Gf354_2
author: Hegelmaier, Tobias Gottfried

|

|

"

A.

LCO

G

——

E EE EEE

—

——

—

—

-

fR Fa

ä

*

^ qire

-

L

p

M f

*

4

*

j

2

70QC

4

N1

c

«

»

)

Q

8 Pa

d

H

ss

LL

il

]l

TO

J|B

ib

'T-

-

od

Fs

Cb

ereme,

É ber.

THEOLOGUE

vife,

'téa

ANTIDEISTIC/E

HC

POTIORA CAPITA

PER SEMESTRE ESTIV?M

MDCCLXXKX

iþ

AUDITORIBUS SUIS .

EXPLlcïABIT

DT

D. TOB. GOD. HEGELMAIER

$3. THEOL. -PRDF.X P. O. ET NII.L. SFMINARI*

THEOLOGICI SVPERATTENDEN S.

Ri

É 3

3

—

|

N-

s

..

m

gu o NNE

SSNS

E

—

MA

DN

SNSS

!

TUBI&G

SY v-l,vf."IBVS. ; ïäI?ERBCRANDTTANIS;(

, d

-

Z

Au

tior

nofi

tiO

fido

gr

inte

fto

por

logi

2

Q)

n

NESS -

/6;;5—.&

&6

N

N

SS

Z

——

z

|

5 m

&

xx

E.

77

«

)

()

z

/;,/"

——

S

e

7)

st*&

ä

Zs

E

2!

-

N "N

E

(/

C

;

RY

i

^

La

*

U Hl

2277 /A

xX

D um e re noftra fore judicavi ,

Zuditores! fi edito hocce libello cer-

tiores Vosredderem, quzlaborum

noítrorum per inftans femeftre ra.

tio fitfutura; equidem plahe con.

fido, confilium ifthoc meum non

zgre fe approbaturum efífe Viris

intelligentibus. — Norunt hi, in va-

fto oceano quafi navieare, ubi nec

portum nec littus videat, qui 7Peo-

logimn ZAntideifficam tra&are hodie

A2

E

Inie

&

E

inflituit. Uti enim alie quedam

"Iheologiz polémicz partes , fine

tit

di

omni diícentium incommodo, bre-

R

vius jam , quam patrum noftro-

rum memoria, expediri poffunt

be

ita hec fola, etfi recentius demum

cathedram occupare copit, quovis

pene anno majorem in molem ex-

ea

crevit. Noruntiidem, quam pau-

P!

cis datum fit, tempora labores-

[41

que ita dimetiri, ut zquabili curfi ,

uti ceeperunt, fic quoque def(inant;

di

ci

ad quos nihil pemneac nllud Hora-

tii :

Amphora ccepit

t

li

Inftitui , cüurrente rota cur urceus

exit ?

Ita vero zquis harum rerum arbl-

tris haud difficulter fatisfecero.

At

fünt fortaffe alii, qui mallent, iftum

libellum ducem no$ fequi, quem

gïj

B, Cancellarius Cupisr. Marrz.

Prar-

i

5

am

PrArrIvs À. 1752. heic edidit (ub

ine

titulo : Plan von. Grundfragen düber

re-

die Theologiam Polemicam,. oder die

TO-

Religiousftrittigkeiten zum Gebrauch

at

bey academifcbem Vorlefungen , ubi

um

Cap.l. fatis copiofe de. Theologia

'VIS

Zntideiffica agitur; quemque poft-

eX-

ea au&tiorem recudi curavit, infcri-

au-

ptum : des Camcellarü D. Pfaffem

eS-

Entwurf der Theologiae [Autideifli-

fü,

cae, oder der Schwürigkeiten , welche

die uuglaubigen . Geifler der - chriflli-

Tà-

chben Offeubarung entgegen. fezen ,

zum Bebuf, academijcher Vorleungen.

pit

Gie[Jen 1757. . quo pa&o (imul id

us

lucraturi fuiffetis , — |A4uditores ! .ut

ad fingulas quzítiones feu 'obje&tio.

bi-

nes Deiftarum, in i(ta Delizeatione

At

exhibitas, conferre quoque poffe-

lm

tis refponfiones Pfaffianas, in ipfis

m

przlectionibus. a Viro beato datas,

H,.

& prelo poftea commiffas iz des je-

ME-

A3

s'fz.

6

Est

tiC

eigen Canzlers z;u Gieffen und boch-

fürftl. beffendarmftádtifcben. General-

pl

Juperimtendenten. D. Pfoffen. Acade-

pr

da

mi[chen Reden über dem Emtwurf der

T beologiae Antideiflicae, da die Ein-

ar

tií

»ürffe der. Uunglaubigem wider die

pl

chriftl. Offenbarung entwikelt werden.

Frankfurt 1759. 4. Novimds quo-

77

que b. Jon. Gor Tr. FaAsER,

f

ci

Virum in his ftudiis verfatifimum,

atque nece(fario apparatu litterario

2

7

egregie infru&tum , cum Acade-

miam noftram ornaret, fecnndum

ipfam iftam Delimeationem | Pfaffia-

nam (íemel atque iterum curfüm

Thbeologiae ZAutideiflicae (üumma cum

laude fuifíe emenfum.

— 06 65 "

V

Verum & hoc novimus, ipfüm

poftea Virum beatum, de reliore la-

QA7y — tLU

d

borum bujus ordimis. [cena in[truenda

Bol d

. fülicitum, aliquot. Differtatiouibus po-

tiora

cAoeücs

7

och-

tiora TLbeol. AntideifHicae Capita com-

"l al-

ple&i, & hac ratione futuris fuis

ade-

prale&ionibus antideifticis filum

"der

dare voluiffe; ad alia vero atque

HI-

ampliora munera vocatum in lauda-

die

tiffimo hocce Inftituto non ultra

len.

priora quatuor Capita: de Dei[mo

o«

7 genere

de libero religiomis cbri-

R;

[Hianae exarmine; . de veritate veligionis

m;

chriffianae (9 de fcriptura facra, pro-

TIO

ereffum effe in duabus Differtatio-

de-

wibus, füb tit. Succincla "Theologiae

m

Zntideiflicae delineatio, Annis 1764

lia-

& 1765. editis. Neque etiam aliis

m

Viris eruditis Pfaffiana Delineatio ad-

m

eo arrifit , ut valde repreh:ndendi

fimus, quod iftam «uzice ducem fe-

qui noluimus; quamvis ultro pro-

fiteamur, tantum nos illi debere,

la-

quantum Pygmeus Giganti , cu-

da

jus humerisinfiftens longius, quam

0.

hic ipfe, profpeCtat.

