. (uþi

6f

ftexceffum fuumin

tIe5 per

Auguftinus animas po

fcere affirmat)

fecretis recepta

culis quie

dsex]

hzecannotat: 9705

dubitat de earum gloria

penuhi)

Nam u-

ante judicium, fed de

loco glori«.

quumq

cum ubiquefit D E-

Qd

biquepo[Junt beatee e[fe,

Uó, cujus fruitione famt beate.

flotam

fCþrii-

tem f

— XXIII. Quantum adfideles ante

non diiit-

fli mortem defunctosatünet ,

Chl'l&() 4

dam fuiffe

mulamus, eam Patrum quorun

Diesqui

fententiam, quod fidelium illorum anime

ülh] af

non p

rius in Paradifum recepte fuerint,

Qu

uam ill

um Chriftus morte fua referaffet.

Quoqm.

Nequetamen cum Remonftrantibus hanc

nemcxi

fententiam paffivam receptamque vete-

tims

rumad noftrum usque feculum omnium

?0, of

eífearbitramur.- Etfienim Remonftran-

"-

^Quam

tes in apolog

ja fua adcenfuram cap. i aVot

Pneto

de flatu anime fzparate

fiozn difputamone

Wt Der

hefibus hiftorico-

(que fexta eft in ejus t

theo-

x

utre.

V

ts

482) 197 ( £69-

Jerumh

theologicis) id probatum exifüment,non-

detet

dum tamen fufficienter probatum arbitra-

jf

vibusi

mur, in eoconfpirafle omnes ecclefia: Do-

&ores, ut juftos ante Chriftum & fciffum

act

templi velum cceli fanctuarium ingreffos

yus d

negaverint.

Adducit quidem Vofhus

sT

plurium Patrum loca de Chrifti defcenfu

quo

adinferos, &animarum liberatione ex in-

dusqu

feris per illum defcenfum facta , que tefti-

ao

monta etiam a Pfeudevangelicis c. &. p. 157.

D: l'. '/0 ^ (uïbl

("fcg. repetuntur. Verum quando Pa-

nfüumt

tres per Chrifti ad inferos defcenfum fan-

| äfomm

&os ex inferno liberatos pronunciant, fz-

u (

pe nihil aliud hoc ipfoinnuere voluerunt,

At

um

quam quod fancti, etfiante Chrifti adven-

tum ad eceleftem gloriam perducti , Chri-

[uthDf'

fto tamen incarnato, paffo & mortuo falu-

tem fuam debeant, & quando infernuma

a U

non dll/&

Chrifto defcendente totum evacuatum, o-

mnesquehomines inde eductos fcribunt,

um $i

ii Afl

nihil aliud indicare videntur voluiffe,

t 1

quam quod Chriftus omnibus hominibus,

r

J

quocunque tempore-vixerint , liberatio-

xb

nem ex inferno acquifiverit, ut Excellen-

tiffimus Dn. Prefes zi exercitat. de evange-

ï üe ]i

[to qmortuis ammunciatotb. 44. animadvertit.

Mu

Et quamvis Voffius 7. c. p. z. infrunitum &

(f

il

'i

planetortum arbitretur,omnia illaPatrum.

loca per metonymiam temporis velle ex-

"m

yfo

n

ponere,non dubitamus tamen , quinali-

i

qua

Qæs jy1gg(S6-.

qua faltem, &

P

quidem plurima Patrumlo-/.

110

ca fic exponi poffint. Sane Thaddzus,

tresi]

charu

quiomnium primus illam Patrum libera-

Wm af

uionem afferuiffe nonnullis creditur, cum

in confeffione fua coram Abgaro apud Eu-

itpur

febium Zib. 1. c. u/t. de Chrifto dixit, quod

Pitres

folus defcenderit, & cum tnagno populo

mént]

aícenderit, fi Valefio credimus, non de de-

QDtiS]

(fcenfu Chriftiad inferos , fed de defcenfü

pott

ejus e coelo in terram locutus eft.- Chriftus

m

MO PO NITPNOSS T

difllm 1

enim folus ex coelo propter noftram falu-

tem defcendit, & incarnacus eft, fed cum

Qump

multis afcendit, quandoquidem omnes,

i

tloneol

EU

quotquotomni tempore in coelum afcen-

derunt, Chrifti merito adfcenderunt.

Cljuse

Praterea contra Pfeudevangelicos nota-

unt, ]

1nus, quod Patres illi, qui fidelium ante

0f i

Chrifti adventum defunctorum animas

hts

usque ad Chrifti ad inferos defcenfum cce-

Cb

lo exclufas affirmant, non ideo exclufas tu-

WEtygg

iffe dicant, quod nondum fatis purgate et-

ia

ht

fent, & in hac cuftodia tamdiu purganoze,

Vcttus

donec omnes peccati macule eluerentur,

lii

fedquod fores paradifia Chrifto nondum

&m d

referateeílent. |Eft ergo cadaver conie-

od

quentiz, cum Pfeudevangelicie

x illis Pa-

trum teftimoniis 5ag. :95. inferunt: , (at

Ti

umb Deutlícb Éan man baraus feben / baf atb

Wi Che

voenbíg Denen Coeclen/ renm fie in einem tute

WTOpfrue

1 poj

$ollfommenen Citanbe aus þecxseitu.fcþeiägn/

-468)189 (&6t-

atümy :

n0d) eítte àuterung beoor fiebe. — Certe Pa-

hadde -

tresillinon dicunt, quod anims Patriar-

m lt

charum, Prophetaruin aliorumque fideli-

ftcur d

umante Chrifti adventum defunctorum

ii

impurze ex hac vita difcefferint , & illi ipfi

| apkl

t

Ti

A

Patres, qui animas fidelium veteris tefta-

p

Pll

menti ante Chrifti mortem in. ccelum re-

jon

d

ceptas negarunt, non dubitarunt, quin

ed

fedi

poft Paradifum Chrifti morte referatum

Orit

animze fidelium ftatim ab exceffu in Para-

m i

difüm recipiantur, ut Voflius in eadem,

. fedut

quam pauloante memoravimus, difputa-

i of

uoneobfervavit. Quin & ipfe Pfeudev-

angelicorum Patriarcha Schwenckfeldius,

at

af

cujus epiftolam de limbo Patrum legi vo-

jgs m

lunt, Parz. 1. epiffola &j. docet. quidem ,

baf bie Ur«háter in eínem fonberfichen £rte

um -

!f qut

bebaiten getvefen /. (bietoei[ oot beni &obe

;enfümff* |

Gbri(ti ber Cingang be8 Spínimels nicbt geoff

nettvat, — Denn ep voat Cbrifto qu 6(fmen vote

excïufaSwf |

s

bebalten) de quo loco dicit, quod a Petro

pur

vocetur: ein Svercfer/ eín $ otter[etin eitt 8e^

| u

báffnig/ & quod. Patriarchze defuncti in

du

I

np)

eum defcenderint, & Chrifti adventum

qu

,, €xpeclverint,cuiloco per Chrifti mor-

W

tem evacuato finum Abrahze fucceffiffe fo-

oruft

i

mniat, quem usque ad folenneinitium re-

N

gni Chrifti perduraffe, & nunc etiam non

n/Da"

amplius fupereffe fcribit, mox tamen ad-

j (

i P

llam regni infernalis

I

|

dit, poff; geminaui i

r Par'*

482)19o (f63-

partema Chrifto deftructa

1

m om

nes fide-

AC

ie morientes cum Chrifto effe, quem-

lesp

Iinis']

admo

dum Paulus diffolvi & cum Chrifto

torig

dubit

elfe exoptavit. Quod autem animas fide-

lium minus;perfectorum poft excefium

Patre

tmen

fuum prius, quam ad Chriftum veniant,

urgari oporteat, Schvvenckfeldius a

16cot

Pfeudevangelicis pag, :24.'inter teftes ve-

J

aliqu'u

ritatis commendatus non vidit.

i

(rémo

XXIV: Progredimur adilla

Patrum d'i-

gundo

éla,que

de luftratione per ignem in extre-

Blor

mo die futura agunt.

"Occafionem huic

jmem

fententie prebuit Angelus cum gladio,

-

piog pr

quiin Vulgata" verfione flammeus , & in

fie

Greca QAoylyt óouQoía dicitur, ante para-

Yenit,

difum collocatus Ger.1II, 24. & dictum A-

effedi

poftoli, qui uniuscujusque opus igne pro-

tür. , ah |

bandum pronunciat :. Cor. II, g. & alia

tofiüs

quzedam Scripturz loca, quz de luftrico

Qütnt,

quodam extremijudicii igne

perperamin-

Derfft

terpretati func illi Patres, forte etiam

Qlum

ab oraculis Sibyllinis decepti, qu& 4iP. 2

-

m f

canunt:

queme

xj vór& 05 zrovres

*

ád æïSsyäyä zréleucio

Cl*it, l

x QNoyós claGsa dieNeUmoyO. o

1

TE äxinokurai

Df

grávres ee9icovlou &c.

Wil

-- d imcper flumen agentur |

tentiæ;

Jgnis inextincli cundli, juflique falutem

Acciptent.

UIHHFU'S

liis lib

lgn

Unde Blondellus 77 zra;?a;zf de Giby

2.6»

[

| -Eääää 101 (883-.-

mb

d

2, C.10. inter errores, qui ex oraculis Sibyl-

f qui

[

í

m Or

l

—

linispromanarunt, etiam hunc de purga-

torio diei extreme igne ponere minime

mimtsl

—

dubitavit, Etfiautem non pauci ecclefize

[ ectit

Patres hujus ignis meminerunt, minime

yn veni

tamen cogitandum eft,omnes in ifto erro-

oedii

reconfenfifle. Nam ante Origenem vix

2 ts

aliquisinvenietur, qui homines in die ex«

tremo per ignem five probandos five pur-

j Datriti

andos affirmavit, fiquidem Irenzi verba

em ia

a Blondello adducta tantum ad inferni

(onem

ignem fpectantin quem extremus dies im-

Jm g^

Ü

piosprojiciet. Inter eosautem, qui poft

Qu &ä

Origenem de hocigne agunt, parum con-

atit

lh

venit. Primum enimaliqui aliumignem

d

jn!

effe dicunt, quo pii in judicio emundan-

tur,alium quo impi! cruciantur, ut Am-

uige

HI, ?

"

brofiuszg P/a£m. ug.ferm.3.. Alii vero fta-

tuuntquemadmodumin eodem mari fub-

em

r

merfi funt /Egyptii, per quod Ifraelitz in-

columes tranfierunt: ita etiam in eodem

fortt &

] quæff

M

igne fübmergendos effe reprobos, per

quem electisin extremo die cranseundum

| 37!0744"

if

erit, quo fimili utitur Origenes PomiZ 3.

Ll

F f/TEd

in Pfahm.36. &, quod mireris, ipfe quoque

Ambrofius, d eundem Pfahmum. Cuien-

setil

[j

tentiz adftipulatus etiam Venantius EFor-

hi

tunatus n epztapbio Vilithute , ubi canit:

i

j

babent , damnaii incendia

| Dz'gm' Jumen

j

de ffent, -

$lj

Is

Y

-ä) 102 (Söä*

N

lllos fplendor alit, bosvapor igne coquit.

&

hnt,

quidem, dupitci fed

| Jeuditur

Res g/z' una

P22

1

tiuj|

a

; Ng:m cremat indignos , quo p

rp?az igng

£0.5

Univ

obe

Ambrg)üus Jferm. 3.., ad Pfalmn. ng. tantum

peccata involuntaria & fortuita hoc igne

t

| t

exuriftatuit ; at Lactantius Zij. 7. cap. zr.

etiam juftos, quorum peccata pondere vel

| Veter

! ficiun

numero prevaluerint, hoc igne perftrin-

74

cendos &amburendosdocet. PorroEu-

| diciun

! hocig(

febius Emefenus, quem aliqui Gallicanum

lm d

dicunt, n bomi/.3. ad feff. Epipban. quam

;

: IDu

aliqui Eucherio cuidam , alii FauftoR ejenfi

tribuunt, fcribit, quod quanta fuerit pec-

ï' n

cati materia, tanta etiam fit futura trans-

vange

eundi mora, & quantum exegerit culpa,

; rlbt;

cantum etiam fibi fit vindicatura flamme

! tanfrta

rationabilis difciplina. — Reliquiautem de

; Toque

hocigneagentes eum fine mora transme-

; Wemt

andumjudicant. Mittimusalias vererum

Quodur

circa huncignem diffenfiones, &illud po-

'3

Quf il

tius animadvertimus, quodilli ipfi Patres,

! Plütyg

jui in extremo die homines per ignem

hn ig

x

Cenf'e[.

robandos purgandosve ftatuunt , vel fal-

tem plerique eorum & przcipui neuti-

lr

uam agnoícant, animas fidelium etiam

nj

ante refurrectionis & extremijudicii diem

i

NB &

in abditisiquibusdam receptaculis purga-

| lg

torios igues fuftine, redonecab omni labe

expur-

"808) i93 ( 95**

g

expurgentur

quod Pfeudevangelici mal- :

i f

lent, mala fid

e dicentes c. 7.6.5.p.:27. Gyge

7

raug f&lieffen

aucb anbere/ baf bíe Srommen

p

qucd nocd am

Jjungften &age in bem

gtoffen

Univerfal-G

ericbte alfer Snen

fden noch eíne

SUrobe ausbalten müften, toel

"

AUA

be netnlic) nod) .

ag

hicbt 6ollig an Geift/ Gseel un

D feib erneuert/

1.

unb am eigenen Q'Sillen gángl

ich getobfet fínb, .

ondat

Veteres enim, qui ignis 1lli

us mentionem

e peti

faciunt, non exci

piunt aliquos jam ante ju-

Portob

dicium excoctos,

fed univerfis hominibus

hocignis exame

n in extremo die fi

V

dum docent. Hil

ubeun-

hg. qu

arius 44 Pfa/gp. ug. fit.,.

ftovat

ne Deiparam

quidem excipit.

- Ambrofi-

us qd eund. Pfaln.ferm. z0.de.

fort t

S. Johannis

rür ts

Evangelifte obitu nonnul

los dubitaffe

cribit; atdeejus

per ignem extremi diei

vi Quj

tranfitu dubitari

y hum

non poffe, & Petrum

jantemé

quoquetum dicturum effe,

peraquam &

ignem tranfivimus,

& paulo poft addit,

4 end

quodunus ignem il

lum fen

gt

tire non poffit,

qui eft juftitia DEI, Chri

ftus.

Idem zzs

,&illudw

enarratione

Pfaimij4. igne hoc

Ezechie--

1 ipfl u

lem, ig

ne hoc Danielem

a i

cenfer

purgandum effe

fit W !

!4

Et Origenes ^

omtil. 3. ad Pfalm.34.

necefíe effe fcribit, u

t omnes ad hunc

pu 0

ignem veniant , etiam

fi Paulus fit aliquis

ium &

vel Petrus.

g^ -

Num ergo credunt Pfeud-

evangel

ici Prophetas & Apoftolos tam im-

jjs pl

D

l

p

p'ur,qs ex hac vicg difcefhfle, ut a morte -

ej

fua

:*»3) 194 (863-

| Cf

fuausque ad judicii diem nondum purga-

| doit

ripotuerint?

.XXV. Scire autem velim, quomodo

] (uft

Pfeudevangelici dicta Patrum , que dicto

QU

loco alleganz, vel cum fua fentencaa, vel fe-

| fitir

cum invicem conciliare poffint ? Dicunt

| filri

ad examen ignis in die judicii venturos ,

(j i,

bíe nod) nibtvóllig ernceucrt finb /. & ftaum

1 Hig

fübjiciunt verba Origenis , ex bomiZ. 14, m

! Hiero

Luc.dicends; memofme fordibus refurgere

ET

poterit.. Quomodo hecconveniunt cüm

; Qum(

| ttfürg

Pfeudevangelicis, quiab ignis hujus exa-

ínineexcipiuntplenerenovatos ? Orige-

1 Miuda

nifubjiciunt Lactantium /iP. 7. cap. zr. di-

J hiüf

centem: 2405 plena juflinia eo matarias

4 s Q

virtutis incoxerit,ignem illum non fentieut.

.| Quin

Quomodo hzc cum Origene conveniunt,

ebzus(

quietiam in refurrectionis die plenam fine

1 verba C

fordibus juftitiam in nullo hominum -

M

gnofcit? Lactantio fubjungunt Fiierony-

| Wünrel

mnum, qui 44 cap. 7. Zmos dicit: pafíea

] Ihric

(ignis judicii) comedit fmul pavtem , b.e.a

.| m

um Do-

fandos illiuspervenit , qui t peculi

0 my

mini & inejus partem veputamtur. — Teu

QU

us enim efh , ut incipiat judicium a domo

fl

Domini. Etin Exechiele. precipitur bis:

Veo d

quipenas illaturifimt: a fandiis meis Inci-

U p

pite.. Quomodo hzccum Lactantio con-

Til

veniunt, qui fanctos judicii ignem non

li

excipit

Tl i

fenfurosþfcrigfit ? Hieronymum

,Ca. laf

: "693) 195 ( Sïä"- :

m

Caffianus, Zib. & Colizt. cap. ut. qui de Deg

dicit, quod /corzaz,

quam n eccultis eor um

, qum

,

(uftorum fcilicet )

videt , effe concretam,

j uædlh

ä'ï

excoquens in prafenti , velut aurum purum

n d

futurotransmittat examini,nibil in iis ve-

ac Diot

feder

*

epermittens, quod ferutans poffbecja-

j ventit

dicii igüis peuali cruciatu expurgaturus in-

/ &'Häfh

veniat... Quomodo hec conveniuntcum

hamil a

Hieronymo, qui etiam fanclos ab igne ju-

T KMW

dicu corripiendos dixerat ? Quomodo

munt t

cum Origene, qui neminem fine fordibus

uus &

refurg

ere poffe dixerat? Quomodo cum

g o

Pfeudevangelicis, qui non folum in pre-

,'cg'ZH

fenti, fed etiam in futuro fecul

O per ignes

x gt

Ífuos purgatorios

hominum fcorias exco--

ii

quifingunt? Poft Caffianum fequitur Eu-

febius Gallicanus... Sed neque priora ejus

glenamüf*-d

verba cum Caffiano, nec pofteriora cum

ii

Origene conveniunt. [Ínterim Pfeud-

cHient

evangelici poftrema Eufebii hujus verba

jcit: J

notari cupiunt, cum ait : Z//Cc /4/]; , velgg

lþ)m, ltj'l

per amanos gurgites, gntendis maturam f

jun

qm mutantibus, transmeabunt, & in tadg

rm

lil

i

zgnibus corpora ipfis bonorificatda ponis ,

quia mon [imt onerata peccatzs.

; (f

Notent

vero &illud, nullum hic apparere

veftigi-

u

j

TL

um ignis purgatorii, quo ante judiciam

animas hominum corporibus fuis folutas 4

an[m 0

g

refiduis peccatis emundari dicunt. Quam-

q

us Zb, 1. de

j

Visfenim Bcllarmin

N2

purgator .

(

l

€ap

*&93) 196( 2

cap-i0. eundem Eufebium füb Eufebii E-

| tef

miffeni nomine inter teftes purgatorii re-

; luni

ferat, quod dixerit: b vero, qui tempora-

Jibus penis digna ge[Jerint,per fuvium tgne-

llis |

tico)

um,per vada ferventibus globis borrenda

manfibunt, connexio tamen verborum

u:um

(t:

cum coníequentibus aperte oftendit ,

quod Eufebius ille, quisquis fuerit, non de

Wlff

lisye

purgatorio aliquo igne judicium prece-

dente, fed de igne excremi judici loquatur.

ore

fehe

Immediate enim fequuntur verba; quz de

loeur

judicii excremiigne agere ipfi Pfeude van-

Dus )

gelici agnofcunt; qui tamen in aliis Patri-

büs allegandis fepiffime Bellarminumimi-

T

Iir

Queat

tantur , & ad ignes fuos purgatorios tra-

hunt, quz Patres de igne extremi judicii

EINSV

Cuml

dixerunt. Notent infuper & illud Pfeud-

tio()

evangelici, quod Eufebius ille, cujus verba

Qfif

notaricupiunt, in eadem homilia neget,

impios ex infernoaliquando liberandos.

fhünd

ipin;

XXVI. Circa reliqua Patrum dicia,

Tnt r

quz paífim a Pfeudevangelicis proferun-

s

tur, in genere notamus , quod haud raro

non Patres , fed Paterculos dubiz fidei &

. lemf

Pfeudepigraphos adducant, quibus etiam

Dugy

honnunquam myfticos aliquos 'Theolo-

i

O

s adjungunt, cum ex illorum quoque

«t q

i

metis ad purgatoria fua aliquid caloris

ä

One

f

accedere pofle fperent, ut incalefcant plus

faus. Eavero,qua ex genuinis Paurum

lt

tei-

159

T 096

l

Rif

'æä) 197 (89$- --

at

teftimoniis adducunt, ita fepe comparata

unt, ut nihil minus probent , quam quod

ji p

Iotmpe

illis probare voluerunt. Quis, nifi- Fana-

j ha

ticorum vertigine abreptus, credet, Igna-

vetbut

tium, 77 epi//o/a ad Magnefros c. . cum di-

Cit: Fuas B. eic rv Ijicv vézroy BEIer. Y ogély

; OHCHdiF:

n

unusquisque inproprium locum iturus eft ,

his verbis docere velle, quodanimzea cor-

dum p

ailoqut!

pore feparatz neque in coelum , neque in

gehennam abeant , fed medium quendam

hat

ocum occupent , ut a peccatorum fordi-

Dfeutiié

us purgentur ? Annon enim fatis clare

dis

Ignatius indicavit, in quem locum quis-

mmiQupt

D

queabiturusfit , cum in verbis proxime

x

antecedentibus ait, resfinem habere,& in-

jem

cumbere vitam & mortem ? Eadem eft ra-

j

tio Clenentis Romani , qui in. epiftola ad

as

.mlka neä !

Corinthios de Petro ícripfit, quod ex

mundo difcedens in locum füum abierit.

jberant^

i

j

M

!

Paginam Pfeudevangelici non adícripfe-

gru

*i

runt, metuentes forte, nelocum evolven-

p

Tf

u

P

4

f

;

]

tesminime fibi perfuaderi patiantur, quod

)d lt

Clemens per locum, in quem Petrus abiit,

ub l

bewü

purgatoriumintellexerit. Etrevera ma-

]wbü

la fide egiffe Pfeudevangelicos deprehen-

105 ]

det, quisquisipfum Clementem evolvet.

um U

Nonenim dicit Clemens de Petro: et iff a

uil d

feineti Drt gegangen/ fed verba ejus ita ha-

Jefcit

ent p4g. $. ÉT uwerueiicus EzrogeuO« eis

n5

j

TOy éQesAépaevoy Tózroy v &Zm', p Mdfïyf ?

f

3

um

-&93) 198 ( $63-

smpaffus im debitum glorie locum abüt.

fatfii

'Num vero obfcurum ett, quis fit gloriz lo-

Qum

cus? Sincera ergo non eft Pfeudevangei-

| fa.

corum de Patribus primi feculi querela f.

| poi

34 gleidymie fíe von víelen auberm toicbtigen

Nout

&5aden fíc felten ober niemafs ganf beutlid)

1 du

beraus geloffen : alfo baben fie audb bieroon

; tipli

febt toenig obne berbecte GoleicbniB unb SXate

b

*

s$el ausgeferodber, — Clemens enim Roma-

!

nus fine xnigmate refert, quod Petrus per

feeun

martyrium fuum adglorie locum evectus

| ügünt

fuerit. Píeudevangelici vero per prave

: l do

fuz verfionis nebulam obfcuritate locum.

Scriptc

hunc involvere nituntur, ut Clementt

1 Qüdag

enigmata affingere & in turbido pifcari

- r

pofhint.

Idem Clemens eodemloco de

4 Uhicu

Paulo dicit, quod martyrium paffus in lo-

; Qücün

cum fanéctum abierit. Sed wnigma hoc

| C

4 Qideny

fuit Pfeudevangelicis, ideoque füentio

pretermiferunt, quemadmodum & àlia,

que Ignatiusin epift. adRomanos,&Po

ly-

.

! Ydyen

carpus in epiftola ad Philippenfes fine n

: Wüncfa

gmate de beatoanimarum piarum ftatu te-

.| Oittu

ftati funt, diffimulant, contra vero aniles

9i],

fabulas, quas larvatus paftor Hermas ab

: IUO (

anu perfonata didicit, prolixenec fineelo-

- lr

giorecenfent,cum liberationem damnato-

Tlfffjo

rumex inferno per anile iftud commen-

; üflgr

tum probari pofle fperent. . Sed quis Oe-

!l

ut

u-

.dipuls illos.docuit, fub hoc æni-gmvate'f

ram

- M

-68) 199 ( £63-

u d

| ram damnatorum liberationem occultari ?

gïor'ræh»

cum Feuardentius z» Tbeomachia Cafvini-

lag

JHica lib.iz. cap. g. ilam Herms vifionem

qui)

potius de purgatorio fuo pontificio ,

t tb

Nourry vero veritatis , ut fcribit, amore

V od

ductus, de peenitentia & peenis hujus vitze

i t

explicet 77 epparar. ad bibliothec. Patrum

june

ag.ny.

^

ym At

XXVII. Non melio

rifidecum Patribüs

Pasgt

fecundi, tertii & fequentium feculorum

gmert

agunt Pfeudevangelici. | Siquid enim fa-

ne doctrine de animarum ftatu in iftis

yteloct

Scriptoribus occurrit , diffimulant, quic-

Cemett

quidautem nzvorum occurrit, undique

io plo!

corradunt, & ne id quidem fincera fide.

m*

Unicum hocloco exemplum afferam. Ád-

a[TUS n !

ducunt . ?. Auguftinilocum ex Zib. 2o. de

qgni

C. D.cap. zy. ex bzs, quee dicla fümt, videtur

(e RCHUG

evidenttus apparere,s illogudzczo qguasdam

quorumdam - purgatorias ponas. futuras.

nos

Sedverba fequentia, quibus Auguftinus

hanc fententiam quodammodo corrigit, .

u

yn f

omittunt: z//; forte . fec eos dicendum eff

emundari a fordibus & eliguari quodam-

Hermäï

7.040, C ab iis Thalt per ponale yudicium

!

eclit

j féparantur, ut lllorum fzgregatio a1que da-

j du

qmnatio purgatio frt iflorum, quia fre talium

de cetero permixtione vicluri funt.. Unde

| cor

ad qüls !

falfiffimum eft, quod Pfeudevangelici pag.

fle alium tractatus fui

guil

9p. dicunt,, nullum €

CO*

h

Na4

-£03) 200 ( 863

fcopum, a[$ eín gufángficDer Sericbt oon bem

exel

G5inn ber SirdyensSebret tvegen biefer Coadye.

n

nni

Si hic fcopus eft, cur tot clariflima pa-

trum dicta diffimulant in quibus ani-

ésd:

mas fidelium -de corpore exeuntes ad

Tum

Chriftum vadere , & peccatorum ani-

|. delir

mas in inferno poniafferunt , quod in-

ä ümn

ter ecclefiaftica dogmata refert Gennadi-

Tlent

us cap. 7?. cujus verbis fabulam zrgoxaSaerit-

!- Clefi

ia a cerebrofis Sophiftis excogitatam fun-

| if

ditus everti notat Elmenhorftius? Cur

1

i

meu';

clariffima Patrum dicla, in quibus tertium-

| Quod

animarum corporibus egreffarum locum

] Ms

aperte negant, vel filentio transmittunt,

| deDos

contorto gloffemate corrumpunt ^ Cur

fl tj

fepiffime deliria fua,quz exFanaticis Janz

mïmg

Leade vifionibus hauferunt, aut etiam u-

Q

nius alteriusve veteris Scriptoris privatas

Poud

opiniones, toti primitivz ecclefiz contra

COf

fcientiam & confcientiam imputant ? Cur

4 Qd

impudentitfimis mendaciisPatres onerant,

| Jentin

quale eft;baf bie meiftenfebrer/teeldhe ber?lp.

nf

&it nabe gervefen/ Datittnen eínftitmmig / 0a

ClatiSp

G Ott nad) feiner unseranberf. Sreue unb Cte

us |

barmung fein eerberbtes Gefibópffe od enbe

la

[icb roteber o0n Der£uaaf beftepen voolle ^ pag-

Áty

24. Nihilergo minus eft hoc fcriptum al$

: fpondl

ein su(ánglicber SSericbt or. bem . (oinnber

DT

$uitdpenSebrertoegen Diefer Coade, — Dece-

d

tero inftituti noftriratio non patitur fin-

gulorum ecclefiz Patrum fententias excu-

* 1 ä!iuig

tere,

*98 ) 201 ( 803-

WU

excutere, &

prolixe oftendere , quid La-

iC

&antiusa M

ontani Paracleto edoctus fo-

riiümapq-

mniaverit, quid Origenes ab ecclefía toti-

u d

€esdamnatus, & in hoc Pfeudevangelico-

as t

rum tractatu utramque paginam faciens

yrum d

ftionibus ad hanc controver

deliraverit, quomodo Auguftinus in qua-

: quod ir'f-

fiam perti-

; Getnt

nentibus fluctaaverit, & al

ii quoque ec-

clefie Patres non folum fu

binde ab aliis

14:07434&*'

m t*

diffenferint, fed etiam nonnunquam fibi-

Rius!

D

metipfis non fatis cohzrere vide

js teti

antur,

quoda Rigal

tio, m nor. ad Tertullienum

m lt

par. 24. Petavio, Tom.1. D

ogm. Tbeod. lib.7.

,smitcunt'

deDeo capag.thefa.

Fratribus Benedictinis,

w V

"ova editione Ambr Tom.l.bag 384.& aliis

ados I

animadverfum eft.^ Sufficit, abunde ha-

g n

ctenus fuiffe demonftratum,quam temere

riS (

Pfeudevangelici to

tius pie antiquitatis

æc() f-

confenfum jactaver:

eü J

int, quz etfi non ubi-

que circalocum & ftatum animarum con-

entiat, in eo tamen ferme unanimiter

ii

u

confpirat, quod nulla fit hominum a pec-

IU

catis poftmortem purgatio. UndeB.Ur-

TT

finus fupra laudatus, ad quzftionem : ob

nad) Det aten Z3áfet 8ebre erft nad) bem S'ope

f

|

jemanb fónne von Gsinben rein tverben ? re-

mi

ä

[cnptll

Ípondet : barauf anftvorten fíe beftánbigfid)

ganf obne Stociffel / e$ fey nacb biefem Zeben

T l

"

1, teitt 9tittel /2. Feine Beit/ 3. feirt Ort ber

b

Sieiníguttg/ 4. Feine SYerfonen/ bíe ton Gsürte

pati

T

5

ben

n

-49$) 202 (£89-

Il

ben Tónnen gereiniget roerüctt/ quam refi pon-

fionem deinde per fingula membra:

ttif

us

ff

exponit p. 56. & feqq.

S

»

. XXVIII. 'YTeranum

fulcrum ,qug pur-

fidl

il

gatoria Pfeudevangelicorum nituntur,

nijy

funt vifiones & apparitiones, quibus

tlf

Af

Pontificii purgatorii fui exiftentiarn pro-

bare fatagunt, unde:z fpeculo exemplorum

d

g

uI

diflindl. 3. exemplo 3. cormmemoratur, Pres-

byterum quendam vidiffeanimas verubus

T

ä

C

affixas, & ad ignem affatas, & tortores adi-

em deftillantem affundentes;ut alias ejus-

Bitp

t

fit

modi vifiones, quibus Pontificii purgato-

rio fuo fidem facere contendunt, tacea-

Áecat

mus. Hocigiturfulcrumitidem ,ut duo

priora,a Pontificiis mutuantur Pfeudev-

toy

9

l

angelici, nifi fortea gentilibus mutuoacce-

erunt. Nametiam apud Platonem /5.

fiany

Em

0. de Republicap.si$.fequ. Eris Pamphilius

ad vitam, fi vera eftfabula, revocatus , pro-

M

[

f

ff

lixe refert, quid apud inferos viderit

audiverit. Etapud Plutarchum zr Zihro

ib

d)mel

de bis, quifero a Numine pumuntur , pag-

36.feéqv. qualiaa

pudinferos 1tinera T he-

putg

Arideus dictus fuerat,

U5

fpefius, qui ante

emenfusfuerit, & quales animarum poe-

Ia |

nas & luftrationesibi viderit, fufe recenfe-

Disac

Us e

tur; utalias gentilium fabulas mittamus.

Videntur tamen Pfeudevangelici Judzis

g

potius hoc fülerum acceptum *;efer:'e x

mtro

€.

/

-&93) 203 (862-

"

n

le. Scribuntenim pag.397. €8 í(t gatt

& gt«

bra f

10if/ tvo thatt anberá Denen uralfen Cabbali-

ftifc)en Cdbrifften ber Soebtaet Gauben u

qu

ftellen toill/ bag aucb bey ibnen biefe Stepnung

TtUTt

nicbt eben für ungereimt gebalten. tvorben /

qmbusu

nemftic) baf bie beilígen. Coecen nad). ibrer

um t

Stuflófung unb Siteinigung nídbtS betto toent^

9er Denen. $ebenbígen nod) eftvag. eróffnen

mpim

r

unb mittbeilen, enn fie lebren nicbt allein/

sv

DaB jebt gebadbte aufgelofete unb geteinigte

torei

C»eelen Cngel feyn/ fonbern baf fíe aud? a8

glusdt

Dienftbare Gieiffer fíc) qum

/

tvebiten gebraucben faffen.

Gienft ng 9tufet»

Purgazcr

L t

XXIX. Docent igitur hos magiftros

p o

fecuti Pfeudevangelicipag.124. |Gafibie:

| P[euöe'

fcober fene G5eefe febr bebenc£(icbe 9(ngeigune

ütuoi

gen unb S9tercimable von íbrem fesigen Su«

7

ffanbe gebe/ ootaug Die vvabren Giottesgelebre

onem ^

fen (quales funt Pfeudevangelici) siem[is)

T

)

verfteben Eonnen / baf bíefe nodp in éiner ver»

vidai

mifcbten unb eben nicht gat $u [uftigenR egion

i

ficb beffnbe/ eine anbere toobl gat ttod) febr

jl

f

fdergtibe Quaatausfteben müffe. Etim-

"tl 1?0

il

puras quidem animas fepius quam purga-

y ff

1

h

tas apparere docent, cum illz epulis, cho-

reis, fcortationibus aliisque rebus munda-

m

nisadhuc delectentur , quamvis corpori-

.

erett

bus exute e

jusmodi voluptates exercere

st

j ]

nonamplius valeant.24g.130. Ettales non

fed interdum

ft"

ültro.yantum Vivis apparere,

etiam

-$68) 204 ( 863-

Id

etiam per Magos evocari docent par. 14.

f

/t

feqv. nihilominus tamen etiam juftas ani-

n

mas cum fanctishominibus in hoc mundo

fepeverfaritradunc. — Unde illis non dif-

plicet confiiium 'Phom: a Kempis fva-

VelS

dentis, ut familiaritatem. contrahamus

Bu

cum Apoftolis & agnatis Jefu , quo nobis

aliquid deregno D?ei & ftatu eternz bea-

D

titudinis manifeftent.

| QW

Nonífolumautem

Yolu

exanimarum vifionibus, fed etiam ex 1m-

mediatis Dei revelationibus purgatoria

quir

füeri

fua didicerunt Pfeudevangelici noftri.

E

Hincpag.:4$. dicunt: toirtooffen bie 2'Bot»

te GOttes fefbft bóren / bie er sum Socinrid)

1lle, (

W

(538/ eiuem GYOtfe8 erfeucbteten SDtaün / ge

! Infeti

frtoen, — Agunt vero iftaverbade homi-

&nifm

busqui in primo grad'u gratize moriuntur.

Sicergo Deusipfe de ejusmodi hominibus

Cl

[

OT

adSuffium, fi Pfeudevangelicis credimus,

dten

locutuseft: fiemüffen ('ur eine jebe 2IGolluft

unb Crao6licbEeit Der Jéatur / reelcbe fíe obne

at

At

3Y?oth femafg genommen / Díe unausfevedbice

0y

rein De8 Syegefeuers leíben ; & iterum: etlie

de finben fid)/ batüber C59tf fo erguenet tt/

* Q0r

OqUle

baf fíe aesvungen teerben / ín ber allergraue

DgO

fatmtten 3ein be$ Segefeners bf an Den Sag

be8 Gericbt8 gu bfeiben/ fa Da ibuen nidbt eitv

n

X

tmaf vergónnet ift u toiffon ob ftein ber $o0lle

Türun

fepn/ ober im S:gefeuet, — Hxec ipfius Det

denuo

tur: I

verba fuifle, Pfeudevangelici noftri

incul-

498) 205 (863-

inculcant pag. 145. Soiet baben tvír bíe CYGorte

u

te/ tvecbe Der gemefbte Stann von GYOrt felb

jlis 1

C mir

ften ecseblet.

. XXX. Mirum vero eft, Sufanem hunc

snond

n f

velSüffium ab ipfo Deo didiciffe,quodani-

mz quidam in pürgatorio pofize igno-

trahamqs

j Q

rent, num in purgatorio, anin ipfo infer-

o t

nicarcere verfentur,noftros autem Pfeud-

evangelicos, qui & ipli Theodidacti videri

m

uert

volunt, certo.fcire, quod nondum quis-

quam mortalium ad infernum detrufus

t

j i

fuerit. Quamobrem, fi quis ex Pfeudev-

angelicis moriatur, ejusque animam Deus

at

ile, qui cum Sufone locutus creditur,

l SM'W&:

-

ignorare velit, fitnein purgatorium, an in

Y

infernum delapfa, verendum erit, ne talis

hn

anima DEO Sufonis contradictura fit,

yoriutt

cum ex Pfeudevangelicorum tractatu di-

omu»

dicerit, certum effe & indubitatum, quod

veditt

ante noviffimum mundi diem nulla pror-

Ls

fusanima infernum fübeat.

Sed videant

ii

l

Fanatici, qui quemlibet fere fpiritum pro-

g

j

Deo venditant, quomodo deos fuosinter

um

e concillent. Nos Deum in Scriptura

qu"

loquentem audientes nequé Sufonis

j

T

DEO neque Píeudevan

a

mniis fidem adhibemus.

gelicïo;'um fq-

»

1l iil

l

XXXI. Que pro apparitionibus ani-

n

marum a Pfeudevangelicie pag.i24.afferun-

j Yi

J

tgr, prolixa confutatione -hgud indi

gent,

fit dem

cune

u

/*£03)206 (803-

me

cum jam pleraque a noftratibus contra

Pontificiosagentibus difcuffafint. Equi-

refp

bàte

dem non volunt videri novorum purga-

| Qitd

toriorum architecti;ac fi ex Pontificiorum

pend

lacunis argumenta fua. hauferint fag- :2

linir

fed proteftationem eorum facto contrari-

j thef

am deprehendet, quisquis Bellarminialio-

34l

rumque Pontificiorum fcripta cum hoc

|- lanur

ipforum tractatu contulerit, unde euam

crambem bis coctam , cum faftidium pari-

j miy

Auguftini locus,

| Oque

at, paucis delibabimus.

extractatu de cura pro mortuis allegatus,

| fipeí

| Tunp

adverfatur potius apparitionibus anima-

rum quam patrocinatur. Audiant vero

l &&pu

; VOfUf

&alium Auguftini locum, & refponfum

Donatiftis datum. Cum enim illi dicerent

; uml

ad?l[d

boc verum eft, quia ille frater nofler , aut 1l

la foror noflra, talevifam v

igilans vidit vel

| &fIG U

refpondet

! a&

i

tale vifum dormiens [ormiavit ,

Augufünus; removeantur ifüad vel ff

; udir

| i

menta mendacium bominum ,velportenta

[4

fallacium fpiritu

1011.

IUI', q

XXXI Ath

Ofmy

Y

anafii quaftiones ad Anti-

ochumnon fideliter allegantur.

Dicunt

t05 gj

QUi

enim qzff.

2. legi,'baf. GOtt bie Crfibtie

nungen/ toelche von Den

GSeeleni. biBreeifett

Dtebe

nacb feinet

fud.

gefeben toerben/

Oerfebung geftbe

ben faffe/ gu gtv

fiem0ugen, — Ac nihilho-

lon vj

itur, fed Athanafius, vel

quis-

Qdl

rum ibil

egi

^

ft, ad quxftionem: num ani-

! merS-;

quig gumr

m

463 207 ( 889

j cdnm

m defunctorum vitam iterum invifant ?

refpondet: 8dgucx neguaquamdque pro-

N

n pif

batex Pfa/mo C!H, u. quamvis poftea ad-

i

dat,deanimabus fanctorum non effe ambi-

gendum, quz poftrema verba in Comme-

Ug

Contr

Uuniana & Parifienfi editione recte paren-

minidi

thefiincluduntur, cum manifeftum fit, ea

cumit

abalioquodani efTeadjecta. — Autor enim

harumqueftionum etiam fanctorum ani-

( t

1abus ejusmodi apparitiones denegat,ide-

jum

Jm lOCW»

oque ftatim a4 quaflionem 26 quomodo

fepe fanctiin templis fuis & tumulis appa-

js at

reantc?refpondet: vifionesque in templis

& fepulchris fanctorum fiunt, non per fan-

hant r£

Mf OD[LW

ctorum animas, fed per angelos fieri, for-

mam fanctorum affüumentes.

Idem autor

| diceïeüï

ad queflonem3y. quare Deus non permi-

zt'i' -äm lh

ferit, utanima defunctorum ad nos rede-

jvidit»:!

ant, & enarrent, quomodo fe res habeat

d

)d L'f, l

apudinferos? refpondet: id DEUM non

permittere, ne varii erroresin vita orian-

ul þoffï?ïf"

tur, quia demones poffent mortuorum

formasaffumere, feque ex mortuis excita-

d y

pio!

tos affeverare, & falfa dogmata fpargere,

uz errandi & pereundi caufim nobis

x o

preberepoffent. Hxcomnia diffimulant

;

!

a

Pfeudevangelici, quafi apud Athanafium

*

u

h

D

h

non vidiffent, & contra fimulant, fe ea

u

j

D

apud huncautorem legiffe, quze nusquam.

', v

inejus fcripts extant. — Sane, fi queftio-

nem

g

)

—

43)2og(863- -

nem & paginam ab illis allegatam evolva-

Mp;z

mus, rantum abeft , ut verba 1lla, qua ibi

quet

legi dicunt, inveniamus , ut contraria po-

.] &on

tius fententiaibiinveniatur. Quafronte

] rte,

ergo gloriati funt, tractatum fuum nihil

] pre

aliud effe, quam eínen $ulánglicben 33erícht

X

vonbem GCinn ber aten Svitcben-Sebrer mve

TIQot

gen bíefer Coadbe? Eftne fenfum Patrum

| ciafp

exponere idem ac contrarium illis fenfum,

find

pI

imo &verbaab ipforum fenfu plane aliena

ilisaffingere?

iHasdi;

XXXIII. 'Tertu

Iliani locus ex Zibro de

] interi

anima edp. 57. allegatus Pfeudevangelico-

] i

rum fententiam funditus evertic.» Exa-

] fünes

gitat enim ibi fallaciam fpiritus nequam

. ] qusa;

fub corporibus defunctorum delitefcen-

tis, & ex parabola divitis epulonis & pau-

1 tem,

peris Lazari probat, nulli anime inferos

u

r

patere, ut inde egredi, & difpofitionem in-

Ts q

fernam renunciare poffit. Quod autem

Tunes|

addit, divinam virtutem in documentaju-

Addn

ris fuianimas quasdam in corporarevocaf-

iCl

íe, Pfeudevangelicos nihil juvat. — Nihil

] Pt

etiam eos juvat, quod Euftrarius Presby-

Wbj

It i

ter Conftantinopolitanus fcripfit, nihil

u

i

obftare, quo minus animz fanctorum, fi

angmg

Deoplaceat, huc venire poffint, in fcripto,

ffiltp,

quód Leo Allatius tractatui fuo de orien-

d

talis & occidentalis ecclefiz? confenfione

Iqu

ver[ V

didit

cirga purgatorium grzce & la;im'; e

«ap.

N

93&*'93)209(5&3-;

Jel

I

J

[

;

äap; 12. DAg . 40j. Qualis enim eft hzc confe-

à,qui

i

quentia: nonimpoflibileeft, animas fan-

RE

j

&orum, fi Deo placeat, viventibus appa-

Quf

i:

zi

rere, ergo anima po

4

ft impftem revera ap-

fuum?

l

J

parent?

/

v

XXXIV. Adargu

me;ïturl'n, quod appa-

d

ritionibus animarum opponi folet, a falla-

m t

cia fpiritusnequam fub corporibus de-

Jisfen

functorum delitefcere foliti depromptum,

Yanedi

:

;

excipiuntfag. 127. quod Patres preftigias

illas diabolicas non quidem plane negent,

g ii

interim tarnen certa fide fibi pérfvadeant,

quod huictentationi non obnoxii fint ho-

eiugat

x D

mines , qui folo Dei Spiritu aguntur. — Si

ys It

quisaudire illos Patres velit, adducunt

d

Auguftinum, Z/.13. de C. D. cap. :$3 dicen-

yis p

tem, quod diabolus fine Dei permiffu ni-

g il

hilefficere poffit. Sedubi dicit Augufti-

Qone

nus, quod Deus nunquam permittat, ho-

mines fanctos diabolicis ludibriüs téntari ?

Qd

atl

Addunt Auguftino Hieronymum, cujus

hecallegant verba: bíefefinb e8/ toeldhe

orarevofï

l

($9tt 3iel unb SYtaaf fe&en / unb bie S(poftef.

fit

TU l föbï

felbft in Svetten unb. S5anben merffen tvollen /

jplit,

Daf fíe bíg an. ben ag be$ Gericbtd im Giee

füngnif gebalten roerben/ unb nicbt / tenn fie

ln&Ofumï

[ fcnpl&

ii

toollen/nad) Gttes Q'eillen evíd)einen bürfe

Q (b o

fe/qua& verba legi dicunt inepff. vo. ad-

j

verf. Vigilautium. Necinficiamur,verba

on(ell(

verfus

jf i

Ll:l

his fimilia in Hieronymi tractatu ad

O

Vigi-

"i9$ ) 10 ( $93-

Vigilasntium occurrere , qui additus eft

0n

z*;mdem epifTole s3. ad Ripartum.

Sedne-

gamus, Hieronymum his verbis afferere

voluiffe, quod fancti homines nunquama

faci

diabolo per frmulatas mortuorum appari-

! Conj

tiones deludantur.-

Cur ergo a Patribus.

tede

id doceri dicunt Pfeudevangelici , cumne ,

unicum quidem ex Patrum choro ejus rel

cafo

teftem allegare poffint. Enimverofi 1p[um

U5 Y

Chriftum a diabolo tentatum Patres haud

-| p

jgnoraverunt,cur non etiamSanclosa di-

ü

abolo tentari crediderint ? Sicredideruut, |

eVe

diabolum S. Martino apparentem fe pro

(

Chrifto venditaffe,quod Sulpitius Severus

! Q(fr

znvita Martini vetulit,cur non etiam cr edl-

M

derint, anähs a dlabolo per fictas mortuo-

1 em]

rum apparitiones imponi poffe? Quze pauap.-

4 fitij

€» feqv. de animarum apparitione,& appa

of

rentium animarum figura,& fübrili anima-

]

rumcorpore ex fidereis virtutibus com-

jt,

pacto differuntur, aliaque hujusmodi, que

A

ibi nulla probauone addita affirmantur, .

eadem facilitate negamus, & autorum

] gii

phantafie 1ehnqu1mu&

Iu5f

0

. AXXV. Veram Samuelis animam ap-

fonil

pal uiffe Sauli, veteres quidam ecclefie Pa-

üVet

tres ftatuerunt, & inter alios Origenes;

UO ef

bomila de engafz'r:mytba ad i. Reg, 28. qu —

&Sl

mter Orwcms operalegitur. Verum hanc

Qlsti

j

Orl

:

'ää) 2m ($69-

ld

Origenis homiliam peculiaridilïïertratione—

&t

contutandam in fe fufcepit EuftathiusAn-

sufent

unquam;

tiochenus. Utriusquetractatum poft Eu-

ftathii commentarium in hexaemeron

nau

[

iPutt:

conjunctim edidit, & peculiari Ífyntagma-

te de engattrimytho illuftravit Leo Allati-

], tf

us. HabutOrigenes fententiz fuzante-

o qut

j

Il

"

cefforem Juftinum martyrem. . Euftathi-

r

M

æ.

i

|

us vero & Tertullianum antecefforem &

ts n

plerosque Patres opinionis fux afíeclas.

ndost

Pfeudevangelicosautem , qui cum Orige-

du

neverum Samuelem Sauli apparuiffe con-

m

tendunt, ad D. Johannis Ernefti Gerhardi

poett

differtationem JeJpecfre Endoreo, Heideg-

jumae

geri differtationem | Je. p/2udo-Samuele,

g m

item Johannis Markii difputationes 4e 54-

j Qïïæ PJ

j

Y

l;'

muelis apparitione , aliaque noftratium &

lne)&aF

M

l

Reformatorum fcripta ablegamus, in qui-

bt

busargumenta fua, a Pontificiis mutuo ac-

tibus

cepta, jam pridem difcuffa reperient.

mf

fl

XXXVI. Argumenta, que Pfeudevan-

^

gelici 5.5$2. " /egv. proferuntjitidem nul-

x du

liusfuntponderis. Mofen & Eliam Chri-

fto apparuiffe, nemo dubitat, neque de vi-

T

fionibus Danielis & Johannis controverfia

!

u

movetur. QuzNazianzenus de appari-

Qf

tione fratris fui Cefarii per fomnium fa-

q

&a, Sulpitius Severus de apparitione A-

M' lg*

Ii

(q

t.

gnetis, T'hecle & Mariz; Zmaragdus Ab-

o

z

basq

-&$3) 212 ($9$-

bas de apparitioneS. Antonii, Gregorius

Thtji

Nyflenus deapparicione Johannis & Ma-

I/tàn

riz Gregorio T haumaturgo oblata, Augu-

b

(tiife

ftinus deapparitione Felicis, Eufebius de

apparitione Potamianz referunt, non d-

ippi

que certa funt, imo p

]

*

eraque fufpecta &

paat

dubizfidei, / Et quamviscerto conftaret,

ti Dj

tales apparitiones effe factas, dubium ta-

hüjus

men adhuc fupereflet, annon angelis poti-

g fol

us, quam aniriabus defunctorum appari-

lacin

tiones il adícribenda forent, Ponamus

quod

autem, animam Cxefarii INazianzeno , ani-

€din(

mas Agneus, Mariz, Thecle, Johannis,

n fro|

Antonii, Felicis & Potamiansg aliis appa-

usejua

ruiffe, quidinde Iucrabuntur Pfeudevan-

QU qt

gelici? fi purgatoria fua ex apparitioni-

1]

bus probare volunt, producant animss,

COrum

quz ex purgatorio in- terram adícende-

QU j

runt,auresque eorum, quibus apparue-

Mi

runt, ejulationibusoppleverunt , & fuffra-

gia pro fua liberatione poftularunt, tvelc)e

Ml

mit oielen Slagen unb . betrübten Geberbet

Dilonib

ibte Seue/ (tveldhe fie über bie verfaumte Ct

1 s

neurung empfínben) begeugen/ aud) rvobf atfa.

T

inftànbigfte bitten/ baf ibnen módyte gebolp

7'?"'*0'/4&«

fen woerben / bamit. fie u ibrer Stube fámen

70(!5*, Tlon,

pag. 3. weld)e Dafelb(t/ too fíe ficb subot aue

A

gebalter/ mít SDoftern / &b(agen/ Sneipen/

N

Ofberffen ub oief anbern ungeftümen 2(nmiw

Otproi

geh

thbungengu bfrfïeben geber/baf fíe tvas b:

"a

nf

$98) 213 (863-

3

1

fen/ unb ebe nicbt j

s

l

übebaben EBnten/bif matt

tbren (e&ten Q'Yille

n/ Dà fíe etivan jum 2?u$

T

UI

ber ?[emen as gef

tifftet/ ober

db

fouft tva8 ver»

orbret/ vólfig exequiref pag.

54. 'lalium

t

apparicionum fzpe per fraudes hominum

upa l

paratarum copiofus apparatus ex Grego-

conttt

rii Dialogis, Vincentii fpeculo, alüsque

hubur:

hujusmodi Scriptoribus a Pontificiis colli-

g

g folet. . Et prudentiores quidem funt

ma

hacin parte Pfeudevangelici Pontificiis ,

Ponamïj

quod iftiusmodi fabellarum eos pudeat;

7eno, 1l

fedin eo miferiores, quod magno labore

]ohannis;

2

in probatis ecclefiz primitivz Scriptori-

EE

bus ejusmodi exempla

quazran tf & neuni-

faudert

cum quidem invenian

.

yaritit

XXXVIL Cum autem Pfeudevangeli-

y anim

corum tractatus nihil aliud effe debeat,

d

quam eín gufanglicber Rericbt 99n bem Goinn

al

u

(

Der a[ten Stircbenz£ebrer toegen biefer C»adbe/

p A

mirum eft, cur filentio transmiferint gra-

ynt, t

e*:

vilfimum Chryfoftomi de ejusmodi appa-

l WW

ritionibus judicium, quod legitur Po/ g.

4d Mattheum. Dicit igitur: gx $ yvyz «2

Ri

J

j

:Lc

TEAeUlnuoT (B). égiy $$ Bo N & doed A0 0 Ü7r0-

!]

XpiioueY(B. ToUT O disre azaTüco, TSe dwouv-

Votti

|

1

Tus, "102 defunidi eff queclamat anima, fed

diabolus iffla fingit, ut audientes. decipiat.

;ï

yn

1/

w

Quod poftea vartis rationibus exScriptura

j

f

l

comprobat. Ejusmodirationesaffert et-

lam zn bomil. 4. de divite & Lazaro, pàg M

i

inter

[

043

—

43) ar4 (889-

interalia dicit, non effe querenda a mor-

114!!51

tuis, que docemur a facris literis, Deum, fi

(dior

Ed

noviflet, mortuorum appatitiones nobis

plici

profuturas, eas nobis denegaturum non

nE pE

fuiffs; fi Deus permitteret, nosa mortuis

fibel

doceri, quid apud inferos agatur , facile fi-

hs,p

eri pofíe, ut diabolus füb mortuorum fpe-

deeo

cie falfa & perniciofa dogmata difpergat,

dæis

ideoque Deum fores occludere, & non

Tur

permittere , ut aliquis defunctorum huc

Iore

revertatur &referat quid ibi fiat; Deum.

Pontj

non permittentem, ut quisquam ex inie-

Tleog

ris ad nos redeat, docere nos voluifle, ut

fpho

Scripture potius credendum exiftime-

Eadem eft

Grect

Iüus, quam ceteris omnibus.

Chink

Theophylacti ad cap. g. Mattbei & cap.it.

&A

Luce aliorumque Patrum fententia; que

Dirit

etiam S. Scripture conformis deprehen-

f.0n

ditur. Davidenim certo noverat, Manes

Titent

filii füi in terram hanc non effe reverfuros,

Creder

2. $am. X1I, 2;. neque dives epulo obtinere

[ at

potuit, ut Lazarusex finu Abrahe ad fra-

en

tres ejus convertendos mitteretur , ut alia,

difin

qua ex Scriptura peti poffunt, argumenta

tttis |

taceamus,

Ts

XXXVIIL Quartum fülcrum , quod

ts

purgatoriis fuis Fanatici fupponunt , e

atergc

confenfus Judeorum & Gentilium, de

ld

quo cap. i. prolixe agunt.

Et Judeorum

Qear

antex2

Dech

. quidem confenfum primum prob

*$93) /215 '( eos

ht

'Mdiff;c. Xllælb,

. Deinde etiam ex aliis Ju-

Dasi

deorum fcriptis eorum fententiam detri-

ne n

plici hominum forte, de animarum lotio-

rüm i

ne per ignem, aliasque de animarum ftatu

a mo;tt;fi

fabellas repetunt. PofteaveroadGenti-

,fb

les, Philofophos & Poetas progreffi , etiam

n

deeorum confenfufibi gratulantur. Ju-

d

deis & Gentilibus cef. ; pag. 15e. etiam.

(j 9t

Jd'urcas addunt. ^ Mutuo accipiunt pro

yum

more fuo hoc quoque argumentum a

; m

Poncificiis, e quibus Feuardentius Tvzz. 1.

j ex

Theomachie fite lib.u.cap. y. veteres Philo-

hliübu j

fophos, Poetas, Hiftoricos Gentilium tam

æ(ifïimï

Grecos quam Latinos, preterea Japones,

n t

Chinenfes, Brafilienfes, T'artaros, "Furcas

jpu

& Alcoraniftas omnes admirabili adflatu

entiài

Spiritus $. purgatorium defendere, & cap.

j

&.non folum veteres Hebraos, fed etiam

:mt)Mln*

recentiores femper credidiffe, & adhuoc

evelfum

credere purgatorium gloriatur. Verum

Q Ob;mP;

fi articuli fidei ex confenfü Tudeorum,

Gentilium & Muhamedanorum zftiman-

T

rur, ^

di funt, neceffe erit, ut myfterium Trini-

qpur

tatis & Incarnationis Dominice abnege-

mus, cum in ejus abnegatione Judzi, Gen-

tiles & Muhamedani confentiant.

Pude-

um (

nl

atergo Pfeudevangelicos , confenfum cum

l()nu

IU

Judais, Gentilibus, quorum tamen pleri-

Q

queanimas perire crediderunt , & Muha-

T

robämä

medanis jufto Dei j

udicio excaecatis jacta-

,

"Q

Ie.

)

4o0) zi6 ( 86

re. Pontificiis de hoc confenfu glorian-

e

tibus refípondet B. Gerhardus LL. de mor-

p

££ S.294. mirum effe , quod non eciam ad

Qu

diabolorum confenfüm provocent , cum

S. Odilo diabolosob tot animarum ex in-

ficl

r

ferno liberationem ululantes & plangen-

tes audiviífe in hiftoria Lombardica per-

Ur

def

hibeatur. Interim & Pontificii & Pfeud-

evangelici illos imitati, quoties purgatori-

tlj

ütu

um exconfeníu Judeorum , Gentilium &

"Turcarum,quz concordiatamen fatis dis-

gul

cors eft, probare fatagunt;perinde faciunt.

re(p.

ac fiad diaboli, quiinfideles illos tot erro-

lts

T0f

ribus exccecavit, confenfum provocarent.

TTantumabeft, ut peculiari Spiritus S. af-

EUA

hn

flatu in purgatorii errore confenferint.

Valeant ergo fabulze illz? Jud:zorum de fe-

Ti

prtemplici defunctorum judicio , de tripli-

N

ci mortuorum ftatu, de lotionibus anima-

l

detu

rum per ignem, aliaque ejus generis com-

menta.

Valeat purgatorium Platonico-

ltm

rum, valeant alia five Philofophorum, five

l

im

Muhamedanorum fomnia de purgatoriis

j

C

animarum füppliciis, quarum , fi Virgilio

credimus,

[f

[

-

-

alie panduntur inanes

g.]

Sufpenfe ad'oentos, ais fubgurgite vaffo

(

Infeflum eiuitur. fcelus , aut exirittir

nef

7g9£.

K

PHT

Pfeud—

us

P'rpfe&o hic manes fuos patiuntur

evan-

*ä?) 217' ( 8(85:'-

l gioriaü-

evangelici, cum ex hujusmodi nugis pur-

Y

.dtwr

gatoria fua probari poffe ftatuunt.

n

XXXIX. Progredimur adquintum ful-

t

crum, quodpurgatoriis fuis Pfeudevange-

m dtt

lici admovent, & illud quoque ex purgato-

p

rio pontificio furreptum deprehendimus.

t

Urgentnimirum, preces & oblationes pro

i& o

defunétis, de quibus paffim in fuo tracta-

T

tu, acimprimis capite i. agunt.

Non pa-

nrlutl

titur autem inftituti noftri ratio , utad fin-

nf

gula, que de his precibus afferunt , prolixe

jefiot

refpondeamus. Illud certum eft, preces

tot &i

illas pro defunctis in Scriptura fundatas

yvocita

noneffe. Undeipfi Pfeudevangelici pag.

i*

347. Chryfoftomum erroris accufant,quod

nf

huncritum ab Apoftolis fancitum fcripfe-

rIt

Ectamen, quod mireris, adducunt

n

',de tï:

]

;

548-353. vexba Pauli z. T7;. 1,:9. ex quibus

Tugo Grotius n Voro pro Pace, ipfis, ut vi-

bus 41

yerb t

detur, non improbantibus, conclufit, Pau-

um pro mortuo Onefiphorooraffe. . Ve-

plv

prit/

rum unde conttat Grotio, Onefiphorum

jam mortuum fuiffe, cum Paulus ifta fcri-

;

um

us

beret? Domui, inquit, Oneftpbori Divinam

mifer icordiam apprecatur , v. u.e cap.4 v.

M ,

19. Domum Onefipbori falvere jubet.

Át

[

quid obftat , Paulum univerfe domui O-

Il

ï;'fjïl

ii

j u

|

j

nefiphori, vivente adhuc & non exclufo

Patrefamilias, pro beneficiis ab illa acce-

" f

pþis profpera queque apprecari? Quid

í

Í

j

!

]

5

OD*

, "898) 218 ( 899

Pfet

obftat, Pauluma T'imotheo poftulare , ut

fuonomineuniverfe Onefiphori Domui,

Inor

sdm

nonexclufo capite familie, falutem nunct-

et? Potuitetiam Apoftolus in illa faluta-

ttrp

ia

Tf

tione propterea domum Onefiphori no-

ininafle, quod forte Onefiphorus adhuc

Qm

UV

Romz foret Cap. i. v.17. Certe vulgaris eft

traditio, quod Onefiphorus in Epifcopatu

il

"

H

Ephefino Timotheo fücceflerit. . Quee

traditio, fi verà eft, nece(Te eft adhucin vi-

quaj

visfuiffe Onefiphorum , cum Paulus ad

maa;

"l'imotheum fcriberet, ut contra Feuar-

Til

l

dentium monuit Chamier, 7om. 1H. Pan-

I

iil l

flvat. Catbol lib. 24. c. 20. $. 4. d féqro. pre-

Hem

t:r quem conferri poterit Rivetus /7 &po-

Selmj

Joger. pro vera pace. ecclef. "Tom. 111. Op.

pag . 1005-

Adducuntquoque Pfeudevan-

$Q

de

diis,

gelici pag. 3y4.locum ex z. Macc. XIIL 43.

facrificio pro'defunctis, quod Tudas Mac-

àtiot

ri-

Try,

cabzus obtuliffe perhibetur. Verumfc

ï

cum hocapocryphum eft, & narratio illa

lr

difn

alienisgloflemaubus corrupta haud imme

rito judicatur, ut plura alia taceamus, que

la

contra illum locum moneri poffunt, de

plar

quo plura videri poterunt apud Rainol-

Dpif

dum n Cenfara Apocrypborum Tom. 1L

Vsj

u1

quef[l57. & [ég Chemnidum part.3.Exat.

Concil. Trident. p. $. Franzium 4e Imter-

f).t'ï(

vretat. Script. Oracul. w7. Dorfcheum de

Ü

denique

Ehos

le/t pag. 32 /?q. — Adjungunt:

Pfeud-

'&3) zxg(ä&ä« :

hue, t

Pfeudevangelici locum de baptifmo pro

Doni

mortuis ;. Cor. XV, z5.

Verum locus ille

Yf

sdmodum obfcurus eft, ideoque variis in-

a lt

terpretationibusobnoxius. Longam va-

hr

rirum fententiarum & autorum, qui lo-

B adit

cum hunc tractarunc, feriem collegit Gei-

1lgariseü

erus n differtat. deprecib.pro defundl. c. ;.

thef. i. (6. preeter quem videri poflunt

"

À

j

Harduinus, Societat. Jefu Presbyter z

ï

tucin

quefHone triplici de baptifino. quarüm pri-

ylis:

ma agit de baptifmo pro mortuis , Spanhe-

u

mius 77 diatrib. deveter um propiter nortuos

j n

baptifino, Sebaftianus Schmidius ;2 affer-

2at. peculiavi de D

[' pïæ

aptifmo fuper snovttis,

Henricus Mullerus ze exercztat. pecul. qua

$11

j

J

Sebaff. Schmidà fententiam vefutat , adver-

fus quem fententiam fuam vindicatSchmi-

udert

j*

dius z» fafcic. differtat. füb initium difpu-

th

"

tationis de fzbbatbo deuteroproto , Saub. in

Triga Philofogematum facrorum, quorum

m

"o

tertium de hoc locoagit, Joh.'Tob Major /z

:

differtatione de oratione pro. defundlis con-

ydnt

105 l

1

traGrotium, a tbef: oy usque ad thef'aooSte-

phanusle Moynenor. ad varia facra p. si7.

[Tunï: dc

Epifcopius refpon/-ad 2uzfl. 55. Colomefi-

]u

i

us obfervat.facrar. f. 37 Bochartus in epy'?.

ad T apinump,wzé. Johannes Marckius g

TU

j juf

exercitationtbus swvenilibus , quarum .

Q 26. de baptifmo pro mortuis agunt,ut

heit

t Vva-

"

alios taceamus. Nulla vero inter to

qeti

pio

1'!0-

-ä»ä )220 ( $63-

riorum autorum fententias, quas enume-

Rel

rarenimis longum foret, magis a verbis&

gu:

Ícopo Apoftoli aliena eft, quam que Apo-

tte

ftoli mentem adorationes pro defunctisin

fiet

purgatoriotorquet. Baptizari enimnon

füer

1dem eftacorare, & quid animarum libe-

qui

rarioex purgatorio ad mortuorum refur-

Tf

rectionem fpectat, in qua probanda ibi À-

foni

poftolus occupatur ? Ecquamvis hanc ex-

fih

plicationem Pfeudevangelici cum Pontifi-

p

x

ciis ex Ephremi teftamento probare co-

tleó

nentur,teftamentum tamen illud Ephre-

Que

mi fine teftibus conditum & dubic fidei

Wif

videtur. Certe cum Ephremi confeffio-

dm

ne conciliari non poteft. Conferatur

dend

Dorfcheus zn Scrup. Relzgion.pag-145..

ülpe

XL. Nullum ergo precurm pro mortuis

Df

vel maridatum vel exemplum ex Scriptura

to p

Pfeudevangelici producere potuerunt, in

fjl

qua probatione etiam Pontificiis res 1nfe-

CC

liciter fucceffit.

Unde Cafaubonus z» E-

r

pill. zw.ad Cardinalem Perronium pag. o2t.

Cs f

inter caufas , cur Ecclefia Anglicana ritum

QUi

orandi pro defunctis, etfi olim inter Chri-

u

ftianos receptum, hodie fibi non retinen-

Quo

dum putet, hanc primo loco ponit, quia

Thor

fine ullo precepto fupremi in ecclefia fua

þürg

leoislatoris hunc morem introductum fu-

Wfüe

iffe perfuafiffimum fibi habeat , nec hacte-

r

uerit.

nus contrarium demonü'rari pot

Rel-

J |

*&3)3 )a2z( 8053*

u

Relíquz rationes, ob quas Rex Angliä

12 N

ejusque fübditi hunc ricum, nulla necetf-

A

tatein ecclefia introductum, ufurpare de-

as

fierint, eodem Cafaubono referente hz

m

fuerunt, quod licet hzc confüetudo anti-

m

quiffimos autorcs habuerit,a principio ta-

n tdir

men & temporibus apoftolicis, unde o-

hii

mnis ecclefie antiquitas repeti debet, fic

yncet

factum effe, nemo adhunc diem probare

Ponti«

potuetit, & preces, quz olim fiebant, & fi-

bure

ne & modo multum diverfz fuerint ab iis,

É hre-'

*

que& hodie fiunt & docentur , quoditem,

.

E

)I

vf

'ubi femel preces pro defunctis in ecclefia

pfeflt

admifte fuerint in ecclefiz ritus, mox pu-

f

dendorum errorum, & plusquam anilium

/

fuperftitionum caterva ingens velut agmi-

mortuis

ne factoin ecclefiam irruperit. ' Enimve-

cnpt

ro Pfeudevangelici ex Apoftolico feculo

rüfii

f

nullum probatum hujusritus teftem ad-

( 1

ducerepotuerunt. Nam Dionyfii Areo-

usl

pagiue fcripta & conftitutiones apoftoli.

"r

cas falfis autoribus fupponi clarius eft,

o

quam ut prolixe nunc probari opus fit.

Qu autem in fecundo & fequentibus ali-

f I)

el

quot feculis ufiratz fuerunt preces pro

yt, U

mortuis, ad animarum liberationem ex

j !

l

purgatorio minime fpectarunt, fed alios

&umf

ufus& fines habuerunt, de quibus Che-

"i

mnizius Exam.Concil. Trident. part. 3.pag.

l

Jotu

j;tz Dorfcheus de mz[zz cap. XL Forbefius

)

17-

-t93) yz;gz-(&?(ä)?w» :

z'A"/i rud.lib.ug.cap.o. Mornzus de Euchari-

14f

Jlia lib.3. cap. e.. Quenftedius de orat. &

itt

UI

oblat.pro defunciis, &alii videri poterunt.

