Gf2286a

Gf2286a Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Sylloge Theologiae, Ex Idea Vitae deductae, In Sex Locos redactae, 1. de Deo. 2. de homine. 3. de peccato. 4. de gratia. 5. de Ecclesia. 6. de novissimis. Quolibet Loco, per Quaestiones 1. secundum Sensum communem, 2. secundum Mysteria Scripturae, 3. secundum Formulas theticas, cum sale & pace, pertractato Oetinger, Friedrich Christoph —À R Ov o l n u ALAA ä(xk) u£ Migo M A&m dedauo^. wu /M/S |enie- M ul M&mk& 4153 - W * - Wi —— Gi o n - —— —— M0 z | M : I 4 3 N z VAE TPH NU VENS u ii Gsl du ao 168 ais Md as vRLAIA G.Tv...n,v. I:] .M vorhanden rchivfilm [ um i sue —— — i i m TCCUW —— MORT UT N a n RRR Sylloge Theologiz, Ex Idea V T-I k deductz , In Sex Locos redactz , L 1. de Deo. 2. de homine. 3 de peccato. 4.de gratia. s.dc Ec- clefia, 6, de novisfimis. at Quolibet Loco, per Quaftiones *. L. fecundum Senfüm communern , 2. fecundum Myfteria Scripturz, ,2£*2 $. fecandum Formulas T heticas ADE U Y cum fale & pace ; pertFa&ato. ] . T Auttore od M. Frid. Chriftophi, Octinger : $ Superintendente in Weinsberg, Urbe Wüi- tembergica ; prope Heilbronnam. " MSEosoDet i totenoteteteo itatsqutetetototetatetegut Heilbronnz , Typis Joh. Friderici Majerí, s " BENEVOLE LECTOR'! Cripfi anno fuperiore Libros tres : quorum primus inquifitio infenfum cominunem & ra- tionem Latine exaratus, jamque divulgatus eft: Alter eftexplicatio ProverbiorumSalomonis,ea brevitate & fenfus fcriptoris fan&i concentratione tradita, qua jam in Lucem edidiJobum & Píalmos. Przmifi Proverbiis tabellas, eri incifas, quztriplicem methodum moralía docendi indicant & explanant, quarum prima eft Methodus naturz, fecunda Salo- monis, tertia JEfu Chrifti, Liber nondum typis ex- tans, fed proxime edendus, Opus perutile iis qui in formandis moribus puerorum & juvenum operam cüm fru&u ponere allaborant pro temporis noftri guftibus diverfis, Tertius Liber eft Theologia exidea Vitz deducta, inqua idez Ícripturariz fex locorum fe refolvunt in ideam primariam Vitz, per quam fpi- rituales notiones Breithaupt, in Thefibus credendo- rum & agendorum redintegrantur, Vita zL potenti- * arum colligatio, atomis molis divinitus iíherfa, fic ut continua naturz rotà,Jac.5, 6. pasfivum elevetur per activü. Hac Lege DeusSpiraculum vitarum, h. e, Vi« tz duplicis halitum, inferioris & fuperioris, Pfychicz & altioris, ((ive fpiritualem (ivefupranaturalem dixe- ris) Adamo infpiravit, & ex his & fimilibus ideis Theologiam adornareaggreffus fum, Ttes illi Libri [7 unum habent fcopum, Vitam, Libellus hic eft tan- tum breve Compendium tra&atus integri, ad para- graphos illius fe referens : Quodfi Lectoribus bzc faptent, opus integrum luci publicz committam, Qui credit inJEfumChriftum, habet vitam eternam. Intereft igitur noftra, noffe quid fit vita, Multum huc facit Capitis primi Ezechielis meditatio in fine annexa, Vale & fave AuG&ori Bibliophilo. XS [3] S« NENNNNXNMONPNNNNI EE R 6 E at k O d dR R d d EE De Theologia & facra Scriptura. Ex S. r. & 2. à Uomodo 'l'heologia vera debet effe Q conftituta 2 B& Tta, ut Gloria Déi per illam me in fide adeo ercellt, ut omnia mihi vilefcant refpedu. 3fys Novi Teflamenti, 2.Cor, 4. £. $. 3. Quid ergo eft 'T'heologia ? g. Eft vmovézucic fcu expreffa forma Doctrinz r:' fecundum pietatem, quá per falubria verba JEfu Chri(ti, gloria & vitá homini fub ordine pceniten- tiz & fidei offertur. &. 4. Noune igitur '"Theologia talis inte« gram focietatem aliquam 24 officia cam- mo-vere debet ? &. Ominiüno ; Hinc dicitur religio, a reuligando feu commovendo integrüm coetum. $.5. Sed hzc religio non debet effe fida ex cerebro humano ? &. Minimej fed ex morma Sceripture refultare. 2. 4 Tim. 3, 16.17. $. 6. Unde Scriprura «viu normatiuam habet ? A2 Refpon. 4 de "Theólogia & S. Scriptura, Re. Ex variis sodis revelandi, qui tamen omnes in una Orozveusdo conveniunt, Num. 12, 6, 8. $.7. Igitur fublimes de S. Scriptura cence- . ptus habere oportet ? E&. Omnino ; Hinc opus eft diftin&e arzributa ejus ponderare. - Queznam? 3», Aucloritattt? canonicam , & Perfedtionem. An per hec 4uo attributa fe diffinguit S. Scriptura ab omnibus libris humanis? 3:, Omnino, Nullus enim Liber , vel nulla ora- tio, quantumcunque perfe&a , duobus his gaudet attributis, 6. 9. Intelligo hoc; fed nonkquilibet fenfum £ofalem S. Scripturz his attributis pra:ditze poteft eruere ; Quznam igitur adju- menta dantur f B. DoGores analogiam fidei brevi com pen- dio eruant & auditoribus proponant. $. 9. Nilne nifi diferta verba Scripturz valent 2, &, Valent etiam confequentiz & ea omniao qux per refpectus mutuos indigitantur, S. 10. Quznam inde officia promanant? x5 /Eftimandum eft, quanti hoc fit. Igitur evi- tandz parhermeniz ; & myl(teria Scripturz co re- vcrclmins habenda funt., I, Locus L de Deo. I. Locus de DEO. L Quosd fefum communem. &. 1. Quomodo quilibet ad Deum cogno- fcendum fe parare debet ? &. Quafi nullum unquam terminum audiviffet, vel a Philofopho vela Theologo, Noli offendis Eft ex mente Illuftris Dülffingeri di&um, &. 2. Quomodo igitur is inftituet cognitio- nem fine terminis ? s. Deusnon folum per verba & terminos, fed & per uniformes natur x chara&eres docet emnes Flinc ad fapientiam in plateis f homines, Pf. 94; 10. clamantem homo ante omnia attendat, Prov.I; 20, S. 5. Qualis inde ufüs emerget ? s. Intellc&á Dei loquelá per fapientiam in pla- teis clamantem, Rom, r, 20, longe melius intelli- getür S. Scriptura,xhomines ad Dei cognitionem ulterius formans, S. 4. ld fi negligatur , quid hinc detri- menti venit ? $: Deum non ut vivam ipf in fefc fentiupt, quia vel nimis multum vel nimis parum terminis & $yl- logismis affuefcunt. dia ; uf $ . 5. Quznam igitur datur via me Deum vivo fenfu attingamus ? RU TP NH E x Paulus dicit, Deum pluvias & tempora f ugi- d fe fera hominibus largiri, fcopo, illos alliciendi , a tangcn- , 6 I; de Deo. tangendum & inveniendum. AC, 14,17. 17, f. fqq. Tangitur & invenitur Deus, quamprimum homines ex vita creaturarum ad vitam. Dei uftan- dam & contemplandam erigi fe patiuntur per no» tiones anticipantes. $ 6. Quid in Deo ita cognito diftinguere posfumus ? &. Vitam abditam, incomprehenfibilem , fimpli- cisfimam; & vitam fui ad extra manifeftativam & communicativam ,' idque in una fimplici & indise folubili unitate. Id in omüibus creaturis effe vide- tur & intelligitur ; fcil. in(unt illis. vires explicitae & figuratz, & abyffus. invi(ibilis j vita duplex na- turalis & fpiritualis. Hinc collisitur, quod in crea- turis eft duplex & folubile, in Deo effe fimplex & indisfolubile , & tamen ita (implex , ut rationem contineat yitz duplicis creatz. Vita abdita Joh, z, 18. dicitur Sinus patris; vità manifeftativa fui. dici- tür Exod, j,2, rubus arden, fefe non confumens, Poteftne eousque progredi cognitio naturalis ? &. Poteft, ratione per fenfum re&ti procedente, /Deumque ardenti zelo querente,/ Sed hac cogni- tio nifi fupranaturaliter con5irmata , apud pluri- mos non e(l nifii&us . oculi momentaneus; hinc accedere debet co gnitio permanens revclata, pra- Gpue Ezech, e, r. & Io, ll. Quoad myfleria. Scripture, S . Quid cognitio revelata fü naturali ? perz/xddi: Cognitio 7 L. Ade Deo.- &. Cognitio revelata iterum iterumque per omnes pene paginas nobis centemplandam objicit i viram-Dei, Pater elt, qui vitam habet in fe ipfo. Filius eft, eni dedit Pater habere vitam in fe ipfo. Spiritus $, ex Patre procedens eft « uoque Spiritus filii, Spiritus vitz, vitam patris & filii in fe habens per chara& erem procesfionis inexplicabilem. Pro- ptcrea quoqu e dicitur non a fe ipfo loqui ad nos, fed id loqui, quod audit a filio & patre. Joh. 16; 1 153.144i1 f.. Vit a Dei uno nomine JZz & &Q3aecia : appellatur in N. T. A lio manifeftandi modo Filius, ei ex fe fundit. alio Spiritus S. Bd£ay & vitam D &. 9. Vita Dei nonne variis modis ma- nifeftatur ? &. Omnino. Id enim tam multa nomina Dei in lingua fancta indigitant, precipue Jebovab, ratione vitz fpiritualis , & Elobim, ratione vitz naturalis, Etf enim naturale in Deo fit etiam fpirituale; ta* - men manifeftatio divería unius vite prz altera, re- fpe&u noftri, per nomina illa innuitur, 6. 9. An vero diverfitas manifeftationis uni- tati non eft contraria ? & Nequaquam, Dantur in Deo diverfi fubfi- ftendi modi, fatis $. 7. ex oraculis probati, & diverfi modi manifeftationis , per voces Panim & Makow indigitati; unde T'initas, Dantur alio refpcctu modi diverfi manifc(tationis totius "Trinitatis ; unde feptem Spiritus tanquam totidem lampades arden- tes tum extra Agnum immediate a Throno Dei, tum mediaté ex ipío Agno tanquam oculi & cor- terras pc:vadcntcs. nua fe exferentes , & omnes A4 Quia 8 L de Deo, UH AECRECTVAU a — Quia igitur totus Deus tam cum modis fubüiftendi & egreífionibus inde profluis per particulas ex, ptr, in, fignatis, quam cum manifeflationibus , non 3 modis fubfiftendi profluis , reípectu cujus opera Trinitatis ad extra dicuntur indivifa, dicitur unus? (Devt. 6,4. ) Hinc indivifibilitati nil per hoc de. trahitur, Sed cum ne quidem hoc fci amus , quo- modo ex unitate Dei (inc replicatione fui fiat uni- tas creata; multo minus hoc com prehendere licet, quomodo: diver(i . fubfiftendi modi cozquentute cum unitate indivifibili, Si Íciremus, quomodo €reayerit unum unitas, & in tria diftinxerit trinia tas : typos loquendi fecundiores forta(fe habere- mus, fed adésr2. óyumre huic zoni füpt inexplica- i bilia , quantumcunque magis appropinquemus per typos concinniores ex numeris & harmonia vi- rium ipfarum, $- 10. Nonne praftat pragmatica Tríadis cognitio fpeculativz ? B& Ütraque utilis eft Sapienti; fed hzc ultimi $. 9, tradita promtius in ufum f; piritnalem vertitur, Jehováh ia V. T. fibi tribuit indiftinde , qua in e le i5 N, T, tribus perfonis diftin&ius competer mus; per quz communionem cum Patre, Filio & Spiritu San&o , in ordine filu tis quiyis. experiri poteft in fe ipfo, H Quoad. formulas Tbeticas, COSHSGURE Quid formule 'Theticz profunt? & Poffunt fenfum communem & [enfum ex fcriptura L. de Deo. 9 fcriptura hauftum ,/qui, flante fummo confenfu Le&orum Saluti intentorum, varias Schefes habere poteft, determinare ad unum communitatis pacifi- cum fenfum in cogitando & loquendo , id quod maguz eít utilitatis, Ita Schefin cuique propriam retinere quiliber poteft , die judicii probandam, *, Cor, 3, 11. & tamen. eadem mente & eadem fententia firmari & .confpirare cum aliis, r, Gor, 3, 1O. 6. 12. Nonne divifio cognitionis natura- lis in infitam & acquifitam fe probat conícientiis? &, Omnino. Ita enim ecclefia fenfüum commu- nem fine multis ratiociniis dari probat, & eundem quoque ratiociniis adjutum, 6. 15. Quomodo definitur Deus? E. Deus eft Spiritus invifibilis, infinitus, a mun- do & anima diftin&us, unus, fimplex, zternus, im- menfus, intelligens, & in tribus perfonis fubfiftens, &. 14. Quenam funt attributa Dei ? & Unitas , implicitas , aternitas , immenfitas, intelligentia ipfa ,, voluntas nullius mali capax. G. 15. Nonne differt ordo attributorum pro diverfo Philofophorum typo ? Aliter Schola Leibniziana, aliter Neeutoniana, aliter Scriptura ordinem inflectit, Leibniziani efeitatem ex contingentia, Neutoniani libertatem ex beneplacito rebus creatis impreffo , pro primo attributo ponunt, . & fic in diverfa abeunt ; llli Deum necesfario & mechanico quafi cognoscendi A j typo, Io L de Deo. typo, hi libero & fupramechanico, illis contradi- cente, fibi figurant, Scriptura pro lipertate deci- dit , alioquin quoad ordinem attributorum nil x prafcribens, G. 16. Quid promyfterio Trinitatis prz- fupponendum ? Bu 1. Leges interpretandi myfteria & formulis firmandi, deberent diftinGius tradi. 2.]ta defi- nienda primo cfl perfona, cui przter communia divina idiomata competit peculiaris fubfiftentia. & incommunicabilitas, . 5, Definienda generatio acti- va patris;- generatio pasfiva filii;; procesfio Spiri- tus SanGi, 4.Diftioguenda hzc períonalia a viri- bus Dei vivis, inftcumentalibus, os , oculi, aures; digiti, didis. G. 17. 'T'rinitas quomodo demonftratur? 1, Per trium perfonarum deügnationem exprese fam, Matth.2,16, 28, 19. Joh, t4, 16. 1.]oh. j,7. 2. per prædicawrum communitatem ; nam quod de Jehovah dicitur, quod tentaverint eum. Num. 21,f. refertur 1. Cor, 10, c, ad Chri(tum, - Et fic fzpe. Ita conflat filium & Spititum San&um effe Deum, 1n fpecie probatur cuoscio filii cum patre, p exnominum identitate, Exod, 25, 21, 2. Identita- [] tis cum Deo affertione, Joh.16,30. . 3. attributis, operibus & culta communibus, Probatur óuoscía Spir, S. 1 anominc, AG, , 3,. 2 iisdem attributis; operibus & cultu. Quid obfervandum in 'his ad lites precavendas? Stilo De Creatione, II Stilo N, T, Trinitas vocatur myfterium Dei Pa. tri$ & Chrifli, & hzc denominatio tantam Spiritus plemtudmcm continet , ut fit fupra determina- tiones formularum Theologicarum, | Hinc fan&e & feraphice. myfterium hoc adoretur : neque de jllo loqucndum fine recolle&ione & veneratione intima: ita przcayentur lites & rixe hominum, De Creatione. l Quoad Senfum communem, 8. 18 I9. Quid Senfus communis afTequl- tur de Creatione ?, R. Prevenit vis diyina creatrix hominum fubti- liffima ratiocinia, tt fentire & -animadvertere pos- fint , omncs res exiflentes accepiffe aliquando ini- tium a liberrimo Creatore, Ratione vero his fen- süs veltigiis infiftentes deprehendcnt certis demon- ftrationibus, dari potentias , " queis Deus a&uat materiam pasíivam , non pulfu tantum mechanico, fed interna vi penetrativà, pulfum & ta&um vivif- cantc. II. Quoad $, Scripturam. [] S. 20. 21.22. Quid S, Scriptura de his Dcn potentiis revelayit ? Przfuppofito , quod Hiob, 12, 10, dicatur effe in manu Dei anima omnis viventis , ubi manus Dei potenuas primas indigitat, & quod Pfalmus 18. rite intelle&us fcateat fimilibus terminis, non metaphorice fumendis , przcipuus lecus eft Hiob; 38,6, ubi quzfliones Deus Hiobo & omnibus proponit, 12 de Creatione. proponit, qui ex infufficientibus naturz. datis ni- mium concludunt , ut Deo glotiam tribuant verz Ícientiz, Alter locus eft. Gen, r. Tertius. eft Ezechielis Cap, 1, & 10, An Creatio mundi in inftanti fa&a ex S. Scriptura demonftrari poteft ? Nequaquam, Totum enim Caput Genefcos primum Creationem fuccesfivam demonflrat, Ex- inde autem, quod e:tat Pfal, 35, 9. fi dicit, fit, & v« €. cali verbo Dei fadi funt , non fequítur creae tionem fuiffe inflantancam , alías fcquerctur etiam, Lucemiin inftanti creatam,quia fcriptum cft; fiatLux, & faGia cft Lux, Lux enim manifefto ex tenebris €vocata dicitur. 