Neque eam

ra

A 4

lau-

$

edco

laudem participare cum b. PrArr1o

quisquam poteft, quod ipfe primus

"Iheologie polemicz partem pecu-

liarem.,, . ZdntideifLicavi , defcribere

Cf. Neue[le

&c pertractare coepit.

Religiousgefibicbte P. lL p. 3 76.

Accedit, quod ipía. TLeologia

Antideiflica. paulo aliam poft. Pfaf-

fiaua tempora faciem. induerit. .. O-

lim Deiftz omnem . revelationis au«

&oritarem in. füummum diícrimen

adductam, ac pene jam abolitam ef-

fe putabant, modo in fcripturz ali-

quo loco deprehenderint, quod;

cum noftris moribus comparatum,

vel indecens vel iniquum videretur;

quod. fidem fuperaret; quod diffi-

cultatehiftorica, eenealogica, geo-

ä

graphica &c. a nobis jam ob docu-

mentorum defe&um non amplius

folvenda , laboraret;. quod noftris

obíer-

)ä

ei-eqs

9'4'!

obíervationibus & experimentis

phyficis haud conveniret; quod

vel dimenfionis geometricz vel cal-

culi arithmetici rigorem non ferret;

MV

quod cum alio (criprurz loco non

proríüs concordaret: atque de his

maxime omni virium contentione

depugnabant, & neício quas lau-

reas fibi gratulabantur plures Dei-

ftz , qui ab uno fcripturz verficulo

feu vocabulo omnem religionis re-

velate tum decentiam tum verita-

tatem , proprio aufü , füfpende-

bant, & re quafi bene gefta trium-

phum canebant, dummodo dicere

ï

poterant, quod fepius omnino fie-

ri debebat, nondum fatisfa&um fi-

;l

bi efTe Thaologorum refponf loni-

bus.

:

Przter id antem

quod valde

;

dubitem , ZAuditores ! : immo plane

A5

ne-

IO

x m d

negem , hac vía unum unquam

Deiftam ad faniorem mentem per-

du&um fuiffe; i(ta quidem tela o-

mnia minus hodieformidanda funt,

quam olim ; cum noftrorum Eru-

ditorum longe major cum diale-

&is, atque inprimis moribus , O-

rientis familiaritas , atque inde pe-

tita liberalior interpretandi ratio ,

multa hujus generis offendicula e

medio íuítulerit ; cum non jam

'fheologi omnia fibi excuíanda,

3nulco minuslaudanda fumant, quz

de Patrischis aliisve perfonis in

RC RB N^ .-—. 4l t

ícriptura memoratis , magni alias

nominis Viris , fed non fecundum

N0

integram fuam vitam nobis ad imi-

u

tandum. propofitis, nude recenfen-

fc

tur;. cumque jam fine piaculo cre-

Ci

di dicique poffit, etiam Codicis V.

". defcriptores homines fuilfe , at-

h

que humani quid potuiffe pati. Ita

di

Ve-

sls

II

vero mirüm quantum tota hzc fce-

mlmmucata fuit, ut, quie plari-

je

mum antea negotii faceffebant, fi-

ne omni bonæ caufe detrimento

l-

brevius jam tra&ari poflint.

v

a-

Contra vero, fi plara omifimus;

quz olim non zque omitti pote-

rant, ac pro inftituti temporisque,

przle&ionibus noftris deílinati, ra-

tione ad potiora tantum Theologiae

x

ZAutideifficae Capitanos reftrinximus ;

alia quzdam huc transtulimus, ac

In

fine ambagibus Deifmo ad(ícripfi

as

mus, quz ad leCtiones polemicas

Antifociniauas | veferri

alias

fole-

l-

bant.

Qua in re fi forte audacius

n

feciffe quibusdanr videar, quia So-

e-

ciniani femper & dici & haberi

V.

Chriftiani volucmnt, quod fecus fe

at-

habet in Deiítis;

CX meo tamen jü-

tà

dicio non contra rei veritatem feci

' u

th!

12

e4-ets

Alii fuo viciffim jure utantur, at-

que aliter judicent.

Conflat enim ,

primum Deifmi principium hoc ef-

fe , nihil in rebus religionis pro ve-

ro agnofcendum admittendumque

efle, nifi quod rationi humanz &

obvium fit & commcndablle videa-

tur, uti e contrario, tanquam fal-

füm ac verz religioni omnino ad-

verfum , reípui debeat, quicquid

Deus ut pofitivum feu arbitrarium

circa religionem ftatuiffe , ac reve-

Eu d dl Qu b N r 9q. AL AE C MA CR

latione fpeciali pracepiffe dicatur.—

d-

In hoc fi utrique confentiunt, &

1

qui Deiftz apud omnesaudiunt , &

qui Sociniani hodie, fi non dici, ha-

beri tamen volunt: cur non eodein

;

utrosque loco habere nobis liceat,

ad minimum , quatemus ita con[enti-

unt? Errores tra£tamus , non per-

fonas. ltaque five quis toram fcri-

pruram rejiciat ;

five ex tota fcri-

l

ptura

- d

13

t-

ptura ea tantum þrobet , vel ea tan-

s

f

tum , fecundum proprium inter-

pretandi genus , in illa inveniat ,

d

quz religionis naturalis legisque u-

Ie

niverfalis (ünt ; utroque in ca(ü i-

a-

dem fyítlema , idem veritatum ad

l-

religionem pertinentium complextis

prodibi. Dudum quoque 'Iheo-

d-

logi no(tri Socinianifmum , & mul-

to quidem illo preftantiorem , qui

hodie invale(cit , fubtilem (eu incru-

Jiatmn. Naturalifinum vocorunt : an

iraque nos peccabimus, fi, quan-

to magis ille larvam depotuit ,

ïcr;

1a-

tanto nos apertius veram ejusdem

faciem omnium confpe&ui ex

An

poni-

mus?