Sane Pfeudevangelici noftri ex probaus

but,

(ni

priorum feculorum Scriptoribus nullum

n

adduxerunt, qui pro animabus ex purga-

torio liberandis oraverit, vel orandum do-

byh

qtii

cuerit. Julianus enim 'Toletanus, cujus

ii2 i ia

verbaag. 35?. adducuntur , labente fepti-

mtz',j

mo feculo vixit,ut ipfi Pfeudevangelici ali-

d

bi, nempe 54g.377.agnofcunt, etfi hocloco

um

eum longeanduquiorem effelectoribus fu-

li ll:ï

101

isperfuadere velint. . Nam cum Juliano

[Irte:

Auguftinum connectentes, his verbis u-

tuntur: ínDen fofgenben aeiteri baben Au-

j

115 0b

guftinus &c. quafi fulianus 'T'oletanus Au-

guftini evumantecefferit. Neque etiam

(m)n

Qu

Augulftini verbaillaomniafunt, quzalle-

gant.

Unde in turbido piífcaturi dicunt,

ter]

verba ifta effeAuguftini J/b.ze.de C.D.c.9.&

Jrfrm

ag

FloriDiaconi Zb.de A&ione Miff. Tom.s.Bi-

blroth. Patr.pag.29. Etprima quidem ver-

—

Ug

ba Auguftini funt, quaeetiam a Floro re-

pioq

901

petuntur, fed pofterioranon. Auguftin,

fed Florifunt, quz leguntur non quidem

Guf

À

& 2». que per errorem typograph: indi-

catur, fed pag. 7». etlicbe finb aud) voegen vie

Inun

(e$ Gyuten gum £off ber Stufertoebften veroto»

I

Quali

net/ abet tvegen einiger bófen CfBercfe/ baimit

0/ fommen fie

gOdl«

fie beflecfet u—nbïge&orben' fín

not

-03) 223 (863-

Fitht

tt00) ítt bíe SteinigungssSlamimer / unb teto

n

ben entiveber. bi

P an ben &ag be8. Gevicbtg

iO[C[UHFr

Dutcd) lange

"Prüfung*on bem Unflatb gefdte

bert/ ober

$um toenigften erff Durch afáubiger

pmbans

Syreunpe

s lt

Oebet/ Guttbaten/ Saffen / fBeinen

x u

unb Cpffern erlebiget/feu ut ipfa Flori ver-

um

atabent: 7 vero nonmullt propter bona

t5, Q

j

1

quidem opera ad elelorum fortem prordis

!

M

xeH

l

!:

nati,fed propter suafa alioua, guibus polluti

ngelicia

j

£ corpore exierunt, pofH auortem fevere ca-

ihoclt

igandz, excipiuutur flammis iguis purga-

»ribug l

toritgS" vel usque ad diem judici longa exa-

l

E

9RHATIOVE & vittortim forde mundantur , vel

u

verDst

Certe prics auncorum fidelium precibus, ede-

u A

emofynis, jegumzis, fletibus, e bof!He faluta--

ris oblationibus,

ä

0U h

bfobutipamis . ipfrad De-,

g i

atorum. perveniunt requiem.. Decetero

que Au

guftini de purgatorio fententia

u

du

fuerit, prexer alios prolixe exponit B. Dn.

Urfinus in tra£atu. füperius laudato votg

MTR

euffanb bet Gildubigen Csecfen na

fj

d bermS'obDe

D48-49 [^g. In Ípecie quid

de precibus

pro defunctis ftatueric,

fh

n/

disquivit pag. o4.

T

J?q- que& hicrepetere vi

tande prolixitatis

&u g Tnl

caufa fuperfedemus.

j (lhl

u

hl jHUl

XLLESextum fulcrum,quo purgatoria fuä

muniunt Fanatici,varias rationescompre-

m

j t

hendit, quarum alique fatis funt ridicule,

MM

qualis eft illa, quze legitur ?. 275. quod vul-

du

iefeg.

yl]lv 'l

go dici foleat de i-.mpii-s hominibus : b

W

poet

| Xep 224 883-

2

ober jeneg SBofe woerbeibnen

auf Der Geeïe

iT

| dioa

verbrennen. — Quis enim fanz mentis ex

on

hocproverbio follem fumiganti purgato-

ciifi

riopararipoffecredat? Ratioa morienti-

efüT

um angore defumta , quz pag. uj. adduci-

tur, itidem admodum infirmaeft. — Qua-

di

Quit

Jis enim eft confequentia : nonnulli homi-

nes cum graviffimis doloribus & confci-

-

Tatui

us

Tfet

entie angoribus moriuntur. Ergo ani-

mas poft mortem purgatorius quidam

dum

ignis manet? Ratio ab attributis divinis

TUpa

Cum

deprompta pag. 0. ejusmodi purgatoria

nonextorquet, cum neque juftitia DEI,

decci

—

Dond.

neque ejus mifericordia violetur, fi talia

purgatorianegentur. Ratioa Chrifti fa-

dioe:

tisfactione defumpta pag. zz;.tantum abeft,

"

n

ut purgatoria illa fuffulciat, ut ea potius

Tem |

plane deftruat.

n

Itide

*

XLIE P

oti

lic ]

iffimam rationem, quam paf-

fim in fcripto fuo urgent, in eo quzrunt

ff

fad

Pfeudevangelici, quod fine fanctificatione

Deum nemo videre poffit, pag. :04. & DE-

f&v

UScum homine plene nondum purgato

Cf

àdm

l

uniri nequeat. pag.224. ideoque neceflefit,

homines nondum plene purgatos polt

ln Pu

Fa

mortem purgari, quod fieri docent Dutd)

eíne [ángete unb ecfcovectlicbere Gobtung ibter

t ]

angenommenen 3Sofbeit pag. 104 in Dem £2ren

u

be8 G'fenbe8 butdb bíe 99tacbt be8 Geucre 2074.

funt, |

Qua Purgatione illos imprimis opus habe-

lts

/

H

-&53) izg( $e3-

N Qiifi

tecenfent,qui per interventum mortis iri-

jenti d

choatam . fanctificationem confummare

purgt

"nonpoffünt. Simili argumento Pontifi-

morett

€iifuo purgatorio füccurrunt. Salmeron

il addu(;.'

enim dfputat. 5.2d1, Cor.

Ij. D. 224. Q 225.

-

dicit, hoc effe Dei decretu

m ,ut cceleftem

ul hon

civitatem non ingrediatu

r aliquid inqui-

&ceon

natur, aut abominationem faciens, aut

n

"

mendacium, quoniam illa eft aurum mun-

| qwdzm

dum, ideoque opus eft , utfine macula &

s dir

rugafint illi, qui in eam ingreffuri funt.

Cum itaque homines

urgiti

quidam venialibus

ia DE['

peccatis obftricli ,

& poenis temporalibus

nonduminu

ET

vita expiatis obnoxii ex vita

ht

difcedant ,

eorumque animas nec in ge-

hennam detrudi z

umabeïh

quum fit, necad fruitio-

nem gl

orie& coeleftis admitti

; purgatorium

a potflb'

inde inferri exiftimat.

Que autem ad

hoc Pontificiorum argu

uam?lf'

derunt Noftrates & R

mentum refpon-

quit

eformati, etiam

Pfeudevangelicis refponderi poffun

t Ut

ihcitt

711

. breviter nosexpediamus,

animas fine fan-

ificatione ad beatam Dei vifionem non.

h

Jt

g

i

Ei

admiffum irilargimur,fed fanctificationem

"]

]

ytos

in purgatorio confummari,figmentum eft

enti

Fanaticorum.. Qui enim in verafide ex

"1

vita hac difcedu

"

il

nt, per fanguinem Filii

"

l

.. DEIsbomni peccati

culpa & pcena mundi

W

"

funt,

rucföf?

nec earum animabus a corpore fepa-

ratisfomite peccatiin ipfa morte purgato;

i

ulla

)'J?

,

,

*&b3) 226 (-892

ulla amplius macula adhzret , unde nihil

4m :

obftat, quo minus in Domino morientes

tüm

&zrdoriad Dei confpectum veniant.

Dul

-XLIIL Nec alia ratio eft illorum, qui

conf

paulo ante mortem veram poenitentiam

Denr

agunt. Namillisquoque perfecta Chri-

fils

füpro omnium peccatorum culpa & poe-

Xle

na fatisfactio applicatur , nec propria ope-

Bitor

ya &fauisfactiones propric ab illisad impe-

lorte

trandam falutem requicuntur, ut conver-

-

filatronis exemplum docet. . Unde fan-

dü; (

€üffimus ecclefie Carthaginenfis Epifco-

Q

pus & Martyr Cyprianus , z2 tradatu ad

Demetrianum , ficut poft hanc vitám nul-

iJ/

lum poenitentig & fatisfactionis locum re-

linquit: itainhac vita nullam pcenitenti-

C

am,modo verafit, feram eífe judicat.

Pa-

d

tereaitad indulgentiam Dei aditum & fa-

Ilj

cilem quzrentibusacceffum. ^ 7z,inquit

anter alia, fAb zpfo Jicet exitio & vite tempo-

Optixf

vali occafupro delili voges, &* Deum , qui

m thöj

unus & vertus eff confofFonee* fide agnitio-

Contin

nis ejus implores,venia confitenti datur ,G

Quisa

eredenti indulsentia falutaris de divinapie-

Déces

tate conceditur , & ad. immortalitatem fub

lm "u

ipfa worte tranfiüus. Ecce fanctiffimus

-

tUr, 4

Przful etiam iis, qui fub vitee exitum poe-

ln

nitentiam veram agunt, plenam peccato-

Titge

rum veniam & ad immortalitatem fübipfa

-

morte tranfitum pollicetur, & hanc gráti-

am

? u

ndeni

"ääjzæ(ää-)ä«

am a Chrifto impertiri dici

morsti

t, cujus meri-

Wat.

tum elegantiffimis ibid

em verbis delinear.

ExU6zA« funt , fi cum

lOfUmx ('lm

hoc Cypriani auro

conferantur,

. putida Fanaticorum com-

"Ojtentt

feth

menta de pr

avis aftectibus & con

cupiícen.-

tiisanimz feparatz

p

picisinftar tenaciffime

adherentibus , nec

nifi per fornaces

ur-g

myrii

gatorias eliquandis

L

fitdiny

Quod myfterium

utoote

fortea Virgil

do; canit:

lo didic&ru

nt,qui Z£. Z /xe;-

Un

ii

fs El

Quin ü*fzprema cz—zm—lzmzine vifg v

iradui

guit,

ett-

vityni

ka tamen tmgne

malum smiferis,mec fzin-'

ditus omnes

slncum't

t

pæmteu&

Cöiþorkæ excedi

ntpeffes, o

Cejje e,

.

enitusque Ht

qict ?

m

Mulnz diiu C0

Cre,

D

DITL$. .

- 70dis .z'nolq/ï*ef—g

f it

aj

öptirilc autem Hü

lfema

nnus Ze þzlrgatof;'

uttf

. 2. t!ycy.' i. Pontificüs

urgentibus, quod

contingat fepiffime ,

dg Jg!l:fr!'

ut peccator ali-

j

quis ad extremum usqu

e vitz halitum in

peccatisperfeveret , &t

ii

um demum, cum

jl

jam vitz finis inftat, ad

Deum converta-

"

;ï

tur, atque ita hic

findi

pro peccatis fatisfacere

non poffit,ideo

quejuftitiadivina non

x

per-

m

'

mittat, ejusanimam ftatim fine

purgatorii

l

Ij

l

Ó

poena in coelum avolare, re

aj

fpondet, obje-

tisfïen', fiverba Patrisfamilias

u

v

fiioui huis fà

L d

2

-

ET

4863 ) 228 (! ge:-

arabolici regerantur : an ocu/us tutis ma-

&ge

Íns eft, quod egn bonus fum ?. Mattb. XX.y.

Q

Qdtí

XLIV. Audiant vero Pfeudevangelici

velSufonem fuum fiveSuffium, ben t

iM

te8 er(eudteten 9tann (fic enim illis audit p.

te pf

fibet

145 qui juxta verba ab ipfis p /4. & i. alle-

sata Jefu

m ita loquentetn introduait :

CAEOL

meíne (frenee

Getecbtiaeeit [5f£ in oet

pécc

eangen Piatur

Ecin Llbeluno Oánoe , fie

Vent

fev qtof oocr Eleirt, ungefiraffe bingeber,

elt

YOenn nun círt qroffec Cünoer ift, oct

d

ann

t

cb wielleicbt nicbr ale taufenomal mit

n

Tiem

(cbweren Coo-C3lurben beflecft, er abet

templ

verm Cobe übercilet,unb obne Onugtbu:

frc

ung au

s oiefet. YOelt (cbeibeno in ocn

d

brennen

ben doferr oes fcbarffen Segefeie

Vem

eteoie allbier nocb nicbt besablte €

teaf-

Cogle

fcaufeq

enaüefte besablenmüf£e : £cicbet

diq

wetin voliroeenolicb cine folcbe

age nit,

fecc

arme Cecleoie Duffe (o vicler Djabtebe

Tüotti

3ablen ? vwoenn voito fte cinc fo lange Stra

Q

e abbüffen ? xvenn xvíro oie fo lange Dei

t083

cin £noe ebimen? voer fiebet: nicbt, voie

um

lange fie i oer Ctrafe xoiro verbleiben

X

müffen? 2ibet ficbe, alles, vae fie 3u lei

Tiüg

o« bat, 9ae Fan. Eüralicb mit meirem

h qu

unfcbuloiderr f-eioen. besablet xoetoer.

AK

lino gevoiplicb Ean fíe oen Gicban meínes

datp

f-eioene ibt alfo 3ueianen , oaf, xocim fte

t íim

DT

[cþo,nxtauümb uno aber taufeno 7fab

M

eae

468) 229 (163-

Til

Segefeuet folte qepeiniget voerben, fíe i.

Ib. XXJ)'.

geriniaer Seit oíc cbulo uno Gxtrafe su-

ia

w )

aleicb auflofe, besable, unio obne Seac-

cuer recbtsum y5immelaebe, — Actendi-

s

te Pfeudevangelici, Sufo vefter , ber 9t«

ii

fe$ etfeuc)tete )'Otann/non dubitat;quin pec-

trol

cator, qui plusquam millies mortalibus

'»,i n

péccatis fe contaminavit, & morte prz-

ifmb(,fu

ventus in hac vita ipfe fatisfacere non pot-

i

eft, & poft mortem vix per aliquot millia

h i'ï/ w

annorum purgari poffet, per applicatio-

u

nem infinice fatisfactionis Chrifti. brevi

NT

tempore ab omni peccati culpa & poena ita

B

mundari queat, ut fine purgatorio recta ad

hll u

ccelum ex terra commigrare poffit.

Si

^

v

i

vera eft hec Sufonis affertio, quam ipfi

:

i

f

h

coelefti Sapientiz acceptam refert , falfum

li

eft, quod vos afferitis, nempe hujusmodi

ittc j

peccatoris animg pravitatem etiam poft

j.ab[tbf—,

mortem picis inftar tegaciffime adherere,

j 8953

eamque, nifi prius per 1gnes a vobis para-

ln

;

tos abilla pravitate ex

purgetur , adbeato-

lï!übt!wä !

rum fedesintromitti non poffe.

m

XL'V. Interrationes, quibus purgato-

5[63""

rium fuum fuffulciunt Pfeudevangelici, il-

i

la quoqueoccurrit, quod Satanas per ne-

gationem purgatorii impietati fores pan-

i

| melll(

dat p. 2. Undeetiam p.145. dicunt: e8 tode

) wam 'ï.l

te eine erfdrecf(icbe 9tnfecfung. su alferbanb

Saftermunb UngeredbtigEeiten / roenn man bie

ja

h

5

(

3

&Sren-

æïï 230 ( $63-

)

Sstenbeit ungeftvafft su bfeiben f anmaffea

ifis

fónte/ inbem man fíb nur eimen ag vorbem

ferit

S'obe befebrte, — Eodem tibicine ad fulci-

(ocen

endum Pontificiorum purgatorium uti-

tur Silmeron in loco füperius allegato,

qum

Te&

dum füblato purgatorio multa pietatis &

it$, aj

virtutim exercitia fubtrahi exiftimat, ho-

Päi j

minesquetcepidos effici ad vitanda peccata

Qu

venialia, fi non credatur , effe locum , ubi

füsad

poft mortem expientur , fi autem peccata

demun

venialianon diligenter evitentur , fervo-

Pfeud

rem caritatisamitti, & fenfim ipfam grati-

jf

am, ideoque Deum non voluiffe, uc fine

aL

Salmeroni

ferff

purgatori fide hic agamus.

ul Y

fuccinit Bellarminus //). 7. cap.». dum ne-

fri

gationem purgatorii pernitiofam effe do-

ffime

cet, cum homines focordes faciat in ca-

tdülte

'vendis peccatis & bonis operibus facien-

i pm

dis, & quisquisomnia peccata in illis, qui

—

in fide moriuntur, per mortem aboleri

quoq [

Crtürt

'credit, facile apud fedicere poffit : cur

gu&ml |

fraudo cor meum deliciis & voluptatibus,

Bw

Unde

quandoquidem in morte five pauca five

multa peccata habuero,omnia delebuntur.

if g

md)bll

Verum pietas mendacio none

[o)

get. Sido-

ftgf

étrina purgatorii ad homines in officio

tf

t

continendos tam utilis eft, cur Scriptura

m

u

inter poenas impiis dictatas purgatorii nus-

éQta

quam meminit? Necpurgatorium metu-

V en

rnalis

eïï,Jquilä metu extremi ju(licäi & infe

æterm

i

*38) 231 (æ!«

Qtitft

ignisa peccatis non abftinet. — Certe'ex-

g

: d

perientia teftacur, in papatu purgatorium

docente maximam graffari impietatem,

rium u-

quam per ipfam purgatorii doctrinam fo«

s aneg.aw)

veri & alt obfervat Gerhardus LZ. de mor-

ieul

hm

16 $. 286 & Jacobus. Laurentius zz fabo/a

Papiffica imfernali tripartita c.w. pag. 4$4.

p

od

Quz autem Noftrates & Reformati Papi-

us ad hanc purgatorii rationem refpon-

(f pewn

derunt, es fibi quoque dicla accipiant

r hm

Pfeéudevangelici, qui dum docent , etiam

lm f

poft mortem im purgatoriis paenitentie&

b uri

um

remiffioni locum dari,& ipfos quoque in-

ferni ignes aliquando extingvendos effe,

l dum ]i

pdi

fecuritatiomniacimpietati fores quam la-

uffimeaperiunt. Sanejam Auguftinizvo

ao -

adulteri &adulterz & publice meretrices

Dus f

in profeffione turpiffima perfeverabunt ,

iil t

,

quod peccatores baptizatos ex gehenna

n d

exituros fibi perfvaderent, ut patet ex Au-

guftini ep//7ola ad ofo quefiones. Dukcitii.

)[up[ä[lü

Unde B. Dn. Urfinus recle animadvertit,

0C j

baf gleíc) mit. bem

2IBabn vom. Segefeuer

jooutt

e

nacb biefer C*Gelt bíe

Coicberbeit iínbee Unbufie

'el

M

fertig£eit ertvacbfen/

unb fofder CrGabn nidit

j5

*on C^oünben abba

[tc/ fonbetm Das Gíeifd)

barsu anteíbe.

sir

Negatio autem purgatorit

ydtoi

(f

nequaquam licenti frena laxat.

Cuili-

um

et enim cogitandum eft: cum impios

dl

eterniigüesmaneant, nunquám extin-

f

B o4

. gven-:

-498) 232 ('8(53«

gvendi, &in hactantum vita, que fluxa &

j

caduca eft, poenitenuz . & remiflioni pec-

Ó

1

catorum locus pateat, omni die ita vivere

f

d

fatagam,ut de gratia Dei certus efle poffim,

of

nemortis hora mezternz morti tradat.

Ia

XLVI. Sextum denique fulcrüm,quod

Bu

LE

fuis purgatoriis Fanatici fubfternunt, eft

autoritas Lurheri, quem per aliquot annos

(n

purgatorium docuiffe probant ex Arnoldi

T

jarte z. oe8. Seben ber Gilaubigen pag. z.

-

p

quod etiam repetunt pag.3». c?* f2g.

rol

bent & hoc commune cum quibusdam

far]

Pontificiis, qui purgatorium a Luthero af-

f

fertum nobisobjiciunt. Quin &ipfi Lu-

(rar

thero hoc fuita Papiftis objectum , quibus

Eu

alicubirefpondet, quale purgatorium 1n-

Qu

tellexerit, & adhucafferat. Nobis jam fuf-

&cd

ficit, quod ipfi Pfeudevangelici fatentur

f

pag. 44. Lutherumin poftremisannis pur-

n

gatorium conftanter negaffe. Quamvis

Qnj

autem p4g. 47. addant , baf. Lutherus fid)

fni

M

ettoag übeteilet/ unb bie vedjte 9Ytittel/C5traffe

i

nidt gettoffen/ & fimilem judicii precipita-

ä

H

tionem etiam Lutheri difcipulis & a eclis

exprobrent tvefde fid gfeicfam gant in feine

Y

Syorm eíngebrüc£et/ unbbag/ toa8 er vot redbt

f

Dber untecbt etfannt/ tieffer su. evforfcben fid)

P

ein Gerifjen germacpt/ ober fid) bod) $um tec-

tibu

ntoffen gefcbeuct/ e8 ibten Geinben merdfen qu

tis

(offen / Daf fie oon ibreg Anteceffori

s oDet

Tün

A(äüll

I

$58 )233 (863-- ,

vf

Sübreré £eyre im. geringfften abgíengen/ utb

Qu

etroag beffevg erFenneten/ bamít fie Dag aa fidy

vt

felbft febr- nótbige unb beilfame Reformati-

fl

ons Q'Ber£ babutd) nid)t. teieber verbádotia

Vi

maden/ uüb fíd) aug bem einmal erfangten

qunga

CBortbeil beraus begeben modbten/ z/i4. ipfi

munt, d

tamen in hoc judicio admodum przcipi-

1

!

Qu

tanter agunt, cum Lutherus & Lutherani

x Amt

Theologi graviffimas caufas habeant pur-

n

gatorium negaudi , que apud 'Theologos

i

noftros videri poffunt, inter quos Baltha-

uibui

far Meisnerus rzradfatu de purgatorio f

utheft

64. & y. obfervat, quod purgatorium con-

li

.

&i

traria rationeinLutheri &A(feclarum e

jus

tn,th

i

animis denatum fuerit, ac in ecclefia na-

r

totiu

tum fuerat. Sicut enim purgatorium in

13

f

ecclefia primitiva incognitum fuit , poftea

j f

i

fequiori evo dubitanter propofitum , ac

tandem inter arcticulos fidei relatum : ita

f

pä

Vi

(

contra Lutherus in papatu educatus pri-

r

l Ti

tnistemporibus purgatorium pro articulo

M

fidet habuit, deinde de eo dubitavit, tan-

dem«vero merum figmentum effe agnovit.

Säka (

XLVII. Decetero Pontificii purgato-

J

rium füum etiam ex communione eccle-

a [

fic probant. Unde non mirum , etiam

quu

T

Pfeudevangelicos duobus poftremis capi-

TU

tibus de cominunione ecclefie trium phan-

t

tis &militantis agere, ubi inter alia affe-

l

runt, quod anime electorum occulto &

[ir*

(. l

in-

P 5

$

n

-98) 234 (5

u

invifibili quodam modo in fan&os inftu-

ant, fvavemque inclinationem & fanctum

ed

amorem rerum coeleftium illis imprimant

Ti

pag-3$6.imo & cum ipfis fine detrimento

zterne beatitudinis in terra quandoque

converfentur & illis appereant, n Bettadbt

foícbebeilige Coeelen ficb bodb ecfreuen/fo tvobl

alg Die Cngel/ tvenn fie ibren SXttgenoffen

bierunten. Dienen /. getoiffe Soadridt m

Gsoaff/ ober fonft auf eitie magifd)e unb ete

boraene QIBeife aeben / Gebeimnifje entbecfett

puürffen/ su G3Otfe Cbre unb. O3eforberung

|

G1

feineg Seidba pag.8$.. Addunt pag. 357. ja

einige toeife £eute baben e8 fur gar nid)té unge

teimte8 gebalten/ baf bie ooflfonmener beift»

gen Coeefen aud) &ugel roerben / unb folglid)

aud) bienfibarcGeifter ausgefanbt gum-oienft

Ti

H

um ber S(uBerteh[ten tvillen ; ?* pag. 20;. fot?

Hf

cbes aflea Láffet (chtieffen / a& aud) bie Coefi»

Faj

gen/ toeldhe in eimnem bóbern Girab Der. GXbttlio

$FT

cen SoertticbEeit (teben/ toobl benen Gd

TWhatio

D] D]

dernu Soütffe fommen / unb im QOebet unb

$t

anbern 2ingefegenbeiten au& SPtitleiben bet

$4

ftcben mbgen/ ucalia ejusmodi Qogrzad dxs-

IL4ft

eycretaceamus... Sed horum difcuffione,

Mag

ne difputationis limites transgrediamur,

m

[2

fuperfedemus, & Pfeudevangelicis pur-

al

gationem mentisa craífis, quos hactenus

*ihyy

foverunt, erroribus apprecamur , ne adje-

th;a ä

tori-

li

&;s fais ftipulis Ponuficiorum purga

um,

*

-62 )zg(sæ«

h

um, pro quo Clerus Romanus lucri bono

m

odoreimpulfus tanquam pro aris & focis

Y

Ti

militat, cum magno ecclefiz Evangelicee

qot)

Ícandalo nutriant, & facuis fuis igni-

Yi

busa veritacis via fimplices

abducantc !

N

(otil

i

H

j

æssææssææaeææasæ—æssææs |

ia

EOGEROÉCITATF'O

ul

N

Ti

!

HISTORICO-THEOLOGICA

*

DE

u1

:

A

tht

GVILIELMO POS TELLQ

ARGUMENT A.

ii

j

L—3

——

p q ita,Patria,.Tebzpm mt:füïtatis. $. II. Paventes.

L—

Tenuis fortuna. Ingenium.

$. HII. Studia dcademica,

MÓ

£2

—

E—— 5

—

—

$- IV, Bignitates 65 officia. Applaufus. Salarium profeffa-

d

mis. $. F.Peregrinationes. Tyracinium ordinis gefuitici.

Ti

——

Familiaritas cum. jobanna . Feneta nonnullis f'afpetta.

[— -

—

|

l

n

$. L. Incarceratio. $.VIIL. Semis in jusenem transfar-

p

z

matio. . S. VIIL Su[penfío a leclionibus pub[z'cis. Relegatio

E—3

inmonaflerium. — $. IX. Sinsularia quedam. | g. X. Movs.

Mu

—

—

$..X I. SCRIPTA deorbis coucordia.

$. XIL Yloav9svocím

i b

!

$. XIIL €ofmograpbice difcipline compendium. de uniber-

4 ii

fi/ate«Signomm celeft. configuratio, De Republ. TurcicaDe

Magiflratu. Atbenienfium,

$. XIF. Clsesm abfcondito-

vf

:Hiäülüfv

vum.De Natieitate Mediatoris ultima, 7zdicizzm de nof4

fiela. $.X V. Alphabetum 12. lingisarum. Grammatica

$p

zdrabica Liber de originibus. $. XVI. Alius liber de origi-

vibus.De Hetrurie ariginibus.De Phenicum literis.De can-

g

u

delabro typico.De 9inculo mundi. Compendium de wonar-

[

Ü

£bia. Chorograpbia Hrra Santie. Tabule. Liber de caufs

j

Qmatura

u)

483 )236 ( 899

batuve utriusque..— $. XVIL Legrs Mabumeti Ef Egauge-

liflavum concordia. De vationibus Spivius S.Euclides ehri-

jii.imws. De admirabilibus icloriis. feminarum in no£o

mundo. De admirabilibus bifforiis. De Virgine Veneta.

$.XVIH. Manufcripta. $. XIX. .4lia quedam fcripta

Poffeli vecenfita ex Neandro. — $. XX. lia ex Frifü bibli-

etbeca, — $. XXI. lia ex Teifferio.. $. XXII. Scripta Po-

elli fludio ex aliis linguis translata. Prote&angeltum ja-

coli. - $, X Xill. Juflini Martyris eferffo 24riflotelicorum

pra

dogmatum.Platonis Axischus, — $. XXIV. Sepher Tezirab.

Zobar.Babir.Verfio arboris dieine difpofitionis. Verfra Al-

Pof

covani. $.XXV. ScriptaPoffello falfo tributa. Antiquitae

ditü

zes Hetru[ca.

$. XXVI. Liber de tribus impofloribus,

flell

$. XXFII, Libri Poflelli probibiti £ expurgati. $. XXIIX.

! füen

ERRORES. $.X XIX. Ejus atheifmus. Deifmus. $.XX X,

Naturalifmus.Libertinifmus. Syncretifmus. $. XXXI. En-

Ottur

| Tenti

ehufiafmus. $. XXX1I. Rationalifipus. — $. XX XIII.Ser-

Petianifmta.

$. XXXIV.Error de redemptione. fexus fe-

'» fuaö

minsiper Jobannam Venetam. $, XXXV. De inferiori-

Ynt

bus bominum partibus per. Jobannam redimendis. — $.

XXXFL De anima Chrifli.

$. XXXFH. De Chrifle

lli

genturo, fi bomines non pecca[[ent. $. XX XILX.De qua-

1den

'ffella

fuor Chff/ii nzAatititatibus.

$. XXXIX. De ucleuluydctt

:?

$. XL. De origine anime. De Paradifo

6, XLI De Sri-

tür.

$. XLII. De Trinitate "nundi, corporis &

p cali.

; htia

anim&, De Satana ex calo ejetlione fatla 1540. De altera

E$a. De maternitate mundi. Dereffitutione fua. -S.XLIII.

j lisc

$. XLiF. Errer de numero

lf

Errores a Gnofliets accepti.

acramentorum. $, XI V. De Chriffointaxicato. S.XLVIT,

Vr

De Verbo &f Sacramentis. De e$angelio naturaliter cordi-

Tüm

bus inftripto. — $. XLF'II. De Sacramento fub. quogis cibo

)üetl'

&j potu in [cienter fumto.De Flaminis baptifmo. De eucha-

rifle m]färio natura congruo.

$. XLVIII, De Maria

j um(

| Wlfz

peccati experte,

$. XLIX. De fatisfatlionibus proprie

$. L. Demiratulis, . LI. Demundo fexies mille annis du-

|. Dtoy

ratuyo,. S.LII. Dechiliafmo. $ .LIII. De omnium refitu-

lls

L,

tione, . S. LIF. Epilogus decaufis errorum Pofelli.

4508 ) 257 ( £63-

i Bap

lii

SESCM, L

um n

I.

i

;ine Van

Uilielmum Poftellum, cujus vi-

m [j

xFrgGibifä-

tam, fcripta & errores recenfe-

Arpude

reconftitui, Parifus & natum &

yn )

-

denatum fuiffe refert Autor

'ijqotebmw

sad novam editioniem tractatus

lr

'præfationi

Poftelliani, qui infcribitur: cavis abfcon-

i ol

, hii

ditorum. Ex denatum quidem Parifüis Po-

impafïariäw.

ftellum non diffitemur, fed quod ibi natus

; Ill

x

fuerit, falfum eft. Non fuit Poftellus, fz

i, 4

ub

ortum ejus fpectemus, Parifienfis , fed Ba-

YrIr -

rentonius , quod cognomentum a patria

ntf!*wff

fuadefumptum ipfe Poftellus nomini fuo

Df

in tractatu de orbis concordia & nonnullis

^

ii !

aliis tractatibus addidit, vel Barentanus, ut

P

[

1dem Poftellus in ejusjudicio de peregrina

PJWMH

ftella, quz 1572. fulgere coepit, cognomina-

f r

tur. Infcriptis nounullis Poftellus feDo-

ag

lerienfem cognominavit. Rationem hu-

41 in

jus cognorhinis indicat Morerius z did.

7 S-XLH |

hifloric.vol.a. p. 203. ubicertum quendam

] de W,"ï

i $l

il

terrz tractum, cujus poffeffio ad Poftello-

rum familiam fpectavit, Doleriam audivif-

y ah'm wg:.

fe tradit.

Generalius natale Poftelli fo-

Y

^ pl

lum defcribit Petrejus zz catalogo bereti-

|p

corump. i$i.cum eum natione Gallum ex

w

provincia Narbonenfi nominat.

Linda-

m

j "

gun-

nus autem in Dubitantzo,dialogo 2.Bur

dum

WL[,M :

$93) 238 ( $62-

dumeum vocat.

li

Sed uterque a Poftelli

patria aberrat, quam neque 1n. Gallia Nar-

(

TU

bonenf, necin Burgundia, fedin Nor-

1

mannia querendam plerique confentiunt,

Ian

Unde Raynaudus in tractatu Ze fobria ji"e-

juf

quemtatione mulierum per [acros bomimes.

alt

225. Ícribit, quod Poffellus gente Clmbro-

Inü

celtafive Normannus fuerit. Cum autetrt

Normannia ad Neuftriz partes olim relata

Iul

fec

fuerit, mirandum non eft, Poftelli patriam

l10

a Thuano //. 74. p. s;3.in Nf«*uih ia colloca-

fUl

ri, cum Poftellum Barentoni vico in Neu:

ftrialoco jgnobili natum aff:rit.

QOt

Spe&at

gqutern par ochia Barentonienfis , Cui patri-

a

u

am Poftellus debet, ad dxæceim Abrincen-

fem circalimites provinci» Cenomanen-

d

Wt

»

fis.

Etin hac Normanniz parte Poftel-

]

V

lum A. C. 1475. natum effe fufpicatur La

Croix du Maine apud Colomefium zn Gal-

Veri

Verum cumadmodum

]i orientalip. d.

inter fe difcrepent Scriptores, de etate

fer

Poftelli differentes, nec inter fe conveni-

g

ant, quot:zetatis annos habuerit, cum Á. C.

Vde

aha]

1581. mundo emigravit, nihil certi ide anino

ejus natali confütuere audemus.

adq

II. Ut in ignobili vico natus eft : ita pa-

Qür

rentes obícuros & tenuis fortunse habuit,

phi

—

unde pre inopia aliquandiu ludimagi-

TIjg

Ítrum psganum agere co:sctus eft , ut Sox-

lOgu

veola Sammarthanus in elogus virorum il-

N

iui'm-

-3?8 ) 239 (883-

hl

luftriumretulit./|.. Cum quo conferri po-

uN

terit Antonius T'eiffenius in elogiis viro-

n

rumeruditioneilluftrium, qui Poftellum

OU

in pago de Sahi propePonteftum fito inco-

arum liberos informaffe tradit parz. i. 9.

fift

4

'mm?.:'p;

3o6. Nihilominusper ingenii felicitatem

/altius emerfit, quam Florimundus Rz-

n

QUi

mundus de ortu, progreffu & ruina here-

fium fui feculi Zb. z. c. 1j p. 274.tantam fuif-

u

Íe deprzdicat, ut difcendi celeritate libros

patriam

non legere, fed devorare videretur, & tan-

colote

n Mb

tum uno die proficeret, quantum alii vix

Spect

toto menfe. UndePoftellum, fi parva li.

cet componere immagnis, Raynaudus 1. c.

1ip'atri'-

r

cum Mofe comparat, de quo PLzfo Jib.r.

de vita Mofirnarrat , quod magiftros fuos

Ya

: POM'

intra modicum tempus fuperaverit , & na-

MSS

tiva docilitate inftitutionem ferme ante-

r

verterit.

ii

-JII, Lutetiam Pari(ïorurri mifífus brevi

moli

perfectam, fi Remundo credimus, latinz,

dez

grece & Hebraice lingue- cognitionem

;Onvem'

adeptuseft.. AdditRaynaudusl. c. quod

m

aliarum quoque exoticarum linguarum,

deut

ad quas combibendas quafi factus videba-

tur, peritiffimus evaferit, & przeterea in

Bu

philofophia, mathefi, & univerfà literatura

, h&blliFl

magnos progreffus fecerit, nec res "T'heo-

ln

*

logicas pretermiferit , fed quaquaverfum

M.

genii

u

Per»ömn?s difciplinas prepetes in

pen.

milfi'

493)24o(869--

enüasexercuerit. La Croix du Maimein

p'. I.

bibliotheca fua memorat, quod jam A. C.

qndc

um

153. tanta. fuerit Poftellianz eruditionis

fama, ut Poete eam celebraverint , cujus

uf

dr;:

reifirmand gratia duo difticha adducit,

uorum unum ita fe habet :

f

A

don

7fi

Etjura & leges noflique Guilel

e Poþetäs,-

publ

fl

— Heiquevirosumus tres ji;pea*are potes..

Alterum:

f

ff

etam |

Legiflam fi quis, fi quis reperire Po

*

*

U

A

Plyilaþphumz

0720 € $.

ue cupit, 1e petat , ammr

$5

&XOtK

Styli tamen elegantiam in eo defidera

].

Sammarthanus,cum ait; quod melioris di-

TWattt

fciplinz fubíidio deftitutus ea nitidioris

türtj

eloquentige facultate caruerit, quz ura

Crd

maxime doctorum hominum fcriptis di-

Ttu

gnitatem atque fp

lendorem afferre poteft.

;em [

que Poftellus in prefatione,

t

Et ipfe quo:

.

quam pramy)

(it libris fuis deorbis concor-

dglabu

ITR

dia prolixeftyli fui humilitatem & exigue

um eloquentiz apparatum excufat, quam-

feri

vis Gefnerus n bib/iotbeca fita. fol. 293. P.

Q]

eum hac excufatione opus minime hab,u'-.

defi

ifIe cenfeat.

:

tlüja

- V. Interartes, quas Po

iielluä excoluif;

ddit

Medicina fuit, in quà perdifcenda talem

Quot

feexhibuit, ut dignus iudicatus fuerit, qui

—

(grt

Medicina Baccalaureus renunciaretur , ut

df

Tom.3-

,

ïefeft Verderius lz'n Profopographia

p.U3^.

EPT

Mu

D:7532.' Pofteaetiam Presbyter factus eft,

AC

unde libro fuo de nativitate Mediatoris ul-

du

tima nunc futura nomini fuo hunc titu-

T

lum apponit : 2poffo/;ca pr

ofeffone Sacer-

jl -

[

dos.

: Rexautem Galliz Francifcus I. do-

t

Ccorum virorum amantiffimus, cum ex

Til !

publica fama ejus eruditionem cognovif-

.

M

i

fet, honorificeeum habuit, & publicisPro-

fefloribus , quos magriis ftipendiis unde-

M

cunque acciverat , annumerari voluit.

T

Rayn.p. z:. Regius itaque linguarum

M

exoticarum Profeffor factus eft. 'T'eiffz2/;s.

Mi

$:506. Neclinguarum tantum, fed Mathe-.

jorid

matum quoque Profeffor audiit, ut tefta-

TE

tur titulus, quem libris füis de orbis con-

uU

cordia prz-fixit, quippe in quo fe mathe-

ub

matum in Academia Lutetiana profeffo-

t pote

rem regiumappellat. — Nonnunquam et-

efatiüuh

jam philofophie profeffionem reliquis

| 'conw[-

duabus in ejus titulo adjectam deprehen-

u

dimus. Que de applaufu auditorum re-

ferri folenc, fidem ferme fuperant.

U

Ray-

i.

naudus zrpree/oguto fuo ad tracfatum

[ium

de fobria alteriu Jexus frequentatio

ne per

n

Jacros & religiofos bomines fcribit ,

quod

auditus fuerit veluc

quidam Pythias, &

:exc(ll"iï

1daüm

quot verba oredepromfit, tot velut ex

cortina oracula fundere vifus fuerit. Nec

'ugfit,qü

diffimile füit de Poftello Maldonati judici-

p -

um. Dixiíle enim fercur, mirari fe, talem

H

)

*$83)242( S(ä"

|

!

in mundo virum exiftere, cujus' quot ver«

p

ba toteffent apophthegmata , ut ex Gaul-

fl

Aon

terii z2bulzs chbronograpbicas vefert Launo-

jus zn tracfatu de varia Ariflotelis fortuma

nis

àn Acadeinia Parifienft p. o Qrale autem

ordi

falariuma Rege docendi caufa acceperit,

TU

refert ipfe in prefatione premiffa com-

hij

pendiocofmographiez circa medium, ubi

irip

per fingulos annos fe ducentos nummos

fi o

aureos accepiffenarrat , ubi tamen addit;

(uet

quodpro concordiz orbis ftudio & pere-

[itia

grinationum neceffariis curis pro conqui-

Af

rendo peregrinarum linguarum evange-

17

lio neceflario fufci

i 'WWJJ

liquerit.

piendis« i&i»pendia illa re-

.

] lr

V.Innui

t his verbis pere,f./rrinaitiones fu-

I

asquarum tanta ipfum lubidoinceffivit;ut

| I)ïonn

juxta Verderium in profopographia plus

1 pg

Ííemel univerfum terrarum orbem circum-

Bibu

gyraverit. Quaoccafione non folum mul-

] fefrr

torum mores hominum perfpexit & ur-

1 &tb

bes,fed variarum quoquegentium linguas

] tdo

addidicit, unde aliquando coram Carolo

] Rütig

IX. Galliarum Rege gloriatus eft, qu

u

immenos terrarum tractus, qui Galliam

— ] üeri

.

inter & S1nas interjacent, nullo adhibito

1 lia

interprete peragrare poffit, ut refert Rz-

Vlnc

mundusp.274. Atzm primis Scaligerians

. $é. hoc de Poftello extatjudicium : excel-

£t

hema-

"r

leg; Pbilofopbus , Cq/'mngmp/m , Mat

Vtim,

t88) 243 (88i-

Qu

tictsHifforicus fluftus Finguarum von ighd-

ex Gd

rus, fed nullius ad ungvemperitus. .Dum

La

Romze verfaretur, abÍgnatio Lojola ordi-

i fmy.

nis Jefuitici fundatore ad tirocinium illius

TT

ordinis admiflus eft, /24 brevi deprebendit

i

Iguatius ,funt verba Nicolai Orlandini 7s

mifi r

biffor. Soc. Sefü lib.g-.c. 3. p. 1ay. bomiemmon

duid

prophetico, ut ille opinabatur, afffatum f piri-

y fu. -

Ita-

Lu, fedplane ervorz fpiritu infatum.

t d

que nullam contumdacis docirine, que cum

o&pe

J'iptentia vera pugnaret , rationem. ducen-

TO

damvatus,mature ab Societate Matbemati-

p -

cum ita fecrevityut ufü cal/aquioque.eyw Uniis

verfosfócios znterdicerei.

Venetiis fami-

xdiaiffarey

liaris factus Johanne Venetz, quam virgi-

MM

nem-vetülam 'Dlhuanus Z/. 74. appellat.

li. -

Nonnulli monialem fuiffe ajunt frequen-

tia per Domos hofpitales minifteria pau-

p

maut

-

peribus exhibere folitam, ut Remundus

refert p.274. qui addit, quod Poftellus ab

(olant?

r

ejus liberalitate neceffaria ad abfolvendum

ftudiorum curfüm & inftitutam peregri-

(

Inf

nationem fubfidiaacceperit, ideoque illam

poftea in füumma femper veneratione ha-.

eü; qw

(

buerit,necunquam aliter, quam matrem

| j

uam appellaverit.

Etfi vero Johanna illa

i

gt

& fanétimonialis & etate jam provecta fue-

4 g!f

jum

rit, ac preterea ipfe Poftellus hanc fuz lon-

lum iv

gievitatis & profperz usque ad extremam

Mi

hi

etatem valetudinis caufam fuiffe gloriatus

h

Q2

fue-

498) 244 (88*-

fuerit, quod nunquam per omne vitze fue

| wj

Cor

tempus cum fcemina congreflüs fuerit, .

fufpicione tamen fcedi cum Johanna fua

M

bist

commercii carere non potuit. Ea certe

fip

Raynaudus Poftellum premere haud vere-

t

tur, eique f. 2;j. vulgatum illud proverbi-

üminmemoriam revocat : mendacem o-

T

ortereffememorem. Ipfe enim Pofel-

fcnf

lusin Euclide fuo chriftiano confcientiam

luse

-

ánteacte fcediffime vitze non diffimulat.

—

dit;

— VE Carcerialiquando ex errore inclu-

VisC

Cuul

fusfuit. Cumenim Felix Neapolicanus

Sacerdos Francifcani Ordinis Tulium Bri-

bus]

UT

xienfem ejusdem ordinis monachum tru-

cidaffet, & Senatus homicidam e fuga re-

hn

t

trahendum cenfuiffet, accidit, ut Poftellus,

y

qui facie & corporis ftatura fimillimus 1lli

erat, in Venetorum finibus apprehenfus

Ql

cuftodiz traderetur, ex quaaltero die ite-

lf

rum elapfus eft, ut Widmanftadius zzpre-

Canue

tl

fatione ad N. T. Syriacum xetulit, in qua

Poftellum virum füpra ztatis fuze confve-

j

tüdinem & multorum captum mirabiliter

eruditum nominat. Idem vero Poftellus

e ()g[

Teyo

etiam ob propriam culpam ab inquifitori-

bus hareticz pravitatis Romzad perpetu-

ltul

üm carcerem damnatus fuit, ex quo cum

pleb

effugere tentaret arctiori cuftodiz datus

Wte

Yidd

eft, in qua tantifper hzrere coactus eft, do-

em exX

Q

qef: A. C 1558. poft Pauli IV. mort

pad

-£98) 245 ( ?69-

» vitelt

ergaftulo eductus, & cum ceteris reis in

y füi

j

communi cuftodia aliquandiu: fervatus

hannta

eft.. Sedexeaquoque paulo poft per pie-

bt

bis tumultum liberatus eft, cum effractis

hat

feptis & cuftodibus depulfis liber captivis

Qoin

exitus patuit, ut refert Raynaudus 727242.

n

2-52. Verderius in profopographia gallice

i

Ícripta £o72. 3. p.153r. memorat;quod Poftel-

Ycient

lusex turre Nonnenfi, in qua captivus fe-

j

li

dit, per feneftram fe demiferit, & fic,quam-

oren

j

vis crure per faltum illum fracto , evaferic.

Caufam carceris Neander in erotemati-

ol

D

Jhum

bus linguz Hebrez & catalogo his operi-

hur tf

bus adjuncto aperit, cum eum in carcere

nonnulla paffum afferit, quod Papam An-

e fgo t

J

H

ol

[

tichriftum nominaffet. p. 7o.

VII. Inter memorabilia Poftelli referri

tillimwä

!

prehu

folet, quod feni jiventus reftituta fuerit.

Exiftimarunt enim nonnulli , quod artem

' die ]

Bu

calluerit capularibus filicerniis vigorem

z.

reftituendi, eamque artem in femetipfo

j nf

læ C0l (

jamfene exercuerit. . Quin & ipfePoftel-

lus, fi vera funt, qux Sammarthanusin

nirabiüff

yhe

elogiis fuis de ipfo retulit, fe morte obita

revocatum ad fuperos, & juvenili etati re-

l li

ftitutum jactavit, magna quidem ftolidze

QMW

plebisadmiratione, prefertim eorum ,qui

u^

j Ü

ante profectionem eum noverant, quod

videlicet meminiffent,jam vetulum & ca-

us j

nefcentem hinc abiiffe, quem longo poft

3

intere

nortemf

o"E98 )246 ( 8953»

intervallo reducem nigrante barba & evi

fufu

hi

floreconfpicuum cernerent. Additvero

Sammarthanus, Poftellum fic fimplices ca-

Ver

| me

fi

ptaffe, fimulatoque per pigmenta miracu-

lo &dem fuis nugis & autoritatem concili-

tdfa

are ftuduiffe.

Nec dubium, quin Poftel-

Y«

lüs ad hatic juventutis reftitutionem re-

D 0i

Ípexerit, cum in titulis nonnullorum ope-

busy

rum fe Reftitutum cognominavit. Nec

licn

paucis perfvafum fuit, abstrufum ali-

iq

quod immortalitatis parandze arcanum

Tool

Poftellocognitum fuiffe, cujus ufu aliquis

Tos re

adjuventutem regredi & per multa fecula

gufoa

fupereffe poffit.. Nec ipfe Poftellusa Ver-

itat

derio de hoc arcano rogatus diffimulavit,

(tred

introductam quidem effe per peccatum

tette

mortem in mundum, fed tamen poffe ad

Vi

integra fecula fine morbo vitam proroga-

F

Ulici]

ri; fiadhiberetut eZxir vite,quo conflatDo-

tit.47

fleum ad palingeneftamvediffe.. Cumau-

Ol

tem legatus Hifpanus de eadem re Poftel-

ts

ftni

lum percontaretur, in rifum folutus dixif-

Jüdtse

fefercur: amara me confervant , & addi-

Q tn

diffe ex Hippocrate, remedium longzvi-

fhents

tatis effe non fatieri cibo & impigrum effe

Pfopo

adlaborem, utiterum refert V erderius /n

Tf

profüpographia fua tam. 3. p. 31. & 137 &

um au-

um

ex eo Raynaudus 70m. 12.p. 250.

ileri

tem Poftellus alio quodam tempore ad

LU

Verder.ium dixit nullum homine

m mori-

n

turuim,

a

7893) 247 (869-

buln

turum, qui ea cognitione ac fcientia , ,qua-ï*

ia

emipíe haberet, inftructus effet, quod

1pligesæ

Verderius in bibliotheca fua apud Colo-

d DO

mefium z Gall. orient.p. z. memorat, forte

m a«

ad fame immortalitatem refpectum habu-

ia hd

it. . Solebat enim Poftellus, ur Simonius

0a

2n epiftola 2i.p. 1to. obfervat, pro fimplici-

um

bus verbis figuratas dictiones ufürpare , &

vit X

hacrationeincautisimponere. Unde cum

vfüm t

ipfi quidam fub nomine Matthiz de Anto-

- 4f

nio objiceret, quod jactaffet fe ante.13. an-

Yf d

nos refüfcitatum effe, refpondit in apolo-

j

gia fua, quz1n bibliotheca regia Parifienfi,

us

extat, Poftellus; toZlamus boc verbum , di-

;Hïmufans

cere debebam: if

formatus & ex prquzdfk

i

I

tenebris ereptus.

VIII. Ceterum cum deliria fua in pu-

i po(ïe [

u

rcgi

blicis lectionibus proponere haud verere-

tur, a Theologis accufatus, &a Magiftratu

Cuti

objurgatus, candemque poenzloco, ut o-

gl

mni lectionum ufü ad tempus abftineret,

t

juffuseft. Sed cum rurfus legendi pruri-

tu cangeretur, & perriffione facta rudi-

"

? lt

menta mathematica auditoribus publice

proponeret, iterum deliria fua lectionibus

Yarna

r

immifcuit, ideoque interdicto planeinpo-

fterum publicarum lectionum ufu in mo-

T

(

nafterium Sammartinianum Lutetiz rele-

?

gatus eft, uc Thuanus Z/5. 74. p. 553;. Natalis

qnp

memfno

Alexander foc. iy. & i& part. 1. p. 242 &c al

(

wi

if

P

4.

Ine-

"4

-48)248(869- —

memoriz prodiderunt. ..Ibi vero tantum

mift

abeft, utlatere potuerit, ut potius multi

tefc

Principes & viri docti eum invifere fole-

con

rent, uDi fenex canus, fi Reemundo p.275-fi-

ter]

des adhibenda, &* baerba usque ad umbih-

liqu

eum p;romw venerabilzs omnibus täi??fg-'

diat

d quam dicia admirabilem quandam me-

Coni

Jaflatem preferens e catbedra tot. tamque

It5

graves fontentias fundebat, ut numquam ab

bere,

ulló oifus atqueauditusfit, quimonfummoil-

UY

liusrurfusvidendiatqueaudiendi & conti-

Tv

ntuo ab ore ejus pendendi defiderio teneretur.

ptor

Verum tanta ejus autoritas apud omnes

hi

nonfuit. — Vifitavitipfum etiam Verderi-

a

"us, & cum ipfo collocutus eft, fed ex ejus

fo V

fermonibus nihilaliud cognofcere potuit,

bb

quam quod infigni vel malitia vel facuitate

It

laboraret.

Multos enim difcurfus protu-

i

tl

lit, quos Verderiusnon intelligere potuit,

U

&ne ipfüm quidem Poftellum intelligere

1

pofle credidit, qua de re Verderii biblio-

)

1

theca confuli poterit.

N

IX. Idem,quem pau

loante ällegavidius,

t

f

Remunduslococitato de Poftello refert;

hnj

M

quod, fi quando materia ita pofcente ve-

Tiàt

hementius-differtare inciperet, oculorum

E

ejus velutigne fcintillantium ardorem ne-

CO

moferrepotuerit. Sedteftemejus rei o-

füo:

€ulatum nullum profert , contentus dice-

us ]

Is ajwt. Idem refert a quod Po

ftellus

; mi U

-68)240(863- —

O tAtf

miffz facrificium;ucapud Pontificiosaudi-

Tis ii

re folet, finguiari cum devotione peragere

f folg-

coníveverit, & quandoque caput ejus in-

0Mf

ter hzc facra fumare vifum füuerit, quoda-

jd n

:

E

l

liquando in vigiliis Nativitatis Chrifti me-

j ii

[

"

dia nocte, cum intenfiffimum frigus effet,

vitma

z

z

contigifledicitur. Fides fit penes auto-

l

res. Interimexhis narratis

! unp

patet, non ha-

qumma?

bereArnoldum izfag bere

gum biftoría fec.

T

16. C.22. p.314. conquerendi

caufam,quod ex

! (^ili

invidia fingularia Pottelli

decora a Scri-

j

ptoribustaceantur. Cumenim breviffi-

-

( oni

mis Poftelli vitam deimeaffet , fübjicit:

Verit

2Dieft$ tváre fein Furt verfafitev febe

ns2auff/

du

fo iel feine Q'Ribertóttigen es8 bi

nterfaffen

baben / ba-fonft fein. Qweiffdl íft/

baf vief

Jf

metc'mürbiges unb fonberbares mít

unb von

qsprot

ibm gefdbeben fep/ voefcoes untetbvücfet / ober

p

mnit oerfebrten lmftánben be

hgebradht root«

ben/ inmofjen berofeidbe

nelit

n Suffanb biejenigen

j O^

SAtanner meiffentbeif8 su

betreffen pflegt ; tvefo

Gebie gemeine menfablí

die &hbotbeit unb €i»

À aVlmlb!

telFeit etfarmt/ umb ultr

a vu

lgus tveife getoe»

of

d

fenfínb, /| Atqui Rmund

us,imo & Ray-

t

naudus, etfierga Poftellum alias non bene

animatus, aliique varia Poftelli fingularia

)Clll()mm

o

commemorant,quz ipfe Arnoldus filentio

.]f

T L

fuo fupprimit, ne injüfte de'invidia adver-

)

fus Poftellum conqueftus videatur.

rii

Poüellþ

. Obüttandem Poftellusnon A 1582.

A

ut

«$93) 250 (889-

utper typographi errorem z obfervatio-

nibus Halenfibus T.1.p. 226 legitur, fed A. C.

qi

1581. menfe Septembriin monafterio Sam-

de

martiniano, ubi Abrahamus Tertrier,

It

medicus, ho

C

fi epitaphium pofuit:

Ü

/ip

u1

-' Poflellus po

r

uam peragravit plurima

l

;

[74

UILE

j

bi

d€4

Propietate polos Pavifrzs petut.. —

Quod in epiftolis Simonii legitur $. 16;.

p

tj

J

Quoto etatisanno ad pluresabierit, incer-

tum eft. Nonaginta fere annos natum

li

tll

aflerit Rzemundus . 275. centenario pro-

ximum facit "Thuanus loco fuperius alle-

füt

gato. Centenario majorem exceffiffe fcri-

qut

bit Marquifius in appendice ad Genebrar-

Q

dum. Francifcus Baconus Baro de Veru-

fie

lamiozn bifforia vitee & mortis p. g;. vefert,

fer

quod Poftellus ad centefimum & prope

d

vicefimum statis annum vixerit, etiam

ho

fummitatibus barbe in labro füperiore

(

nonnihil nigrefcentbus, neque prorfus

du

canis. Inprefatione, quam novus editor

(ui

Poftelliane abfconditorum clavi premifit,

(

dicitur, quod annum «etatis r3o. attigerit,

(

l?

cujus affertionis teftis allegatur Helifzus

Roefelinus de expeditione aquilo-nautica

hi

& ftella nova c. 7. . 4;. Interim Poftellum

)

fenemobiiffe inter omnes convenit. Et

dii

[

hec quidem de Poftelli vità dicta fuffi-

ciant.

pu

XI

^

492) 25 ( 63-

il

-XI. Nunc ad fcripta ejus pergimus, e

AC

quibus non pauci commendant ejus opus

o

de orbis concordia, cujus duplex editio

"t

memoratur z2 obfervat. Halenf. Tom. I. p.

lit:

3jj.una in folio, altera in octava forma, u-

- e T

* 9

plm*im

traque fine loci & tempor

isindicio. No-

bisprior ad manus eft, hocinfignita titulo :

,

de orbzs terrze concor dia libri quatuor ,mul-

pl

iuga eruditione ac pietate veferti ,quibus

p n

nibil boc tamperturbatorerumflatu vel uti.

fuittt

Jiusyvel accommodatius potuiffe impublicum

jo Df*

edi, quivis equus lector judicabit. . Obte-

düs l

ftatur autem in titulo fui operis lectorem

flfcre

autor per Chriftum &animz fuez falutem,

yebrat

ut candido pectore accipiat , qua ineccle-

eVert

fie mifere afflicte utilitatem in hoc libro

;,fefcrï:

Ícriptafunt.. Horum librorum deconcor-

d

dia orbis argumenta in altera tituli facie

hocmodorecenfentur: Primo, religions

N

JpeinIG

Chrifiane placita rationibus philofophicis

oroti

docentur. — Secundo,vita, educatio ,zmores-

g i

que Mubamedss legsslatoris Arabum , ejus-

que fedarum traditur demum Alcoranum

g

acapie adcalcem ex. Arabico excutitur , c

veyutatur.

Tertio,quidcommane totus or-

jl

40

bartam gure bumano , quam divino babeat.

Quarto, qua arte fme feditione falfede Deo

ditsve perfeafnes,

Ti

ad veram pertrabi pof-

Jmt. Editionem Bafileenfem A. 1544. a-

y li

rtis

pud Johannemx()porinum in fol. cha

j

h7

l

*$53) 252 (863-

14. cotftantem Gesnerus n fua bib/iothe-

foït,m

nibus

caà. fól. 253. commemorat. De his libris

Gabriel INaudzus n bib/iographia politica.

—

Schet

hocP

judicat, cjuod nihil ineptum & ridiculum

qdmifturn habeant, &noftram religionem

Tet

tath propriis rationibus , quam ex aliarum

deor

confutatione defümtis valde acute & fub-

therfa

tiliter confirment & ftabiliant.

Ec R&-

NI

mundus f. 272. ex hoc Poftelli opere multa

T omi

defumfiiTejudicatautorem libri de verita-

hn

te religionis chriftianz.

Intelligit Phi-

dift,

lippum Mornzum Pleffiaci Dominum;cu-

abfconi

jus liber de. veritate religionis chriftiane

UT

adverfus Atheos, Epicurzos, Judzos,Mu-

hi,

hamedanos & czeteros infideles extat.

il

Hunceriim ex Poftello & Vive & Savano-

! )

rola prettiofiores liquores, quibus librum

f£)u

füum d« veritate religionis chriftianz ri-

Tienti

gavit, haufiffe, arguit Spondanus 24 A. C.

titlus

751. Quemlocum non recte infpexit Teif-

M.

ferius ,. qui z elegizs eruditorum p. yoo. à

Wfrtgt

Spondano referri dicitquodVives librum

2ml,lqu(

fuum dereligionechriftiana quoad melio-

d.fltum

rem ejus partem ex. Poftello compilaverit.

IT

'Num vero Mornzus in hoc opere fit Po-

ftelli plagiarius , illis dijudicandum nunc

L

relinquimus , quibus utrumque fcriptum

. | Wibf

interíe conferrevacat. Idcertum eft,il-

: frii

lud Poftelli opus tanta, quanta a nonnullis

Al

m

Wdi

«;acc;ipit, elogia non mereri, cum ineptu

it,

4):s (

J

Wi

fït, hy&eria C

hriftiana philofophicis ratio- |

Ts

nibus ftabilire velle. Conferantur que

r lii

Scheurelius in . 'T'heologia füa naturali de

idici

hoc Poftelli vractatu juüdicavit, cujus verba

lo

repetiitReiferus in epiftolari differtatione

( ao

deoriginepro

greffü & ing:re;ng:ptis Anti-

te b

theifmip, 272.-

E

XII. Ejus Panthenofiam de compofitio-

etermil

neomnium diffidionum feu tubz penulti-

leventr

mz ftridorem ElizPandochei Bafilez pro-

t l

diiffe, indicat catalogus operum Poftelli

um

abfconditorum clavi in editione belgica

vifomt

adjunctus, & Peterfenius 77 zube tefiium

s M

part.3. p.29.ubihoe fcriptum Bafileze A.1544.

e d

apud Johannem Oporinum prodiiffe afle-

entti

rit. Atnobfervationibus Halenfibus Tom.

g hr

4.p. 265. editio nullam loci & temporis

ftant'

mentionem faciens memoratur , cujus hic

TL

titulus conftituitur; panrbenofia feu com-

we)(lfTeü

pofítio omnium diffdionum:circa eternam

np

veritatem aut verimniitudinem verfanti-

'e$ h Wm

am, quemon folum imter eos , qui bodze infi-

!

delium fudeorum, Hereticorum c* Catho-

rad )

j

JHicoram nomime vocantur , orta fünt. d vi-

3p11

vl

gent.fed;jam ab admiffs per peccatum circa

hu

noffrum intellefum tenebris fuere. inter ec-

edefue particularis ac communis membra

f

umefï;'

- firiptore Elia l"andocbeo.

. " XHI- Cofmographice difcipiinz com-

"i

ju/

a Jo-

6'4

: pcndigm, ququaüleæ 1561. ex officin

hana |

-

DO :

Dm

hannis Oporini prodiit, hoc gaudet titu:

gm'i

lo: Cofinographice difcipline compendium

anfuum fmem , b. e. ad droime providentie

Tf

QU

eertiffmam demonflrationem conductum.

Addita efl rerum toto in orbe goff arum avvo-

verf

Ptol

voe , item 'euot. quanteque cbriffianavum

gentium nationes nobis baclenus incogmte

t

VOrt

anuniver[ofmt, que anoffro orbe lumenev-

angelii fcbi veflitutumiri credunt , Guiliel-

tiop

210 Poflella autore. . Hoc Cofmographice

tisd

difciplinze compendium Lugduni Batavo-

hoc |

rum 1636. ex mufeo Johannis Balesdens in

oj

"p

Principe Senatu Advocati denuo lucem

publicam afpexit. Ejus de univerfitate

filii

liberinfecunda editione, quz ad manus

n

nobis eft, ita infcribitur: de umiverfrtate

Nj

Til

liber,in quo affronomie docirimeve celefít

compendium terre . aptatum , & fecun-

uf

li]jj

dum calefls influxus. ordimem. precipua-

arumque originum . vationem totus orba

Gllili«

. teyre quatenus innotun , cum Regnorum

Til

zemporibus exponitur. — Sedauteonmes ahi-

Tünyn

as orbis partes terra f.móla fümmo , boc eff,

lit

ampliffmo compendio defcribitur, cui Gallia

Tüm

ob primarium orbis momen & jus fabffitui-

&j

tur,eo quod ambe totiorbi legemfümt. datu-

Jimf

ya. Gailielmo Poflello autore. Multo vere.

Publ

maxima parte aucfum , & amendis vepur-

Datt

gatum eff ab autore opus.. Secunda editio.

lia

cun-

add'lü

.næä)'igs(eü

detttt

Parifüs, apud Martinum Juvenem,

ib inf-

nperius

gni D. Chriffophorz,

e regione gymmafr Ca-

TT

meracenfmum.jég.

Adjecta quoque eft fe-

du

"cunde partisoperi

$ Guil. Poftelli de uni-

atl

verfitate expolitio, cui n

omen impofuic

jfaum

Ptolemzolus ibidem 1563.

Idem Poftelli

agl

traétatus in minori forma Lu

gduni Bata-

hr

(itnati

voruim À. 1635.prodiit.

Pritnaautem edi-

H

- Gul

tio Parifüis A. 1552. proc

urataeft. '"Tracta.

Qu

p

tus de fignis coeleftibus

inipfa libri fronte

n1Dt

hoc elogioornatur :

Jamorum. caleffium

jesdats i

vera configuratio aut

aflevifimus , flellarum-

uo d

veper fuas imagines

4ttt co

Wfgurationes dif-

yrett

pofitio ,& m eum or d'ttm

| Quem zl Deuy

ad mämls

prefixerat, ve[Htutio, C fgnificationum ex--

ajoofitt

pufitio, [roe caTumrepurgatum , c

aporeje-

1 al

o matefummo determinatum.

Nam per fr-

ej

gnificationes earum videbitu

^

() quidfrt 2m

denus numdi imperim futurn

.

Auore

n

TU

Guilieimo l'oflelo Reflitutionis omm

2 CH

R (gnöf !*W;

ratore & admolitore. — Parifiz , apud Hie -

Atf [

" ronymum Gourmontium15;: Idem Poftel-

W

h

1tractatus minori forma Lugduni Batavo-

rum À. C. 1656. impreffüs eft fimul cum

- ejusdem Cofmographica di

j

uþ]hlw

fciplina, de qua

"T

jam füpra dictum eft.. Ejus

traclatus dere-

publica Turcica

gallice fcriptus , & in tres

iun

| dl / Wpl!f

partesdivifuseft, qui omnes ex c

ypogra-

-phia Engelberti de Marnef Pi&

avii non

,j

gl

unt. O.

!

a ditd imp;eiïïonis anno prodier

pus

l

40 )as6 ( $63-

yusautem hoc a Poftello nondum luxata

, gim

. medi

mente editum fuiffe; Naudazus in biblio-

: demat

f'gphia fua afferit. . "Tractatus.de Magi-

ftratibus Achenienfium fzpius prodiit, Pa-

"u ('7'!0fl.4

ditirqm

rifiis 1541. in quarto, Bafilez 1543. in octavo,

uteditionem ab He

; "tilf

kelio procuratam & a-

lias taceamus.

: unfui

XIV. Abfconditorum

a ccnïiïtütioiie

: f'tting

mundi clavis, qua mens humana tam in di-

: Jihie,

; iij Cbl

vinis quam in humanis pertingat ad inte-

riora velaminis eternz veritatis , Guiliel-

Em

mo Poftello ex decretis divinis exfcripto-

BU

re, una cum appendice pro pace religionis

4 utop

lii

chriftizng editore.À. Francifco de Monte

S. h.e. Abrahamo 90n Franckenberg, Am-

D b

d

fielodami apud Jobannem Janflonium

1646.prodiit. " Appendixautem illa com-

| &tf

lectitur . títulum libri de Nauvitate uici-

üpt ]

a Mediatoris z. indicem capicum illius li-

Üj

bri, 3. przfationem illius hbri ad. Patres

| H cus

concilii Tridentini, 4.. aliam epiftolam ad

; ütumm

D.C.S.h.e.Cafparem Schvvenckfeldium,

3

| "i

p a perfvafe;

s.catalogum fcriptorum Poftelli infignio-

rum, 6.clavem editorisad Clavem autoris,

EY

7.Conje&turam G.S. de Adventu Chrifti.

Clavis autem. illa abfconditorum Poftelli

. QumS

1

i

jamanie centum annos Bafilez edita fue-

i [

Tünm

rat, ut Franckenbergius in prefatione no-

Tüod (

vefueditionisrponuit, Apparetautem

Qüm v

iptum

gx,äpPg:;dige novs editionis confcr

f:tiaxn

[

^

.-'ä(ää)zg(ää* |

m t

etiam a Poftello fuiffe librum de nativitate

n b

mediatoris ultima, cujus hec eft infcriptio:

( lr

denatoitate mediatoris ultimamunc futurá

tod

& toti orbi terrarumin frngulis razione pra-

n od

ditis manifeflanda, opus im quo totius matu-

TM

re obfcuritas origo & creatio ita cum fua

caufa illuffratur exponiturque,ut vel puerzs

frutt

f manifofla , que in. Theofophie r Philo-

tni

Jophze arcanis bactenus fueruntautore Spz-

riu Chrifli, ex(iriptore Guiiehmo Poffello

t d n

, Gie

apoftolica profejsone Sacerdote.

uem

tractacum fine loci & temporis mentione

Ya

feliti

in4to prodiffe z obfervetionibus Halenfr-

145 107 4.. 265. legicur.. Frifius zm biblzo-

je Mar

ibeca p. 309. & locum & tempus nominat,

up, At

dum Bafileg r;47. prodiiffe narrat.. INobis

lnüj()niuï

neutram editionem hactenus videre con-

jllut

j uicg-

ugit Forte etiam Poftellus prirna vice:

eyeviucs hunc faecum fuum edidit ,. cum.

m ii

g r

Placcius f. 24. mter anonymos hunc tra-

étatum referat, nifi forte, ut Morhofius zz

if

jf

Poblybiflore p. 7.judicat, Placcius falfo fibi

perítvaferit, Poftelli nomen in fronte hu-

j g

jus libri non extare.