2, Cor, 4, 6. id vero fuccesfive fa- &um , nemo negat. Satius eftnil hic determinate, Ad quznam officia ftimulant 65-' 23' he confiderationes? Ad laudem Dei, Pf, 148, . 6, (19, 89. 9o 9—1. De Providentia.- ]. Quoad /fenfum. communem, .S. 24. Quid fenfus communis de Pro- videntià attingit? - Bo Quia fentit, Deum effe, abdita quoque con- clufione colligit, Deum providere omnibus rebus, & dirigere omnia; fed quoniam providentia Dei eft fimultaneum quid, facile per vicisitudines & contrarictates. objectorum disfipatur & obruitur ille fenfus, 1. Quoad 13 de Providentia. If, Quoad Seripruram: Sacram. .&. 25 - 31. Quomodo füccurit S, Scri- prura fenfui huic infito? 1. Senfum dari clamat, ACt.28,5, 4.. 2, Defctibie fenfus hujus depravationem dzmoniacam , & ortum mali depingit. Exod, ,2. P. 10, 4 - 1 t, s,Even- tus remunerantes & vindicantes delineat. 3. Chro- nic. 16, Pvov, 15, 3. nec non cafusfortuitos I, Keg. 22. 4 Kes naturales determínatisfime diripi a Deo afferit, Hiob. 37, y. $s. Omnia Chrifto a Deo tradita, przcipue ut vindi&am contraferpentem antiquum peripfum fuccesfive exequatur, Legenda eft intc- gra Apocalypfis, Ill, Quoad Formules Theticas, 6. 32. An verum eft, mundum quoad ex- tenfionem & molem efle infinitum? — x. Philofophi attraZlionem negantes male ita fta- tuere debent ; Imo Idealiftz omnes parum abfunt a Spinofismo, G. 33. 34. Creatio an eft a&io Dei cran- K fiens, an continua ? && Quoniam effectum extraponit, e[t tranfiens, non intra Deitatem continuo peracta, ut genera- cio filii & poten;iarum exertio, - $. 55. "T'elluris initium quomodo pro- - atur? & Ab Adamo ad nos non funt ultra 125 gene- Tationes, 14 De Providentia. . $. 36. Unde probatur Providentia? À conícientia interna , acreatorum ftatu de- pendente, ab ordine mundi, a revolutionibus im- Periorum, a terminis regionum, a judiciis, z 6..37. Quid de termino vitz ftatuendum? Pro ufü mediorum przvifum & ftatutum effe : e terminum, s. 38. Quibus a&ibus peragitur Pro- videntia 2 É B« Confervatione & guberniatione, G. 39. Quid dé voce conctürsüs ad cori- D fervatiónermi ftatueiidüm? ! - Novas eteari difficultates ex terminis novis, Igi- tur fi vox Philofophica concursüs adhibetur, exi- genda eft ad normami phrafium Biblicarum, Concurrere Deuim ad materiale aGionis, non ad formale bene dicitur, (i tantum exsteridatur ad for- male peccati ,. fed fi hoc univerfalius fumatur, tum totus Leibnizianismus temeritate facris literis e diametro contraria in Tlieologiam invehitur ; Dis re&io ad obje&ta & gradus inten(itatis virium pese fime referuntur ad formale, Pf,65,8. Ebr, 6, 22 2, Sam. t7, 1. 2, Determinatisfime defcribitut con- curíus fic di&us generalis vel largitio virium fub« ftantialium, Pf. 139. non cum exclufione totali di- re&ionis in objecta, non cum exclufione concur- fus ad gradum intenfitatis virium , a materiali fic - dicto. Scio tamen, hic hiatum quendam fupere effe in omni Philofophia citra revclationemi exca- ul gitatae X De Providentia. IS &. 4o. Quid eft gubernatio? I g. Directio ad finem nltimum per intermedios, &. 41. An Deus , quz permittit, etiam voluit ? Malum non eft objeGum voluntatis Dei; hinc noaomnia, quz permittit; etiam voluit, uid profenfü communi Chriftiano ad ra- cavendas lites hic obfervandum ? &, Convenit intet omines, DeiPantopíiz prz- fentia effe omnia, nof convenit, an Deus per fin» gula momenta íciat, quot pulices nafzantur, quot : moriantur, quod Hieron l /mus in. Habacucum fa- & tuam Dei adulatioriem dixit. Convenit inter omnes, tamen Deum difponere membra culicis & pulicis, ut habeant vivere, mo- veri, effe, Adeoque penderea Deo halitum omnis viventis, & dum Deus vitam rerum confervat, omnia confervaré , quoad vivunt, & (i moriun- tur, confervare potentias vitales fub alia forma, Convenit inter omnes, przícientiam rerum, vo* luntatem- tebus 'profpiciendi & curam a&ualem longe aliter apad Deum: quam apud nos peragi, hinc ftulte litigari de his citra S, Scripturam,. Convenit , coinfluere diverfa agendi principia; ut in cruci&xione Chrifti, Deum,; Satanam & cru- cifigentes, diverfo fcopo, at latere nos, quousque hic & nunc quodlibet coinfluat. Convenit, nos vencrari debere imperium Dei univerfale occultqm, co.nüdcrc in Deum , ev entus Dea M 16 de Przdeftinatione, d Deo committere, omuia ipfi accepta referre, cu- ram in minimis przítare, munüs noftrum obire ad exemplar Dei nunquam ab opere recedentis, ä De Pradeftinatione. ], Quoad fenfüm. communem. 8. 42. 43. Quid rufticum maxime juvat ad conceptum de przdeftinatione? Primo, Intuitus arboris frugifcrz vel quercus, cu« jus glandes funt millenz, & tamen vix tres vel qua- tuor iterum in arbores progenerantür. Id prafi- gurat r, electionem hominum ad flatum exiftentiz, 24 przordinationem ad ftatum quendam Phyficum terrz nobilioris, ubi fibi & aliis funt orbamento; & adílatum quendam moralem nobiliorem , in quem transplantari poffunt pro habitu nobiliori ad civitatem Dei, II. Le&io libii Hiob , ubi lites de abfoluto decreto & lites de gratia congruá jamjam fünt prafiguratz, — Liber Hiobi confide- zandus eft ad fenfüm communem in quaftioribus difficillimis fcriptus, lL. Quoad frripturas. $. 44. Quomodo Sacra Scriptura conce- ptus de pradeftinatione exaltat? Perquam id magnifice facit S, Scriptura , inftif lando primum '"generaliter przordinationis — feu fecpicus concindam denominationem, Rom, $, 3o, Nulla enim przordinationis ad mortem ibi gentio fit etfi locus 1, Pet, 2, 8, obflare vidcatut, Secundg de Predeftinarione. 17 exm Secundo fpecialiter 1) oracula de univerfalitate grátiz feparatim oculis objiciendo, z. Tim. 4, 10, 255 6. Ioh, 4, 17. Gen, 22, 18. r. Cor, 1f, 223 2) oracula de 72:3i6e, previfione & predeftina: tione , infinuando, Eph. r, 1. Rom. 9.28. þ, IT. 2, Tim, I,9. r Petri 1, 20. ubi z223:e: non fine rationibus objeGtivis, fed tamen non ad modulum optimi humani penfitatis ; intellipenda. Ita ta- men , ut agnoscamus, e(le hic 9459* beneplaciti * divini nobis imperveftigabile, $ ) integra. capita Epilt, ad Rom, 9. 1o, 11 in nexucum reliquis toponendo, ut pateat, decreta feu 70/3:0» Dei j abere rationefn tum fingulorum , tum univetfos rum , pro fide przvifa, Tertio magnifice ofteri- dendo ex Epi(t, ad Ephefios C, , 7. &c. & ad Col, C, 1. 16. Íqq. qüod 7223:6:. divina integrum zo- num cyclum complectatut in quo omnia, 7o zày, excepto Deo, recapitulari. vel fub unum Caput Chriftum poft irpleta tempora. revocari debeant, D* quibus etiam r. Corinth, 15, infi ekhibet, gnïa( moment4 D ll[. Quoad Formulas Tbetizas. 9. $3. Quid hic Formule 'Thetice fubminiflrant ? 'Quoniam lites de przdeftinatione in immenfürü EXcrevere , igit'ur Bnil attinet illas recenfere ; fufli- cit breviter annotare , ele&tionem apud Noftrates con(iderari dupliciter , fecundum voluntatem an- tecedentem & confequentem , fed quousque hane diflin&ionem applicare liceat ,. jam $, TE EL b Jatur ordo electionis, in quó gxpcn(um! - B T;pra- I8 de Pradeftinatione. y, przvifio lapsüs, 2, decretum falutis per Salvatos rem mittendum, 5. difpofitio mediorum gratiz, 4» przvifio corum; qui ea accepturi funt, f. deni- que przdeítinatio horum ad vitam aternam in- cluditür, Cztérum Reformati in diverfa abeunt; elii fu- pralapíariorüm , alii infralapfariorum fententiam arripiunt, at fine Ep. I.ad Cot, 15. Ep. ad l';phef. & Colofi, nunquam ia hís fatisfiet confcientiis, Quid obfervandüm in his ad lites pre- i cavendas? && Ahbte ompia tüoteütür ea de quibus inter omnes facile convenit per fenfum quendam com- LÀ r Convenit inter omnes munem Chrifttanam * etiam alias diffentientes , Dcum velle alia abfolute alia conditionate, Deoque magis placere mifericor- diam quam facrificium, Matth, 9, 13.. Hos, 6, 61 mágis refipiscentiam quam mortem, Ezech, 18, 23, E. Tim. 2; 4. 2, Pétr. j;9. 2. Convenit inter omnes, promis(iorie$ & com- minationcs univerfalisfime propofitas: effe , (ingu- lis & univerfs , fub certis difpotitionibus Dei, per- que has abfolute decreviffe Deum pramia piis, . 2. Tim. 4,8. panas impiis, Rom. I, 32. falvatum iri cum qui crediderit, condemnatum , qui non cre- diderit, Marc. 16 14. qui bona fecerit in refurre- &ionem vitz proditurum, qui mala in refurrectio- nem condemnationis, loh, , 29, Cuivis eum pro operibus tributurum Kom. 2, 6 - 10.. reportaturum qucmyis v&s 4 tmpaLe , COom f, 10, * 3. Con- IIl. de Homine. 19 3. Convenit inter omnes, quod quicquid Deus in tempore agat, decreviffe ab zterno.. 4» Deum non refpicere ad perfonas AG. t0, 34, $. In Deo non effe contradi&orias voluntates, non potfe Deum, ut quod facere jubeat, nolit id ab fis fieri, D 1 &. Omnia Dcei decreta in Chrifto clï'eïftindata.* Die igitur de quibus nondum conveniat? llla funt nimis multa, quam ut recenfere brevi- bus poffim, Sed fi quis beno & rectocredit animo €a de quibus inter omnes convenit, ille facile rixas Scholafticas przcavebit , przcipue fi 7249:c» Dei ad totum zonum cyclum, prout fas eft credere ex Ephef, & Coloff, epiftola, extenderit. Il. Locus de Horaine. L Quoad sSenfuui communem. G. 1. 2, Quid homo plebejus fine ulla arte novit de homine? Primo quilibet ab alio tangitur & prxoccupatur acie.oculorum ; & poftmodum reliquas quoque corporis partes fecundum banc exigit & xíftimat, Ipíe Salvator homines hac faciei obfervatione di- ftinxit. Márc. 10, 21. Joh, 1, 48.. Indicio, quod hoc humanitati communi apprime in(itum fit, Nilne plus.per Senfum communem diftinguitur ? Provetbia Salomonis docent veram methodum fe.ipfum nofcendi, fecundum typos omnibus no- tos, Sed incipitur ibi ab oculis, pergitur ad lia- i TNSEECRRN B2 guam, ^ 20 II. de Homine. uam, ad manus, ad cor, pedes, Divifio fui a fe ipfo , diftinctio boni & mali in fe, a Paulo dein ulterius exhibetur. Facultatum vera. divifio non eft primum in coguitione, Cognofcimus, effe de- fiderium in homine, effe potentias, effe cognitio- ncs rcflexas, a fe ipfo quafi fpeculariter in fe ipfum repercuffas, Hic S, Scriptura ftatim manus auxi- liatrices porrigit, ne fibi imponat ipfe in onoma- thefia. — JEfus Chriftus breviflimis dicit: a fru&ibus illos dignofcetis. Eru&us funt motus oculorum;, linguz, manus, pedum, corQis ; inprimis ycrba & doctrinz, 1l Quoad senfum Scripture, G. 3. Quid S, Scriptura de homine tradit : Qiigines hominis illa unice defcribit , fenfui communi penitus ignotas, Deinde hominis primi pracellentiam tam fobrie delineat, ut fapientiffimi Sophorum fateri co feriora, gantur, fu; cogitata effe his in- &.4. Quid autem eft illud pracipuum ? Hominem ex duplici conflatum effe in unum co&unte, Spirituali & Naturali , invifibili & vifibili, cum hac differentia, quod, cum reliqua animantia acceperint vitam fimul cum materia, homo illam acceperit poft formatam materiam per infufflatio- nem ex ore Dei in fenforium narium, Homo igi- tür eft perfona in fine rerum fphzra telluris creata corpore organico & Spiritu rationali conftans pro | gubernandis inferioribus, $. 5. Quid denominationes vitalitatis ani- mantium indigitantin f, fcriptura? Philo- 2lI IL. de Homine. Philofophos fine Deo revelante mifere philof; hari, j * €&.6. An Scripturarium eft, hominem ap- pellare. microcofmum? Omnino, Legatur Cap. Ecclef, 12, 1-7.. Cc- cus eft, qui hoc ibi non videt. $.7-9. Quam hominum differentiam Scri- ptura maxime urget? Homo, ut nafcitur, eft naturalis, tvclþpfychïcus; per fuperadditum quid divinum fit fpiritualis; nam Zyita-hominis eft duplex, naturalis & fpiritualis, — Si uis definitionem defiderat $ Naturalis & Pfychici, f c iat, non opus effe, dari talem, quoniam quo mo- do probamus trinitatem ex oracnlis, eo modo pro- bamus quoque ex oraculis dari Phyficum & Pnev- maticum, a fe invicem diftin&a, €lamat flylusN, Teftamenti de hoc citra neceffitatem probzfndi id ex natura rerum, Interim de fuperfluo tamen dabo definitionem. . Naturale eft, quod a Dco creatum eft, ut non fubfiftat fine perfe&ivo & integrativo fui, Id'ex tota patet Natura, Spiritüale cft, quod integrat & elevat Naturale, -In Naturali quzrendus eft fons non purorum naturalium, utPontificii ar- guunt,fed fons labilitatis remotz & proximez,quodfi enim naturale eft fine fpirituali , tum ex labilitate lapfus oritur non quaft peccaminofum effet. in fe - Naturzle, (ed quia ? Naturale in fc fubfiflere vult, cum creatum fit, ur coordinetur fpirituali; Quando Naturale & fpirituale actu coordinata fünt, tum alio feufu hoc dicitur effe Imagini Dei naturale, propric con- b 3 U D 22 ]. de Homine. connaturale, ' Manent poft lapfüm plurimi natura- les, neque anhelantSptrituale; hinc loco Spiritua- lis infinuat fe illis vita diabolica; Deum vero quz- rentibus occurrit vita Spiritualis, hinc tanta homi- num differentia, Spiritus S. inhabitat bonos ; ma- lus malos, llle per corum fidem verbo vitz habi- tam; hic per eorum ignorautiam &obdurationem enfus communis, IIl Quoad Fermulas Theticas, G. 10. Quid fchola tradit de liomine ? Lites ortz funt multz, an duabus, an vero tríi- bus conftet homo partibus, Dicimus, duabus con- Ítare.. Sed pro diverfo ad.auditores habitu utrume que conciliari poteft. Ceeleftis autem . Philofophia prius dcbet firmari ex verbo Dei, Ante hoc vanz funt lites, Vanum eft, Philofophiam erigere, ut fcriptura ad illam exigatur, Patres certe, ut Mar- cus Éremita & Irenzus tripartitam fecere hypofta- fin corporis, animz & fpiritus, S. 11. 12. Quid fchola tradit deimmor- talitate anima ? Probant. Philofophi immortalitatem ex ideis fuis , dein Scripturam ad illas torquent, — Scriptura immunitatem a morte tradit, Matth. 10,28. & hoc praftat ratiociniis monadologicis, Sufficit illam probare ex mercede Abrahami, Gen, 6; 1, ex fan- guine Abelis, Gen. 4,10,. ex fiducia Jacobi, Gen, 49. ex parabola Salvatoris, Luc, 16, 28, a clamore animfrum.APoc.G; 10. .$.15. IL de Homine. 23 -; 13. Quid 'Theologia orthodoxa docet. de traduce ? - Optime illa ex Scriptura traducem contra Idea- liftas modernos tuetur, Scilicetanima humana non præcxiüit, fed propagatut per traducem cx anima a&u exiftente in. formationem animz non exiften- tis, Plasmat Deus Spiritum hominis in centro ejus, Zach.12, 1. Adam genuit Sceth ad imaginem fuam. Gen. 5, 3. G. 14.- 17. Quid docet de ftatu integritatis? Docet imaginem Dei conítitiffe in zquali na- turalis & fpiritualis vitz temperamento. Gen. t, 20. 