3t,

Jti-

Cr-

Atque hzc premonendi videba-

Ti-

mini, Zuditores! Sed non fert pro-

lixius alloquium. paucarum plagu-

Ti-

]ra

larum libellas, — Erit quoque no-

bis

A

14

eim

bis crebra (ütis occafío a qüæ pau-

cis heic tetigimus , plenius ediffe-

rendi, ipfoque fa&to & exemplis,

quz locupletiffimam di&is fidem

faciant, comprobandi. lta valete.

Scripfi Tubingz Prid. Cal. April.

MDCCLXXX.

A?

J

[

»"

o

Ls

PRI

N

llg EM

p

-

(

--

[

——

22

:

A

$ E

C W

SE

N

.

N

//'/

'(// JJ

G

D

3

S

-

—

'6-—5—»

POR

T

RR

THEOLOGILE

]

ANTIDEISTIC/E

POTIORA CAPI'lï'A*

SEgEcTxI0

EX'RNIOVR GENERALIS

;ï

pri

dei

ag

tio

du

net

luf

&

cm

ESN

(5

N

& s

X

3

—

SS

S

"?

e

'-L':F—x

lü»-

r

CT

N

ES

SSS

N

;

NI

l

*

AN

ERN ) at

N

i

E ss

TONNSD

2

$.

I.

JDeifmur nobis eft omne illud Syftema

principiorum religionis , in quo qui-

dem Ens aliquod fupremum , fiveDeus

agnoícitur, fed ex folo nature ac ra-

tionis lumine cognofcendus & colen-

dus; rejecta omni revelatione fpéciali.

5.

II.

i

Varie Deiími appellationes notio-

nem ejusdem varie declarant atque il-

luftrant.

B

$. n

1$

ii

HU

$

Diflingui poteft inter Dcifmum u-

rum & impurum feu mixtum

fio

$

IV

Non omnes eandem Deifmi notio-

nem conftanter tenent.

tl/u

$M

Unde admodum diverfe Deiftarum

claffes recenferi poffunt

der

$.. VI.

Num fbona fide Deifta effe poffit ,

qui inter Chriflianos natus educatus-

aLD

que, ac Evangelii gnarus eft? 1ura

quaritur.

/5'

VII.

u-

Diftinguendi probe funt Deitte ab

Athm

horr

$

VIH.

p

MM E

m

u-

19

(l

2

VIH.

l-

Nec non a JJaterialifit , tam craf-

fioribus, quam fubtiliuribusf

$.

IX.

lo -

Nec coincidunt Deiftra. & . Zndifferen-

lifia.

$.

x'

um

Neque Srepticor cum Deiftis confün-

dere licet.

Lj

$.

XI.

12

Js-

Olim |Zdaemotiifla: quoque parumr

jre

a Deiflis differre putabantur.

$. XII

Origines Deismi ,^ materialiter fpecta-

ab

ti, tum in in:ellectu tum ip voluntate

hominum querenda funt.

IT.

B2

| $. XIII

20

-t

m

—

— À

-——r*u:::'

$. XLI

"Himc plures enumerari foníz pof.

De

funt , & communes & fpecialiores ,. ex

quibus manavit Deifmus,

$ XIV.

Originer Deifmi, formaliter fpe&ati,

fit

biu

difficilius indicagtur: .

$.

XV

De Dgifmb ante Chriftianiímum.

ta ]

$. XVI.

Num certo definiri poffit, quando

fa fint?

& a quibus prima xDeifmi femina fpar-

ES

Sec

Po

cen

$. XVII.

Quid veterum Ch*iüianorum hoftes

erudii, Cersus , JurnzANUS, PoRn-

?vaws &c. eo comulerim.

!ïelïï

$. XVIIL

ekoeic

21

$. XVIII

yof.

Num Imperator FRIDERICUS Hl

ex

Deiftarum patriarcha dicendus fit?

$. XIX

Num repetendus Deifmus maxime

it a libro famofo de tribus Impoflori-

iti,

bu; ?

$. XX

Etiam Scholafticifmus fua nutrimen-

ta Deifmo pr«buit,

ido

$. XXI

are

Maxime Deifmus in Italia prorupit

Sec. XVI. ubi de Lzouzg X. PETRO

PowxPoNuATIO & aliis quibusdam di-

cendum

tes

,& XXH.

) R.

ldem natale folum , eodem pene

tempore , Deifmum ferens ac Socinia-

[1I,

B.

nifmum

22

ii

nifmum , plura obfervare jubet utrique

commun:1a.

$

XXHI.

De

Ex quo Hupw!um nofirx temporis

phenomenon explicari poteft.

6.

XXIV

fui

rA

Ex Italia in Gallias tranfiit Deifmu

tini

Memorandus heic inprimis J o u. B o-

hu

DINVS.

$.

XXV

Numerofifimumtamen , eundemque

infeftiffimum,Deiftarum gregem Anglia

mii

tulit.

Inter Deiftas fuserioris Sec. lon-

te

ge emiient Eb vang p HzRBER

Ccut

BaAgo pE Cuzgsvnv & TuoMxaAs

dio

Hosszs, diver( tamen generis Deif.

—

adr

mum profeífi,

re-

$.

XXVI

Quid generatim diíeriminis inter(it

inter Deiftás Anglos & Gallos.

noc

5'

XXVII.

Q

23

|jue

$.

XXVIT.

Belgium quoque & Germania fuos

Deiftas, pauciores tamen, aluerunt.

ris

$. XXVIII.