Addimus errorem

]

illum, fi quis fuit, non tam . Placcii fuiffe

ti Chrii!ï

quam Scavenii, cujus fide hunc tractatum

m

'anonymis accenfuit , fed ftatim addidit,

elit!

. quod Gefneri fide Poftello reftitui debeat,

3uonu

.quamvis pro Gefnero Frifium , qui poft

j

a

Sunlerum. Ggfnerian

m bib

liothecam au-

R

- Xif;,

0

-93) 258 ( £6$-

!

xit,nominaredebuiffet. Judicium deno-

E lii

và ftella, quza die r2. Novembris anni 1572.

etni

doce

ad26. Junii anni 1575. fine parallaxi ulla in

eodem ftatu excepta magnitudine duravit,

fj

fimul cum. Cornelii Gemm«s ejusdem ar-

t&at.

gumenti tractatufine afcriptione loci &

Han

temporis impreffus eft.

/

bum

feu introductionem

feaff

XV. Alphabetum

&legendi rnodum lingvarum duodecim

P.

-

characteribus differentium Parifiis apud

quia (

Dionyfium Lefcvier 15;8. edidit. Sunt

ll ,

autem ifte linguz duodecim Hebraica,

frem

Chaldaica, recentior. Chaldaica, quam a

fivoln

tranfitu fluminis vocant, Samaritana, Àra-

interp

bica vel Punica, Indica, Greca,Georgiana,

Qum

"Izerviana, Hieronymiana vel lllyrica,

Verbi

Armenica, Latina, ut recenfentur a Caro-

gunb

loJofepho Imbonato zv bb Zetbeca Latito-

antiq1

Hebraica p.6é. Inhocautemlibelloerudi-

dfnit

te de Samaritis Poftellum differere notat

U

Scaliger Je emendatione temporam p. &tt.

dipor

"Traduntur etiam in hocalphabeto prace-

Qu

ptalingue Arabice feu Punica, quez com-

tiüSOï

mendat Bibliander z» commentario de va-

Perfa

dione commumi ommium lingvavum c lte-

mi&

rarum p. 4. Grammatica Arabica Poftelli

fleri

non obfcuris & depravatis vypis, qualesin

offci

libro z. linguarum fculptorum imperitia

O

habentur, fed elegantibus & claris Parifiis

| Ui

h

.| "iQQ

prodit. ln prafatione indicat,xquod

jus

!

æ*ää) 259 (882-

Tumdn

jus lingue difcendze caufa per integrum bi-

Tsnmuy

.ennium Conftantinopoli verfatus fuerit ,

x n

doceus infüper, quam longe lateque ufus

inedu,

.. ^hujuslingue per nationes remotiflimas pa-

eudn

-teat, & ejusdem Scriptores commendans.

iore li

v.

Hanc Grammaticam ex vulgaribus Ara-

bum magiftrorum preceptis collectam ef-

xudutt

- « feafferit Jofephus Scaliger Zij, 4. epift.. 562.

v dioit

- 706. ubi non dubitandum effe cenfet,

'arifu's.'lïi'æ

- quia de Arabifmo Poftellus bene merue-

jdit

S

H

ri. Addictamen, fecerto przdicare pof-

| HCbïïH

fe, eum Arabicz lingux non adeo, ut vide-

i, qui

rivoluerit, peritum fuitfe

Id probat ex

rititiJt

interpretauone primi capitis Alcorani,

Georf?

Qquam omnem przter tria aut quatuor

f

verba infeliciter reddiderit, Liber de ori-

id m] '

Juf

.ginibus feu de Hebraice lingue &gentis

l

!

r] l('

M

-antiquitate deque variarum linguarum

o

affinicate ibidem prodiit.

ibe :

Terefe!

l

XVI. Liber de originibus feu de va

1ria

/

&potílimum orbilatino ad hanc diem in.

i

jpen p

cognitaaut inconfiderata hiftoria cum to-

A

tiusorientis tum maxime "Tartarorum,

[j

/[h

Perfarum, Turcarum & omnium Abraha-

J

r

A»f

mi & Noachialumnorum origines & my-

f'

bic

l)

.. fteria Brachmanum retegente ex Oporini

j

officina A:1553. prodiit , in cujus citulo ja-

Jf, quz

[

ym if

— Gatur, quod gentium literarumque, qui-

j

bus utuntur , rationes ex libris Noachi &

j

|

Henochi, totiusque avitx traditionis a

Jf;quoä

R2

Mofxs

-$88) zso [ge3--

Mofis alumnis ad noftra tempora fervate,

| Galh;c

& chaldaicis literis confcripte, a Poftello

miam

in gratiam pofteritatis erutze, expofiizat-

theor

que gircvpofitæ fuerint. De Hetrurig re- — | k

gionis, quz prima in orbe Europzo habi-

! feutr

taca eft, originibus, inftitutis, religione & .

! ferità

moribus, &inprimis deaurei feculi doctri-

! Dont;

na& vita prettantiffima, qusein divinatió- — — (j

nis facrz ufu pofita eft, commentatio ex-

! Rorti

cufaeftFlorentizi155$. DePhoenicumli-

»

! Qeint

terisfive de prifcoLatinz &Grecelingue

| urcli

charactere , ejusque antiquiffima origine

i Bituse

& ufu commentatiuncula, in qua oflendi-

tur, quomodo ex una Phoenicum lingva &

Drg

Latini &G veeci chavacteres orrum ducant,

m

uc hacratione excitetur chriftianifmusad

1 bus t

prime lingve mundiadmirationem, Pari-

| dimr ]

fiisapud Martinum Juvenem A. 1552. vul-

i jud'iæïv

gataeft. Candelabritypiciin Mofistaber-

1 "ped

naculojuffu divino expreffi brevis ac dilu--

- lltor]h

cidainterpretatio Venetiis A. C.1548.pro- -

BRU

diüt. Devinculo mundiliber,in quo fidei

| Glimy

fumma capita naturalibus rationibus pro-

1 Qdj

bantur, Parifiis 1551. publici juris factus eft.

| iberi

Compendium de monarchia, lingua Galli-

Ti ]

cafcriptum, Sebaftianus Nivellius ex offi- —

lm

cinafua emifit A. C. 451.. Syrize defcriptio

llerq

feu chorographia terre fancte cum calen-

(

i

dario fecundum prifca Noachi tempora

T0

novo. Teüamento

reüitglþ? " addita e& :

"-

eadm

Nglj. ; :

-408) 26: ( 63-

fewt,

Gallice Parifiisedito. 'Tabuleinaftrono-

Dl

miam arithmeticam theoricam & muficam

Md

Ia

theoricam Parifiis t52. prodierunt. Liber

de caufis fiveoriginibus & principiis natu-

ao l

reutriusque, in quo ita de zternarerum

jgond.

veritateagitur, ut & autoritate & ratione

ji d

non tantum ubivis particularis Dei provi-

jrinu

dencua , fed & animarum.& corporis im-

at

mortalitas ex ipfius Ariftotelis verbis re-

nicun

&eintellectis & non detortis demonftre-

tur

C

gl

í

; o

atus eft.

lariffime apud Nivellium Parifüs vul-

| Onenüi'

— XVII. Alcorani feu legis Mahumeti &

figyi

Evangeliftarum concordic liber,in quo de

- calamitatibus orbi chriftiano imminenti-

ais

bus tractatur, Parifiis 1543. excufus eft. Ad-

I€m1 P m'

ditur libellus de smvér/alis converftonis

gt

judiczrve tempore, & intra quot annos fit

lst

expectandum conjectatio ex divinis ducta

i

l

!

"TT

autoribus. Hanc autem concordiam, in

]

:

l:

i

"

l

^

H

!

qua contra cenevangeliftas , quos vocat,

jquui

calamurmi ftringit, velut pro fupplemento

nibus?

quodam operis de orbisterrz concordia

fds!

haberi voluit , ut notatur z obfervat. Hai.

ul L

Tom. I.9.34?. Eadem in urbe Parifienfi eo-

[US g OFI

dem tempore, eademque forma $. Poftelli

ido

liber de rationibus SpiritusSancti,& facra-

rum apodixeon f. Euclidis chriftiani libri

ymaP

T

uo prodierunt.

Libri cujusdam Gallici

*eüænöüf

dg admirabilibus victoriis foeminarum no-

j/

R 3

V1

CR

-$03) 262 ( 63-

vi mundi, qui Parifiis 1555. impreffus eft,

merinitSimonius zn Ziteris feledis epiflor.

4

z.p.ng. ltalice prodiit eodem anno, fed

ünur

| quod

nefcio quolocoliber, cujus ticulus eft : le

brime no

ye del altro mondocio el' admi-

| nomi

E

1

'abi. h

l

Y

i&kuV7i

Lrar

- . fumm

. per G.Poftell. Libri de virgi-

ne Veneta, qui Venetiis A. 1555. produt,

thefi

mentüonem facit Flacius in. prefatione,

N

quam Poftelli ad Sch

(

Wenckfeldiüm epi-

ftole premific.

1

-] fiton

XVIII. Manu

.| teftr

fcriþca Poüelli/x?arialpaf:

fim recenfentur. Inappendice cazalogi

, Wang

ü

cujusdam Anglicani, qui nuper ad manus

OTJgOI

noftras venit , fequent

| Tlà]o

ja manufcriptorum

volumina recenfentur.

juoà

Volum.1. in Quarto.

Confr

1. Secretiores in Genefin & in omnia

6 i

difficiliora facrz fcripture loca commern-

&term

tarii, interprete autoreque commentato-

lus

;1is G. P. teftitutionis omnium anteit-

^I

gnano.

m

2. Commentarius in librum Ruth, in

N

quo totius naturg & gratie hiftoria, & e-

j

MOI &T

ventus ita exponitur, ut quis fuerit futu-

! u

rus, & fit omnium nationum exitus, tam

; Aten

*

in religiofo quam in civili negoti

o claniffi-

Cuilg

me cernatur.

Tfte

3. Commentariiin Apocalypfin pro veu-

fitü dg

turi feculi ftatu reftitutis in integrum pr-

H

UP

parato. Aut, G. P. Pandochiq regenerato.

[

lm

P

u-

, "88 263 &63-

(isdi.

Volum.2. in Quarto.

T

4: Lexoris,fivede naturz & gratie in

oj

unum reftitutz conciliatione ícriptum ,.

sdi

quod Zoharis hoc eft fummi fplendoris

] d

nomine vocatur, interprete & propter

deg

fummam obfcuritatem Ecfrafta per paren-

| prodiii,

thefin femicirculisa textu diftinctum G.

vt

Volum. 3.1n Quarto.

jum g

5. Confirmatio doctring evangelicee &

rationale coactoriumque, five noviffimum

vj

teftamentum ipfius JE.fu, in quo doctrinz

: Qu

än

evangelica atque totius novi teftamenti

m

[

gcenere hu-

m

origo patet, & fucure nunc (in

o

A0

mano) felicicat:s clariffime ponitur defcri-

p

puo & ex commentariiss Rabbi Raccanti

z

confirmatio.

] ' omnli

6. Difpunctio qua clariffime oftenditur

ecernum feunoviffimum teftamentum ex

commd

j

fuis rationibus probatum.

7. Desterno Chriftiin inferioribus re-

Á amül

gno & facro ejusdem Chrifti primatujam

Rülhl m

ab Adamo per Noachum, Abrahamum,

Moifen &Chriftumad nos usque deducto,

1068»* ,

jl

ex Zoharis.feu illuftrationisScripturarum

fententiatam clara,ut evangelii inftar fic.

x

s

ti0 Clan

j

Guilelmus Poftellus apoftolica profeffio-

nefacerdos,ex72. Seniorum Moyfrs Spi-

Yi u

ritu donatorum doctrina a fancto Simeoa-

jf

ne Jufto Primo publice expofita collegit.

j

PIE

ugf

h

. $. Appendix & confirmatio preedicto-

]

ggcn

R4

9.Spo-

V

^ rum.

93 264( "s

9. Spolium 7Epyptiacum veris Ifracli-

I UTO

faD

r

z

tisaddictum, five qua ratione DEUS volu-

poni

erit Echnicos aut adverfantes facris quos-

TU

cunque fcriptores ad hunc diem ia fua ec-

Á

»

clefia fupereffe & quanta utilitas rei

tioz

I

ce Chriftiang inde oboriatur.

frtic

io. Detonitru fummo, five de fumma

divinz potentiz demonftratione ex auto-

mael

ritate, ratione & fenfu deducta.

Tif

(Numerus i. omiffus eff.) -

Lum

1. Patris noftri Jacobi fratris domini

fitlo.

fermo hiftor. de nativit. deiparz gr. & lat.

T

ad calcem hujus tractatus ceftatur. ut fe-

u

ïOfll f

quitur : ego Guilielmus Poftellus, refti-

Íder

tutus fidem facio ecclefiz huic occiduz fi-

gati

ve Romanzalumuis, quod ex vetufüfimo

ts

codice Conftantinopoli hoc transfcripfi

inté

li

biennio poftquam verteram, & nomine

protevangeli inferipferam Venetüs &

pont

fümma fidequzrens in quanam autoritate

Thno

haberetur hzc hiftoria, eft mihi ab illis pri-

tür V

dhen

mariis Archiepifcopis, qui Patriarchz affi-

ftunt, refponfum in eadem fide indubitata

Yocy

in qua & facra habentur confervari &cre-

J)

di, licet;non fit inter facri canonis libros

tis()

numeratum, vide plus ibidem.

3dora

3. Johannis Evangeliftz vita.

P

14. Refolutionum divinarum expofitio

nO,d'e

five demonftrativa ex facris veris ratione

Qütg.

M^

X

fuypoütis Prophetia, qua quidfit in Eccl

la

*92)26s ( 8&3-

4

nis o

fia Dei usque ad finem mundi futurum ex-

U ni

pomturA ut. G. Poftello, in primogeniti

-s

mb que

mundiinferiorislocum reftituto.

at !

1. Deinhzrente juftificatione refolu-

tio eterna G. Poftelii Barentonii.

répli ï

*

16. Admirabilis Judeorum clauforum,

deftnti

feu ro. tribuum Ifrael füb Turcarum, & H-

e x

maehtarum potentiam redu&arum hitto-

riaatque adeo ipía Ifmaelitarum origo.

J

Lumnn adRevelauonem genaüum & glo-

^xiato. tribuum Ifrael.

js don

I

y. De Romanz Cabale admirandis &

gr&

EU

toti generi humano in orbe univerío con-

u, feül

fiderandis myfteriis fermo , ut fumma fu-

a jdie Í

giatur falfitas , & prima cognofcatur veri«

tàs, Petro Amafio ex Syrlaca Chrift hngua

iif

ransfcr W

mterprer.e

X nom

8. Hz funt caufze .propter quas legati

ngii

pontlfims Romani ab ipfo pontifice Ro-

auwh j

mano Paulo quarto inhocinftructi & fena-

tus Veneti decreto N. N.i.e. G. Poftellus

iil

j

amensjudicatus eft & ad univerfum pro-

p

]

Vocare coactus.

d

ndibi

4X

l

——

19. De locali ftatu aut. pofitione corpo-

f

:

ris Chriftiin Sacramento & quodlocaliter

yis

adorari & recipi debeat G. P.

20. Apologià pro Serveto, Villanova-

n9, deanima mundi &c.

Et de Dei &na-

j

tura &infeparabilium ab ea virtutum ejus

fummo conatu & effectu Guilielmo Po-

ftello

tinclrä'

R5

-

495) 266( 863-

ítello re&xtutlomq omnium prtmozgenite

que

à Calvino hac in . caufa mahgne habito

dup

autore.

2j

21. Ín: ordinationis eterne tabulam 11-

Diicc

ber exphcaconus, quo ducehumana ratio-

gen

ne &autoritate (acra demonfttabitur cla-

tus,

riffime,quasnam rerum conftiturio fit in

bua

toto terrarum orbe ad finem usque mun-

cyd

di futura, & quis nam fit futurus, tam

bisc

calamitofi, uti nunc vid etur,temporis exi

gint

tus autore G. Poftello Reftituto, tabule

Cur

ipfrus fc"ïpïore

erp

-- Volum. 4.inf

uarto

f

p

22. De rebus fummopere aämn*andls,

CHD

quz annis proxime elapfis contigerunt in

ver]

diverfis orbis partibus commentatiuncu-

| felïv

lz feuannotationes ut de illarum caufis co-

fl

gitecur confcriptz.

2;. Definali neture conatu öz appetitu

dum

neceffario affequendo & fatiando.

lri

24. De correctione, emendatione aut

t

refticutione potius calendarii opufculum,

Qui

, quo fine ulla perturbatione & cum fumma

Qu

facilitate effectum completumque id red-

Q

ditur,quod jam a fexcentis annis & fupra

ll

ecclefia querfivit ut debuit & nunquam po-

C

tuit efficere.

1

2:. De univerfitate dxmutatmnes - tam

ty

circa temporlc coeliv e, quam CIVCJ genera-

p

hisloci orbisque habitabilis raciones, quin-

DN

que

]

| ääa) 267 ( 86-

"

t

quelibris expofitze & in perfectiffime re

e hdbio

í

ip*g

, fuppetias duce ratione conductz.

26. De admirandis numerorum Plato-

bulam

nicorum fecretis & divina virtute intelli-

inamato .

gentie in illis abfcondite qua duce adul-

u d

tus, & Chriftiana & Mofaica doctrina im-

iofti

butus, unoautalteroanno facilius in En-

i m

cyclopedie five univerfi difciplinarum or-

ts,

biscognitionem devenias , quam totis vi-.

Orisell

gintiannis ufitatoad hanc diem fcholarum

curfucum indefetfis pervenias fudoribus

, tb ',

ex prifcorum Platonis & Pythagore prz-

ceptorum, hoceft ex Mofceos alumnorum

i,

Ícriptis, unde illi defumferunt , pacis uni-

xünti -

verfi caufa fcripfit G. Poft. Apoftolica pro-

yiance

fetfhione facerdos & reftitutus emifit.

ulsc

27. Guibelmi Poftelli Reftituti demon-

ftratio, quod precipua & potiffimum fun-

damentaria ejus doctrinz , que nomine

appetitl!

Ariftotelis circumfertur, placita funt con-

orte 4

tra fenfum & rationem tam in mente

Yfculom

quam humanis & divinis literis expreffam,

gfummä à

quz folaautoritate maxima mundi ingenia

id f

obccecat introducta , fummique mali, id

,&[upra

eft, percurbate hactenus in univerfo pacis

cauía.

z

28. Refolute & fümme veritatis exci-

tationes naturales.

165 ] u

29. Ariítotelice de feparabili five im-

| endt

35) qumd | Á

mprtali corpore humano erntentiæ eXF

10-

tio

quä

f

-£98) 269 ( 863-

fio & clariffima veritaus in ea contentæ

&

bla ll

demonftratio, qua patet dari neceffario

It

corpus humanum perfonale & ex omni-

bus hominibus fuperftes individuum & u-

bis

I€t

nàcum fua forima viéturum in etrernum.

Acddita eftetiam (m-'ïa lis fententiisex libro

ftn

degeneratione animalium fecundo dedu-

dec

Cs græcahtera ne quis dicat contortum

3

autperverfum fuiffe autoris fenfum, cura

que«

& ftudio oper 'aque G. Poftel. Refüituti.

Ihen

3o. Refolutio & decifio ratione demon-

V &

firativaterminata de fuübftantia intellectus

Y

ellectus factus.

Po-

Tum.

& maxime quid fit inte

ftremo ii* quid fit corpus feparabile

Tum

HDïTIOI'ïB €, b&ü

Ícon

Cont

3- Deprimario univerficatis jure aGer-

ma nicagente potentiave illi divinitus con-

3

ceílà afferendo & reftituendo , id eft , de

0Cci

Romanorum Janigenarum regno revera

169

& non tantum nomine nudo fuo legmmo

ael

principi vindicando & tradendo.

C

x. Precipuorum fidei articulorum de-

1

monftratio.

lmp(

G. Poftelli liber retra&auonum in

p

fua de reftitutione omnium fcnpta infti-

atb

tutus

1

d

fen

- Vol. 5.in Folto.

H

14. De fümmopere confiderandis &

—

G]

non minus admxrandls myfteriis & verita-

t

tibus, que'ex propnæ ipfius Chrifti, hoc

3

6 ,

ERN

".

: -æä * 269 (S&«

Dhïeütæ

eft, maternz lingue qus Syriaca eft, ver-

xl

bisin evangelio Syriaco confervatis elici-

Y O

untur, &anteomnia deccena domini ver-

um t

bis & fenfu vero G. P. interprete & afferzo-

CTAU.

re, itaut hunc librum toti ecclefie Chri-

vexln

Íftian de illojudicature tanquam fuee fidei

p dit

deccena Domin! offerat obfidem.

Qtortu

35. Demundi mirabilibus univerfitatis-

11 C

que confideratione & expofitione ad fuas

Jti

menfuras naturales redacta Petro Amafio

Veneto autore &obfervatore.

demyr.

celeu

36. Francifciid nominis primi Gallo-

; Dv

rum regis vit; rerum valde admiranda-

p;1'abiie

rum, & hactenusa fuis etiam proximisab-

Íconditarum veriífimarum

que hi&oriam

d-

continens.

tuscor

37. De Turcarum republica, & ubi fe

occafio obtulerit, de moribus & perfvafio-

Iefhde

) feyeti

ne omnium gentium, quz Mahumedi It-

egtut!

maelite nomen dedere compendiofa tra-

élatio.

fum i

-^ 38. Ad potentiffimum & invictiffimum

Imperatorem & Regem Romanorum fu-

premum legum rerumque humanarumn

nuni

arcbitrum , rationis seeternae primarium af-

-ga jnli

fertorem D. Ferdinandum Bohem. &

Hung. Regem , Auftrie Archiducem &c.

mdig i

G. Poftelli epiftola pro humillima fuppli-

cacione & legitimaappellatione infcripta.:

t

]

ilcat, quam

39 Exemplar epiftolee fupp.

a Ve-

;

Ü

l

-$93) 170 (868-

D]

4 Venetiis ad Caefar. Majeft. Ferdingnd;

j

1560. deftinavit G. P. —

qu

L

40.: Quatuordeci

mkep,i&oiæ« ab ipfo G.

epu.

P.ad varios doctos virosexaratz.

.

1hi/

41. Apologià pro fumma veritate mur-

i

di Guilielmi Poftelli ad ]ohan—gem Opo-

*

rinum.

1hiji

fthf.

XIX. Incatalogo librorum , quem Mi-

chael Neander fuislinguz Hebraee erote-

jit

(

f

matibus fubjecit, memoratur p.389. Gu

D

elmi Poflelli difcuffo, quatenus fet autneote-

ricorum gudeorum [mfibus, aut feptuagim-

"

Toj

za mterpretum, Bibliorum ver[noni iberen-

dum. Addit autem p. 39o. hunc librum

ii (

ln

nondum prodiiffe,quemadmodum & mul-

ta ejus alia.

In eodem catalogo f. 437. me-

(h

T

morancur Gozielmi Poffellz Gallt commen-

db

zar ia inflituta in univer[os facre $cripture

libros,in quibusvatio cum. autoritatefacra

futi

'L'lï'r;

conjungitur ,ut aut qualibet facra veritds

vobettr, fecundum leges nature , aut quic

H

hi

quid contra illam a qui

buscunque dicatur

?lljj,

J. Po-

f

adver [ariis defhruatar, & p Gu

delli de eternarerum difpofitione opits com-

qui

ï

UA

pleä?em,

d paucai exponens umiverfi bifort-

a, ac de

mon[lyans, quomodo in figurativa

lus

Genefeos

piftroria. efl expreffum , non folum

.

Oïlg

ea a $udaica $ Cbr.

4

flianare-

pf/

quicquid pofl

publica contig

it, féd quito maxime , quic-

qui m

"s

;-gui;? jn Gentilifroe lï/iizgina,

a?f quic

]fml-.

9) 271 (283-

dintN.

dfinaelitiza politia coutigif[e videtur , & un-

quam poflea continget, & p.343. Guil. Pofielli

| lp[ Gw

epus deSatanice wonarchie deffrudiione fa-

per Danielisprobbetiamdemonftrans maxi-

Xte Iu

u

eccatutm maundi, quod veceffe eft , effe.

n

antichrift: fülus, nonpoffe effe aut fieri com-

,

mittioe ab alto, quam abeo qui [ummanto-

pl

uusmundiautoritatem babegt c talem in-

g at

piesatem m fove difturbandam , & p.g24.

) Gu

Cbave, feu Evie matris omnium viventium

m

admirabies,c fuper omnes do&frinas mun-

di, fecundum evamgelicam veteris & uvvi

ytugt

thtrt

Toeffamenti veritatem emple&ende propbe-

Á

3

ibrum

iue confiripie

(l. "

tqziele , Adami primi pa-

n&mïü*

veniisangelo,cc.. Prefxaefl apologia , ad

g

Chrifliveros aluninos,ut ratio tanti expoua-

tv omyfleri,autere Pollello , item tractatus

p

m

deformidando Elie adveniu,numc in fpmitu

J'üturo, fricut im oume erat in mente, fua .

virttite & fpiritu.— Opus eft compatium ex

j C!i'!!f?f

Wf 41.'1:'5'

prifeispatrum 72. Mofís auditorum do&ri-

p

j

nts, ad docendum , quod unius fodius Maffee

m

N

Jffve Chriffi operaneceffe efreflituiea omnia,

j^

TOE

f

que óatanas deffruxi im jflosmundo inferio-

[

VLX p. yáq.ejyusdem omnium lnguarum,qui-

1

l

j

T

bus ad bauc usque diem mundus eff ufus ,

ï

or1g0,note, & confiflentia.. 1dern Neander

u in

2272 refert , quod Poftellus Abilfedzam

Bigni

Cofmographum ex oriente advexerit,

l qu

ansla-

atl

:e;æqgeübri compendium ex fua tr

il

f

tionc

EO E

latione Venetiis Rhamnufio civi relique-

Tidtu

ri: Idemp.57;. recenfet Poftel!i opus de

dem

orbeterrarum in duodecim fedes prima-

pny

riàs füb monarchia chriftianiffima divi-

&pn

dendo, &71. prefecturis adminiftrando, &

1o /

iractatum de forma eupolitiz five refor-

opuf

mationis opere eodem tendentem, ut ad

p

feculi aurei vitam duce evangelio reditus

€08,

paretur, item librum ejus Gallicum de ad-

pedit

mirandis Indice & novi orbis hiftoris , in

Ceptr

quo exponitur fitus paradifi terreftris in

5

müm

orienie

Syriaco pofiti, & quam late Chrifti

Ib

religio fit noftris feculis & prolata, & pro-

Dlicin

acata.

nis C0

XX. ApudFri

ium /n bibliatbeca p. g.

—

Torem

prater alia Poftelli opera commemoratur

gt

opiis jufte. magnitudinis, quod infcribi-

Don

cur: abfcondita a conflitutione mundi , de

fuif

naturebumane reflitutione ,in eam conditi-

Toru

onem quam ante peccatum babebat numc ad-

didi

fütura iniferioribus cum magno fznore ,in

n

quo bec continentur ; clavis feriptararutm,

Cunt

qua ad interiora itur velanmiss oflum a-

finc']

perium . eterni myflerü ; feptem figillorum

fhoní

libri ab agno aperti referattos Eva

7

[/

.

agelium

gelii |

eternum, feuuature & gratie cenyugnum s

dody

ad concilium divmitus coadlum ubivis. Ke-

Ttui

fertibidem,quod Poftellus ipfe catalogum

d

ïätion

operum fuorum ad fe miferit, in quo inter

IT

aliarecenfentur liber Gallicus de fceming

-

g

näturg

g,

"-ääx )273 (Sæ-

lg

nature excellentia ; liber Gallice fcriptus

)plllS ]

demonarchiz rationibus & jure , volumen

:

prophetianum, opus de Galliz originibus,

*.9,' dWl'

d.

. &paralceveejusdem operis ; opus de fum-

10 latin:z aut humanz hiftorie capite;

: t

opufculum de fumma a nobis in hac vita

U

apprebenfibili; apologia proGallia contra

fedius

- eos.qui ejusglorie detrahunt; liber de ex-

T

peditionibus a Gallis verfus orientem fuüf-

Yi

ceptis;liberCallicus de fanis ritibus potiffi-

gü[is j

mum avitze craditionis rationes explicans;

hr

- liber deaurei five futuri feculi doctrina,ex-

&p

. plicans duceratione chriftiang profeffio-

nis compendium; lex Gallica refellens er-

j p 3!0.

forem communem CGall. quiSalicam fuam

Yofaui

legem primam pro Gallicamemorant, &

vcol

, nonagnofcunt intra ipfum diluvium jam

Wdi' 4!

. fuiffe Gallos, cum fint progenitores Urn-

atl

brorum, quiab aquis fiveimbribus diluvii

TA

dicti funt ; confultatio qua ratione fieri

qirl

- poffit, ut Germani penes fe zternum ha-

yrari

beant faciantque imperium ad Germanos

f

.^ Principes & gentem Germanicam ; de-

'gillm'mïl

monftratio contra atheos &omnes evan-

,;gelil!ili

gelii everfores, qua oftenditur ,

quod ea

,'ggiüïïii

doctrina,

quam Chriftus fua autoritate in-

j; M

ftituit, non tantum fit fecundum naturam

j

rationalem omnibus doctrinis mundi pra-

ferenda, fedinipbfis H

CUL

-*;1"-'*

joit

corum interpre-

n

tibus ipfo Chrifto tempore fuperioribus

p

videatur omnino *cQ

nformis efle illi, que

]

$

| jgm

-$58) 274. '( äcö)*s

"

Á

jam a Mofis temporibus ad Chriftt usque

tempora per veras interpretationes per-

D

edita

venerar; defilio perditionis & fuis affeclis;

ui una cum eo elevantur fupra omne

Tegni

Cordi

quod dicitur Deus, & quando ejus poten-

tiacorruet; de Turcarum & ceterorum

brevi

dum.

Ifmaelitarüm fatis; de raris & pofteritati

tholic

notandis hiftoriis; vite illuftrium noftri

briort

feculi hominum, & eorum maxime, qui

Galli

inveniffe ea videntur,quae nunquam an-

dpur

teacognita creduntur; commentctarius in

Abdiam ; quatuor Davidis pfal

mi füper li-

Ocuit

J

liumteftirionii decantati & expofiti, & alii

torb

Timip

quidam tractatus , quos jam antea ex alis

XX

autoribus recenfuimus.

ftel

of

XXI. Commemorat. quoque Po

QTT

fcripta Jacobus Gaddius zom. z. de Stripto-

Wfangt

ribus p. z. c» fequent. ubiex longis libro-

um fic

rum titulis Poftellum fuperftitione velva-

nitate laboraffe conjicit, & fe ampullofa o-

| t

i

H

jes

;

amatanon fine rifu vel fto-

4 QUi me

perum ejuse

gacho legiffe teftatur. — Pleraque autem.

4 flant

uz de Poftelli operibus differic, ex Frifíl

ä te,iam

- 1 Aooby

bibliotheca depromfit. * Uterqueignorat,

an aliqua ex his, que proxime recenfui-

UHS Viï

( yen

mus,typis impre(lafinc "T'eifferius ta-

»

men ijn €

logiis virorum eruditorum a

Tpref

*"Thuanocommemoratorum, nonnulla ex

M

ltcib

his, quz parcim ex Frifii bibliotheca, par-

logo quodam Anglicano retu-

tm gx Cata

- Jimus,

iïlatin'g

(

"$63 275 (£62-

H

AT

hmus, ad edita Poftelli opera retulit 9. yag

hi

- feg. quieciam inter fcri zp;,a Poftelii gallice

ilacs

edita memorat doéctrinam feculi aurei; feu

| r

regnum evangelicum Jefu Chrifti, con-

cordnm quatuor Evma lftarum curm

p

CfORUT

brevi defcri iptione Pa! fï:fisnæ, unicum mo-

Bentit

dum concordiz inter Pr oteftantes.& Ca-

ynot

tholicos, farraginem prophetiarum cele-

briorum,

e quibus elucefcit, quod Rex

fe, U

amdr .

Gallize (n::z enim fmavco,auem fiepe vanis

grusm

augums deluífum ïcmoouo experlenua

docuit, videbatur) debeat imperium toti-

t s

WE

us orbis obtinere, qua de re Poftellus et-

jam in aliis Ícriptis haud raro differit.

er a ah

.XXIL Non folum autem varia fcripta

?güel

Poi'ceduslpfc.e*abmavzt fed aliqua etiam

ex alis linguis in latinam vel- Gallicam

n

transtulit.

In his occurrit Protevanseli-

u

leh'l

um Jacobi, quod Poftellusex Grzco in

Latmum fermonem transtulit.

Qualis

yloie

ejus mentio fiat in appendice catalogi An-

vel f

glicani MSCta amïdam Poftelii exhiben-

od ïem

te, jam fupra vidimus.

Hoc evangelium

g l

]acobl de admirabili nativitate, & incuna-

xl []013[

bulis virginis Maric &i ipfius Jefu & .G

To-

^ o

ecönf |

711'

co vetuiliffimo codice translatum tyj

FR

eriis'

lmPreH"tBahL,æ lohannes Oporinus in g.

gt

cum Theodori Bibliandri libro de vita

g

!J:-n

Marci Evangeli

itc-

A EUA Popeïna fu--

eCäapa

it latina hec ecïmc- in monunientis ortho-.

0 feü*

$-2

GOXQ-

f

: *ää) 276( 5&:

Heroldi:$

$$; ,Græ;

deli

doxographis Johannis

flant

ce &latineidem evangelium Michael Ne-

andr

ander inter apocrypha catechefi Lutheri

huj

graco-latinz adjecta A. 1563. & 1567. Bafi-

hoc

lezpublicavit. Prodiitquoque grece «

ortd

latine in monumentis orthodoxographis

Joh. Jacobi Grynzi Bafilez 1569. Noviffi-

poti

dt0,1

me Protevangelium Jacobi grece cum

verfione Poftelliemendata in codice apo-

n ?

crypho N. T. edidit Vir do&tiffimus D.

lum|

lul

joh. Albertus Fabricius notisque eruditis

illuftravit. De MSCtis hujus evangelii

Fratr

tiaHe

Vindobonenfibus agit Lambec. 207. 4. &i-

bliotb. Viudob. p. 15o. & Neflelius part. 1.p.

tdiy

rurmf

205. r part. s. p. ug. 14. 559. " 175, de Parift-

Pol

enfibus MSCts Simonius movartm obfer-

vationum adtextum & verfones N. T:p.4.

&i

iddu

Tantiautem hocevangelium Jacobi fecit

Poftellus, ut pro bafi & fundamento totius

?Plgn

lus ;

evangelice hiftoriz habuerit, & quia Mar-

cusa Johannis Baptiftz minifterio hiftori-

(hrij

CObie

amevangelicam incipit, hoc protevangeli-

umin fronte evangelii a Marco confcripti

grac

men

reponendum effe cenfuit, rantamque ejus

in orienteautoritatem effe finxit, ut illud

tla,q

in ecclefiis publice legi & pro authentico

Onit

Tate

haberi Bibliandro perfuaferit. . INequeta-

men fatis caufze habet'Simonius, ut Prote-

lube

ftantibuseditionemhujus evangelii pfeud:

ri

Q

gpigraphi oþii.ciac. Noq -f:nim Biblia'n'd

€

-$83) 277( ee;a-

; Oi

de hoc evangelio judicium univcrüstt&c

ftantibus adícribi debert.

Nec tam Bibli-

hiV

| at

l

andro , quam Poftello homini Pontificio

(l

|

hujus evangelii editio debetur, quippequi

græce

hoc evangelium pfeudapoftolicum | ex

oriente advexit, & latine reddidir, & O-

(Offd

i

N

porino imprimendum dedit, & Biblian-

il

dro, ut hos carbones pro thefauro habe-

[

:

d

ret; perfuafi. Fuerunt,quiipfum Poftel-

lum hujus evangelii autorem ftatuerunt j

ffim)

li

a

fufpicati, quod fuas ipfius fabulas |Jacobo

Fratri Domini fuppofuerit, in qua fenten-

eva

qm.4!

tiaHenr.Steph.fuiffe, ex ejus preparatione

d apologiampro Herodotoc.33. patet. — Ve-

i

qde Pt

rum fictiuum hocevangelium multis ante

Poftellum feculis fcriptum fuiffe Euftathii

u d

&aliorum veterum teftimonia evincunt,

M

adductaa Prefide ; d/ffertatione de pfeud-

o

fet

Q

epigrapbis apoffolicis c.4. . Et quamvisSi-

quom

kius z220t45 24 evangelhum de imfamtia

gl

Chrifli p.14.exiftimet, protevangelium Ja-

yolt

cobiex Arabicalingua vel alia orientali in

tera

(

grecam translatum fuiffe, verifimilior ta-

cont

fj

men eft Dn. Fabricii fupra laudati fenten-

quC

ij

J

tia, qui ftatuit, quod hocevangelium Ebi-

[ j

onita quidam aut Gnofticus greco idio-

j

n

w

mate compofuerit.

XXIIL Inter Jüftini Martyris opera

utP[OïC

habetur everfio falforum Ariftotelis do-

vel

pf*"ä

ca lingua

lati-g

gmaþgm. | Hanc exgra

'in*

Blbbm)

L

3

nain

158 ) 278 ( $62-

audit

nam transtulit Poftellus notter, & Parifiis

form

v.rfionem fuam edidit A. C. 1552. Carolo

t'oni

Lotharingo dedicatam, de qua Johannes

Launojus in tractatu de varia Ariftotelis

fing

Near

in Academia Parifienfi fortuna p. 155. &

Lelr

feq.videripoterit. Idem Poftellus dialo-

dem«

gum Platonis , qui Axiochus inferibitur,

trangl

gallice reddidit.

XXIV. Nonnulla etiam ex orientali-

both

boris

bus linguis interpretatus eft Poftelius.

Diom

Huc fpectatSepher Jezirab;h. e.liber crea-

nufcr

tionis feu formationis

brahamo perpe-

trgum

ram acïfcriptugs.;qui májori ex parte P

ytha-

QOmpl

goricam ex literis & numeris philofo-

Virtut

phandi rationem continet. . Hunc enim

ls

librum Poftellus Parifiis 1552. ex hebraico

inlatinum. fermonem convertit. Ahas

lter

XX

editiones hujuslibri doctiffimus Lambeci-

PO&EJL

us zn prodrome biflorie literarie p.y2 & ;

recenfet, Suppofititium autem eife hunc

Tttiqu

hlb Dor

librum, quem etiam Piftorius fuis Cabali-

fticis fcriptoribus inferuit, preter alios

niony

ferr

agnofcic Conringius de Scriptoribus w [e-

Wt refe

culorump 3. übiatferit, quod, etfi hic liber

ab alio quam veteratore Poftello dacus ef-

4i. Vi

OR

fet, ipfe tamen ftylus & contenta menda-

cium proderent. Pertinet etiam huc li-

lub

ïilti()n |

ber Zohar ex chaldaico fermone a Poftello

WUS |

translatus, in quo innumera latent fecreta,

ac oftenditur, prifcam prifcorum Mofis

müne:

audito-

$98 )270 (S(ää?-

XDats

auditorum doctrinam. omnino. effe con-

formem doctrinz evangelicz, & reforma-

Q

ohamns

tioni Judaice a Chrifto inculcate & fuo

"fotds

fanguine confirmate, ut Poftelli verbis a

Neandro defcribitur hoc opuszmerotemat.

Y

Hebr.Imgu p.4;$. nec non liber Bahir, iti-

Qialo:

i

It

dem ex Chaldaico fermone per Poftellum

transiatus.

Addimus etiama Frifio n bi-

bliotheca commermoratam verfionem ar-

riem

odl

boris divins difpofitionis feu divinorum

nominum ex hebraisantemilleannos ma-

jet o

nufcriptis, ubi oftenditur innumerorum

)pee

argumentorum. fontibus, fore omnino

Pytt

complendam reftitutionem. omnium in

Jilolo

cenit

virtute decimi nominis Dei,quod ett Ado-

nai Deverfione Alcorani , kluctius de

oratt

interpretat. p. 230. videatur.

; A'JJS

ame

« XXV.Sunt,qui &aliena qu

&dam fcripta.

Poftello tribuunt.

Cumenim de autore

n

antiquitatum Hetrufcarum queritur, quz

Jfehut

; C

j

fub nomine Profperi Fefulani edita funr,

nonnulli Gülielmum Poftellum fub Pro-

r d

Íperi Fefulani nomine latere fufpicantur,

u Y

ut refert Vofhus de bifforzc. Lat. /2b.1. . 9. p.

hiC J

41. ubi tamen addit , verum autorem effe

duti

j

'Thomam Fedrum, qui anno 1460. vixifle

m

perhibetur. - AtLeoAllatiusin fuis anno-

j il

ll

tationibusad Anriquitates. illas Heu*ufcïs

PGQCHO

hujus fuppofititii foetus parentem efie

dotà

f

qui

Jos

monet ipfum Curdur

n llnghiramum :

tra-

N

i J

498 ):8o (86:-

fragmenta illa primus, ac fi ea Sornelli pro-

j

pe Volaterras fub terra inveniffet, Flo-

i

rentiz publicavit, cui fententie etiam Jo-

:

hannes Rhodius de autoribus fappofttis p.jo.

bu

&alii fübfcribunt. . Audramus vero, qui-

bus verbis Allatius Poftellum ab hac füfpi-

b

cioneabfolvat. Sic ergo illa fe habent $.

tti

Var

CXIV.p. 199.edit. Pariftenfis: nugarumi-

bilominus audorem nomulli fafpicuti fant

by]

tüà

Guilielmum Poflellum ,virum & linguarum

Orientalim peritum,c adfingendas biffo-

n.iai

vias aptisfemum. — Idtamen fme ullaratione

vit,

afferitur. . ile quippe ingenti confidentia

on

ad quidlibet audendum projectus, quid in fr-

fnor

W

nili agone facturus fuiet , lbbris, quos de

regno Ftrurie edidit, demonflravit , m qui-

üm

Qu

bus licet & Pfeudo-Berofimm, c fabellas An-

nianas defendat, multague ha preter

ttib

m

ln

communem opinionem ex penu linguarum

Orzentalium . infmuet, numquam tumen eo

US](

zemeritatis devenit , ut adeo impudenter ef-

Titu

frictaque fronte mendacia tam m[ulfa [par-

UT

£geret.

Et paulo poftp. :5».. $ane Poffellus

Ti

bomo nequisfmms ob malas etiam artes €

bl

violate frdei reus,ut fertur, fecundo judicio

Iroy

condemnatus velegatusque mon ita infantit,

lib

3€

queunquam adeo flupide imfortunateque

B

in bifforia deliraffet, Jedves a femet pruden-

j

ls

tiori confilio & verofomiliori apparatu conft-

Ter

q dici-

Ihm

&as, licet ?neptiæjnq; ; Meli()m

, phma-

*ä(.ïä) 281 (893-

plinarum fubfidio , d quod magis q/z' ; e/'a-

Jipt

l

quentia de/!zmms, ordinaffet aptins , drfpo-

l,

—

u)

f;zz et comptius, d elegantius expresftfjet.

iif

li

XXVI. Librum de tribus impoftori-.

bus execrabili in Servatorem noftrum

0q

blafphemia infamem a nonnullis Poftello.

chif

abentd

tribui ex Henr. Ernftii

obíervationum:

variarum libro 2. c:36. notat Morhofius z

DL !

tflt:f ;

Polybifl.p.75. Verum dubio proculinju-.

guin

ria fit Poftello, ficut & ipfe Poftellus Calvi-

jrli j"'

mamsm)urlam fecit , cum illis exprobra-

i

vit, quod dete&andum illum librum Ca-

^

lomi typis imprimi fecerint ,. ut refert Si-

jl

TE

j

monius epz/Z. zi. p. i. qu.,madmodum et-

iam Genebrardusin refponfione adDane-

ufü' X

nj

4

um fol. 39. Calvinianos arguit, quod ali-

IT

quem ex fuis ad fpargendum libellum de

tribus impoftoribus Mofe, Chrifto & Ma-

ll WJ

Cetérum Simoni-

u

homete pellexerint.

lii

usl.cexiftimat, quod liber ille in rerum

um |

d

natura nunquam fuerit, quam fententiam

etiam cum Naudzo amplectitur .Clariffi-

ii

Y

musStruvius; n differtatime de dodlis im-

TE fv

poftoribus S. 10. & f2g. Exiftimat enim ru-

morem quendam eumque falfum de hoc

dM

j !

/am

libro inde natum effe , quod nonnulli ne-

farium apophthegma detribus impoftori-

7

j

At Nobiliffimus

)

L

j

]

bus in ore habuermt

w

"Tenzelius, qui haud ita pridem zz..220/20- .

TL

tbeca f&a curmjä repaf t pulp. 5 Struvia-,

"

nam

!

]

N

: *ïää) 282(893— j

füit—»

Phr

nam hanc difputationem recen

inter alia mentionem nonneminis facit,

&c

led

uife hunc librum Italica lingua fcripcum

ere afferuit, utalia, quz prollibri hu-

deit

poffid

jus exi

ftentia adducit argumenta , tacea-

dod

ftram nunc non

du

mus. Sedlitemillam no

L]

de czetero, librum il

lum, fi

facimus,certi

mij

lio quam* PoRellq

fidl

unquam fcriptus eft, aba

compofitum fuifle.

)

XXVII. Illadadhuc

dé fcriptis Poftelli

m

notare placet,

quod Index librorum pro-

omi

hibitorum Bern

hardi de Sandovall p. 39.

QU

Guilielmum Pofte

lluminter libros prohi-

pto

referat. Exincatalogo

nj

bitos prime claffis

hereticorum,quie

x decreto Inquifitionis

Titr

Poftellus illis Auto-

1;56. Venetiis prodiit,

p

ribusannumeratur, quorum

fcripta a Ca-

gin

ntur.

Nec meliora

li

tholicis legi prohibe

fataexpertus eft Pofte

llusin Catalogo h-

f

omi1559. pu

blicatus eít,

hur

reticorum, qui R.

quippein quo fo/. 1. o

mnia Poftelli fcripta

fint

dicelibrorum pro-

d? Ü

prohibenturjitem inin

hibitorum, qui juffu In

nocentii XI. Rome

he

pta Poftelii edi-

T

1683. publicatus eft, ubi fcri

ta &inedita damnantur. Berignius cum

NU

Il

Poftello agit, Index Antonii a Sotomajor,

qui ejus lii

ijuarum duodecim alphabe.

D

thum, &tra

&atum de Magiftratibus Athe-

X

nienfium permitcitïin tra

ctatu de Etrurie

CO

item in. commentatiuncula de

10j

originibus,

Phe-

$ag Ctto

niit

A

Pheenicum literis cantum aliquaexpungit,

fi

& circa tractatum de univerfitate monet

jpun

Jectorem, ut caute procedat; cumautor vi-

brii

. deatur conari Platonicas & Pythagoricas

o

doctrinas ad concordiam cum facra per-

IU

ducere, ac preterea nefcio quem Abraha-

jum, d

milibrum jact

Ethac de fcri

oltd

ftelli dicta fufficiant:

ptis Po-

Y

XXIIX. Reftat; ut deejus erroribus di-

vfidi

camus. Non eftautem nobis propofitum,

1

f

omnes Poftelli errores recenfere, fed ali-

[j

- quostantum partimex ejusícriptis excer-

Xf

/ptos, partim abaliisrelatos memorare. O-

jl

00

mnibus enim recenfendis integrum volu-

1011l5

. men vix füfficeret, cum nonnulla ejusfcri-

AWO

| ptaadeoerroribus fcateant, ut fingulas pa-

)U

ginasillis refertas videas. .. Unde laterem

gt

lavareputamus Arnoldum , qui zn bifforza

10j hæ

. Jfíta eccleftaffica lib w qii22. $. 0. * 24v.

ydi

hunc /Ethiopem dealbare conatur.' ^ Alia

i

fententia fuit Bezee, qutzmepiflola s. ad An-

] pm

dream Duditium hunc Poftellumomnium

ormt

hzrefium, ipfis etiam Romanis Inquifito-

T

ribus judicibus, cloacam Lutetiz in ipfis

.oin

Sorboniftarum oculis verfari indignatur.

"

9101';

Idem n epiffola g1. edomnes orthodoxas ec-

hu

cleftas p.319.. Poftellumvocat monftrum.

a

exomnibusomnium feculorum hzrefibus

conflatum. Et/nócaZigerianis per Putea-

t

hé

uftus

nos ;oüeä?if p 274.dicitur,quod comb

ho

fuif-

y

494) ag4 (863-

:

fuiffet Poftellus ob dogmata fua, nifi fatuu

fuiffet. . INecipfi Pontificii dubitant, Po-

if

Sane Pal-

ftellum hzreticis annumerare.

]i

ladius iz.fuo catalogo bereticorum refert ,

In

Pottellum,cujüs antecefforemSchvvenck-

jitl

feldium effe dicit, ex Talmudiftarum &

In

Rabbinorum fomniis inanes invexiflenz-

li

nias, easque tam tetras & abominandas,ut

IK

indignum fit, eas piis. auribus revelare.

I

Quod Palladii judicium repetunt Linda-

te

nuszn Dubitantio, dial. 2. p. 207. Prateolus

I

in elencb. beres.p. épy. Petrejus zm. cataogo

ipf

bereticorump.1$o. Nonnemo ex fanaticis,

bi]

qui epiftolam de myfticis Scriptoribus

rel

edidit, $.47. p. 7;. Poftellum cum Jacobo

de

Bóhmio comparat, unde quid de Poftello

bi

fentiendum, facile judicar1 poteft. Fana-

ticum enim fuiffe Bóhmium, omnes ot-

éo]

thodoxi agnofcunt , nec ulli ejus errores

rer

damnare religioni eft, quia fanaticismi fu-

ld

Ípicionealienus effe velit.

.

L]

ffimum. &

u

. XXIX. Hominem | impuri

jv

laneatheum vocatPoftellum autor 'Tur-

Qu

co-Papifmi Sutlivius J//.7.p.:$7. . EcMer-

di

fennum quoque in commentario ad Ge-

bi

nefin Poftellum inter atheos retuliffe, te-

i

ftatur Voetiusparz. 1. difputat. p. ujg. Exft

fer

vero Dei exiftentiam haud aperte negave-

tf

rit, fed paffim contra atheos difputet, quin

fuerit,

$d

.gtiam integros libros atheis oppo

r

, mui-

1 Y

l

EGETLC M

ftus

multas tamen fovit hypothefes, que athe-

t

x

ifmo foresaperiunr. Unde etiam Spize-

liusin fcrucnio atheifmi p. 6o. & Reiferus

vfett

in:epiftola de antitheifmo p. 271. Poftelli

d.

mentionem inter atheos non omittunt.

nl

In hiftoria ecclefte Gallicane Zib. z. nov

[enp.

herefzos Deiftzrum parens appellatur , ut

du

notat Raynaudus zoz

.. 271. ubi Deiftas

vlf

intelligit, qui Deum unum admittere con-

P

tenti , cetera chriftianz religionis myfte-

te0l

ria pro fabulis habent.

Verifimile autem

7

ipfi videtur, quod Deiftarum fuliginem fi-

vtl

bi Poftellus affricuerit, dum inter varias

ormbus

religiones inftar navis, que gubernatore

qc0bo

deftituitur,incertus, &

P

quid crederet, gm;

oftelo

biguus hzfitavit.

.

Ja

XXX. Naturaliftam fuiffe Poftellum,

t

€olligi poteft ex Bodini tractatu de abditis

ttota

rérum fublimium arcanis, quem ex Poftel-

il

li chartis magna ex parte compofitum no-

tavitDn. D. Diecmannus in difputatione

y

inaugurali de Naturalifmo . ». edit. Lzpf.

; Tu

eumaliorum, tum maxime Tohannis Bo-

"a

dini.. Necdefuntin editis Poftelli operi-

4

bus naturalifmi veftigia , dum paffirn ho.

i5 t

mines fine Chrifti notitia falvari poiTe af-

J

ferit./ Necrarofein ejusfcriptis Liberti-

nifmus prodit.

Sane in epiftola ad

g

:c,qüin

Schvvenckfeldium fcripta A. C. 1553. p.222.

Xer.-

,fueïlïa

tyrannidem plu'squam-Babylonicam e

ceri

*

*ää) »gó: e82--

ceri putat, fiapofyn agcgireddantur,quii

a

tj

V6I

certa verba, fenfa & conf-ffiones jurare

Do

nolunt, & quanta prophetandi libertate in

fcriptis fuis ufusfuerit , cuilibet ea legenti

flu |

n

illico patebit. . Quod ediama Syncreufmo

alienus non fuerit, ex eo poteft. colligi,

f

quodpublice dixerit , bonam religionis

n

fibi

fpeciem efformariigon po(le, nifi ex Chri-

ftiana, Judaica & "Pürcica combinetur , ut

&l

Wo

ex Henrico Stephanorefert Morhofiuszn

qolybifl.p.7;.. Huc fpsctat eciam totus ejus

47

tractatus; qui panthenofia infcribitur, feu

[UGT

À

omnium diffidiorum compofitio quamvis

methodus, qua diffidentes conciliari pof-

lsf

fe ftatuit,ad concordiam ftabiliendam ni-

ft

hil faciat, ut monent Domini Autores oP-

tür

fervationum Halenfrum Tom.1.9.357.

guh

XXXI. Enthufiafmum fuum Poftellus

den

ipfe faffus eft in oratione, cuius verba non-

quà

nulla ex Naudeo repetiz Arnoldus 77 fup-

i

fi

(

plementis hàfforie fae *ecclefaflice p. g.

Fatetur enim Pofteilus in 1jlo loco,quo

ptol

enthufiafmo impulfus multorum judicio

MU

in luxate mentis notas collapfus, & ftulti

myi

delirantisinftar multa & fcribere & dice-

Pui

recoactus fuerit , qie improbari vulgo

Stu

merito videntur.

Ubitamen notandum,

l

quod Poftellus madtorim ;udicio m luxat

[/ u

mencis notas collapfum fe dicat, & a pro-

T&Xl

tulifle, que merito improbari poffe v/en-

A

; IHV.

- 409) 297 (808-

qi

eur. Nosautem illud multorumjudicium

r

verum fuiffe minime dubitamus. Adhunc

Tttey

Poftelli enthufiafmum fpeétat, quod libri

lgt

fui de nativitate Chrifti ultima nunc futu-

dl

ra autorem efle Spiritum- Chrifti in ipfo

coli

ftatim titulo jactat, quod juxta Prateolum

igionis

2n catalogo bereticorum a Raziele Angelo

TU

fibi multa revelata fomniavit, & quod jux-

tf

ta Verderium, cujus verba a "T homa Pope

of

Blount z cenfora celebriorum Autorump.

]s li

472.allegantur, de prophetiz dono gloria-

tus eft.

y, f

ais

XXXII. Quemadmodum autemPoftel-

yi pog-

lus fupernaturali prophetie dono inflatus

fuit: itaetiam rationi fuge tantum ex na-

I m

&l

turalumen promifit, ut myfteria fidei ar-

gumentis ex naturali ratione depromtis

fieis

demonftrare fe poffe exiftimaverit. Sed

jmt

quam futilia fint argamenta, quibus my-

fterium Trinitatis, Íncarnationis & alia in

4l

H

l

fuo de orbis concordia opere ex ratione

probare fatagit, prolixa demonftratione

qu

ydit

|

noneget Meminiffe ergo debebat, hec

At

j

myfteriaa feculis abfconditaa carne & fan-

dit

guine revelari non poffe Matth. XVI, i7.

)

Stulü funt, qui hec myfteria humana fua

fapientia rimari conantur , rectius fapiunt

ldUmi

i

Y

0i H Y uNv ICoYTES 7rRY Ysluet eig av vzrao

e

TB Xo58 2. Cor. X, .

1

0

;/fwl

faruntPoftell.

XEX[II.Servetianifmi accu

7)

G;enä-.

-55 288 ('äfäb3

110

Genevenfes, fed ipfe in apologia fua, ut Si-

dot

monius;quiillam legit,rm epi/Zola zi. narrat,

blit

refpondit , tantum abeffe ut myfterium

'[ rinitatis impugnaverit, ut potius Deus

dip,

H

ápfi gratiam conceflerit, hoc myfterium

mj

perargumenta ex ratione depromta decla-

bru

randi. Veruntamen hocipfo dignitati hu-

jus myfterii multum derogavit, curn illud

äc"l.l

Ve

argumentisa ratione humana excogitatis

leba

demoníftrari pofle fibi perfvafit, quod fieri

"flä

non debuiffe paulo ante dictum eft, — Pree-

tur,i

terea ex illa ipfa Poftelli apologia conftat,

quod nugatus fuerit , efle neceffario intra

Pari

'Trinitatem primam aliquam intelligenti-

amomnes humanas & angelicas intelligen-

ecglej

T

tias complexam, quc velut lumen Solis

trini autodor corporis odorati emanave-

fexu

rit, &poftquam nata & formata eft, íe

.

an'

de perfonz unita fuerit.

part

XXXIV. Schvvenck

feldius in epiüöla

ttibu

a

ad Ponifium, cujus fragmentum ab Arnol-

doznfupplemento biff. eccl. p.:$. exhibecur,

fljtjr

i.

ita de Poftelloloquitur: id)balte ibn für eíe

tien gelebrten guten SXten(cben / toenn er nur

erie

quid

ba$ Gefpenfíe Virginis Venecz fídy nidt

bátteoerfübrenfaffen. — Seductio autemilla

ar;)

nonlevis fuic.

f'em.

Eo enim usqueamentiz

lat

pervenit,ut juxta Thuanum Z/j. 74. f.533-

inerrorem delirum juxta ac deteftandum

li,

de focminei fexus reparatione fa

lutari

ï'f/iä!z

non-

-68) 289 ( 863-

u

nondum confummata incideret , eumque

w

. * domum reverfus inter prelegendum pu-

tenut

- blicarec & defenderet. Quin & librum edi-

D

dit, in quo docuit, debere fceminas pér fce-

minam falvari;ut viri per Chr.ceuicgitur

u j

i

2n5caligerianis per Puteanos editis p.27 a.i-

a

:

o

. brumillum infcripfit de Virgine Venera,

mll |

acineo docuit, foeminas a. Johanna fua

Veneta, quam matrem fuam appellare fo-

ogitatis [

odf

. lebat, redimendas, ut docet Ofiander h.

.Tu

ecclef. centur. i6, Dib. 3. c.31. P. 67 qui mira-

of

tur,fi Poftellus ob hoc nefandum dogma

. Parifus non exuftus fuerit... Eundem Pó.

onm -

. ftellierrorem commemoratMicrzlius ;f

Ugenü- .,

Jiget

ecclef p. $85. & quotquot fere

xPoüelli me-

inunerunt. .

1 SOI:S :

ynde

XXXV. Nonnulli vero PoPceUum ton

fexus foeminet, fed inferiorum hominis

j

parcium redemptionem Jobannz Venetze

tribuifle ftatuunt.

Hanc eriim fententi-

epi[ïoh |

Arror

am Poftello tribuit Lambertus Danzus ;

notis ad Auguflini libellum de bereftbus P.

!

j

v

36;. Sed ipfa ejus verba placet apponere:

i

certe noflro feculo & memoria impuriffmus

r '

'

|

quidaim nebule G. Poflellus Sorboniflar um

1d) t

)

Parifienfium delicie bunc bIafphemum erio-

t

vrem impudenter quidem, fed tamen libere.

m

Lutetievenovavit, dixitquenos a Chriffo ab

,

umbilico tantum ad caput[alvos effe fatios,

a

reliquas autemnoffri corporss parzes & in-

f

. 6'1'1.0-;

n

&38) 290 þ( ge*

1

1

No

feriores umbiliconona Dei Filio , fed a go-

tct

banna quadam fcortoipfrus (quam eiamm-

ceffuofüs bomomatrem [nam áppellabat)re-

Ia

Eu

demptas liberatasque e[es.— Quale opinio-

sutm portentum canem ilum ettam publice

—

ibo

in inedia Acadeinia evomuife, fetunt omnes,

Y

du

qui eum profaentem Peofomei canones me-

cum Lutetieaudiriunt.

Eadem de Poftel-

d

cul:

lorefert Danzusin notisad Auguftini en-

chiridion p.793. Danco confentitFlacius,

C

qui etfi Potteilum Parifüs docentem non

e[f

audiverit, ut Danasus, eandem tamen Po-

Mo

ftelli blafphemiam in quodam ejus fcripto

(ta

:i

Vità

legit, quod de Virgine Veneta elucubra-

Que

vit, ut ipfe Flaciusteftatur in epiftola dedi-

catoria ,

quam Poftelli epiftole ad

m

Schvvenckfeldium a fe edite premifit. In

lire

eaenim mentionem facit tractatus illius de

Ilire

Virgine Veneta, quem Satanz cloacam

iflt

merito vocaricenfet, & varios ex eo erro-

Scrï;

res excerpit, quos inter & illum ponit:

fecul:

Chriftumvefliturffe tantum fiperiorem par-

musi

zem bommis.fed iflam novam Evam autana-

i

irem debeve mferieremrveflituere , & illam

t

ho

refHitutionem debere Venetüs 8 opera fh-

[

cboar1.

Vitf

XXXVI. Animam Meffizante alias res

Tetu,

creatasa Deo conditam in panchenofia fua

Btioi

afferit Poftellus.

Idem areumentum tra-

e

ET

&t in clave abfconditorum c. 5. & fegv.

ll"uS,

- :Notat

| $82 ) 2.-919( 8&2

li

Notatjuvenilem ecclefiam habuiffe proar-

(f

ticulo fidei, quod anima Mediatoris fit pri-

;

u

ma creatura Dei & univerfi lex & media-

f

Ü

trix,in hac anima occifum effe Chriftum

pub!iu

ab origine mundi, in ea Chriftum effe pri-

n

mogenitum creaturz Dei, in ea per Chri-

J

ftum n Chrifto & a Chrifto omnia effe fa.

J

&ta, in ea Chriftum effe heri hodie & in fe-

Bd

cula, in hac anima concomitatum fuiffe

Fiädïäl

Chriftuin omnes Patres ab Attlamo, illam

emfit

eíIe manum Mediatoris, que£ dedit legem

dU

Mofifervo fuo, yerbaSymboli Niceni: oez

f

quem omnia fada (ant, de anima Chrifti di-

Jcubtt

vina verbo unita intelligi debere , Jobum,

hd

quem Prophetam ethnicum a

ppellat ,ani-,

oie !

mam Chrifti Red

emptorem fuum appel-

yli. !

lare, necullum hominem in ccelum pervé-

li

nire potuiffe, nifi anima Chriftiibi jam fu-

ciottt

iffec, ut alias hujusmodi pfeudhermenias

Scripturz, quibus animam Chrifti ante.

eü 6[(9'

fecula creatam probare

] POB'IE'

Inus.

»-con:ïztur à tacea-

TU

-XXXVIL Ineademclave Po&eïlus do-

J guät*ü

Ü

lí

cet,p.26. Chriftum fuifle venturum ,etfi

h

homo non peccaflzt, primo, ut fummus

0?676

virtutum dpex in eotanquam duce vide-

Ti

rerur; fecundo , ut myftterium incorru-

ptionis fue nos in facramento sterni te-

um

ftamenti doceret, cum impoffibile fic, uc

ullus ficin animo & corpore abfolute bea-

é

N

)

"

d x

tLlS?

-&98 ) 202(863-

tus, nifi per comeftionem & potum carnis

4j

&fanguinis ejus, ut per hec myfteria illi u-

| JH

Dïätl]f in anima ö( COIpore; tertxo,ut COr-

u

pusfüum in coelum attollendo etiam nos

k

his myfteriis fibiunitos attraheret. :

Ve-

fiü

rum ficut ferpens zneus erectus non fuif-

li

fet,fi Hraelitze a ferpentibus igneis vulne-

l

rati non fuiffent:.

ita etiam coeleftis medi-

tur

ciadventu opusnon fuiffet, nifi homines

Ko

in morbum peccat incidiffent, fLoves per-

4

|

ditze non fuiffent, adventu paftoris opus

ii

non fuiffet;unde etiam femen benedictum

$r

Protoplaftis non in flatu innocentiz, fed

la

in peccatum lapfis promiffum legimus.

D

Fruftranez ergo funt fpeculationes. Po-

n

ftelli, quibus rationes excogitat, ob quas

|

Meflias ex ejus fententia venturus fuliï'et,

h,

etiamfi homo non peccafia.t.

!)

-KXXIIX. Quadruplicem nativitatem

part

Chrifto afcripfiffe Poftellum , patet ex ejus

jeni

tractatu de nativitate mediatoris ultima

(hr

nunc futura & toti terrarum orbi manife-

ftanda,cujus titulum tantum & indicem

temp

fili

capitum vidimus a Franckenbergio edi-

f(

tum. Intellexitautem per primam nati-

traf

vitatem eternam Filii generationem, per

Tr4n

fecundam animce Chrifti productionem,

Taty

quze ante aliarum rerum creationem facta

fler

eft, per tértiam incarnationis myfterium,

& per quartam ipfam facrofandifmam f)-

!

d.k"f-'

"*äæ) 293 ( £6s-

ts

axeas coufedi

onem , inqua foda frt ipfe ge-

il

o füspure : fin

e ullis exteriorzbus. accidenti-

Iu st

um imvolucris per folum verumque fübflan-

f]

l

gtie Thoduri , ut Poftelli verbis obfervatio-

]

T

num Halenfium autores, quibus ille Po-

il

ftelli tractatus ad manum fuit, quartam

vt

hanc nativitatem defcribunt.

Conferan-

m

tur, quz ex ifto Poftelli libro depromfit

m

Kochius in folida Zzexeresdcsos 'expofit.

l

w

P.463. Verum defecunda & quarta Me-

T

diatoris nativitate, quas Poftellus fingit,ex

j

Scriptura nihil nobisconftat.Ceterum ad

? i

illam ultimam nativitatem refpicere etiam

3imUSA

videtur Poft.cum in tractatu de nova f£tella

N ?G- -

circafinemait: quimquies mille quingenti

bqu

quinguagind aumiprodeunt acondito mun-

A

do, adnofira usque tempora , cum Chriffus

INTRA NOS(majusculis enim literis has

j -

particulas exprimere voluit) babitare co-

perit.. Et paucisinterjectis: INTRA NO$

um

oportet ventre ut affuum tertio videtur ad

nm&' iM

tempus veflitutionis omniumut ferto " non

Qd

0Jis verbis evangelici viri reperiantur «qua-

pe

fiChriftusantereftitutionem omnium in-

trafidelesnon habitaverit, nec ante ulti-

n

Bmxpe[/.'

mam illam, quam comminifcitur Chrifti

nativitatem Íferio e

-

potd

d

vangelici Vir; reperti

9

fuerint.

:

fe[iüm;

. XXXIX. Refert Be

za in nkot.x ad- 7&/).

re

TE

/

4

XXI, 22. agyrtam quendam fuo tempo

li

j

fe

N

"7543?3') 204. ( £65- |

"

fe pro. Johanne Evangelifta v

enditaffe ,-

Á

quem infanus fed nihilominus fceleratus,

Poftellus,fefe Adami protoplaftianimam

Y

W

habere jactitans, fratrem fuum | Lutetidsy

vocaverit. AddirBeza,agyrtam quidem

illum T'olofee combuftum , Poftellum au-

?

tem Lutetie poft tot blafphemias ab ipfis

etiatn Sorboniftis adht

1

A

ctoleratum fuiffe.

li

Unde etiam Chriftophorus Sandiusznira-

l

&aiu deorigine anine Pottelluminter Me-

2l

tenfomatiftas referre minime dubitavit.

a

)

f

« At.

XL. Idem erro, uta B.

Chemnitio hll?".'

c

mon. evangel. c.32.p.274. Poftellus appella-

4

I)

tur,in tractatu de zniverfitate p. 27. allerit,

quod chriftiani & catholici doctores no-

?

tent, noftrz animz fubftanciam, que lux

& vitaeft,ex illa luce, quz omnia replet,

&

decifam devenieinnos ex horizonteor-

Qu

Ti

bislunz. Videtur autem pet iftanr]ucem,

quxomniareplet, JEfumintelligere. Di-

[

xeratenim in verbis proxime precedenti-

f

bus , quod fecretiores & fanctiores Mofis

(

interpretes perfectiffime intelligant, ter-

p

reftrem paradifum effe illum vitz fontem

j

Jefam, cujus vitze & lucis fumus partici-

bu

es. Sicerrorem fübinde errore cumulat

C0

Poftellus. Quinam autem funt fecretio-

]ea

res illi & fanctiores Mofis interpreres, qui

ip(

cüng'?

j

gerrefh*em paradi-fum Jefum eífe ch

Qui-

r

"$98) 205 (803--

fltäli'e,

Quinam funt illi catholici doctores; qui

Vi

fubftantiam animz noftrz ex luce omnia

ymit

]

replente decifam ex horizonte orbis lunze

uitbb ,

in nos devenire notant?