4. ld totum fyftema orthodoxum alte clamat, [ Quod qui volunt i o morare , füam ipüi thefin non intelligunt ; nam in lapfu fpiritualia amilimus , re. i tinuimus naturalia, E, Conflitit imago Dei ex na- turali & fpirituali, t, Cor. 15, 46. G. 18.- 21. Quiddelibero arbitrio docet ? Meisnerus, accuratisfimus Theologus, liberum arbitrium con(iderat philofophice & Theologice, Philofophice illud eft nifus indifferens ad hoc vel illud, "Theologice eít fuperadditum huic indiffe- renti potentiz, nempe perfedtio illius, donum gra- tiofum, elevatio naturalis per Spirituale, 6.22. Quomodo difficultates in hac mate- ria tam late patente przvenire poffümus, quomodo enfum communem Chriftianum tueri? — x Quod verum eft in philofophia, falfum non debet dici in T heologia, adeoque philofophandum eft ita, ut vis confcquentiarum & refpectuum Scri- BA pmm 24 CNSSANONS ; ge, Homine, : pturz f, inapricum ponatur. — Vita duplex homi-| nis naturalis & fpiritualis multas difficultates tollit, : De intelle&u & veluntate & facultatibus hominis tum demum , quando hac excuffa funt " figendi funt conceptus, Notandum igitür ante omnia, de quo , fi acu non conveniat inter omnes, conípirari tamen po- tell. excuffo fenfu interno: Convenit, nullum majus effe znigma quam- ho- minem fibi ipfi ; alias non tantopere difcordarent homines inter f& Voluntates in homine innumeras, tum ex carne tum ez ratione, propullulare , tum ex ftatu corrue to, tum ex primzva- re&itudine recurrentes , liu- manitus haud fub unum imperium redigendas, Ju&am & contrarictatem femper iterantes: Diftingui tamen inter hzc. & fenfa interno per- cipi poffe a quolibet homine bonz voluntatis, effe fontem quendam EvS9vwgciov wdi ewoadv in homie ne, Ebr, 4, 12. cordis vel fenfus communis nomi- ne: EjDvwicas pracedere evwoíae , volitiones ine fin&unm pravertere notiones puras arithmeticas, : cometricas, ethicas. Effe tamen in. homine vim *iriexplicabilem, pet vetbum cordi & oti propinquum, qua dimittere voli- tionesin(tin &uuni poteft,qua retrahere & fimplifica- refeipfum poteft ad notiones illas fibi propinquas puriores, qua vero ctiam excurrere poteftin ratioci- nia & Sewwwre Juoüw , per qu£ agitantur voli- tioncs carnis, inflindus complexionum , EySuzus, ä: iln hac vi indifferente veram libcrta;is Dàtül« ram 25 as . de Homine, MEKEEESD ram effe pofitam , per quam quoque motus mo- / mentanee voluntatem fequitur. Per verbum fpirituale fub exercitatione interna fimplificationem illam confirmari, elevari & fic multiplum rationis & volitionum fub dependene N tiam fpiritus rediegi, X Notiones has etfi propter vecordiam & obdura- tionem fenfus interni & propter fcholafticam divi» fionem facultatum anim2 in intelle&um & volun- tatem fint parum familiares, quia funt tamen fcri- purariz &.cordi propinquisfimz , tales effe, de quibus facife convenire posfit inter omnes, & fic finem imponi rixis de intelle&u & voluntate , an converfio a voluntate , an ab intelle&u incipiat ? an liberum arbitrium fuperfit, nec ne ? quomodo differat libertas philofophica & theologica ? Convenit tamen a&u inter omnes, effe in homine defideria , volitiones , inftin&us, quibus fertur in obje&a, quemadmodum Paulus dicit de Atbeniení(ibus , quod ignorantes Deum colant, Actor, 175,23. Adeffe calitus asfiflentes. notiones antïcip:tas theoreticas & practicas, quz in cujusvis discuría femper probati funt; etfi a fyllogiftie committan- tur contra illos innumerz; per quas quilibet alte- rum judicat, per quas Deus hominem in c tia abfolvit vel cendemnat: pnfcicn- Per has tendere homiuem ad calefte quoddam, ad[immortalitatem, fuper qua Sap. 2, 25. auguratur m effe, per has de & quandoque fcntit Ícfc conditu A f uP- 26 de. Homine. ; fuppliciis poft mortem fibi metuere, fi male egerit, adeoque immortalitatem animz dari adtu experiri, fi vel per ratiocinia neget dari, Convenit iater omnes, hominem contrariis &in- ter íc pugnantibus agendi principiis urgeri & im- pelli, ut faciat, quod deteflatur, Convenit, hominem aprimava deturbatum ex- cellentia generare nunc fimilem ex fimili, Convenit, refiduos effe primzvz excellentiz do- minationis & liberratis nifus & recurfus, in ipfis vitiis confpicuos ; quid enim effe diceres fuperbiam, avaritiam , nif! ex generali nifü ad perfe&ionem incurvatum & determinatum appetitum ad domi- nationem & opum przpollentiam ? Convenit , refiduam effe libertatem , qua non tam coacus quam deceptus in mala rait; liberta- tem differre pro flatu vel corrupto naturali vel elevato Spirituali, proque circumftantiis, queis ob- Jicitur: hinc certum elt , nos volentes orare, lo- qui, operari , & tamen Deum operari omnia in omnibus, Spiritum clamare Abba, Deum velle & operari efficere ; operante Spiritu Dei juvari arbie trium, noi auferri; fi non (it liberum arbitrium, Deum non poffe mundum judicare ; fi non opc- retur gratia, Deum non poffe mundum falvare, Dc his convenit inter omnes ; quod vero in uibusdam: non conveniat, inde eft, quod magnum illud differentiale naturalis feu pfychici & Spiritua- lis cum utriusque per alterum integratione non petíe&e ha&enus penficulatum & ad quzftiones dc !jbero arbitrio adplicatum fuerit; : Ill: Locus III. de Lege, Jufítitia & Pcccatö. 27 III. Locus de lege, juftitia & eccato, T, Quoad fen(um communem. G. 1.2, 3. Quid (ine arte docet homines Deus de lege? t Delege, & juftitia inftruuntur homines per vi- tam focialem, — Àn dici posfit, D eum docere ho« mines de lege naturz, ambigo. Natura enim, fe- * cundum Hippocratem, legi contrari a, quia lex eít tantum fimulacrum Natürz, Homo fine Deo ori- ginem legis nefcit; per revelationem adjutus videt oriri legem, quando modus prafcribitur compofi- tioni virium diverfarum ne divergant ab unitate fimplificationis, Sufficit fenfui communi , noffe, legem effe regulam vitz, 1l, Quoad Seripturam. Sacram. — G. 4. QuomodoS. Scriptura docet de lege? & Hifforiam ftatus inftitutionis & deftitutionis integram tradit , ficque inftituta Dei Adamo lata clare oftendit, 6. 5. At vero nil dicit de lege, a "Theologis — fcedus operum di&a? B; Lex non femper confiflit in regula mona- dica, fed in inftitutione ftatus cujusdum ad fcopum vitz perficiendz , in quà ftatus conformatione a externa figna voluntatis divinz' foedus quoddam Dei includebatur, S.6. Cur lex vitz poftlapfum dicitur Lex mortis & peccati ? ! Adamus 28 III. de Peccato. Adamus in imagine Dei conflitutus potuit in« crementa cáperé vitz naturalis & fpiritualis , poít lapfum vero privatus eft vitz fpiritaalis vegetativa virtute , hinc externa lex nullam amplius effica- Ciam ad vitam fed ad mortem habere potuit, Inde eft quod f. fcriptura legem non amplius defcribat fccundum eam partem; quz ad juftitiam obligat; fed fecundum eam, quz condemnationem & iram operatur, | Homini femel a vita Dei alienato per fractionem legis internz, 'h. e, per disfolutionem vitz naturalis & fpiritualis plane aliz difpofitiones opus fuerunt, ac prius habuit, $. 7. Quznam funt illz difpofitiones? - E. Difpofitiones gratioíz, vitam reducentes,non Wibl s E.. B LOAU . du 4 - MA a, n pet vires infitas fed per vires acceptas, — Fecit ita- que Deus unam difpofitionem multis articuliscon- ftantem, in qua, quod fedus operum ab Adamo e«xegit, Chriftus in fe reciperet przítandum, ut nos per Chriftum ejusque gratiofe fübminiftratas vires, Dco iterum placere posfimus , Chriíto inferti. $. 8. Anlex Sinaitica etiam comprehende- baturfüb una illa difpofitione gratiosá? 5 Fuittum claufulaquzdam, quz propter pecca- tum addebatur, tum figura foederis gratiz, Faedus CM C2 "LTWU OR TY a oO PUR Sinaiticum pro Chrifto crat feedus operum ab ipfo explenduu ; pro [sraele foedus gratiz , cujus con- ditio legalis ab alio praflita cesfit in bonum Israe- lis. Conditio legalis tum ratione culpz tum-ratióne peoz con(idcranda eft. Quomodo probatur feedusSinaiticum Chri-- fto III.. de Peccato. 29 'fto fuisfe fædu; operum, nobis fcedus gratiz ? , Feedus Sínaiticum injungebat actus , qui jus darent ad vitam. Gal.3; 10, - 12, & maledicionem indixit transgrefforibus, — Cum vero perhominem non fteterit, neque a&us illos elicete, nec maledi- &ionem tollere, igitur in fcedere Sinaitico intende- batur perfe&ta Chrifti pro nobis obedientia, & fa- tisfadio pro peenis exigendis, Feedus Sinaiticum vero fuiffe Israeli fcedus gratiz, id prater alia exeo patet, quod quando israelitz non peccabant contra fundamentum facerdotale , in cateris facili remis- fione & gratiofa prafentia Dei frui potuerint, S$.9. Re&e hzc dicuntur & íunt funda- mcntum intelligendi epiftolas Pauli ad Rom, Gal, & Ebrzos, fed unde tanta (tili diverfitas in Paulo & Johanne? Paulus ad tenorem difpofitionum antiquarum & novarum fcripfit, Iohannes vero ftilum habet ma- gis abftrahentem a difpofitionibus antiquis , quia fideles N, T. non amplius ducuxtur occultà fub legc fcederis gratiz, fed aperta regni clorum di- fpofitione, linc tanta diverfitas methodi moralia tradendi in V, & N. Teftamento, G. 10- 12. Adeoque nofcendz funt res fpi- rituales jam ex imis fundamentis Phyfico- mo- ralibus, invifibilibus? Omnino, Hinc opus cít habere notiones Apo- ftolicas non tantum philofophicas, nimitum de vi- ta, de anima; de viribus animz , de peccato; de corruptione anima, de reflitutionc anima, de re- - gxm 30 IIL de Peccato. gno peccati & diaboli, omparandz funt igitur duz methodi , methodus anthropopathica cecono- mica, & methodus theoprepica plane Spiritualis, in Apocalypfi revelata,| Inquirendum in rationes de- nominationum Scripturz & ín Philofophiam cce- leftem, CM ^ &.13. Propter ufum porismaticum velim revocati dicta fub unum? Id jam fa&um cft in ipfo Libro $. 13, Prolixum nimis effet hic repetere. . Vitam fub debitis difpo- fitionibus & jufto regni coclorum ordine quazre, idque moraliter & phyfice, HL Quoad Formulas Tbeticas, $. 14. Unde theologia noftra probat, dari fcedus operum? Ex oppofitione inter Adamum & Chriftum,Rom. $. ut períonas publicas, Adamo peccante omni- bus imputatur peccatum : Chtifto juftificato omni- bus imputatur juflitia, qui in Chrifto funt, &. 15. An igitur imputatio peccati Adami- ci fit nobis ex refpe&u capitis fcederalis ? Culpa peccati non imputata nobis eft ex refpc- t folo naturali ; Ergo magis ex refpectu capitis fcederalis, Deus fcit profunda Phyíica: nos hacte- nus non peccamus ita flatuentes, Imputatio im« mediata non concipi poteft fine mediata, $. 16.. Quid de pofitivo peccati originalis docet Theologia? . [ & Optime fecundum S, Scripturam illa fatuit peccatum IIL. de Peccato. 51 peccatum originale non in negativo folum fed in pofitivo, — Scilicet. vita naturalis, deficiente fpiri« )9 » P. * tuali , non manfit vacua , fed ob defe&ctum Spiri- tualis. evafit progerminotiva mali pofitivi, Id Theolagi urgere debent contra idealismum mo- POR RR dernum. rhad Quomodo de obligatione Chriftianoru lesem Mofis ftatuendum? Di&ïnguendum inter legem , ut mandatum p&. renne, & inter legem; ut inftitutum temporarium, Ad illam femper obligamur ex ratione dependen- tiz, ad hanc non item, — Hinc abrogatis veteribus inflitutis lex per fidem in Chriftum erigitur & e!e- vatur in difpotitiones meliores. Quid pro fenfa communi Chriftiano ad di- rtimendas controveríias hic notari meretur? Multa cum Antinomis modernis controverfia hodie füborta eft, quz tamen facile conciliatur a- pud cos , qui contradictoria etiam olia per id, de quo inter omnes convenit, combinare fciunt, Convenit Legem in $. Scriptura vario fenfu fumi, t Pro tota Doctrina & Scriptura Dei, Jef. 25 " 3. Pf. 119. 2. Pro veteri Teflamento; namIob.15, 25. di- citur in Lege fcriptum effe, quod Pf 5, 19.. extat; 1. Cor, 14 , z1, Jef, 28; t 3. Pro libris Mofis; ut Luc, 24; 44. 4. Pro regula & vi quacunque, ut Lex peccatí, mortis, fpiritus, mentis; lex in mcmbxis, Rom. 7.. ! $. Pro 523 III. de Peccato. y. Pro decal eft charitas, ogo vel lege morali , cujus fx-:-mma 6, Pro t I, Tim. 1, f.8- 11 ypo & figura per gratiam. & veritatem JEfa imple nda. Ioh.t, 17, Convenit inter omnes, controver(ias de Lege & Evangelio noftris feculis motas effe valde arduas; quia methadum fpiritus, methodüm pradicandj regnum - calorum concernunt, & quia Lex & E- vangelium, etfi theoretice dillinguantur, pra&ice tamen pun&to mathematico conjunciiora fünt, Convenit, oriri controver(ias de Lege & Evan« gelio, quia non co fenfu, ca exten(ione eaque me- thodo difseritur de illis , quz a Spiritu S, adhibita eft. Quando Paulusz, ad Cor, de litera & fpiritu differit , moderni reftringunt extenfionem ad le- gem & Évangelium , cum tarnen litera & fpiritu snulto. latius pateat, Rece Tertullianus ín initiis Libri contra Jud2os; ante legem Mofis in tabulis lapideis fcriptam , le. gem fuiffe non Ícriptam, quz naturaliter intelliges batur & a Patribus cuftodiebatur, Dicit, hancLe« gem primordialem Adamo & Evz in Paradifo fuifle datam, & legem illam primzvam (de fru&u arbos ris interdictz non comedendo] fuiffe omnium przceptorum in lege morali quafi matricem. — Paz tet hinc, quous Evangelio, fi contraci&oria debeant uniri, que refolvi fas fit ideas de Lege & Antinomorum & Libertino rum opinioaes, quod Legis nullus amplius fit ufus, ex dictis Rom, 6; 14« Gial, 5, 18. facile per praxin JEfu Matth £, 17, & pe: Pauli diétum Rom,5; 31, cozquantur, Quam- yi$ IIE. de Peccato. 33 vis renati quoad rigorem non fint fub lcge, quam- vis gratia efficiat, ut Lex non amplius fit vis pecca- ti aut in(trumentum , tamen Chriftus & Paulus le- gem in ufus vocarunt fübinde extantes, Qui negant peccatum originale; adeant librum Jobi & pudebit contradicentes, Sufficit, (ine Spi- ritu $, majorem in infantibus ignorantiam effe, quam in brutis cernitur: F Senfüs communis hebetudinem , fine facra fcri- prura effe maximam ; effe quidem animz centrum Lucernam Domini, fed corporis diftemperamento offutcatam : Natura nos filios effe irz , cffe fub Dzmonis poteftate , cífe conclufos fub peccato: Omne plasma cogitationum cordis , nonnifi ma- lum effe toto die , per expreffum Dei oraculum, Gen. 6, . Voluntatem hominis effe mixturam, ex fpontaneo & precurtentibus rationem appetiti- bus, ex 3vpo oriundis, lias fedes fit fenfus Ex corde, quantumcunque a interni, tamen prodire malas cogitationes, &c. & ex toto homine oriri carnis & fpiritusinquinamcn- tà, cxdes , furta, adulteria, Matth, 1f, 19. Defint- tiotem brevem peccati, uifi per avopazv ; dari non poffe; quoniám vero regula non tantum eft exter- fia fed & interna, hinc peccatum tum in negativo titti in- pofitivo fimul con(tans fummam irregula- titàtem & cordis & rationis & actionis dicere, De (tipendio peccati five reatu ad poenam defi- gitiones non dari poffe fatis focundas ; fenfum irati Numinis Cainum dixiffe intolerabilem , Gen. licen- 4; 13. itám Dei non cfíc tantum mcram difp C tiam, 34 IV. de Gratia, tiam , fed per varias fcripturz denominationes effe ealicem excandefcentiz diving, hinc fequi ejectio- : nem in tenebras extimas , lacum igais & fulphuris, ejulatum & ftridorem dentium, Quibus fpatiis determinetur fatisfa&io irz, jufli- tiz & legis ; feripturam variare; mox duplici, mox feptemplici menfura, mox indeterminata & ewvas auavay deferibi. Adeoque convenire deberent morta- les inhisperfal&pacem,; non in vanumlitigare, f e9 ^ " D IV. Locus de Gratia. A, L. Quoad sen(um communem, M —Ha 6. 