Cur minus feraces Deiftarum adhuc

fuerunt terre feptentrionales ?. V o 1-

Je

TAIRII enim imitatores, agmen in-

Oo-

finitum ,. per totum orbem- diffnfum,

huc non perrinent.

$.

XXIX.

1

]ue

Alii ex Deiftis , ut levis:armature

/lia

milites, modo- hac,. modo illa ex par-

on-

te Chriftianifmum laceffendo ,. inimi-

RT

cum animum prodiderunt; alii, vali-

[AS

dioribus armis in(rucli, ariete quafs

eif-

admoto

.'.

fandamenta ejusdem fubrue-

re conati funt.

$.

XXX.

rfit

Eriamfi jure dicatur, priores plus

nocuifle, quam pofteriores, fi de ex-

VII.

B 4

.tenüo-

24

df

tenfione damni dati fermo fit ; a no-

hot

bis tamen, cum ad utrosque diffundi

cur

haud poffimus , pofteriorum tantum ,

nec iftorum omnium , ratio habebitur,

5'

XXXI.

«

do

Quamvis plerique, quocunque mo-

con

do poterant , in religionem chriftianam

hau

inveherentur; fuere tamen, quiunum

FRA

alterumve argumentum pre reliquis

ex profeffo tractarunt.

$. XXXII.

tate

lta plane fuperHuam, adeoque nec

hP

datam effe revelationem fpecialem ob

tum

religionir naturalir pracflantiam atque fuf-

'

LIN

Jficientiam ad . falutem , .poft BAR oNEM

$A2

pE CHEsRsvRY, maxime contendit

MarrHasvs TiNDAL

$. XXXIIL,

u

Religionem , que JMyfleria homini-

Wo

bus credenda proponat , nec Deum nec

homi.

a r

2j

i0-

homines decerepoffe, Jou, ToraxD,

di

cum aliis , afferuit.

n ,

uT,

|

$. XXXIV

Stripturam , modo univerfam, mo.

do in partibus fuis , impugnarunt, ac

10-

contemtui & ludibrio exponere veriti

1m

haud íunt

TnuHowxas MomgcawN &

FRANC. AnovzT DE VoLTAIRE.

ME

$. XXXV.

Graviffimum argumentum pro veri-

)ec

tate religionis chriftiane , a /'aticiniis

ob

V. T. in Jefu Nazareno impletis peti-

tum ,

enervare voluit ANToN Cor.

if

EM

LINs, cjus veftigia ftrenue preffit

dit

SAMVEL PARVYISH.

$. XXXVI

$

llli autem, quod a Ziraeulis , Chri-

n1-

fli inprimis , de(umitur , TuonwaAs

1ec

WoorsTON, ArLs5. RapiCATI Co-

mi.

MM

/

MES

B 5

26

ss

MES DE PASS:ERANO & Davip Hv-

ME omnem probandi vim denegarunt.

$.

XXXVII.

fec

om

Praetepta (cr&pturz moralia , tanquam

na

abfona , ac faluti & tranquillitati rei-

ad

publice noxia , criminati funt À N T oxN

AssutpvoGCooPrRn CoMwES

DE

SCHAFTSBYVRY ,

DERNHARD DE

MawprviLLE, THoMaAs CHv 55,

€

HeNR.

VicECOMES

pE BorriNc-

his

;BROKE &. CAROLVS A SECONDAT

inv

BaAno MowTESQUIEU.

ver

var

$.

XXXVIII.

Multa, a fingulis his impie dicta ,

fua fecit , novaque impietate auxit

"Iu&tor nondum cognitus Fragmentorum,

ïï

rUm

a Cel.LEssiNcor0 editorum , quiim-

occ

pudentius, quam ante ipfum nemo,

t

Chriftum & Apoftolos turpiffimze frau-

Sic

dis ac impofturz 'qccu(avir.

£hoÍ

f

tem

$. XXXIX.

—

— —— qQr—

27

L

lv-

XXXIX.

$.

int.

Caufas Deifini , inde a tertio maxime

feculi hujus decennio tam late diffufi,

omnes enumerare ,-non eít res huma-

lat

ng& perfpicacia.

Multum etiam heic

Tée1-

ad vias Dei abfconditas referendum eft

ON

DE

$.

XL

DE

Suppofitis ; qua füpra 66. XII. XIII

) B.

dicta funt , primas fine dubio renet in

N G-

AT

his caufis, inde a Can rxsr1 tempore

invalefeens , Rationalifous & fafi idium

veritatum , quarum evideniiam objecti-

vam non habemwys.

T25

$. .XLI

1Xit

t11.

Multis magnorum quorundam Viro.

1m-

rum moliminibus infirmara , Superflitio

occafionem dedit , ut animi parum cau-

no,

ti

1n

alrerum

r'au-

extremum | laberentur.

Sic iftud Frwr LONII: 05 Deiffe ou Ca-

na

tholique , in q

M

m plurimis contra men-

IX

tem Auctoris vim (uam exfertit

$. XLI

28

m d d

$. XLII

tem

l

fe3

Theologi, non omnes, at fatis mul-

illis

ti, in duas quafi fectas abierant, qua-

certi

rum altera in mera fpeculatione rerum

etiar

theologicarum veríari videbatur , poít-

habita pietate: altera pietatis ftudium

enaviter quidem urgebat; aft e9«Ao-

Spnoxeuic quibüsdam , rerumque in-

differentium faftuofa definitione , apud

rem

fuiffe

multos , qui neceffaria judicandi vi

non pollebant, religioni iterum noce-

bat.

$. XLII

)

da r

Morum quoque diffolutio indies ma-

eft, 1

(ior ingeniofos fecit homines, ut de im-

ab uti

punitate peccandi difpicerent, Itaque,

T12 a

quanto graviores poenas chriftiana re-

tatem

ligio peccatoribus dictat, tanto opero-

f&us hi in ifta abolenda elaboraverunt.

ais

5'

XLIV

Si

religi

Luxur, dum civitates nationesque

nos ci

ditare exiftimabatur , fimplicitati au-

fo dic

tem

;

ei--A-

ad

tem a3c fobrietati chriftiane repugna-

re; non poterat non religionem ipfam

mul-

illiis moleftam reddere , qui in luxu

qua-

(TUIR

certiffima falutis publice adjumenra ,

etiam falífo , quarcbant.