D

Qd

- XLI. Quod ftellz in libro coeli litera-

if d

ram characteresreprefentent, & in iis legi

nl

l

poffint, quz toto orbe fiunt aut. futurá

J

iM

l

tuntfuperftitiofi Hebrei & ArabesPoftel-

j

]

loperfvaferunt, qui zm commentar:o ad 3e-

enï

zirab Deum & Chriftum ejus teftem advo-

bt

cat,quodin coelo eaomnia , quein rerum

natura confütuta funt, ipfis linguz fancte

ioh

characteribus expreffa viderit.' Verba ejus

»

J

adducuntur a Gaffarello 7 cerioferatibus

jl

j

imauditis part.4.c.1.p. 26$. qui addit; quod

1e€ HQ*

Poftellus non tantum ex propriis experi-

ul

mentis, fed vel maxime, cum regiones ori-

r

entales fepiusinviferet, ex libris Arabum,

ne

qui horum fecrecorum pleni funt, & ope-

Jl

Ü

ribus Leonis.hanc artem haufiffé videa-

tur.

Ü

Arbitraturibidem Gaffarellus, Po-

d

el

ftellum,. quo hec doctrina de Scri

ptura

)

ïciv

ccrlefti ab Europzis felicius reciperetur,

j

premiffiffe tractatum faum de configura-

(Il

tionefignorum coeleftium velut pream-

jn

bulum & preparatorium, in quo oftendit,

conftellationes cceleftes non animalium :

oym

ol

fed. figararum quadratarum potiffimum

jl

f

ipectes reprefentare, inde fibi perfvadens

J

fguras illas facile pro literis hebraicis ha-

j

bitum

(Ml

.Tæ

"'kiä)ä) '29»6(4 E. a.

bitum iri, quod plerzque earum ad figu-

ram quadratam accedere videantur. Sci-

:

li

licet Poftellus, fi absque aliquo velut ten-

tamine & przludio fcripturam hanc coele-

i

(

ftem Europeis obtrufiffet, impoftoris no-

tam, quajam pridem nulla tamen fua culpa

Jaborsbat, haud etiam hac in re effugiffet,

ut Gaffarellusibidemjudicat. Verum nos

[

t

Poftellum nequealias citra omne merizum

impoftoris nota laboraffe, neque eam et-

iam hacin parte, quz fententiam ejus de

Scriptüra coelefti attinet, qualecunque

Q

praludium vel tentamen prmitteret, ef-

K

fugerelpotuiffe arbitramur. Et non va-

t

Ü

nus arufpex fuit Poftellus, cum przvidit,

neminem fibi crediturum, fi diceret, quod

b

omnia, que in rerum natura conftituta

funcinftellislegerit. Quis enim hecPo-

Ti

Ti

ftel'um, nifi forte per fomnum aut febrim,

vidiffe &legiffecredat? Nuge certe funt

li

quz de his coeli literis vel Poftellus,vel Ro-

po

bertusde Fluctibus, vel Gaffarellus tradi-

Q

derunt, ut Gregorius Michaelis zz motis ad

[

Gaffarellum pag- 445 & feg. xecte cen-

uit.

Y

u

-XLII.Flacius Illyric

us inepiffola dedica-

&f

L

toria, quam premifit Poftelli ad Scbovenct-

ii

feidium epiflole a fe edite,ex ejusdem Po-

lo

ftelli libro de Virgine Veneta varios erro-

De

resexcerpit. Refert enim,quod faciattres

mun-

a PTR i«

Em

!

-"äää) 297 (8e9-

ff

mundos, tria COrpora, tres animas; quo&

S&l

dicat Satanam a Chrifto in ccelo victum ac

L

inde pulfum primum circa annum Chrifti

Qd

1540. d. 16. Octobris, & inde perpetuo in

MU

€oelo cantari Alleluja; quodaíferat Virgi-

a

nem fuam Venetarn effe de fübflantia Filii

j

Dei, alteram Evam, matrem univerfilem

il

n

totius mundi, & furímum Pontificem to-

FLEUR

tiusecclefie; quod effütiverit, Chriftum

d

venifle,ut doceret nos paternitatem mun-

TT

di, feautem debere maternitatem docere ;

N

quod jactaverit, feabilla matre mundi re-

td

/

generatum & reftitutum, . & primogeni:

1v

tum effetotius mundi, item fein reftituti-

íd)

one fuatanta luce donatum, ut per inte-

uY

gram horam puriffimum Solem infpexerit,

m

eamque vim fe perpetuo fuiffe habiturum,

nifi quidam nebulones Lutherani vene-

)cP(]

br

Jf

num fibipropinaffent; item fe ita effere-

fi

füitutum & regeneratum, ut nullo cibo aut

T

potuindigeat ; ut errorem de hominum

1id

quoad inferiores partes redemtione per

ji

taceamus.

JohannamVenetam fuperius memoratum

i

Si Flacii de iítis erroribus

judicium audire placet, non dubitandum

ii

effe cenfer, non hominem fed Satanam,aut

"

etam muültas diabolorum legiones in ifto

hominis cadavere inhabitantes talia contra

j

!

Deum blaterare & biafphemare.

otis ad Augtflini L-

a

XLII. Danguszzz

yut

[

bel.

T,S

*568)298 ($63-

bellum de herefibus p. é$.de Gnofticisagens

refert, quod Guilielmus Poftel. fex mun-

di, (hoc enim elogio illum condecorat)

:

!

Gnofticorum herefin fuo feculo renova-

verit,etfiquain parte Poftellus cum Gno-

d

fticis fecerit, nonexplicet. . 5Simonius ve-

ro n epiflolis feleclie epiff. 21..1 7.obfervat,

principalem hanc Poftelli dementiam fu-

1ffe,eamque ab hzrefi veterum Gnoftico-

rumnon multum alienam, quod quemad-

modum Gnoftici Apoftolorum ruditatem

ä

contemptim habuerunt, itaille Apoftolis

felongeanteponendumjudicaverit. . Per-

!

Y

fvafus enim erat,rationem fuam natura-

lemomnium aliorum hominum captum

longe fuperare,feque proptereaaptum na-

tum,qui omnes gentes ad Chriftianam fi-

dem perducerec. Exprobrantibus'autem,

quod fe Apoftolis przferret, refpondebat,

rzeclaram quidem fidema Domino Apo-

ftolis datam , fed eundem , cum jam fides

, RC NI . od E CC NIET

periit, dediffe ipfiloco fidei imo cum fide

rationem tam vivam, nunquam Apoftolis

3iótam, ut innumera Scripture & naturz

-

loca nunquam antea fatis intellecta ejus be-

neficio perfpecta effe poffint. | Echiec Po-

ftelli dementia etiam fe exerit 77 c/ave ab-

féóndit.c. 7. p. 2t. ubi deliria fua his verbis

commendat : Poc eff unum de fecretis Scrt-

ecclcf/l.

pisres quoduec Apoffolt , mec ipfa

; pü;fuit

$$8)299 ( 86*-

t

potum ad banc dier portare, cum tamen

N

Chriflus babeat boc cum smumeris afits mo-

J

!

K c*þla!mt

bis caperenumc poteutibus dicere.

0n

2deo :zï boc Melch: þdïm grandis fermoe in-

Jl

ierpramt o dificulis Pattlo, qui nofiris tem-

Ms

oribus fc

ïï*äïl!.f £

fít

XE hï Wi hc*muq Damafus Lmdamws

i

an panopésa evangelica [ib.4.c.6. denumero

tic

facramentorum agens aflerit, quod non-

Ti

nemo novo fpirituafllatus, qui omnes o-

J

mnium non hzreticorum modo, fed & Ju-

jois

deorum atque T'urcarumadeo, ne dicam

p

atheorum conciliaturus cum chriftiana

ii

veritate opiniones, fcribat fex femper fu-

tll

ifiecredita facramenta.

Intelligit autem

f

D)

Lindanusper hunc conciliatorem Poftel-

i

lum, utfequentia verba indicant, cum ait:

I2

Jffc enim efl inlibello, cui ab omnium monféro-

leblï;

vum couciliationenomen Pantbenofía fidum

eff, cupas quidem plurimts ex caufis baud

n

fs

futilibus autorem opmor Wilbedmum Poffel-

i

Jum,quife m front þzcmHelzam féngit Pan-

docheum, quafr errantium omnium (2a fai-

)ü()]l*

J

Jacia falvandortum bofpitem.

Eundem er-

rorem Potftello tribuit idem Lindanus ze

yit

jiu rtabulis analyicis,ex quibus etiam Po-

du

T

ftellum ejusdem erroris arguit Bellarminus

hib. z

ul

z. de /Z::cmmermc 2;. Uterque autem

l

eo nomine Poftellum errors arguit,

j

(

quod jufto minorem — Sacramentorum

nume-

jl

*£93 ) 300 ( &&-

At nos errorem Po-

nf

numerum fecerit.

ftelliin eo potiusfitum agnofcimus, quod

H

fet

duplo majorem, quam decebat, Sacramen-

torum numerum conftituerit.

[

XLV. Idem Lindanus zz Doubitantio,

qt

Q

dial.2.p. 208. edit. German .Anver haerefes a

Poftello diffeminatas numerat errorem de

fa«

Ín

Chriftointoxicato. Quem Poftelli erro-

xem notavit etiam Prateolus eZezcb. beref.

n

t

.p6. Petreius cata. beref.p.:$0. & INatalis

Alexander /i/7. ecc/ef. fec.iy. * 16. part.1.p-

pl

Wr

$42. quorum poftremus peculiarefcri-

ptum de Chrifto intoxicatoPoftello tribu-

T

ere videtur. Verum apud alios nullam

M,

talisfcripti mentionem deprebendimus,

o

ideoquein alio quodam fcripto Poftellum

de Chrifto intoxicato differere opinamur.

T

Ubi autem idfiat, & quidnam de Chrifto

f

intoxicato Poftellus ftatuerit, nullus auto-

d

rum, quos nobis infpicere licuic;indicavit.

po

XLVI. Hortatür Poftellus Schvvenck-

3

feldium in epiftola, quam & Flacius &

di

Franckenbergius & novifiime obfervatio-

Ti

num Halenfium Autores ediderunt,ut ex-

Q

ternis mediis, hoceft, verbo & facramen-

tisomnem vim falutis & pietatis fubtrahe-

Q

i

refedulo pergat, ut Flacius z epi/7o/a dedi-

Ite

catoria fie editionis mentem Poftelli in-

|

nE

pa

terpretatur,

Certe Poftellus in hac epi-

t

verbo

f

ftola meminit fidei nullo exteriore

infu-

-$93) 3o1 (86$-

h

infüfie, & eos reprehendit, qui naturam

I

nunquam neceflarüs gratiis deftitutam

B

femperad mortua elementa alligare con-

tendunt. Dicit quoque in hac epiftola,

T

quod mater mundi , per quam dubio pro-

8l

cul virginem fuam Venetam intelligit, fit

T

facrofanctus ille fpiritus & corpus coelefte

1

fivefpirituale, per quod fine externo mi-

'/

nifterio infundatur vera & rationalis na-

J

turalisque agnitio fuit& DEI fümmi, ut

l p-

plura fanatica,

quz in hac epiftola Jegun-

l

tur, deliria taceamus. — Huc etiam perci-

ji

net, quod zz epz/o/a ad Patres Tridentinos

I(1

p-27. evangelium naturaliter effe

B

in cordibus afferit.

fcriptum

üffl

XLVII. In eadem ad Patres 'Tridenti-

»uf-

nos epiftola addit plura aliaab hypotypofi

f0

fanorum verborum maxime diffona , cum

Q

dicit, ufu Sacramenti füb quovis cibo &

f

potu infcienter fumti, & corpori humano

d

appofiti, totum hominem ubivis terrarum

difperfüm preparari, & baptizari Flami-

o

nis baptifmo, antea foli Chrifto & Angelis

2

cognito, ut fiat capax Chtifti per naturam

!

egratam ex ?quo omnibus uniti, & pro

l^

capacitatis modulo in fingulis manifeftati ;

l

item facrz fynaxeos myfterium ita ad ca-

u

pacitatem noftram accommodari ; ut non

tantum rationem humanam non effugiat,

E

fed ita adæquatg veritate captet, ut nulli

pla-

I

"$98 3oi (893-.

neintellectui non videatur myüefium ne

[

ceflarium, eque naturz penetralibus de-

fumtum. Verum nugasiftasautori fuo re-

[/

h

linquimus.

ALV

L. Comxjnunis'eüg—cum pïqrigus

j

aliis Pontificiiserror, quod c/ave abfcon-

M

ditorum Mariam peccati expertem pro-

nunciat cap. f.p. 2y. Cum enim tota mun-

(

di excellentia Principi principum debea-

k

tur, ut verbis Poftelii utamur, certiífime

fe fcire ait, ejus matri adfuifle omnem ex-

u

b

cellentiam,qua unquam creaturd huma-

nzperfectiffime adefle fine peccato debe-

bat,ita ut vel natura vel privilegio inftar

hi

erfectorum filiorum Adami ipfa deberet

k

nafci. Verumnosex Scripturz oraculis,

N

qux folo Chrifto excepto omnes oumniuo

ü

homines füb peccatum concludunt, cer-

üffimefcimus, quod neque privilegium

(

Mariam communi hominum forte exeme-

Qu

rit, que fententia Mariee morce conürma-

l

tur. Quodar

gumentum ut preoccupet

W

jectam,

b

Poftellus, fingit Mariam morti fub

neinferior effet ultimis martyribus Heno-

b

cho & Eliz, qui pridem immutati voluntae

q1

riz tamen morticontra Armilon fe expo-

fi

nent. Sed valeant ifte. Judzorum, qui-

q

bus Poftellus deliciatur, fabulz, de quibus

Ti

Buxtorfius /n Jexico talinud. p. 221 f£g. Ste-

I

J70:

q

phanusJe Moyne in nor.ad var. /äcrq ?.

eg.

/

£

! 2«:52) 3 (889--

f

feg.. Hoorn

beck coutra Sudeos. fib. 3. c. 1.

us

Carpzovius /mubtis ad Schicbar di jus regi-

m

24f &aluvideri poterunt... Ceeterum Po-

fteilus alibi, nempe de orb. concord. [ib.i.c.

irbu

/

5. . ?2. Videtur Marie mortem | negaffe,

lt

cum ait: babemus« Mariam é Jobannem

T

Evangelsflam , qui velut; Henoch & Flias

RUT

colum in corpore petiveruni ; nifi forte &

dee

3

Johannem & Mariam flatim ab obitu a

T

mortuis refurrexiffe, & tunc in corpore

I

caelum petiviffe credat, ut ex antecedenti-

Y

bus verbis quodammodo colligere poffu-

debe

mus,in quibus refurrectionis fidem con-

inídit

firmare fatagit.-.. Neutrumautem probare

peret

Poftellus poterit, five Mariam obiiffe ne-

acuü&,

get, five ftatim a morte excitatam a mor-

-

j

tuis afferat.

: g

XLIX. Ineodem tractatu de orbis con-

gt

cordia p. $4. ftatuit , non tam hereticos,

yene

quam impioseffe, qui noftras operas a fa-

f

lutis merito fubducunt, & Chriftum illi

0U

pf[

ron prodeffe cenfet, qui non bonis operi-

e&am

bus cooperatus Chrifto fuerit, & pro viri-

Ht

bus, ut inquit Paulus CoZ. . impleverit ea,

quz defunt paffionum Chrifti in carne

oJu

o

fua, plangendo, lugendo, jejunando , largi-

!

endo, peenitendo confitendoque, & cete-

ra pietatis erga Deum, fe & proximum o-

s

5

pera exequendo.

Verum hec Poftelli ,

mmu-

ij

quam ch reliquis Pontificiis co

'l

nem

»æ»sjgog (883-

nem habet , opinio pleniffimz Chrifti fa-

d

tisfactioni adverfatur.

Locum .autem

[/7

Paulinum, quem exepiftola a4 Co/offenfes

I

l24. Poftelus allegat, propriis homi-

non favere, z

num. fatisfactionibus

fi

[

exercitatione fua de vefrduo paffouum Cbri-

d

fli, quod Paulus in carne fua ecclefre caufa

Hj

cumgaudi

i

[///

ftravi.

0 adz'thlefvz't , prolixe demon-

"

Wi

L. Ineodem tracta

tu Je 05"/525 conbordz'd

fi

2.96. magna indignatione adverfus eos

tor

commovetur, qui divina miracula diaboloó

4

aícribere aufi funt. Hos orbis incendia,

pUG

&

N

A

peftes, longe ipfo Mahometo, tyrannis,

tiof

ipfo etiam Satana deteriores vocat , & ex-

tapw

clamat: epeffem inauditam ! o virus, a quo

Wt

zetius orbis ruina procedet! dyc... Nerum

Wil

Bafileenfes in editione hujus tractatus re-

[f

Ctead marginem notarunt, pios,qui hodie

iT

P

creduntevangelio in Germania & aliisre-

teflo

gionibus,non contemnere vera miracula,

p

qualia Apoftoli in Chrifti nomine edi-

Np[

derunt, fed mendacia figna tribuere diabo-

if

licz operationi , cujusmodi Paulus Anti-

Ti

chrifto tribuit.-.

;

flen

LL Adcalcem tractatu

s fui denova jZel—

:

ja Poftellus Eliz fententiam approbat; J5 ,

df

mille tobu, bis mille lex,e bis mille Chriffus.

li

1

Hancfententiam Poftellus aliis etiam in o- .

l)

peribustuetur. Nam in Alcorani && Ev-

ing

lange—ï i

-

N

$93205 ( £63-

fb *

dul

Angeliflarim : concordia fcribit : referup

vetufhi & quiante tempora Chriflifiviyere

L

myftici Hebr eorum doétores , quos Cabali-

hom'g-

flas vocant, ELamn, dioinitus m[fbiratum bo-

1

3-

j

minein, a fpirziu accepiffe, po

L

flerisqu

g

tadi-

(

Il

diffe, mundum fex amuor um millibus duratu-

lj

vum,brs mile aupis fab maturali & depra-

AUL

vata bonmumnmatura, bis mille fub emenda-

]

toria lege,e totiden

£

3 f/7

A

À

Anffouratoria , 1. e.

al

g-?*jf!

Jb Chbriflo &c. quz Poftelli ve

*HS

ab Au-

;«

aboo

toribus oPfervationum Halenfrum torm. 4. p.

247. allegantur. . Sed quomodo Pottellus

(

;

probarepoterit, 9eczveusoy efTe illam tradi-

T

tionem? Dicetforte, eam ab Elia Prophe-

X

taprofectam effe. . Sed hoc etiam proba-

[ (]W

re non poterit.

Certelfaaco Voffio,cum

enu

adhanc fententiarn de Elia Propheta incli-

i flc'

naret, Hieronymus le Camus, "T'heolosus

hi

Parifienfis , vel potius fub illo nomine la-

ii

tens Richardus Simonius, /n jud;cio de mu-

;'üCUl?v

pera Voferaditeratas P. Simonti objedliones

T

refponftone objiciebat, Elram 3llum non fu-

jv

ifle Prophetam, fed Rabbinim, cam in

Ait

Talmude paulo ante illam Eliz traditio-

nem legatur , quod Rabbi Katina dixerit,

fexannorum millibus ericmundus, & uno

la.n

;l

deftruetur. Deinde fubjicit: p ;.74m frve-

"

lit Voffus etiam iffum Rabbi Katinam cum

[

Rabbi Elia inter fuos. Prophetas collocare,

]

J

per P Acet ,ut HUBeHUT , can/'&ntientemque

üs

d

-462) 396 (£64-

Mnt

babebit P 0/26/!!»1?72; nmgizum P;f'o;

tonft

phetarum .€9' — Prophetiffarum

Buf

amplificatorem.qui fcvibit, Tahnudi-

ftgri

€os aliosque ejusdem naturee libros ab eo-

Cotftl

dem [pzritu profectos e]e atque evangelum.

LU

Scripferat enim.| Poftellus 7z Zib. de orig.

r

"Targum , Midras , Mifnajoth, 'Talmud u-

plict

trumque & evangelium effe legis Mofaice

tedo

appendices , quo nihil abfurdius dici po-

tuiffe. Noníolumautem divinitusnon

Utreg

mun

infpirata eft hec traditio, fed folidis etiamn

ftoa

rationibus deftituta deprehenditur. | Etfi

ergo multos Hebrzos pariter & Chriftia-

ia

ts

nos,veteres pariter & recentiores fauto-

tecdi

res habeat, ideoque eam Malvenda . ;.

i EM

de Antichriflocap.3o.nprimis ob Sancto-

Md p

rum Patrum autoritatem , quorum ali-

quiopinionem hanc amplexi funt, inter

QU p

ii

damnatas fententias referre nolit, nequa-

Ui

quam tamen Andrez Ofiandro aftipula-

Qtem

mur, quizzopufculo de coujecfuris ultimo-

confen

vurm temporum cap. 1. oracu

lum hoc ha'ud

rit, e

dubie fide dignum zftimat.

-

"

eluc

LII. Poftelium unum ex Millenarii

sfeu

Chiliaftis fuiffe , teftatur Schvvenckfeldi-

iif

Qf

us in epiftolaad Ponifium apudArnoldum,

an f'applemento bifl. ecclef-p.:58. Unde mo-

"Iu

Verint,

dernuschiliafmi preco, Johannes Wilhel-

fichi

mus Peterfenius , zv zabe teffium veritatis

deregno Chriffi eloriofo n feptima tuba fa-

J

; ül?"'i

-02 jgo7 (&s-

D

?uro teffantium lib. s. p. 27.etiam de Poftelli

1

confenfu gloriatur.

Guifie/mus , inquit,

lii

Poflellus,vmr ff quis alius doctifmus &* pe-

regrinationibus,zn quibus cum eruditiffmas

ha

contulit, celeberrimus , mtegrum lbrum de

D

regno Chriffs & aureofac

ulo gallice conferi-

Ti

2/t. Adducit deinde ex illo tractatu ex-

d i

plicationem petitionis fecundz in oratio-

ofüce

]

'

ne dominica, in qua ita Poftellus verfatur,

IQ

utregnum mundi, carnis & Satanz in hoc-

TU

'

mundoabolendum, & evangelium de re-

[

gno confummandum dicat.

Adducit et«

ff

jamloca ex clave abfconditorum Poftelli

;ri(ïia-

& ejusdem epiftola ad Schvvenckleldium,

f-aqto-

nec dubitat , quin in aliis quoque fcriptis

T

hane materiam tractaverit, cum ipfi tituli

ian&q-

id prodidiffe videantur. Conferantur

(

quaepro

ello adducit idem Peterfeni-

usin bDet 9

,

breifung be8 Steicba toiber $t

[«

Gbriffopb Socben pag. 55 feq. Nequaquam

ii

autem Peterfenio hunc fanatici hominis

ii

confenfüm invidemus, qui cujusmodi fue-

C häïd

rit, ex is, quze ha&tenus dicta funt, abunde

elucefícit.

Necmirum eft, Poftellum chi-

risi

,

liafrno addiétum fuiffe, cum a tempore re-

Jb

formationis vix ullus ecclefiz turbo fue-

Oldum7

rit, quem chiliafmi fomnia non dementa-

;

em'

verint, quz nosnullo craffioris & fubtilio-

j

rischiliafmi refpectu habito cum Augu-

jl

ftana confeffione merito damnarmus.

"

V a

L.I

L

-$88 309 ( £6-

inft

LIII. E plurimis, qui preter hactenus

locu

enumeratos recenferi poffent , Poftelli er-

roribus, unicum adhuc addimus, qui in o-

niis,

Han

mnibus fereejus fcriptisregnat, nempeer-

rorem de omnium reftitutione. Quemad-

füüm

Brac

modum enim ipfe Poft. in fenio fereftitu-

tofe

tum finxit : ita etiam ecclefiam infenili 2-

culis

tate refticuendam nugatus eft, & hancre-

D

ftitutionem non folum fuo tempore futu-

Qum

ram,fed etiam fuis confiliis & auxilüis pro-

Sdw

4mnovendam fibi perfvafit; unde mzrad'atu

Qui n

de vera famorim caleflium configuratione

i

fe reftitutionis omnium curatorem & ad-

molitorem nominare aufus eft.Hanc refti-

Oibin

u

tutionem zm c/ave abfcond. c.3. ideo necet-

Tolt

fariamelfe docet, quod alioqui peccatum

lus potuiflet pervertendo , & innumeri

hm

deli

nebulones per tyrannides & c

ifcen-

quam De-

AC

tias naturz ordinem evertendoj

usin fuum finem ducendo.Cum autem fit

Iog

Nosg

impium de divina bonitate cogitare , quo«

tzícia ab eterno rerum omnium mun-

ll, me

lem,.

dum in hanc miferam carnificinam expo-

fuerit nunquam liberandum, hinc colligit,

O

! Qi&

opus effe neceffario, & peccatum, & diabo-

i täqm

lum, & quicquid ütriusque occafione na-

tum eft, preter falutisremedium, e medio

1 Pav

| "nne

tolli, ita uttempore fenectutis ecclefiz,qui

nunc poft infantiam nature, poft juventu-

[]

gratiz

tem Scripcuræ., & poft virilitatem

: inftat,

nuüïä

"!93)"399( g

Qu

inftat, tandem omnibus conciliatis, &ad

vl

locum fuum redactis ipfo actu videatur fi-

jlilt

nis , ad quem Deus inferiora condiderat.

Tpat

Hancreftitutionemin Sacra Scriptura 1n-

n

numeris modis & vicibus exponi, hanc

Brachmanesin India, Mufülmannos in to-

n

4l

to fere orbe, Judeos ubiubi funt, &in ora-

TuLA

culis & in votis habere zn eadem clave c.2.

p.6aflerit..— Hujus reftitucionis velut jam

vt«

lp

tum inftantis fpem certiffimam faciebat

Schvvenckfeldio, tyrannidis eos arguens,

r

ritto

qui nunquam hic fore reftitutionem o-

mnium fibi perfvadent, quafi plus poffit

TO

f

Satanas deftruere, quam Chriftus reftitu-

.CïC

ere. . AliosPoftelli de hac reftitutione flo-

| d

Cb

Ículos brevitatis caufa intactos relinqui-

mus, imprimis cum plurima , quz paffim.

um

!

fot

de hac reftitutione . differit , tam obfcura

)

fint, uta nemine intelligi poffint, & ne ab

a

ipfo quidemPoftello intellecta arbitremur.

u

t

INos czroxoréigaciy zravrova Petro Adf. 111,

e,qu

21 memoratam non inficiamur. At ta-

ner

lem, qualis in Poftellicerebro enata eft,

y

omnes aliquando homines, & ipfos quo-

o

Ji

1

que diabolos falvatum iri fomniantis, mul-

&

taque alia de hac reftitutione fabulantis,

jon

previa Scriptura cum Auguftana confef-

"

fione merito damnamus. -

kist

ft

al

LIV. Sedhzc de Poftellt erroribus mo-

a

ntum judicii defgi

g( j

j

wifï? quïïciatg m quo ta

um

w

E

j

E

&um nonnulliobfervarunt , ut pro fatuo

lolo

fem

habuerint. Hinc plurima apocrypha, dup-

pofiitia & nullius pretii fcripta in pari

eXen

lucis

cum genuinis & probatis cenfu habuit, &

ftercoreas Hebreorum fabulas pro nitidif-

tnt

fimoauro venditavit, utnimium in Aver-

T

roifticam, Platonicam & Pythagoricam

fni|

Philofophiam . ex qua illum plurimos er-

l n

rores haufiffe, Simonius zz Jaudata fepius

dnt

epiflola afferit, taceamus. | Acceffitad ftul-

tam credulitater incredibilis faftus, qui

tanta ipfum vertigine occupavit, ut viam

abaliis tritam alto fupercilio fperneret, ri-

L

mandis Cabalx arcanis infana curiofitate

qun

infudaret, nova nefcioque myfteria cre-

Thne

paret, quin etiam divinas infpirationes &

Cf

angelica colloquia jaCctaret. — l'ali vero &

leti

tanta fuperbia inflatus, & magna fupra vul-

PU

gus inclarefcendi prurigine infectus, dum

DICQt

Satanz fores aperuit , ejusque illufionibus

Vrb

& przftigiis locum dedit, quid mirum ,

?

quod ejus ingenium recentis mufti inftar

W

(

tot deliriis eftuaverit, eaque in plurimis

Tug

fcripus ebulliverit ? Sane F. Angelus del

linej

PasPerpinianenfis /n expofrtionibus fymbolt

etiu

"Apoflolici, quee Rome 1614. ex typographia

; ;

Vaticana prodierunt, Zib.. p.222. cum de

!tlb

Poftello dixiffet quod gloriatus fuerit, An-

CO['pO

gelum Razielem fibi plurima myfteria re-

l

e dia-

ähb.l

Wïglafï'e, addit, quddtdiï&itante fort

. bolo

: -*&98 ) 21 (8(5?*:«

o ftto

t;ölo multa

fetransformaverat.

fcripferit, qui in angelum lucis

hi

Utinam alii Poftelli

dupit

exemplo fapere difcant , & a fimulato illo

qour

o

lucis angelo fibi caveant, ne füb pretextu

tentate concordie confufum religio-

nde -

num chaos introducant , aut vana chilia-

lgoricam )

Ími fpeilludantur , aut inalios five Poftel-

od* |

]i five aliorum fanaticorum er

7 fæpiu:

dant!

rores incif

dl

5

Ada?famenfa.

ii Viä[n

j N

I. Diximus tbef. 7. quod Poftellus ali-

ioftt

quando ad Verderium dixerit, nullum ho-

ride

minem moriturum, qui ea cognitione, ac

10ne.

fcientia qualem ipfe haberet, inftructus ef-

vt

let, idqueex Verderii verbis a Colomefio

j J

?2 Gallia orient.éz. allegatisretulimus. Su-

ij d

picati autem fuimus, quod Poftellus his

(io

cons

verbis forte ad famz immortalitatem re-

mirtd

pexerit. ' Sed poftquam ipfam Verderii

k intit

bibliothecam infpeximus , deprehendi-

yuriti

mus, quod Poftellus de mor

te corporalt

eu

hzcintellecta voluerit.

Additenim Ver-

fym

derius hanc parenthefin a Colomefio omif-

Jl

1]

fam: ZZentendoit a foude de la mort corpo-

cümd

relle, i. e. intelli

corporali.

-

geþat verba fua de*«morpc

*

d

j

t

II Arnoldus de Poftello agens parz. z.

u

mag baber/ toeil er. fícb

j i

$. $. p. 37 dicit: (36

E

lo

4

(, E

£08) 32 (869-

auf Offenbabtung beruffen/bieSDtepnung ent»

Vr

t

ftanben feyn/ ale batte er feine €oadben obet

Scgerep oon, Codbwendfeben . geleract/ Da

D

Ü

inan Ded) nicbt fiibet/ Daf oiefe bepoefemalg.

einanpet ober ferez Deffen Gocbrifften. ocioben,.

iil

Verum vifa a Poftello Schvvenckfeldit

À

at

Ícripta, patet ex Poftelliad Schvvenckfel-

dium epiftola, quemadmodum etiaw ex

(

Schvvenckfeldiad Ponifium epiftola , cu-

jus partem Arnoldus ;» füpplemento biff.

ecclefiaff. p.155.adduxit , elucefcit , Poftelli

"

r

fcripta Schvvenckfeldio 1gnota non fuifle.

m

IlI. Diximus 2ef:2. Peterfenio Poftel-

f

liin chiliafmo contenfum non inviden-

p

dum eífe.

Ne tamen de tot Poftelii tefti-

T

fi

moniis nimis glorietur, addimus,quod Po-

ftellusunico libro omnia fua de re&icucio-

neomnium fcripta recractaverit.

x

li

. IV. DeDeittisagens Arnoldus

&. Sbift.

Yet

part. 2.pag. 6o; injuriam Poftello fieri cen-

Que

fet, fiincter Deiftasreferatur.. Cumautem

dh f

Arnoldusibidem Deiftas"ejusmodi homi-

W

Wt

nes effe dicat, tveldoe $mar tf befennen /

Dioy

aber eorgeben / baf (S5ott alle Siefigionen

tl/

U

toobígefi

d

fen

ftis annumerabitur.

alfen/ citra injuriam POReths Dei-

;

i

V. Genebrardus "Theologus P

ariü&n*

üun

v

[

fisin prefacione, quam Jordani refponfi

niad Danzum premifit, pag. s$.. Poftelli

ex

«t

tum adhuc viventis errores hisad anæ-

uimn

)!

$98) 315 (869-

u

um verb,. /extenuat :

errdutem. deteffati

d

ümus , errores abyurantem ampledunnr.

ï)

H

j

Demda errores eps mon 14m uemm dete-

L;ll

M

!

flabiles c pe/' fw iquam vefirinon tautum

i

m-ï.

damntm animis & corporibus. attulerunt.

i

Atnon defunt alii Poutificii , qui Poftelli

'CPCL »1

errores quam i maxime dcteüablies agno-

amip

Ícunt.

loit, i

. VI. Superftitionem redolet, quod Po-

Iöl VM

ftellus znzradfat. de Hetruria p. 249. icribit,

Bol

myfteria Cabaliftica in fola Hebraica &

ifüll

Arabo-Chaldealingua tam fancta fuperef-

fe, ut non certiusab ipfo coelo munditia &

jpol

yrdet

puritate chriftiana fretus poflit petere hu-

j

mance vitz pra'fidia, quam ab horum cha-

uodo

racterum virtute.

dotid

. VII. Figmentum eft, cum Po&eilu

üb. de Orrgmb Cap. 7. fcribit, Efram cum

veteres Adami & Mofis char a&cï es huc us-

cen

quecum facris & nunc primum revelan-

dis myfterits abíconditos publicarec, &in

maud

j h

-

ufum revocaret, de induftria finxifle quod

(fum !

novosrepererit.

Unde Buxtorfius 47//;.

thefz g. etfi ibi Poüelïum ab orientalium

h (ll

llus J D

rerum peritia & experientia commendet,

fictitiam tamen . efíe hanc Efræ fictionem

Pa(

minime dubitat.

gfpüü

lr

- VIII. Incertus quidam autor A. 1557.

*h

exhortationem ad Principes chriftianos

ædD

edldlt, in qua de Poftello graviter queri-

5

tur.

492) 4 (869-

tur. Falfum Prophetam eum nominat,

Pt

& cum maledicto Muhamede comparat,

Curi

tim

accufat eum, quod divinitati vim inferre;

& adverfus Chrifti majeftatem machinari

firi

Tet

aufusfuerit,quod Chriftilegem antiquare,

& novam introducere turbata chriftiana

tioi

tranquillitate conatus fuerit, quod ma-

peiï;

gnus fieri cupiens , cum vi ida fe preftari

iil

non poffe mifer intelligeret , aftu rem ag-

fitü

Xti

greffus fuerit, & primum jejuniis & preci-

bus hypocriticis hominis fancti fpeciem

Tidt

€Dar

pre fe tu'xer:xt ; quod non melancholicus ,

aut demoniacus, aut natura ftupidus &

jm

fimplex, fed deliberato confilio malitiofe

qg.

facuus fuerit,& cum ratione infaniverit,

f

ideoque inter incautos fanz mentis, inter

há)

fapientes periculi evitandi caufa ftultus vi-

derivoluerit. Refert quoque, quod, cum

ï;

illuftres foeminas multum pollere noffet,

peculiari fcripto de admirabilibus foemina-

rum victoriis, quo dominium in viros il-

lis pollicitus eft, fe in earum gratiaminfi-

nuaveritquodfinem mundi propinquum

predixerit, & bienniiterminum 1llo tem-

porefixerit, quafi maxima sternitatis fe-

creta in fuis manicis haberec 7 quod fe in

Ícripto aliquo publico vindicem tyranni-

dis & libertatis defenforem afferuerit;item

quod fe filium cujusdam Johannz appel-

nglos ex

laverit , quam chron?ca A

,. .Ftan-

A

|

-£68) 315 (869--

In,

Francia expuliffe narrent. — Addit, qudd

X

cum malitiam füam. & impofturas paula-

fe

tim innotefcere animadverteret,in Au-

ii

firiam fugerit, fed ibi quoque diu confifte-

J

renon potuerit, ideoque Venetorum di-

j

tionem petiverit, & Paduz alium librum

dmaj

petlimz note compofuerit, & fe jam alte-

|

vl

rius puell

&, quam Venetam appellaverit,

f

filium & refütutionis primogenitum di-

;

r

xerit, & mille errores glorie Dei & juri hu-

Cf

mano adverfíos enixus fuerit.

"Tandem

[CUS,

etiam fubjicit, eum nugatum fuiffe, quod

u

jam duabus vicibus mortem guftaverit, &

tiofe

quod etiam tertia vice fe ex mortuis refu-

&t

Icitandus fit, nec non quod precurforem .

tot

habeat nomine Johannem.

Verum num

[us viu

. ^ he&comnia ita fe habeant,aliis di-

judicandum — relin-

j CU

of

quimqs. :

;mina-

oj*

niti-

4M)o BF

quum

(eff

ts

H

4ill

jl

p

j g

ftit

EXER. . |

| 09) 6 (869-

gt

EXERCÍTATIO THEOILOGIC;

Yv

Á

AD.LOCUM

i

l, 47. 48.

L/uc;—v VI

De

í

(l

PUPORORONA TUA

d

It

ABSOLUTIONE

d

PECGXT RIGIS; CUd

Ti

PECCATA JAM REMISSA .

Iu

f

FUERANT,

D

1

de o

I

Tini

It

Nter varibs Novatorum de "confe[ïïd-

Lt

neprivata &abíolutione errores non

p

minimus eft, quod hominibus juftifi-

git

catis & in gratia Jam conftitutis re-

I2

miffionem peccatorum vere conferri pof-

fui

fe negant, inquo errorerefutando ingenii

(n

mei vires periclitari operz pretium duxi.

|

Nequetamen argumenta, quibus illa fen-

yi

tentia impugnari poteft , omniain medi-

Q

ur afferre lubet.

Sufficiet mihi unicum

n

mulieris peccatricis exemplum, cui , cum

ln

peccata ipfi jam remifla effent, Chr. remif-

feq

fionem peccayorum in ipfo gratiw ftatu

t

denuo contulic.Cum enimChr.de hac mu-

her«

liere adSimonemPhar.dixiffet : &Qéayloy d

Itf

eccata

&pael o crijs od z reiifja Jsz f

Tif

"$93 ) 317 (Scää :

ejus multa ,mox ad ipfam mulierem con-

verfus, d éovrol ce: inquit, o d jioeriog ,Teo-

miffa fant peccata tua. Lac. V IG 47.48.

- ]L- Magnas, Pelycarpo Lyfiro judice,

barmon.e

23 7Y

VU

ngel.c.iz. Evangehlfte Luce.

. debemusgratias, quod infignem de mulie-

M I

re ifta peccatrice hiftoriam fcriptis man--

daverit. Ageigitur eam paucis expenda-

rius

Etantecedentia qui'dem ficonfide-

remus, deprehendimus, Chriftum Phari-

"fxos & legis interpretes, qui confilium

DEI adverfus femet ipfos afpernati fue-

rant, v.3o: gravi elencho objurgaffe, quod .

ipfam Sapientiam juftificare aufi fuerint. v. ;

f

3. &feqq. - Cum qua Pharifeorum objur-

nl

gatione Evangelifta 1mmediato nexu jun-

| juüifi'

gitrem a Pharifieo quodam geftam,qui,fi..—

ts

externam fpeciem videas, melior ordinis .

trp

. fui fociis videbatur, quippe qui Chriftum

i

concione finita ad convivium invitabat.

du

IIT. Nomen hujus Pharifzi a Chrifto ex- :

ii

primitur, v.4o. ubi $z7om appellatur.

nm

Cum autem in zedibus hujus Simonis Pha-

ynidi

rifei, referente Luca ,a inuliere quadam

l, ch

." unctusfuerit, & Mattheus c. XXVL 6. & .

W

feq. & Marcus c. XIV, 3. fimili honore.

Chriftumin edibusSimonisleprofi a mu-

fac

liere quadani affe£tum memorent, jam o- .

pl

pgwh

WI

lim quzftio agitata fuit, num Simon Pha-

f

,23n

rifæ*qs idem fit cum Simone leprofo

!

l

| ali--

-808) zg (889-

alius? Priusaffirmant Autor fermonis de

foyc

olir

ablutione pedum inter Cypriani opera

füit

editi, Chryfoftomus homil.$r.in Mattha-

der

um & Ambrofius ad c.7, Luc. quibus e re-

Fui

centioribus inter alios fubfcribunt Maldo-

natus comment. ad Matth.26 & Barradius

qu

Tiri

tom.2. Coficord.libr.g. c.13.. Pofteriusaf-:

Mat

ferunt Auguftinuslib. z. de confenfu Ev-

fnt

angelift. c. 79. Theophylactus ad Luc. 7

Beda ad Maith. 26. &alii, quorum fenten-

[Uul

fSC

tiam rationibus preponderare judicamus.

Simon enim Pharifeus in Galilea, Simon

ilter

J dl

leprofius in Judza Chriftum convivio ex-

Iv

Cepit, neque Simon leprofus quondam &

oftea a Chrifto ita curatus, ut preter no-

j

men nihil lepre ipíi amplius adhzreret,

n

ejusdem cum Simone Pharif:

:eo hypocrita

ange

& traditionum tenaciffimo 1

flin

'ngcnii fuiffä

X

deprehenditur.

IV. Dum ergo Chriftus in zdibus Si-

li

monis Pharifzi menfe accumbit , acceffit

À

tf

mulier peccatrix cum alabaftro ung

venti,

d

Mi

quz pedes ejus!

acrymis rigavit, capillis ca--

pitis füi exterfit,

deofculata eft, & unguen-

&nK

FT

to,quodattulerat,delinivit. Cumaurem

& reliqui Evangelifte mulieris cujusdam,

feni

—

i

qui Chriftum unxit, mentionem faciant,

Matthzus c.XXVI, 6: & feqq. Marcus c.

fna

O

XIV s.1eq.& Johannesc.XI, 2 &XILi3.quo-

azari

ïEm; |

rum poftremus a:Maxia, Mairthe & L

Oro-

"$03 ) 319 ( $63-

Ynst

forore,— Chriftum

unctum memorat, jam .

opt

olim inter ecclefiz doctores difceptatum

at

fuit, num Evangeliftz omnes de una ea-

5efe

demque muliereioquantur;an de diverfis?

Vl

Fuille Origenis evo, qui unam eandem-

Tadl

que mulieremab Evanpeliftis commemo-

r

rari cenfuerunt, ipfe teftis eft homil. 55. in

fu.

Matthzum. Neque tamen ibi illorum

LHC' ?'

fententiz aftipulatus eft, fed contrariam

al

cenuit fententiam, nempe diverfas mulie-

AImus,

res Chriftum unxiffe, unam de qua Lucas,

jmot

alteram de qua Matthieus & Marcus , terti-

0 l-

am dequa Johannesagit. / Idemin homil.

m&

1.&2.ad Canticum Canticorum mulierem

[

peccatricem, cujus Lucas meminit, ab al-

vteft

tera, quz Chriftum unxit, &a reliquis Ev-

)ocfifl

angeliftis non ut peccatrix defcribitur, di-

ftinguit. Erquamvis Baronius ad A. C.

il

XXXII, 2o. objiciat, quod Origenes fanio-

*

T1S

3

judicii effectus longe diverfam firmave-

ys

(cet

ritfententiam , nimirum mulierem, quze

venti;

in domo Simonis pedes Jefu

unxit, cum

Jlisc

Maria forore Marthze & Mag

dalena unam

gue

eandemque fuiffe, quod Baronius ex Ori-

genishomil

la de Magdalena probare con-

j

tendit,

mem

7

lsdam»

iniffe tamen debebat , quod

ipfeinn

otisad MartyrologiumRomanum

jcith

(

Jam obfervaverat d. 22.

Jul. p. 3es. nempe

homiliam illam Latin

3,qUOI'

um potius Scripto-

rem, quam Origenem redolere. : Neque

;azarl

f

l

: «93) 320 ( $88-

(den

figent

inaeffet illahomiliz;probari a Barö- '

nio poffet, quod poft ejus commentaria in

gnà

Du

Matchzum fcripta fueric, cum Juvenem

E

Ia

fapiat &a fchole declamationibus recen-

Qt

tem, ut Cafaubonusin exercit, ad Baroni-

COf

um exercit. 14. fect. 1. p. 33r. obfervavit.

&Y

Prater Origenem :

Chriftum non ab una

f

wcantum muüuliere unctum fuifle, atferunt

Chryfoftomus homil

.gr.in Mattheum &

dem

g

homil.6r.in Johannem , Tiuas Boftrenfis

inij

ad Luc. 7. Theophyiactus ad'14. Marc. p.

Qun

269. Servius in catena Patrum ad Lucam,

Mig

p.214. feu potius Severus, ut doctiffimus

Cotelerius in notis ad libr. 3. Conftit. apo-

Qr

Man

ftol. c. 6. recte monuit & alii.

4

V. Unam vero eandemque muli

eremx

Tlus

ab omnibus Evangeliftis commemorari

Cj

Íoro

pretereos, quorum ab Origene mentio-

nem factam diximus, cenfuerunt e Grecis

fee

lb.6

"'Theodorus & Apollinarius , ut refert Vi-

&or Antiochenus ad c.14. Marci. Eandem

tIofic

&Qt

fententiam propugnat Auguftinus libr.2.

de confenfu Evangelift. c. 79. qui tamen ali-

dl

bitract. 49.in Johannem incertus eft)num

QU

Maria Lazariforor illa ipfa fit, qux pedes

Ad]

Dominiunxit ungvento , & terfit capillis

&L

i.

Cllm-

fuis, quos laverat lacrymis. Similis in-

conftantiain Hieronymo deprehenditur.

ltey

ehm

Namin przfationead Ofeam meretricem,

lavit

,eän*-

Q

que Domini pedes lacrymis fuis |

-

dem

^

c898) g (869-

h

1

dem effe judicat, cum muliere, quæ'ïhdi—

A

gnantübus difcipulis & maxime proditore

At

(sl

Dominum unguento fuo honoravit.

It

in comrmentario ad Matthzi c. 26.aliter fta-

Jit

tuit. . Fluctuat quoque Ambrofius lib. 6.

r

J

comment.in Luc. Cum enim a Luca c. 7.

ab

L

& Matth. c. 26. eandem mulierem memo-

T

rari dixiffet, ftatim fubjicit ;

goreft izon eg-

æumäi

dem effe,evc.

il2

M

VI. Nullus tamen veterum , qui vel ab

df

una muliere, vela pluribus, Chriftum un-

étum primis s. feculis tradiderunt, Marize

Qu

j

101US

Magdalena hancunétionem tribuitfe legi-

D

tur. Primus quod fciamus Chriftum a

Maria Magdalena unctum eredidit Grego-

l

e

rius M. quam & cum muliere peccatrice,

nl

jpi

cujus Lucas meminit, & cum Maria Lazari

enti)

Y

forore eandem fuifle fibi perfuafit , ut pa-

jus

W

tet ex ejus homilia 25. & 3. in Evangelia, &

i

lib.6. epiftolar. ep. 186.vel juxta novam edi-

tonem 22. Hanc Gregorii fententiam

adet

fbr

fecutus eft Beda ad Matth. 25. Marci 14.Lu-

24

ce 7. & alii... Inprimis vero hec opinio,

i

i

quod mulier peccatrix apud . Lucam fit

Maria Magdalena eade

mque foror Marthz

peäö

& Lazari, invaluit per o

8

cium ecclefiafti-

mplüïï

cum; quod in die Marie Magdalene juxta

j

j5 It

vt

reviaria peragiconfuevit. Nam & evan-

gelium,quod in ifta dielegi folet, hiftoeriam

j

(dl

mulierispeccatrigjg exLuca coutnet,&in

lf;e*m.

x

N

i

i

pro-

^EQ3)

2(892

profis ac hymnis illius diei omnia Mariz

lm

qu

Miagdalenz tribuuntur, qu 'vel Lucas de

peccatrfcu muliere, vel Johannes & reliqui

Tidn

nil

Evangelhftze de Maria Lazari forore retu-

lerunt

lim

Saneinhymno;qui mmplt lat-

tov

da mater ecc/dm Maria Magdalena Voca-

qur :

Gr

jusc

Mavia foror Lazari ;

ia

loh

,Qg/æ tót commifi crimma.

1luí

Etquamvisiftum hymnum Clemens VIII

ex breviarii iis removerijufferit, non defunt

tüm

thol

tamen aliain breviario Romano; , quze Ma-

Dd

riam Magdalenam; cum peccatrice ; cujus

Grar

Lucasmeminit, & cum Maria Lazari foro-

reé confundunt.

—— -

IIS

Lectio enim quarta ita

incipit: Maria Magda[erm, qua fuerat in

dei

dit

civitate peccatrix, &c. & orauo illius diei

C]ICI

itafe habet: Peate Marie Magdalene que-

iimnus Domime fiffragiis admroemur , cupus

lum

tdor

precibus excitatus quatriduanum fratrém

Lazarumvivum ab inferisvefufcitafhi , qui

iud

vivise?'regnas cc.ut aliataceamus.

flle

fol

VII. Cumergo hzc fententia per bre-

viaria quodammodo canonizata videre-

Jito

cm

tur, longo temporeillicontradicerenemo

aufuseft, donec Jacobus Faber Stapulenfis

edit

Parifiis 1517. ex officina Heinrici Stepham

l001(

&L

dxiceptauouem de Maria Magdalena & tri«

duo Chrifti ederet Fr ancxfco Molinzo 1n-

de []

Ícriptam , in qua demonürat mulierem

*üte

pöC-

5692) 323 (809-

n

peccatricem a Luca commemorátam ne-

»

d

que Mariam,

P

rorem Lazari, neque Ma-

'lertie editio-

LTCRQU.

riam Magdalenam fuiffe.

JJ

nihujus tractatus prefa

tionem feu epifto-

lam dedlcatomam addidit Jodocus.

Clich-

t lii

toveus I519. qui etiam adverfus Marcum de

D

Grandivall eodem anno difceptationis hu-

jus defenfionem excudi curavit, ut refert

TohannesLaunoiusin Academia Parifienfs

illuftrata p.674. Grancivallus enim tracta-

717

aehun

tum de unica Magdalena ex fententia ca-

tholice ecclefie Parifiisisig apud Jodocum

u

Badium | ediderat.

Prater Marcum de

&j Oi

Grandivall oppofuit fe Fabro Johannes Fi-

yiloro

fcherus RoffenfisEpifcopus,qui libros tres

p n

de unica Magdalena contra Fabrum edi-

n

dit.

Idem contra commentarium Jodoci

Jius o

Clichtoveiin Jacobum Fabrum librum u-

W»L&

num, & additiones de unica Magdalena

ULUA

adornavit, ut ex catalogo operum Fifcheri

fïä j

apud Johannem Pitfeum de illuftribus An-

W: :

Non

(s

glie. Scriptoribus p. 717. elucefcit.

folum autem refuütata eft a nonnulhs illa

et l

vt

Jacobi Fabri difpuzatio, fed etiam in indi-

cemexpurgatorium Alexandri VII. juffü

fen

editum relata.

Prætcrea Facultas 'Theo-

J

logica Parifienfis A. C.1521. d. 9. Novemb,

st

decretoin comitus folennibus poft varias

de eodem argumento collationes edito,

jnzor

fententiam Gregorii M. de unica Maria

A x

Mag-

PöC

-^ o068) 324 (£83-

Magdalena peccatrice & Marthz forore a

ttic

fuis alumnis propugnandam fanxit, ut ev-

tria

angelio Chrifti & ritui ecclefie catholice

dem

confentaneam, fcripta vero adverfus hanc

l:

que

fententiam nullatenus effe toleranda, o-

n

mnibusque de fuo gremio exiftentibus

The

velfuturis prohibuit, ne deinceps eorum

us

quisquam prefumeret in concionibus ad

hä&l

populum & difputationibus publicis libris-

tsd

ve,aut alias afferere plures effe Magdale-

fl

pas,autin dubium vocare quod fit unica,

ühye

quod decretum d. 7. Decembris ejusdem

lori

anniratum habitum eft, ut narrat Natalis

CT

Alexander hiftor. ecclef. fec. 1. part.2. p.137.

Chne

Gonferatur etiam de ifto decretoLiudovi-

tïïcu

cus Ellies du Pin Biblioth. nov. ecclef. tom.

Mügt

1. qui tamenaliam nunc & faniorem efle

Obfe

Sorbonz fententiam haud diffimulavit.-

offri

IIX. Nimirum haud defuerunt intet

-

tin

Sorboniftas pariter acalios Pontificiosqui

Amy

animadverterent , idem cum Fabro inft-

QUità

gnes quosdam Ecclefie doctores ftatuiffe;

dsf

li

& tantum abeffe, ut Scriprura Chriftum a

Iten

fola Maria Magdalena unctum dicat, ut po-

Ü

tius nullus Evangeliftarum in locis illis;ubi

eu

Chriftus a muliere quadam unctus memo-

equ

ratur, illam unctionem a Maria Magdalena

Tren

factamafferat. . Ideoque Gulielmus Efti-

Dend

us in oratione 14. non dubitavit hzc tria

-

ul

CCAa-

-

proþfmda in fe fu iþipere, mulierem pe

WHI

tri-

Vlllgæ

| *663) 325 (868-

yea

tricem &MariamMagd.effe diverfas,pecca-

lt

tricem illam & Mariam Lazari fororem iti-

thoite

, dem diverfaseffe, denique diverfas quo-

is hi

queeffe Mariam Magdalenam & Mariam

TONT

Lazarifororem. — Nec obftitit Facultatis

ents

."Fheologice Parifienfis decretum, quo mi-

G0fU.

nusSorbonifüs liceret unem, que vulgo

TT

hactenus credita fuerat, foeminam in plu-

il

res dividere, modo non dicerent, tresfuif-

4agdak-

fe Marias Magdalenas. Quin etiameo res

( Unia)

devenit, ut qui breviarium Parifienfe me-

:jusdEm

lioriformereftituere conati funt,nec non

Natils

correctores breviarii Aurelianenfis & Vi-

Lpp

ennenfis in Delphinatu mulierem pecca-

,udovï-

tricem &a Maria forore Lazari,& a Maria

l tof

Magdalena, que fuerat a feptem demoniis.

r

obfeffa , aperte diftinguentes hymnos &

lt

officiain fefto B. Mariz Magdalenz decan-

it j

tarifolita mutaverint, ut refert Bernardus

o

Cs

. Lamy in differtatione de unicaMagdalena,

ïbe lnh

. qui tamen fententiam a vulgo Romanz ec-

&gzuüïfy

clefiz receptam inifta differtatione £abi-

g

lire nititur.

it u

IX. Nosfemota autoritate tantum ab-.

!

l

sUl

eft ut ftatuamus, mulierem peccatricem ,

—

n

de qua Lucas agit, fuiffe Mariam Lazari fo-

j

n

rorem , ut potius rationes non contem-

»isb

nendas contrarium evincere cenfeamus.

hec

Mulieremenim quz aLuca ut yuvz & 75 76-

—— heduxerones delcribitur, notorio flagitio

pecä

p

vulgata erat; nec digna judicabatur, a qua

j

Jefus

i

)

;'æä /) 326 (8&4

qu

Tefus fe tangi pateretur. Mariam autem

Qv

Lazari fororem diligebat Jefus , & ipfa me-

Cil

Jiorem partem elegiife laudatur , nec abea

[

Judsi abhorrebant tanquam a peccatrice

I

Luc.X, 42. Joh. XL 5. 3i.

Adhzc mulier

n

peccatrix ; dequa Lucas agit , in Galilea

commorabatur, Maria vero Lazari foror

j

Bethaniz in Judza, utalias magnzinter u-

M&;

tramque diverfiatis rationes taceamus.

Tul

Nec obftat, quod Maria Lazari foror Joh.

f

XL 2. dicatur: Chriftum unxifle ejusque

as

C5 (

pedes capillis fuis exterfiffe , unde inferri

fih

poffe videcur,quod Maria Lazariforor;an-

Qa

tequam Jefum Bechaniz ungeret, qu& bi-

füen

ftoria poftea demur c. XIl,t.feq. narratur,

bus

alibieum jamantea unxerit, nempein do-

füs

mo Simonis Pharifzi, ut Lucas retulit. Re-

lii

fponderi enim poteft; Matthzeum X, 4. &

Iiï; (

MarcumlI, 9. cum Apoftolos a Chrifto

lim

electosreferunt, de Juda dicere, quo

Tous,

Chriftum prodiderit , non quodjam illo

tempore, cum ad Apoftolatum electus eft,

e&,q

Cofm

Chriftum prodidiffet, fed quia illa cetate,

P

cum Evangelifte hiftoriam fuam fcribe-

—

tit

rent, Jude proditio jam facta fuerat, ideo-

juf

que eain feriererum geftarum

per antici-

]Uml

pationem memorari poterat. Eadem igi-

m

tur ratione Johannes de Lazariinfirmitate

pv

& morte agens fororem ejus Mariam fuiffe

dicit ;«:-»;ïvïoläixg'-.].zlowav-' TOV WUgicy pveo T

nqn

^J Mar

uo

898 327 (883--

lu

quodjamillo tempore, quó i azarus ;egro-

afa Is

tayit , Chriftum unxiffet, fed quia tum,

cau

cum]ohannes evangelium fuum fcriberet,

uactioilla jam facta fuerat, ut Gerhardus

Gub

u

harmoniz evangelice c. 143. p. 38. & Beza

ad Joh. XL2. recte annotarunt.

oUa

1 IoItr

K. 'Tantum quoqueabeft, ut mulierem.

t

peccatricem , de qua Lucas agit, Mariam

Masdalenam fuifle cenfeamus , ut potius

ais

r

nulla ratione fatis folida illam fententiam

x

fuffülciri poflejudicemus. — Equidem Lu-

cas cum fub finem capitis 7. hiftoriam de

jf

Qri

mulere peccatrice narraffet, ftatim fe-

quenti capite etiam. Marie . Magdaleriz

Luæ hl

Fa

ientionem facit; quz a feptem demoni-.

bus per Chriftum liberata de faculcatibus

n dr

fuisipfiminiftrravit. Verum quod Maria

jiNe

hzc Magdalena mulier illa peccatrix fue-

X) 4'&

rit, dequa paulo ante verba fecerat, nul-

Chrlo

lum in Évangelifta veftigium deprehendi-

2

mus. Ímocontrarium ex eo colligi pot-

igm 1"0

eft, quod Mariam Magdalenam Chriftus in

Qusd

coimitatu fuo habuerit, mulierem autem

! gt

[

(cti

peccatricem poft ablolutionem ipfiimper-

titama fe dimiferit, eamque in pace abire.

p

jufferit,ut alias rationestaceamus. .. No-

r

lumus er

go ex. Maria. Magdalena mulie-

df

I

remllam peccatricem facere , quod citra

jmi

gravem injuriam fieri non poffe arbitratur.

"

f

Marcus. Antonius..de. Dominis libr. z

jl

X 4

de

v

[

-493) 3$ (ä&-:

de republ. ecclef c. 2. n. 46. Confe-

In

rantur

edam peculiares

tractatus,

fe

quibus Mariam Magdalenam falfo pro pec-

fe

catrice illa haberi, de qua Luc. 7. agitur,

probarunt Bilibaldus Pirckheimerus &

g

n

Nicolaus Baringius, qui conjunctim editi

funt Hannoverz 1644. :

l

i

Y

li

XI. Czterum num etiam

Mariä foror

f

Lazari a Maria Magdalena diverfà fuerit,

R

Q

nolumus

imprefentiarum - difquirere.

qi

Graviter divexatilla quzftio Francifcum

I6

'Turrianum,

Cum enim Conftitutiones

(it

Apoftolicz , quas pro genuinis habet,lib.

Ío

3c.6. Mariam Lazari fororem a Maria

&

Magdalena diftinguant, & tamen byeviaria

qu

ü

Romanz ecclefiz utramque pro eadem ha-

beant, valde torquetur , dum vel officium

fe

Ei

Romane ecclefiz, vel apoftolicas conftitu-

tioneserrorisarguerecogitur. lgiturad

[4»,

ali

Tigr

incitas redactus,ex apoftolicis conftitutio-

nibus Mariam Lazari fororem eandem effe

(u

cum Maria Magd. negat, &tamen etiam fe

Tür

non errare putat, fi cum ecclefia pie dicat ;

i

Mariàm Lazari fororem eandem effe cum

re;

Maria Magdalena, licet falfum fit , quod ec-

Á

clefia dicit. Sed vertigini füe hominem

relinquamus: Alias Gerardus a Nazareth,

Epifcopus Laodicenfis, peculiarem librum

deq

edidit, in quo probare nititur Mariam

Tt)

Magdalenam unam tantum effe foeminam

N

N

m

: "2493 5329 ( $e»-

Cs

inevangelica hiftoria, & eam quidem fuif-

(

fefororem Lazari. Rationes ejus recen-

Og

fet Hofpinianus de feftis Chriftianis p.r23.

gt

Nos unam effe Mariam Magdalenam evan-

av &

gelicam libenter agnofcimus, neque eo-

i

rum fententiam probamus , qui apparen-

tes crotradictiones in. hiftoria dominice

y ht

refurrectionis circa Mariam Magdalenam

fugt,

occurrentesaliter non folvi poffeftatuunt,

Ut

quam fr unica illa Maria Magdalenain plu-

yolcom

res dividatur, quz Evangeliftas concilian-

ütio

di ratio Jacobo Fabro & jiam olim Ambro-

?bef,lih'

fio ad c.24. Luce placuit, quemadmodum

| Maria

& 1illis non fübfcribimus, qui mulierem,

eyiunt

quz in domo Simonis leprofi apud Mat-

demlt

theeum c.26. & Marcum c. 14. Jefüm unxif-

fut

ememoratur, a Mariaforore Lazari cum

onftitu-

Euthymio cap. 62.in Evangel. Matthzi &

tl

aliisdiftingvunt. Interimtamen & Ma-

Siut-

riam Magdalenam a Maria L.azari forore,

knd

(quicquid Lightfooto in chron. tempo-

^tam d

rum N. T. fect.34. & in hor. hebraic. ad

d

Joh. XIL,5. videatur) & utramque a mulie-

(f o

re peccatrice,quamLucaskmemorat,dive*r—;

am extitiffe minime dubitamus.

vt

i

qn

- XII. Sufficiatergo nobis , quod mulier;

Vr

de qua Lucas agit, fuerityuvj & aóAes duorg-

'Ma[iäm

ToAós. Et Hammondus quidem obfervat

hanc vocem velethnicam mulierem figni-

i

j

X5

]fïcarc

üa) 330 (SC).»

ficare poffe, ficut Paulus lpv eä

ln

iOv meminit, Gal. 11, 15, quam fignicatio-

Sur

nem etiam locum habere putat Luc Vla.

g

33. 34- vel meretricem, quod cum priori

(

conjectura optime convenire dicit, cum

ffir

nihil frequentius. fuerit apud ethnicos

)

mulieribus , quze corpore quzeftum fece-

Tf

runt.

INos paucis obfervamus, vocem -

Thift

petereAB interdum quidem n genere pec-

catorem denof*are, licut l'emrus : ad Chrifü

p

n

q

pedes proftratus zde«. fe ceuozg'rw?xoy agno-

Yi

vit. LZ&C V, $.aut ficuc Chriftus æe,gwgw,us-

apüc

Y(B, azró vv éiueevoNov appellatur, Hebr.

P

VIL 26.plerumque tamen flagitiofos & no-

[

l&

toriis criminibus infames peccatores illa

20

voce defignari, quales erant palylzmm, cum.

lum

quibus peroc feepiflime conjunguntur,

m í

Mattb. LX,10. i. Mattb. X1, 9. e/y"c quales

fIdr

fuiffe cenfebantur , quos Pilatus trucida-

Ms

verat, Lauc. X11, z. quales opponuntur 7z-

fuif

j

ff is Matth. IX, 15. quales fünt, quos Deus

ttiCer

non exaudit, 70/9 ] X, 31. quales cic dlaeGéoi

dtün

conjunguntur, r. Tim. L, 9. & docbGis d æg-

] *am Vï

g'0A0! appel! anturin Epz/ola Tudev.i.

LU

li

de etiam Suidas in lexico "Tom. I, p. 195

Ia

a/xocg-rw?xoz, in qu1t, ';z'oegocvowcc au(m/ Wgoougx-

CIOq

FSVO:-

Bzov zs&äægysov &az'atCogMevor, 1. €-

eiorooNvok Ti CUU , QrtÀ. Cer f0 mf Jio , cuim

blls j

(tte

zniquitate vtvere volunt , i& qui vitam cor- -

i.

fudi

ruptam ampleduntur. E talem djuagreNov

hanc

Wlin

j

- *868) 33 (669-

»Aä;s;ä

t

N

hancmulierem fuiffe vel ex eo patet,quod

(

Simon Pharifeus, cumab ea Chriftumtan-

V

1

l

gi vidiffet, fecum dixerit : 52 Propbeta bic

;

effet, cognofteret utique vis xgj zrororzii] yuvit,

] pri

,

drig azrrevojoor8. Unde Auguftinus cract.

Dinios

49.in Johannem famofam appellat mulie-

j fece;

rem. Quoautem flagitii genere conca-

JCan

minata fuerit , etfi L'ucas non expreflerit,

[ pEC-

probabile tamen eft, quod vitiis illis 1m-

Chri

merfa fuerit, quibus mulieres profligate

ägHO,'

vitee indulgere folent, cujusmodi mulieres

U

gpud Grecos, obfervante Cafaubono, et-

He)t.

jam &jxercjes dici folebant. Beza profti-

kno

tute pudiciuge mulierem appellat. Wol-

es ]l

zogeniusnon quidem publicum profübu-

j CU

jum, fed tamen minus fervatee caftitatis re-

Al

Vnt

2.. ". am fuifle judicat.

Natalis Alexander in

p

!

j

Ü

mantiffa ad differtationem 16. feculi primi

"u

i

'

.125. mulierem hanc, quam Magdalenam

AUE

/

I^

fuitle falfo fupponit, non eo fentu pecca-

;Dus

tricem dici ftatuit,quod publica & quzeftu-

p

aria meretrix effet, fed vel quoduni cuipi-

T.

-am viro nobili, diviti & potenti ad amoris

1)',Un'

. voluptatem addicta effet, cum totius ta-

j1 P 19/;

men civitatis fcandalo, vel quod meretri-

cioquodam ornatu incederet, & homini-

7 "

bus placere, eosquein fui amorem accen-

1

j, Uf

- dere forme lenocinio & muliebri cultu

u*

- ftuduerit. Sedunde probabit Alexander,

ii

m!,vel

vel intra folum habitum meretriciu

intra

i*

Á

498)32(88- -

I

intra concubinatum cum nobili quodam

viro fteutle mulieris libidinem ?

&

lir

XIII. Multo minus autem Lamy pro-

bare potuit, mulierem hanc peccatricem

n

nequenobilefcortum, neque vile proftü-

La

bulumfuiffe. Argumentumquod a.ma-

2

gna Chrifü familiaritate cum Maria Lazari

(ic

D

fororearcefhit, falfa hypothefi laboratqua-

Íimulier peccatrix Maria illa fuerit... Vo-

qu

cem é&ucerwA8 interdum generatim figni-

7

ficarehominem alege divina deflectentem

D

nondiffiremur. Sedhoclocotalis pecca-

!]

trix defcribitur, quam. homines exertis

i

If

quafi digitis monftrabant, dicentes : v/e

N

A0 7ToTo 717 *yuvij, & cui multa peccatorum

YiQ

debita remiflafünt. Quod meretrices ab

p

Iíraelicis capitali fupplicio affectas excipit,

falfumeft. Annonenim Chrifti evo ma-

IIl0

retrices erant in populo, quz Johanni Ba-

Qu

tifte obedientes poenitentiam agebant ?

fits

Matth. XXI, 3z. Omnesenim illas meretri-

)

ces gentiles non Judzas fuiífe, quo argu-

hud

mento Lamy demonttrare potuerit ? Sa-

Thor

neneadulteram quidem éz' ajroQogo de-

lüte

prehenfam Pharifzi capitali fupplicio ad-

fs

dixerunt Joh. VIIL s. feq.Lex Deuc.XXIII,

Tàt

18. capitali fupplicio afficiendas meretrices

4l

non przcipit, necfi preciperer, inferri in-

Ch

dc poffet, nullo tempore meretrices Ifrae-

4

Etiam

lticas in vivig fuiffe toleratas.

men-

B

L

-£63) 33; "'( 43

Rn

mendiciin Ifraele efle non debebent ex !*6—'

ge Deut, XV, 4. AcChrifti evo mendiciin

y

D

Itraele non defuerunt, capitali fupplicio

ol

neutiquam affecti. . Loco Philonis, quem

profti-

Lamy adducit, opponimusalium ex libro

]itt

2. demonarchia depromptum p. 638. ubi

i:Loun

dicit, Ócerdotibus non permifJam effe Jicen-

va[,qua-

LHam ducendi meretrices amimo pariter. at-

m

que corpore impuras, etiamfe quefluvelido

u

adfrugem pervenerint, eo quod olun podtu-

lenten

turn oitegenus focutefuerit. Aios auienm

pCCCü

non probibendos effe dicit, quo suinus mere-

xeltis

mices ducaut.. Quamlegem de prohibito

; Tf

Sacerdotum cum meretricibus matrrmo-

mu

nio ex Mofe repetit etiam Jofephus lib. s.