1.2. 3. Quomodo quilibet indoCtus ex afpectu univerfi inftruitur de gratia? E. I, Videt boni & mali, lucis & tenebrarum lu&tam in omnibus, Videt, uno verbo, vanitatem rerum fub fole pofitarum , quod fruftrentur plu- rimz fcopo, ad quem creatz funt, | Unum fub ma-/ gna inconflantia deprehendit ftabile ,. defiderium infitum infiniti; Sed & hoc difficillime implen- dum. Hinc Deo duce ad concludendum inftiga- tur, illum naturz gementi falutem providiffe, pro- vidiffe ea via , quz toti profit humanitati. Hinc providentiz adjumentis directus, ut Magi Orientis, facile in exquirenda falute hiftorie de Redemtore A. E. a ae 4 — hs B9 —Qbeá D& a —G""5 am) O. P4da 04 fcu de Rege veritatis affenfum przbebit, 2. Vi- det emblematra irz. in fulguribus , tonitrubus & grandinibus ; videt emblemata gratiz in pluviis & frugiferis tempeflatibus, unde re&ta ad Deum tan- gendam & in Chrifto inveniendum ducitur. l. Quoad IV. de Gratia,- ii 35 lï. Quoad Seripturam: Sacram. $. 4. Quid in facra fcriptura avide legenti oculos maxime perftringit? & Nomina omniumi , quz bora fünt , chrifto tribui inveniet : Chriftam igitur a Pátre datam cum fumma exultatione agüofcet, przcipue fuis ipfe peccatis vulneratus de medico tam omhni-fufficien- te fibi gratulabitur; $.5. 6. Quznam vero methodus Chriftum manifeftandi in S, paginis eft extantiffima? Oinnia dium ünum Geh, $, 15, eplicant, — O- mnia ad id infinuandum compofita funt, ut agno- fcatur ; JEfuin femel i Carne hurriana ádparenteni fub N. T. effe illum ia V. T. promiffum regem feu Unctum gloriz, |Hoc femel agnito, unum & ve- fum fundamentum ef pofitum, —AEdificet igitur quilibet fe ipfam tàm ex le&ione; tüm exauditione &d pleroplioriam intelligentiz ubius myfterii Dei Patrís & Chrifli, ut fupra jam dicum, | Pleroplio- ria intellisentiz incipit a vita & gloria Dei in Chri- Íto revelata, & per zonas angelis & liominibus res velanda, Hzc eft una & confítans voluntas & di» fpofitio Dei, fub hac indies fapientiore 2 s ad falgtcni reddamur, 6.7- 11. Quomodo Chriftus ut inediator ini- ter Deum & homines indies agnofcitur penitius? Incipiat quivis a íe ipío, a tra&u PatrisadChrie ftum , & fentiat füb le&ione f; fcripturz, quo ma- £ime feratur in agnoscendo Chrifto, Interim ubi- €unque incipiat, cum ycneratio ne imá vitam Dei in C 3 Chfifto 56 IV. de Gratia. zi :f Chri&o patefa&am fibique in fide communica ne 6am mirabitur, Ratio füumma, cur Chriftus offi- cium mediatorium folus fuftinere potuerit, eft,quod 49 « $ 7 m Chriftus accepit a*patre vitam habere in femet ipfo , & quodut princeps vitz mortem morte vincere potuerit, ut nos participes vitzfaciat, Hoe fine Zacharias Cap. 1. - 4. hoc finc Apocalypfeos, C.4.& f. hoc fine Paulus ad Ebr. 2, to. legendus, Sic períona Chrifti feu unio verbi & carnis confi- deranda: fic ftatus, fic officia Chrifti meditanda funt, Quoad ftatus, dum Chriftus omnes humani- ficatus, tatis gradus emetiendo confummatus eft & glori- -Quoad officia, dum vitam hominis & omnium exaltare, & propterea mortem pro omni u2 ^ 37 DI CM CMET TU It n m rerum univerfitate, Deo excepto, uflare ipfi , fe- cundum decentias divinas, deman 4 datum fuit , ut pacem in ceelis & terris faciat per fanguinem crucis, l1. Quoad Fermulas Theticas,.- $. 12. Quomodo Theologia idemdocet ? Dum fordus gratiz. pro objecto Evangelii ponit , ut illud tanquam difpofitio & voluntas Dei zterna ea uniz verflitate prazdicetur, quz lapfus univerfalitatem uperct, $. 13. Quomodo characteres. adventüs €hrifti defignat ? & Dum clara& definita figna in V, T, przdica, in novo impleta diftinéte tradit ; qualia fuere natales Johannis, ] S ef, 40, s. defe&tus ffcp;ri Judzorum. Gen. 45, 16, $. 14. Quid de ejus incarnatione docet? Dum duarum naturarum perichorifticam conjun&tionem terminis IV. de Gratia. 57 Gio- terminis fecuris pronunciat, ita ut poft conjun fub- nem quadruplex communio obfervanda fit, 1. fiftentiz. 2.naturarum, j,idiomatum, 4. operae tionum. $. 17. 16, Quid de ftatibus afferi t? Quod fint qupd ille atus duo ; exinanitionis & exaltationis: eonfiftat 1. in reali evacuatione ufus reflexi maje- ftatis divinz. 2,in donorum habitualium abdicatioe 4. in occulta- ne, 3.in formz fervilis affumtione, tione ufus dire&i majeffatis ad creaturas, f. ln quod przftatione. obediéntie aGivz & pasfivz 5 ftatus exaltationis pofitus fit t. in ipfa vivificatione & hanc excipien te defcenfu ad inferos. 2,in refur- rcGione. ' 3. in adfcenfione, 4 in fesfione ad. dex« tram Patris, fficiis Chrifti ? 1 Comnuniter $.17. Quid deo docet, effe triplex o ffücium ; fed cum propheticum dum fit , dichotomia ex Le- ad facerdotale reducen Officium gibus dividendi praftat trichotomiz. facerdotale peragitur in caelo, benedi&ione & inter- cesfione , fatisfa&ione vicariá prius in terris prz i* tá. Satisfaionis vero hic notanda necesfitas, veri- tas & univerfalitas, iano.notandum ? Quid hic pro fenfü communi Chrift Myfterium Deii n homine tam ftupenda res eft, ut pudere deberet P hilofophos more humano ob- dicendo : aut aliquid eft je&iones hic oggerere , finitum aut infinitum ; jam fecundum N eftorianos Ergo, Deus homi- f£nitum non cft capax in£niti, nem non affumfit, Porro.: ad effentia fubftantia ad (ubftantiam non recipit majus aut minus, cum tamcn j 38 IV. de Gratia,— cÓNIS V* tamen nbn repugnet, gradus dari omni/præfentiæ in Natura gratia & glori thematicos in confe à, quemadmodum apud ma- fTo eft , dari gradus infinito- rum, Mancamus igi facile conveniet int tur in tertninis Ícripturz, tum et omnes, 1, Chriftaum, un- &um Dei, com ple&i omnes appellationes, tum ex natura diyina, tum ex humana, tum ex officiis de- fumtas : Refpeu divinz, Chriftum dici Jehovah,. yerbum Patris; refpe&u bu manz, dici virum dolo- rum, filium Abrahaz, David, femen mulieris ; re- fpectu officiorum, falvatorem, expectationem gen- tium, regem, face rdotem, Adamum pofteriorem. 2, Quanquam de perfeis de finitionibus dc fubftan- tia & modo nondum inter eruditos conveniat, nos famen cogi verbis fcripturz, Jer.23; $6- 33 Is 2 Cor. 5, £9, ut dicamus, hypoftafin effe fubftane tiam individuam, intellige ntem, refþe&ive incofnu«. picabilem, nec partem. nec füftentatam aut depen- dentem ab alte rQ, fed centrum fübfiftentiz haben- tem in fe ipfo, ita ut centrum univerfale hoc cen- tris particularibus adimat condominationem » Ut divina bypoftafis humanz ademit hypoflafeos pari« fatem » illam enim hanc redigere in fubjectionem fui: ticul ervzosaToy ipitut effe , quando centrum par- ate non amplius exi(li per fe , fed per aliud Evvztosamev. effe , quando cum alio fecundum cen- trum fubflantiz differente, compofitam hypoftain unam perficit , centro particulari quovis per fpiri- tum univer(alis in unitatem reda&to, fic tamen ut unio nec fit effentialis, nec accidentalis, nec inte- gralis ,. nec quibusyis aliis: terminis exhaurienda, brevi; IV. de Gratia, 39 brevi, fui fimilem non habens ; folo hoc fub fole novo, paffivo mutabili tamen per activum immue tabile elevando : Communicationem propricta- qua ob humanz & tem igitur in Chrifto eam effe, divinz naturz unionem hypoflaticam , perfonz & naturarum idiomata alterutri naturz five utrique viciffim attribuuntur ; divinz humana, 2 Tim 25 8« humanz divina, Col.5, 9. toti utraque. Gal. 3 * A. 20,28, 3. Harefes adverfus DominumS 319 vatorem ad tria capita reduci, Haretici enim, f« vel naturam divinam violarunt; ut Paulus Samofa- tenus & Socinus & Arius, 2. vel humanam , ut Marcionitz, qui corpus Chrifti Phznomenon dice- bant, 3. vel unionem , ut Eutychiani, qui natu- rasconfuderunt , & Neftoriani , qui nimis fepa- rando , duas perfonas flatuerunt, — 4; Convenia» mus igitur ita, ut absque confuftone, converfione, divifione & Ícparatione unionem naturorum in una perfonaintelligamus, nectamen demonítratio - nibus nimis hic tribuamus, Ad Locum IV. de Gratia. B. De Operationibus Gratie, €. 18. Quis eft fcopus Dei cum homine poft glotificationem JEfu Chrifti ? — g, Ut Chriftus fit vita ejus. Coloff. 2, 4. hriftus vita hominis fit? $. 19. Quonam ordine C 3. Homo clevare debet defiderium & cogitationes fuasad annuntiationem falutis in Chrifto : meditan- do, quomodo vita hzc in Chrifto inde ab incarna- tione per exinanitionem ad exaltationem traducta fuerit, & quomodo poft refi dentiam Chrifti, in taber- C4 40 de Operationibus Gratiz. tabernaculo coelefti captam , omnia vivere & op&- rati debeant ex Chrifto, Sic Spiritus Chrifli cum anima hominis unitur, & Spiritus ille commercium inter animam & Chriftum ipfe teftatum reddit; fic operationes gratiz fuccedunt, Ordo regeneratio- nis , converfionis , peenitentig, juftificationis , fan« Gificationis, adoptionis , celeri progreffu apud fim- plices & rectos corde hic peragitur, Juvat autem quam maxime, fi verbum Dei cum adniiniftratio- ne fpiritus a docente przdicatur, / Impedimento eft, f1 vocatio Dei in mera litera (ine vivo offertut ordine, Edidi propterea Proverbia Salomonis ! cum triplici methodo morali, nempe methodo z $ € Naturz, 2.Salomonis & *. JEfa Chrifti, ut uno quaíi obtutu differenzia difpalefcat , & excellentia methodi chri(li oculos ftringat, $. 20 - 23, Sed quis methodum illam fimplicis- firaiam ! facile capiet hodie? — & Verum eft: multz hoc feculo viz , fimplicitati adverfz, fe. exferunt, An-fractuofi ambitus | fub optima intentione eti- guntur ; Ipfæ accommodationes nimie ad flatum corruptum funt periculofz, Igitur cuivis vigilane dum eft , & ab ovo quafi incipiendum, Oran- dum, confidentiam fuam in Deum inexhauflis mos dis excitando , quarendum, ad regulam N, T. fcfe — À ynice attemperando, & ex collifionibus fe fimplifi- cando, pulfandum, non cedendo malis, moris & difficultatibus , dabit fe via fimplicitatis divina. Quantumcunque aliquis, ut Arndius, contradictio- nes patiatur in via re&ta , tamen fide & patientia trium phabitix;dinvxdmmrdisg ; $. 24. Quid de Operationibus Gratiz. 41 d $. 24. Quid igitur. formulz Theticz profunt? &«. Profunt admodum ad coércendam luxuriem iü- genii humani, Sapiens Chriftianus ex omnibus ufum trahit, Providentia partes infignes habet in falutis ordine publico tramiti accommodando. Quomodo igitur Theologia orthodoxa falutis ordinem fuis fignat limitibus? — & Scripturz ad- modum conformiter in defcribendis gratiz opera- tionibus primum agit de vocatione , per quam in przdicatione Evangelii gratia hominibus offertur, Vocationi refpondet fides, Hac, quia gratiam pro obje&o habet , Deum non quafi opere quodam allicere & obligare nitatur, fed femper mifericor- diam expe&tare debet, quantumcunque viribus vie tz przpolleat. Ex fide fit regeneratio, feu vitzfpi- ritualis radices generantur. Ulade homo fitmacon. verfione erigitur ad Deum , fub gratia ut oliny preveniente & przparante, fic nunc operante & cohabitante, Converfionis effc&us efít peeniten- tia feu intima humiliatio coram mifericordia & ratia Dei, per novas cogitationes prioribus prz« j 1imtuofis contrarias, In hoc ftatu capax eft homo juftificationis; feu juftitiam Chrifli pro fua judiea- d re & firma conclufione tueri poteft. — Nam fides, ut femper facit humiles, fic femper eft juftifica, in pasfivitate ad gratiam demiffa; unde fanGificatio. nis realis(ima genesis exfurgit, nempe conforma- tut homo per fpiritus paupertatem in intelle&u & omnibus animz viribus ad legem Dei in Chrifto, Ex fan£tificatione ferenitas confcientiz & teftimo- nium adoptionis & communio hareditatis divinz Cf cuni 42 de Operationibus Gratiz,- cum Chrifto ftabilitur , cui quoque rcfpond*ct'in intimo fui unio myftica feu flatus. confirmatus communionis vitz Chrifti in fide, in quo imple- tur operibus juflitiz per vitam & operationem Chrifti ad gloriam Dei. Et hzc eft anima ortho- doxe fidei, Huc nos concentrare debemus. per formulas theticas; non vero pet illas nos disfipare in lites & controverfias , turgefcentiz. fpiritualis altrices, Fugit illas vera cordis humilitas. Certane dum cum principe tenebrarum , cum carne , cum feipfo, Erigendum cor ad Deum Patrem inex- hauftis confidentiz nifibus ex Chrifti intuitu re- novandis, Quid pro fenfu communi Chriftiano, pro fale & ace , queis fectarismus difputantium abícinditur, ic notandum ? Ante omnia notandum , nemi« nem noffe filium nifi patrem , neminem noffe pa- trem nifi filium , & cui filius vult revelare; reves lari vero id non fapientiz & inteliigemia& fuz infi- ftentibus, fed parvulis; adeoque nifi quis animo infantili & demiffo de his colloquatur & differat cum aliis , vanas effe difceptationes: Gratiam & veritatem ccelos & nubes annunciare : Gratiam & veritatem per JEfüm Chriftum oriri in cordibus humilium, ad verbum uné&ionis cum expectatione & patientia attendentium, donecPhosphorus illu- €efcat: — llis qui fünt ex contentione, nec fecun- dum patientiam boni laboris, nunquam fatisfieri er methodum Scholafticam, femper dubios mane- re vanos fidei demonftratores, Ante omnia cone veniendum effe in hoc, quod , Scriptura non una defini- de Operationibus Gratiz. 43 definitione Evangelii & fidei utatur, fed quod mox latiore mox ftri&iorc fignificatu utrumque fumat: Conveniendum cít : Evangelium effe lztum nun- cium, z. De co, quod annunciet hoftes per Chri- ftum fugatos, pacem reftitutam effe parta victoriae Luc. t, 74. Col.z, 5 2. De co quod confola- tionem antunciet peenitentibus , qui per peccata dupliciter punitos fefe. agnofcunt, fefai. 40, 1. 