FECSERDEENENS

poft-

lium

$ . XLV,

J£A0-

Tandem etiam Cheri vitia huc refer-»

e in«

rem , nifi illa omni tempore eadem

apud

]i vi

fuiffent.

10ce€*

B XLVL-

JWethodur Deifarum in oppügnanii

ma-

da religione non admodum liberalis

eft, nec ad leges compofita, que alias ;

e im-.

ab utraque parte ,

ut fummz neceffa-

ique,

a re-

rie ad eruendam & dijudicandam veri-

pero-

ais dub d

tatem , przícribuntur.

unt,

$. XLVIL

Sive dicänt , non ferre chriftianam

religionem fui examen 5 five, Chriftia-

'sque

nos certe illud fugore , utrumque fal-

i au-

tem

fo dicunt.

$. XLVIIE

Em

30

as

$. XLVIH. .

Qui non probe difcernere norit , quid

fundamentale fit in religione, quid mi-

nus ; is.nunquam congrediatur cum

Deiftis.

—— H

$. XLIX.

Non raro preílat , doctam ignoran-

.

POS-

tiam erga illos fateri

5

quam definire

SISTEN

velle, qua definiri a nobis non pof.

R

funt.

A

N h;

As

tlä

j

7

)

)

i

(

m

)

ANCUS

725

/7/

7

23

(

f.

EM

À

Hl

[

)

N

^

-

VA

/,

(Q

x)j

»

»

z

/:,17

ï"*?&

N

A

-«*

—

P

od

L

-u

quid

d mi-

cuin

SECJT-XO

oran-

finire

POSTERIOR SPECIALIS

| pof.

SISTENS PRAJECIPVAS DEISTARVM CONTRA

RELIGIONEM, CHRISTIANAM ORB-

JECTIONES.

?

A

(

"

—

R,

plai

fe c

ob

lis.

EENUNS CR

fieri

cert

TCV(

fu,

B.

(

f

A

de

7

Á

ctC

€

19

J

d

76 IN

&

Less

AE

u2

k:

,g(ä

NU

"

;ïï;

p

, o

::

5X

ao

A.

m:"

hd w—-ä

um

/

l

1

I.

s.

N

Revelationem Jpecialem - omnem

plane (uperfluam : atque inutilem ''ef-

fe dicunt, tum ob perfeCionem tüm

ob immutabilitgtgm :eligionis natura-

lis.

lo

S.

I

Cpnceffa*e;jusdt.m-l þqäibilitata abfoluta,

fieri tamen vix poffe , uthomo cum

certitudine cognoícat, quid vere a Deo

revelatum fit ; eum , omnium cónfen-

fu » idem de multis

L

"

fal(o dicatur. 1lta-

:[

que

24

us

c.ä.-.

TUGF—

que hypolhetire impo[fibilem dici pofï'e/o-

mnem, revelationem fpecialem.

5.

IH

ijïtatein revelationis fpecialis nul-

l

jo modo probari poíffe; negari potius

ex gravibus argumentis debere.

ti

$.

IV.

Nam, fi femel & apud quosdam ne-

ceffaria fuerit ,

ex iisdem rationibus

hi

femper & apud omnes «que neceffa:

d:

rjam fuiffe, cui tamen Hi&oria rel.cilaf

n

met.

I

nt

& v

Ad minimum , falvis perfectionibus

divinis, non potuiffe majorem humani

generis partem ea Carere , quod factum

Te

tamen fit, atque hodienum fat.

Par«

re)

ticularifmum gratiz & Particularifmum

fin

revelationis pari paffu ambulare.

ta1

s L] VI. :

stl

35

D-

V].

s.

Semel admiífa revelationis fpecialis

neceffitate ,- continuis illam acceffioni-

bus opus habere,. ob continuam intel-

xl'

le&us humani in cognitione veritatis

1S

progreffionem :

Atqui contrarium fa.

tuia defenforibus revelationis fpecialis.

i

$. VII

e^

Si per revelationem fpecialem Deus

1$

hominibus confulere voluiffet ,

eun-

a^

dem quoque illam ab omni corruptio-

d-

ne immunem preftare debuiffe

quod

ne fieri quidem potuerit , multo mi-

nus factum fit.

1S

$.. VIH

ni

lisdem argumentis fuam quemque

—— SOTPER

revelationem, ut umce veram , tueri 5

re

rejicere aliorum.

Qu:s heic Iudex efto

fine nova revelatione ? Sic vero proceffum

tantum non in irnfinitum debere admitti.

T

Ca

IX.

$.

36

5.

IX.

Varietatem in cultu divino , fi pro

fua quisque intelligendi ratione, quan

P4t

tum videatur , religioni naturali bena

T€

fide addat, non eque gratam Deo effe,

quam uniformitatem , probari non pof-

di

fe

Deum certe diverfiffimos cultus'ad

huc toleraífe.

X.

$.

€a

fit

Revelatio . fpecialis. Chriffianorum

Vi

cum litterarum .facrarum. fide nita-

€t

tUf ..

nihil non. moliti

funt

Dei-

ne

fte, ut illarum auctoritatem evertant.

A&um eft de placitis fcripturz univer-

fis, ( fcriptura ipfa noneft, quod effe

dicitur.

Hmc omms Deifta eft Anti-

URRU R

fcripturarius.

Quia ad fingula defcen-

dere nos haud poffumus, ex infinite

multis, qu& contra fcripturam objece-

runt, tanrum pracipua quedam affere-

il:

mus.

$.

XI.

u-

37

$. XL

2

Ajunt , -is/pirationem divinam Libro-

rum íacrorum adeo non certis argu-

i

mentis adílrui poffe, ut. potius Aucto-

res ipfi non uno modo. eidem. contra-

f-

dicant.

l-

$.