(5

antiquit. c. ro. Unde patet, etiamPhilonem

jl

a

& Jofephum, ad quos Lamy lib. 2. Har-

VOT

mon. evangel. c. 36. provocat, agnoviffe,,

b

quod meretrices in

)j

at

fatze fuerint.

populcj Ifraelitico Ro

t

XIV. Hzc vero notdria

peccätrix;qua&

hactenus fatis diu cum

)1

m

graviffimo animz

j y

morbo conflictata fuerat

,a Chrifto ad po-

nitentiam vocata Z zc. V.

g)g) dC'

3

3532. de peccatis

9

fuis ferio dol

uit, &evangelii pharmaco fa-

Y

nata requiem fuz anime itiven

i. Mattb.

I , 2$. 29.

Nec tene

(

à

r

ri fé paffa e, cum

rl

Chriftum in edibus Si

monis Pharifzi ver-

fari cognovi

n

flé

Jf

léc, quin ad hunc cceleftem

f

mcdicum» properaret. . Perruptis ergo

m

omnibus,

i^ |

498) 334. (863-

omnibus, quz ipfam remoratura videban-

807

tur, obítaculis domum Pharifzi intravit,

4l

ry-

&atergo Jefu ftans pedes ejus largo lac

*/m

marum imbre irrigavit, irrigatos capillis

DA

capitis fui exterfit, ofculis crebro iteratis

i

—

Ó

[j

excepit, &tandem ungvento quod attule-

T

rat perfudit.

O epulas in hoc convivio

5

Deo gratiffimas, nec Angelis faftiditas!

l:

Faftidivittamen easdem opinione fancti-

TY

tatis tumens Pharifzus, cui oggannienti

,).06 A

Chriftusita ad iniqua murmura refpon-

(lï'ï['z

dit,ut oftenderet,mulierem hanc non am-

if

pliuspeccatorum debitis onerari , quippe

Ti

quz multisimpenfe fue caritatis operibus

tf

xnulta fibi debita remiiffa effe abunde tefta-

*

ter)

retur. Duosfcilicetajebat, fuiffe debito-

m

res, unum denarios creditori fuo quingen-

hij

tos, alterum quinquaginta debuifle, cum

U

autem neuter folvendo effet, creditorem

Pum

utrique debitum ex gratia donaífe. Hac

177

parabola prolata Jefus Pharifeum interro-.

üend

er horum creditorem plus effet di- .

gabat:ut

Qu

lecturus

! Cumillerefponderet: exiftimo

dlcaï

eum plus dilecturum, cui plus ex gratia do*

Qu

natum , refponfionem hanc Chriftus ap-

lli

probabat,

fed faciead mulierem converfa — -

B

ulteriusad

Simonem dicebat: . v;des banc

m tuam , tt

fiof

aulierem?. ingre[fus fam domu

lh

bec autem

pedibus meis aquammon dediffi,

( 0??/1

!

apillis fuis

Jacrymis gede:'meq:æ'zga?it, (ä(?' "

605

ptior

th

$93 ) 335 (869-

lotte

eos exterfit tuoftudumibi won dediflibec

i,

auteim ex quoa

7

e»

erefja eff, non deffitit deofcu-

) t

!

Jovi pedes neos,oleo caput ineummon unxifft,

al

2f autem pedes mueos unguento perfudit.

jl

214

*

Quopropter dicotibi : vei

ir(;

L

7

j

f/a fánt eipecca-

gbl

14 epusmulta, mam diexit uaftum.

ynvin

XV. Ábutitur hi verbis Bellarminus

vt

lib.2. depoenit. c: 12. ut probet contritio-

! fün&i'

nl

nem efle caufam remiffionis peccatorum,

boc loco,inquiens, deZczzo Jrve contritzo ex

o

difeclione, quam lacryme teffabantur.aper-

anit

zifgme dicitur effe caufarver

"

La

22

)/;onis peccato-

upr

rUm, fiquidem partteula 2a -' quoniam,

etUus

caufaliseff. — 1dem repetit c.14, cum ait:

t

verba Dommi: xemuttantur ei peccata

ebito

multa gbl aliud fraemificant nifrmagnam di-

yndal

Jecionem caufam fuiffe magne imdulgentie,

"J

j Cum

O

t

c ut$. Gregoriusexplicat in bomil.3;. ma-

gnamrubigmem peccati umagno caritatis ig-

. Tl

nepurgdiam. Sed falva res eft. " Atten-

J

iU

dendum enim eft, particulamr; aliasque

e[ïet i

caufales nonnunquam non caufam reiin-

i

dicare, fed caufim argumenti vel confe-

at O

quentiz, ut 1. Cor. X, s. Joh. XII. 39. 1.Joh.

pl

du d

IIL 14. aliisque Scripturz locis. Quam fi-

on 1

gnificationem hoc etiam loco obtinere a-

j

u

gnofcit JefuitaSalmero tom.r. in evange-

jf j

lic. hiftor. p.327. cum dicit: 2uia quonam

i

l

conjyuncHiones fant. caufam veddentes vel a

l

MIJ f

priori ut frequenter faciunt vel a. poffe-

Ó

riori JuX'I(l zl/mf - dimifja funt e2 peccata

: -x53) 3361 (8&53-«1

&iö!

mitilta, quia dilexit multum , uwbi & plura

Qur

hujus fignificationis exempla profert. Un-

de'Theodorus Beza fummam impudenti-

largi

am illis uremeritoquetribuit, qui hoc lo-

ä

coll

coadevertendam gratuitam ex

: flus

juftificationem abutuntur.

(ola fidei

pet

XVI. Idem Bellarminus dejufti

fs

Tiem

X

neagens lib. r.c. i5. inter difpofitiones jufti-

ficationis dilectionem numerat, & hanc

died

fententiam ex his ipfis Chrifti verbis pro-

biti

barecontendit.

Andradius autem lib. 6.

dl

orthod. cxplicat. eo usqueaudaciz proce-

hst

dit,ut ex iisdem Chrifti verbis inferat, ho-

Yi

mines per dilectionem formaliter juftifica-

gruit.

TI

Atquemadmodum ex verbis Chrifti

FA

noninferri poteft, caritatem effe caufam

terit

remiffionis peccatorum, ut modo dictum

t04]

eft: itanecexillisprobari poterit, dilecti-

Átti

onem veladjuftificatioflem difponere, vel

ttbs'ww

eandem formaliter conftituere. : Quomo-

m

doenim dilectio peccatricis vel adjuftifica-

,

tionem difponere, vel eandem formaliter

a

lil

'IIIT

conftituere potuiffet, quz potius fructus

[ &

& effectusjuftificationis erat, ut parabola a

fenti,-

Chrifto propofita oftendit, quaPharifeum

puar

convincere, & zrgroy ejus NpeUo 9V. elicita

1n

poft narrationem propria ipfius confeffio-

Zem'uS

neconvellere volebat.

Utenim Pharifz-

(j

usagnofcebat, creditorem a debitore, cui

ET

x dile-

multaremifit, multum diligi: ita e

| "It

Qione

z

u) i o

plura

é&ione peccatricis, quz juxta "T heophila-

W

Cum zisiy & eäe;'äo:*ra ïaAAüy, velutex effectu

du

largiffimam remiffionis gratiam ipfi factam

iCl

colligere debebat.

Loquitur ergo Chri-

af

ftus non de dilectione, quz remiffionem

peccatorum anteceffit, fed que remiffio

..

Va

nem peccatorum confecuta eft.

4

t Cofterusin en chirid.c;. ó.

sil

XV IL Excipi

x ht

dilectionem fuiffe priorem donatione de-

gpIo

biti, cum remiffio exprimatur in przefenti,s

It 6

Z

dilectioin preterito : remzttuntur ei pecca-

rooe

£a spujtu,quoniam dilexitmultum. Verum

^

vulgata hzc verfio cum fontibusnon con-

tiicte

gruit. Habeturenim ingrecotextu vox

ciQéavraj, quz non eft prefentis, fed prz-

Jf

t

terititemporis. A'Q/guenimin przteri-

to activo habet 4Q««, Boeotice g,

(idun

dl

Attice d Qévxe, & fic in- praeterito paffivo

fe N

eQécyor&in tertia pluralizféevrey. Equi-

qoro

dem Adamus Conzenius in.comment. ad

yfce

Luc.7. p. 85. graviffimi erroris arguit. Mu-

fculum,quodin locis communibus dixerit

ml

fods

eQéovresmale verti: remutumtur n pre-

fenti, cum tamen fit preteritum.

Repu-

ol

vt

gnare dicit huic fententie Greciam. Sed

in Grecia parumfe verfatum prodit Con-

dl

yido

zenius, cum Greciam Mufculo repugnare

dicit. Non itaque mulieri peccatrici tum

"m

J Ü

demum peccata remifla funt, poftquam di--

ati$

l-cgerati, fed/.p!oft. pec?ati debitüm. gr

Qo

do-

403) 38 (£6*-

*

doriatum, . dilectionis

(emo

,

: debitum folvgre

&?*ï

duit.

&ad

XVIIL E

X

*cipitMaldoimtuä ad 'h.l-. Chr'i;-

fis p

ftumargumencari non a fimili fed a con-

* Etir

trario, quafidiceret: debitor quidem ille

-j lism

parabolicus; qui quingentos denarios fce-

| Wa

neratori debuicmultum dilexit, quia mul-

-] p

raipfiremiffa funt, at huic mulieri multa

! Chri

peccataremifla funt, quia multum dilexic.

1 femif

« Verum pervería eft héc verborum Chri-

pude

ftiinterpretatio, ut patet ex verbis ftatim

T

additis: cazparumremiffum, eff , 2$ parum

Yerbis

diligit,eodem, quem in parabola tenuerat,

fehur

ordinefervato. . Infiftitergo Chriftuspa-

f

rabole fuce & proprite Simonis. Pharifzei

J gt

confeflioni, oftenditque peccatrici huic

D

Ttnyj;

multa peccata remiffa efle, ideoque eam

multum diligere. Unde Stella particulam

TA

eri h.l perzdcirco exprimit, quod etfi aliis

| tüni gl

Pontificiis durum videatur, durum tamen

Cfbl[, ]

viderinon debet. Nam & Paulus particu-

lum *5 Pf. CXVI, 1

(te P

:

o. per óic expreflit a

2

m «

Cor.IV,15.

IEL, am

XIX. Excipit Barradi

U$, peccatricis di-

Tot

l

le&ionem ex remiffionis gratia nafci non

Qu d

pótuiffe, quod illo tempore, cum Chriftus

TU n

verba illa proferret, peccata fua fibi remiffa

Ttu] m

effe nondum cognofceret. . Sed quis ht

Barradio perfvafit, quod mulier peccatrix

ftm T

ol ier

e&l()n

peccata fua fibi remiffa »vig—noraveritä C

-

[4-

n

*ää*)/'zzä (8e-

f

tenonfine fide domum Simonis intravit,

i.Chri-

& ad Chriftum accefíit, per quem remiffio-

nis peccatorum fuorum certa effe

poterat.

IT

Ecimpofhibile credit Apologia Confeffio-

hn i

s lt

nisnoftrz Auguftane p. 66. diligere De-

um, nifi prius fideapprehendatur remiffio

Ti f«

pEccatorum.

n

Quomodo ergo peccatrix

Chriftumtantopere diligere potuiffet;nifi

du

(

remiffionem peccatorum fuorum fide ap-

prehenditfet? Necaudiendus hic Emma-

; um

nuel Sa, qui in not. ad Luc. VII, 47.

p- 3Il in

e*;j./!f J

verbis Chrifti aliqua fuba

udienda effe cen-

quefdt,

fechunc inmodum : // buic prius dinziff-

&uspaj

ari

Jem, deberet me juxta tuam fententiam dilz--

gere multum ,nunc vero, cam tantum amo-

jci

remofendat, avte remi[ja, quod '[Ciat, pecca-

luc a

14 fua, facere non poffumn, quin ei pror(us o-

a

ia vemittam. Qog quam coaécta fint, ne-

ii

miniobfcurumefleporeft. Quid nonli-

j

cebit, fi cales ellipfes fingere liceat? Gratis

atti

certe preefumitur, muiierem hanc ante-

;relïit )

quam remiffionem peccatorum impetra-

ret, amorem fuum oftendiffe.' Unde &

n

Grotius illorum interpretationem rejicit,

s

qui de dilectione remiflionem peccato-

Cb

rum antecedente hic agi arbitrantur, etfi

j

multa minus probanda intermifceat. Non

us

enim probandum eft, auod Grotius etiam

,'eccäff*ïi

dilectionem , que remiffionem peccato-

!

l

mm agteöcdjt, dari fiatuit, ejusque-rei gra-

P.

A

h

ua

D

; —ää);w(&'ä&ä :

&ia Platonieorum dé duplici amore, quo-

u

emil

gum alterum teneriorem, alterum robu-

bitun

fioremfaciunt , fpeculationes adducit,

noni

uz cum fide Chriftiana nihil commerciti

habent, Neque etiam probandum eft,

pitab

p

uod Grotius contortam hanc verborum

Chriftigloffam facit 5 buyas facti ergo , ut

quem

mmijüs

nmimirum boc. fferet, Deus. dignatus eff illi

que ut dicisdr

Tümh

gratiam facere peccatorum,

üfm

anagna & multa fan

z, neque id immerito.

ret,qv meqv in

Deran

Nam quad ex boc facto appa

me Deum ardentifzme 1lía

diligit, quod ft

Yit pl

füinus

qninus illi condonatum effet (ut tu mmus tibi

eondonatum putas, )mimus quo

que diligeret,

dtg

Cujus g

lofiz ftabili-

Vi

ut tuminus diligas.

.

endz caufa verba Aéyo voj1

n parenthefi po-

Wt

pltsa

,ni, & verbum qyézqoe

per przfens reddi

cupit. Longeplanior e

ft gloffa a Grotio

Temif

dilecti-

enim (

repudiata, juxta quam Chriftus ex

N

"Og

one canquam figno remiflionem peccato-

rum probare

voluit, & particula er; figna-

| aE

tive non cau

fative accipitur , ut alterius

lïeïem

|

Hugonis verbis utamur.

.

H

petot

- XX. Suntet

am, qui excipiunt , Chri-

(]UOdy

ftum & in parabola & in e

jus applicatione

WOMy

ffionem vel-

Gm c

de dile&tioneloqui, qu: remi

debiti, vel peccati anteceffit, q

uafi Chri-

COprt

Simonem

Cufol

ftus poft propofitam parabolam

interrogaffet, quis foeneratorem

plus dile-

n (]lll«

ojfuiffe.

BUNT

;;it ? &Simon ref pondiQ'et : exiftim

magis .

"£98) 341 ( $63-

yre,qu

magis dilectum foeneratorem ante debiti

m ol

remiffionem ab illo debitore, cui majus de-

vaddigt

bitum remifit, Chriftus vero refponfo Si-

Ommetd

nonis approbato hanc applicationem fuz

dun d)

parabole feciffec: huic mulieri remiffa funt

rerbonut

peccata multa, quoniam dilexit multum ,

Í €ïg0vm

, quemadmodum illi debitori remiffum eft

majus debitum , quia dilexit magis. Ve-

TET

;(; /t'iciïïï*"

rum hzc interpretatio verbis Chrifti aper-

üffimeadverfacur.

Non enim dicit, fce-

ia

-nedt

neratorem alteri debitorum, qui plus ama-

. qui]

vit, plus donafle, alteri, qui minus amavit,

minus, fed utrique, cum neuter folvendo

ZT

//l/ïgfï 1]j

effet, gratis debitum donaffe. Nec roga-

- vitDominus Pharifzum, uter debitorum

; &ibl

ante remiffionem debiti foeneratorem

hp*

ii

plusamaverit, fed uter illorum poft debiti

M r

N

remiffionem plus dilecturus effec? Hxc

Gnto

ex d'lk&l'

enim ejus verba funt: v/e «UrGy zrAéioy au-

-0v d-yazrisess quis illorum eummagis dilz-

| ec

get? Hancigitur parabolam poftea ad mu-

jn lgt

lierem peccatricem applicans, ipfi multa

p

x dieti

peccata remiíía effe ex eo . demonftrat,

quod multum diligat, voce?z; non tam o/-

fit s Ch

t

Tio0AcyIkee quam ev/oyrsi«os accepta, nec

li

(one

d

tam caufamrei quam caufam conclufionis

11

exprimente, cujusmodi ufus particularum

uUl

( ür

caufalium in illis propofitionibus occurrit,

Slmone

in quibus ab effectu ad caufam concludi-

plu

T

J

fl

jl

mus,ut cum dicimus: Sol ortus eft, quia

It

j

. dies

f

f

LY

-t98) 342 ( 863-

dies eft, ignisibi oritur, quia fumusafcen-

&tie

dit, vivitillehomo, quia ambulat, graviter'

bonis.

lofuseft, quis multum itafcicur..— INimi-

de uf

rum Pharifzusmulierem peccatricem nia-

occafi

ximis flagitiis adeo pollutam effe judicabar,

figrat

utejus attactu Chriftum quoque. pollui

dul

ceuferet.

Chriftus vero mulierem ab À-

Simon

riftarchi hujus przjudiciis vindicaturus, &

tumult

Pharifieum ex premiffis & ab ipfo concef-

99 d

fis dvroxeTxerroy redditurus ad avred/iav

pecctt

deducebat, ut ex dilectionis operibus, qua

temff

tum corama muliere fiebant , agnofceret,

cum I

inulta peccatorum debita ei remiffa elle,

toloq

quetantum diligebat. INec hic negligen-

diend

da obfervatio Flaciiinclave p. 232. notan-

BN

tis, parciculam qui« non conjungendam ef

Eu

TeabaC

fecum verboremif/a, quaficaufam reauf-

f'iï,md

fionisindicet,fed cum verbo Z;co, cum in-

tale

dicet rationem affertionis, non caufam ef-

Witten:

ficientem remiffionis factz, quade re fein

AC

libello de fide prolixius egiffe fcribic.

-X

.XXI. Abunde ergo patet ex his,qua di-

m

RT teg

Qa funt, quod mulier peccatrix jai) ante

Tif

remiffionem peccatorum -adepta fuerit,

lsfis

quam Simonis Pharifei zdes intraret.

tb

Nam fimulac verbo legis contrica de pec-

(gïällïïyz-v

catis fuis ferio doluit, & verbo evangelii e-

m

rects promiffum Meffiam vera fide appre-

hii

hendit, remiffionem peccatorum impetra-

Qig Voc

oníci-

vit, Deoquei*econ;üiaïa &iuforo c

enaz

.üm'ide

um

z

7$93) 343 ( 809

z

üsdun

entie abfoluta dulciffimis internz pacis

r

bonis frui coepit. '"lantoque minus illi

— Nl

de juftificatione fua. dubitare licuit, cum

O

occafione ita ferente &des Simonis ingref-

j

fagratiam coram Chrifti oculis invenit, &

j püïlui

dulciffima hzcex ejusore verba audivit ad

emoi

Simonem dicentis: remiffa ei funt pecca-

du

ta multa, quia multum dilexi. Minime

o Cott

ergo dubitandum , quin mulier hzc olim

aävrc',biï*i

peccatrix fed nunc poenitens peccatorum

Dusqi

remiffionem 1lio tempore jam habuerit ,

nolttt

cum Chriftus illud cum Simone Pharifzo

Non enim au-

colloquium inftitueret.

egliat

diendus eft Cornelius Janfenius Iprenfis

, fotitt

Epifcopus , qui.in tetrateucho fuo p. 35:

du 9'

verba Chrifti tantam latitudinem pati afle-

g nl

rit, ut depeccatis mox remittendis intelli-

, um

gi valeant.

Chriftus enim non dicit: re-

vl*

inittentur ei peccata mul

t fed remiffæ

funt.

k hl

i

m

b

L

[

-« XXII. Huic:erg.o mulieri, cuip&c&ätæ

jm remiffà fuerant , Chriftus iterato re-

Lig,QälfG 1

j W

miffionem peccatorum contulit, cum ver-

bis his fvaviffimis eam affatus 'eft :« remi(la

jnu

tibifuntpeccatatua. Etverbumquidem

1 d peC

&Qiquivarias fignificationes habet. Inter-

a

dum idemeft acerirtere, ficatde emiffio-

dcap

ne fpiritus Matth. X XVIL, so: & de emifhi-

one vocis Marc. XV, 5;.ufurpatur. Inter-

,utin verbisChri-

o

dugïidem àc permittere

eli

4

ai

4e8)s44(869- ——

fi: ä(þefs e'àl zroudiat ä/gxsæoq Wgo? pt , ag:; ,wä

tl

xGAvere cur. Marc. X,14. Interdumidem

&a

ac pretermittere,ficut Paulus vcv 5 «ex7is

fe u

TÜ wem8 Acye) pretermittere volebat,

am

Hebr. Vl,1. Interdumidem ac dimittere,

füe

ut Chriftus finita concione turbam dimi-

fat

fit: Matth. XIIL 36. Interdum idem ac o-

ris]

mittere five negligendo, Matth. XXIII 25.

gm'm

five negotium non faceffendo, Marc.XIV,

u(xqu:

6. five vitando, Matth. XV, 14. five defe-

Qj

rendo;, utrepudiate uxores deferuntur r..

Temi

Cor. VIL . 12.13.fivein ftatu fuo aut loco

Qs

aliquid relinquendo, ficut paftor perdicam

Cürn

fand

ovem quzrens , ceteras in deferto relin-

quit. Matth. XVIIL 12. Interdum vero et-

X

jam vó àQicvej, ut varios relinquendimo-

pet

sl

dos, qui hoc verbo exprimi folent, tacea-

aïpü

mus ,idem eft ac remittere, quemadmo-

pecc

dum debita remittuptur, Matth. XVIIL;27.

iber

32. & peccata Matth. VI, i2. Poftrema figni-

Tidite

ficatio hujusloci eft, de quo nunc agimus.

(uer

Contulitenim Chriftus mulieri peccatrici

, QE

denuo remiffionem peccatorum jam an-

It

tea ipfi divinitus donatam & hactenus

det,q

continuatam, ita ut peccata,que perpetra-

toryn

verat, ipfiad condemnationem non impu-

r dl

taret, fed obedientiam fuam fatisfactoriam

m

ipfiapplicaret, eaque

peccata illius ckoramA

'fl'drvc

DEljudicio operiret.

per Y

b

UT

. XXIII. Perfona; quam Chriftus exg

A

tià

ho

«'*53) 345 ( 882-

z,W

tia hoc benericio remiflionis peccatorum

T

&abfolutionis dignatur;eft yuvi o uelorós,

Tijti

feu mulier peccatrix, fed que poenitenti-

1

VOR

am jam egerat, & in gratiam Dei recepra

ümitif

fuerat, nec ad voritum redierat, fed in

m üti

ftatu gratic conftituta fidem, qua Salvato-

lemdt

ris fui meritum apprehendebat, perinfi-

OUl

gnia caritatis documenta declarabat. Huic,

IC

aAl

inquam, Chriftus dicebat: aQéevrei es ej

(jvedi

djumeriw. lNam euam renati & fideles

Tuntu

remiffione peccatorum indigent, ncc

aut J

quisquam inter homines tam ianétus ett,

verdicim

cui non fitad Patrem in coelis quotidic o-

( rdli

randum: remittenobis debita noftra.

XXIV. RemifitautemChriftus mulieri

vero d

endim

peccatrici dueriasfeu peccata. Ait enim:

ïnt) [acea'

eQsovraj c& oj «uupria, remiffa funt tua

peccata. Significat autem vox . d uaxario

gmadmo-

XV m,lï

aberracionem alege DEL, fiveilla fiat oxigi-

il

naliter, Rom. V,,12. five actualiter, fac.l 15.

Quzrit Hieronymus 'Tom. VI. Oper. in

;agne

yeccati

C.2. epift. ad Ephefios p. 167. quid interfit

jj

inter zgazr uT G hu ire ? & relpon-

hod

det, quod zwgez r .a quafiinitia pecca-

efpem'

torum fint,cum cogitatio tacita fubrepic &

ex alia parte conniventibus nobis, nec

onitf

fj

dum tamen nos impulit ad ruinam , é/uxe-

J

TÍ4; Vero, cum quid opere confummatum

jjs o

pervenitadfinem. Verum ifta differen-

ervatur.

Omnis

T eng;

tia inScrip/tura non oþf

j

enim

*$88)346( t

culit

enim generis peccata e/u«er1aj appellantur,

five cogitationibus fubrepant, five opere -

qui

confummentur , five homo ex infirmitate

Oïua

iple

delinquat , five malitiofe verbum Deti

transerediatur. 1. Joh. V, 7, Remifit ergo

Cam

lu

Chriftus mulieri peccatrici omnia 1pfius.

ümïb

peccata , originale '& actualia, venialia & "-

mortalia, &quocunque nomine venirent.

Ímni

batt

Dicit enim generatm : remiffa cibi fünt -

994

peccatatua. Necobftat, quod in przce-

dentibus dixerat, multa peccata ipfi remif-

Yeib

Titio

f1eífe. Omniaenim mulieris peccata uti-

&d

quemultaerant. NonenimDEUSin re-

miffione peccatorum alia condonat , alia

To.

Cf

refervat, ut Cornelius Janfenius Epifco-

pus Gandavenfis in concordia fua evange-

t

3

£.

lica c. 48. rec

L

eob

fervavit.

Noníolumau-

Gren

Durm

tem culpam omnium, quz patraverat,pec-

catorum Chriftus remifit, fed fimul etiam

O

teuporales pariter & eternas peccatorum

COïpo

m

peenas condonavit. -

XXV. Recte quoque alter. Cornelius

&t

Jánfenius, Iprenfis Epifcopus in l'ecrateu--

| &

n

cho five commentario in facra evangelia p.

353 ex Cyrilli thefauro obfervavit , verba

| C

hzcChrifti ad mulierem peccatricem fum-

Scil

Nonenim

Uig

macum poteftate dicta fuiffe.

2

Chriftus tantum annunciavit. mulieri te«

&

mitfionem peccatorum, fed pro divina,

fuif

quz ipfi competebat , poteftate. vere con-

J

*

xlx:uï—i.ïs |

ii i

95)347 (80-

d -

tülit, quemadr

2odum Chriftus mulierem,

CO

quiz fpiritum infirmitaus habuerat, non

t

folum a morboliberatam annunciavit, fed

um ]u

ipfeetiam divina virtute liberavir , cum ad

i

cam dixit. yóvou, i zroAéAueou T ie i evelerg a.

jt us

Luc. XIIl,12. Familiareenim fuit Chrifto

mdt

fimul cum verbo przftare effectum verbo

eniratt

fignificatum, quod pluribus exemplis pro-

jbi f

bat Eftius ad difficiliora Scripturz loca p.

1'præce:

939- ubi etiam obfervar, in noftro loco per

f remi

verbum preteriti temporis fignificari ope-

3ta Ut

rationem inftantaneam, qua auid fimui fit

$1016

& factum eft.

Certequi fimuicum Chri-

TE

ftoin edibus Simonis accumbebant,verba

Egifco*

Chrifüira incerprezbantur , ideoquein-

trafedicebant: quis ille, qui etiam pecca-

evane

yom'

tiremitüt? Quz verba non Pharifieorum

Zmïlpæ

murmurantium & calumniantium, fed di-

j um

Ícipulorum, immenfam Chrifti non folum

catorum

corpora fed etiam animas fanantis potefta-

tem admirantium, fuiff? H. Grotiusad h. 1.

exiftimat:

Sedrectius verb

23 illa Pharifieis

orten

& Scribis.fimul cum Chrifto invicatistri-

ecta

buuntur. Naim etiam illo tempore, cum

ngeliap.

Chriftus paralytico peccata fua remitteret,

" verbl

effl [if

Scribas- offenfos legimus. Matth. IX, 3

Quisquis vero verba illa dixerit, certum

on Cnim

eft, verba Chrifti non aliter apprehenfa

fien f

fuiffe , ac fi Chriftus non folum mulieri

dirm

peccatrici peccata fuaremiffa fuiffe decla-

fe Qu ,

tkay :

.rgf-

488) 348 (£63-

m remiffionem peccatorum

fol

6 [Tet, fedetia

ipferevera his ipfis verbis contuliffet.

pea

,

- XXVIl. ItaautemChriftus peccata mu-

jam,

lieri remifit, ut Andreas Ofiander caufam

aC

non habuerit negandi, quod mulieri huic

D«

Vato)

peccatrici categorice peccatorum remiffio

hu

W

denunciata fueric. Quemadmodumenim

&i

[

l

fel

Chrifus paralytico categorice peccato-

rum remiffionem denunciavit, . cum ad

QUpi

ipfum dixit: confde fili , remifa. fimt, tini

hie

libog

feccata tua,que verba Ofiander Worma-

üeconjunétive vel optaüve explicanda

CXrefn

ii

cenfuit, quafi & hriftus diceret: eg mógetn

thifio

Dit Deine Colnbo vergeben tverben/ quo no-

"

Itj

minea Melanchthone caftigatus eft:ita et-

X

effev

jam Chriftus mulieri , etfi maxima pecca-

tzix futffet, categorice remiffionem pecca-

7

torum annunciavit, necaliter vel a mulie-

us p

re velaprefentibus convivis verba Chrifti

funtp

intellecta funt.

Quod etiam contra illos

QUtmg

notandum, quiapud Calvinum harm.ev-

Dirit

angel. p. 155. hortandi modo verba Chrifti

&t

jntellexerunt, quafi dixerit: ecclefia eam

p

:

duriter non tractet, remittantur ei pecca-

D€1 ]

ta

Qu

bv

P

lim,

: interpretatiq quam aliena fit,

res ipfa clamat.

UI][,CU

XXVII. Cum igitur Chriftus mulieri

Qm

peccatrici,cui peccata jam remifTa fuerant,

lond

denuo peccatorum remiffionem imperti-

a

r ab-

V'egit, cur nqü & Minifter Chriftü pe

Qiu-

/,

4e2))49(863- -

CACOTUR

folutionem privatam illis remiffionem

fet

peccatorum iterato conferre pofft, qui

CUU

jam,aucequam ad privatam confeffionem

* culon

accefferunt, peccatorum remiffionem a

ferilit

—

Deoobtinuerunt? Negantid quidemNo-

temhi

vatores nonnulli, zezreidorec àQ' éavrois ovi

Ya

eicidizauci Luc: XVII, 9. ideoque fine con-

feflione privata ad S. Coenz utfum admitti

PBCC&[O'

cum-sldl

cupiunt, perfvafi nulla abfolutione opus fe

;

tl

fin

habere, cum remiflionem peccatorum jam

Mott

habeant. Verumillis mulieris peccatricis

Jicand

exemplum recte opponi poteft , que re-

Ity

i

miflionem peccatorum jam adepta eam ex

10 110*

integro obtinuit.

Y

m

| Sanctuli diverfam

XXIIX. Excipiunt

qui

eíie rationem mulieris, qui abEvaugelifta

o

yovi &peteroAcs dicitur, & fideliumjin qui-

| mulxe

bus peccatum non dorninatur, qui mortui

lChïüh

funt peccato, qui juftificati pacem habenz,

[

qu il

quinon fecundum carnem fed fecundum

m

Ípiritumambulantgin quibusnulla eft con-

Chif

demnatio, in quibus remiffio peccatorum

16

"T

per unctionem eft obíignata, qui in gratia

(

Det perfiftunt, & de ea certi funt.. Hos

|pe

efid lh

enim cueereAàc vocari non poffe ftacu-

unt,cum vocabu!um illud de fidelibus nun-

ul

quam ufurpetur, & fideles in Scriptura

non dpueeroAoi, tedjufti & fancti appellen-

u

tur

[j

O fanctos homines, quibus in publi-

h

J

)ef V

cum prqdeuntibugqmncs campanas

pul-

fjl

fari

d

$99 *aco( $63

VUti

fari equum effet; ut novos Coelites adefle

omnes intellisetenz,ceu Lutherus de ejus-

N

0l

modi fane iu is 3ucubi mquztuï

Mulie-

eremi

gll

jlam

æ:äf:,ynmk « a Luca dicicur

[

n

r

tequam po

cenitenc

dam ageret, notoris

in]

eccatistamolam

fui

[Te, haud inficiamur,

amy

€Xp

atfideies ægaæowwhä

,cx non poffe, falfis-

fimum ar bm:a; nur,

Sane Putrus dicere

do

N

nonveretur : a»gec ;,co*',/.co?v:g eiti, Luc. V g.

li

il

quodetiam INovatores fine mendacio de fe

dicere potecunt

Ímo mendaces erunt, fi

(X

fe cvopas o ao rA 8s efle negent. - Quisquis

Idit,

enim ne gafpcccawmi & habere, mentitur,

fite

& veritasin ipfo non eft. 1. johï 8. Paulus

lQ

de Chrifto (le(:!t, quod fit Zexieeevs, cmö ;

t

aww(ö,,cc '"wöv, /s;yc-)gw;,gan» QO T&

V

d.

euaereAay Hebr. VII, 26. Cercum autem

eft; Paulum füb nomine Zuegro»2» , in illo

(üf, Y

loco omnes homines complecti, & ne fan-

Zme

étiffimos qmdc.m homines excipere. Fa-

m,qu

tendum igitur erit Novatoribus, quod

of

Paulus dum folum Chrif um ex numero

T.

h

TY a.;æ:e'ræ?xwv e)slm'ï, quas ibec hommeq',

quantamcunque fanct

i£at

m fibiar rogent,

pl

m

T'Oig æ/iæg"'wädpc annumerare rebgioni ml-

n

nime habeat.

x**ïun enim pu**o quod dice-

Tün

reaufint, fe perindeac Chriftum effe dze

llüte,

TY m /gfr (AGY AC *wc*f.:&»&s

10 fr

XXIX. qudesr; parumabeft, qume-

Yte

.'lben

erifte ahqm eo usque vefanie procedant ,

Ls

"$3) a51(809- —

x t

Ut dveuoerusie fibi competere glorientur.

*

d

Nam Chriftophorus Sebachius in Det

$ebre-

MA

$on Der Genenerung unb

23ollfommenbeit/ad

? Quctt

tantum perfectionis faftigium Chriftianos

qotts

in hac vita provehi poffe, ftatuit , ut nullis

f

JH

amplius infirmitatibus laborent. Ne

j

gat

"

ex petitione quinta fequi, quod in hac

vita

tnus.

s du

abomnibus peccatis liberari non poffi

Ac W.

Vegat ex verbis Jacobi, dicentis: zpzzris

od

Jlabimur. omnes , Jac. IT, 2. inferri pofle,

Bfülïüü

quod omnes, qui nobis in hac vita adhz-

n

rent,errores deponerenon valeamus, Ne- .

ontitü

gat ex verbis Johaunis r. Joh.I

;8. elici pof-'

Duuts

le, quod mendaxfit,

quife peccatum habe-

fäm&«)

re inficiatur, cam idem Johannes ftatim

amini

V.9. addat, quod Deus nós ab omni inju-

fitiaemundet, hoc eft, uti

m at

pfe interpreta-

tur, virtutem lar

giatur'ab omni" peccato

h l 1110 |

k nclfe

abfinendi. Verum Pelagianaifta

:

porten-

t2, que clariffimis Scrij

oturz diclis aperta

w lt

fronte adverfantur,

autori fuo relinqua-

inus.

numem

XXX. Excipitur ülterius contra.exem-«

voni -

r

pium peccatricis, quodilla adhuc in peeni-

tentia agenda verfaca fuerit, necdum com-

gioni n

pdit

iunionem cum Chriíto habuerit, fed

nuncdemumad Chriftum venerit, alia ve-

dit

ro fic fidelium conditio, qui in graviora

peccata non lapfi cali poenitentia opus non

uinl?f"

habe.:n;,) nec p;imum adChriftum ven

junt,

Jcedalïfä

1

i f?d

*$82) 35'2.-(« £e3- |

fed communionis cum Chrifto jam pri-

Dec

demparticipes facti abfolutione a peccatis

ä

mil

cpusnonhabent. Verum cum remiffio

Con

peccatorum locum non habeat , ubi poeni-

funi

tentia non preceffitnecefIe eft, etiam pec-

H

b)C

catricem fidelem jam fuiffe, cum Chriftus

€jus

ejus. peccata remiíla pronunciavit. Fide

Nor

enim Chriftum jam acceflerat , anrequam

flüm

in domoSimonis Pharifzi ejus pedibus ap-

divin

propinquaret. Cumergo Chriftus muli-

fpen

erihuic peccatrici, quz fidelis jam erat, &

Tiere

remiffionem peccatornm iterato contule-

Qüm

rit, nihil perfona fua indignum faciunt fi-

Ti

deles, cum jam a Deo juftificati, & de jufti-

fedes

ficatione fua certi a Miniftro Dei priva-

U

tam abfolutionem petunt.

X

pron

XXXI. Ulterius regerunt Novatores

lhge

mulierem peccatricem, etfi fortejam aDeo

fenfi

remiffionem peccatorum impetraflet co-

tiadd

gnitam tamen & certam hanc peccatorum

dlllgm

fuorum remiífionem non habuitTe; nec ali-

hg þ

quem ejus fenfüm percepiffe, fed potius

M

adhuc fübjirz fenfu & poenarum metu con-

A)

füturam confcientia dictante cogitafle,

itdei

peccata fua majora effe quam que dimitti

Tk

poffent, aliam vero effe fidelium conditio-

Qtla

nem, qui degratia Dei & peccatorum fuo-

deles,

rumremiffionecerti funt. Unde vero No-

nema

vatoribus conftat, incognitum fuiffe pec-

fihji

um 4

catrici,, quod remiffionem peccator

Deo

Uür

488) 53 (869-

p

Deoimpetraffec? Num Chriftustam fub-

pEQCäES

,miflelocutus eft , cum facie ad mulierem

remilnp

converfa dixit: ipfi multa peccata remiífa

bipt

funt? an peccatrix tam furda fuir, ut ver-

I

ba Chrifti nonaudiret? an audiens verbis

C

Mi

W

ejus nullam fidem adhibuit? Quis docuit

It

i

Novatores, quod peccatrix, cum ad Chri-

l

Y

ftum in Simonisedibus acceffit , fenfuirze

jibus

jbu

sf

divinz adeo perculfa fuerit, ut trifte de«

fperabundi Caini carmen in corde füo ca-

|erat

ontte

neret? Num érgo mulier tanto peccato-

rum fuorum metü conterrita & confter-

TUnt 1

nata tam prope ad Chriftum accedere, &

k jl*

. pedesejus ofculari & ungere aufura fuif-

P

.. fet?. Chriftus magnopere fe ab ea dilectum.

pronunciat.

Quomodó vero Chriftum

as

diligere potuiffet, fi adhuc fub irz divinze

a

- fenfuin peccatorum fuorum timore verfa-

ia

taad defperationem inclinaffet? Non euim

qirotl

à

dihgimus,niftcerto flatuant corda.quod do-

l

du

mata fit nobis remiffo

Cpgr -

peccatorum. Appl. A.

yetuct

XXXII Aliudargumentum Novatores

g()g,lm j

inde depromunt, quod Chriftus femel ad

] dimitü

mulierem dixerit: remiffa tibi funt pecca-

:ondiu'o*

tatua, inde veroelici non. poffit , quod fi-

nl

deles guertaziter, ut oquuntur, abfolutio-

(eto

N

nemàa verbi precone petere debeanr, quafi

jl

fidelisnon jamaliunde remiffionem pecca-

'Sed unde Fanaticis.con-

tofum i

,;orum þaþegt..

J

Z

- fta6

$98)354. ( 95

ftat, peccatricem femel cantum abfolutarm

"

telüg

pea

fuiffe, nec fzpiüs abfolutionis verbum au-

diviffe?Non omnia quez femelin Scriptura

Ti

efte

leguntur,femel facta funt. Et quid obftat,

quo minus fidelis beneficium abfolutionis

Diem

fied

fepius.& petere & impetrare poffit? De

peccatrice Calvinus in harmonia evangel.

firej

p.ns.fcribit: guer poteff , quorfum veni-

prin

am, quam adepia erat,& cujusredditaerat

Dortm

Q]

certior, uunc denuo illà Chriffus promittat ?

Refpondet autem, mirum uon effe, Chrifis

Tl

voce dezntegro abfolvi, que jàm tpftus gra-

ROU

|

flütci

tiamguflaverat,imo que perfuafa erat,wgi-

cum bocfibi effe falutis afylum, cum promis-

E

t

fto bec nan. fapervacua fuerit, (éd ad fidei

confirmationem plurimum valuerit. .. 1dem

rapæn

Cnfa

de fidelium abfolutione dicere poffumus,

nempenon fupervacuam effe, quam ite-

n

t

ratis vicibus aDei vicario accipiunt abfolu-

f0 n

tionem, etfi veniam jam ante aDeo obti-

UQuer

nuerint,cum ad fidei confirmationem plu-

Cere, I

rimurn valeat, collationem remiffionis

xqm!

peccatorum crebro iterari.

Tiem pe

. XXXIII. Excipitur fid

elibus remiffio-

m fie

nem peccatorum a miniftro quidem an-

Qul

nunciari,at non conferti poffe,ficut & ipfe

ao

u

Chriftus in przterito non in prefenti ad

l erea

mulieréem dixit: eQésvroj, remiffa funt

nem, l

peccata tua.

-"Merum Chrifti verba ita

"o

comparata fuiffe, utomnes qui aderant, in-

LE

: telligeyez;&

*$68) 3&'5' ( 2"

bfoii

teliigerent, quod mulieri ifti remiffionem

burig

peccatorum contulerit, ipfa docet hifto-

Vormttt

ria, ut fuprajam notavimus. Nec dubium

Id o

eft eciam miniftros Chrifti vere remiffio-

lum

nem peccatorum poenitentibus conferre,

X

fiveagravi peccatorum lapfu refurgentes ,

Ts

fivein fide & gratia ftantes confeffionem

privatamedant. Faifaenimeft Calvinia-

m

dl

norum &Scholafticorum quorundam, nec

r

non Anabaptiftarum,Sociniaánorum &Ar-

minianorum hypothefis,remiffionem pec-

fun g

catorum a Preconibus verbi tantum an-

g

nunciari hominibus, non conferri. Non

r

Ed

folum remiffionema Deo factam annunci-

ant Minifti & promulgant, fed etiam reve-

|ui t

l 1dem

rapc»nitentibus remiffionem

peccatorum

conferunt & impertiunt.

N

olluri

um t

— KXXIV. Equidem fatendum eft, haud

raro noftrates 'Theologos de abfolutione

mll

o

loquentesannunciationis mentionem fa-

n

Cere, veruntamen id non ita accipiendum

vilii

eft, quafi negarent in abfolutione remiffio-

nem peccatorum conferri. Unde injuri-

m

am faciunt noftratibusPontificorumnon-

jden ?

nulli, qui ecclefiis noftrisimpingunt. quaft

abfolutionem in nudaannunciatione con-

ul &prï

elat

fiftere docexjent, cum tamen annunciatio«

nem, quz in abfolutione fit, cum reali col-

jf j

a

b j

atione remiffionis peccatorum conjun-

m fententiam S.

gt

am. agqofcamu;, qua

z

Jg

Scri-

| *ää) 3s6(869-

a

Scripturie conformem effe nemini obfcu-

rumeffe poteft. Chriftus enim dicit ad

fat

Apoftolos: guorumcungue remiferitis pec-

Q

X

cata, bisremi[fa funt. joh. XX, 23. Quem-

admoduin igitur minifter non folum rege-

(ui

(

nerationem annunciat, fed eciam ipfe dio-

kovic regenerat; 1. Cor. IV, rs. Gal. IV,

m

19. quemadmodum exhibitionem Corpo-

Ti

ris & Sanguinis Chrifti non folum annun-

bUS |

ciat, fed etiam ipfe porrigit tanquam dif-

pl

perifator myfteriorum Dei, 1. Cor. IV, r.

quemadmodum non folum falutem homi-

fito

nibusannunciat , fed etiam falvat; r. T'im.

M

V, 16.ita etiam remiffionem peccatorum

COT

rnon folum annunciat , fed etiam corfert.

n

Remittit peccata, uc Hulfemanni verbis u-

cnf

«

tamur, Extens. Breviar. T heol. p. 123. 55

of ammunciando, fed remiffonem per mo-

1 (&dm(

dum caufe miniflerialis ad boc ordinate et-

lf p

iam applicando penitentibus , quomodo ba-

f 00f

Il

ptizat,comverti. [4lvat auditores. . Oeco-

nomus non folum annunciat domefticis

uf

pu

TU

fuis quod cibumaccepturi fint, aut accepe-

rint/fed actu cibum illis exhibet.Pari ratio-

emmll

n

ne difpenfatores myfter. Dei, qui funt

GeB cóveoyy?i, 1. Cor.TIl, 9. non folum remif-

d. ]

ltin

fionem peccatorum annunciant, fed actu,

juffu &loco Domini difpenfant. Chriftus

medlat«

qui poteftatem habuit remittendi peccata

ttln

m di-

homin;bus irn t;grra, Matth. IX, 6. etia

-

- fci-

RRTO TE

-693) 357 (863-

1 ii

fcipulis fuiseorumque fuccefforibus dele-

diotd

gatam poteftatem dedit remifhonem pec-

r

catorum hominibus conferendi. Matth.

XVIIL g. Pauluscerte non dicit: Chri-

: Qgem-

n

, ftusremittit, & ego hocannurnicio, fed: 7

cui aliquidremitto,boc Chrifli vice remao.

ipkie

GT

* XXXV. Objiciunt. Novatores, fideles

jama Deo abfolutos eíffe, ideoque remiffio-

YO

nem peccatorum a Miniftro faltem fideli-

hnrte

;luam dl'

bus conferri non poffe, qui remiffionem

jam habent, nec aliüd quicquam a Mini-

It

ff hort

ftro, fi illum adeant, fidelesimpetrare pof-

fe, quam annunciationem remiffionis pec-

LTIR

catorttm

catorum. Sed refpondemus, hominem

poenitentem, qui fe per fidemad privatam

coie

verbi !

confeffionem preparat, ftatim quidem a

Deo remiffionem peccatorum accipere,

" [

j p

fedinde non fequi, quod Deus ipfi non et-

iam poftea per vocem Miniftri , cui pecca-

ia

ta confitetur, peccata remittat, aut remif-

IW?M" l

fionem peccatorum conferat. Utrumque

, 0

Deus facit, remittit homini peccata, quatn

od

primum feconvertit &credit , & remittit

ucut

etiam ipfi peccata, cum poenitentia & fide

panrtt

inftructus ad fuum Confeffionarium acce-

y

dit. Illaremiffiofitin coelo, hec vero et-

lumfe""(

iam in terra, illa t a Deo immediate, hec

fkd M

mediate, per illam peccata remittuntur,

as

«

per hancremiffio peccatorum jam accepta

d

Ü

uo-

(etif

j

iteratur; confirmatur.,-& fimul alus q

3

que

-&93) 358 ( $63-

atot

queinnotefcit, qua de re CarpzoviusSe-

Viter

nior in unberfülfbten Putberifcben £5fe

Cybtüffel contra Mulmannum p.129. videri

Qatus

admi

POtGI'lC.

DT

XXX

VI. Fanaticus quidäm in trä&atü

germanico unius plagula de poteftate cla-

noni

folut

vium & privata confeffione & abfolutione

clavem folventem adeos tantum pertine-

nj

E

üistef

reafferit, quiligatifunt.. Cum ergo fide-

les, qui ingratiz ftatu verfantur, nonliga-

onem

Tuüjer

ti fint,eos etiama Miniftro non folvi potle

infert. Quod autem clavis folvens in h-

fitygl

!ieris;

gatis tantum locum habeat , exemplo mu-

—— —— —À

diver

lieris peccatricis & paralytici Matth. IX,2.

probare nititur.

Verum unde probari

f

t

poterit, paralyticum gravibus peccatis

morbum contraxiffe ? Saltem probari non

XX'

Rimo:i

oteft, quod illo tempore cum per bajulos

n lecto ad Chrifti pedes depofitus fuit , ad-

fare fo

Temeí

hucpropter peccata morctalia ligatus fue-

A

rit.' Probabileenim eft, quod fidemjam

umaäd(

Ciütge

habuerit, cum bajulis fe portandum per-

mitteret; & antequam in Chrifti confpe-

picem

é€tum veniret;. Siautem fidem habuitjan-

Á

tequam in Chrifti confpectum veniret, et-

Vuïgaïþ

iam remiffionem peccatorum habuit, an-

lr

X

z

o

tequam Chriftus ad ipfum diceret: confide

Jili, remiffa tibi fünt peccata tua.. Quam-

lii

lrl

primum enim homo pcenitens vera fide

epec-

LT

Chriftum ample&itgr ; deremiffion

,;K

CQEOf

]

x

|

498 ) 39 ( 63-

YUV

catorum fuorum certus effe poteft. . Sol-

vitergo Chriftus eum,qui non ampliusli-

n h

W

gatus, fed folutus erat.

Quantum autem

ad mulierem peccatricem attinet, eam grá-

n

vibusolim fceleribus contaminatam fuiffe

hu

noninficiamur. Attamen non ligata fed

foluta erat, cum Chriftus ipfi diceret: re-

Juto

pertine-

mifJa tibz fant peccata 1ua.

Cujus affertio-

v f

nisteftem ipfum Chriftum omni excepti-

nl

one majorem habemus, qui jam antea de

muhere illa dixerat : remuz//2 ipft funt pecca-

vf pOl .6

n

zamulta. — Difcimusigitur potius ex mu-

domi.

lieris peccatricis exemplo, illis etiam per

me

clavem folventem remiffionem peccato-

rum conferri poffe, qui

robagi

tem conftricti non fünt..

,

per clavem li»gan-

»it

eccati

stl

XXXVII. Variadenique e Luthero te-

ftimonia Novatores pro fententia fua alle-

) bäiUfOS

gare folent.

Probaturienim aliam ratio-

fll.lï»R i

nem effe mulieris peccatricis, aliam fideli-

p lt?

j

um,adducunt verba Lutheri, quiin expli-

catione orationis dominicz, poftquam du-

un p

^

plicem remiffionem peccatorum effe ob-

coti

hw[)

i

fervaverat, exemplo peccatricis , quam ex

vulgariopinione Mariam Magdalenam ap-

mfetxæ

pilt/

pellat, diftin&ctionem illam illuftrat , his in-

ter alia verbis ucens: allebepbeseiget G. Sori»

ii

Qu

ftu$ in 9Xtatía 9tagbalena. —K Ote erfe / bact

j

ibr benSXücfen suFebret/ unb bod) su Címoni

[2U

"a

(fe

u

Wd) : íbr finb il Gziuäbe oergebcn/ba ba

i£

(

"E93) 36";3'(8(?3-.w !

n

fít d nidtGriebe. — GOiecanbere/ ba erfid

áu ibr toanb/ unb fptad) : bir fiub oerfaffen bei»

r

ne Cunbe/ gebe bín im Sriebe / ba teatb fíegu

&

| I

(ricben, "Tom.I. Altenb. p.95. Ex hoc Lu-

theri loco probare folent adverfarii, non

Mi

fequi: Peccatrix, cui peccata jam remiífa

(i

fuerant;accepit abfolutionem,ergo &fide-

o

lesabfolutionis privatz capaces funt. Ra-

ij

tionem differentiz in eo quzrunt, quod

t

peccatrix, antequam Chriftus eam abfol-

UM

veret, pacem nondum haberet, alia autem

u

fit illorum fidelium ratio, qui pacem jam

if

habent, ideoque tali abfolutione non in-

W

Verum Lutheri mens non eft,

digent.

f

quod peccatrixillo tempore,cum Chriftus

b

intertia perfona & quafitergo obverfo de

&

ipfaadPharifzeum dixic : remiffa funt illi

N

tl

peccata multa, nullam plane pacem habue-

&ij

rit, & tunc demum pacem acceperit , cum

Qum

Chriftus eam his verbis compellavit: re-

Conf

miffa tibi funt peccata tua, fed hoc tantum

tiota

indicare voluit, quod pacem internam ma-

gis fenferit,cum Chriftus altera viceipfam

þïü, q

de remiffione peccatorum certiorem fe-

Oi

cit. Ceterum neminem fidelium tam fan-

l 1g]c

&um effe, ut remiffione peccaterum non

Quori

indigeat, Lutherus eodem loco p. 94.fatis

UT

clareindicat, cumait:. t»a8 tvollen bie graf*

lt

fen oeiligen bitten gu unfeen aeiten / Díe ba fíd)

TUm

" fge 9U

xeiv

fPlïm

Sanf;fcomm fdbágen / fonbertid) / oen

/

—

| 408) 361 (885-

I

5e-icbtet/ abfol

bitt unb gnug getban babenyunb

tj

nut alfo (eben /. Daf fie nicbt bitten für íbre

T.

(Gunbe (tote Die a(fen te

xhocbt

oten Syeiligen / 6on

benen 3Daíb fagt/ pro lac orabit &c. eítt

faci t

jegficber Soeilíger tviro Gnabe bitten für feine

m ii

Qjunbe PC XXXII, 7.) fonbern nüt otoffe

rgo&üd:

SBerbienfte fammien/unb einen £óftf. Spaltaft

um J

im S5ymmef gar nabe ben . SBeter bauen mit

j

ini t

biel guten Q'Gercfen ? SDod belfung GD

tvit tvoflens verfucben / ob. voit fíe Fónten qu

jig at

Goünben maden/unb unter unfeeatme fünbe

m

liche Cotpfobafft eblen/ baf. fíie mit ung [etnen

non i

Dip Ovbet-/ nicht allein für bec QSeicbt unb

nort CH:J

3Duffe/ fonbern aud) nad) bem aroffen 2lbfaf

Cuis

on *Beinrunb C»dulb / beten/ mib nadaller

yeroc

C5dufb 23ergebung -mit un8 fagen : $9Ctt

vetíaf ung unfet Gdbulb; — :Notenthoc fan-

m hr

étuli noftri, necfe fanctiores effe cenfeant,

enit, Ul

quam quibus remiffio peccatorum denuo

conferri poffit. . Siautem iterata abíolu-

]ari f

X v

tio tanto 1pfis odio eft, exeant etiam tem-

m

plo, quoties publica abfolutio renuncia-

tur, & quintam petitionem ex oratione

[iofcm.e'

ominica omittant. Autfieamomittere

ntun?

religioni habent, fateantur, fe quoque

quotidie dimiffione — debitorum — fpiri-

jrurm i

hu

tualium opus habere, nec putent fan«

UL

j

&itati fideltum injuriam fieri , fi per Mini-

j

ftrum a peccatisabfolvantur. Si enim pax

audent, non impe-

Ti W

i

]

fpiritualis, qua fideles g

5

dit,

68 ) 362 (163-

dit, quo minus immediatam peccatorum

lisvi

remiffionem quotidie petant, cur eos pu-

Qu

deat mediatam remiflionem peccator

5

uma

(l

Miniftroflagitare?

Q

. XXXVIII. Producietiam folent a No-

vatoribus verba Lutheriex parte extrema

titol

concionum poft reditum ex Pathmo habi-

gt

Ti d

tarum 'Tom. 2. Altenburg. p. rrs. ubi ait:

ggborbj

toet abet einen feften ftatcfen Gxauben bat qu

WON

(GOtt/unb (f gemoif / feine Coünbe finb ibut

erot:

tergeben/ bet mag Díefe S5eicbt toof [affen an»

ficberi/ ub olliine G ttbeidten. — Verum

Csj

D

ex his quoque verbis non fequitur, quo

Df

firmioribus in fide , qui de juftificatione

M

fua certi funt, remiffio peccatorum con-

ferri non poffit, &qgamquam immedia-

Wi

tam remiffionem magis neceffariam exifti-

ff

tj

met Lutherus, quam mediatam, neminem

fim

tamena privata confeífione his verbisar-

fii

cere voluit.

Attendantur [modo verba

1mmediate fequentia: abet tvic bie fíinb ibt/

1

bie fold)en feften ffatcfen Glaubenunb. Bubct-

Bitlo

n

fíbtsu G O tt baben? €8 febe ein fegficbet bie

M

auf ficb felbft/ baf er fícp nidbt oerfübre, — Vi-

Dx

deant igitur Novatores, ne cum Pharifzis

fills

falfa perfuafione femet ipfos feducant.

Certe Lutherus confeffionem. privatam

htj

lo

contemptui minime habendàm fuo ipfius

Mgj

exemplo in eadem concione docuit. Poft-

Mrij

um

qu enim confeffionem Pontificior

"

lgy

xiNeo

^

ACOTU

..*E(ää)gög(s(ä;

his verbis improbaverat: bíefe 9Beicbte bat

p

ber SPabít geftreng geboten / unb einen 3?otb»

(

ftall brau8 aemact/ baf e8 $u erbarmen íff.

iB n.otbigen utib gvoingen bab íd) vermorffen

tiN

unb bartangegriffen/ Da id) von Der 3eícbt gce

XCR

nolu-

prebigerunb gefcbrieben babe, — Unb ebenbae

ub

rum toíll d) nicbt beidhten/ baf e8 ber Pabf

Gebotben bat/unb baben toitl/ benn et foll mit

t

pie 9Scicbt fte faffen/ unb Feinen 2tvang nod)

ib

Gebotbraus madjen/ De8 et feíne SYtadpt nodb

futi

Gietbaítbat su tbun/ ftatim fubjicit: aber ben4

Vent

1100) tvill id) mit. Die beimlid)e SBeicbte niee

.qui

manb [afien tebmen / unb tvolte fie nicbt um

Stote

n

Der ganfen O 'Belt Gxcbat geben/benn id) toeif/

1008 Cotárc£ unb Qtoft fíe mir geben bat. C

od

j

tveif niemano toas bie beimfiche 3Reicbt ver»

1ex

mag benniber mitbem S'euffel offt fecbten unib

Fámpffen muf/id) toárelángft oon bem 'eu-

2

feL überrounben unb ertoürget toorben! / tvenitz

j (

thic) íefe. 3eicbt nidbt erbaften bátte. Et

ini

paulo poft: wítmiffen aucp viel 2l6fotution

) uf

baben/batnit roir unfer blóDe8 Getviffen/ umb

j

ii

Serjagtes. Syr& gegen Dem Q'eufel/. unb füe

]

QO flárden unb troffen mógen / baruns

hat

foll ttan bie beimlide 9Seicbt nidbt oerbicten7

duct

n0d) jemanbs baoon balfen, Eciterum p.n16.

u

alfo febet ibt/baf bie beimtidoe 9Seicbt nicbt u

m

veracbten if£/ foubert ein trefflic) &Ding fey/

u

ber íd) meinet balben ní

Wt geratben toolt um

wclonjm

biega:?;e *ïBe(t.

xxxxxg.

-893)) 564. (883-

XXXIX. Conquiri denique folent illa

g

Lutheriloca, in quibus permittit, ut ali-

Mi

quisfine confeffione ad S. Coenam accedat.

D)

Verum non valet confequentia :licet non-

hij

nunquam fine confeffione ad S. Coenam

hu

accedere, E. fideli, qui de fua juftificatione

fb

certus eft, remiffio peccatorum a Miniftro

u

conferri non poteft. Przterea loca illa

UT

Lutheri non unius funt omnia generis.

dtto

Interdum enim illislicentiam fine confef-

f

fione facra euchariftica adeundi indulget,

Ticil

quibus fine jufta caufa abfolutio denega-

tur, ut. 'T'om. I. Altenb. p. 6r4. cum ait:

prox

tit

teil et nidyt abfolviren/ fo af er8/ unb gebe et

TET

SKecbenfbafft a Syüngften Sage feitieg oet»

tl

fagtea 2[mit8 / ub beraubten Coacramentes /

bath

bem er e8 f:ulbig aervefer unb folf fíd) bafjele

T

besBeidyt«Siub nidt mebrumbie Abfolution

t

befümmern / unb auf. folcbe getbane 9Seidbt

f

unb aefucbteAbfolution fren sum(oacrament

if

Soben/et if£ für GyOtt getvilíc) abfolvirt/unb

t

miuf ben SXtaub feínet Abfoludion. gebultig

O

unb frófídh (eiben/ toic et feíben muffe einen

[1

I

feibtic)en S&aub. — Interdum non tam de

Wtty

ipfa confeffione fimpliciter, quam de certo

mili

confeffionis modo agit, ut'T'om. VI. Al-

tenb. p. i16. übi dicit : neben biefet feenbeit

Dj

bebalten tvír Díe CfBeife/ baf ein XSeid)tSinb

0f

q

0.

etgeble etticbe Counbe/ bie ibn am meiften brü»

if

"l

d'en/ utb bas tb.un toit nícbt um ber -9erjïänbeig

1

olent

. *108)365 ( 86

gen toillen/ benn wumfern QWarrberr / (&aþm:il

tb utde

M. *Bbilips/ unb folcbe Peute/ bie oobl voiffeny

naccei

10a8 GCoünbeift/ 9on Denen forbern toit Der Feí»

lIt

ned, 2Iber tcif bie [iebe Syugenb/ táglich Da»

; C

ber mácpit unb Der gemeine SPtann tveníg vere

icatt

Mi

ftebet/ um berfelben tvitlen baften toic fo[cbe

QSeife/ auf baf fie gu Cbriftlicber Sudbt unb

aiocaï

Cerffanb erjogen toerben.

Nonnunquam

l genem

de eo agit, quod contemptores confeffio-

eco

nis non cogi debeant, fed fuo ipforum pe:

indulgefv

riculo relinqui. |Nam in eodem, quem

dengg:

proxime allegavimus, loco fcribit: $at

um d

bani

tvit joingen niemanb gur XBeicbt / toie bas o(le

jf (

unfer Coobrifft beseugen / tvet fie nicbt baben

Wv

tvill/ ber [f fie fabren/ gleic) tvie toir nicbts

atl

parnac fragen/ ver unfern G atedbifmumunb

nd) i

W

Sebre nicbtbaben toill. — SSie bált nierianb ben

!

o

anbern/Denn toit (Gott Pob) veicblidb aefebrt

y aM

finb/ baf Chriffus unfer S9&tvt Feinen ftof&en

u

Qu

eigenfinnigen Svopff/ in feinem Seicb [eiben

JUnL

v

teil/ toatum folten tvit benn folcbe boffártige

199

ii

Gxifter mit Gemalt in fein SReid) sroíngen ? af

T

u

fienur fabren / tvie bie Cpreu / fo ber QGinb

n

bertvebt/ ibr Geuer toítb fíe tvobl fínben, — Si-

Ti

fi

milia profert Tom. VIII Altenburg.p.973.

u

bagu barfbic) nun niemanb stoíngen mit Gez

rt tl?h

i

boteu/ fonbetn fo fagen tvít/ tver ein Cbrift if£,

(

obet geene fepntvolte/ Der bat bie einen treuen

i Ó

j

i

SRatb/Daf er bíngebe umb Den Eb(ilicbenGscpat

w

j

'qule/ biffu fein Gbrift/ ober begebreft

foícbeg

l]

vrofte

89 366( T

refté nicbt/ fo fafjen toir Díd) ein anbertt

Int

toingett.

Et iterum: toer nun fein. Cíenb

bt

unb 3?otb füblet/ toíto obl fold) C3erlanget

t

barnac Ériegen/baf er mit Sreuben bingufaufe

pral

fe/ velcbe ed aber nicbtadhten/ nod) von ibnen

(

i

feíbft Eommeny bie [affen tvit.auc) fabren. ag

——

D

fotlen fie aber toiffen/Dap teit fie nicbt für Gbtie

n

fienbalten/ & iterum: bíftu nun ein Cbrift/fo

—

litp

barffítu toecber meine8 ivangs nod) "Pabfte

f'üit

Qebot nidhts überall/ fonbern tvírtt bíc) reobl

Cor

(eibft jroingen/ unb mícb barum bítten ; baf bu

li

fo(cbe8 mogeft theilbafftig werben. — Oiltu

-

e

8 aber beradbten / unb fo ftolfg ungebeicbtef

tlery

j

bingeben/ fo fcbfieffen mit bag Urtbeil/ Dap u

Vitam

Pein Cbrift bift) unbD aud) be8 Coacramenté

WT

nicbt folt geniefjen.

ennDu veracbteft: bag

tq

Fein Gbrift eracbten fotl/ unb madyeft bamit/

ATRR

b

baf bu feine Qergebung ber Gourbe baben

—

if

Fanft.

lnb iff eín gemitf a

T

€

Itj

bas C'oangelíum oeracbteft.

'ien/oaf bu auþf)

XL. Lutherum iptum, nonpunquam

Wt

fine confeffione ad. euchariftiam acceffiffe

W

1j

^

NY

rropria ipfius verba dubitare non finunt.

Wa

b

b

icit enim T om. 7, Altenb. p.10. unb id) D.

IT

Martinus felbft et(ícbe maf ungebeichtet bingu»

i

9tbe/baf id mir nidt feibít eine nótbíge Oxe

toobnbeit mad)eim Getoiffen/ ubi etiam ver-

LT

bi Miniftris, nec non aliis, qui femetipfos

20f

bene probare poffuncliberum reliquit, ut

Unt

Ctij

fine confefTione ad facram miífam veniant.

n-

yi

Fïüää)g&(ää-"

J

Interim tamen de fe ftatim addit : 5« -ibf'ee

:

T

)

berum ber 3Seicbte braudye unb nícbt entbef»

Nl

(

rentvi[/ & generatim hanc ibidem regulam

ul

ii

prifcribit : e$ foll niemanb jum G»acrament

t

l

v

gelafjen moerber / er fep benn quoor bep bem

u

9pfarrberen getoefen ; ficut &in Auguftana

Confeffione artic. 4.abuf. dicitur : zon fó-

ell

l

Jetporrigi corpus Domini,uifi antea explo-

us

ratis & alfülutiss & in apologia Aug.

ob

Confeff. p. 25o. porrigitur. [acramentum

m

bis,

us uti voluntpoft quam funt explorati

jl

a

j

)fo

Íuti.. Quantiautem decetero Lu-

ybidi

therus confeffionem & abfolutionem pri-

ia

vatam habuerit, vel hzcejus verba teftan-

pawti

tur.Tom. VI. Altenb. p. 117. tvenntaufenb

p

unb aber taufenb Q'Gelt mein roàren / fovolt

gff bumit!

id) alleg [ieber verliebren / al id) wooít biefer

y

88eiobt bà8 geringffe Ctücflein eineg aus ber

UL

Sirdenfommenlaffen. Ecpauloante: num

tvit fie toteber angericbtet baben / toollen fie de

bermaf/ bec Seufef unb feine S(poftel , roiebero

ïübqüam

xccllt

um gar nieberfobfagen, — (ber mir nidbt / toer

n (Iüum

fie fur ficp nicbt tvill baben / ber faf fie geben/

n

bod) fof er fíe barum uns unb anbern frome

d

!

men (bíeíbr benotbiget/ unb ibren Sougen ocre

MW&'

fteben)nicbt nebmen nod) vernicbten, Et pau-

jam

0 poft: fiebet erá abet unb bóret8/ unb vere

Damt affo toiffentlid) Die Qaeicbt ín Diefery

mei

C5tücfe, fo if er eítt [auter. S'eufef unb. Feim

j

lvewüm

;

nicbf

|

?Renfcþ(&ggüea:' unb Diäv(ätücf iff

qnein

463) 368 ( $63-

alcii bet Sjugenb unb beni pó5ef 7 fonbern jé

hec

finat

11111

bermonn nug uanbD notb / uno folla Feiner eere

fefo

acbten/ er fey toie gelebrt unb beilig ex toolle/

benn toer íft (o gax bod Fommen/baf er GDf«

Cpl

te$ J'Bort nicbt beburffe/ obet eetacbten móge?

rlägg

ilnp um bíiefeg Cotücté voillen braud) id) bet

abux

93cidbt am allermeiffen /uab teill unb Éan ibt

nidt entbebren/benn fie mit offt unb nod) táge

[icb ocoffen S'roft giebt/ tve

s.

j

-nn icï) betvixb*t;gnþ

od

befümmertbin.

A

Tif

XLI. Etfi veroabfolutio

vp'rivvatä.ante $.

d. d

Cone ufum fimpliciter neceffaria non fit;

ideoque ecclefie nonnulle evangelicz ea

bugí

tafri

non utantur, & qui in ecciefiis illis agunt,

d

finelefione confcientiz ea abftinere pof-

fint; alia tamen ratio eft, fi quis in illis ec-

W

$4190

&lefiis degat, in quibus abfolutionis priva-

m

txe ufüs amte S. Coenam introductus elt.