2« 3. De co, quod attributa Chrifti; Jef. 9, 6. enu- merentur ad filiationem noflram, ad liberationem ex carcere infernali, Zach, 9, t r. ex poteflate Sa- tanz ad mortem morti inferendam , ad peftilen- tiam gehennz, Of 15, 14. neque poffe Evangelii latitudinem exhaurtiri nifi ea methodo, qua Chri« ftus utebatur, Luc. 24 2/- 27. Matth. , 17- 19, Tot definitiones effe, quot defcriptiones, Matth4 3, 20.21, Matth,o, 13, Matth, 1 1, 28. Marc t6, 16. Ioh. 1, 12. C. ,24. C.6,40, AC 10,34 - 361 "Tantam cífe plenitudinem Spiritus ut geometticos definitionum limites exundet, Evangelium mox ad- miniftratio Spiritus ev Jo£s, minifterium Novi Te- ftamenti & juflitiz, dicitur; mox fermo reconcilia- tionis, quem legati Apoftolici annunciant Chrifli nomine; mox doótrina in qua juftitia Dei absque lege manifeftatur teftimonio Legis & Prophetarum comprobata ; mox revelatio myfterii , ab avis fi- lentio retenti, nunc manifeftati & omnibus genti- bus . declarati ; mox teftimonium Chrifli, s Cor, 1, 6. mox fermo de cruce, ftultitia iis qui pereunt, potentiafalvandis, — Sunt qui definitioni Evangelii Íolam remiffionem peccatorum objiciunt pro fot- malita 44 de Operationibus Gratiz., mali; funt qui conditionem operum addunt, Sed femper his definitionibus lites augentur, fcanda- la cumulantur, Convenit, omnibus; etfi Chriftus novus Legislator non fit; per novam tamen difpo- fitionem antiquaffe difpofitionem veterem. — Hinc Chriitus dicitur locutus effe ut poteftatem habens, conformiter tamen flilo curiz coeleftis. Convee- niendum igitur quoque, quod fidei definitio non una refpondeat plenitudini definitionum Evange- licarum, Occurrunt octo fidei acceptiones in S, literis, Sumitur, 1. Pro credendorum complexu, Ebr. 6 1. 2. & fumma doctrinz, Kom. t, s. 5» 17 2, Pro cognitione Dei in Chri(lo & metro agnitionis myfleriorum, Rom,12,3. 3. Pro Evan- gelii profeffione, Rom. r,8. pez mundum annun- ciata, 4. Pro vi miraculofa, 1 Cor, 13;2. y, Pro gaudio & acquicfcentia interna ex Evangelio. 2 Cor, 1; 24. 6. Pro nudo rerum divinarum affen- 7 fu, quem diaboli trementes habent. Jac.2.19. Pro affeníu inchoato Evangelio. recens exhibito, A&. 13 8. a quo Mapus Elymas abfterrere fideles conatus eft, & Pro fide cordis plena, feu z25eo- €ogio qua totum Chriflum, qua regem & facerdo- tem integro corde agnofcimus & amplexamur, qua fides fola juftificat. — Sic in confeffo eít apud o- mnes,nusquam legi in S, literis, nos fola fide jufti- ficari, abftra&tive & metaphyfice, fine reliquis fidei inftrumentis, quale eft Evangelium ipfum, Sacra- mentum baptismi, ipfe Chriftus & ejus fubdelega- ti, Joh. 20, 23. quorum cft feipfum fervare & eos qui illos audiunt, 1 Tim, 4,16. preces & fupplica- tiones de Operationibus Gratiz. 45 tiones quotidianæ $ t Tim, 2, 5 etfi folus oculus videat ; tamen ocu lus non videt fine capite fine trunco ; fides etíi fola juftificet , tamen (emper in- ftitutis Chrifti circumfufa eft, — In confeffo eft apud cha- ormnes per oraculum Pauli. 1 Cor, 13, 2-13. ritatem effe majorem fpe & fide , charitatem effe ligamentum per fe&tionis, legem regiam, viam mae xime ftratam . a bsque diverticulis & errandi peri« cnlo: Nihilominus neminem dicturum , nos chae fitate juftificari, — Hinc fides, qua fola juftificamur nunquam eft fola & abftraGiva , quemadmodum oculus nunquam feparatus e(t a capite , etfi fclus videat, Facile igi tur controvetfiz componi pof- funt ab iis qui fale & pace dele&tantur , nunquam finiuntur a rixatoribus, & iis, qui abftraGionibus fuis monopoliftarum more tripudiant, In confcffo e(t igitur apud omncs , remiffionem peccatorum effe favorem Dei gratuitum; juftificationis termino venientem ; ubi forenfia vocabula ex abundanti concurrunt, Judex, judicium; tribunal, reus , ace cufator, teftis, chirographum, debitum, advocatus, abfolutio , condemnatio, Quid plura? An fola fides debita nobis remittit? An non Dominus, am non Deus folus juftificat? Sit ita, folipfismum exe primi, Rom.5,25, Eph.2,8. Gal. 2:16, Kom, 4; 6, 7. 8. tamen lizc omnia in toto nexu fumends ífunw Sola gratia juftificamur, Hoc omnes cone cedunt. Fides fine po:nitcntia, Melanchtonis vere bo, eftinane fomnium, gitur verborum formue lis difcrepantes concordes fumus quoad rem;fi mo» do in his conyeniamus , in quibus omnes convee nDientg 46 V. de Ecclefia, nient, . [uflificationem effe a&um forenfem, quo peccata remittuntur ; effe fimul a&t&m Maje- ftaticum, quo juftítia Dei feu refplendefcentia at« tributorum ex fonte bonitatis in nos fideles fpar- gitur, cujus nos per fidem recipimus & re ercuti« mus radios. Rom. t, i, 2, Dei ipitur fo j ius effe julliücare , Dei hoc effe axioma, — $.. Juftificatos effe tales , qui manifeftationem juftitiz divine re- ceperunt in fe per fidem , fuperantem manifefta- tionem irz Deiex calo, R om, r, 18, 4, Fidem igitur etiam continere potentialiter juflitiam, hinc fidem pro juftitia reputari, $, Sub hoc vifus pun&tototam epiftolam ad Romanos intellisi debere ; fub hoe omnces confpiraturos, rixatores folum difcrepaturos, V. Locus de Ecclefia, I, Quoad fenfum. communen, $, t, 2. Quid fenfui plebis de ecclefía && munde Occurrit? 5, Quum per fapientiam in plateis lo- quentem hadenus ipflru&us fuit ,. atque firma perfuafione fidei illam in carne apparniffe & iu ccelum rediiffe tenet , acquiescit unice in óptima jEfa Chrifli inflitutione, perverfitatem. mundi perhorrcícit , focietatemque quzrit cum iis , qui eundem habent fíenfum, fed quum impeditam mundano fchemate inveniat, fub multis angoribus & gemitibus facit id; quod fapientia femper fecit Ut enim illa non erubuit in foris, fcholis , opifi- ciis intereffe , fic in medio generationis cürvg & perverfz degit, fenfum autem fervat intemeratum, quousque poteft, genuinz ab antiquo dorinz, um veris chriftianis communem, $. 3y —«dc Ecïeüai— 47 fus ut communis inter. omnes $.3. Daturne .fcn homines, fic inter fideles & vere Chriftianos? & Datur omnino, inter veros Israelitas fpirituales, & cum his unum fenfum, unam fententiam habere communem gaudet , fi vel nullo poffet alio frui commercio; KSacmm. 1I, Quoad Seripturam Cum facra fcriptura bujus fenfus unica fit nor- ama, dic in compendio , quid illa dicat de ecclefia ? R Ecclefia eft ceetus e mundo evocatus, Mundus hujus zonis, malisex przviione Dei multis, grava- tur: fequentes zones puritatem promittunt, Hiné adfatura przparant fe fideles in hoc zone malo, Nil vero magis in votis habent, quam cum reges neratis unitatem fpiritus habere & confervare per unicum vitz fontem, Ut enim a vita Dei pendes tum refuscitatio Chrifti, tum fidelium vitafpiritua- lis; ita etiam unitas fpiritus, Hinc defiderium communionis immenfum quafi 'eft propter. unita- tem fpiritus in Deo Patre , in Chrifto & in fidcli- bus, Atquam hochodie de(iderium fufflaminatur ! Mirum pauciores inter nos Eremitas dari, ac teme pore patrum , Hieronymi , Macarii. $. 7 Vidco in fingulis Theologiz locis ad vitara l Dei re&erecurri ; At ante hanc informationem non putaffem locum de eeclefia, tantam luceta ac- eipere ex vita Dei? — && Non poffumus contra ve- ritatem, fed pro veritate, Dextra Dei eft tanquam Ílella polaris , circa quam rotantut omnes Loci Theologici , omnesque ecclefie phafes, Dextra Dsi eft fons vitz , quem Chriftus in humanitate — —— "t gseus l 48 de Ecclcfïa — Ua ROT A occupavit, unde omnis Chriftianorum virtus & ju« ftitia ; unde omnis ecclefiz colligatio per banc, Ex hac fane Paulus Eph, 1, 16 - 23. nexum ducit totius epiftolz , & qui hoc non videt, fpiritum & nexum epiftole non videt, $.8. 9. 10. Nonne hinc mutua quoque fubmi- niftratio vitz Dei in ecclefia deducitur? E. Facile ATRR 35 t TE OLT hoc cuivis patet, Nam cum in id omnis vis N, T tendat, ut Chriítus fit vita fidelium; quid infti- tuta Chrifti per verbum & facramenta aliter ínten- dere poffunt, quam varios communicandz invicem vitz Dei modos ? Imo vultfpiritus Chrifti, ut fub- miniftratio vitz Dei per quotidiana rnutua officia & aGiones conimunes péragatur, $« 11. 32 15.. Video jam penitius, id ab illofun- amento pendere, quod unio Chriíti perfonalis & myftica fidelium ab una vita Dei prodeat? M&.Vera Ecclefiz definitio hoc omne comple&itur, 1. fon- tem unum vitz Chrifti & fidelium ex Deo, 2.inde fenfum communem membrorum ex una vita, 3s A&Giones mutuas membroram ad vitam (ibi invi- ial «em fubminiftrandam. Hinc ne impediatur reatu peccati, confesfio & abfolutio in Ecclefia obtinet. . S.14. Video jam quoque originem facramen- torum & difpofitionum V, & N. T. id íi placet enu« cleabis paulo amplius, && Deus cum fpiraculo vis tarum inflato dedit homini defiderium aterníitatis, €njus plus habet fenfüs quam reflexz coguitionis, Igitur fübvenire Deus volens litic de(iderio, etiam cultum & mcedia falutis dedit, Sc. primam difpofitio- mPOfd nem cercmoniglcm veterem; ' Impleto te pa:c- dé Ecclefiá. 49 patefactz vite TE(u Chrifti dedit difþc')'ütiuncm non tam ceremoniis quam principiis infitis vitz concine nam, Duo tantum inftituta principalia in ea in- junguntur, fecundum düos a&us fidei , baptismus & facra ceena, . Per illum abolitio veteris, per hanc induitio novi hominis magis innuitur, Certe bapti- smus magis initiationem , .S, ccena magis confir- mationem intendit. $. 1. 19. Quid f, fcriptura docet de ecclefía vifi- bili & invifibili ? g, Fizc diftinétio noi occurrit: fed (i ecclefia in fingulori indefinite nominatur, fi unurm Corpus, una Sponfa appellatür Eph. 4. Cant, 6, idem quandoque eft ac invifibilis, ut Mattli, 16,18, Supet hanc Petram adificabo ecclefiam mceam, Si in plürsli, tüm intelliguntur ecclefig particulares, uti Apoc. HI, III. Ber Cistil o fummarü Vellem jam vt fpecialius de bap rei dicas? Baptismus primum perJohannem, turh per Apoftolos ex inftituto Chrifti perigebatur, & omnibus ecclefiz miniftris commiffus cít. Bapti- Ímus Johannis & Apoftolorum gradu cffafionis Spi- titus diftinguitur, Nam effüuditur in Baptismó Spiritüs S, ut cáufa materialis & efficiens regenera- tionis fimul, Tit.3, . 6. & cum baptismo gillum juftificationis conferebatur in eccleia primitiva. Dic etiam de $, Ccna? B& Ante Chrifti mot- tem difcipuli cariíem Chrifli accepere minus fub. flantialiter ; quam poft mortem & refürrectio» Beni, Nam tam vita JEfa Clirifti füb pone & vi- ho (ingalaritcr — exhibebatur, Lites hic nil pro* 1fun'*t.' Suæcif, vità Dei cor poraliter ia Chrifto la* D bitanté 5o de : Ecclefia, bitante, in S, Coena frui, & in communionem o« mnium Sanc&orum firmari, in unum corpus eiba- ri, in unum Spiritum potari, Dummodo cum re- verentia accedamus cum hoc fenfu, nemo litem nobis movere poteft. Scriptura $, fane nil meta- phorici in $, Coena intelle&um vult, Quod non videre velle , miferum. eft & per Philofoghiam coecum., ^^$ z0.21. Jam in fummam velim reduci, quz ex formulis Theologicis ad hunc locum faciunt? &. Quoniam fatis concifus fui in ipfa tra&atione . lib ri de his, non opus eft ulterius illa contrahere. Unum de facramentis dicam , ut numerus nonnift duorum exa&e demonftrari queat. Externum fi- goum interng gratig non eft bona definitio , per hanc enim fequeretur, dari innumera, O&o etiam conditiones Dellarmini de/Sacram, in genere, L.I, c. 9. non fufficiunt. utpote quz funt etiam in im- pofitione manuum, eleemofyna, oratione, recon- ciliatione. E. gr. K econciliatio eum ftatre injuriz- que remisfio efL. 1. fignum. . 2 fenfibile quid, 3* non naturaliter fignificans fed voluntarie, 4. habet analogiam tamen, $ res facra, 6, habens effc- Gum, 7. in ipía adu Deus concurrit ex altera parte, remittendo quz frater remittit, $. eft fta- tum quid femper in ecclefia obtinens, Sed ob has odo conditriones non eft facramentum proprie (ic didum. Nam Sacramentum eft actio, per inftru- mentum divinitus inftitutum fignificativa & exhibi- tiva, feederis divini renovativa, ordinem folennem gra- innuens, quo Deus,per cccleüam in vocatis tiam 51 de Ecclefia. tiam & vitam vel producit vel productam confir- mat cum figillo totius difpofitionis divinz, Caret reconciliatio reriovatione feederis divini , & figillo totius difpofitionis divinz, caret inftittitione ad fi- Quo nificandum & exhibendum folennitet. tamen ad pacificum fenfuüm communem chriftias hum facit, velim non abrupte fed prolixiusï exponi, dic igitur in quo convenire poffent litigantes ? Conveniunt, quod fides ut organüm internum in- ftrumentis opus hiabeat externis; nempe facramen- tis & minifteriis , qua' utraque Chriftus irifituit, Lites de facramentis & de fenfu verborum inftitu- tioni$ multz fünt enatz, Sed fi fines inftitutorum Chrifti , fc, informandi , figniticandi ; exhibendi, applicandi , obfignandi , disciplinam confervandi, obligandi , foedusque confirmandi, nec non discti- fhinandi, uno complexu colligatos compre en- diffent litigantes , non amplius contendiffent. In unum colligaré multa, medetur discordiz , ab- [traliere nimium, parit discordiam, Sic facrameni- fi cum verá defi- torum numerus facile apparcbit, nitione comparentur, in qua primitus divina infti- ftutig requiritür, — Sic baptismum parvülorüdi fa- .tihaberi a Domino; fic prefentiam corporis Chri- fti realem & fubftantialem in facra « cena exhiberi, Ipfe Calvinus Hemo pacis ftadiofus negaverit. Inftit, L. 4. c, 17. fymbolum inane proporíi, idem De minifterio dicit, ac fallacem vocare Deum, écclefiaflico conftat, Chriffam folos Apoftolos & discipulos inflituiffe & utrorumque fucceffores, Diaconorum infli- c?'ifcopos atque prcsbytcros. tue D2 52 de ECciefïa. dns tutio clare traditur, A& 6.. Quidquid autem prz- rogative confertur miniftris ad normam JEfu Chrifli, tenendum, qui dixit : Ego fuminter vos, tanquam qui miniftrat, Toh. 15, 1s. 16,. Luc. 22; 26,27. fic facile retundetur. contendendi de pri- matu pruritus, De ipfa ecclefia valet & ufui eft hodie diflin&io in ecclefíam vocatorum & electo- rum ex Salvatoris fententia bis inculcata, Matth. 