XII

In tam multis ob/ruram & aequivo-

eam eíle fcripturam

ut longe impar

H

fit fni obtinendo, qui ei adícribatur.

l-

Videantur contradictorie variarum fe-

Í-

carum inter Chriftianos interpretatio-

nes

t^

e

le

$. XIII

L1-

|

Canonem firipturae incertiffimum effe.

[l«

|

$. XIV.

te

Q^

e-

^ Varii qüoque generis corruptwmbu:

illam fuiffe depravatam.

I

C 5

$. XV.

38

$

XV.

Sola V T. in Novo llegata utrum-

que omni divina auctoritate exuere.

3F

Cum enim fine ómni controver(ia Alle-

gata non pauca alium fenfum habeant

in N., T. quam habuerant in Vetere;

aut dicta V. T. certum ac determina-

ad

tum fenfum non habuiffe, aut fcripto-

di

res N. T. religioni fibi non duxiffe, di-

7

éta illa in alienum fenfum detorquere ,

ur

fuisque finibus privatis accommodare.

hu

Íta

$. v'xvi.

po

Multa contineri in fcripturis , quae

apud intelligentes fidem invenirz nullo mo-

do Pomm.

$ XVIL

irfq

Errores a]irohomita:', phufior , genta-

logitos. &?c. non paucos.in illis: depre-

i

hend?,

[I7T

$. XVIII.

fux

|

|

ts

39

s. ? XVIII .

In-

Loca feripturz fatis multa aliis lD?is'

26

aperte eontraditere.

le-

ant

$. XIK-

re5

ina-

Vaticinia fcripturae, etiamfa

admittantur, nihil probare pro ejusdem

)t0-

di-

divinitate , cum naturalis quaedam futu-

[e ,

rum pratfagiendi facultas detur , omni-

ire.

um gentium exemplis comprobata , &

humana perfpitocia ex: prafenti rerum

fiau multa, demum futura , conjitere

gojfit.

Juae

mno-

$ xx

Multa vaticinia non aliter niS cafá

b

irln.p!eta fuiffe.

nta-

51385 XXIs

pre-

Pro vaticiniis venditari, q;iäe de re-

bur jam ex/ï-/lebtibu: feu praeteritis dicta

AT.

fuerint.

C 4

$. XXIL

$. XXiI.

Tam obfcura && arquivóta dari vatici.

nig » Ut plures folutiones diverfas, im-

ad r

mo oppofitas , &que admittant,

ad a

£erro?

$. XXIII.

Pfopheias, ex fuo ipïforum teftimo-

Si

nio , quandoque deeeptos fuiffe , ac dete-

pg(fe alf'o:.

fide

$. XXIV.

enert

ia c

Ipfos quoque Prophetas et Apofto-

Jlare.

los implementum rei pratdi&lae procurare

potuiffc,

$. XXV.

Q

T& o

Ut Miraculorum vim ad proi-

bandam religionis veritatem nullam ef-

feevincant Deifte, objiciunt, mos plane

nefcire , nec , in cafü fubftrato ,. tuto di-

judicare po[fe ,. quid veri nominis miracu-

mir:

re.

lum ft.

$

XXVI.

-

ede

4

$. XXVI.

-

Non effe gentem , nec fe&am-,— qu&

n-

ad miracula.non provocaverit , etiam

ad afferendos. Rlabiliendosque manifeffiffimor

£rroref,

ï[

5-

XXVIL

-

(6-

Si ex miraculis conclüdi quid debe-

at, omnem argumenti vim pendere a

fide teftium miraculi: Arqui femper uu-

merum teffium infinities majorem pro fenten-

0-

tia oppofita , feu ordinario naturae cur]u ,

142

jfarf.

$.'" XXVIII.

Quin immo te//er miraculorum (criþm-x

0-

T* omnes effe domefliros £? pariialer.

X

of-

$. XXIX.

ne

di-

Ut quis idoneum te&inionium pro

j2

miraculo perhibeat ,. £alem eum e[fe debe-

rE» qualem. yullibi inveniar.

'I.

C ;

$. XXX

4

esoes

cum

5', XXX.

praf

-.Si miracula tantam vim probandi ha-

natu

berent, meminem sorum, quiopera lefu

liri c

viderunt , incredulum manere gotui[fe.

$. XXXI.

Si imid olim probaverint , hodie ta-

men nihil amplius probare miracula ,

pau

buun

quia examinare illa jam mon po[/imur.

bus

$. xxxi.

*

D

Omne miraculum eum pluribur Dzi at-

tributir pugnare.

vide

XXXIII.

liort

datc

Plura fcripture miracula faEa diri in

antc

rébus. leviffmis , eniuoris. ceríe enomenti ;

tuin

id quod Deo indignum.

$. XXXIV.

Non. poffe fine eirculo ad miracüla pro-

gocari in probanda veritate religionis ,

Hi

cum

ï

ais

43

eum vicifim, (i miraculum divinum a

praftigiis Satanz diícerni debeat, ad

i ha-

naturam doctrinz, qua per illud ftabi-

Iefu

liri debeat, recurrendum fit.

$. XXXV.

e ta-

Ex mulis V. T. miraculis rantum

pauca quedam, maxime quae. Mofi tri-

ula ,

buuntur , ab Adverfariorum objectioni-

bus vindicabimus.

$. xxxvi.

1 at-

Miulta contra fcripruram lucrari (ibi

videntur Deifte, fi Pátriarcharum , a-

liorumque hominum in facris liueris lau-

tiim

datorum , errores ac vitià detegant'aüge-

hii $

antque. Nos iühoq tglum parum me-

tuimus.

—$ XXXVIL

pro-

Cadit vero Chriftiana religio ,

fi

jl$ ,

Hifloria Cbrifti fide digáa non fi.

um

OPES RR

Quare

44

edsc8c

rum i

Quare omnem operam Deiftze ad illam

labefactandam , dubiisque variis impli-

quum

candam contulerünt.