M

UR

Ubienim ufitatus eft hic ritus, non eft o-

of

mittendus , non tantum , quia preeclarüm

ufum habet, fed etiam quia non convellen-

tfooy

dus eftordo ecclefiz, nec comtnittendum,

A

BI

utquilibet, quod fibi rectum videtur, fa-

totr

ciat. Idenim fine aliorum fcandalo non

Bu

fieret, ut Balduinus in Cafibus confcientis

raviter monuit, p.346. qui etiam p3g 347

a

| Mitlor

addit, quod etfi peritiores hoc in genere

P&I't,g

libertate fua uti poffint , tamen propter

per

fcandalum, quod inde facile nafci poffet;

EU

jure fuo ud non debeant. lmprimusvero

ce

^$98) 3,69 ( 8(5»)3—

I«

—

u

hec libertas non

ermittenda hodiernis

€

...—

I-

E

—

fanaticis, qui fingu

h

ritatisftudiofine con- .

p——

E—:

E

fef[ione privata ad . euchariftiam. admitti

qu

cupiunt, falfoque fibi perfuadent, nullam '

T

——

Bu

Kal

5

——

--

amplius peccatorum remiffionem confer-

idi

—

E—14

riübi po

5

WEW

—

abunde demonftratum arbitramur. -

aü&iä qua perfuafio quam falfa fit, | P.

——

—

Qui verepii funt,quamvis pecca-

tWj

.täff a

Deo remiífa credant , tantum ta«

j

J

1

menabeft, uta privata abfolutione abhor- . :

taant

reant,uteam potius cum gaudio fufcipi-

ant. Optime Lutherus 'Tom. II. Alten-.-

itonil

burg. fcribit -- CBiemobl d) nicbt Drínge/ fo

ia

tàtbeic bod) bargu/ baf Du miít £uft beichteft /

sagit

qe m

ebebugum Gacrament gebeft/ ober ie nidbt fte

veracbteff. — GOenn tvietvobl in bén Q'Gorfen

il

ber 99tefje/ al8im Soauptftücf/bie Abfolution

js prit

(tebet/ bennocb (o(t Du Darum bie anbereAbfo-

du d

lution nícbt veracbten/ GOtt bat feine.Abfo-

o d

recinit

lucion reícbfíd) unb oiel'uns gegeben/ bet Feíne

uni beranbern tvillen u eeracbten if, — 9g i -

ynidit

Q3ater Unfer bat er bie Abfolucion gefet/baf

ung unfeccCoünben foflen bergebenfenn/renn

detutyl

voit unfern J2edyften vergeben / bie foltit nicb£

du

veracten/nod) bas Q3ater Unfer Darum fafe

gfoet

fen [iegen/ob toobl in ber SXef aud) eíne Abfo-

p

0

lucon (febetoc, &in articulis Smalcaldicis

jn g

part, 3. artic.4. p. 329, afferit, quod DEUS.

| fopiff

fuperabundanter dives & liberalis fit gra-

non uno modo nobis-

fCl 'FQH?['

tia & bonitatetua, &

AÀa-

'ilnIS*I?i?

contra

M

*$93) 370(8&-;

contra peccatum confulat & auxilietur. Et

ndye

fi igitur fidelis quotidie remiffionem pec-

hodietr

catorum impetret, privatam tamen abfo-

t

lutionem non contemnit, qua audita pu-

Quni

blicam,quz ex fuggeftu fierifolet , abfolu-

ttniofa

tionemadíe non pertinere minime judi-

ttamur,

cat, fedillam quoque lzetus apprehe

it&

Domiti

tum etiam in facra Coena remiffionem

eccatorum denuo accipit, & pro magno

UndeSa'L

b

eneéficio agnofcit, fidem fuam tot falutari-

tiljes t

- busgratie remediis a DEO confirmari,

PInpunt

cui pro fupferabundante illagratiafit — —

gum fe

-gloria inomnes zternitates.

paludigr

Yebil

Wþcca-la

4

PROGRAMMA :

Qu aftü

IN

a

Vufpem, |

MEMORIAM

] -.)

ce(ïusälfP

ilbiey

Vefüm.

REFORM AA WT— IONI S 4

am?a ehhe

- m

p. MARTINO. LUTH,ER:d

d.31. OGobr. 4 C 1517. feliciter eepte,

Tüplico

ds g

h Erapros,aquibus Domini vineam

scUlpr

vaftatam & mifere deformatam

mllt, qul

Divinus Pfaltes ( Pf. LXXX. 14.)

queritur, anima] pfeud-orchodo-

llgiis

-xum, fa

lselet

natiïum ogcre operato, i,

uxmöz ;—

787

"?äfa m

l

408) 471 (—æs :

xitet t

arveüue. ur &xo» , intelligi, nonnemo inte?

o

hodiernos chriftianifmi Platonici Sectato-

P

mondj

!

res in Synopfifuz falfitatis ( p. 429) afferic.

j

qudty

Quam interpretationem, cum aperte calu-

e, d

l

mniofa fit, nulla refutatione dignam arbi-

lii

tramur. Obfervamus podius fpiritualem

d

Domini vineam non tantuma porcis fyl-

mititia

veftrib;, fed etiam a vulpeculis conculcari.

0 m

UndeSalom. Cant.1l15.capize , inquitygobzs

otfilum

vulpes, vulpes paroulas, que vimeas cor-

vnäfmüfï;

yumpunt ; íeu, ut Caftalio, qui per inte-

grum fere Canticum 'diminutivulis fuis

rati

i^

paululum ineptubs nimis delectari folet,

verba illa reddidit : capzte sobzs vulpeculas,

T

vulpeculas parvulas vinearum vaflatricu-

Jas.' Suntautemifte vulpecule hzretici,

qui aftutam vapido fervant füb pectore

3

vulpem, qui vulpium inftar obliquos in-

ceflus fufpenfo gradu occultant,& ézrdz-

A« fibi eubilia przeparant, ut, fiforte unum

alterumve oftium claudatur & obftru-

NI

atur, elabendirima non deficiat, aliosque

hujusmodi vulpinz verfütie modos, ut

t

fimplicioribus imponant, adhibere folent.

?Wa

"Tales heretici circa medium duodecimi

n n

feculi prope Coloniam Agrippinz emerfe-

fotmiti

runt, quife folos Chriftà & Apoftolorüm

TA

veftigiis inhgrere jactarunt, quemlibet e

fuis electis corporis & fanguinis Chrifti in

r

l

!

.menfa fua confecrandi poteftatem habere.

;

p

L]

dOä

ff

Aa 2

13 372 (86*- .

docuerunt, non obftante continentig, cm

| ddt

fe obftrinxerunt , voto muhercularum

contubernia inierunt,fectz fuz etiam. ju-

phmm

21011681

ramento interpofito celandz artem a Pri-

Yef

fcillianiftis acceptam, ubicunque neceffi-

i fok

tas aliquaexigere videretur, exercere mi-

Senany

nime dubitarunt, multisque aliis pravo-

a

thanda

rum dogmatum & morumoffendiculis ec-

NU

clefiam turbarunt,que ab Evervino inepi-

tit, I

ftolaad Bernhardum a Mabillonio ('Iom.

Cb

IIT. AnaleGt. p. 452-) vulgata recenfentur,&

(Gttib

ab ipfo Bernhardoin fermonibus ad Can-

dlt, qu(

ticum Canticorum (Serm. 65. & 66.) cum

HOHIS

elencho. quodam repetuntur; ubi inter

fufmple

alia obfervat, quodiftz vulpecule mira

AE Y

calliditate veftigia fua diffimulaverint , ut

enthyí

qua parte vel 1rrepfermt, vel ex1vennr,de-

Tüm4h

prehendia nemine potuerit,etfi ipfa vafta-

liter &

tevinez facies vulpeculas adfuiffe abunde

fs

prodiderit. Ethis vulpeculis accenfendi

fàtiten

etiam funt noftri Pietifte , quorum cona-

tus etfi nonnullis in locis fruftranei fue-

f pot

ToG.

rint, necraro illiscontigerit, quod fameli-

3

Qbangg

cz cuidam vulpecule accidiffe Phzedrus fe-

A

quentibus verbis narrat:

Famecoatta vulpis alta i vinea .

W jun

AT

Uvam appetebat fümmis faliens viribis,.

,Quam tangere ut mon potuit , di, þedem

!Cbafft

i

tbf

Nandum anatura eft, nolo acerbam /il

ftüf fan

"IET£,

dici

lat

E LC

Vg

erolin

dici tamen non poteft, quantum damni

plurimis eeclefiis dolofe eorum machina-

D j

tionesintulerint, Quarum non poftre-

ml

ma eft, quod fingularem fanctitatem fimu-

J d

lare folent Anabaptiftas imitaci, de quibus

GIU

Senatus Argentoratenfis Reipublice in

st

mmandato d.27. Jun. A. C.1527. & iterum d.

Yiit

34. Septembris A. C. 1530. promulgato afle-

[ t

l

rit, Da& fie untet ibrem Godein vor anbeta

qio (1

Gbriffen ein fromm Seben qufübren fürgeben.

nfenti)

(G5traburg. Svircben-Orbnung p. 3:4.) Acce-

us ad

dit, quodfacram DEI vineam fub reforma-

u

vb int

tonis pretextu perdere fatagunt, cujus

fufcipiendz autoritate ne deftituti vide-

qile m

antur;immediatas vocationes& peculiares

vennt,)

enthufiafmosjactareconfüeverunt. "Ve-

yerint

rum ab ejusmodi fanaticis ecclefiz haud a-

ia

liter ac a vulpibus vinee reformantur.

jjc u

Qualis fuerit reformatio, quam Argento-

accenfen |

rati tentarunt pietiftice illee vulpeculz, le-

rüm o

1 poteft in tractstu, qui hoc ipfo anno

n

1706. Argentorati prodiit hoc titulo: D68

ydíite

Coangeliftben $irden/Convents ín Gsttaf«

butg abgenotbioter Soiftorifcber Sericbt / o0n

?hgäïwk

pet füngft bafelbft entffanbenen. 9Pietiftifcben

n

PArüberfbbafft unb 9pbifabelpbifcben Gefell,

T d

ibafft: 2Was mít berfclben vorgegangen/unb

T.

toie fie u fiboarmen angefangen / rounberfid)

mit (amtibren intriguen entbecet/ unb geftóe

Wïþllmfä

bertteorben : $9t SSep(egung Derer bienu

.as

n$^

| *i$3) 374(?$3f'

-

nótbigen 9cten unb bricfffidbenDocume

ii

S(us etbeifdyenber J20tb / su Süetfumg, Der [ei»

qitgo

benben Qibarbeit unb Llafdbulb De8. gemelbtett

MO 00

Conventsbafelb(t beraug gegeben toíber Die

gj

entfeslicbe gafferungen/ bodbft unbillige Q3et»

g 6u

feumbungen/ unb bofhafftige fagen eines i

IT

etiftifdben Godmad»ibells, Qualemin do-

UT

étrina & ritibus reformationem Heilbru-

du

ff

nz introducere aufi fuerint, teftatur de-

cretum Senatus Heilbrunnenfis Menfe

Tnpilc

Martio prefentis anni 17e6. publicatum,

formáti

D

cujus initialia verba producere lubet:

fientea

Sftadibem Cin Gofee unb Soodomoeifer/ De8 9.

ä&am,fg

$. G5tabt SSepfbrunn. oerorbneter SBürgete

ltrupt

meiftec unb Satb/leibmütbig ecfabren muffan/

&f

baf biganbero aetvifje feute nad) unb nadp bete

cenda.

ein gefchlichen/ toelche unter bem G5cbein Der

iGIS

aleiffenben SoeiftaEeit/ nicbt allein. gants before

PT

bete hr « odf su bebaupten / unb eon Det.

Quorum

Cvangefifch «Putberifdben : Svicben. ím bene

ttm;

svicbtiaffen SPuncten. abgutoeidben /. foubern

ii

aud bem offentlid prebigenben Q'Gort. GOt

t

te8 fein Gebór u geben / ben bodftabtbigen.

Qiebraud) be8. Soodbteürbígen | Sibenbmabla

LURm

A

gan& unvetanttoortlidber Q'Beife aucpultellen ;

t^R

bingeget aber. fonberbare Conventicula

fit u i

utib Sufammenfünffte unter fíd) anguftellen/

M

baber beebe8 bas beil. Ywebig^2(mt inegemein/

titp

al$ Deffen Membra unb otbent(ic) beruffene

n u

x»iener inïnnüegbeit/ böbnifd)e? Q:B*-eife Dutï

| M

*ää) 375 ( 60

suiieben / ub unstemfid) su verffetnern / ft-oö

Q

Ij M

nicbt gat ebrenrübria angutaften/ mitbiri gerab

quits

unb vorfe&lich ober Dod) einfolgticber. 2Beife

a

groffe 3lergerni(fen gu fiifften/ vicle ünfdbulbt

il

9e Goeelen ín ibrer. Cinfaft oon bem redbren

ETU

VIGeg absuleiten/ in groffe Gefabt Det. Coeligo

Teit $u (e&en / unb $u alletbanb 2errütt»unb

Jenitt

| Hl

Cirrungen unferet $ivb unb gemeinen 2Be»

flaurt

feng 9Infaf su geben/ fib befli(fen. baben /. &c.

N

En pulchram ecclefie Heilbrunnenfis re-

ibl

formationemab homine ultra calcaria fa-

re lu

piente aliisque ejus furfuris Sanctulis per-.

i N

actam, fed Chriftiani Magiftratus cura in-

í

: D

' L'giï

M

terruptam, qui iftas vulpeculas capiendas

atl

& profcribendas cenfuit. Neque heic ta-

U

cenda POTENTISSIMI

.SUECUE

V

^

d

N

REGIS edicta Menfe Junio prefentis anni

W

ex caftris Lufücianis contra Pietiftas deta,

i

l

a

quorum unum d Confiliarios Regtos di-

U

1

rectum ita incipit: 3ad)bem 2'Gie mit atofe

j fgiof

fem 9Oifoergnigen baben eermebmen müffen/

RUL

toie baf/ ungeacbtet Der fivengen 3Befeble unb

LE

EM

——

Orbuungen/ teefde in Unferm Seetd)e/unb be»

i

l—

WL

nen batuntce gebovigen 9ànbern De8 SXeligt^

vt

$j li

Ui

l

L

onsTGefens baíber. su unterfihiebficben Set

cm

at ergangen. unp Funb getban torben / ein

ii

L—Y

—— — X—

9roder G- beilSyrvgciter follen angutreffen fepn/

;ngllf

——

pie Dofefbften mit ibzen oerbamm(icen eeben-

nggemtt

—

Sebren wnp irtígen Gàgen bie COrunboc(fe Det

l

if

il

)

Coanaclifden £ebte gu (bteadben unp $u vet-

i

!

T

| qraom

p pu(dé ; -

graben fid) euffevft bemüben/ tootunte

t qud)

Mi

biejentgen gu jeblen/ roefd)e untee bom Codbein

fl

Der Gotteefurdyr mandyemn unbebachtfaen u.

bt

S)teuevung liebenben 9tenfiben auf. Sytrfoego/

t

unb fabdblídye Sepmungen fübren/ &c. Poe-

(it/

na in iftos homines ftatuta his vetrbis-ex-

bui

primitur: lnb auf baf fíe feben mógen Daff

"

Ung biefes eitt vecbter Crnft feye/ fo tvolleti tvit

tiffi

bienit nod fernec oerorbnet baben baf bieje

li t

nígen/biefic) mit folcen Steben ^ Sebren tv

Qu

fieíti fofd)e auf ein obet anbere vt ausbreiten

linji

unb eertbábigen, obec aud) son ibren Crtitbüe

(

|

mernnidt abfteben reotlen / fotlen/im tsall fie

df

Sreribe/ Panbg unb Steidbs vertotefen/ im Syall

Miei

fit aber Ginbeimifibe unb Urtertbanen / ibrer

s

2temter unbbrenG»teffen vertuftía fepn/oDet

Ts

aud)/ nàd) benr Das. CRerbrecben /. anbere

pite

Cttaffen untergeben,

'Tandem etiam ne

fiatu

StudiofiSuecice nationis hoc venenum in

Gv

exteris Academiis imbibant, & poftea pa-

ecce

triz inferant)hocde :reto przcavetur. 9tf

lber

Det Gotubir.Oyugenb abet/ mollen Q'Gir/ baf

Ti

fotaenber 9mtaffen foll verfalren oerben. Crfe

]u

lib : baf Feinem foll sugefa(fen fepn/ fíd nac)

n

austánbifdben A cademien $u begeben/ber nicbt

Ls

votber toeaen feinen Giiaubens^Cotücfen velb

fitei

Foumene?Xeb unb 9lntioort gegeben/ utib Da»

hoc

tínnen eeftunb toob[ gegrinbetfepe, — tf

fit

cber/baf fid Feiner Des Cotubireng bober auf

ordi

fi a€

benen bet 3ietifiere) wegmjin --?[rgnvob

ROg

ag:

.3808) 377 (863-

:uritet:cadp

Baftenen mb beridptigten Seutfd)en Univer-

e U

ttCy

ficáten aufbatten folle : 2'Gie aucp/baf'alle ben

Jf

£t

ibver SurüctEunfft einen gültigen 3Serpeif/ too-

[ du

ib tofe (ange fíe ber) einec Academie geroes

J

&t

fen/ mitbringen urb aufivelfen follen / ebe unb

vetbi

bevot fi qu eínem Dtenftfo roobt im recftlicber

Vgl

al geiftlíbben Cotanbe mógen befotbert unb

t

TM

aufdenommentoerben, ^ COtefenigen nun/bie

Mj

f unterfieben móditen/ teíber. Diefe Unfere

At

LL

OSeroronumng subaubelty fotlen a(8 Ubevtreter

0

)

j

Unferer Gebore angeftben/ unb nicht mürbig

!

15

aebalten roerben/ eíne GbrenGotelle in unferat

ii

Seicbe qu Defleíben. — Alia Chriftianorum

A

t

j

Magiftratuum edicta contra hos fanaticos

N

füperioribusannis publicata nunc omitti-

Q

)

W

mus; cum ex his , quz dicta func, 'abunde

j

l

q

pateat, quid de Pietiftarum reformatione

ftatuidebeat. — Valeantergoifti Domini-

egum

ce vinez vaftatores, &ab eo, quolaborant

of

ecclefigm noftram reformandi , pruitu fe

liberari finant.

NosDEO OP T. MAX.

yetul:

UI Tüg

maximas agimus gratias , quod annis ab-

ii d

hinc centum & octoginta novem vineam

I

fuama feris Pontificiis mifere corruptam

TU

J

J

t

"

Lutheri minifterio repurgare clemenciffi-

j

(

T.

me cceperit, qui quanto fpirituadarduum

D

a'(

hoc munus fufcipiendum inftructus fue-

a

fit, Paulus Sarpius Venetus Servitarum

1]

W

TL

ordini addictus oprime perfpectum habuit.

j

in &etegendis ecclefiz

j

Rogatus enim cur

Ro-

l

Aa 5 |

*6$3) 378 ( $63-

Romane abominationibus non pergeret,

n

refpondit, DEUM fibi Lutherifpiritum

;91!7711

non dediffe, ut in vita Wilhelmi Bedelli

funu

Kilmorienfis in Hibernia Epifcopi refer-

u

li, t

tur. (Act. Erud.1686. p. 243.) Quod judi-

cium majoris eftimamus, quam illud, quod

Prete

finejudicio Joh. Jac:Grynzus Calvinianus

tiqui

de Lutheri reformatione dedit , dicere fo-

quef

litus, Erafrnum plus jocando , quam Luthe-

rf

vum ffomacbando Pape nocuiffz. . (&dami

frend

vite'Theol. p.417) — Quafi vero graviffi-

tnda

mum reformationis negotium felicius per

Luther

jocos,quamentheum religionis zelum , &

ff

erium | Papatus odium , quod Grynzus

terf

ftomachationis titulo traducit, expediri

fifise

otuiffet. . Equidem negari non poteft,

ariop.

rafnum inprimis

in fuis collo-

fhur e

a

quiis & Moria nonnullas Pontificiorum

tem L

fuperftitiones file fatyrico perfricuiffe,

COmpa

ideoqueetiam nonnullos Pontificios Era-

PTetI

Ímuminter Lutheri precurfores numera-

(ere ]

re,quafi per proverbium dicentes: Era-

n j

Jinus innuit, Luthberus irrum ; Erafmuspe-

Linfen

peritova, Lutberus pullos exclofit.. (Potfe-

mUS,- ül

vini Mofcov. p.362.) Attamen tantumab-

templi

eft, ut Erafmus pluresjocando, quam Lu-

ilere

therus ftomachando a Papifmo averterit,

Tk

utpotius ipfe in communione Roman&

?R0,

ecclefie ad obitum usque manferit , & ad

p

Aloyfium Marlianam Epifcopum Tuden-

n,am Q

fem

: "&93) 379 (883-

Yugat

fem (lib. 16. epiftol.p.s04-) fcri.piþrit : Chri-

n

Rum agnofco, Lutberzumnon novi, eccleftam

1 i

Romanam agnofto, quam opzmor. a. Catboft-

.pixrefer-

canon dilJzntire, ab bacuec tmor.s . me divel-

det, nife ila palam droelatur a. Chriffo.

lii

f

Praterea Lutherum Papz plus detrimeri-

vin

ti quam Erafmum attuliffe, collatio utrius-

icereh

que fcriptorum docerepoterit. Nam per

j Ll

Erafmi fcripta nemo facile ad Papatum de-

(Adri

ferendum,& ecclefiam evangelicam ample-

tavi

cendam perducetur. Atex Scriptorum

us

Lutherilectionemulti ad agnitionem ve-

ritatiS pervenerunt.

Quamobrem Lu-

Juft,

rVtreus

therifpiritum, quem Sarpius fibi defuiífe

faffus eft,& novi Reformatores cemere fibi.

;xpediti

: poteïh

arrogant, etiam in Scriptis ejus venera-

coll

mur,equibus infimul patet,ftomachatio-

joonum

nem Lutheri, quam Grynzus fugillat, ita

f'['jCU'll t

comparatam fuiffe, ut a prifca Patrum erga

jos Ht

hereticos quitate non aberraverit.. Qua

dere Juvenis Pereximius & Clariffimus

wmtïïä'

: Eïü'

Dn. M. Fridericus Benedidus. Ketinerus,

Lipfienfis, Minifterii Candidatus digniffi-

ymmpï?*

Qu

mus, finitis facris matutinis ex umborie

templi Paulint oratione non ineleganti

um

differet.

j L

Cujus audiende gratia , ut

fl

UTRIUSQUE

REIPUBLIC/E

t

ff

ii

PROCERES nos prediéto tempore e

templi Nicolaitani facello ad zdem Pauli-

;j U

iofe ac

Tud£

nam cqmitg;:i non graysnmr ; offic

hüm a-

W

5-2'93) 38o ( 6e2-

&5

humaniter rogamus, non dübitante's,ïi;üïn

& Cives Academicifolenni huic Reforma-

[

tionisa Luthero per fingularem D ET gra-

AU

tiam peracte celebrationi frequenter

"

i

^ dntaffuturi. P.P.d. XXX.Octob

dj

M DCC VI.

hn

(

d.

—æææ«æssæ«-—æsewæææ»æææææ&

pusfe«

mo GRAMMA

n

IN

prete

—

Studi

j F ESSSGLAMO

tuf, dq

E&,qm

NATI

VITATIS CHRISTI,

Tth

Ti |

Eriffimum eft, -quOd S&renïüïf

mus Princeps ac Dominus,Do-

lenj

minus EBERHARDUS LU-

of

DOVICUS,Dux Würtenber-

Phini

gicus inedi

&o dieiz.Augufti prefentis an-

QUorüm

1

ilts

nii7o6. contra Pietiftas promulgato affe-

mofus

rit, nempeFanaticos illos fub pietatis prz-

j

mldus

t

Y

extu errores fuosecclefiis obtrudere co-

nati.

Sicenim initialia edicti illius verba

Wt Cb

fefe habent: &Oemnac) ef6ir gu. befonbetetm

eiBfallen untertbánigft bevictef. worbet

m&u;]

toeld)er. maffen ; ín unfecm Soergogtbum unb

Qüojpi

$anben ficb allerbanb sum Sbeif anberec Ot»

Diten

ten auggetriebene/ unb umbagttenpe £eute ett

^

0sde

(c:feichen / bíe unfet bem G»doein fubrenber

lil

fonberbabrer SyeifígEeit alferbanb fo rvobl itt

o

R

fotte8

-æsj 381 ( 805

ts

GttesaIeort/ af Unfernyben bct. Coangetis

dorm

fden Sirden eingefübrten Symbolifdben u

DEI

dern eertorffene/ unb. mit CGtebertaufferie

quet

fcbenz/ Gb toenc£fefoifcpen/ aucb gav Gsocini»

(do

aniftben Siertbumen beflec£te Zebr«Godóe bee

baubten/1.. Cum autem impia Pietiftarum.

RU

dogmata per univerfum '"Theologiz cor-

pus fe diffundant, ut Dn. D. Schelgvigius

in Synopfi Controverfiarum fuüb pietatis

praetextu motarum, libello eximio, &, qui

Studiofe Juventutis manibus affidue tera-

tur, digniffimo, demonftravit, mirum non

eft, quod etiam articulum de incarnatione

ul

& nativitateChrifti inta&tum non relique-

o

rint. Non repetam hoc loco horrendas

Leandri cujusdam & fociorum contra fa-

üïnïlsa

crofanétum incarnationis myfterium blas-

yos IU

phemias ex actis publicisnotas , nec aniles

t

jontitt

quorundam de Chrifto Gotheburgi nato

fabulas memorabo ; non referam , quod

lo d*

famofushiftoriz hzretice compilator Ar-

gqatis p

noldus part.2. p. 406. infenfiflimum incar-

udere o

jrus v

nati Chrifti adverfarium Michaelem Ser-

$u .

vetum veroChriftianifmi fundamento in-

M

Onwfm

ftructum fuiffeimpudentiffime afferat,aut

( il

quod Pietittzs, dum Weigelii poftillam ty-

ugtbüm

;

pis iterum mandarunt, hocipfo Weigelia-

n "

nos de Chrifti incarnatione erroresin po-

u

ftilla illa paffim traditos adoptaverint; non

j füb

!

|

1

recenfebo, quod fub Chriftiani Democriti

t

Yj

nomi- !

D

-68) 28: (86*-

.|

]

]

nomine latens Dippelius carnem Chr

T E

a

ab omni peccatilabe immunem negaverit,

D

o

aut quod Borfius, ne fructus incarnatio-

nis Chrifti omnibus hominibus in mundo

f

adhuc viventibus applicari poffet ; perem-

N

t

torium aliquem falutis terminum finxe- -

hi

rit, alii vero fructum nativitatis Chrifti

ia

etiam hominibus jam actu apud inferos:

DT

conftitutis, &ipfis quoque Diabolis appli-

Wi

M

eare minime vereantur,& diabolicam hanc

doctrinam sternum evangelium - appel--

Tl

jent. Sufficiatimprefentiarum hoc tan--

if

(t nj

«um notaffe, quod Pietiftze quidam in fcri-

tis fuis Chrifti pro Nobis , & ob falutem-

tibal

noftram incarnati vel nullam, vel rariffi-

MT

znam mentionem,faciant, ejusque loco-

V

Chriftumaliquem fictitium /fübindeinge-

ntburgj

minent, quem Scripturz phrafi ad perver-

j

fum fenfuüm detorta ChrzZwn zn Nobis no-

Qpl

]

minarefolent. —Qualisautem fit ille Chrz-

£elinis

ffus in Nobis, a Fanaticis toties & cumtan- -

Tüti o

to verborum ftrepitu decantatus , aliqui-

m

per difciplinam arcani coram vulgo occul- .

"n

zandum exiftimant, Johannis Arndtii con- -

At

filium fecuti , quod in fua ad Erafmum -

Wolfart epiftola, feu tractatu on Dem gtofe

m?ï,p X

en Giebeitmnif ber SOtenfibrmerbung De$ etoi^ —

Ib i

qen fBorteé fuppediravit, cum fub finem. —

AO

hujus epiftokeait : Soie beift mid) Placo ftill -

a

Welge

all'um i

fibroeigen: Qä finb Giebeimnüffe / Die mely;

epe

EC

n Chrt |

[

Serbergen/ bann gu offenbaren fepnb. — Oibee

r

D. Stbunratb wirfft mir eor aus bem SSudpe

Catit

sobid: SOer Sürffen. Soeimficbfeit foll man

n muno

berfiroeigen/ aber GDttes Q'Gunber offenbae

[ j peïeïü'

ten: zi anttvorte: C$ ift ein febr grofjeg Un»

n f

terfóeib gtoiftben Gottes Q'Bunbern/ unb bee

; C

Ssurffen ,Giebeítnü

ffei; bie Z Sunber mug

] infat

man bodytid) preife

n/ abet bíe Gebeimnüfferr

li p)

yerfiegefn/ fonft feynb fe nídyt mebr gebeime,

3m i

Gxbet ba8. Seiligtbum. Feinen Syunben/ bie

r a

Aferfen feinen Goóuen. — S. Paulus bat vief

Gebeimnüffe im britten Soimmel gefecnet ;

h0C t

jinfr

aber. nicbf affe geoffenbaret, — G8 begreiffems

filutet

nibt alle iB 'Bort/ fpricbt ber &t felbfien ;

| n

beiegeft Dtefeg/ ftebet ím Soaniel unb £offen»

j ho

«ung - yobanni. NumhzcepiftolaLu-

ylent

neéburgialiquotiesimpreffa, & novisfime

jpetit

Anmftelodami fatue mulieris Janz Leadz

lintt-

opufculisannexa, quz Paracelficis , Wei-

gelianis, & Khunrathanis portentiloquiis

ile lr

totafcatet, vere Johannem Arndtium au-

um

torem habeat, ut Arnoldus ftatuit ím £e«

000

ben ber Gifdubigen p. s77. & Peterfenius ím

daire

c:beittinif ber GottfeligFeit Cbriftus inung/

gl

tb GebeitmniB ber QSobeitber Seufel ín ibe

hen, p.26.ubi Chriffum z mobis, qualisab

w

t

ipfo aliisque Fanaticis traditur , Arndtii

T

attoritate probare fatagit, an vero aliquis

b fine

Weigeliani furfuris epiftolicum hunc tra-

Ji

Q

sdze ex

n

j

*tumcompofmrit , eumgue Dre

n

Arnd-

»æ»ä)m (&9-

indeTat

Arndtii autographo defcriptum finxetit,

effedici

quodalis probabilius videtur, in medio

nunc relinquimus.

Id interim. conftat

quoind

tantumabeffe, ut confilium illius epiftole

ticos $t

de occultando hoc myfterio Novatoribus

enmim:

arriferit, ut potius abunde prodiderint

tirdum

ha.

Chriflum innobis, quem Fanatici crepant;

ab eo, quem fideles amplectuntur , tantum

Diputi

difcrepare, quantum mendaciuma verita-

ftijrs

tediftat.— Scripturaenim facra Chriftum

pulti

tantum in illis habitare docet, qui pera-

Mi (

(j] (

demjuftificati funt, Eph. III, 17. At juxta

Fanaticos etiam Tudzi, Pagani & Muharre-

Mitati

danigloriari poffünc: Chrzus zm nobis. ka

lh

enim Chriftianus Democritus íin 2infarg/

Ut

Svtittel unb Gnbeber Ortho-unb Heterodo-

Cüamh(

eratio

xie p.84.differit: &et feeligmad;enbe Gilaue

C0

be/ Durd) tvefden tvit Gbciitum eroveiffen/unb

erinung roobnet/beftebet nicbt in Steimungen/

fere

fonbern in einem einfattigen Geborfam unb

Dniayit

libergab aller Sráfften ber. Goeelen /. todde

—

CTétseti

in€à

ben d bortocs Xebeng in ibr. 3Bepfall giobt /

lgiis'hab

unb bieCfBelt famt ibren £üften fabren (affet.

giunty

inb biefen. feefigmadenben. Gauben- fomt

Tlemtin

briffo Eónnen alle Dic/oor toelde Coriftusgte

' Ubiter

ftorben/ 5yenben/ Syüben urb S'ürcfenbabmn /

ob

ob fiefcbon von Dem Cerbienft Gbriffi/ 00n

—

deles

lt cum

Der Imputation,unp 905 Den feeftgmadoenbtn

Steínungen be$ Symboli Athanafiani fo ttt

. Betfon

1

De

k

nig oerfteben unb toifjen qlg eine $ub

/

in e

Z

3):is(neRs —

n f ,'

hidoPasacicl

ita Chriftum in hominibus

n m

effe dicunt,ut effencialiter cum iis uniatur;

m Oi

quoin dogmartePietiftz preter alios Fana-

ticos Stiefelium przeuntem habent. . Is

Is pl

enim in traclatu fcurrilis maledicenuz, cui

QVato

todit

tirulum fecit: $üirélice 2lntoort auf D.

3 Cj

CZiobann CiGebers . ausaefprengte Tateitifde

Difputation toíper Die beilíge / &ttlicbe/moee

]r, t

n3 Yati

(entlicbe Soeíligung ber Gáubígen p. 41. ex-

Cholts

preffe fcribit : intemal Cbríftus unb feítt

beilíge8 Cbegemabl/ feine Gaubigen nicht

quipefli-

, Atjud

4e)/ fonbern toefentlich Cing fepn / une

Muham

gertrennficb eine roefentficbeGSerechtigEeit/Soeie

lig£eit mit £ ttgant& Cín8/ unb in Coigfeit

TM

ydfqu

Angerteennticb/ nimmermebr svep/;c. — Unde

Jetero

etiam homines per effentialem hanc rege-

nerationem tanquam dv9evzo9tac , omni-

aLl

Ícios & omnipotentes effe, ad dextramDei

wufil

po

inunp!

federe, & morte peccati mori non poffe fo-

yl

mniavit. Hasigitur delirantis Suiefelii o-

TT

creas etiam Pietiftz fibiadaptant, & in de-

[ T

i

(ulgi

j

liciishabent. Nam ob eam, quam fibiima-

0

j

ginantur , effentialem cum Chrifto unio-

frt f

i

nem tantum fibi arrogant , ut dicere non

jbl

J

p

dubitent: egofum Chriffus. — Ac Chriftus

f

innobis,quem Scriptura agnofcit, & veri

l

fideles humillime admirantur,talis non eft,

PU

ut cum illis, quos inhabitat, unam quafi

TTE

!Iämþ

mf

perífonam induat. .. Sane Johannes Bapti-

an Chri-

l

fta a]uq;æ.orgm Legatis rgga Cus:

i

- us

: Fæäþ) 333 ( $

ftuseffet ? aperte profitebatur: ego non

int,

fum Chriftus, Joh.IL, 20. Priterea Scriptu-

Artio

raS. Chriflum n nobis mediante verbo o-

lemm

eraridocet. AtPietifte Chriftumfuum

hudi

1n cordibus fuis immediate operari fin-

fam

gunt, undeexternam verbi. prdicatio-

DUT

nem,quafi ea opusnon habeant, alto fuper-

MA

cilio contemnunt, & enthufiaftico fpiritu

(f

inflati multa arcana fibi revelari vigilantes

hI

fomniant, qua in re Satanas angelur lucis

tb gj

mentiens novellis illis Prophetis mifere

u

illudit, eosque ita dementat & infatuat , ut

feili

Diaboli mendaciatanquam divina oracula

b tj

exofculentur.

z

Idem enim illis. accidit,

lelo.

uod Schelhammerus in bet CBiberlegung

—

W

P

oftille Weigelianz c. 4. p. 112. Weigelia-

dioey

nis accidiffe referc, cum fcribit: 9jn fof»

Chrif

cben bodimütigen Geiffern mvil ber bemütige

füthn

( tt nibt fe»n nod) bfeiben / fonbern ber bof

Ludhe

fectige leibige CSatan/ ber bófe Geift / bet gtl

€Xpro

(iet/tempelt/ tó(pelt/poltert unb regirt in ibnen/

efení

toit(ftaffe8 über einen Soauffen/ veradbtet unb.

eecnidbtet alleg/ bet ift ibe Sebrmeifter/ toeld)eo

6t

d

baber gnugfam offenbar ift/ baf fienit mit

b

ber Cbrifftreben/se, Ulterius Pjetiftzefuo

Tiemp

Chriffo innobis omnem juftitiam & falutem

fitur

fefe debere profitentur, Chrifti autem me-

ER

ritum ejusque imputagonem usque adeo

extenuant, ut vel parum , vel nilul falutis

Ufim,

,

indead homines redundare fibi perfuade-

ant,

S?R&u

-02)387 (869--

Q

ant, aliisque perfuadere conentur. Ín

p

Arnoldi confiliis & refponfis p. 483. hoc

AU

lemma legitur: &yer unjulàngiidbe Sroff.

Yi

IUO

Audiamus vero ,qua ratione hoc lenmaa

g

magno illoPietiftarum oraculo explicetur:

(o

Chiele tcoffen bie S(ngefocbtenen ímmer mit ei»

Q

nem ungulàngficben Sroft/ unb beiffen ; fíe fofe

f

pmm

[

fen fíb Ginabe gutednten / bíe auffer. ibnen fep/

rl

babod Der Gobabe inibnen intoenbig ffecfet/

yn lu

unbalfo eine intoenbige Soeiligung forbett.

mib

Syrum foíte man Cbrittum in fid) angíeben /

mgt,üt

teill tman anber$ [cbenbige Sooffnung baben

Otact

unb bebalten, — Quinetiam Trillerus inli-

accldlï,

bello, qui infcribitur , Unterfucung etficber

TU

SDertet De8 N. T. p. 323. Diabolos prz gau-

dioexultare dicit , quoties fatisfactioner

lag

T

Chrifti per folam fidem hominibus ad ju-

Mul

ftidlam impucari legunt.

Cum enim ibi

wit

Luthero depravationem textus Gal.1I, 16.

;

w

exprobraffet, & addidiffer, Lucherüm pro

(l

t

defenfione fua dixiffe: 9jdb tveif toob(/ baf

o

!

e8 (nemlíd) bas CBort 9l(lein/) nicbt im Girie»

r iti j

j

chifcben ftebet/es foll aber Dennod) ba fteben/u.

s

feil bez Seufel felbfte8 nicbt ausfragen / (quia

nempe zquipollens phrafis in fontibus le-

if

il

gitur,) tandem fubjicit: f5 tbeuter Luthere,

xfiln

g

€8 tvirb Der C'eufel biefe8 C'OGort getne. fteberr

u

laffen/ unb eber barüber faucbsen / af$ betrübt

"

fepn.

Imo vero jubilat Diabolus, cum

&Q' éavTéis zre7toi-

fl

Sjnn&ubs fuos Pietaftros

2

-E(öä)g

3(863--

i

Oíéras, & propriz juftitiz perfuafione tur-

fhifil

gidos, eo usquefatuitatis progredi videt,

obft

ut vacuas fuas a&emas vivo fonti antefe-

Iu

rendas cenfeant, & Chrifti fatisfactionem,

63

éjusque imputatam. juftitiam idolo.fuo,

vetb:

quod Chrj//.s in nobis dicitur,poftponant.

entia

NNos ex Scriptura unionem cum Chrifto

bf d

non caufam, fed effectum & confequens

tujit

1uü1ficat10ms effe credimus, & firmiter te-

——

Gttd

nemus, quod per Chriftum pro nobis im-

Wlitt

putative, non per Chriffum im nobis inhaefi-

patij

ve juftificemur.

Quamobrem Ofiandri

fer i

crambem, qui per effentialem Dei juftiti-

Chm&

am nos juftificari dQCU.lt, tanto magls fafti-

W

dimus, quanto magis eam Peterfenius in

fe&pg

tra&atu fupraallegato p. 28. recoquere la-

— —

borat.

DT

Talem infuper Chrzff um . in mobis

Qul à

Pietifte comminifcuntur , qui univerfam

&Lol

Dei voluntatem in nobis perficiat.

Au-

folus

diamus iterum Arnoldum in epiftolis,que

Quip

ejus confiliis & refponfis T heologicis fub-

junguntur, epx&ola5 P. 581 baé febenbige

QU

tmy

OfBort/ ba8 Gleifd) in unis teorDen/ bleibet tn

Ltod

ung/bittet ben 2Bater in uns/ fcbaffet ín ung

Qute

einen 9ol(fommenen Q'Gillen, Sed Scriptu-

'ümen

re refponfafi confülamus,talem Chriftum

poteri

in nobis illa non aanofmt

" eftantur po-

D&

tiuslegem per carnem. infirmari , que ete

phoro

iam in fanctiffimis , quousque vivunt, reli-

W

qua permanet, 1deoque legem a nullo ho-

mmum

lts

-

£E

pZ

— *8$8)389 ( 869

m

mmum im

pleri potíe Rom: VIIL, 3. Nec

( v

t at

obftat, quod Paulus addit v. 4. di«ioua T$

yópu8 arAnpo O ilvon Év uiv,ex quibus verbis J.

idionr

G. S.inepiftola A. C. 1760. exarata infert;

iOlO'fUOs

verba Apoftoli de imputata Chrifti obedi-

fipout

entia intelligi non poffe , cum non dicat:

T

Daf bie GierecbtigFeit oom Gefetg. erforbert/

nfeque

au(fet uns erfüllet toürbe/ fed potius: bafibie

thitert

Gerecbtigfeit bom Giefet evforbert / in ung er»

tobisit

fullettotitbe, —K Verum fi ratio hec valeret,

irinh

parijureinferri poffet, peccata noftranon

Ofandi

per imputationem, fed per inhzfionem

jjuüki

Chrifto tribui, cum Propheta non dicat :

Det $€tt matfuufer affer Giünbe auffer ibn/

p

enius f

fed potius: Der $&t tvarf unfer aller Goün

wete

beaufibn/ E£ LIIL 7. Quamobrem parti-

YT

cula iv, quenon femper inhzfionis nota

niyert

eft, obftare non poteft, quo minus Apo-

j D

ftolus de imputata Chrifti obedientia lo-

fOüsaquæ

quipotuerit —Certediexioya 78 vóus ali-

ddsQf

d

ter quam per imputatam Chrifti obedien-

((

W

tiam in nobis perfecte impleri non poteft.

Efto dari hominem, qui fingulis diebus fta-

Mib

ii

turz pietatis fuz ulnam adjiciatjnunquam

Script

tamen adillud usque faftigium afcendere

^f

poterit, ut finé mendacio gloriari poffit, fe

T

peccatum non habere, quicquid Chrifto-

qu

phoroSebachio videatur, qui in tractatu

UUBrr

$n Der&eneuerung unb2Xofffommenbeit/hu-

mi[O N

jusmodi perfectionem renatis in hac vita

mmum ;

j

de-

403) 30 (8&3--

denegandam non efle, temere prefumit.

$10X

Necminor eftaliorum ex hoc gregeteme-

Tij

t

ritas, qui Chrifum in nobis , fi non in hac

vita; faitem poft mortem omnem Dei vo-

prodt

luntateimn in nobis perficere contendunt.

C

m ]

Quorfumilla Dippelii fpectant ítm 2fGeinu.

Del p.158.159.2fGa6 un in Diefem2IGeg bet t^

tte?

niebríg. mit Gbrifto/ unb be8:0De8 begeibes

Verum

berCunben vücf(tánbig bleibt/ muf nod) in jt«

tim,

net C'Gelt/ nad) 2(bfegung ber. ittbifiben 3üte

C

teti ool[fübretiverben, — "aceo alia ejusmo-

rüm(

Nf

di Qeeriud dusouero,, que fcabiofie novita-

tis pruritus, & laureolam ex novz refor-

thelet

mationis muftaceo aucupandi ftudium

fütn (

Novatoribus extorfit. GCeterum mirus

Chri

eft proceffus, quem Chriftum internum

Àndb

in nobisinftituere Fanatici nugantur ; -

n

ln

junt enim hunc Chriftum, quem modo

Quc

fÍcintille, modo feminis cujusdam titulo,

confi

modo alis hujusmodi, phrafibus . ex

f&mpi

Platonica 'Theologia depromptis de-

Doftg

fignant, proprie in nobis carnem feeri,

tüder

concipi & nafci,in nobis pati & mori, in

vt !

nobis refurgere, & ccelum afcendere. Im-

uomodo homi-

Dayy

primiscapi non poteft,

W

lu

nesilli opinione fua tam

1

anéti

Chriftum

Celef

infe natum mori finant.

"Talis certe non

Am

erat Chriftus Pauli , qui Chriftum non in

Ties Q

fe mori, fed vivere afferebat Gal. IL 2o.

Cde

Noverat enim Chriftum femel peccato

Quifa

mortuum non amplius mox:i Rom.VI9.

9.

1

-&98 ) 301 (äæ...

yrelut

Siexcipiant Chriftum in fe mori, quate«

t

nus vetusipforum homoin ipfis crucifigi-

n

tur & occiditur, abíurditatem ipfi fatis

n

produnt, dum veteris Adami mortem pro

tendat.

Chrifti morte venditant. Sed quidmira-

t

mur Fanaticos noftri temporis talia pro-

Wab

ferre? Semper Satanas in ufu habuit, uüt

bt

verum Chriftum , & falutem ab ipfo par-

n

tam, nobis eriperet, fictitios quosdam

g

Chriftosfuübftituere. " Teftantur id vete-

rumGnoft.ut &Arianorum , Apollinarift.

ejusm

^nonit

Neftorianorum Eutychianorum , Mono-

; rtfor

theleterum, & aliorum veterum hasretico-

Rudium

rum de Chrifto errores. Teftantur.id

1 mïïüs

Chrifti poft reformationem Lutheri ab

ncetmult

Anabaptiftis, Schvvenckfeldianis , Stiefe -

lianis, Weigelianis, Joriftis, Boóhmiftis,

Yj 4

iuackeris,& cetera Fanaticerum colluvie

m mo00

m t

conficti. '"Teftatur id Chriftus, quem fuo

ibus. &

tempore quarta vice natum iri Guilielmus

us

Poftellus falfus Propheta peculiari tracta-

tude nativitate Chrifti uluma prenuncia-

n f

mofi; j

vit. Teftatur id Chriftus, quem Jacobus

Dauzoles la Peyre in tractatu Epiphanie

ere P

jo i

titulum ferente, & ante 6g. annos edito,

ccelefti corpore veftitum commentus eft.

n

at

Cumenimin tractatuillo novas cogitatio-

nes de.Magis Chriftum adorantibus pro-

mnonl

j l:

cuderet , & Magos illos Henochum, Mel-

m fu itï'eküngeret, (quod

pgccdw

Lchifedecum &Elia

)

9!0

Bb 4

omrnr-

$p ( -

fomnium vel folus Magorum fomnus

thit

Matth. II, 12. memoratus confutare poteft,

QUan

tir

nifi quis ccelites ex longinquo it'itäþreäï

fomnum iricidere ftatuat;)Melchifede

Y

autem coeleftem quendam hominem

"

[

&re

obfe

alias creaturasa Deo product

UT

n fabulare-

ln

tur, etiam Chriftum , quem Melchifédeco

affimilatum epiftola ad Hebreos teftatur,

diort

ante Adami creationem, imo & ante lucis

ï

f (

exortum coelefte corpus induiffe temere

ün

inculit.

Verum omnibus illis fictitiis mif-

Wi

fisin vero Chrifto, & filute per ipfum par-

t3, letamur.

In notisad vitam Joachimi

Abbatis refert Papebrochius 'Tom: VII.

NR

Maji p. 96. ex Greg., quodin dieejus nata-

—

li ejus Pater viderit Angelos candidis vefti-

bus indutos, eosque audiverit feftive, leni-

ter & dulciter canentes: D'uer nobis natus

eft, Alleluja! Et Filius datus eff mobis, Alle-

]uj ! Nosrecordamur hoc tempore An-

geliin Chrifti natali dicentis: Sz/vator

vobis natus efl. bodie , Luc. IL, 1. ideoque

exultabundi verbis Efaie refpondemus :

Puer nobis natus eff,c Filius nobis datus,

Ef IX,6. Hic puer nobis natus, hic filius

R

nobis datus verum jubileeum nobis attulit,

df

de quo jubilzo, cum craftina díe poft audi-

QUà

tam hor.12. in templo Academico verba fa-

fe ha

&urus fic Vir-Juvenis Pereximius & Do-

de

qæ

gufius

l

1

étiffimus Dn. M C/orayiz'aïm; - At

Rotth,

*äv 193 (E8-

n

Rottb, Hala-Saxo , Theologie Cultor per-

quam induftrius, & Pi. Rever. Dni. Paren-

Iu

tht

uisb. m. veftigiis ftrenueinfiftens , UTRI-

nedcun

USQUE REIPUBLIC/E PROCERES,

ihenut

& reiiquos Academre Cives ea, qua par eft,

füblit

obfervancia, & hu nanitaterogamus,ut fo-

d

lennem huncactum prefentia fua fplendi-

diorem faciant, vere dignum & juftum ef-

stelit

ante lo

fe cogitantes, jubilei hujus. Autorem &

Conditorem communibus gratiis & votis

fe t

(hris d

venerari. P. P.in Vigil. Feft. Nat.

fimpit

d 24. Dec. À. C.1766.

Joachifm

ont. Vl

g t

PROGRAMMA

Pa

jdsid

u d N

,'(](ive,;-em'

ERSIIM.

pl n

Wþi»f j A«'W

/|PASCHALE

|pore f

Al

Hriftum. ob peccata noftra tra-

ditum, & ob juftitiam noftram

: oe0

jnder

-excitatum Paulus in fua ad Ro-

manos epiftola afferit..|. Verba

J W

Jhic [l

eiu's dulci

ffimam legentium & audientium

tii

animis confolationem . infüllantia capite

bisat ii

ha

quarto przdicte epiftole verfu ultimo ita

fehabent : $« (nempe"Ige3e ó-Kopgi(B. du gy,

Y

u

pl

de quo proxime locutus fuerat) zeedé2n

]1(

did ve rigormro tT ot uv , od iryéoe du

Á

j

5

TY

H!

E 3ETIGSE

un

ajv ducaoniv duv ; que Megalander:LuvtImq?

rüsita vertic: Oefderift um unfec Coünbe

Yer

toillenbabín gegeben/ unb um unferGieredotig:

li

Écit tvillen au(fertoecfet, — In qua verfione

floi

füm

etfijure nihil defiderari poffit, nonnullita-

snen pietiftici furfuris homirfes uzeenQavo.

TT

fpiritu inflati in novis fuis Novi Tefta-

|

fifü

menti verfionibus, quibusecclefia fine u-

fin

:|

TOf

lo detrimento carere potuerat, feplusLu-

thero fibi (apere videntur. Trillerusenim

te

Apoftolicum hoc oraculum ita reddit:

pr

&f

OfGefdet um unfer Coünbe tillen babín gege

ben/ unib um Det Gierecotig£eit unfer auffertoe

1mp'

cfet íft/ quafi delicatius n auribus Germa-

d0p

norumíonet: u bet Geredbtigfeit utfet/

s

uam fi Lutheri verfioni inhzrentes dica-

lus

mus: uttunfee GierecptigEcit rvillen, Reizius

Pte

autemipfum quoque Trillerum eleganti-

pro

arum apparatu füperaturus fententiam A-

&dlo

»oftoli 1ta exprimit: CfRefcber überfic(ert

tenc

ift/ um unfter &ünbenSálle tvilfen/unb auff/

ttid

ermoed'et um unfter Geredtmadbung tveillen,

fhon

Quibus duabus novis verfionibus addere

QU

lubecantiquam ex Bibliis Noribergenfibus

C

A. C.1483. qui Luthero noftro natalis fuit,

pf()p

»er Antonium Koburgerum impreffis ex-

tnt

cerptam, ut pateat, quantum Lutheri ver-

dr

fio non folum a novis, fed etiam ab anti-

fed«

quis verfionibus difcrepec: &Der ba iff ge/

toti

a

DE

antreurt um unfeþ Sifietbat/ unbi evftqnï

m

Vni

. "&08) 393 (899-

wb o

u unfer Stedbtfertigung. — Sed miffis jam

f C

verfionibusad fenfum dicti hujus Apofto-

Qutdt)

lici pergamus.. Acprimum quidem A

pue

3 vetítn

ftolus Chriftum ob peccata noftra

tumpronunciat. Deus enim Pater, ut.

ynnulte

ml

mano generi parceret, proprio & unige-

vi Tde

nito fuo Filio non pepercit, fed ipfum pro--

i d

fundiffime exinanitioni ad mortem usque

eplus

mortem inquam crucis devovit, Filio non

erüsent

reluctante, fed omnia, quz de ipfo: decreta

; redit

& predictra fuerant, pauenter füftinente,

jj t

& ferventiffimi. füi erga homines amoris

cufint

impulfu permittente, ut ab avaro & perfi-

Germt

do proditoreJuda Pontificibus & Seniori-

i u

bus Judeorum, a Pontificibus & Seniori-

bus odio & invidia exulceratis Romano

yes dite

r

Prafidi, & a Romano Przfide meticulofz

oegnt

profopolepfiz indulgente potius,quam ad

m

aétorum & confcientiz füz rationem at-

ii

tendente militibus ad crucis fupplicium

traderetur.

Itaenim Chriftusa Patre ad

TRU

tll

mortem traditus eft, ut femet ipfum quo-

; addt

quetradideritGal.ILzo. Facta autem eft

acnübüs

hectraditio propter peccata, non Chrifti

jis fil

propria/fed noftra,& quidem non fidelium

tantum, quz Calvinianorum gloffa afun-

efist

[ l Vel: j

damento falvifice fideilongiffime aberrat,

)

fed omnium & fingulorum hominum, feu

totius mundir joh.1I, z.

Agnusenimhic

ul

DElI immaculatus mundi feu omnium per

;Wnüen

univerfum terrarum orbem mortalium

N Pcc—

"98 ) 3904 863-

eccatain fetranftulit,& fufceplt uteame-

tülus

rito paffionis fuz & mortis expiaret; & pro

m

lhs divinz juftiuz ex afle fatisfaceret Joh.

TT

()

Equidem Socinus de Servat. Chri-

u

art.2.c.7. & in prallect. "Theol. c. 2o.

(1bt

Crelliusin refponfionead Hugonis Grotii

figiul

librum de farisfactione Chrifti Faufto So-

f

cino oppofitum c.1, aliique impiz hujus

bt

cohortis affecleChriftum pro peccatis no-

feti

firis divinz juftitie fatisfeciíTe negant, &

DOA

Paulum, cum Dominum nofhuijfum

Titü

ob peccata noftra traditum ait, ad ejus fa-

fungi

tisfactionem pro peccatis noftris ullum re-

Onyd

fpectum habuiffe pernegant, quorum pu-

AU0

tidiffimas lacunas avidiffimehauriuntPie-

N

naucu

Adici

tifte quidam, & in hisautor tractatus ger-

^

manici de fatisfactione & juftificatione,cu-

new

jus gemina profüat edmo, quaft non folum

QD

TO XaAov, led etiam O av die agq u- i; repe-

brio]i

ti deceat, nifi forte ad defraudandos emto-

dery

res & exemplaria,ne piperi involvendo de-

Cf

fünari cogantur, facilius diftrahenda , ti-

Q

tulus tantum mutatus eft, quod aliis nunc

quoda

difpiciendum relinquo.. Et prior quidem

IISFG&;

editio A. C. r7oo. pofterior vero À. C. 1755.

Ve PM

Jucem publicam afpexit.

Prior Eranco-

N

furti,fi titulo fides habenda , prodiit; po-

natha

fterior, non fine magna Urbis & Acade-

Thetr

mie noftre infamatiorie,Lipfize nomen in

d «

fronte ofcentare non veretur. Prioristi-

AV

tulus

7698) 307 (86$-

Jutet

tulus eft : 9[poftolifcber 2Begtveifer j

p

ren- Geredbtigfeic GDttes im neuen

lä?efen

ceret o

bes Gxeilteó/ ncblt einet &I)mïtmaä!gen linterz

vat. O

fucbung berec oon bem 2orn unb CGerfófinung

.2

Gttes/ Gnugtbuung/ jugerecbueter Geredye

rus t

tigfeitbvifti/ unb fo teiter/panbe[nben Xebe

quilo

N

ten/&oc. .

Pofterioris titulus ita fe habet:

plæ lj

Cvangeliftbe Q3orftellung ber roabten Secbt

CCRUSW

fertigung. eíne8 armen Colnbere wor GDtt/

leganty

inbem affen unb neuen SSunbe/ unb toas e8

mit Denen Sbren oon bem gorn unb CBer(óbe.

ym J

T

fiung GOttt/ toie aud) ber Gnugtbuung ub

glum re

e

vecbtigFeit &brifti/ unb fotveiter/ or eine

um p

$a

étvanbnis babe/ &c.

Inprioriautor fa-

naucus Democriti Chriftiani nomen fibi

d

g Qu

adícifcit, in poiïermrl autem amafius divi-

uone

nz veritatis( eit fiebbaber ber. Goott(icben

on fon

CfGabrbeit) audire mavult. Hicergo tene-

brioluci veritatis divinz,cujus fectator vi-

t

jos 1

deri vult, bellum mferens, ex verbis Pauli

vend

Chriftum pro peccatis noftris traditum

docentis minime inferri poffe judicat,

lenda

u

quod a Chrifto ulla pro peccatis noftris fa-

y que

tisfactio preftita fuerit, cum particula dia

velpropter non neceffario aliquam fatisfa-

AC]M

&tionem importet, quemadmodum fi Jo-

r frn

nathan ad Davidem dixiffet ,

yiits ^

ire paterngs

&Acüf'

metradidi propter falutem tuam,nemo in-

de colligere poffet, quod Ionathan pro

Davide fansfecent

Verum cum larvis

Prlorl

Ed

gl

pu-

/4800)so8 (sæ

pugnat mifer Andabata, cum non ex mudà

fitos

fceler

particula 4j concludamus, quod Chriftus

inviti

ro peccatis noflris diving juftitie fatisfe-

&j«

p

cerit,nec diffiteamur hanc particulam non

traditi

effecertam, ubicunque occurrit, & perpe-

neque

tuam fatisfactionis notam. — Unde fimili,

quod objicit fanaticus , fuperfedere pote-

m (

inpof

ratimprimis cum admodum fit diffimile &

verba, quibus Jonathan Davidem allocu-

li j

tus fingicur, a Pauli verbis multum difcre-

ts

fiti) €

ent. Propiusad Pauli verba accedit lo-

cus, quo Sociniani frequenter uri folent,

Bropi

ex . Reg. XIV 16. de promptus, ubi Israe-

Vi

liticus populus propter Jerobeami pec

nefir

——

taa DEO tradendus pradicitur, neque ta-

dptc

men quisquam inde infert, quod populus

&

tus ef

I:raeliticus pro Jerobeami peccatis fatisfe-

cerit. Attamen etiam inter traditionem

&Di;

tiorec

Israelisob peccata Jerobeami, & inter trá-

ditionem Chrifti ob peccata noftra, fi col-

ànd«

tnof

lationem inftituamus,magna diffimilitudo

dcprehenditur, lsraeliticus enim popu-

k(ïl&i(

u

lus, quem Jerobeamus peccare fecit, & qui

impii fui Regis peccata imitatus eft, non

Hbr

tantum ob Jerobeami, fed etiam ob fua

Verlir

peccata tradendus erat, ut a peccatis fuis

ht

im]

corrigeretur & emendaretur.. - At Chri-

ftusnon propter fua, fed tantum propter

lig

aliena peccata traditus eft. — Vere enim

&t

no-

W

languores npit;os ipfe:tu)it; &'dol"ore's

ros

*

^9) spo ( 6

ex n

ftros ipfeportavit, vulneratus eft propter

Oi

Íceleranoftra Ef LIIL 4.5. . Exfiigiturnon

vfitsie

inviti concedanius, quod Israelitz ob fua

& Jerobeami peccata in varias afflictiones

Jumnon

X

traditi , calamitatibus fuis neque fua

je lii

neque Jerobeami peccata expiaverint,

re p

cum omnibus,qui meri homines fünt;

impoffibile fit fufficiens lytron vel pro

Ril

dl

fuis ipforum vel pro alienis pec-

catis divinz juftitiz exolvere, alia tamen

y iil

cedie

ratio eft Chrifti 6eOeozs , & ab omni

ifolen,

proprio peccatoalieni, quem omnino di-

jl

$

vinz juftitie pro peccatis noftris pleniffi-

äs

mefatisfeciffe Apoftolus innuit, cum eutn

j p

eque v

Ob peccata noftra traditum affirmat.. Ita

0 u

enim propter peccata noftra tradi-

tus eft , ut morte fua homines mortis

vlitiie

dicont

& Diaboli captivitati obnoxios caro pre-

tioredemerit i. Cor. VI2o. ut animam fu-

iterttt

am dederit Aóreov dvzi zo/w2» Matth.XX,38.

4f o*

ut noftriloco rnaledictum factus, nos a ma-

m

ledictione legis liberaverit Gal. HHI. 1. & &-

npp

ternam redemptionem nobis acqvifiverit

d&

t

Hebr.IX, 12. ut chirographum nobis ad-

verfum deleverit & cruci affixerit Col. II,

n n fi

mmM

14. Ut fe cyriAureoy Uzrig zrdyrov dederit 1.

^Tim.IL 6. ut hominürn vicejuftitie vindi-

A Or

p

cativz folveret, que non rapuit Pf. L'XIX,

5.ut hominum peccata fibi impofita cum

p

corpore fuo furfum in aram crucis tule-

0ni,

l

Q

-£98 ) 4oc ( &62

rit, poenasque nobis jure debitas: ipfe

| plica

non per alienam. victimam , fed fui

quibi

: büsfü

ipfius oblatione lu erit 1. Pet. II, 24. ut

,

*

fanguine

fuoiram DEI placaverit, & hu-

-

- fedl

manum genus cu

m DEO reconciliaverit.

.| ptopo

Coloff; , 20 & peccatum pro nobis factus

] puns.

| Mnor

nosin ipfo coram DEO juftos effecerit 2.

Cor. V,2r, . Qu omniaabunde probant,

; 5 ftolim

quod Chriftus noftriloco furrogatus pec-.

— 1 fttm

càtorum debita a nobis contraéta : vicarie

[ Dontf

fuz fatisfactionisinterventuad extremum.

NU

usqueobolum exolverit, nec ideo tancum.

EL

in mortem traditus fuerit, ut media morti-

-

, Wempl

ficandi peccata nobis acquireret, qui De-

.| fedion

mocriti Chriftiani & Socinianorum gloffa

] Utper

eít. . Nam fi Chriftus juftinie divinz pro

Wtte

1

]

|

eccatis noftris non latisfeciffer, media

m

j

feCor

mortificandi peccata parare nobis minime

BP

otuiffet.. Sedjam ad alteram partem ora-

BR ll

culi noftriApoft. deveniamus,in quaChri-

: gita Qu

ftus propter juftificanonem ,

fcu propter

- Drori

juftitiam noftram excitatus dicitur.Que

Ipipy

verbaDemocritus nofterChrift. de juftitia

wïiüg*c:

inhzfiva, quam vocant;interpretatur,qua-

Aterim

f; Paulus dicere voluiffet, Chriftum ut

hïl&y

mortefua medium mortificandi peccatum

Clmam.

ita refurrectione fua medium vivificatio-

Utinte

nis, feu virtutem in novitate vitz ambu-

nC

o

Uv -

'.-lam;:'-li:n.obis pepex,riiïe.l - Dx;ces hujus

^

pE

ln

e

þ*ääwgcr(ä(ö)ä* |

i 3

fl

W

plicationis habet' iterum Socinianos, eX

quibus Samuel Przipcovius in cogitationi-

N

bus fuisad epiftolas Paulinas p. 42. refür-

t ul

rectionem Chrifti cypum effe dicit nobis

cihurtt

propofitum, ut ficut Chriftus per gloriam

bis i

patrisa mortuis refufcitatus eft,ita & nos

f

j

in novitate vit ambulemus, & hoc Apo-

:': TOb

ftolum indicare, cumChiriftum propter ju-

at

ftittam noftram excitatum dicit; nec non

; vt

Pontificios, ex quibus Bellarminus libr. 2.

Vtremul

dejuftificat. c. 6. non dubium effe sitjquin

! tantuffl.

Apoftolus velit mortem Chrifti fuiffe

jtmort

exemplar mortis peccatorum , refur-

De.

qui

fectionem autem exemplar renovationisg

m

[

&regenerationis internz,per quam in no-

vitate vitzaeambulamus.

gt

Verum derefur-

rectione Chrifti, quatenus typus & exem-

srminint

plar noftre renovationis eft, Apoftolus

«tem t

demum cap. VI, 4. & feq. hujus epiftolie a-

gt

git, quem locum noftro parallelum effe

probari non poteft, cum in noftro dicto de

IKUIW

imputata Chrifti juftitia Apoftolum loqui

degt

totiuscapitis connexio abunde oftendat.

[äluræqua

. Interim rirum non. eft, Democritum

if |

Chriftianum oraculi noftri verba ctim So-

ecaiil

cinianis & Papiftis de inhzrfiva noftra jufti-

ia

i

tia interpretari, quia cum 1isdem imputa-

a aml

tam Chriftijuftitiam non veram fed puta-

tivam, & merum figmentum effe judicat.

huj Ü

Quainfententia easdem cum Democrito

Chriftiano tibias inflat Chriftianus Demo-

&

crj,g

| *5'98 )' lq,oz ( 852-"

eritus, quiin nuperrimo fcripto eo usque

&ITe,p

infanme proceffit, ut doctrinam deimputa-

Dem

ta Chrifüjuftitia aliquoties porcorum ev-

lum

angeliumappellaverit. Idemilleimmun-

&j

dus Diaboli porcus, (quem Dominus in-

Til

farum

crepet!) in fcripto (Sbilb ber Qbabrbeit

(Der

doctrinam deimputata Chrifti juftitia ve-

tus fermentum, & veteris Adami evange-

fümor

lium nominat, pluribusque aliis convitiis

lipit

profcindit, ubi etiam cantionerm ecclefia-

tümg|

fticam : €8 iffbas SoenLune Fommen ber/que

gdPap

liceri

Paulo Sperato vulgo tribuitur, parodia

Qisadi

quadam turpiffime pervertit. Nam pro

verbis: ber GYaube fiebt. Sj&fum Ghbriffum

& D

an/bet batgnug für uns alle getban/Der ift Dey

poona

Sittler toorber/ cani vulc: Der Gaube fiebf

ippelk

CyG fum Chbriftum an/ber alie8 vag er je 9e«

Ya hi

tban/ ned) Fan in ung erfüllen, — Pro verbis:

dem $

nicbt mebr/ bean lieber S9€tre mein/ Dein oD

ACy

folltaie ba8 £cben fepn/ u baft füv mic) begabe

tulit &

fer, cani vulc: er fecicbtz mein. (Bttunb

Ctiti

Sy& tre mein/Du folt mír alle$ geben umb fepti/

i l

ivag. (3Dtt von mít begebref. — Pro verbis:

LU

od macbt allein Der G[aube getedbt/bie 2 Bete

(efinb De8 Jed)ften Snecdbt/ babep wirü

Dvrgem

(Sauben merifen / cani vult:: notbtvenbig

Mjoa

Is l

toítb Dev 9tenfcb gerecbt / inbem GXOtt felbif

Cenfet,;

ii ficbt unb Stecbt/. unb G»atane C'Berd vur

DO

ftóref. . INolumus jam alia perverfe hujus

pus

pa;oäiæ fpecimina adducere; nequeo

elie

ölaube;

! "-æsms (I 269

B

, w

äfïe. putam

us , ut. quales Chriftianus hic

L

Democritusin aliis Ícriptis contra evange-

orum d

lium de Chrifti fausfactione, & impuctata

YO

ejus juftitia blafphemias effutiat , recenfea-

mus,aut etiam multorum aliorum Pieti-

mitis J

UM

ftarumiidem cum Chriftiano Democrito,

jf

& Democrito Chriftiano fentientiumte-

ftimoniacolligamus. Idtantum notamus,

| evitj

"

COR

Papiftas de Pietiftarum confenfu fibi mul-

|ecdii

tum gloriari, multumque de Pietiftarum

nl

liceri, cum in multis fideiarticulis Pontifi-

ad Papiftas feceffione mox futura fibi pol-

, p

Nm M

ciis adftipulentur,& imprimis etiam eque

4c Papifte imputatam Chrifti juftitiam

Gb

It

&ï

proinanicommento venditent. "leftem

ibi]

j

ï

appello Martinum Szentivanum Jefuitam

u

u

inhiftoria herefium feculi 17. quam ejus«

j

dem Societatis Presbyter Johannes L ydl

)wv I'bb

E

TU

TO

A. C.1703.in Germanicam linguam trans»

y

tulit, & l'yrne edidithoctitulo fignatam:

iij N

G5trittige 9(bbanbfungen ber Seferen«Sebren/

ptti

j

i

Dieim , Syabrbunbert bon 1600, bíf vzoo, nett

ent(prungen unb ertvecfet/ oDer voteberum bete

or gejogen roorben, Cum enim Jefuita ille

tj

j

2

u)

f

j

p.190. ad Pietiftas feu 9[nbáctfer/ut germa-

yfft

nice hoc nomen optime exprimi poffe

cenfet, acced:t, eorumque ortum , doctri-

Gul

nam & varias fectas exponit, inter alia di-

At

efe P

cit: fie fínb naberb bep bem Gatbolifeben

G

d

lauben/ fíatemafen ffe gugeben / Daf Die gue

leqüeOPIT

CZ

* m

'*ää j 454( 26s-

2

fucir

tet QGercfe gum Speyt notbtoenbíg fepnib/ unb

betbloffe G(aube Feines toeges erffecfe. " Ec

Q

aulo poft:'$0n Díefen seiget ficb bie befte

nottr

Syoffnung, unb tveit mebrere/ roebet vornallen

Tofia

vdind

anbern Sectirern/ baf fie nemfid) bermablen

sut SRómifd Gatbolifcben Seitdbe toerben gue

toltr.

tücfe febren/ oon toeldber (o (rebentlid) beto

Qf

(tipfo

Chorfabren abgeroicen]inD. — Decetero;ut

€diverticuloin viam redeamus, Chriftusa

qumd

mortuis refüfcitatus eft propter juftitiam

. M

noftramconfirmandam. — Eluctatus enim

Sinof

T5l

'éxanguftiis mortis certiores nos reddidit,

quod obedientia fua perfectam juftitiam

Ciriffia

nobisadduxerit, & DEUS Pater ejus Aórgoy

tniftol

Attex

ratum gratumque habeat, quippe qui

ápfum tanquamSponforem noftrum e car-

u«

€erefepulchri dimiffurus non fuiffet, nifi

um

plenam folutionem pro nobis preftitiffet,

llpar

s

Preterea etiam Chriftus a mortuis refür-

Qs m

yexit, ut nos juftitiz a fe parte actuali col-

li ep]&(

lationeparticipes redderet. Refufcitatus

Oftg

enimex mortuis, & ad coelum evectus, &

Q

ad dextram Patris exaltatus, beneficia,que

"png

morte fua nobis acquiftvit, per evangelii

üe d

verbum hominibus offert, & credentibus

gl

adjuftitiam per fidem ita applicat, utjufti-

&

tia Chrifti rmputata confifi cum magna

RtmE

ziMteoQeoia, exclamare poflint: quis con-

demnet? Chriftus hiceft, qui ob peccata

obju-

ancrg traditus, imo .etiavm amortuis

À ia

ftid-

,'—353 )405 ( 86$-

Vr

fütiam noftram refüfcitatus eft Rom.IIX, -

u

34. Quam vereautem Chriftus ob peccata

j

noftra traditus eft, tam vere ob juftitiam

Vl

noftramrefurrexit. Quaveritate füblata -

|

:

iil

velin dubium vocata, omne fidei & falutis

D]

noftre fundamentum concidit.