20.16, 22, 144 De ecclefie au&oritate facile con- venit inter omnes, illam effe teftem & cuítodem veritatis debere, Fides inchoanda minifterio eccle- fiz opus habet, Fides confolidata fcriptura demum utitur, fui ipíius interprete; Solus Chriftas eft in- fallibile caput ecclefiz, Solius Chrifti ecclefia cor- pus cít myfticum, Chiriftus folus corporis fui Sal- vatoraudit, Romano- Catholici Chrifte zqualem facientes Pontificem, invitiex eo faciunt Antichri- ftum. Contendunt ecclefiz Hifpanicz & Ítalicz, Pepam effe fupremum & infallibilem judicem, Gallicanz. Papam pro hzretico declarandum cla- mant, qui concilii generalis fententiz recufet fub- effe, Et tamen adhuc convenit inter las ecclefias, Poffent multo magis adhuc vinculo externo coha- reie , (i vel deciderent ex oraculis Apocalypticis, Papam reapfe Antichriftum indigitari; Domini autem adventus externis papatus munimentis finem faciet; noftrum elt agnuoscere & pro certo habere, quz Apocalypfis demonftrat, Utinam S, Rev, D. Bengelius eousque vixiffet, ut fcribere adhuc po- tuiffet hbrum mente jam conceptum , in quo cex Pontificiorum commentariis ipfis demonttraffet fOli! 53 de Eccle(ïa.g p " foliditatem exp licationis fuz A pocaly-pticæ. Scdnunc in eywic fruitur eisquz fide przvidit, Quantus quamque iff. enfus rerum creditarum ufus in gloria! Pauca hic a ddam pro fale & pace in materia de multg controverfie ma- conjugio & magiftratu : trimouiales de gradibus prohibitis prater rem ena- tzfunt, r.) quia univerfalitatem verfus & Lev 12. refirinxerunt. auctores quidam, cum tamen exptesfis ve tbis extet : Mch 1fch quilibet xl : col ro Lo tikrebu, ad omne refiduum fcheer befa non appropinquate, Ego (propinquum) carnis o fum Jehovah, ( & hzc.eft regula 2 eneralis, quem- I generalcs admodurmi Lev, 11, 2* 4. 9. funt regu VREUR DEMEEM ro dijudicandis puris & impuris cib is, reliqua funt exempla , fecund um. quem canonem totus ) z,) quia fan- catalogus exemplorum judicandus, &ionem pznalem v« 24, ad precedent es cafus be- - ftialitatis reftrinxerunt tantum., Sed qui tam temee rarii funt in expreffa Dei oracula, illos fibi relin- uo: vix convincentur : tales etiam. concludent | ex v.18. poffe duci uxorisfororem: i dque per tech- dum ex difficultate textus argue nas interpretandi, menta quzrunt p ro fuis rebus. Qui vero fimpli- cem regulam re& o corde ad allegata exempla ap- (us omiffos & tamen fub ex« licant , illi etiam ca tenfione fcheer befaro comprehe nfos facile per- ctiam in v. 18. 1 dinnui ; ne ducas fpicient, perfpicient fororem nec fucces five nec fimultanee; non enim ibi eft explicatio. ejusdem rationis, fed duplicatio liceat duobus fratribus rationum, Caterum & fi odofii nubere duabus fororibus ; tamen cum The con- E 54 .de Ecclefia. i5l conflitutio confobrinorum & patruelium conjugia vetuerit; inde patet, fa&um licitum apud pios hor- reri etiam propter vicinitatem illiciti , quanto magis factumv.ig. 1. De magiftratu Anabaptiftelites fcru» pulofas moverunt, At Paulus longe aliter decidit, di- * ftinguendo inter perfonas magiftratu tyrannice abu- tentes, & interofficium, Officium manétin falvo, etfi Hos,8, 4. extet: regnárunt, fed non ex me, Viz Dei publick fimpliciratem & bonitatem Dei referunt; qucis'proviü!m eft ufni generis humani, ut myriades inunius obfcq uiotetineantur, Hinc Paulus dicit: ad Tribunal Czfaris fto , ubi oportet mie judicari, &. 25 to, ab impio Cafare fancum Apoftolum, Inde vero non fequitur, delicatas confcientias ex Verbo Sérvátoris : Vos vero nonita, non depre- cari poffe munus magiftratus , nam ut eft extrez mitas vitiofa, dicere: fi rex degeneret in tyrannum, tum a fidelitatis facramento liberari fübditos, cle- ricos non effe regum fubditos, ac proinde, rebel. lionem corum in regem non effe. czimen lf ma- jeftatis ; fic etiam altera talis eft, ubi dicitur: mundani regni natüram commifceri poffe cum natura regni [Efu Chrifti, Manct enim : Re gnum icum non eft de hoc mundo, - VI. Locus * asss ^ - T piff cil:lim;ls, favttea-r','tcxïtuks ita latine reddi debet tx mente celeberr., Dni, Kochii, feu Elevtheri Taximenis, i» Libro $0m naben Jepratben. p. 24 Uxoreti faccesfive in relatu d ejus fororem we (apids, Zelotypie, quoad ïï'e:egere nuditatem ejus , Simultanee contra l [ 55 d.c Novisfimis. VI. Locus de Invi(ibilibus & Novis(imis. l Quoad Senfum communem, fus communis exere 6. T. Per quid tandem Sen citatus fe ipfum cognofcit? && Quando ad Deum, ad feipfum, ad legem, ad g ratiam, ad ecclefiam bilibus, dum di- fe vertendo affuefcit obje&is invifi ftinguit in fe lucida & t enebrofa intervalla : Illa uibus fenfus fe exferit, hzc, ubi nullus fe exfe» per opetatw—' rit: illa, ubi preces exaudiri fentit nes gratiz, hac, ubi Deus filet, hom incmqüc fibi relinquit, lta potentias Dei , 3vvauu t y Gcg, quam it, & fcripturis Sadduczi ignorarunt , cognosc amen dicit, l $. 2. Poteftne fenfu s ille magis ac fnagisxelevari? eo feníu, & Poteít, & in tali gradu dicitur Magia ; fit fapien- uo Salomo Ptov, 3, 13. eam defcribit, ut tiz occultz, quam Deus in creatione mundi exe- ruit, cognitio & poffesfio analogica, & quam Pau- lus in N, T. etiam exparte defcribit, t, Cor, 2» 7- $. 3. Agnosco primum hoc effe inter invifibilia, ut fenfüs fine hzfitatione (ibi ipfe confcius fiat, fed nonne plura dantur objeda invifibilia? — 5 Dan- D4 tur; contva illam , illa adbug vivente. — Sunt duo cafus: quod conzermit to mubere forori conjugis, id pugnat contra pro- atém s binc probibitum eff. Quod atriuet to nubert pinquic forori, adbuc altera forore vivente, id fimul pugnat contra «morem , (r cedit in. Zelotypiam s bine probibitum efe. 56 de. Novisfiiis. tur, Nimirum 2. celum & orcus, lux & tenebrz, 3. beni & mali genij, 4. mors & flatus poft mor- tem, f.flatus meliorum temporum in terra, &. re- fürredio. , judicium, g, infernus, 9. zones. Quid f. c, obvium eft de ceslo & orco ? &, Id valde clatum eft, íi nemo quzftiones moveat; quam primum autem fubtilius quzritur , quid hoc 4 £ei fit , confülendus eft Hippocrates, Quid de bonis & malis geniis ? , Antiquis(i- mis populis , qui propius abfuerunt a traditione patriarcharam clarum fuit, illos tum elementis. rerum tum ordini univerfi a Deo prafectos fuiffe; hos fub illis. priacipe tenebrarüm ut rebelles obfiftere TT67 g, Agunt ne genii feu intelligentie bonz fem- per naturz conformiter ? Omnino. flli e xaCisfime fationes Mufico- harmonicas univetfi fequuntur, Quznam per fenfüm communem porro diftin- guuntur objecta ab invifibilibus denominanda ? Xt. 4. Mors ipfa, ctfi quoad externum fit viibi- lis, quoad internum tamen eft invifibile quid, prz- cipue fi flatus poft mortem bene perpendatar, $,8 - 1j4, An flatus meliorum temporum quo- que hac referri debet ? Quoniam ille flatus eft demum futurus, adecque nunc invifibilis, foli fa« pientes illum profpicere poffunt, adeoque heic nu- mero fto locamus. 6to autem: numero refürre- Gio ex emblematis Naturz perfpicua, 7timo ju« dicium extremum ex tot 'impnnitis facinoribus col- ligendum, $vo. Infernus, malorum in unum fe- . 9nó paratio, . unde quitatis & beatitudinis initia JEones Y de Novisfimis. pl $. 57 circulo zonum, JEones zonum & confummatio quædam fcculi in II, Quoad Seripiuram. Sacram, Quid S, Scriptura revelat de his, ut fenfüs natu- Ya hz(tans ad fixam certitudinem ducatur? B Apocalypfis lucem fpargit retro in omnes Scriptu- r Libros, Defcribit vero illa, Imo, Res invifi- biles; 1l Res noviffimas, — Ad res invifibiles per- tinent, 1 Cch. 2, Terra, 3. Abyffus, 4.Spa- tía inter ccelum, terram, abyffum, intermedia; Ad xes novi(fimas referenda funt, I, Mors prima & fecunda, 2. Status poft mortem, 3. Fata tem- poribus inclufa, 4. Status regni Chrifti in terra; j« Refurre&io prima & reliquorum univerfalis, 6; Conflagratio tellucis cum judicio, 7, Nova]eru- falem & lacus igneus. . s? CæH Dic jam ideas Scripturarias de coeli funt extenfum quoddam, C. r; Gen, ex aquis fu- pra- coeleftibus & expanfo, quod Pf 156 1. expan- fum roboris Dei dicitur , conítans. Habent coali certas Spharas, hinc dicitur : coeli ceelorum non ca- piunt Deum, 2 Chron. 2. $.15 Dic fummam de terra? Terra, Pc&o te- fic , ex aquis & per aquas conflat verbo Dei. 2 Petr..5, ;; $. 16. Dic de abyffo? — Multa mentio abyffi ia Apocalyp(i; eftque regio tenebrarum invifibilis in terra & mari, Dicitur infimi loci terrz , Eph. 4 9. quo Chriftus defcendit in Spiritu, ubi ipfi mali genii catenis tenebrarum detineri horrent, Matc $» !2 13, $ !Z'. D;A 58 - de Novisfimis. .. $.17.18. Quid de Spatiis intermediis dicit Scri- ptura? De his per confequentias faltem colligi poteft. ex Apocalypticis, Nam variz mutationes mox ex tetra, mox ex ccelo , mox ex abyffo pro- deunt, & ubi manifeftantur ille mutationes , ibi funt illa Spatia., Certe. ubi przlium inter angelos & draconem accidit, illud certum fuit Spatium, Apoc, 12. & quod ex harmonia flellarum ad tet- ram rcíultat, huc quoque referri debet, nec non dextra & (iniftra Dei, Hiob, 25, 9. Etiam fcala Ja- cobza inter celum & terram interjacens , fuper quam' angeli Dei afcendunt & defcendunt, Quid de noviffimus tradit Scriptura? Primo occurrit mors prima & fecunda. Quid (it mors prima, fciunt omnes notione communi, Morsfe- cunda eft illud, cui tribuuntur adjuncta aculei,la- quei, torrentis, Pf, 18,6. & fe exerit diver(imode poft mortem primam apud eos, qui Chrifti vi&os riam haud in ufus vocarunt, 2do Status poft more tem, de quo vide denominationes Ícripturarias, a, filentium, Pf ti$, 17. £. terra oblivionis, y, térra rephaim, 3, umbra mortis, s, puteus corruptionis, 7, abbadon, z. fcheol, 3tio. Pertinent ad novis- fima, fata ultima; temporibus inclufa, De quibus videatur Apocalypfis. — 4to Status regni millenna- rii in terris, qui dicitur in A&is tempus refocilla- tionis, A. 3, I9 - 23. ad quod omnes prophete reípexerunt, $to Refurrectios quz fecundum, 1 Cor, 1 $. confequens eft refurreG onis Chrifli, adeoque vita Dci per Chriftum in refurredione fe manifeftabit, quemadmodum per totum hunc lo- cum de Novisfimis, 59 cum fe quam maxime diffundit ratione locorum & temporum; . éto Dies magnus judicii, LlIbi no- tandum , quod dies magnus judicii a Zacharia de- Ícribatur ita, ut quemadmodum in Sextiduó pri- mum fuerit lux , ita primum in judicii die fit fri- gus & congelatio, & poftremum lux. Zachar, 14, 6.7. Czterum fonabit illo die magna tuba ar- changeli ; colligent angeli ele&os, fiet immutatio rerum , ignis refolvet omnia, libri cflentiarum a« perientur, apparebit judex, a cujus facie fugiet calum & terra , & quodlibet fententiam accipiet pro participatiofte vitz Chrifli, 7timo Nova tere ra & nova Jerufalem, in qua plena vite Dei erunt omnia, quz vitz Dei contraria funt, in lacu igneo fortem habebunt 3 Eritcirculus gonum ; tandem Deus erit omnia in omnibus, I1I. Quead Formulas Tbeticas, Quis hic formulis theticis locus? &, Theoloe £ià, quatenus ad do&trinam publicam pertinet, non agit prolixe de arcanis invifibilium, & novis- fimorum. Hinc ut fupra brevis fui, ita & hic; quz concife dixi, repetere nil attinet. Quid pro fenfu communi Chriftiano hic obfer- vandüm? &. Myflterium pietatis 1 Tim, 3, 161 anyfterium voluntatis Dei Eph, t, 9.. HeoOeric To» eueway v Xeiso , Eph, 3 11, — Mylfterium Chrifti V. 4 omnisqs thefaurus plerophorías intelligentie ad agnofcendum myfílerium Dei & Patris & 7& xe5s Col 2, 2, nonniíi unicum eft myfterium ; uod qui agnofcit, ille etiam nofcet ea quz de invifibilibus & novisfimis fcripta extant, Pracipue fi fume 6o de Novisfimis. fïfur'ne Rev. D, D, Be;g:,elii Apocalyptica bene tru- tinaverit, Qui vero divitias illas plerophorias intel- ligentiz infuperhabet , pretextu quod talia non fint articuli fundamentales, ille etiam ipfum articulum fundamentalem, fi Chrifli tempore vixiffet, quod JEtus fit Chriftus, cum Pharifzis non fuiffet agni- turus, Math.23,20. fed tum fide hiftorica Diabolo- rum contentus videbit, quando mors oculos ape- ruerit, quid fit carere oleo virginum provida- rum, Fides eft demon(tratio invifibilium, Ehr, 5, Hotrrent difputare de his; horrent o/culos cordis aperire, horrent convenire, Si quis vult ignora- re , igaoret, I, Cor, 14; 37. 38. 2. Petr. 3, $.. Hoc unum hic fübjungam , quod Beatus S, R. D. Ben- elius Theologiz mez fubícripfit poft cenfuram, » Dafis hujus compendii vita Dei. Vita homi- » nis eft duplex; naturalis & fpiritualis, Sed vita 25 Dei, cui utraque illa refpondet, eft una & fim- » plex. Propterea ex robore virtutis Dei & refu- ) Ícitatio Chrifli ex mortuis & Spiritualis vita fide- lium deducitur Eph. 1, 2 Omnia o pera P;ï 35 naturalia funt etiam fpiritualia, Nonne potes totam banc fyllogen per unam ideam vitz concentratam fiflere in uno quodam pundo? Omnino; Et fi quis remotis variis deno- minationibus percipit, totam Theologiam rem non effe nifi unam, eamque unam rem in imo fui Spi- ritus omni tempore & loco cum voluptate fumma geítat, ita ut omnia vilefcant ei refpe&u hujus; NNz ille tum in Spiritu Theologus eft, Deum ado-- rans in Chiifto cultu cgntinu,o. Ecce P ^"vo€ (5 C ( t oOMSQ " f5 (WO6€ pe C eDgf(5 - p (xo44 — 9 (V " — — FA o oU — t de Novisfimis, 61 Ecce igitur quam facilis hzc fit''Theologia! x.) Deus eft ipfis(ima vita & «o9agcro, folvi nefeia; Vita Creaturz vitam. non habent folvi nefciam. eft duplex, Phyfica & Spiritualis, naturalis & fu- pranaturalis. in Deo utraque vita eft una & in- diffolubilis, fed prout fe vita Dei exerit ad obje- &a gratiz, dicitur Jehovah, 2.) Homo conflat fpira- culo vitz duplicis, & imzgo Dei fita fait in vitae duplicis, Phyfice & Spiritualis, temperamento z« quabili, fc, Nifchmat chajim, s. ) Lex non habet lo- cum ubi üriurn tantum eft, hinc folus Dcus eft fi- nelege, Unum eft & manet ünum, nec eft de- viationis capax, Ubi les eft, ibi vita ad minimum duplex folutionis & aberrationis posfibilitatem ha- bens, eíle debet, 4.) Peccatum eft ipfa aberratio vitz duplicis a primzva colligatione, adeoque a le- ge, quz folutioni mortem przfagit ! « Vides qua- tuor has ideas una. vitz idea contineri & refpedi- bus tantam differre, re una, j.) Gratia elt illud beneplacitum Dei, quo reducendi vitam fpirituas lem ad vitam naturalem certum ordinem conftituit, €. ) Ecclefia eft coeus, ii quo eft unitas Spiritus, una prafentia Dei in vita, omnibus membris com« ifnuni, Ínitas Spiritus fundatur iü unitate fideiz Adeoque vita fpiritualis per verbum ruríus vitae naturali eft coadunata , per fingula membra, etfa donis & charismatis inzqualia, 7. ) Novisfima funt, übi vita interiot tüm naturalis tum fpiritualis eft extrapofita; ubi occultum fit manifeftum , ut in refurrectione , morte fecunda, nova Jerufalem , noya terra, praeunte judicio extremo, donee Deus poft zonas zonum grit' omnia in ominibus,. 