Subfiftemus nos

confil

in potioribus.

PUL C NOPEEUONR

$

XXXVIHI.

Ruj

habenc

Miraculofam lefu. conceptionem ,. nati-

rias F

vitatem €7c. füfpe&tam jure effe.

l

quod.

& XXXIX.

intere:

períu

þer fraudem V. T. oracula ad Iefum

applicata fui[fe y qua& plane nihil ad ipfum

fpectaverint.

Aij

-

$.

XL.

fu. ad

Miracula Iefu fu/pe&fa €?' fal/a , et-

nunqt

lam indigna quandoque Firo [apiente ob

tenuitatem objecti , fuiffe,

Ne

$, XLI

O ,

neum

Jefum jure morti. datum e[fe ut facino.

ligion

rofum , qui novas res contra Romano-

rum

l

s2

45

rum imperium moliebatur, cum anti-

ia

npli-

quum Judeorum regnum inftaurandi

confilium cepiffet.

| nos

$. XLII.

EC NeROM N

Refurretlionem ejus pro' mero figmento

nati-

habendam e[[? , tum propter contradicto-

rias Evangeliftarum relationes', 'tüm

quod folis amicis apparuerit , quorum

intererat ,

fabulam iffam hominibus

: fum

períuaderi.

fum

$.

XLIII.

v

| "ifcenfionem in colum & fiffonzm 3-

Ju ad dextram Dei diæcultaþibus premi

et-

nunquam folvendis.

£ ob

$. XLIV.

Nequein Hifforia Apoflolorum

praedicati Evangelii ido-

neum argumentum pro adítruenda re-

cino-

anQoe

lïgionish chriftiane veritate inveniunt

rum

Deiftz ,

l

elcfis

45

Deifte , obvertentes inprimis; . Apofto.

los five hominer fanaticor fuiffe five im-

N

poftorer.

:

fe; i

$.. XLV.

obtigi

Apoftolos ipfos erroris: fz invicem &

prum.

deo fu

hgpocrifzor infimtila[fz ,. unde univerfum

Ssozrveugiac axioma corruat. .

cujus

$ | XLVI.

'Tar

Miracula ipfit adfcripta niþïl habere

roboris.

m'ffmi' 1

tia cà

bere ]

j XLVIL

: Quod fot incommoda , ipfamque mor-

tem , prodoffrina , quam annunciabant,

toleraverint, nihil hanc juvare poffe,

In

-2

ob innumera eorum exempla, qui pro

manifeflifümis erroribus eadem pér-

bus

!

ac pri

peffi: fint.

H

VerO |

$. XLVIII.

s

4

ipofto.

$. XLVIII

ve ium-

Nec flupendam Evangeln propagatio-

ntm pro veritate ejüsdem allegari pof-

fe ;

idem enim Mahometifmo quoque

obngxffe per fe quoque gratum acce-

em &

prumque hominibus Evangelium vel i-

erfum

deo fuiffe, quia Idololatriam deftruebat,

cujus dudum perteíz nationes fuerant.

$. XLIX.

jabere

,Tandem Deifte Do&nmm Chriflia-

2ii fm; xp[am cnmmamur, ac fequen-

tia caufantur , cur aífenfum ei præ-

bere haud ponïnt.

; fhor-

$. L

ibant,

ooffe ,

.An Dogmaticis. (em T beoreticis

1i pro

tot myfizria- hommnbus obtrudi , qui-

pér-

bus fdem adhibere tantundem fit $

ac primis certiffimisque in cognofcendo

vero prineipiis renunciare,

.VIIT.

$

L.

-

EC

Qr-—

48

Lh

PADRCNN

n

di

Gentzhbu: debm L.hnfhanorum my.

i

A i

cha

3

$LU

LL

Diftindionem inter ea , quae tonira

& quae. fapra rationem jïmt ,. . ómni fun-

damento dcfhtux.

C

5 u

DoEïrmam "de Trmzmte & prlmls de

!

Deo hotionibüs repugnare, L: 1pfï prm-

cipio contradictionis.

b

LIV

S.

a

*

Veram Filii deztutem a mulus non

inveniri in fcrxptura , qui 'ejus dlias

aüctofitatem agnofcunt.

À

$: oLY:

P

Jucarnationem leu Dii, tam ex pat-

t dxvmæ quam humana natur? , dif-

£-

m Ed

49

fcultatibus laborare nullo modo tollen-

dis

my-

LVT

Quo inprimis fumanae C/mjh naturae

imperfonalitas pertineat.

nirá

fun-

$. LVII

Deum: mortuzm e[[e, blaspheme di-

[4]

. de

$. LVIII

TIn-

Immediatas Dei €?. Spiritus f. in cordi-

bus hominum-operationer omnem actio-

num humararum moralitatem tollere,

atque ut libertati, (ic ftudio virtutis; 've-

non

hementer inimicas effe.

lias

S i

Vel folum Znthropomorphifmum feri-

píurae teftari, non digno illam. modo

par-

de Deo ejusdemque natura-&: actibus

dif-

pracipere.

fi-

D

$

LX,

$9

ais

4

S. Lx.

Eodem pertinere, quod Deus fomi-

1

nes indurare dicatut in fcyipturis.

V LXL

Creationem ex . mihilo abíurdum do-

gxfla effe.

$. LXII.

Providentiam Dei circa. es jingulare:

in contumeliam majeílatis divine a

Chtiüianis ftatui.

$. LXIII.

Refutari quoque graviffime peruni.

cam lapfus primorum homimum Hifto-

riam.

$. LXIV.

Imputationem pmaii adamitici eque

ac doctfinam de juffifiatione ac impu-

latione meriti Chrifli primis de eo , quod

juftum

i

51

!E

juftum eft, notionibus contrariari: ne-

m

-

que nocere, neque prodeffe homini pof-

fe , quod ipfi proprium non fit.

$ LxU

Cadere itaque univeríam Chriftiano-

É

rum de /atisfa&ione Sjefu Chrifi doctri- -

nam.