Si enim

antíua

Chriftus non refurrexit, irritum eft, quod

iCetél

de ipfo pradicatur evangelium, & vana,

Cu —

quam de ipfo concipimus, fides . Cor.XV,

lo -

D

14. Maledictus igitur fit Benedictus . de

hst

Spinofa, qui refurrectione Chrifti in me-

; fedil

ras allegorias verfa univerfam religionem

chriftianam funditus. evertit. Nam in

ufb

QTE

epiftola 23. eatenus tantum a mortuis re-

urrexiffe Chriftum afferit, quatenus vita

x qu

rumed

1ua & morte fingularis fanctitatis exem-

EUMC& mh

plum dedit , quemadmodum & difcipulos

»ræ&iti'fï-

fuos a morte excitat, quando ipfi hoc vite.

ts f*

cjus & mortis exemplum fequuntur. Et

rat

a&udliW'

in epiftola 2;. Oldenburgio, qui objece

efufct

hiftoriam de Chrifti paflione,morte,fepule

r

| L '1

tura & refurrectione tam vivis coloribus

erellit

lCHCiaxquf. |

epingi,ut nemo nifi reclamante confcien-

.

J

:

4

j

tia ea allegorice potius, quam literaliter

T

M

L—

«

fedenti'ü

!

]

VV)

intelligenda effe affirmare poffit, refpon--

b itj

|

det, fe Chrifti paffionem, mortem &fepul- -

p

turam literaliter accipere , ejus autem re-

mf

ys r

furrectionemallegorice. Etíenimetiam

refurrectio Chrifti talibus circumftantiis

p

jj

ab Evangeliftis defcribatur , ut dubium

63

non

M' BC

.....

"æä )406 ( 82-

non fit, ipfos Evangeliftas Chrifti ref'u.&ä—

1j bitant

&ionem . afcenfionem & exaltationem ad

1051

dextram Dei credidiffe;potuiffe tamen Ev-

- hg

angeliftas in eo decipi, quod & aliis Pro-

IFVJ

hetis contigiffeait. Quibus affertioni-

b

us etfi nihil peftilentius excogitari poffit,

non defunt tamen in hunc. usque diem,

Ls

qui iftaSpinofz placita exofculantur. Sed

;:

nolumusinprefentiarum veritatem refur-

rectiotis Chrifti contraatheos hujusmodi

cavillatores vindicare, cum imprimis eo

labore nos fublevaturus fit Vir Juvenis

Clariffdus & Pereximius DN. M.

GOTTLOB FRIEDRICH Sjmniden/ .

m

"Theologiz Candidatus digniffimus, quip-

l

pe qui craftina die, DEO volente, poftau-

ditam duodecimam verztatem refurreitio:

nis Chriffi & iuderefultantem veram Cbri-

| jlz'mzomm j]etitiam contra Leenbofium no-

1 tïcofm

xum Belgii turbonem, aliosque Spinofi-

! Qu05p

is, ex umbone Templi noftri Academici

: liforg

erudita & comta oratione afferere ani-

diomi

mum induxit.

uam ut UTRIUS

:

QUE

REIPUBLICA; PROCERES, & r

4t/1]]

eliqui

li mgt

Academie Cives in honorem Chrifti vere

ob peccata noftra traditi, & vere objuftiti-

N W

! Hv

am noftram refufcitati benevole audire, &

"u

prefentia fua folennem hanc panegyrin

dl

fplendidiorem reddere dignentur , officio-

If tie

us du-

fe & humaniter r?gamus, tanto min

Wt

þitgn-

L]

W3)4o7('$(*ä€r- :

bitantes, nos voti noftri compotes futu-

t refum.

k:

IO$, quanto ma

gisipfa in DEUM pietas&

támenbi

fefti pafchalis di

itas hoc officium exige-

fevidentur.

jj

P. Vigil. Feft.Pafchal. ..

Al

d. XXIII. April. A. C.

afferur

M DCC VII.

tarit

n M.

qu (

BIUIC-RU-RUO -RIUI- RUR

m refm-'

PROGRAMMA

YUs

IN

primis d

FESTUM

: Jures

)N .

PENTECOSTES

Canidut

Nevmatomachorum appellatio un-

u5 QUi

; p

»

deoriginem fuam traxerit, fi Ber-

j z;:';'eäïQ'

nardum de Lüzenburgo quzra-

rin n

mus, refpondet in Catalogo hare-

ticorum libr. 5. fub lic. P. Pzevmatomacbos,

nf Q

; p

quos pro ea, qualaborat, grece lingue &

i

hiftorie ecclefiaftice imperitia Pnevma-

r !t

chomachos &Pnevmachomachoros appel-

lat, 22 dici a pnevma i. e. [yiritus , & tbocos

TR

&ml

qw

;e: mater,quia Spiritum S.ex matre ipfa

f

proceff]fe dicebaut de Filio DEI. . Hanc

f

Pnevmatomachorum etymologiam na-

tamque inde defcriptionem dum expen-

qudit

n

eayrm

dit Alphonfusa Caftro libr. s,adverfus hze-

ref. tit. de Deo hzref. 10. mirari fatis non

j Ü (

musdü

poteft, effe aliquem tam inpudencis arro-

Cca4

gan-

bj

-893) 40g ( 869-

Santize, utquod prorfus ignorat;tanta cum

Quj

autoritate dicere nonvereatur,. Quamob-

D

rem paulo poft ftomachabundus exclamat:

dtn

ht

difpeream [f frater Bernardus boc apud afi-

quem Scriptoremreperit. . Qua in re Fra-

GDX

tri huic Minoritze bonum illum ignoran-

fout

tie Fratrem Bernardum Dominicano or-

Qiüsti

MOA

dini adfcriptum caftiganti , facile affenti-

mur. QCertum enim eft, voce Pnevmato-

t

machorum ex nomine zyeüue & verbo u-

«

oU compofita,Spiritus S. impugnatores

ij

denotari EthicPnevmatomachorum ti-

für

tulusimpfrimis Mecedonianis Spiritum S.

4l

creaturam effe cum Magiftro fuo Macedo-

TOf

D

nio docentibusadhzfit. |Cujus herefeos

hiftoriam Godofredus Arnoldus in hifto-

lift.

ria fua heeretica, quam fine partium ftudio

Dopi

ff

Ícriptam falfo gloriatur , part, I. lib. 4- c. $-

$.29feq. tot mendaciis corrupit , ut fron-

ürei

tem perdidiffe, & omnem pudorem deco-

Ine

xiffe videatur. Getoif bey ber Soifforie Diefté

j

Sefer8 ( Macedonii) hat Arnold fo gat ba9

R

Gdbanv Soürein abermabf abgesogen/Daffaft

f

alfes tvag er bavon ergeblet unb febteibet/falfdb/

fttro

vetEebrt. unb verbrebet/ unb fo gar unbet?

quis

fdàmt/ mitben acbbeffenllntoabrbeiten tvíber

DI

alle Soiftorifcbe P Gabrbeit angefülfet if£/ baB

türy

man fid) parüber enffegen muf£/. unb ebeglaw

Cs

ben fofte/baf aud) ber argefte&ügner unb Q3et

/ fo gat

lent

fübter fí) nod) mbl entfefen tvürbe

*'augen*

"5(9"8 )4.u9 (öæ

gt

augenfä)f'mïch) feine fügen unb fineffen an

Den &:ag u fegen/ a[8 Diefer groffe Socilige Det

Qu -

sexcmt

9 truolo tbut/ feínen Sveer Macedonium bep

c::pwü/

Gbren $u erbaften/ unb bergegen bie Sitcbe

anide L

GDtte&/. unb ibre tedtfbaffene Zebrer j

] lgml

(cþmaben/ ut Johannes Fridericus Corvi-

dicimo d.

x

nusín ber orünblidyenllnterfucbung bet. f0.827

le af

nannten.unpattbeifchen Sirdene un Segere

*nevmam

jiftorie c

. XI $.. recte judicavit.

:;Maia

certe fide Arnoldus Macedonii hiftoriam

verbou:

Urmatord

ab ejüs pxetate & vite fanctimonia aufpici-

u

tur

Erfienim Gregorius Nazianz. orat.

horumt:

g

44. ín nonnullis Macedonianis probatos

Miceo-

mores agnoverit & laudaverit, de ipfo ta-

men. Macedonio refert Socrates libr. 2.

herelos .

3 nhIRO

hift. eccle£c. 38.quod vicinasConftantino-

ym fU

l'lOpOh cthates ac pI'OVlI]Cl&S nnpietaïe

jb.cl

fua fübverterit, cunctos, qm cum ipfo fen-

f

tire nollent, innumeris .malis affecerit,tor-

i (l

em d

mentisque fubjecerit, ora illorum lignoin-

(ii

i

jecto diduclis facramenta per vim ingefle-

futit

r am:

Ilt, qum euam mulierum a communione

j

ipfius abhorrentium uberaabfciderit, aut

ii

ferro & ovis ferventibus combuiferit S8i

T

]

at u

quisOrthodoxorum talia fcelera patraflet,

TRU

u

num eum Arnoldusa pietate commenda-

Jl

turus,annon potiusacerbiífimis inveclivis

ii

/

ejus tyrannidem infecaturus effet? At

) ebegla

Ha:efiarchee Macedonio, diffimulatis & ü-

TT

)

j

lenuo pretermiffis gravxüïmls , qué

!

ER

Ccom.-

(

-8 410 ( 883-

commifit, fceleribus pietatis elogiur tri-

B

buerenon veretur.

Scilicet 1id fibi nego-

Wt

aiin hiftoria fua heretica datum efle cen-

tion

fuit, hereticis ut placerent, quas feciflet,

frili

fabulas. Excipiet forte Arnoldus, fe So-

f&

Zomeni autoritate Macedonii pietatem

Impi

laudaffe. ^ Verum Sozomennum libr.

NUA

4. hift. ecclef..c. 27. non aliam quam

R m u-

ptoni

fimulatam ad tempus in

cedonio

af

ejusque affeclis pietatem,

"

duplex

qux

iniquitas eft, agnoviffe, ex eo colligi po-

frudi

teft, quod ejus rmpietatem fübinde notet,

dem(

&inter alia libr. 4.c.20 , referat, Eleufium

Quer

quidem & Marathoniuniin vexandis Ho-

Cü5fi

moufianis acerrimos fuiffe, attamen Ma-

s

tip]

cedonium longe vehementius in Ortho-

ptom

doxosgraífaturm, multos, qui communio-

aflocl

nem ipfius detrectarunt, in vincula conje-

QUim,

ciffe, mulieres& parvulos nondum facro

linegt

lavacro initiatos per vim ad baptifimum ra-

Ynü

puiífe, multasque ecclefias patfim deftru-

Xosanj

xiffe, quae Macedonii fcelera Arnoldus hz-

QCmy

reticarum partium ftudio, fi quisquam, ad-

If

dictiffimus, alto filentio füpprimere, quam

üisn

hzerefiarcham iftum de impietate fufpe-

étum reddere maluit.

d

Equidem in fup-

menda

plemento hiftoriz fuc hzretice p. 1. vi-

Qd

deri vult, impia illa Macedonii facta non

W]gl :

Partiuxm ftudio,& de indu&rïq, fed gafu

ua

inv

Nca]

amqm

v

-&08) 411 (863-

fUf t

fuahiftoria precermiffa fuiffe, ba er bey f6

binge

$ermortenen $9ánbeln/ unb manderfen Rela-

e(le o

tionen Det Autoruméítied unb anberg stb

fl

foeilen übetfeben / voie e8 in folber Sallgat

s hh

Teri

(cicbtlicb gcfibicbt. — Sed quis credat, quod

impia Macedonii facinora , que a Socrate,

m li

Sozomeno, Caffiod.Niceph. aliisqueScri-

? qu

ptoribus tam prolixe referuntur , fortuito

cedon

cafu in hiftoria fua pretermiferit ? Aut

duplex

cui perfvadebit, quod non potius partium

"

ftudio eatantum, quce ad Macedonii lau-

e notd

dem & defenfionem qualitercunque tor-

Jeufir

queri potuerunt, recenfere, cetera autem

qdisFo-

ejus facta,quz nullo orationis fuco excufa-

a Me

ri poffunc;preterire voluerit? Certe quam

j Orto

pronus fitillius erga Maced. & Macedonti

affeclas affectus, univerífa Macedonianz,

ynirit

ja

quam texuit, hiftorie connexio, & omnes

m i

linez teftantur , que fimul etiam lividum

muni

& virulentum Autoris adverfus Orthodo-

; d

xosanimum abunde produnt.

Nam ex

yduslt

hoc malevoli & exulcerati animi fonte o-

mnia fere derivata func, quz de Homoufi-

4uam,2 |

anis in hac Macedonianorum hiftoria Ar-

re qui

te lf

noldus memorat, fiquidem aperta funt

niendacia, cum de Orthodoxis refert,

ln

J

quod Macedonii pietatem natumque inde

vulgi applaufum limis oculis afpexerint,

;

nec aliam ob caufam Macedonium befti-

j o

fu«

am nominaverint, &a&iones ejus pro

fo-

:$63)'412/€

roribus venditaverintquam quod Maced.

San

eo tempore,cum Arianus effet;pro Orth.

HU

habuerint, quod magna ipforum impor-

titei

tunitas &mgm Itas quofï;u:zgeftummtgfe:t

i

uünb Grobbeit) - Lon&an; urn ad ecclefize

$bl

perfecutionem irritaverit, quod exrixan-

COn!

di libidine & fuperftitione Conftantini

lite

M.corpus in alium locum transferri non

ia

permiferint, & culpam effufi in haccon-

DCv

tentione fanguinis injufte 1n Macedoni-

fem

um transtulerint, quod ex iniquo odio

febu

Macedonianos perfvcuu fuerint , nectam

T0f ;

doctrinz caufa, quam ob prfcopatum

Cf

Conftantinopolitanum, quo Paulus or»

thodoxus a Macedomo deturbatus eft,

fro

P tü

graves adverfus ipfum inimicitias geffe-

m

rinc, ut plures alias e;usmodlcalummas ;

Qore

mbus Arnoldus. Orthodoxos 1n. Mace-

Crofi

j

onil grauam oneravu: taceamus.

Nec

meliore fide Macedonii do&rmam contra

blafpf

erür

Orthodoxos Arnoldus tueri fatagit, quip-

equi hiftoriam controverfiz de Spiritu

verf H

I6 nor

ba'*x&o Macedonianos inter & Orthodo-

&m

xos agitatee his verbisorditur: Syaber ent

lebin

ftunbe nun bas Difputac eom beitigen Gxeiffe/

ïlt, At]

roc[dbes mit ibm obneSYtotb anaefangen toure

J

Dc/ nad)bem faff aiemanb mebr bem beilígett

Ambïq

Gyeiffe uüb. feiner Stegterung geborfam tvat,

Pug

Maluliï'et, ut videtur. Arnoldus Macedo-

fo Iptq

n f.,u nomen ab Orthodox1s Calendario

Qd

San-

'*E(ää) 413 (863)3-

dMacei.

Sanctorum,

quam haretnicorum cataiogö

n

infcribi, ideoque litem de Spiritus S. Dei-

d

tate fineómni neceffitate ipfi motam afle-

tj

rit, quafi Orthodoxi,Macedonio Spiritum

egtle

S. blafphemante & Deitatem ejus negante,

X ff

connivere potius & tacere, quam impio

ytunt

herefiarchz contradicere, & ejus blafplie-

rf

mias elencho füoturbare debuiffent. Ita-

hiccit

ne vero Arnoldum non puduit, defenfio-

cedon

nem doctrinz de vera Spiritus S. Deitate

i od

rebus non neceffariis annumerare?. Au-

nectif

non ipfe in fupplemento füo p. us. cum

Opä[um

Cafliano ex libro ejus de incarnatione a-

Jlus of*

gnotcit, 4egi aliguidim Trinitate non poffe

us &

Jme totius- Trinitatis injuria ? Cur ergo

50uv

tam maligne fugaillat finceros ecclcfie Do-

ünini

&ores, qui injuriam a Macedonio toti Sa-

n Mi

crofancte 'Trinitati illaam vindicare, &

M

blafphemum os verbo DEIobftruere fare-

j contt

D

gerunt ? At propterea, inquit, contro-

verfiam hanc de Spiritus S. Deitate move-

i UP

J

Spil

re non debebant Homoufiani, quia tum

r[hOdO'

temporisnemoferea Spiritu S. regi fe pa-

u)

I

tiebatur. Sedundequzío probarepote-

[

l

il

rit, Athanafium, Bafilium .M

1

. Gregorios

i tll

s

yflenum &.Nazianzenum , Hilarium,

AU

at

Ambrofium & alios orthodoxe ecclefiz

iM

l wüï.

Patres, qui Spiritus S. impugnatores ore &

a?

Ícripto impugnarunt, regiminiSpiritus $.

j

m vero ii

obied,ientesï non .—füifïfe'? Utina

- femet-

Neanii

40 r 888

fed

femetipfum defcendat, & confcientiam

fuam exploret, annon Spiritus S. regimen

p

detrectet, cum difputationes de Spiritus S.

teci

fisn

Deitate contra Pnevmatomachos non ne-

ceffarias effejudicat? Spiritusenim S.qui

Aicis

indifferentifrium religionum , &infanam

Onl

Deut

quidlibet de quolibet fidei articulo cre-

dendi licentiam abominatur.falfam doctri-

negal

fimul

nam ferio argui, & facram militiam adver-

fus hereticos exerceri jubet, qua de re Ce-

COnte

leberrimorum Theologorum Fechtii,

Orth

Wernsdorfii, aliorumque doctiffime lu-

ipfar

cubrationes Arnoldo & quibuslibet Indif-

0fat.,

ferentiftis T'heologiz polemice ftudium

Mice

afpernantibus, oppofitz videri poterunt.

ditini

Vana ergo eft Arnoldi de Clero querimo-

Wif

nia: anftatt baf man bepberfeite batteGott

C

um feinen Gieift bitten/ ub fid) von ibm felbff

Tinat

in alle £Gabrbeit fubren faffet/ fienge fidb bie

Ilis

Clerifen an mit Diefem 9taum tiber feitte Pet

Th«

fon unb anbete cheorecifie Sragen qu. àtv

Verbi

cfen ; quafinon Macedonius, fed Clerus

Won dl

orthodoxe ecclefiae aquam cturbaverit.

Cifca !

Quidautem peccavit Clerus, qui Macedo-

f05

nio graviter erranti viam monftravit? Pu-

DN

tatne Clerum cum Pnevmatomachis dela-

Spiflo

R

macaprina litigaffe, cum de Spiritus S. Per-

fona contraillos difceptavit? Actamen vi*

Yette

detur Arnoldo , Clerum confcientiz Ma-

DN

cedonii vim inferrenon debuiffe, ideoque

Weur

recte

as (

Jetut

xecte feciffe Macedonium , quad ad voces

cggim

m

perfone, homoufi, & fimiles terminos

YritusY

technicos recens inventos fe aftringi paf-

fionme

fusnonfuerit Atqui de terminis tech-

m

nicis non erat controverfia , fed de reipfa.

Tobort

Orthodoxi enim Spiritum S. verum effe

u *

Deum profitebantur, quod Macedoniani

d

negabant , Spiritum $. creaturam & DEI

ao

famulum vel miniftrum effe pertinaciter

ere(

contendentes.

In terminis faciles erant

Fechtii,

Orthodoxi, modo Pnevmatomachi rem

fme l

ipfamnonnegaffent. UndeNazianzenus

tndi-

orat. 44. quz eft in feftum Pentecoftes,

tudium

Macedonianos his verbis compellat: v/zz

Yerudts

divinitatis ac potentie nobis date ; & nos

yerimo

vicifem divinitatis vocem vobis concedemus.

OO

Cum enim Macedoniani Spiritum $. no-

n il

j

minatim Deum appellare vererentur , id

j fld) M

ilis condonare paratus erat Gregorius

ii

2U

"Theologus, modo aliis &quipollentibus

j

,'ö

jj

verbis divinitatem Spiritus S. exprimere

( Cero

mondetrectarent. Éandem oeconomiam

rae

circa voces Pnevmatomachis , fpe pluri-

Mace

mes eorum lucrifaciendi, indulgeri voluic

i

Bafilius M. ut ex duabus ejus ad "Tarfenfes

at

"h

IQM

spiftolis, quz funt 203. & 204. abunde pa-

fet.

uin &ipfe Bafilius, cum animad-

g

verteret, Pnevmatomachos quosdam in-

nt )

fidiasfibi ftruere, huic occafioni intentos,

iritum S.

. ((14

ld que

m eum, quam primum aperte Sp

f

E ?um

[

-259) 416 (863-

Deum confeffurus effet, urbe pellerent,

ET

ipfique ecclefiam ejus occuparent , ad tem-

T

jus Spiritum S. expreffis verbis DEUM

nominare intermifit, interim tamen aliis

*

verbis & phrafibus tantundem valentibus

m

Spiritus.S. Deitatem propugnavit, & hac

| nir

artepeffima adverfariorum confilia elufit,

- | fmeco,

.| Domin

de quo oeconomie ecclefiaftice genere D.

Elias Veielius beatzz memorizin exercita-

füine

tionead eclogam Eulogii apud Photium

Fili q

cod.226.conferri poterit. — Talis autem

— Siti

- Qini

difpenfatio locum invenire non poterat,

quamdiu Pnevmatomachi Spiritum S.cre-

Qu ve

a:uram , & Dei famulum effe afferebant ,

: Uperte|

quo errore Macedonianos infectos fuiffe,

] "sT

contracommunem veterum Scriptorum

: liC

confenfumnegarinon poteft, Et quam-

Titui$

Cl

vis Auguftinus dehzrefib. c. 52.a nonnui-

T

lis perhiberi referat , quod Macedoniani

Tüeritis

Spiritum S.non DEum, fed Deitatem Pa-

3 tefl

tris & Fili dixerinc, eumque propriam

Vf cen

4ubftantiam habere negaverint, non vide-

EU

mus tamen, quid Arnoldue, qui pro more

dpetre

füo Auguftini verba mala fide reddidit;pro

-

meü, qllt

Macedonio indelucrari poffit, cum & illa

tsS D

opinio, fi ulli Macedoniani unquam illam

defen[ f

foverunt, aberroreabfolvi nequeat. No-

] invidïo!

Yuüm ergo pro Macedonio patrocinium

( QXl

ejusadvocatus his verbis querit : et mag

Cbae.

veram j

aberobne æeifel bedtoegen et"wag fren bïim

u

"

-$98) 417 ( 86$-

j

Son getebetbab

en

At

cen obne Q'Giber

/tveil oor ibm óffterá berofei»

EOY |

fevuc) gelebret/ auc) nictg

getviffeá in Sym

bolis baton beftímmet toore

dl 1l J

ben,

Verum

his dictis nullam

Jenu

4

probatio-

nem Arnoldus addidit.

Neminem enit

us

nom

t

inare potuit , qui a

fi

nte Macedonium

"TE

necontradictioneSpiritumS. creaturam

enett].

nominaverit. Certe ut Chriftiani in no-

xerül:

mineSpiritusS.non minusac in Patris &

Jhotiüt

Filii nomine baptizantur, ita omni zvo

g a.

Spiritus S.non minus quam Patris & Filii

otett

divinitatem agnoverunt. Efto, pleros-

mde

que veteris ecclefiz Doctores Spiritum S.

ob

aperte Deum profeffos non fuifle, ut Peta-

yfüif

vius Tom.2. dogmat. Theol.libr. r deTri.

at

nit.c. 14. afTerit, fufficit tam

en, quodSpi-

H quam

rituiS$. attributa divina j

opera divina, &

monm

cultum divinum affi

—

gnaverint, & hus argu-

edofi

mentis fidem fuam de Di

vinitate Spiritus

LätemP*

S.teftatifuerint. Unde

& Centuriatores,

etfi centur. 2. p. 4o.

de Ireneo referant,

on Vi

quodiin fzriptís fuis

nusquam SpiritumS.

aperte Deum nomi

naverit, non dicunt ta-

diditp

dlf jl

men, quod nusq

j

tus S. Divinitate

uamin fcriptis fuis Spiri-

m

m agnoverit, ut Bullusin

ï

defenf. fidei Nic

P. 58. eorum fententiam

N

invidiofe tradu

Cit,

et

fed expreffe addunt,

[()CIHJU

quod Irenzus Spirit

ui S. divina opera ad-

T

cribat.

Id verofacere non potuiffet, nifi

l

p I)W

veram Spiritus S. Di virritatem aguoviffet,

q

Nec?

."693) 418 (ääw ;

Nec fymbola ante Macedonii eetatem ec-

Qerpi

clefie defuerunt, quibus Deitas Spiritus S.

- 1 bunl

teieul

afferta & ftabilitafuit. Idem enim, quem

modo nominavimus, Irenzus libr. I. adv.

tDj

heref. c.2. profitetur, ecclefiam ab Apofto-

-0 t

RV

lis eorumque Difcipulis accepifle fidem in

unum DEum, Patrem omnipotentem, o-

BETT

mnium rerum creatorem, & in JEfum

EX

.. fD

Chriftum Filium DEI pro falute noftrain-

carnatum, & in Spiritum S. Que fidei

, um $,

- . QUi

profeffio etiam in fymbolo, quod Apofto-

licum vulgo dicitur,continetur, ut alia ve-

^ limdi

teris ecclefie fymbola taceamus. . Pergit

;ææg

; diig

tamen Arnoldus : bafet er Deffo. getroffet

allen. Gemiffens Qtoang. biffal8 vermarff/ — us

toventtbie Orchodoxen íbm ibre neuerfunpe

ne $&un(bterminos quforíngen roolfen/ unb

; Wisq,

fiberer ben ber Stegel ber 30 €xbrifft blieb.

| It Qu

Usqueadeo ergo Arnoldus omnes vere-

EX

; Viteris ]

cundie limites tranfilit, ut impii hzrefiar-

che doctrinam Scripture regulze confor-

. fütitm

memaflerereaudeat. Dicatergo, fi pot-

Bo

eft; ubi regulaScriptureSpiritum S. crea-

. linSg

turam & DEI fervum appellaverit. Pu-

t deqn

denda profecto eft, & chriftiano homine

indigna hzc affertio , quod Macedonius

- Jtttntil

juxta Scripturz regulamin fua hzrefi pro-

! [iri

- Mil

cefferit. Cujusaffertionis probandae caufa,

ex Erafmi prefatione, feu epiftola dedica-

Hütvipj

i ex-

toria ad Opf:,ra Hilarii ,lve;ba quseda

m

-

;cer-

C

cEr it Arnold

oD

us, cujusipfa verba damus :

n .

benn bierínnen ( nempe in. Scriptura facra)

tvieein aefebrter SYtaun (Erafmus anmetc£et/

nqu

.Tul

toirb stvar Cbrifto ber Jrabme G £ottes benge«

yih

leget/ abet tiítgenb$ ausbrücflicb bem 3o, Gete

fimn

fte. Verum ifta Erafmi verba malz Arnol-

di caufe nulla ratione infervire poffunt.

tf

y J

Non enimMacedonius propterea ab eccle-

xolltit

fiz Doctoribus damnatus eft, quod Spiri-

),

tum S. Deum aperte profiteri nollet, fed

üe f

|Apoli

quodSpiritum $. creaturam & DEI famu-

atl

lum diceret , quam blafphemiam Scriptu-

rc regule conformem effe, nec Erafmus

Bo

Iul

i

dixit)necquisquam, in quo vel mica pu-

doris & gutta chriftiani fanguinis fuper-

D

(

eít, dixerit.

Unde etiam Erafmus in illa

TR

(

T

ipfa,quam Arnoldus allegat, epiftola re-

fert, quod Hilarius non auíus fit Spiritum

$. creaturam dicere, quia nusquam idin S.

g t

hærefm'

literislegerit. Ceterum illam Erafmi fen-

tentiam, quod Spiritus S. in Scriptura a-

» Qoftf

perte DEUsnon dicatur, amplectuntur et-

10

D

(

] $08

jam Sociniani, e quibus Crellius in tracta-

tu deuno DEO Patrelib.I. fect. 3. c. .-hunc

j !

in modum rhetoricatur: qaem Jocumpro-

) hot

aced(mlm

ferent illi,ubi exprofeffo traditum , &* aper-

1e firiptum fit : Spiritum $. effe Deum?

2

ff

Nullum certe tot adver[arterum myriades ,

ndæcguä

totoiri docli & in facrarum literarum fe-

j; d

tot feculg, quibus

«*

ä?io?e ajtdue verfantes per

z

ia

d

499 420 ( 863-

illa de Spiritu S. fententia viguit , mvenre

Ger

potuerumt. N erum thrafonicum iftum de-

clamatorem confudit , ejusque probatio-

qui

-Qaft

nes folidis reíponfionibus ditcuffit Calovi-

Bul

vusin examine librorum Crellii de uno

fV

DEO Patrep.148o. &feq. Sedad Arnol-

tumt

dum redeamus, qui impudentiffime de

tiusfi

Ortliodoxis referz, baf fíe ibre SDtepnungen

to il

auf bas unterfijámtefte bebauptet / unb fid)

xamc

auf bie Cbrifft babep beruffen ( gleid)roobt

Chri

aber/ too einer roeiter auf Den. Girunb gebrune

Jude

gen/ nicbts tudbtíges Dacon auftoeífen fonnet

DeSy

Probareid conatur exautore Dialogorum,

dlioC

qui fub falfo Athanafii nomine prodie-

ttaMs

runt. Sedcurdiffimulat folida argumen-

noldy

ta, quibus Deitatem Spiritus S. verus A-

E

iliinf

thanafius, Bafilius Magnus, aliique ecclefize

tb

doctores vindicarunt? aut cur ditfimulat

omi

inepta Macedonianorum argumenta, qua-

liaerant: omnia per Chriftum facta funt

Pitre,

um

Joh.1,5. E. Spiritus S. eft creatura.Chriftus

pletar

virtuteSpiritus S. demonia ejecit, Matth.

Dittu

XIL, 28. E. Spiritus . Chrifti minifter eft,

utaliataceamus. Quce omnia oftendunt,

Tinany

Jtone

juantum Arnoldus ín feimer unpartbept/

Tonol

fiben. Sce&er » Soiftorie partium ftudium fe-

( CC

quatur.

Sed nondum eft calumniarum

in OrthodoXos finis. Refert enim Or-

J

lOpto

thodoxos Deitatem Spiritus S. defenden-

Vetere

tes commemis!fuig humanis Judz

orum &

Gentt-

&C?;

-98) 421(885-.-

t

Gentilium converfionem impediviffe,

funi

quafi doctrina de SpiritusS. Deitate fit hu-

Dro

manum aliquod commentum , & Judzo-

x br.

j du

rumac Gentilium converfio melius pro-

moveri poffit, fi cum Macedonianis Spiri-

TE

tum Sanctum creaturam dicamus.

At ci-

ifme

tius futurum arbitramur,fi ex Arnoldi vo-

V

to ille Macedonianorum error orthodo-

m

xam de Spiritu S. doctrinam füpprimat, ut

T

Chriftiani ad judaicam perfidiam, quam

DI

Judei ad Chriftianam fidem adducantur.

n o

DeSymbolo, quod Epifcopi A. 38.in con-

]ggorum,

cilioConftantinopolitano congregati con-

rodie

tra Macedonium condiderunt, refert Ar-

,fgumen'

noldus, quod verba quzedam de Spiritu S.

veru J

illi inferta; neque tamenDeitatis ejus men-

u

tioinjectafuerit. Verum annon titulus

difimii

Domini & vivificantis, annon proceflio a

ent) (

Patre, annon coadoratio & conglorificatio

du

cum Patre & Filio, annon infpiratio Pro-

a Chritt

phetarum, qua? omnia in hoc fymbolo

11[1 M Qt

SpirituiS. tribuuntur, ejus Deitatem con-

n

firmant? Creterum iftam Spiritus S. defcri-

ptionem non demum in hoc Conftandi-

1

il

1

nopolitano concilio adjectam, fed jam ance

hocconcilium fymbolo infertam fuitle , ex

ydium^

]mmmj

Cyrilli catechefibus, & Epiphanii Ancora-

unin"

to probat Uflerius in diatriba de fymbolo

eenæ

vetere ecclefie Romane p. 14. & feq. cum

jgoru

& Cyrillus catechefes fuas, & Epiphanius

GU

—Ddg

-

An-

-E98) 422 (8653-

ejs;

Ancoratum füumante hoc concilium fcri-

Gov

pferint, &tam in fymbolo , quod Cyrillus

tifüi

1n catechefibus fuis explicat, quamin fym-

berri

bolo;quod Epiphaniusad calcem Ancora-

. Tho

ti fui exhibet, additamenta illa reperian-

tur. 'Tandem Arnoldus Macedonianos

BN

— 1 wMó

fuos exilia aliaque mala paffos, & peculiari-

toftac

bus nominibus ccu ftigmate quodam fi-

gnatos queritur, dum inodo Marathonii,

.. Spiti

modo T ropici, inprimis vero Pnevmato-

; poli

machi dicti fuerint.

Et hoc Pnevmato-

j ^

Ti

machornm nomen, etfi imprimis Macedo-

.. 1 Ril

EUA

nianis adhzferit, omnibus tamen illis com-

petit,qui vel cum Macedonianis Spiritum

S.divinam Perfonam effe negant, quod a

-| tulgi

Socinianis fieri conffar, velalia ratione de

BEUX

Spiritu S.non benefentiunt. — Pneymato-

; füntje

.. Qieti

machus ergo fuit Simon Magus, qui femet

ipfum Spiritum S. effe dixit , quam blaf-

feculu

.. filüstg

phemiam feculo3. Manes, & ex muliebri

fexu feculo 13. Guilelmina Boéma 1mitata

. lonre

lecfin

eft, quefe ab affeclis füis Spirituin S. ap-

pellari paffà eft, quemadmodum & noftra

/ i

Itdom

etate fcortum quoddam fanaticum , cujus

mbnon

actirepetere & animus horret & calarmus,

— Üisfor

Spiritus S. nomen fibiarrogavit. Pnevma-

Q UI

tomachus fuit Montanus,famofusille San-

Ritipo

étulus hagiodetmone obfeffus , qui fanati-

'Nin

cifie

*

. Il

cum, quo & ipfecorreptus, & prophe

ejus

äkulof

— -489)423 (S03-

din:

ejusafflatze fünc, fpiritum pro SpirituSan-

d Oris

&to venditavit, quem herefiarcham in Pie-

tiftisnoftro temporeredivivum effe Cele-

x

min j

n Antt

berrimus - Argentoratenfis Academie

"F heologus Joh. Joach. Zentgrafius in eru-

| repeüan-

edonns

ditis differtationibus de lapfu Tertulliani

ad Montaniftas- demonftravit.

Pnevma-

;pecuïiari

tomachi fuerunt Gnoftici, quorum de

u

imthoo

Spiritu S. deliramenta apud Ireneum legi

poffunt. Pnevmatomachi fuerunt Sabel-

nermio

neimi

liani, qui Spiritum S. eandem cum Patre &

Filio perfonam effe docuerunt. Pnevma-

sMict

iliscon

tomachus fuitSandius , qui per Spiritum

S.collectionem bonorum Angelorum in-

Spirium

telligi fomniavit. Denique ut Grecos,

t qui

ao d

qui proceffionem Spiritus S.a Filio negá-

runt, & aliosjam mittamus, Pnevmatoma-

nerimu

chi etiam fuerunt, qui novurn Spiritus S.

!qui i'emeri

feculumannunciarunt, quos inter Dulci-

um D

nius tale Spiritus S.1eculum finxit, in quo

nü immh

non religio &jufticia , ut in feculo Patris,

necfapientia, ut in feculo Filii , fed caritas

um MP

fit domihatu-ra*,ita' quidem, ut, quicquid

&

fub nomine caritatis petatur, eciamfi fit a-

Um j an

€tus fornicationis venerez,absque pecca-

to concedi, neclicite & fine peccato dene-

pnet

gari poffit, vid. contin. Chronici Guillelmi

st

de Nangis apud Dacherium To. XI. Spici-

[ui fmä

legii p.623.íq. Quid pluresalii Fanatici de

fei;ulo SpiritusS. velante

tradiderint; v.eRV

:ophegfä

4.

in

499) 424 (869-

in huncusque diem tradant, referré fupc'rl

fedemus. | Fruftraautem illud Spiritus S.

feculum fperari, Juvenis Prxftantiffimus

& Doctiffimus Dr. M. $emuel Theodorus

Scbmidius, Dresdenfis, 'Theologiz Cultor

C(

perquam Eximius, cras Deo volente poft

auditam iz. in Templo Academico oratio-

ne erudita defeculo Spiritus $a10n expeétan-

do demonftrabit.

gam ut U'TTRIUS-

QUE REIPUBLIC/E PROCERES, &

reliqui Academiz Cives benevole audire,

& honorifico fuo comitatu folennem hanc

panegyrin fplendidiorem reddere non

graventur, officiofe ac humaniter roga-

mus, noftra illis officia ac ftudia, quecun-

queanobis proficifci poterunt, viciflim

Ed

[177

pollicentes. P. P. in Vigil. Pen-

ügis.

tecoft. A. C. 1707.

Donu

. D

*93)0(8&7&—

11

t E

ib

m

Gilje

l'lbus

tton

e&m»

De«

DE

&ur,

Qun

M

*æs',m;(sæ

rélpt

$SCHEDIASMA

pl

DE

nf

dhndni

SCRIPTIS AD-NOTITIA.M..'

z Oi

CONCILIORUM

p

Q 0tt0-

extt-

CANONUM

SPECTANTIBUS.

TO

N5

$1.

lequdit

yem i

Anones äpoj;'alomm', Veterum

Conciliorum Conflitutiones ,. &

ere m

| Decreta Pontifzcum antiquiara ,

r fügt

quibus Tractatus de Primatu

Ecclefie Romane premiffus eft , cum $c-

luæcuu- .

viclm|

bannis Wendelflini Prefationibus Mogun-

len,

ti&1525. prodierunt.

Que veterum Ca--

nonum & Decretorum Collectio cum Pa-

rifüs 1609 iterum imprimeretur,Codex Ca-

nonum Vetus Ecclefie Romane infcripta fu-

it. Ethancipfam Collectionem quondam

abHadrianoi — Imperatori Carolo M. ob-

latam fuiffe , Sirmondus T'om.II. Concil.

Galliz p.7.ex epiftola colligit,que in plu-

ribus MSC. codicibus Gallicis huic Colle-

&tioni przmiffalegitur. Eandem veroCol-

lectionem, que cum CoZecione Canonum

& Decretorum veterum per Dionyfrum Exi-

guum facta paucis mutatis tota convenit,

J)

cum Zrancifci

Pithei Notis & Petri Pithos

Dd54

: Mf'.[c'el-

"

"MC

Mifcellaneis Ecclefiafficis alisqiue Acce[fo-

fu

nibus; Parifüs 1687. etypographia Regia-

acce

CIaudius Pcleterins denuo vulgavit.

defid

.JI..Duos Conciliorum T omos collegit -

cufi

& Parifiis 1524. edidit Jacobus Mer£mus ,

Qum

qui etiam Colonis153o. & iterum Parifüs

| mm

1535. prodierunt.Poft Merlinumduos iti-

&dhi

dem Tomos Conciliorum, fedMerlinianis

ditio

auctiores Colonie 1538.in lucem publicam

lriol

emifit Petrus Grabbe , qui cum poftea ad-

dute

huc majorem Conciliorum Apparatum .

d

collegiffet , 1551 ibidem tres Conciliorum .

*

COmf

'Tomos vulgavit. |Poftea in eadem urbe .

piri

Colonienfi Lauremtius Surius quatuor

füen

Conciliorum volumina à fe collecta A.1567

Tüm

publicavit. — Venetiis autem apud Domz-

lo

micum Nicolimmum Concilia in quinqueTQf

lusl

mos diftributa 1585. prodierunt.

I6

II Noftro feculo Severzmus Biniue Co--

fer

Jonig1606. quatuor Conciliorum 'T'omos, -

l

tertio in duo volumina divifo, edidit, no-

tel 10

üsque fuisilluftravit. Cum autem A.16:9.-

N

lbidemaltera vice Concilia quatuor 'To-

BN

1nis diftincta ederet, fingulos fere tomosiü

I

duo, & tertium in tria volumina divifit. .

Ipri

Poftea vero Parifienfibus typographis 7-

Coll

nii Concilia in mbvem "Tomos diffribuere

Vittg

placuit." Et hanc Binianam ConciForum

prim

Colleclionen ea excepit, qu& Parifiis 1644.

1683

di-

/n- .

int

t Regiq typggrap?ia pxïodiit in37.1 'armo'f-r

3883 ) 427 (86*-.

Á

f£inéta,

Que editio, etfi inea nonnulla

ii

accefferint, quz in prxoubus editionibus

j

defiderabantur, in primis tamen eam ob

eole

caufam priores editiones tarto volumi-

t

num numero excedit, quiain ea impri-

"3! [lh

mendaauguftioris & majoris formi typi

1051 ln

adhibiti fuex unt.

Sane Conciliorum e-

finiti |

ditio poft Regiam,per PbLLabbeum & Ga

ablict

brielemCoffartiumadornata,& Parifiis 1671

( ii

& 1672. vulgata, Col lle&ione Regia wc,axor

vracum

eft, & tamen quindecim cintum Tomos

fioram

comple&mur, quibus duo 'T'omi ad Ap-

n u

paratum Conciliorum pertinentes additi

Qatuor

füerunt, quorum unus Przfationes prio-

NY

rum edi&£onum, necnonSynopfin Corici-

|Dun

--

liorum & varios Indices cum "T'abulis qui-

lueTo-

busdamGeogr aphlcm,altex varios f'«,rmto-

res, qui de Conciliis & eorum aucoucatc

1l ,CO

egerunt, exhibent.

ÍIV. Cumautem &rephanus Baluz us mæ

[on

li, m

telligeret, has Concx i0rum Collectioné

Atl

multis emendationibus & fuppkmmus

rTo

adhuc indigere, novam Conciliorum Col-

jmo

le&muem adornare ceepit, in qua eorum

d

j

inprimis rationem habet,que n prioribus

Collectionibus vel omiffa vel mutilate aut

jis?

iil

4 J

vitiofeedita fuerunt; & hactenus quidem

jj

LL

primum novzillius Collectionis T'omum

1693. Parifiis publicavitjin cujus przfatione

f 1644'

J

71

j i

inftictutum fuurn, & quxd in Labbeana ali-

dsqte

J

-83) 428 (S63-.-

isque Conciliorum Collectionibus defide-

altim

ret, exponit.

Novas przterea Concilio-

TOl

rum Colle&tionesin Gallia Johannes Har-

Nom.

lu$

duinus, in Anglia Petrus Alixius adornare

dicuntur,

G

edocebit..

quz quales future fint tempus;

yel

V. ConciliaIllu

Rrata feu Coxiciliorum

Cohc

aud.

& Colloquiorum , ab Apoftolorum ztate

Tüm.

usque ad Colloquium Caffellanum 1661.

habitum, celebratorum Acta & Decretain

liqruu

"T omos IV. diftributa 7ebannis Ludovici

1h j

feril

Ruelit& Jobannis Ludovici Havtmanni,qui

floric

opus à Ruelio coeptum poft ejus obitum

perfecit , Noriberge 1675. prodierunt.

bet u

Lugduni autem 168o. Tobannis Cabaffutii

Suq

Notitia Ecclefiaftica Hiftoriarum Conci-

V

A5 Ài

lii & Canonum, veterumque Rituum ab

&tte

ipfis Eccdlefie incunabulis usque ad no-

ftram etatem deducta lucem publicam ad-

Talem

fpexit. Neque hic tacenda Francifci 7o-

V,

venii Sanctiones Ecclefiaftici tam $ ynodi-

&ddi

ce quam Pontificie, quarum prima claffis

Ti

Univerfales Synodos , fecunda Particula-

ff

res,&tertia Pontificum decreta exhibet.

Tunt

Parifus 1555. evulgate. — Item Chriffiani

belhb1

LupiSynodorum Generalium & Provin-

Tüitün

cialium Decreéta & Canones, Scholiis, No-

eüSy

tisac Hiftorica Actorum Diflertauone il-

Que

luftrati; quarum prima & fecunda Pars

K

a, qua

QT

Lovanii1665. *tertia? quarta &-quint

ultima

1 493) 429 (869-

i ., «

uliïma eft;

Bruxellis 1675. prodierunt. $i.

n 5

7onis Starovolftii Epitome Conciliorum-

s Bir

omz 1655. edita. Prancifez Longi a. Corio-

n

Jano Summa Conciliorum a Petro usque

t

ad Gregorium XV. Antvverpiz 1623.1m-

preffa.

Bartholome Carranze Summa

M

Conciliorum a Franciíco Sylvio poftea

ncw -

aucta. Philppi LabbeiSynopfisConcilio-

rum.

Gabrielis 'rateolt Narratio Conci-

m il

cretit

liorum, cui Caftigationes fuas & quedam

alia 7ob.Lydius adjunxit. — Sgomonis Ge-

P

Ms

fieriliber fecundus de Concilis, qui Hi-

ftoricam Narrationem Conciliorum exhi-

ybitum

jerrt.

bet, ut quorundam aliorum Epitoras &

Summas Conciliorum taceamus.

71

. VI. LibellumSynodicum veteris alicu-

Cond- ..

um

jus Autoris, qui Concilia ab Apoftolorum

-

gtate usquead octavam Synodum Gene-

)d

at

ralem habita, breviter recenfet , Yobannes

Pappusi6ot.. Argentorati Grece & Latine

j

od

edididit; &poftea GuZelmus Voellus &

Henricus fuffellusin BibliothecaCanonica

a C |

sticüb

T'omo II. p.u66. iterum imprimi cura-

runt. Extant&alii quidam Veterum li-

xbl

bellibrevem Synodorum, inprimis Gene-

r

Prort

ralium hiftoriam exhibentes; cujusmodi

eft $yropfrs feptemConciliorumGeneralium,

iM |

juz fimul cum Gelafii Hiftoria Concilii

jontr

Niceni, € cum Actis Ephefini Concilii, ex

(i fs

Comfnöüniana offcina Gr&ce & Latine

.cum

J

?

-æäx 430 (869-

cum Abrabami Sculteti verfione: prodiit.

fcali

Eadem autem hzc Synopfis eft cum illa ,

oum.

fiif

quamex Greca Hoefchelii editionelatina

L

expreffit Nicolaus Ritterbufusin Lectio- —

tisi

nibusSacris, lib.IH.c. XE. Pbotii opüfcu-.

R

lum de VIL Synodis Oecumenicis , quod

(uin,

fimul cum Photii NNomocanone Parifus -

—— (

[4/

1675 Chriffopherus faflellus edidit, ex ejus

quent

Epiftola ad Michaelem Bulgarie Princi-.

Til

pem excerptum eft, quz inter Epiftolas

tifia]

Photiia Montacutio editas primum locum -

lundi

obtinet.

Suübjunxit autem Juftellus huic

4

Photii opufculo etiam 'NiZi Metropolite

HIROL

Rbodii opufculum de IX. Synodis OQecu-

Tüt a

menicis, & Opufculum zncerti ZAtutoris ,

QUito

uodfex tantum Oecumenicas Synodos

Jltej

exhibet.

Eft autem Autor ille incertus

tfïulus,

Germanus. Patriarcha . Conflantinopolita-

Óf ed

nis, füb cujus nomine 'Tractatum illum-

nonnullisinlocis auctiorem edidit in Va-

Xript |

l

riis fuis facris &zephanus Je Mayne , qui et-

m

iam huic Germano' T ráclatui zucerz: alicu-

ïaus F(d

jus Autoris Opufculum de VII. Oecume-

Vlfer

nicis Conciliis fübjunxit.Preterea 1nCodi-

&Heäfta]

V

cibusquibusdam MSC. Cod;zi deOrigini-

mbuS'I

busConftantinopolitanis, inter- librum de

W. s

ftatuis &librum de /Edificiis legicur Nar--

i

Y

ifm(

ratio de VII. &ynodis Oecumentcis, quam.

itfis

Grece exhibet Perrzs Lambecius in NotS

äma G

Opu-

ad Qoïdigum pag. Isz.Mzcbaelz.r pfeti

* fcuf, |

ifl"lder

| 4$8)431(269--

v

f;culuïn,de'VII. Synodis Oöcum,enixcïsl,

m

cum aliisquibusdam Pfelli Opufculis Pari-

e n

4

fiis1632. Franc

jfeus Bq/"qucftw edidit,&No-

Ledit-

tis illuftravit. .

opulcu

. VII. Conciliorum Genera

ïiumj Col'g-

J

&ioinquatuor Volumina diftributa Atoze

P

ex Vaticana Typographia A. 1608: & fe-

u

quenti prodiit, quam imprimis Perrz AMo-

Punt

rini ftudioaccuratam fuiffe Zacobus. Que-

pillds

tifin Prefacione ad Petri Morini Opufcu-

j Jocurm

la indicat, idemque ex Morini epiftola 4. 9.

hus hu

1t. 23 & feq.colligi haud difficulter poteft,

Hiftoriam autem Generalium. Concilio-

vulit

(Qect-

rum ab Egmundo Richerio Ícriptam, & in

W'iï !

quatuor libros divifam, quinquaginta fere

v

poftejus obitum annis Coloniz, ut habet

Qu5

ticulus, feu potiusin Belgio 1680. & iterum

li il

1683. ediderunt, in quorum manus ejus

if IUUfH

Scripta pervenerunt,

f

M adendi

p

. IIX. Antiqua Gallie Concil

u

curam Perrus Pitbeus , & poft eum'Nico-

410*

laus Faber in fe fufcepit. Verum , cum

Jecuftt

u

neuter , quod animis conceperat, przfti-

m

Uflet/tandem Jacebas Sirmondus 1629.ea

(rigt

tribus T'omis edidit;Notisque fuis illuftra-

vit. . Supplementum Conciliorum Galliz

bruma

t Ndï'

a Sirmondo editorum , publici juris fecit

Parifiis 1666.Petrus de la Lande. .. Novis-

jj qu

i Md

fima Gallie. Concilia a tempore Concilii

iO

" 1'1(

v,cu

Tridentin*i- lLu:y'lovz'cu;ü O:föiä)ug -goilegiþg

-03)432(868--

& 1646. Parifi

isedidit. Concilia quedam

epifcb;

Galli: Narbonenfis in unum Volumen

fedobi

adierf

€ollecta &Notis fuis illuftrata Parifiis 1668.

Srephbanus Daluzius vulgavit.

16 ydt

.. Hifpaniz Concilia 1565. Madri

tiedi-

tindem

dit Gaer/is Loafa, ufus in hoc Opere, ut

pbl

Baluzioin Prefatione ad Novam Concili-

Ángili

orum Collectionem videtur, Codicibus,

Ueatu

ilie

quosa Johanne Baptifta Perezio collectos

)

Gafpar Quiroga ad Gregorium XIII. mi-

Al

fit. Novam eamque longe locupletiorem

[777

Conciliorum Hifpanie Collectionem hoc

Ahtürg,

ipfo anno Cardizalis Aguirre Rome pu-

frdunt

blicavit, qui jam A. 1686 Compendiariam

CUtn ver

quandam horum Conciliorum

Nocitigm

ünng

Salmantice premific.

ümm

X. Concilia, Decreta,

Leges & Coniïi«

erülga

tutionesad Rem Ecclefiarum Orbis Bri-

Mediol

tanniz fpectantesHesricusspedmannus col-

I Cang

legit, &primum "Tomum, qui a primis

dorum,

Chrifti feculis usquead A. C. 1066. deduci-

nemhuj.?

tur, Londini1639. vulgavit: fecundus au-

xem 'Tomus, in quo Britanniz Concilia

t

usqueadannum ij31. cOncineutur,'mortqu

Doltolgr

jam Spelmanno 1664. ibidem prodiit.

Vltonic

XL Ladovici Thomafmi - Presbyteri

lt ihtgy

Gongregationis Oratorii differtationum

,aüüoru

in Concilia Generalia & Particularia To-

MUU

mus I viginti differta&onibus conftans

aaäüm

Archi-

jam arïmp 1667. cum Præfatione ad

Q

cpifco

N

?3(?3 )45 (889--

iquen -

epifcopum Parifienfern Parifiis impreffus,

Voluna

fed ob multas affertiones Ecclefizs Gallicze

jrifliswd&

adverfas ftatim fuppreffus, &ab eo tempo-

re, velucad carceres damnatus, füperiori

hdrinel

tandem anno nonnullis plagulis mutatus

Üpttst

in publicam lucem prodiit. |Quid asurem

COl

fingulis illius T'omi differtationibus con-

odicibts

tineatur, recenfetur in Ephemeridibus

colledo

Galliz, A. 1694. p.785.

XIlL m

- XIL. Canones Apoffolorum & Veterum

pletiorem

Conciliorum cdm Commentariis Sobannis

nem J

Zonare,& alia quedamad iem Canonicam

o p

[peclantia arilüs 1613. Grece prodierunt

ndiariam

cum verfione latina partim Jobamis Quin-

1ini,qui Zonarzin Canones Apoftoiicos

Noottm

Commentarium jam pridem Parifiis 155g.

k Conl

evulgavit : partim ziuzonii Sa/matie , qui

Mediolani 161. Zonare. Commentarium

yrbis

in Canones Gonciliorum ediderat : partim

mmmo.-

ia p

aliorum, quorum nomina poft Prefatio-

; dedic

nem hujus voluminis videri poterunt.

ndus t*

XIIL Tbeodori Ba/famonzs Commenta-

Concll

riinPhotii Nomocanonem, Canones A-

meOIIW

poftolorum & Veterum Conciliorum,&

Canonicas Patrum Epiftolas Grzece & lati-

jb

yesbyte

ne, interprete Genzigno Herveto, Lutetize

Parifiorum 1620. prodierunt, cum jam pri-

gtion

hn i

dem P/otii Namocanon cum Commentariis

Balfamonis Latineex verfione Henrici A-

coni W

jue Greco tam Pho

..:

d

'gylggfiäBäüleæï iterumc

Ee

ul

i

ha

|

493) 434 (069--

tii quam Balfamonis T'extu addito, Parifiis

— fccle r

gfbï'*g/z'opbo

iiiect.

771' yaþ'ellz'üudio A. 1615. prodif

ri Jule

Fenau

XIV. GuilielmiVoeli & Henrici Suffelli

Bibliotheca Juris Canonici Veteris , Pari-

tio inter

!sj hi

fis 1661. impreffa, in duos T'omos difpefci-

f 1649.

tur,quorum primus Codicem Canonum Ec-

fho Cant

clefe univer[e cum Notis Chriftophori

Vilrta,

Juftelli, Codicem Canonum Fcclefraffico-

ts C

rum c Decretorum Pontificalium | Dionyfü

:

tirmen jt

Lxigui,& priftam quandam Camonum

Vettrs,

editionem Latinama Dionyfiana diverfam,

Ptolego

nec non Codicem Ecclefie Africane cum

tV

L

Notis Chriftophori Juftelli, item Zz/gen-

lg

f

j

2i Ferrandi, Crifconii, Martimi Bracaren-

IMarg,|

Jfs Collectiones Canonicss ; elter vero 7o-

bamüs Scholaffici Collectionem Canonum

ll aliisq

que p

& ejusdem Nomocanonem, A/exi Arijffini

7777

Synopfin Canonum, $zzeoris Magiffri E-

Scheldo

pitomen Canonum, Zr/eni? Synopfin Ca-

Bevereg

nonum & PPotz Nomocanonem cum

nibuS V

Balfamonis Commentariis complectitur.

ütem fis

Et nonnulla quidem ex his lucem hacte-

A )

nus publicam nondum confpexerunt,

/aj'mm

nonnullaautem feorfim & ante hanc edi-

AV

tionem jam antea alibi prodierant, ut Co-

m al

dex Canontim Ecclefre Univerf? cum Notis

ATU

jJuftelli Parifiis 1618. & Helmftadii 1665. edi-

tus. Codex Canonum Dionyfa Exigui, Pa-

(s f

Canonum

Ilce De

rifiis 1624. &1643. editus. Codex

i

t [

?:&VG

! *Ectlge

. 48 3435 (eæ«

(ito i

Ecclq/zïe-

Africane cum Notis Chriftopho-

Yi t

ri Juftelli 1615. primum editus, Fuldgentis

Ferraudi & Crzfconit Breviatio Canonum.

wici d

1588. Parifíisa Petro Pithoeo, & a Chiffle-

'eteng, D.

tio inter Opera Fulgentii Ferrandi Divio-

nos d-

W

ne 1649. edita, Martini Bracarenfis Colle-

&0 Canonumin Conciliorum 'Tomis fæpq

[

Zhriüophori.,

vulgata, & Pbetzz Nomocanon cum Balfamo-

Feclupe.

'

nis Commentariis fupra memoretus; cui

um Duty

tamen in hac Bibliotheca Juris Canonici

m Go

Veteris, Photii ad füuuüm Nomocano

i

$

y dird

Prolegomena accedunt.

n;:m

Pt u

XV. Synodicon feu Pandecle Cononum

em fupt

i Dracrt

abEcclefia Grecaveceptorum cum antiquis

Zonar e, Dalfamonis & Alexii ArifliniScho-

jerof

liisaliisque antiquis monumentis, novis-

n Canonit

que Prolegomenis & Annotationibus

hii

Guilielmi Beveregii Oxonii 1672. etheatro

M

Scheldoniano prodierunt.

Idem vero

qnopitt

Beveregius, ut afTertam in fuis Annotatio-

onem d

nibus Canonum Apoftolicorum antiqui-

pl

tatem ftabiliret, Londini 1678. Cod;cem Ca«

jcerm D

nonumprimitive Ecclefee vindicatum &il-

[( exefllüfl

Jufiratum publicavit.

e hao

- XVI. Canones Apoftolorum & Vete-

ant, u 4.

rum aliquot Conciliorum Parifüs 1540.

gcume;

Jobannes Tilius Grece vulgavit. Grae-

jf

€os iftos Canones cum MSC. quodam Co-

! xig!!l;

dice per Hoefchelium füppeditato contu-

"

—

inam vul

n

gatam appo-

ü

!

X

ht, & verfignem Lat

Ee23

Ult

| B

4568) 436 ( £63-

fuit Elz'akEbz'ngemf W itebergz 1614.Sunt

$ynodi)

áutem tredecim illa Concilia , a Tilio & E-

Opufol

hingero edita, eadem cum tredecim Con-

XX

ciliis, quze eciam5;9.in. CoZeiene Grieco-

asinlocat

cum The

rum aliquot Veterum T beologorum , prg-

b Nicer

miffis Canonibus Apoftolicisprimum lo-

cum obtinent.

TtOnem «

frmul cun

XVII. Sunt, qui unius tanfum Conci-

lii Hiftoriam & Acta vel Canones edide-

Anwverp

t Q

runt, aut etiam tantum certam unius ali-

TT

cujus Concilii partem illuftrarunt.. "Tres

quasdam;:

enim librog de Actis Concilii Niceni colle-

Qu Patre

git Ge/affus Cyzicenus quinti feculi fcri-

Anered

ptor,quos cum Noctis fuis Ba/foreus $cotus

Donmim,

1599. in lucem publicam emifit , poftea et-

dlioram'

Sam ab aliis fepius impreffos. 4Zz7quen-

ifentia (

dam Autorem veterem Adtorum Synodi Ni-

iertgg

cenicum Notis fuis Tom.2. Auctarii füui

Quedve

Novi Combefrfius vulgavit../|. Superiorife-

tOnem n

culo Z/pbonfas Pifanus Dillingee 1572. &

Colonizi581r. l'ractatum de Concilio Ni-

& Can

cxno edidit, de quo videatur ju

icium Ri-

Mftde

cherii lib.1. de Concilio Gener

i

T'atiho

ali, c.2. the-

fi22. & Launojus Part. lIX. Epift. 1. cujus-

mentloner

"od

modi judicium. dubio procul etiam laturi

fuiffent, fi Gei Tradlatum de Concilio Ni-.

Mf

C«e90 1692. editum vidiffent.

E noftris,ut:

li

Pro

difputationes quasdam "T heologicas tace-

Dns àut

ftoriam.

N

amus, Zeachimus Camerarius H

i.

ellt ]

Syno-

Y

EOFC

16

Synodi Nicenz & feoríim & cumaliis ejus

.

LT

Opufculis editam confcripfit. —

jeam t

"XIIX.. Luce Holflenii Differtationes du-

fütte (

asinlocaquedamConcilii Niceni Va/efrus

ii p

eum T heodoreto fuo vulgavit. Canones

primummo-

3o. Nicenos ex Arabico in Latinum fer-

monem translatos Francifeus Turrianus

um Cor

fimul cum Conftirutionibus Apoftolicis

Antvver

.

pi?1578. in lucem publicam emi-

ones edit

T

7 üniusi:

fit Cujusexemplum Aérabam Ecchellen-

ff* 84. Canones, tanquam Nicenos, &

"n Ti

quasdam alias Conftitutiones fub Niceno-

( ol

rum Patrum nomine ex Arabico fermone

fecul r

latine reddidit; cujus verfionem Labbeus

us At

nonminus quam Turriani fecurido Con-

od

ciliorum'l'omoinferuit. De recla intel-

fumqu

lgentia Canonis &. Niceni peculiarem.

jynd

Differtationem fcripfit Launojus, eandem-

hw hr

que adverfus oppofitam a /2/vfjo differta-

uperiüïï "

tionem noyo Tractatu vindicavit. — Ejus-

p I5 ;

dem Canonis occafione Sirmondus & Sal-

yiciio N

mafius de Ecclefis füburbicariis, quarum

LdiCium :

in Latina hujus Canonis verfione Rufinus

ïfir c.Z.F !

mentionem fecit, inter fe certarunt, dum

( 1 d

Sirmondus 16:3. cenfuram de fuburbicari-

um W |

1s, 1620. Adventoriam de fuburbicariis, &

fanfl'llm'

1622. Propempticon de füburbicariis; Sal-

; uoftil |

mafius autem 1619 Epiftolam de fuburbica-

u

a

riis &1621. Eucharifticum pro Adventoria

edidit. De eodem Canone peculiarem

N

Ee3

dit-

!

*&95) 438 ( 869«

differtationem Spanubemius comþofuit in

digi,ausS

"Triade differtationum Heidelbergz1664.

dtini d

iterumque in. Quaternione difiertatio-

(Eilio

XX

num 1679.editam. Utalios, quiargumen-

tum illud tractarunt, taceamus. Diatypo-

Synodil,

fin Concilii Niceni de facra Ccena peculia-

Tidei fi

ri Tractatu illuftravic Dorfcbeus. qua oc-

Dxtat et

cafione & cetera hujus Concili

iL A&a per-

Concii

tractavit.

tioüeSxJ

* XIX. Ephefini Concilii inter

'OäCumei

seripf

nica tertii antiqua Latina verfio ex Biblio-

od V..

theca Amzon;j Contii Parifiis 174. prodiit.

fue Pal

Biennio autem poft 1576. Acta Concilii E-

A

pheüni TAeodorts Pe/tanus ex fua verfione

toolt

Latine edidit.

Quz autém fub Hermannt

t5 quib

Pacifici nomine i58r.prodiit Ephefini Con-

Tgolf

cilu Hiftoria Calvinianis erroribus incru-

I 8

ftata eft, ideoque ab Hottingero p. 328-

Nefüta

laudata. Ceterum epiftolas quasdam va-

jelii,Rc

riorum Patrum ad Concilium Ephefinum

ptgand

& tempora proxime fequuta fpectantes

Oil

edidit & Notis fuis illuftravit Chrzfzanus

& A

Lupus Lovaniiógz. Quas epiftolas etiam

X

Baluziusin Novád Collectione Concilio-

Paris

rum edidit, qui hanc Epiftolarum Colle-

Ó

1. r

&tionem Synodicon adverfus T ragcediam

tiotte (

Irenziinícribit, cujus tituli caufam expo-

umnà

nitp. 666. PoftBaluzium easdem Epifto-

Tl

l

las Garnerius in Auctario operum '[heo-

DA T[

us V ip-

libut

doreti vulgavit p 549. & fgquentib

: icran |

-

—R

ii

498) 439 (268-

mpiit f

diciäs Synodi

Ephefinz & Cyrilli Alexan-

bergei

drini de Procetfione Spiritus S. ex Patre

dillenito

& Filio Romz 1661. Leo Allatius edidit.

Iu

XX. Andree Chevilleri Differtatio in

. D

Synodum Chalcedonenfem de Formulis

D pl

Fidei fubfcribendis Parifiis 1664. prodiit,

$, u

Extat etiam Nicetze Byzantii Oratio pro

Concilio Chalcedonenft.Garz:er7: differta-

1 Mp

tio deSynodo V.cum Liberati Breviario

rVOecume-

TA s

peripfum editum prodiit. HiftoriamSyn-

oexBib!iq-

odi V. Generalis compofuit & Hiftorie

4 Drod.

fuz Pelagianz fubjecit Henrictis de Noris.

Concllil

ActaSynodi IIX. Generalis feu Conftanti-

nopolitanzIV. Grece & Latine.cum No-

gveriont

Hermam

tis quibusdam emifit. Maztbeus Raderus

veini C

Ingolftadii 1604. Leonis Allati de Synodo

pus indt

IIX. Photiana '"Tractatus, cui annexa eft

Refutatio ob.HenriciHottingeri & ElieVe-

e.7

jeliiRomse typis Congregationis de Pro-

yrsdanm

hat

paganda Fide 1662. prodiut. De Canone

jpedunt

Concili Arauficani mutua Sirmondi &

jf

Petri Aurelii fcripta videantur.