62 Meditatio. Vides igitur tres has ideas pofteriores fub di- verfis tantum refpectibus etiam effe unam. Fac ut in fpiritu & in vdj fis vérus Dei adorator, 1: Unum eít neceffarium, Theologia difputatoria nil facit ad unum ; ad aternitatem, Facit ad hoc? feculum; ä: 2 Meditatio in primum Caput'Ez;qcfliais pro demonftranda vitz idea, Gut eft in Prafatione, , vitam effe colliga- Di D tioném feu complexum potentiarum ex Deo ä libere eriiffatum , atomis molis divinitus immerfa- rum , fic ut primitus imprefsá rotatione continuá pasfivum elevetur peractivum, Hzc idea folisphi- lofophis, fcientiam vitz posGdentibüs, qualis fuit Arabs Alipuli, ex natura rerum. eft demonttrabilis, Nos Theologiam profesfi abtrahimus ab illis folum €o tendentes, ut ex oraculis talia probemus. Subvenit Deus imbecillitati intelle&us noftri pet. caput pri- mum Ezechielis , ubi nil nifi rotz & motus cir- culares innuuntur , t rzcipuz, vitz divinitüs exortz Phafcs, Vidit Ezechiel, 1. Turbinem e£ Aquilone, & -: in medio turbinis igríem concentratum, pI EM medio hujus ignis vidit exiftere quatuor entium vividiffimorum five anirialium ípecics, 3, Vidit curfum animalium re&a proceffiffe , et(i. intrins fccus décuffatione fülguratoria diftin&um, | q. Vi« dit in terra rotam unam prope dnimalia in qua- tuorlatera fpedantia. — Ex his ca tantum hicpres- fisfime obíervanda dabo , qua dcfinitionem vitz luci- Meditatio. 63 lucidiorem fiftunt, Primum ejus momentum eft, vitam effe colligationem potentiarum a Deo libere emiffarum : id ut intelligatur , etfi cum ideis ha- &enus adfuctis non conveniat, notandum primo " "w -—-—S, -. ex comparatione Apocalypfcos Johannis & rotarum Ezechiclis, rotas in Apocalyp(i non fuiffe vifas, fed non nifi animalia, at ea tum interne tum externe lena oculis; oculos vero apud Ezechielem infitos fuiffe rotis, fequitur, cum oculi roteque fint inte- rius animalium Apocalypticorum ; hinc animalia denotare exteriüs vitz, retasinterius s fequiturpor- ro , animalia & roras , etíi feparatim & optice ut -—9 divería fuerint depicta, tamen idem denotare, Notandum fecundo, rotas Ezecliieli apparuiffe juidem, ut rotam unam, fed fuiffe quatuor rotas iníe invicem innexas, ficut animal in animali? . hinc clarescit ; vitam in animalibus effe intenfum quid, ubi potentia cít in potentia, adeoque com- plexüs potentiarum per fpiritum Dei in unum cole ligatus, Turbinis enim & animalium & rotarum S unus fuit fpiritus , diftin&us a potentiis, queis illa conflant —Quod vero potentiz a Deo libere fint emiffz, patet tumi ex illa ipía diftin&ione fpiritus Dci a potentiis rotarum , tum ex ipfof miotu gyra- ï torio ; qui nifibus contrariis centripeto centrifugos r t que , divinitus & libere in contrarias plagas coore dinstis, perfici debet, - " le Objiciet ali is, nondum effe certum,, ea, quz Ezechicli repra Y ; entata funt; denotare res fpiritua- |- les: at refpondetur , certisfimum effe , ortum j rbine quatuor entium vitalium defcribi ex tu aquie le 64 Meditatio. aquilonari emicantem , quid jam hzc fun: niti fpi: ritualia ? Potentias vitales haberc initium ex eo, quod ipfz non funt, nimirum cx aquilone, qui in- ti digitat chaoticum quid ex parte ihvifibile, abyffum el quandam ; quid vero abyffus hzc eít aliud , nift li: fpiritualis atque potentialis origo, Deo liberrime 1e acturo, foli cognita, — Illuftratür autem hocex bafi 5 . Mufica 1 99, 25, 32, j1, 79 ubi unitas, ex qua potentiz 2, 3 & j exeunt, eft punctum, & fepte- le narius , finc quo in fingulis OGavis innumeri da- T. fentur Toni, quia bafis non effez fatis limitata pet $» eft quoque pun&um feu circalus concen- - — tratus;. ubi nec pan&um r nec circulus 7. poteft cum potentiis 2, 5 & ; cornparatiohi fea homoge- hieitati fabjici, nam unitas, cum qua 199 & 79 co- [ 05 — 9] incidunt. non eftin ferie numerorurn primoruni 2,3» : 5 10 &c, fed illam ex fefe generat modo omnem regulaí? transcendente : ütrümque igi- tüurpun&um conílitui abyffum , quz mec eft merum pun&um chaoticum — potentiale , nec nibilum abfolutum differentialiftarum , fed po- fitivum quid, cum quaternario & feaario idealiter & plaftice agens ; uti enim unitas infe ipfa diftin- €tioneim facit per duplicem expresfionem 19? & 79, totius harmoniz Mafice fundamentum, ita eadem quoque omnes numeros ab 1 ad 7 in fuo fundo 1'? 7? realiter diftinguit a fe invicem : & fica&i- vitatis Mufice non unus eft terminus, centruat ,fed etiam alteradhuc in ipfisprincipiis diverfusab ifto circulus7 concentratione pun&um efficiens, ut ddeo t ?? — 79 fit abyffus ifta; 2, 3 & ; poténtizj "-u dR Ü L: d w wA T wb "- w w U U o UR 4 & Gidéz operatrices, Potenti& e$ . 5. 9. colligati; tnihi quoque dicuntur Effentig in ficri conflituta, Meditatia. 65 Brevisfimus effe debeo 5 hinc ad alterum diftin- &ionis momentum progredior, quod eft, poten- tias atomis molis effe immerfas, & fic pasfivum elevari per aétivum. Dices , unde oriuntur atomi mo« li? & Ex abyffo (pirititali, per potentiarum, diver[o in- tenfitatis & direlionis gradu collilentium, fulgurationem ä & decuffationem , duin potentie itus veditusque , per pute a decuffatim c . cyclice indefinenter contintant: propter legem. Gyrationis feuel C libere a. Deo- potentiis unpoft- tum , tnde fequitur , oriri pasfivum Q adivum five ata- mos molis & Spirituale chasmal ex iisdem pundlis abyfa- libus , pracipitari pasfivum, idque [emper vevolyi per atti yum illud , chbasmal Ezechieli didlum, & in vividiorem flatum. elevari, st materia bruta: Buffonii in animatam fllit notabilis ille Gen elevatur , atque in boc con J j5* efeos cir- €ulus , T90wose ysveceoe fcu mature Waturantis creata vota, brevisfime a lacobo C, 2, 6, indigitata, etfi a pau- cisfimis in verfione germanica , imo nec ab ipfo Luthero a- fiimadver[(a, Iterum objicies ,. balitum vitarum , nifcb* enat chajim, in Genefí effe vitam per fe, autequatmn potene tie Atomis molis erant immer[a , . Refp. n [erue E ecbielt j prolixius fingula enarrante, d figuras Animalium corpa- veum quid, atque. adeo atomos molis. concurrere , quis ton videt? Sed. quomodo id fiat, fub ob[cure wnnuitur, duim motus internus fefe ex[erat per modum filguris $ v« 1314 fulgur autem oritur ex coliifroue calidi £. frigidi, ailivi & pasivi , adeoque &ontinua: [übattio d. elevatio pasfivi in motu vitali intermo occuvrit, Nos fuccesfivis Geometria figuris afueti finmltaneos bos conzeptus agre ferimus, fed fuffiit s Doum offatdere nobis, rotam natura non concipt mes .PW Geometricam merbodum , ntj quis potisfima Go trid 66 Meditaátio. tria theoretmata. fub unumn . obtutum fimultaneum vevocare e[fuescat , avtificio univer(alificationis intenfisfimo ad qua- draturam intento. Nobis bic fufficit, ideas viteex Ezechicle doceri ; fi non omuia exbaurimus, profunt tamen plurima. lgitur bene expendatur, quod Exetbiel dicit de cur(a animalium, exeurri(fe illa C divertiffe in fpeciem fulguris vebementisfimi v, t44 [ etfi antea dictum, non divertiffe v. 12. ] tum intelligetur , animalium vitam in. interioribus vim fulguris quadratice decuffativi vetinere , cum in nego- tüs ad extra totus fit funplicisfmus atque rec'hsþnus. Sed ne quis dicaty Spiritualia temen materialiter contipi , dicam brevisfimis : immaterialitatem fpirituum longe me- lius bac via (alvari quam Wolffiana, Primo enim pun- £a due «haotica nec. non ipfe potentie funt immaterialise fiimum quid 5 potentie in. potentia [unt intenjum quid non extenfum s. quod vero [emper materialis quidam ty- pus ingrediatur coneeptuslios, ex eoeft ,. quod tum for- anale tum . materiale per ideas operatrices quaternarii & fenari ex. punclis. iisdem chaoticis ortum. kabeant , ita ut materiale G immateriale perpetua lege discriminentur. at» ue iterum . uniantur cuim atomis mohs, id vero uon po- teft fatis vivide typis figurari. [uccesfivis, more Geometri- €0, ut ex capite primo Exechielis patet. Uterque conti- pienti modus, Holffianus & Ezechieliticus, nodos babet fuoss faltem cum ea differentia, quod. &) ibi verbum Deá normam concipiendi nullam, bic non certe nullam (uggeraty [2 ] quod ibi corporeum ut merum Pbanomenum, bic ut £4le , .*y ) quod. ibi corporeum imcorporeo per barmoniam tantum externam ( fi. tamen barmonia dici poteft ) bic per internaim jungatur. Ceterum in utroque coneiptendi 15040 inateriale ( immateriale quidem ut. diver[um fifli-. D ts — À Meditatio. 67 tur fed. apud. olffianos tantum nominaliter , apud nes realiter, Ex boc Spinozistho Iudaico anté . Spinozi[mum j«im pridem id emerfit , ut. Marcionita corpus Cbrifli tan- tum pro Phenomeno babucrint. — Vide p. 39. Dics: tu certe. éompofitum . effiis ex atima ? vefpoti- deo : compofitum fi id apellas, quod afferum more. pev partes extra. partes jungitur, tum. anima tale mon ef: Ó id compofitum dicis quoad umitum quid efl ex potentiis , tum compofitio eque minus prejudicat anima, 4c compo- fitio Tbeantbropi Dtos Placuit Deo, corpomliter emuem abitare in homine, Perfectio heec plenitudinem Deitatis 0 eft, non. imperfectio. Auima boc (enfu mon compomitur materialiter (cd effentiatur ex 2. 3. $. hoc efl ex intelle- üivo 2. poteflativo 3. &^ fenfuali appetitivo. $ per punia prindipiativa 0. 6 7. euis 4 unita, in fubflantiam ex Deinde anima ut bypofta(is ex di- potentiis eompletam, ver[is potentiis complexa fimplificatur divinitus per. Aoyate Dices: quid boc novi eff. voéabuli. effentiare ? refpoti- deo: efl ad intenfitatem 6 inexiffentiam : potntie in pos Sic pracavetur contradidboritté conceptus £entia vedigert. antitypie » Leibnizianis mionadibus maximum, uud cutnh m, Linitas &um jrincpio indiscermibilium , prabens. effugiu - pteuari o fant potentia prise ebaotua , e ut módas fe- ft térnarius quitde fpondet fepienario , [ic. binarius [enario , gyio concinit, Solus quaternarius n medio. fhát é eft jritcipium formale vefpettu. veliquorum , anifcens atomos anolis u fermali effentiarionis ortu, — Sic intenfum.| pré* suittimus éxtenfo, & terminos illos sietapbyficos pfin- e(Tentia ; fubítantiz lenge reddimus ma Cipiij z felli- L] 68 Meditati'o. 1 telligibiliores, eum. apud metapbyficos difficillime d;'äi; guentur , imo nominaliter tantum diserepent, — Pringi- pi« fünt. mibi 1. C 7.eum 4, Effentie 2. 2, .. [ub[lan- tia (ant. omnia illa in uno, Materialitas anima per nos nulla infertur , fed vera exiftendi perduratio, snateria [u- perftes. Dein etiam individuationis principium uon ab emnimoda determinatione externa, [ed ab internis fui ma- nifeflativis pendet apud mos : 1n Leibuiziano autem p fiee i di- mate deefl in manifeflarivo indivifibili illud quod. fa dtur, quia nulla ibi effentiatio geuetica, mullus circulus genefeos , a patre luminum primitus imprefusy ibi depre- bendi potefl, : fed veprefentatio tantum mera. Hit vero effentiantur potentia , hiclin!elle&ivum efficit. o [uum , potéflarivum cum. fenfitivo im wmione cum intelledtiva funt. imamifeflativa. fui. Onnes potentie , bafim mufi- cam ingredientes , operantur etiam in intimo aliorum fab- jetorum , mou mufitorum ,. fecundum legem jam ab eru- elaflicitatis , pear quam, quod difis reCeptam . Rad, quadr, enfitatem , in attractione deefl , corrigit fuunmus Eulevus, intima natu- 1« propius tangende, d tuin denum per fubtile, & bos per deu(uin effentiatur, Potentia y. notat Aliquid den[um, 3, ve- fpectu bujus aliquid elafficum, etfi fit medium quid inter 2. $'s.que cum in luda [int per s. vetentivum Q per 3. vt« fpective extenfivum ,. divifionem mediantibus reliquis ope- rahtür contintam , divifione tamen femper iterum fini- plificata b.e. per fümpliciores numeros, radicales. vtyou «4t4 ad . effentiationem. unitivam., Fateor , naturaliter nes tefüre, tale quid. (ubeffe rebus. fpiritualibus s fed per éapuk primum.| Exoeebielis anfallibiliter docemur , vem ita fe babere eiiam. in fpirisualibus, wtut eminentiore modo. Nulle Mosttatio. 69 n GIumcrette icureifmo p'ro Nule igitur male con(equentie pro Ep etft nofi anime. deftvuchibilitate necti poffunt. Vita amime t (olvi mefciay veluti divina, tamen interire neq uit pro- f Debent omuia bene cir- pter. fimplificationem. divinasn, s formemtur, — Refponderi eumfpici, priusquam. objeckione judicent: jam . equi veri- poteft. ad. omnes. obje&tiones, patis trutinatores, quis a. FAnaticifmo metapbyfieo. vel / fj phy| ito propius abfit, Leibmieiami am Neutoniant, Ill €x next fabflantiarum ideali Deéi oimtia. deducunt , qma- gnum vatiouis fufficientis principium in phanta(ma vedi- gentes h. e, eo abutentes, ubi Deum ipfamn huic. prin- Hi vero inexbauflam Dei libertatem, eipio fubjiciant, E' ejusque aCiones. liberrimas , eum. uexu fubflantiavum ita committunt, &üt pateat fue volumtati,, fuo imperios fab- seaffe Deum uwivería, eoque tendere mumen, Wt tan- certusm. eonum. cyelum. fit. omnia in emttibte em poft Ego bene pravidi, Tbeoriam banc jam im libro. de fenfu eosituni traditem , son optime feprobaturam iis, qui il verum putant, mifi quod cum ajfabrefattis ipforum iaj biesnpe idüs comyemt, Sunt, qui mie ob librum de fenfu com- auumi tenebricofumm c» bypocbondriacum. ( eug. mon. & airabiliaruum ? ) vocavumt, — PoffGet ob boc etiam snibi atra bilis moreri, fed frigido. fpiritu. Prove 17, 27. di- cam, quod deber di, etfi v.ritas. fe ipfatm vindicet, Expello- plures ejus. furfuris titulos. bonoris : fpiritus ve- vitatis defeudet me, nom. enim. mea . Tes «giturs illi vero fintient , vel mox vel tandew , quiid fit. fe nfiiss perfecutandis Si . fatis olei , confasfiffent —.in qu& mul- nctionibus — Apoflolorum . Prophetarum , tis obfiura inantüt , nom viderer. 6is tenelricofus. & bypocbondriacus ,. Jts« $95 15. ftd. fanus meuie Q cor- Ebrei ; ports qzm?&.s Dé gratia fumy AG, 26; zf. 70 Qfæftiones[ Theologicz. —— Ebrei fu—r;t ( ego. Logidi funt, (v ego, Imtérim abeant prius, antequam mors oculos aperiat / Hiob. 28, 22, Q* exutient penetvalia friptura: inprimis cap. t, Genef, &* Ezechitlis, capita: pracipua Jobi & Prover- biorum , &v bunc, flilum won. defugientes, Proy. 22,18. collat, Joh, 7, 35. ä intelligant notiones primas JEfa Chri- fs tum. deprehemient ,. elegiffe Deum,. qua fialta vi- dentsr feculo, — Standum bic, non vecedendum, Accingant fe & objeitiones in forina. fatiant Logira, cw tum illis brevi via fatisfict, Haud eireumatnt tantums non enim lucewn fugioy (cá in luce letus & certus ambule coraw Deo, Caterum viris [ummis fummos eppofui viros: e» quid eraculis Dé magis eff. [(ummum ? ä Quzftiones "'heologicz ex rationibus ex- » terbis, Oeconomicis, Anthropopathicis, uzftiones, quz mihi Syftema Theologicum, ex faera fcriptura dedu&um expendenti de faedere o« perum oboriebantur , Íequentes funt ; 1.) Uum Deus in. factis litteris , xaz' zv Duwmoy, per tot imagines , nobiscum loquatur; numquid hane ob caufam id fa&tum fit, quod prafens noftra, cognitio , cum fatura illa re- velatione. comparata. plane fit puerilis? an vero aliim Deus finem ex methodo intendat? 