$. LXVI.

J

Barbarum praterea effe, fiatuere ,

Deum /acrifirio (ive hoflia humana dele-

&atum fuiffe,

$. LXVII.

l-

Hominem hodienüm aeque bonwm mafri ,

]«

ac Adamus primum creatus fuerat : Er-

go purum putum figmentum eífe do-

Crinam de peccato originali, quam tur-

pis ignavia excogitaverit.

je

1

$ L.XVIIXI.

;

42

ei-—-

219 LXVIIL

N

Partitularifwum. gratise Deum t ty-

fannum filere ; nec tamen Univer/alif-

tib

um vel facto vel aliis idoneis argu-

pui

mentis, comprobari poffe.

$

LXIX.

xTam' naturam quam «jiraciam facra-

De

-me.ntpmm contra rationgm effe.

: HS. : LXXI

Fjurdem. corporis refarre&ionem pof-

fibilem non poffe , quicquid fcriptura

ter

dicat; fed neque hanc illam docere.

huxsdre $t

Nec reditum' Chrifli ad iudicium terré-

il

re quemquam debere.

fe

r Ia E E n tl

/$. LXXIL

EEE

53

$ LXXII

JEternitatem panarum infernalium plu-

tibus attributis divinis e diamietro re-

pugnare

$. LXXIIL

- QueinPr'acceptis /mþtume moralzbm'

Deiftz carpunt, iiífis: iis, quz ad V.

T.pertinent, hecfere fant

/

$ LXXIV.

Pugnart : 1lla modo non üno cum ae-

terna ac immutabili lege naturat.

$ LXXV

Nolle Chriftum ,

ut homo primum

illud - principium , tonfcrva ie ipfum ,

fequatur.

ä

D'3

&^ TXXVI

j&

34

eR-ee

$ "LXXVI.

i'oll? fecuritatem publicam , fi refiffz-

n

re inimito £? aggri[fori haud. liceat.

ime

$. LXXVIIL.

: Prohibuiffe uforas, unicum apud mul.

tos remedium , de neccilariis vite fub-

lu

fidiis fibi profpiciendi.

w EXX

Nimis laudaffe flatum p;:upef!ati: $

le

praceptumque dediffe non taotum im-

g(

pofübile , fed etiam omnes evertens

ta

tespublicas,

$ 'LXXX.

Aut omnes Chriftianos' abfolute fan-

&os effe debere, alieni nunquam appe-

Ll

tentes, autvanum ac iniuftum effe con-

flium Pmolinum de non litigando.

$. LXXXI.

sii—e s

55

$ LXXXI.

d;-

Denuo inculcatam a Chrifto monoga-

miam multa & magna regnorum incre-

mentis impedimenta ponere.

y LXXXIL

il-

Idem dicendum effe de divortio ad fo-

b-

lum adulterium reftri&o.

$. LXXXIII.

In multis difciplinam Chrifti mora-

Es

lem in hac vita non effe imitabilem ; ex-

-

as

go fruftra ac íine fapienti confilio da-

tam,

$. LXXXIV.

In aliis eam zantum rigorem Walere j

le

ut non nifi cum extrema duritie ad-

g.

ftringi ad illam Chriftiani poffint.

$. LXXXV

$6

TM

LL

—

gAXEXXXV,

Nec' non in qluibusdam ipfam /bi con-

tradicere.

IEUSONGH r

/—l

|

/

A NÀ

U

E

?

T EE

E

U

":

-

[

"

«

l

Mj

*

-

n

d"

*

.::

em

x

^c

y4

s

fs

*

I

"a

Ri i

&

"

"

"

n

C

i*

X

IN

*«

-

-

Ki

S

".

|

1

"t

*

C

——

—

—

a

Eu

ia

a

É

—

EEE TTE U ERE ATA

1

N

r

m

H

)*

£

d

ri

j2

"

z

"

T

u

T.

1

kä

.

"UT A

-

"-

«

e

N

*

2

--

i

"A

"s

"

Ua

-t

-ï;

5

*

-

;

t

*s

P r

*

"

"

-

Afá ]

À

j ;'

";.'

E

l:

...

£

H5

-*

-

ys

&*

.'l*-

*

/

:.

1

"

y/;

H

v /

« P«

l

l7

ÉU

T

29

»

r4

fir

'.'

.

ym

;;.,

T

"

- .

Fo£A

»

-

Pt

al

T

-

E

J*

.-

j'

!

»

-

M

4 &

À

H

:'

s

x

.

"N

^

""

-

$.

f

H

i?

;

!

;

& .

A

-

v«

P

'!

£4

Hs

L

P«

*

,

»

&^

"

-

:

e

l

$ *

wj

m

*&

I

"X

&

/

2

?

k

B

*v

»

rm

,.

,

g

t

»

4

Á

j

d

^

4

o

H

^

A

»

À

U

v

,^

4

IV

-

e»

-

91

.l

T

Lt

i

P

de

1 .;

"T

M

^

A

»y

»

"

*

j

»

(

v M

i^

M

v

YT.^

Vr

w

Á

.;.

*

;

(d5

ís

»

*

"

-

-o.., .

v r

N

;

-

ty

w

-

d

1.;

g

H i

/,

.

-

L

P

L

£

":

E

r um

E -

.—;

19

.'C n(.;

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

bet.

THEOLOGU£E

17

ife/

g

z

ANTIDEISTIC/E

ä

16

H E C

ä

15

ä

POTIORA CAPITA

PER SEMESTRE JESTIVUM

MDCCLXXXEX

a

AUDITORIBUS SUIS

s

EXPLICABIT

E

D. TOB. GOD. HEGELMAIER

$3. THEOL. PROF. P. O. ET ILL. SFMINARIX

THEOLOGICI SVPERATTENDENS.

E

2

l

e

:

(?.'-

NN

»»»

i — a aE

À

-

—

ü

N

NU

TUBINVG

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

m

wammvs, LEERBRANDTIANIS,