XXIL Ada Concilii Pifami 1409. habiti,,

olis t

: COUUEF

Parifiis cum aliis quibusdam monumentis

u (

1612. prodierunt. Cumautem in illa edi-

tione Concilium hoc admodum contra-

Ám a

éum & imperfectum effet, Acta & Hifto-

riam illius Concilii fupplevit Zzc2sDacbe-

"d

rius'Tom. VI.Spicilegii,in quo etiam ex-

Jm T heo

nbüsï J

: ihibuit literas & Acta

ad fchifma , quod hoc

Qu

Ee 4

Gon-

493)44 (48&.32&

Concilium preceffit, atünentia. — Diver-

tIomib

fum efthoc Pifanum Concilium ab illo;cu-

Mone

(

jus Apologia apud Go/dwffum "Tom.Il.

de Monarchia S. Imperii legitur. — Illud

Tiuri

fshu

enimA 1511.fuit hsbitum.De primo autem,

cum in Suriana & aliis quibusdamConcili-

XX

orum editionibus emiffum deprehende-

Figen

ret, prolixe etiam egit Edmundus Ricberiuns

diolbni

vero(]

lib.Il.de Concilio Generali c. 2. qui nou

tinus libro 4. de Generalibus Conciliis,

TU

Parte :. de pofteriori Pifano prolixe egit:

Ceneri

& capite quidem 2.Apologiam Pbz/ppi De-

Cfets

cii pto hoc Concilio Pifano aliasque ejus-

Sf/)z//fï,

derm lucubrationes pro defenfione Conci-

Itintier

lii Pifaniinfcriptasexhibet; capite vero3.

Cetor

ipfà Pfemi hujus Concilii Adla habet, que

Codicil

ipfaActaParifiis quoque additis Decii fcri-

peculis

pus, paulo ante memoratis, fimul cüm A-

tid

ctis Concilii Pifani prioris A. 1612. prodie-

ftoriq

runt, in quo Volum!ne edam legitur Cun-

lmpug

Jfilium Deledlorum Cardinalium & aliorum

Tüta À

Prelatorum de. emendauda Ecclefra 158

fenfü d

PaulolII jubente confcriptum,& poft pri-

tienfis

maseditiónes A.1529. factas a Petro Crab-

:Cdefr

be in "'omis Conciliorum Concilio Tri-

um ChV

dentino premiffum, fed poftea a Surio,

Ge&a 1

Binio & Labbeo, ne&non a Baronii Cont-

Hs fpe

nuatorjbus preetermiffum,quin etiam 1559.

AXl

inter libros prohibitos relatum; de quo

tgs:

nnatgi—

lr

Cbnfiiio plura apud J ergeriitm inA

tio'm-

&

-92)

444 ( &&

T*

& D

.fiþnibus ad Ca

talogum Hxreticorum 1559..

abilot

Rome conflatum, nec non Wzbeimum

) Tal , -

Crasbavium, Herinammum Conringium &

r T

Eduardum Brovonein Prefationibus ad

imoaw, . -

fuas hujus Confilii editiones videantur.

v od

XXIL- Conflantienfs Concilii Adla 1500,

prehaie

Hagenos prodierunt, que etiam i511. Me-

i hat

diolani Zacharias Ferreris; edidit.. Cum

1 quit

vero Clerus Gallicanus:682. ex feffione 4-

& 5. Concilii Conftantienfis Conciltorum

s Coric

ohye &

Generalium autoritatemPapceRomani de-

177 LA

cretis anteferendam fcripfiflec , F»mmanue/

que us

óchelratenus 1683. Antv verpie Acta Con-

ftantienfis Concilirad Expofitionem De-

yte veo)

cretorum Seffionis 4 & 5. facientia ex

iflbeïa quæ |

Codicibus MSC. edidic, & Differtatione

Decilt

peculiariiluftravit. Quem Schelftrateni

Tractatum Maznburgius in "Tractatu Hi-

T Cüm,A' 3

j p

ftorico de Romanz Ecclefiz Prarogativis

impugnavit. Inde Schelftrateno occafio

i U

! &LI!!WM |

nata À.1686. Romsedendi 'Tractatum de

enfu & Autoritate decretorum Conftan-

uj

À

l

tienfis Concilii feff. 4. & 5.circa poteftatem

&qoli

j

[

Ecclefiafticam editorum, cui Compendi-

J

um Chronologicum premifit Actaque &

nci[iO [

j

j

!

Gefta adillas Concilii Conftanaenfis feffio-

i

j

,

nes fpectantia fubjecit. -

/1

XXII. De Bafrleenfe Concilto

Commeri—

gt

y &

tarios fcripfit AEpeas Sy/vius & feorfim &

culo

"

inter ,—ejus Opera,

ax indsziz' Fafci

g

2

Re.

/

*$93) 442 (863- L' :

Rerum Expetendarum editos, ut varias

$uj

Orationesaliaque adHiftoriam illius Con-

Dul

indi

cilii fpectantia monumenta fparfim apud

aliosedita, taceamus. . "Jerentzmum Con-

gf

Ron

cilium ex verfione Abrahami Cretenfis

Rome 1526. & ibidem 1577. Grece prodiit.

bau:

Ànt

Idem Concilium Horatzus uflinianus Ybi-

dem 1638. publicavit.

Poftea 1660. Hage

d)

L

Susy

ComitisHiftoriamFlorentiniConcilii a5)/-

li

)

vef!ro Sguropulo Grecefcriptam ac latina

verfione fua &Notis ad calcem adjectis edi-

Qu

(

dic Robertus Creygbton. — Cui Leo Allatius

1674. Romz Exercitationes 3t. oppofuit ,

fpex

Trid

inprimis contra Creyghtoni prolixam ad

Lectorem Prefationem directas, nifi quod

aller

Pane

in ultima Exercitatione etiam Creyghto-

niverfionem perftringit. Ecplures qui-

f

Cen

dem adverfus Creyghtonum Exercitatio-

nes edere voluit, ut ex earum calce colligi

I

RI

lUg

poteft, verum plures hactenus, quod ego

d

uidem fcio, nondum prodierunt.

li

XXIV. Tridentini Concili; Hiftoriam

Mj

Italice fcripfit Pzetro Soave Polano, h. e. pet

Polit

Trid

anagramina.

Paolo Sarpio Veneto, feu

Paulus Sarpius Venetus, quea. Marco Zn-

0

zonio de Dominis Londini primum edita,

fefü

poftea ab ipfo Autorerecoguita & Gene-

At

vi impreffa, & ab illo tempore fzpius re-

u)

cuf2, quin &ab aliis in alias linguas cransla-

liT

&à. AliamConcilii Tri'dengini Hiftoriam

IN

are

4EOS )44;.3 (£3-

yt vt

Sarpianze oppofitam Iralice fcripfit Wrtm

Dus r

Pal/avicinus Rome 1656 & 1657. editam , &

inducs T'omos divifam.

Éandem reco-

imqu

1

gnovit & tribus Voluminibus diftinctam

Oretm

Rom 1665.iterum edidit.

Eadem a 7o-

/ pmdii,t.

D

bauue Baptfla Giattimo / Latine. reddita

TRU

Antvverpig 1670, iterumque 1673. prodiit.

o g

Scipzonis Henrici Cenfura adverfus Petri

3liaf)

Suavis Hiftoriam Meffanz 1651. & poftea

c ht

Dillinge prodiit. - CefarisAquilmi Tra-

Clatus de tribus Hiftoricis l'ridentini Con-

(Lsed

Allitut

cilii Amftelodami 1662.lucem publicam ad-

fpexit. — Phzippi Quar [ii HiftoriaConcilii

uml

Tridenuni Petri Suavis, ex ipfius Svavis

fiqii

affertionibus confutata Venetiis 1655 &

Panormix 1661.prodiit. — Szanisdai Felicis

qq

150

feu Tuli Clementis Scoti Note Morales

Cenforciz & Hiftoricz ad PallaviciniHifto-

rcitti*

T

11am Concilii Tridentini Coloniz, feu po-

2004

tiusinItalia1664. prodierunt. — Zfmelori de

la Houf]aye, quifub nomine Domint Ze /a

ti'[ïori.äm

Mafje goffeval delitefcit , Noce Hiftorice

Politice & Morales in Hiftoriam Concilii

hf

et0, fel!

"TridencuniaPaulo Sarpio fcripcam & Gal-

liceafe verfam Amftelodami i685. impref-

T

3 edii

fe funt,ut Zoacbzmi Urfmi Hiftoricam Re-

lationem & Nullitatem Concilii "Pridenti«

Gu

u

ni, Petri funii Epitomen Hiftorge Conci-

P

"

lii Tridentini, Znomyrmi 'Vractatum, qui

tri

Rofiäm

infcribitur PaAavicmi Evangelium No-

Viiilt,

M

4888) 444 (88-

vum, Tobannis Yacobi HotüngeriExercita-

ill

tiones Hiftoricas, PallavicinoinfeliciCon-

li

K

cdi Tridenüni Vindici oppofitas, aliaque

ejus Generis Scripta tace»mus.' Nonnulli

f

certas tantum Partesad Hi toriam Conci-

li Tridentini fpectantes ediderunt , ficut

lu

e. g. U/ricus Encauffus,five quifüb eo no-

(

minelatet, Zobannes Brenttus Syntagma

Tib

eorum, quza Legatis Wurtenbergenfibus

(ot

'Iridentractafunt. — Alii Canones & De-

i

u)

creta Concilii Tridentini illuftrarunt &

Ten

explicarunt vel impügnarunt, vel vindica-

Con

runt. Quorfum fpectat Chbermirii Exa-

Yi

'

syen Concilii Tridentini, Heideggeri Ana-

tome Concilii Tridentini, cui ediamHifto-

Àm

ria Concilii & Not

c

55

£

&

ad Hiftoriam infertze.

El

Auguflini Redingii 'Yomi V. qvibus Tri-

&tb

dentiniConcilitinextinctam vericatem ad-

STem

verfus Heideggeri Anatomen tueri fata-

Ut

git, Heideggeri l'umulus Concilii Trid :n-

üs .

uni, in quofuam Anatomen adverfus Re-

Tirot

dingium defendit. aliaque his fimilia.

nodo

XXV. Deconfirmando Concilio Elibe-

thgle

rino feu IHliberitano libros 3. ad Clemen-

il ]

tem IIX. Ao.594. Madriti edidic Fer/man-

&7"7713

dus deMendoza. — QuodopusLabbeus quo-

s [

que Conciliis a fe coilectis inferuit.

Cum

Tüter|

autem Emmanuel Gundifilous Yellezius

IHer

Lugduni 1665. Concilium liliberitanum

B&

lium

WY

ederet, fimul cum Mfe'ndozæ in Conci

illud

EC

!

Pt

illud 1 ucubrationibus

( Con

, Albafpinei , Banis,

Lodifie,Longi

CorioLani & faas deniq: ipfius

diaqt

INotas ad illrusConciliiCanones con

junxit.

onnul

XXVL C

anones Conczz Laodiceni ob-

5

(ott*

fervationibus fuis 16

84. Noriberge editis

; lt

iluftravirWo/fz

qng Gunddugiusquiecam

€0 Io-

Gangrenfis. Concilii Canones Obfervatio-

ag

nibus fuis illuftravit, anno hoc 1695s. Alt-

onfibts

EEE

dorfii publicatis. Deeodem Concilio 169o.

&De

Eu

eamuel Scbelgvigius Gedani Exercitatio-

"

:

nem edidic.

Et jam p

ridem Gangrenfe

idic

Concilium | Jobanues

quoque Qutmus

| B

Pariftüs 1562.

cum iNotisfuis pubJicabit.

XXVIL | Antioc

Ts

benum Concilum . pro

Hio-

Arisnorum Conciliabulo psffim habitum

yertt,

autoritati fuz reftitutum ivit Emnmmauuel

yTti

óchelffratenus,

quiAntvverpiee r6sr peculi-

em Sld'

M.

arem de hocConc.Tractatum

edidit,quin-

H

ue differtation

r hr

ibus coriftantem , in qui-

r

bus Concilit hujus Acta & Canones illu-

þs M

Ttrat. — Peirz de Marca Differtatio! de $y-

"

nodo Sirmrenfrinter ejus

opufcula pofthu-

libe

1tna legitur.

Et quiaiPerrus de Marca in

emt

illa Differcati

one velut Arbirr

um, inter

dintt

drmendum & Petavium agit,

qui peculiari-

:;qh'(l'

bus Differtàtionibus de eo

dem Concilio

Quf

inter fe contenderant, Sirmondi quoque

Ditlertationem de anno $

]jzt

Í

ynodi Sirmien-

fis,

& Fidei Formulis in ea ediüs, nec non

3

für

eavii exercitationem" de Photi duplici

j

J

Syno-

| æs-)æaiö(eæ-

Synodo Sirmienfi A. 1656.primum editam,

fa

&a Labbeo poftea T'omis Conciliorum in-

Ípei

buli

fertam, nec minusalteram Sirmondi Dia-

tribam PetavianeExercitauoni oppofitam

dit

drc

fimul cum Petri de Marca opufculis Poft-

humis Balutiusodere voluit. Neque hic

&'W(

taconda Collatio ad Concilium Sirmienfe

Grac

heni,

165o. Argentorati editaa Dorfcheo , qui et-

Her,

iam A. 1649. Collationem ad Conclum

Francofordienf? füb Carolo M. habitum,

quib

& 1655. Exercirationerm peculiaremad . Di-

Cinf)

G

atypofin |ConciZi Nzceni de Sacra Coena

vulgavit,in qua & cetera

Niceni Con-

Ber li

eilit Acta illuftravit.

tio1f

Duzz'aceig/ä ConciE-

um A.87. celebrarum Notis fuis illuftravit

lia, ut.

Oil

& Parifiis 1658. vulgavit. Ludovicus : Ceilo-

tas.

atin(

XXIIX. Synodi Mogtmtime À.1549. ce-

XX

lebratz Conftitutiones illo ipío anno Mo-

&diti

mlugi:

guntie prodierunt. — A&zs Ecclefie Medio-

Janenfis aS.Carolo Borrom«o collectis &Lu-

Tz]s

gduni 7682. iterum editis praeter varia Edi-

RT.

éta, Inftructiones, Infüitutiones, T'abulas

Toyir

& Litteras, fex Concilta Provincialia & un-

Cl

decim Synodi Dicecefanz Mediolanenfes

ïöcenü

continentur. AclaSynodi Natienalis Dor-

Ti

dracene 618 &i61o. habitze paulo poft Lu-

m

gduni Batavorum & Dordrechti 1620. yul-

gata funt; quo anno etiam Ada & écrzpta

Cfeta

$ynodalia Dordracena AMinzflrorum

Remon-

ceimu

/irzm:'

EC

d

firantiumlucem publicam Hardervici ad-

Ym

Ípexerunt. Afciam Dordraceni Concilia-

X Die

buli Claudins Dausquius. Rigiaci 1629. e-

yiun

didic. Utaliaaliorum vel pro Synodo Dor-

jf

dracena, vel contra illamScripta taceamus.

!

Fqueïi

Synodus A. 1627. adverfüs. Calviniflas a

roit

V

Griecis babita, primum A.1676, fub Berb/e-

bemiticeSynod; citulo; poftea vero 1678 fj

,qie

m

Hierofolymitane Syuodi nomine prodiit,

vbitun,.|

quibus Actis etiam inferta Zgo Conc;lio

d D ï

Conflantinopolitana adverfus Cyrillum La-

carini babita. quorum prius füb Cyrillo

m Cont

j O

Bernhoeenfi 1638 alterum vero fuüb Parthe-

(unci

ni01642. coactum fuit. Quzduo Conci-

uftriit

lia, ut alias editiones taceamus, fimul cum

CyrillLucaris Confeffione1

6

j Cella-

45. Grce &

Latinein Belgio prodierunt.

XXIX. Plures variorum Conciliorum

nj (

editiones fuppeditant BibAotbecarum. Ca-

10 MO

"

talog, ex quibus hic füfficiat nominafíe

stb

7 ellerianan, cujus pag. 146. & feq. 157. &

feq. 188. & feq. tanta Synodorum,imprimis

"

Tabus

Provincialium & Dicecefianarumin Icalia,

jia &t

Galliaaliisque Regionibus editarum copia

recenfetur, ut velex fola ifta Bibliotheca

Jlanens

77))

"Telleriana Conciliis & Synodis hactenus

o

commemoratis plures quam trecente ad-

di poffent, quarum Conftitutiones & De-

ia

creta feorfim inlucem prodierunt: ut ta-

o

W

ceamus Congilia',quæ 'inGam('/zi Ledi

onibu.s

g

ii

Jn

&

365) 448 (88*-

rifüs)

A

ntiauisDacherii Spicilegio,LabbeiBibli-

rüm]

otheca Nova MSC. Holftenii Collectione

fimol

Romana & paffim in aliis aliorum operibus

occurrunt.

Quorfum etiam referri de-

CU

bent Cartbaginenf? Concilium, quod inter

i

jisani

Cypriani operalegitur. — Azbanafz Tra-

Inpra

Hans: deSynodo Arminenfic selecienfr.

ti de.

Hilarii Scripta quedam ad Synodos fui

temporis pertinentia.

Aquilegenfis Con-

Hitto

Creur

clü Gefla apud Ambrofum.

Epiftole

quzdamSynodicz apud Augaffmum,ejus-

coll"eg«

ue Jiber de Geflis cura Pelagio, feu. AGa

nfCO,c

füm A

R

Synodi Diofpofttane, ut alia hujus modi mo-

numentainVeterum Scriptis occurrentio

pfienfi

taceamus.

*

X

XXX. Ex Canonibus

: Concilidrum Í

tiom's

Surisl

Pontificum Decretis partim genuinis, par-

tim Spuriis, nec non ex Regum Franco-

fütuti

rum Capitularibus & Patrum dicüis libros

tütàq

duos de Ecclefiaftica difciplina ab Hi/de-

tis&;

brando & . Baluzio editos collegit Kegrmo

prem,

Pramienfes: quem undecimo feculo imita-

Qigi

tus Durchardus Wormatienfis z20. Decre-

"Ü

torurm libros collegit,: Colonie & Farifis

quibu

editos.

Simili inftituto Zvo Carnolenfes

fitig,

& Decretum füuum & Panormiam compil:-

Ms -

vit. Et Panormia quidem Bafilee 1499.

tüm Í

rimum prodiit; Decretum autem Lova-

floy

nii Johannis Nolinzi ftudio 156:. iterum-

Atum

bus Pa-

dl

quecum Jvonis Cämotkelnfis Operi

rifüis

493) 449 (068-

bbl k fif-iis 1647. luc

em publicam adfpexit. Veþ.f.

ldu

rum has Collectiones claritate, quam paf-

noperihus

fim obtinuic, fua obfcuravitCo

rpus Canoni-

'efem d

cuma Gratiqno collectum,

quod Concor d;-

wodad

4m Diftordantium Canonu

7

infcripfit ; cu-

jusantiquiffimas editiones r

wj T

.

efert Daluzjug

eltin

in Prefatione ad Dialo

BOS ZIntont? Augufd;-

nodos i

7?; de Emendatione

Gratiani.

Synopfis

;'mff (i

J

HiftoricaScriptorum, qui Cano

nes & De-

Q

l

creta Ecclefiafticaapud Grecos

Epifï

& Latinos

inm

collegerunt, premiffa eft Cor

pori Cano-

nico, quodcur Petri & Franc

, n Al

ifci Pithzo-

modium

rum Notis Parifiis1695 &1687.

prodiit, Li-

.pfienfibus

current

XXXI.

quoque typis poftea iteratum.

Ad calcem Lipfienfis hujus edi-

tionis edi

orum

u funt Lencelorti Inffizuriones

us p

— Suris Can

onici. lYlasvero Lancelotti In-

i Frano

füitutiones:ad Hierarchie Romanz fta-

ieis Dd

tuta accommodatas Wirteb

erga 1669 No-

1

tf?'

tis & Animadverfio

iil

nibus füis Academicis,

. premiffa Differta

done de Juris Canonici

j 1.335."»'9

ulo)

m

Origine & Incrementis, Zieglerus iluftra-

o. D*

vit. AliasInftitutiones JurisCanonici,in

- " quibus Libertatis Ecclefiz Galli

&Tati

cz habetur

"arnülïfy"

ratio, Parifis168r. edidic Fran

C

deRoye.

Alias iterum ad Evangelicarum

Ecclefia-

) Lompïlr

rum ftatum accommodatas Jenz eodem

(lee Mf

anno vulgavit Zobannes Schzfterus, 'Tra-

tett [ !

tet

l' £

. GatumHiftorico-Canonicum exhibentem

]

x

jl

-. Scholiain Canones Conciliorum, nec non

ii

Ff

celg-

" —

æs)4go(se»»z

celebnores Canonum Codices, tam anti-

qum

quiores quam recentiores, Leodii A.1695.

cümy

Zegerus. Bernaydus van Fjpen publicavit.

Epifio

Praecipuaad Juris Canonicinotitiam fpe-

Cumàr

&antia recenfentur a Tobanne Doujatioin

büsqu

libris . Prenotionum Canonicarum, qua-

gifo «

rum ultimo libro precipuos Juris Canoni-

public

ci interpretesaliaque. Juris Canonlm ad-

Lidan

minicula recenfet..

ceÀnt

XXXIL Circa annum 827 Capltulana

M&L

Caroli M.& Ludovici Pii collegit, & in

Donedi

quatuor libros digeffit. ztmf?gifus Abbas,

forum;

uem imitatus Benedzälm Levita alios tres

Ec

0777

Capitularium libros circa annum $845. edi-

XX

dit. HancAnfegifi & Benedicti Coll lectio-

Notis.

nem Zobanues 71/:1::1543 imperfectam &

Ticonk

ultimis libris mutilam edidit , fiquidem in

prodie

capite 289. lib. 6 fubftitit.-

Hanc 'Tiliiedi-

Titent

tonem A. 1598. perfecw Petrus. Pitheus,

Notis

cujus exemplum imitatus ejusdem frater

Plur

Francifcus Putbous novamlllorum Capi-

Mirg

tularium editionem procuravit. Quorum

iottct

omnium ftudium füperavit Szephanus Ba-

Qdf

luziu; n Capitularibus Regum Franco-

Codic

rum,que Parifiis 1677. fuisalioru mqueNo-

Tiüm.

tis illuftrata edidit, &in Prefatione, quid

ditin

in haceditione preftiterit r ecenfet, Ne-

üsevi

que hic inter veteres editionesCapitulari-

(rum

üm tacende Conftitutiones Caroli.M. In-

Defh

gol&adn 1545. Vzti Ame pacbii cura edite,

It (r)

quam

:608). 4sr (865-

C at«

]i if

quam editionem Sobanes Bufeus iterdvit,

«um Moguntiz 1602. HincmariRemenfis

YUbl

Epl&olas ederet. Bafileze quoque 1557. una

mamfpe«

cumantiquis Nationum quarumvis Legi-

Atj

bus quatuor Capitularium librosab Anfe-

gt

gifo collectos Bafius Yobaunes Heroldus

5 Canon

publicijuris fecit.

Nec minus Zrzdericus

Ionigal

Lindenbrogzus Francofurti16153. cum Codi-

ce Antiquarum Legum Capitularia Caroli

i |

M. & Ludovici Pii ab Anfegifo Abbate &

r:t, ü

Benedicto Levita collecta vulgavit.Succef-

lf Al?þ/lh

forum aliquot Capitula cum Notis Jacobi

alios tf

du mondi Parifüs 1623.edita funt.

XXXIII. Canones Poenitentiales cum

u €dl

olled

iNotis quibusdam Zuzonzi Auguffzmi "Tar-

m d

racone 1582. & paulo poft Veneuis 1584..

(em

prodlerunt 1 beodori Cantuarienfes Poe-

Tilie

nitentiale Jacob; Petitz di(lertationibus &

jubot, |

Notis illuftratum Parifiis 1679.- prodit.

"d

Plura de Pcenitentialibus Libellis fuggerit

mCP

Morimis,quiad calcem Commentarii Hi-

ftorici de Adminiftratione Sacramenti

lgorum

"t

Poenitentiz A. 1651. Parifiis primum. editi,

Erano

Codicum MSC. Poenitentialium & fimi-

lium defcriptionem & enarrationem addi-

1e, i

dit,in qua ipfe nonnullos ejusmodilibe]-

g N

losevulgavit

Imperatorum & Concili-

h

li

orum aliquotftatuta ad imaginum cultum

plt

li

ul

fpectantia collegit & Francofum 1608. edi-

] edl[æ)

dlt Go/daþlw

Ffa

OXXXIV

qu

. *868) 452 (SO'*»

XXXIV. Ad notitiam Juris Cahdhiöi

ulen

pertinent £piffole Pontificum Romanorum,

jceru

Pontií

quz partim in Conciliorum "Tomis, par-

tim in aliis Operibus leguntur , partim

bus Ja

]

uoque feorfim prodierunt; quorfum

n F

p

ectant Veterum Pontificum ante Concilz-

IX

um Nicenum . Epiffole a Jobaune. Wendel-

deCu

ffino, Coloniz 1525. editze, DJondelli Pfeudo-

Hóorr

jfidorusac Turrianus Vapulantes, ieu. edi-

dlae

tio & cenfura Epiftolarum Pontificalium

a Clemente adSiricium Parifiüis 1628. edita.

XX

Epiflole Nicolai l. Roma 1542. vulgatz. 4u-

( H

nocentii 1. Epiflole pott Siretus, Bosque-

pline,

zum &aliosa Baluzzo Parifiis 16g2. plenius

fsf

edite. Epiffole Pii V.a Franci[to Goubau

Aug

Antvverpie 1640. edite , ut alias tacea-

uid

mus.

XXXV.

iil V dersis dub

5 &P:

Romz 1586. editum varias Pontificum Ro-

manorum Conftitutiones a Gregorio

VII. usqueadSixtum V.continet, Ídem

Cherubinus 1538. Collectionem Conftitu-

tionumSixti V. edidit.

Filiusautem La-

értii Cherubini A4pge/us Maria Cherubmus

1638. ibidem Bullarium in 4. 'T'omos divi-

fum edidit, quiin Urbani IIX. Conftituti-

onibusdefinit.. Qvintum &Sextum To-

mum, quibus ejusdem Urbani & fequenti-

um usque ad Clementem X. Pontificum

Conftitutiones continentur , 1672. Angelus

g Lar;-

1 44*33)-453?'(86*

AO

a Lantu[ca & yobannes Paulus a Roma ad-

ATU

jecerunt.

Recentiorum quorundam

]s p

Pontificum Conftitutiones cum Operi-

, prta

bus Jacobi Simance Zrancifcus Caffraca-

quutum

-t

nu Ferrariz 1692. edidit.

Item Urbani

Coti

IIX. Bullas de fappreffione Jefuitiffarum,

Wondi

de CultuImaginum & de Feftis Johannes

3UETO

Hoorrnbeeckius examini fuo fubjecit.

Áeuedr

:

ifesum

alia ejus gengris Ícripta taceamus.

3 ediü.

'XXXVI.. Clïaucïat- hoc caþut"Gadofi'?-

u [

di Hermantii , Clavis Ecclefiaftce difci-

| Ba;qüe..

pline, feu Index Univerfalis Juris Ec-

Jenius

clefiaftici poft' Autoris mortem a Perro

TT

Augerio Parifiis 1693 editus, cujus ductu,

; t

quid de przcipuis materiis in, Conciliis

& Pontficum decretis alisque San- .

Jartit

€tionibus Ecclefiafticis defini

tum fuerit,inveniri-

um

;

poteft.

) f

onfttt

temLe

EOLON ls.

as

ii

x lef'

nitti

um

3 u

iaf

A

Ff 3

CATA-

"a

*&'Dä o (S(ä"

1

Difer

CATALOGUS

[

MANUSCRIPTORUM

[

l

LATINORUM

THOMZE ITTIGH

ifert

[

Seleäïa czzpzm ]7(/2107"2:6 Ecc!e/' a/izcæ jiæztlz

terti.

. Difert

(0)

Seleäla capita biftorie Ecclcf ('/chæ feculz

(i

quarti.

)j

qui

Hx]?orza Fcclefr a/z'zca fecz:lz qumtz.

Difer

Hifforia Fcclefraflica feculi fextt.

[

Campmdzum Hilorie Eccteftaflce feptem

Difort

prirum /chulurum 49ft .. C/?I ;yium

nattm.

3

4

Dl/krt.

Olfervationes in' Spanbemii cony»endzo/?zm

entroduéhionem ad Hifloriam Ecchfr-.—

j

— afficam rerum Chbriffianarum.

Difert

f

Obfervationes. ad öz*ückmm"m f !zzc Ideri-

um berefrum.

ld

Elenchus Hereticorum ce & /:rglhmtxcorzmz

(l

Difertatio de Autoribus qui Hifloriam

univev[alem c* . Chronica. Gei em/za

ediderunt.

Differtatio de & wptowbw, q&fy d tempore

Reformationis Hiffóriam Mfmwi yJalem

C Chr onica Generadia ediderumt.

N

Dg[

ï(?)ä)o(söä

Dzjärmtza de Striptóribus zmtzqzzz.r dno-

UL$, QUI cértarum gentium vel urbi-

AUM

um bifloriam frve Ecclefr afHicam frve

- eivilem é» Ecclefiaflicam Jerapferunt.

il

Differtatio de Autoribusqui Patrum ferz-

| ptanotis füis illuffrarant.

t f

DWrtatzu de monumentis ad biflariam

collationum , Difputationum e? coffo-

ne nl

quiorum [pectantibus.

Differtatio de Symbolis & Confeffonibus

,

Differtatio de. Hifleria Pontifcum. Roma-

Zovrim.

( eptem

Differtatio de Cardma!zbzm : Lþ/pr

hm

"2d

Ablmtzlzm

Differtatio. de Adiis Samffomm Q Mar—-

al

Tyrtum.

27

j

[

Differtatio de. Hifloria þe-rþcuz*zonum é

bereftum.

hii

lndex veliqui apparatus ad dearmm Ec-

TU

cle;f afhicam.

Y

jfiti

tjhgm/m

ul þü)ä

ii

4f

Ff 4

INDEX

D!

*'(93)0(893'

D

Anime :

INDEX RERUM

tranle

Tatrut

Ànab:

De Abfolutxone iterata Peccatnc.a ex Luc, VII V. 47*

Ctür

. 49. Exercitatio

.316

flatiCc

Abfolutio privata flabilitur 349. feg a fideli . fpius

Ànimz f

petenda eft 354. in quo confiftat, 355. feq: Ejus ufus fe-

Quan:

mel introdu&us non eít omittendus 368 feq. cum

16f

»

Aüimas:

gaudio fufc:pxenda

369

Abftinentixz a congreffa cum fceminis tribuitur longæ-

teaff

vitas.

244

DeÀnim

Dànin

AnAllegoriis majeftas fcnpturæ minuatur,

7*

m*nïm Pf. VIII. 6. quid denotet 6z. per Angelos red-

appati

dxturaLXX,:M- & Apoítolo Hebr. II, 9. p. 83. a

bbd

Coc»e]o & VVittichio ibi latiffime accipitur. g4. ali-

Antrià

i quoque denotat angelos.

85

Qilin

Auaeríz quid denotet 345. feq. dl&m&to inter z225-

fnte

vlóuala & apaeríac

^ 345

Apari

ApaereA(- Luc. VII, 47. quxd denotet 319. feqq. Lamu

Qun

-fententia

033*

dais

ÀÁn AuzeraAo fideles vocari quednt

349 feq.

tere

Ambrofius omnes creaturas per Chriftum rcdemtas eífe

»n

ftatuit.

1t4.

feq

Amolonis vel Amuloms, Archlep Lugd. epiftola conga, —

Chr

tra Gottefchalcum.

141

lu

Anabaptiftx (ingularem pietatem fimulabant

378

Iu g

Avapzerqaía quorundam imaginaria.

n d

qu

Angelis minor CHRISTUS. €4. 8o. ob exinanitionem

Aqagl

g0. feqq eis nonnuaquam caruit CHRISTUS 79. feq

Àtid,

eorum mmx&f*na CHRISTO exhibita non obüani

Atnd

exmanmom

/

8* feqq

Átho

L

De Animz Origine error Poftelli.

B

Animarum feparatarum duo tantum receptacula 169.

DT

feqq. de hac thefi quid Gennadius200, hzc recepta-

pt

cula quid Fanaticis fint 175. ('gqq Ammarum harum

' ftatus,

182

x

Artm

Ammæ

&

lNDEX RERUM

Animz piorum, fimulac corporibus egrediuntur quo

M. 1

tranfeant f"cundum Patres.174.feqq. 195. quorundam

Patrumerrot-193. feq. qui & error Armenorum &

Anabaptn&arum 1j4. Patrum hac fententia expli-

Vr

catür.186. eas per fornaces purgatonas eliquari , Fa-

naticorum commenta funt.

217

wf

d i

Animz fidelium ante CHRISTI mortem defunctorum,

justst

-quando in Paradifum recepta; juxta quosdam Patres

186. feq. qui explicantur

198. 189

j g m

Animas ele&orum occulte in fan&os hujus. vxtæ influe-

farlon

re, afferunt Fanatici.

/(233. feq.

W

De Animabus Purgatom vifio quedam .

'20Z

h

De Animabus purgatis Judzotum (ententia. 203. earum

1gelas wi

apparitiones fictz 213. Chryfoftomi de iis judicium.

ibid.

) p

u pl

Am&pri Apoc. XIV, 1. vera dlfim&m 159. Fanaticorum

Ü

diftin&io156. feq. quid huic diftinctioni obftet. 157.

fententia Patribus afficta,

158

t u

y

Appannombua Pfeudevangelici fua Purgatona fufful-

* Tatt

ciunt 202, aPontificiis, gentilibus , vel potius a Ju-

y

dzis edocti 16.. & feq. impuras animas fzpius appa-

u

rere quam purgatas docent Pfeudevangelici. 203. feq.

jentst

234. argamenta eorum. confutantur 205. feq, 20.

u

feq. apparitiones angelis tribuit Athanafius. 206. feq.

lüoh CUf'

Chryíoftomus 213. feq. Autor z12, Theophylaö'tus

W

214.. fcriptura ibid.

Per Apros Pf LXXX, t4... Pfeudorthodoxos mtelhgx

j

j

qxudam Pietifta afferuit.

37t

;)0

anIHOH'n

Aquilx verfionem Judzi magnifecerunt.

29

Aridzi itinera & vifiones apud inferos.

10Zz

TL

Arndtii ad Era(mum V Volfart Epiftola,

3. feq.

T

j

Arnoldo pcrfe&mms omnimodz pofübxhtatem ftatuit.

a,H

I31.In ejus Refponfis lemma: bet ungulaugl. £voft.

387. textus Gal. II, 16. depravationem Luthero ex-

goul !

: rccfpü'

probrat 387- Macedomorum caufam agit. 408. feqq.

1C. fqq. 412. fqq.418

g lum

" Articuli fidei non funt zftimandi ex confenfufudzorum

n

& Gentilium.

jnm.

115.feq.

Ff5

Augue

T

INDEX RERUM.

Augu&mo oble&uxh, quod neaavemt Univerfalitatem

mal

imortis CHR.

57

Tt3

Autori ob fuam Patrum Apoflol Bnblmthecam quidam

verf

'fuccenfet

1z

tür,

De Ca

Ayguanus (Mich.) ad verba v. 1o. Pf. XCVI addita an-

- notat,quod Chriftus merito pafï' fuz in refurreöh-

Cáron

one regnum acceperit.'.

4

Canom

AqQlyuu quid denotet.

0343

Ex Can

AQfuvro, Luc, VIIL, 47 e& temporxs prætcrm 337 quid

potef

fignificet

Berhi

347

B.

(ititión

de Baptifmo flaminis fententia Poftelli.

| gor

Chrf

de Baptifmo pro defundtis 1. Cor. XV, 29. qui. feripfe-

Conitul

rint 219. non probat hic locus oratxonem pro animae

hm

220,

Clént

bus in purgatorio, .

Barnabz Epiftola.,

37. feqq.

Chiliafl

Bafilius contra Macedomanos Spmtus"ä Deitátem pro-

Quog

7

|pugn avxt

416

CHRIS'

Beatitudo animarum p:orum vid. Tit. : Anxmæ pxo:-

CINIS

rum, &c.

Atf

Bellarmini argumentatio mepta

,35')'

Difo

Bernhardus delabi videtur ad errorem , animas fancto-

veru

rum ante refurre&mnem beatz v1£ïoms glona frui

Tec

non poffe.

184

At

lh

Bezz fententia de fatisfactione Chrifti

L

120

qua

Bibliotheca Juris Can. Veteris

414

(US (

BAÉzev Hebr. . II 9

95

(

Boefius

382

i1é

Botta Ecclefiam errare poffe negat,

4t

mo

Bg..cx.z : (Modicum) Hebr. IL, g. exphcatur.

86

ti0

vid,lit. M. fub voce U

Tat

Bullaria.

45

qua

Bzovn (Abr.) tractatus de Titulis Rom. Ponnfïcxs.

5i

füs,

C.

lat

De Cabbalifticis myfteriis judicium Po&e!lx

315

ace

Calvinianirefutantur, duas in CHRISTO regnum ad-

W

miniftrandi pote&atea fingent..s. 53 defcenfum CHR.

M

male-

feq

INDEX RERUM.

E

erlliti

p

male defïmunt 96.feq. eos Hebr.1I. 9. male verte-

j

re animadvertunrt Fratres VValenburchu9r Uni-

m quia

verfalitatem mortis CHRBII negantes refutan-

n

tur.'

17.feq.

addiar

BDe' Csnonum notitia Schedlafma Autoris.:

: 435. feqq.

tefurd

Canones Ponitentiales:

451

n

Caronum difcordantium concordia.

449

lh

Ex Cantione in Fefto Nativ. CHRISTI proban non

g g

-! poteft; Bovem & afinum CHRISTO nato in ftabulo

20

N

? Béthleheim. prafentes fuiffe.

Qatitiónem : €8 ift 6a8 ubf tun8 fommen Detac.

p

I 'Chriftianus Democritus pervertit.

4.ul

u f

Capxtuï&na Caroli M. & Ludovici Pii,

450

TOU

m

Chàmieri explicatio fententiz Calv:manomm de fuffi-

1

Ccientia mortis CHRISTL

19 feq.

p

Chlhaf :» refütattur 54. damnantur 307... Chiliafmum

tempro

:^ quoque ftatuit Poftellus, Peterfenius. -

306. feq.

j

GHRISTI imagines. 1. feq.- ejus regnum an éruüce

40

2 PIO-

CHRISTUS paffione fua regnum fuurn fibi non meruit.

421.feq. 98. feq. 153.

De Ejis Officio. Regio 4.

A

Difpp. joh. Schmidius - Argent. egit. 47; fcq eft

s fando

verüs DEUS $9. feq, Rex5L. feq. non Patris vicarius

Loria fri

Cürifti vicarius Pontifex 5r. Ipfe minor ange-

n

lia 64..80.feqq. 92. eis in;ftatu Exinanit. nonnun-

i

quam caruit. 79. feq.in quo etiam Diabolo minor vi-

at

fus.86,in quo angelorum tamenDominus $6.eum pro

j

creaturis omnibus paffumOrigenes probat ex lectio-

ne Hebr. IL, 9. yogic Od8. 70. cur per paiïionem &

y

J

mortem in gloriam intraverit. 77. 79. EjusE Exinani-

t10.82.92. non perpetua $6. fccundum hum. natu-

/

ram. 93.

Ejus fepultura num ab Argelis fa&a gs.

qualis Satanica

ntatio Bocharto $86

Ejus defcen-

p

fus. 9o. feqq. 9t. Chrifti Mors (vid. Mors Chrifti.)

d

fatisfactoria & expiatoria. 10.112. merz gratiz DEL

)

accepta ferenda eft 11o. feq., Ejus non pudere debet

Chriftianos

149.

Ejus fatisfacüonem | negant

um 4

Socinianiii Ejus meritum extenuant Pietiflx 386

j

feq Ejus juftitiamimputatam Democritus Chriftia-

a

nu

INDEX RERUM

DeCot

nusblafphemat 401.feq. Ejus rederatio fine morte

Ejus fieri non potuit. 130. quomodo mortem guftave-

Tial

rit.132, Status duplex ex Hebr. II, 9. p. 133. Eum

Contr

exl

faiffe ventürum, etfi homo non peccaffet , Poftellus

ftatuit. 291..292. Ejus quadruplex nativitas figmen-

Coror

tum eft. 292. 341.an ccelefti corpore vef(titus.391. ejus.

Coron

102

caro male labis expers negatur. 382, dies natalis 392.

Chr. )uxtaRom IV, 25.0b peccata noftra traditus. 395-

N

Coron:

feqq. variz variorum pravz expoiïuones. 396. feqq.

Cor

CHRISTUS in nobis Fanaticorum 382. quomodo ab eo,

quem fideles. amplectuntur, difcrepet.384. an cum

Crucfi

hominibus effentialiter uniatur.

385 feqq.

T

Crucis

CHRISTUS in.zzobis quem icnptura agnofcxt 38. Eum

fcriptura mediante verbo operan docct

. 386

qui

Chrifti &&itii.

391

Cracif

1217

a

Chryfoftomum erroris accufant Pfcudevangehc:

Clavis folvens an tantum ad llgatos fpectet. 358 feq.

Crx (

Clerici( Joh.) fententia de gezyd ; Hebr. IT 9. :

89

Codex Donatianicus. 6. Germanenfis. 6. Hebreus non

Dalla

'eftcortuptus. 21. Codex Canonum Vetus Ecclefie

Date

Romanz.

45

Defce

AdS, Coenz ufum fine confefhone prwata admitti cu-

Vin

pmnt Novatores.

349

qui

Colomefius Hebr. I1,9, pro x &grri Ge8 legmdum arbi-

lu H

N

79

tratur vogiz (-Dss

9.

De Conciliorum notitia fchediafia Autoris, . 425.feqq.

a

de Concilio Nicene 43o. feqq. Ephefino 438. feq. Chal-

Ils

cedoneníi 439.. de Pifano 439, Conítantienfi, 441

qu

;Bafileenfi. 441. Florentino. 442. Tridentino. 44

Dial

Eliberino. 444. Laodiceno. 445. Antiocheno, 445-

Sirmienfi 445. Duziacenfi446. Carthaginenfi 4.4.8

Diad

-

- Aquilejenfi 44.. quls feripferit ?

IQ

Conciliorum variorum edmones.,

447. feqq.

Dial

Concilia quzdam feculi. IX. Unxverfahtatem mortis.

Dile

Chrifti negarunt.144,. Autoris de iis ]udxcmm 148.

Dlm]

Confeffionem privatam fuafit & magni habuit Lu-

Dedl

therus.

- 367. feq.

de Con-

/

INDEX RERUM.

ine o

- DeConfenfa Judzorum &Gentiliumïin'Purgätorio glo-

gl

riantur Fanatici & alii.

214-fq.

. Bu

Contritionem effe caufatn remiffionis peccatoru

m;,nunr

Bol

L

ex Luc. VIL 47. 48. recte probet Bellarminus. 355.fq.

s fgntie

Coronz aurez &regales Chrifto crucifixo impofita. 2o.

u u

Coronaglorix & honoris, qua Jefus exaltatus ornatus.

itals

-

102z.feqq. Simile deducitur a Coronis victorum vel

N

ditus 3j

Regum,

106

j m

Coronandi verbum P. VIIL6. quomodo explicet Balth.

jo 254

Corderius.

58

at n

Crucifixionis Chrifti

fti-

mum.

| argumentum Morini- x;.alidi

m

y m

Crucis Chrifti lignum.9. feq. 15. feq.. Ejus. infcriptio gc-

j

* "quibus rebus occafionem dederit ?

$

Crucifixi Chrifti imago vel fta

ate I';u-

J

a

cz inItalia,

.tua inregio fchem

19. feq.

g

| Crux fceptrum regni Chri

"M

D

us nolt

: ïDallæidi&ixm de Purgätor

io..

181

-

Decretorum Libri.

Eddie

Aj

Defcenfum Chrifti ad inferos quoxip,odo definiant gal-

vutti d

viniani, go. feq. Per eum quid Patres intelligant.ig .

quid Voffius.

W

187

i arhl

Ai Hebr. II, 9. fignificat medium & a*n.teceldensk £

per.

70

97.feqq. non femper fatisfa&ionem.

De Diabolorum.redemtione fententia Patrum diHïcilis

!j

f

Chu

1. Fanaticorum. r5o. feq. Pfeudevangelicorumi 2dg,

. u

quibus ibid. & 210. refpondetur,

T

Diabolus Martino apparensfe pro Chrifto vend—i't*avitk.

, 4

210

jf

Diadema Salomonis Cant. III, i. de fpïihea thr'i.&i '

COe-

rona exponit Ludovicus Fena,

1ol

Dialogorum de Trinitate Autor,

.f

þx*SO

momi

Dilectio qualis Luc, VII. 47. 43.-

340.feq.

"

Diminutivis delectatur Caftalio.

E

448- 453. 248

jl

pe difciplina Ecclefiaftica Libri

j M

£

*

Do tälni-nan; "

o

INDEX RER UM

Dodtrinam orthodoxorum quomodo appellent Fana-

Aci

5

Gaoni

150

an Ga

Donatiftarum martyres.

8

166

Calll:

Donec particula exclufiva

E

Inter

Ecclefix autoritas circa fcripturam. 41, Earm errare pof-

At

Genti

fe negat Barth. Botta.

Gent

EAarTléclou.

79

Glor

Elenchus cornitra hæretlcos neceffar:us.

474

309

1

E» non femperinhxfionis nota.

ru

Encoenia templiab Herode inftaurati.

31

prtaphxum Poftelli.

230

€nol

Gott

Erafmi joci. 378 num Lutheri przcurfor 1b1d obut pa-

10

piftaibid, Ejus fcripta.

379

An Esdras novos chaxa&eres hmerlt

"315

Graci

297

Gfæcæ

Eva altera.

Evz Prophetiz.

271

Cort

Gmre

Evangelium fermo crucis. /40. naturaliter i m corchbus

Gfatis

an fcriptum. 3oi. zsternum. 382 Evangelium de

. Chrifti fatisfactione blafphemdt GChriftianus Demos

Vett]

critus.

422 feq.

Guüanl

N

Exmanmo Chrifti, $2/92. ejus Finis 96.in qua re con-

fiítat.

133- feq.

ld

Exaltati Ctha glona anin oculos hominum incurre-

rit

9* feq-

Adil;

E.

Bebra

Jác. FaberStapulean quomodo verba Hebr. I1, 9. expo-

Yidn

nat

60.feq. 85. 87. feq.

Fanatxcorum nof*cxæ ztatis nova Pmoatonalso feqq.

Hex

Hila

fua fomnia a quibus derivent. 154. peenitentiam de-

fun&orum in purgatorns confummandam tradunt.

Hin

-

v 4179

Hon

138

n

Fauftus Reienfis.

De Feltis fcripta.

455

Hon

Fidem falviticam defcribit ("hn& D».mocntus

384

Hug

Figurate loqui folebat Foftellus.:

247

p

Foemineus fexus per quem redimendus

288. feq

Gagne

L

INDEX RERUM

]lent T

G.

iU

Gaanep diftinctio v. 9. Hebr. II,

74*

an Gal. 1I, r6. depravavcmLmherus?

387

Y

Gaillardi : (Jac.) fpecimen: quæ& de Filio hominis

102, feq.

p

Inter Gentes regnans Mefhas

46

M

Gentibus regnum Meíliz promulgandum.

49

)

Gentiles an ftatuant Purgatoria.

215

n

Gloria qua Chriftus coronatus Hebr. II, 9. qtud fit? 74«

/ 120.101.106. Ejus radii etiam m [iatu Exman fe exe-

ruerunt.

105. feq.

Gnoflici Pnevmatomachx

2)0

43

jobnte

Gottefchalcus fec. 9. Prxde(tinatianorum errotem re-

9

novavit.139. ejus errores,

140. 141. 148.

Grzci Pnevmatomachi

n

-

413

»

Grzcam Bibliorum editionem , quz xons9 appellatur,

pl

corruptam fuiffe, Hleronymus teftatur. :

30

cortibus

Grati vox Hebr.II,9.quomodo accipiatur.108,109, qu

dun &

Grati porta patet etiam totaliter indurato ; fifecon-

as Duro

vertit,

I35

402(6

-

Guftandi vox, Hebr. II. 9: exponitur.-

I30. Íq

H ft CM

Gu&are mortem quid f B.

132

H

f

| mcuïrc

In Hebr. II. 9 Exercitatio.

$6.feq.

Ad Hebræoc epiftola an hebralce fcrlk)ta ? ejus'verfio.6r.

g

:.63: 64. feq.

g

Hebralcu,s 'Fextus an corruptus

IO. fq.

Heinfii error ad v, 9. Hebr, II notatur.

73.74-85

äï

p

Herodespro Meffia habetut.

3E

[50 (Cq

Ü

iam

Hilarius an purgatorio faverit ?

17I

Hancmarus oppofuit fe'Gottefchalco.

139.feq.

d

9

Homo & Filius hóminis angelis minor factus. 56. feq,

non eft Adam.

!

59

Homo angelis cozqualis,

58

li

Humnlxatlo Chrifti vid. Exinanitio Chrifti.

4

Jj

Hygcrbaton in verbis Pauh Hebr 1. àrà

76

"L

Gavnö'l

Jacobj

[

À

^

: INDEX

I.

RERUM. .

Jacobi Protevatigelium.

275. '.fgqg.

Ex notfnine Jehova quid probent Socjniani. 5O. quo-

modo reddat Bucerus. 45. Filio Dei tribuitur. - 45

Jefuitiffaruin fuppreffio.

v

453

JESUS per paffonesglori

a coronatüs. 75. 94 feqq

107.

ob exínanitionem minor factus dicitur, 82. cur fz-

pius nomen hoc folum ponatur in Ep. adHebrzos;ib.

Y

- — 099 . 83 - —— (« fÜOD o b

Ignis purgatorius vid, Purgatorium.

Imagines CHRISTI 18. fq.. cultus imaginum. 451.453

iK

cum.

Imaginem DEI num c'ïuid,fupematura*le extrinfe

107

Immortalilas Pofielli.

2465?(].

ln

lat

Imperator lniverfalis.

Impietatem non infert negatio Purgaiorii.

De23. Impoftoribus liber,

28 I. [-q-

f

Pe-

lex

Pro ïnfantibgstHRISTüM | mor-tuumwefi'c negant

lagius..

136

lig

De Inferno prorfus extinguendo Fanaticorum nonnul-

ngr

lorum fententia..

fq.

iil

lg

' 2?523 If

De Jonatbane & Onkelofo judicium.

3

lin

lrenxus Spiritus S. Divinitatem agnovit.

47

Judzian hebreum textum cartupccint ?10. fq.äo.fq.z&

Luh

Judzi Romanis fe oppofuerunt, 50. mundanum Meffiz

lu

regnum fomniant. 53. fq. aftcis hominem . fübjiciunt.

It

$8. eorum de purgatorio fententia.

203.215

s fuerit.

li

Iïl&*icä*?if"f quilibet ita, proutin morteinventg

179.fq.

lat

Juris lCanön. Inftitutiones. 449.-. feq. Notitia: 4

(

5 1. feq.

Juris Ecclefiaft. index;

453

Inter juftificationis. difpofitiones num recte diledho-

nem numeret Bellarminus. 336. Juftificatio an fiat

per dilectionem. ib. quomodo fiat. 342. fit per Chri-

ä

ftum pro nobis;.non per Chriftum in nobis.

388

Juftitiam inhzfivam. Rom.IV. 25. quinam intelligant.

Ma«

4oo.feq. Imputatam quis exagitet.

P 02.

um Pf,

Juftinus Martyf quando Judxos falfi circa Text

KCVI

o

Mi

INDEX RERUM

XCVI10. argüit; 21. fq. de Verfione LXX. laemus

. ln

eít. 23. Ejus prajudicium de perfidia Judzorum in

0. qu

adulteratione 8. Codicis, nimium' eftimium LXX

m

vitalis Interprétationis & cum Tryphone Difputatio

4

cenfetür a Rich. Simonio. 29. fq. Eumab errore de

MA

—

animarumfidélium extra coelos commoratione exi-

arír

mit Bellarminus. 185. feq.. Ejus averfio Ariftotelicos

ri0:)

rum dogmatum

277 íq.

K.

f

a Kempxs (Thom; )fua'lït ut familiaritatem contraha-

ecu

mus cum Apoftolis & agnatls JESU,

204

Itf

T

Lanfrancn Conftructio v. 9. Hebr 1.

J5

J

Latronis in cruce rogatxon em in tcrpolatxom verborum;

l

a ligno Pf. XCVI.1o. fact inter alia- prebuifíe occa-

jl

fionem exiftimat Autor.

ie]

t le

Lex impleri nequit.

368.fq

Lignarius rex,

u

T

Ligni vox Pf. XCV [.10- addita explicatur.

7.feq.

3

Lignea argumentatio Salmeronis.

24.Íeq.

Limbum Patrum definit Schwenckfeldius in Epiftola.

)

"

189.feq

al

i

Lubini in Coloff. II. 15. meditatio,

I5. f

yehz

Lupus(Servatus) negat omnes homines-a/Chrifto effe

ict

redemtos. 14.1. 142. feq. ejus Liber de 3. queftioni-

12j

bus.

142145

Faerib

Lüftratio perignemin extremo die.

N

150.fq.

Lutherus an purgatorium docuerit ? judicii prxcipitatio

"of

L

ei exprobratur, 232. Ejus reformatio. 377. Papzplus

H

detrimenti attulit , quam Erafinus. 379. Ejus fcripta,

d

ibid. Spiritus. 378 379. Antextum Gal. II. 16. cot«

j fat

rupetit.387. ejus de Confeffione privata do&rmt

h

[I

vxd L Confefho pnvam

»

M.

1

Macedonios defendit Arnoldus, 40g. fqq. 412:418. Ma«

"

402-

cedoniorum & Macedonii mores. 409. fqq. Dogrka-

T

ta. 415. 3. de Symbolo Conftantinop. contra Maces

tj

1

!

Gg

donium

iNDEX RERUM

donium Arnoldi )udxcxum 412. De eorum malis idem

W

quentur

422

Magi Chriftum adoranteo

391. íq.

Mo!

1$82.183

Mah poft mortem nec boni fiunt nec falvi. :

Marefius refütatur qui Dogma . de Uuwerfah Chrifti

Mot

merito Pelagianorum pelagus appellavit.

136

[

Martino apparens Diabolus fe pro U*n&o venditavit.

Mf

210

Mul

Maria peccan expers,

302

Maria Magdalena a Maria forote Marthz & Lazari di-

Der

verfa nim fit.

321.328.Íq.

f

Matth. V. 26. XII. 31. Marc. IX. 49. non probant Pur-

166. íq.'

g?tonum

NH

v Pf. IIX. 6.

86.87:90.92

Nict

Mediis inter ceelum & infernum locus.

! 197

Il

Meretnces numin populo Ifrael non 'faerint verfáta.

331 feq.

Obl

Mäfüæ anima quando condita ?

'290.Íq.

One

M/ad'z(uþuza;mc Poftelli.

.29

Onl

Miraculain morte Chtifti. 49. Miracula dxvma diabo-

Omt

lo adícripta.

/

804

li

O

Miffx facrificio fingulari cum devotione a Poftello per-

0r13

. a&to caput ejus fumare vifum,

24)

3

Of

Montani Spiritus,

|423

Morini fententia de antoritate Ecclefiz eirca fcngtu-

Órt

.ram Rom. Ecclefiz injuriofa,

4I.

W

Mornzus multa ex Poftello defumfiffe traditur

252

i

Morientes in Domino. I59.feq. beati

160. fqq. 225

Mortuifideles ftatim beati funt

174.1qq

Pa

Cum mortuis familiaritas contrahenda

Tl

204.

Poft mortem nulla purgatio. 201I. fq. ea fidelibus non

Ó

timenda

149

h

It

Quis non moriturus fit ex mente Poftelli.

246.311

((

Mortis Chrifti Finis Cui. 113. ex mente Origenis, Am-

Pa

brofii & Theodoreti.

1. 114

Ihy

Iu

Morus & meriti Chrifti Umverfahtas 136 fa. 141. fq:

148.

INDEX RERUM.

alisi

im

148. ea afferitur a Patribus , Synodis, Theologxs no-

g

ftratibus, 127. - 140- ab 1pfis Reformatis. 123; - 126

3

1j

Mors Chrifli fufficienter & efficienter facta. 119. feqq.'

ad omnes pertinet etiam applicatione,

121.122.

1 Chrii

Mors Chrifti eft ve] naturalis five corporalis ; vel fpiri-

n

tualis & xterna

eIQIRY

ditant

—

129, f3. 132.134-Íq.13$

Mofis & Poftelli docilitas

23

2

Mulier €hriftum ungens , quz fitEvangeliftis? 318. c.

y

VII. 47. 48.

320. 325 4q.321.-327

uani d

De mundi maternitare error Poftelli, 297. mundi du-

Ev

rano

304.fq.

ant r

N

r

Nefl-orms duos fecit Chriftos

67.71.94.68.70

n

Nicodemi imago velíftatua Chrifti crucifixi in regio

y

Íchemate

18

verfitt

O

VE

Oblationes pro defundctis

217.218.219

d

Onefiphorus creditur Timothei fucceffor.

018

2

Onkeloü translatio Chaldaica

56

—

d

"omer Hebr. II. 9.

107 10&

n

sapum:

Oratio Pf. XCVL in Pfalteno Rom. adjeta.

4

Origenes Diabolos redimi credidit. 113. 19. Samuelis

Jjo f

21Q

Y

animam Sauli apparuiffe credidit

d

Ofiandri error de Juftificatione

388

fctipt!

Or: non femper caufarg, fed etiam confequentiam de-

notat

335:341

J

P.

hjz

Ti494ug r8 9ayetr8

99

g

Pamphilii vifa & auditaapud inferos.

202

7If

IIav]0c vocabulum Hebr, II

404

113, 127

ys 10 l

Papa eft Antichriftus Poftello.

45

Papxüade Pietiftarum confeníu glonantur.

493

u

TIzoo Hebr. IT. 9.

x

83

j ,

Paradifus terreftris an Chriftus fuerit?

294

s

II agaw?wuæra & dpuxerio, an differant.

3.

(

pl

I1à; Hebr.1l.9. Calvinianis non llniverfos denotat. 116.

122

-

[

ng

Pa-

|

ib

A

INDEX RERUM

Pafchalis Decantatio ex Pfal XCVI. IO. ín: Ecclefïa

Rom.

7

25. (q.

Per paffiones mortis ]Efus gloria & honore.coronatus.

79. 96.feq. nullatenus fibi gloriz coronam meru-

it.99. feq. paffio Chrifti ejusque gloria conjungun-

turin fcriptura, gg. fq. Paffio & mors Chrifti eft fae-

tfisfactoria & explatona

- 108

Quid Patriarcharum liberatio ex mFamo

187

Peccatoribus in Spiritum S. implendus infernus.

150

Peccatrix Luc, VIL 47.48.323.329.f2q.333-338.339. 35

Pelagius Chritam pro infantibus mortuum negavit.36.

" fidem libero hominum arbitrio, non gratiz. Div. ad-

"feribi. r

. pro'infantibus non baptizatis locum &in*

gebant. mcdmm Pelagiani.

171

Perfectam mundxtxem in ha(. vita qumam flatuant? I5I.

: 85r.359

Peterfemus Chnha&a refutatur.

4. 133

Ex Phonicum lingua Latinos & Gracos charaéteres or-

tum ducere.

260

Pietiftx. 372. 373. fq. contra eosdem ed:&a Regis Sue-

| Ci2, 575. Ducis VVurtenbergm 380. eorüum erro-

res

380.881.386. 402

Pnevmafomachx 407 qumam? 408. de:eis Arnoldi

prajudicia.

410. 422. feq.

Pcenitentia nulla in.. alteravita 127 fcq 231,226. ea non.

» feraeft, modo fit vera.

226. feq.

Dc Pontificum titulis. 52

corona aurea. $z. Epiftolis

i:

45

Eorum conftitutiones.

45145

De Poftello (Guil. )Ex»rcuano 235. feq.. Ejusárgumen-

ta,

235.236.

Prxdeítinatianorum error.

138

Preces pro defunéiis.

217. 221

Precandi formula in Pfaltetio R

5

Probatio per igném.

190. feqq.

Promulgatio reom Domini.

f

44- 48.feq.

Profper. an. negaverit Umverfahtatem mortis Chnfh-

138

Prü-

P —

INDEX RERUM.

n

Prudentius Tncafï' lnus umverfahtatem mortis Chrtfh

h

negat.

Onati

Pfalmus XCVI. Davidi adfcnben dus.

143. feq. 143. feq.

1545

Bu

InPfalmi VIIL partem Commentarius Paulinus. $56.57.

Wi

$6.feq.72

Ti

PfaicetraCopt:ca 6. Gothxcum 6 Eabfi quintuplex. 6.

tj

Anglicanum.

14

li

DcPurgatorus novis Fanaticorum 150. feq. tst, feq. 193.

1

153« 155«156. feq. 162. feqq.

D

ürgaforu lucrofum dogma.

177

vituj

R.

Id

Raynaudi elogia de aurea corona R. Pontificis.

$2

am n

Redemtiones Domini 2,Petr. I 1, quoatodo:Gottefchal-

n

cus expofuerit.

139

nmjl

De Redemtione fexus fæmmex &inferiorum partium

»

14

hominis per Johannam Venetam error Poftelli.

T

-

288. feq.

yes OL

Reformationem tentarunt Pxen&æ Argentoran 373-

J

-Heilbrunnz.

3745

j; It

Ad Reformationem Lutherus máguoSpiritu inftructus,

n efto

377. de Ea judicium Pauli Sarpii. 377, Grynzi.

378

j

4

Reformatos quosdam hodiernos a majorum placms di-

126

|rto

jl

fcefliffe putantes falluntur.

p feq

Regener atio-Effentialis Fanatlcorum.

385

4 noft

Regnum Chriftiin cruce,

40

Regnum Meffiz non ePc terrenum.

] feq

$3 feq.

?

iflols

Reanum Dominiinter gentes,

- 44-48feq.

Remxgms Univerfabitatem mortisChrifti negat. 143.14,5

p

Remifho peccatorum an juftificatis vere conferatur. 316.

gumm

j

349. ejus caufa non eft contritio. 335. feq..eam ac-

)

cepit mulier Luc. VIL,47. 49.:

Reftitutionem fui Poftellus ja&tavit. 297* Refhtutlonem

. omnium fibi perfuafit.

308 212

5

.f

Revelationes de Purgatoriis &ngunt Píeudevangelici.

204. feq«

( H

S

h[f(h-

!

Sabelliani Pncumatemachx

n

43

jri

|

UY

Gg 3

Sa-

L

INDEX RERUM

ÓH

De Sacramentorum numero error Poftelli.

299

Sacramentis qm omnem vim falutis negent ? 300. an

fub quovis cibo & potu fumendum & naturz conve-

niens fit facramentum.

3ot

Salmeronisin Judxos injuria.

4

225. feqe

Sanctificatio in Purgamrlo fgmentum e&

Sanctulorum in hac vita perfecta mundities

349.feq.

151.feq.

Sandius Pneumatomachus

43

Sarpius (Paulus)

377-íeq.

An Satanas a Chrifto in ceelo vi&tus ac inde anno 140. -

pulfus ?

297*

Satisfactio Chnfh gratiz DEI adfcnbenda. 11e.feq. n o.

396. feq.

Satisfa&tiones proprias ftatuit Poftellus.

393

Schelgvigii Synopf' is Controverfiarum,

38

Schmidii (Erafin.) in Coloff. IL, rs. meditatio. -

»

SchvvenckFeldms defcenfuni Chrifti ad mteros &libe-

rationem Patruxn ex mferno docet.

189.feq.

De Scriptis ad notitiam Conciliorüm & Ganonum fpc-

Gantibus, Schediafma Autoris.

ET r

De Scriptura Coeli error Poftelli.

295

423

Seculum novum Spiritus S,

Senibus juventutemi reftituere vult Poftellus.

245

Septuapinta Interpretes an Deo docente nonnunquam

aliquid addiderint. 26. feqq.. num ititerpretationi

fuz vacantes cellulis inclufi fuerint? 28.feq. eorum

unicam interpretationem pro fcript. recepitJuftinus

Martyr.29. ab eis folum Pentateuchum, libros reli-

quos a. Herodis temporea qmbusdam Effenis verfos -

fuiffe, exiftimat Sam. Petitus 31. fq. in translatione -

verfus6 Pf.IIX. erraffe cenfet Tac. Faber 6r. eos ab

omni errore immunes praftare conatur Ludov. de

"Tena,

dÀ

62

!

Servetum laudat Arnoldus.

381

Ex Sibyllinis Oraculisan purgatorium fluxerit. 190. feq.

Simon magis. 422. Stantis nomien affectat.

150.ffeq-

Suinon

t

R

"

INDEX RERUM.-

»

!

Simon Pharifzus & Leprofus num differant ?

317. feq.

a

De Sinu Abrahz Poftelli fententia;

-389-feq.

o

Socinus caufam mortis Chrifti inalem male explicans

At

refutatur 1i1. feq. Sociniani refutantur Divinitatem

4

- Chrifti negarites. 50. feq. 53. Chriftum Patris in.re-

.gno vicarium «conftituentes, j2.' per affertionem

feq.

[2

gratiz perperam fatisfactionem Chrifti tollere co-

k

nantur. IIl. Spiritum S. in fcriptura aperte Deum

dici negant.

419

p

fr

Spinofz refurrectio Chrifli allegorica eft,

403

!

Spiritus S. Deitas defenía a Patribus. 416. 417. & in

fym-

zb(jlis ante Macedonium, 418. Num in-fcriptura a-

9

f0

perte Deus vocetur.419. Ejus nomen : fibi arroga-

[

runt Simon Magus, Guilelmina Bo&ma & fcortum

. quoddam Fanaticum. 422. Ejus novum feculum.423.

5

Stefelius,

H

385

j

Sufhi revelatio de Purgatorio,

204. 229. feq.

x

Synchyfis in verbis Pauli Hebr: IL, 9. creditur. — 75.76

Svnodus vid. Concilium.

f

De 8ynodo Moguntina, 446. M

edialinentt dbid. Dos-

[

:dracena. ib. Bethlehemitica. 447. Conftantinopo-

j

litana. 447. Arimienfi & Seleucienfi.

9j

448ï Diofpo!i-

5

tan—ak4-4s. qui fcripferint.

e

uj

"Teifferius cenfetur.

242

l

De Tena (Ludov.) Vulgatam. & L

re-

Q

dit.

xxmmmmn

um

62

^Tertullianus num Qüid fta

1

hii-

jl

marum ?

tuat de Agpäritionibus" a

208

d

Textus Sacer ex Conjecturis non judicandüs.

Á

05

33

n

'Thaddzxus de defceníu Chrifti loquens.

I88

Theodoretus ad Hebr. IL. 9*

I14. fq.

i

'Thefpefii itinera & vifiones apud inferos.

202

d

De Thoma Apoftolo fabula,

1

ü

Y

-

Thotmafius (Jofeph.Maria) cum Jofep

I;o Catoidem, 5

"

Trillerus Gal. II.

16. depravationem -Lüthero expro-

d

t

brat.

i

x

387

n

INDEX RERUM

N.W.

Valetudmxs fux profperz caufam abftinentiam a con-

greffü cum feeminis gloriatus fuit Poftellus.

244

9Berbrennen. auf Det Geele] pmverbmm vülgi, an

probet Purgatorium.

X

- 224

55

Verbum Dei medium gratiz & Bdel

Verfioni Vulgatz adverfatur Morini fententia. 42. ea

correéta;62. ab omni errore immunis credltur aLud.

*

de Tena.

6z

Verfiones novz N. Teft. Pietiftarum.

394

Verfio Lutheri aovis & antiquis dlfcrepat.

394

Vefpafiano adulátur Jofephus.

590

Vifionibus Purgatoria falciuntur

202

Unio effer txalxs Fanaticorum.

385

Urfinus (Toh, Henr.) som 3uftaub ber glaubïgen G2

[en/ bie aud ber 2Belt abgefcficben.

182. 201. 222

Vulpeculæ vineam Domini conculcantes funt hiretici

aftuti 371. talesfeculo1z. propeColoniam Agripp.

emergemcs ib. & feq. & alii.

37*"

VV.

r

VVelgchanos errores quibus communes fint p 381 386

X

Xylophonorum Feftum,

31

T.

Ht

?P ép Hebr. II

EF IN

L.$

t

d

(

& 7-

A — uNddei eumn. Qie re

aL

x

1f

u

l, d

tj

j

P ü

T

fi

3

i

b

20

Eb]

6u

T

eud

1pp

»

n

j

li

::

TT

-

V

"

T

ü

[

.

,

l

z

:

"

—

MR

M

—:

UMRU i.

—

—

—

——

TE

NT

L d

E

E

[ —

—

—

RURT UAR Md Ms ii

g

E

19

D. THOM.E ITTIGII

Q

18

—

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

E

17

DPVSCVLA

ia urie

Balance

VARIA

O

16

L

15

Focus

CVM

N

14

CATALOGO

E

:

13

IT TIGIANORVM

12

E

n

MANVSCRIPTORVM

t

LATINORVM

10

»)

[onne

UOK

Ji

EDITA

CVRA ET STVDIO

L CHRISTIANI LVDOVICI,

[ "of l ubl.

.

t

À.

l

CVIVS & PRUEFATIO ACCESSIT:.

]

"

p

/

N

Nï"

C

2;

LIP.JSId-gB,.

"

$? —

"

)f

??'

|

ajud HIERON. PHILIPP. 9nitfdbel.

"

LITERIS IMMANVE,LIS TZTII

.MDCCXIV

f

P

j

J p

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

|

!

E