2.)Cum Adam in flatu intcgritatis conftitutus , cum Deo, ut Patre, filii ad inflar, sgere potuerit; an nihilo- minus operum,; quod appellitant, fedus cum illo iniverit divinum Numen? ,) Anamicz Deicum primzvo homine a&iones fub fchemate tantum feederis 71 Quazftiones "T'heologice.' fcederis cujusdam proponantur ? vel ab genuinam fi quidem homo jam veri pacti formam habuerint? fuerit obflrictus, antea ad omnes obfequii partes feedus quoddam 4.) Anne , jamdum in Paradifo porro: an divifio in fcedus gratiz locum habuerit? operum & fcedus gratiz Th eologico fyftemati ne- do&rina illa fine ceífario fit inferenda ? nonne omni federis. denominatione , percipi posfit ? f.) An divus Paulus Ro m. f. divifionem illam ne- ceffario prafuppofuerit? &. ) Anne a recentioribus Theologis demum fitco nfi&a, ut ideas de merito & fatisfadtione Chrifti posfint fyftematico nexu compingere? 3. ) An pa&um inter Patrem & Fi- lium, ob introductum foedus gratix fit ftat uendum? $.) An quicqua m inde incommodi fequeretur , f . ociniis, in eo toti fubfiftere- uando , fepofitis rati mus, quod in priore utroque capite Genefeos de xtimo homine nobis eft confignatum? Anneteme pus melius fuiffet collocatum , fi reftaurationi ad imaginem fecundi Adami , quam ratiociniis depri- mo Adamo impenderetur ? 9. ) Cum claristime liqueat , homines peccato inquinatos effe ad unum omnes, atque ita peccatum & mortem , per unius hominis culpam, in mundum introiviffe ; num id- circo Adamus tanquam caput totius humani gene- ris a Deo confltitutum , fit eflimandus , cujus pe- culiare deliGdum Deus univerfx poiï:eritati , tan- quam bujus propriam pravaricationem imputave- l] rit , licer nondum nata vel in voluntaria peccata collapfa fuerit? anne minus artificiofe res hzc concipiatur,fi ponamus ; Pofteros Adami propter fu«» am E 4 72 Qgäe&ioncs "heologicz. : am uniuscujuquue ikniq'.litatem divino . judicio ac vindi&z cffe obnoxios 5 ita támen; ut ob perfonale Adaml peccatum ; tgtuxn naturaz rcgimcn perver- tens, omnem profipiam Adamiticam favore Dei excidifle, icque per unum hominem peccátum ia mundum veniífe ftatuamius, 10.) Quoniam in- grelfus peccati & mortis in mundum nec phyfice nec moroliter, pnta. neque-fecuadum intrinfecas fuas, neque fecundum illas rationes » quzad judici- um Dci pertinent; fatis a Gobis intelligi atque per- fpici poteit ; imo vel idea realis de rebus in regno fpirituum tam bhorribilibus nobis deficiat : annon Paulas idcirco Rom, f. peccacum & mortem qua(i perfonas , quin regna , reprafentaverit ? L4;-) Num quzftionis nonz folutio tantum infetviat li. tibus Theologicis dirimendis, an vero etiam u- fum aliquem adferaz vitie fpirituali? quzüam. fen- tentia inter illas duas minora habeat incommoda ad controverfías tollendas ? quenam majora habeat commoda ad profe&us fpirituales ? 12.) Quod- fí Adam publica , & omnes omnium feculorum homines reprzfentans perfona non habeatur; quoe modo evinci posfit: . Chriftum obligationem- ab Adamo fractam perfectisfime impleviffz ? .An non verbis. illis. poft lapfum datis; Fac hoc & vives; obligatio Adami denno fàcrit repetia ? atque an H I - eloquium 10c, atque alterum : Crede & falvabe- ris; non fint fibi invicem oppofita? quemadmo- dum foedus operum, & fædx.xs,gratiæ. Ij.) Anne Adamus integer. externa lege potuerit egregie ca- rere? an Hdelibusün?ili niodo fufficiat Icx fpiritus, f.;.) Quale * V Quazftiones 'Theologicz. 73 14.) Quale momentum habeat refpectu impnta- tionis tota hzc fyftematica fcederis expofitio ? An fine hac non fufficiat ad. folandas animas illa veri- tas, quod Chriftus regnum peccati & mortis de- Ítruxerit , quandoquidcm iftud, proh dolor, fatis adhucdum in terrá habeat roboris atque dominii? 15.) Cur confcientiis hominum non fatis probe- tar, fi in hoc argumento coufiderationes gravisfï- mz ad refpectus tantum morales referantur; re- fpe&us autem phyficus fatis exiliter inferatur ? 16,) Quid copferat ad Juftificationem & fan&ifi- cationem promovendam , fi utrumque refpectum pari pondere doceamus , preeunte Pauli exemplo ? acad quantas grates redemtori nollro perfolven- das fpiritualis ifte fenfus hominem commoveat ? 17.) Quomodo przdicandum fit Evangelium de Chrifto? Numquid, ut idem eo facilius & clarius perfpiciendum fiftatur, foederis & legis relatio ad Evangelium, a noltro docendi modo excffe posfit ? an profiteri liceat, nos, cum Chriftum , fupremam Dei legem, audire tantummodo jubeamur, neque A med ka te, neque immediate ad refpiciendum Deca- logum obligari ? 18.) Cur D, Lutherus tam fta- diofe urfeit peculiarem ufüum legis, & peculiarem Evangclii ufum ; rieque fatis effe putaverit , quod lex in ipfa Evangelii przdicatione exacuatur expli- | cando acerbisfimos fanctis(imo fofpitatori noftro ob crimina noftra illatos dolores ? 19.) Cur Me- lanchthon futtulerit obligationem ad Decalogum? 20.). Cur D, Spener & Halenfis triga magnorum virorum, Anton, Breithaupt, & Franckius obliga- j tioni 74 Quzftiones 'T'heologicz. tioni ad legem tam firenue infliterint? 21.) Cuz t Comes de Zinzendorf his viris eam ob caufam ad- verfetur? 22.) Unde petendum fit, quod myftici n fint ab Ideis legis & imputationis alieniores , item- que certo refpe&u Comes de Zinzendorf ? neque [* € tamen utrique ab iisdem flare partibus videantur? Quzcftiones "Theologice ex rationibus in- 11 ternis , Thcoprepicis. a )2A n notiones fcederis & imputationis pro al- f legorico verborum lufu fint habendz, ita, t omnia per naturalem atque effentialem rerum fequelam interpretati opus fit? an Theologia pos- g fit in ideas Ífimplices, in rerum natura fundotas, rc- folvi ? an vero in beneplacito divino debeamus ; fubfiftere? ^2,) Num ante omnía, fundumanimz centraliter aperiri, necesfe fit , fi- dici quis velit homo Dei, aut, fi mavis, Theolosus? — 3. ) Quid, fiexhocfundamento judicandum fit , deinde Evan- gelium, quidlexeffe vel dici debeat? atque, annon hoc modo ultimum pro primo , finis pro ipitio ponatur ? 4.) Unde evenire folest, quod myftici parce admodum de occonomia divina loquantur ? e contrario fuam ipforum do&rinam, quz adfum- mos fines tendit , flatim ab effentia atque nobili- tate animz , five ab hujus reditu ad interiorem fuam originem , non vero a feedere Dci incipiant? f.) Quomodo f. oraculum illud: formemus ho- dÉRN Couacm s o vs EL már — m . a 2aa . Wil €dE. "À AF minem in imagine noflra , ad fimilitudinem no- Ílram ; intelligendum fit? an homo in imagine Deiconditus, a&utüm quoque fecundum fimili- tudinem D Qnzftiones "T'heologicz. 75 t:dincm Dei adfliterit? aut anne hoc illi poft prz- flitam explorationis conditionem refervatum fue- rit? 6.) An Deus fpiritualem vitam fecundum menfuram graduum conferre homini foleat, ita, ut communiceta vita capax fit incrementi atque ace cesfionis? aut an vita pun&um fit indivifibile ? 9. ) Cum Ebr, 7, vitz attributum indisfolubilita- iis adfcribater; an ea jamdum in Adamo fuerit ? an vero demum per Chrifti refurre&ionem futura fit indisfolubilis? 8.) Au Adamus ia terreftci patte fua quoddam fenforium ad res terreftres, ate que in fua a Deo illi inflata parte aliud quoddam fenforium ad divinas habuerit, ita, ut res duas, at- que diverfas effecerint ? vel, an utrumque fimul res una fuerit, & diverío tantum modo diverfis tan- tum centris ad divina aut terreflria dirigi potuerit ? 9) An Calefte ad effentiam animz pertinuerit? vel an par unionem tantum cum eadem fuerit combi- natum? 10) Quain parte libertas, & qua in parte ordo mechanicus füuum habuerint fundamentum? 11) AnneAdamus ja&uram paffus partis iftius coe- leftis, cujus ope libere agere potuerit, talis fa&us fit machina, quam externz inpreffiones regerent ? aut an poft illud difpendium nonnullas verz liber- tatis reliquias habuérit? 12) Unde poffibilitas pec- candi petenda fit? 13] Quid peccátum fit? an ex ipfa fua natura; an vero illud tantummodo ex lege cognofci poffit? 14] Quidcarnis vocabulo defi- gnetScriptura? num anima quoque caro vocetur ? & quomodo peccatum in carne habitet ? an plane ci? nihil boni infit animz & corpor.i fine Spiritu D an 76 Qiæ&iones Theologicz. z2 an adhucdum bgna difpofitio ciuædam füperfit 2 aut an Deus eam demum crect ? 15j Quid Spiritus illi, tiu mu qui a Deo defciverunt; ipfique adverfantur, machi. Iit nentur, hominem ad.male agendum deccpruri?"n- * non przcipuum iftorum artificium in eo confiftat, ut ut eundem ad alium fpeciofioremque, quam Deus n inflituit, ordinem petducere laborent? 1$) Àn 2j homo res iflas intrinfecas, de imagine Dci, de bo- p no naturz refiduo, de ordine virium animz, &que fi funt cjuscemodi plura, tam adcurate intelligere;at- fit [5 que omnibus hifce quaftionibus folvendis par effe debeat, quando fibi a pesfimis geniis velit profpe- In Cum? aut an foli ordini & inflitutioni J Efu Chrifti, ut v quá ad reftaurandam imasinem divinam edocemur, o inherere fufficiat? rv 17) Cur Deus per gratiam in I €hiiíto, fecundo Adanio, a liam plane viam infti- IK tuerit, quam quz in flatu primi Adami principiis naturz, & fcdetri operum confentanca videbátur? tà 18) Quid Chriftus phra(i illaabnegationis fui ipítus, Pl vel vitz propriz amittendz intelle&tum velit? an Pl [«f petverfa modo philavtia , aut an inflin&us primis narurz principiis five inclinationibus convenientes Pi intelligendi íint?. 19.) An.in viá ad imaginem n Dei per Chri&um recuperandam nulla ompino principia naturz extra Chriflum adhiberi debeant, quz normam dijudicandi boni & mali, melioris & optimi fuppeditent ? 20.) Quid fitlex ? & cur hÁ fi Ícriptura vocabulo legis naturz abftineat ?. 2t1.) Quznam fuerit illa Adami pracellentia , quà rebus nomina, naturam illarum exprimentia, féu uc Hip- f K pocratis vocabulo utamur , vouoveDpoa. indidit? 22.) Quid Quæüiones "Theologicz. 7 gt 22, ) Quid lingua conferat ad intelligentiam ? anpo- l tius ex interna rerum indole; quam ex atbitrio homi- ls gum orta fit? quatenus Adam linguam natarz callue- l» rit? annon foli Chritto przrogativa illa competat; t ut per morter & refurrectionem fuam perfectio- 15 nem linguarum in regno fuo demum introdücat? 2j) Annon Theofophus Myfticus, qui in contem- )- platione fua res vel verisfimas divinisfimasque fpi- titu contuetur, expresfionibus demum fuis illas pof- L fit dubias facere atque incertas, nifi Linguz Dei ce- e conomicz adíuefcat? 24) Nonne Apoftoli divinam - Infpirationis Auctoritatem eo confirmaverint, quod l, unétis atque . fantificatis ceconomiz & rcgni Dei P vocibus ufi fuerint; & ceteroquin id, quod adipfo- ü rum tempora cognitionisque menfüram non pertie nebat, intactum reliquerint? 2. Cor. 12,2. 25.) gumentis & conclufionibus Cur S, Scriptura ab ar o ? tántopere abftrabat, quz ab effentia animz, aliisque profundis de natura ideis defumtz fint , licet aliàs ; plura ex füblimitate & profunditate petat? eccur e contrario fenfum communem plerumque pl'æfup- ponat? in myfteriis antem loquclam divinz eeco- .ä nomiz ufurpare fatis habeat? — 24,) Quantum ex una parte emolumenti , ex altera vero detrimenti habeat, fi quivis de rebus converfionem & «difi- cationem aliorum concernentibus loquatur vocibus vcel mundo, vel fuz ipfius expcrientiz familiaribus, fine przvia vzaxoiis vís 7iseoc exercitatione ? — 27,) NAGO CXX n 9 V D Quid infcrat, fi quis ex S, Scriptura verba vel phra- Li fes ufurpet , quibus nondum intellectis fua tamen C ícnfa cxponat ? & annon id prophetis fzpe in ufa fuerit 2 78 Quæ&joneä "Theolopicz. fuerit? 28.) Cur hoc primo fciendum fit , quod P( nulla prophetia. fit i2/2e éziavetoc ? 29.) Qua ra- PI tione duplicis generis homines ad legendas fcri- v pturas obligati fiot, nimirum & nondum , & jam converíi, ad exemplum Gazophylaeis x A 8 B- gl le cet. illi tardius eas intelligant ? 3o.) Quomodo Evangclium nondum converfis littera occidens fit, neque tamen non inferviat illis ad veram illumi- nationem przparandis ? qui fiat , ut quis legi per legem moriatur? 31.) Quomodo fpiritus & ver- :ä bum fint diftin&a ? quomodo conjuncta? an fpi- ritus per verbum , an vero verbum per fpiritum o- peretur? an fpiritus verbum fcriptum tollat?. 32.] An JEfaus in fpiritu unica fumra & viva lex vo- candus (it ? quia legem poft lapfum ertam , qua m 99 .0 f* tantum iram operatur, abrogavcrit, idem contra jpfe, uti victima & facerdos, ita fit quoque lex & legislator & Dominus, Juffitia noftra? — 5;.] An P* & - " Efus formam tantum Veteris Teftamenti abroga- "rerit, aut an obligationem quoque ad decem prz- —— €epta fuftulerir, cum Ipfemet fummum verbum, & verbum Dei fit? 34 ] An homo interior nulli le« gi fubüt ? an lex veteris tantum hominis caufa; haud vero, nec in primis, propter fanctitatem Dci prz&o fit? |.35.) Cur nos, cum fub gratia (imuss tamen fine lege & officiis effe nequeamus ?. 36.) An lex Chrifli tantum legem natutz di&am , non vero Mofis legem ftabiliat? 37.) Quam infinita fit amplitudo legis regni Chri(ti, refpectu aftimationis 4* 94 — "—— —— & 099 " $ ?0 (* 0 peccati & juflitiz, & refpeGtu premiorum ac posna- €um ? 58.) Quomodó Evangclium nihilmodo legali u poitu« 79 Quzeftiones "T'heologicz. - d oftulet, cum tamen novum fedus melioribus de promisfionibus legis ad inftar ftabilitum fit?: 39.) 1^ Num dici posfit, leges regni Chrifti mera cffe pri- vilegia ? 40.) Quodnam fit discrimen, fi quisle- i- gem & Evangelium feparatim doceat ? vel fi quis lo legem in Evangelio , atque Evangelium in lege t proponat? 41:.) Cur Apoftoli, Evangelium an- 1- nunciantes ; illud przconium regni vocitent ? 34 42.) An Evangelium merum de regno przconium, r- nequelex fit? 43.) Quousque liceat condescene i- fu , quem vocant, quodam uti Evangelium annun- )es ciantibus ? .quemadmodum, exempli caufa, Paulus, qui A&or, 17. nomen JEfu reticuit? — 44.) Cur x ii i s mylticis inter Romano - Catholicos ignoscendum lad fit, quod de anima tantum & de unione cum Deo, rà neque de zegno Chriflilocuti fuerint ? 4$.) Quo- modo przconium de regno Chrifti folum fatisfaciat n animz & confcientiz hominum? — 46.) Quantum d- interfit , JEfum ita docere, quemadmodumin Apo- f2 calypfi reprzfentatus eft, non ut hoftia tantum, fed etiam ut faeerdos & rex, cui omnis poteftas tradita Qs eft? . 47.) Quomodo triga angelorum in Apo- as calypfi zternum Evangelium fenfim fenfimque cla- [21 rius annunciaverit ? & quomodo nos triüm illoo rum przconum argumentum firmiter teneamus ? : 48.) Quid ad Theologiam quandam fimplicem fa- ) od cilemque requiratur, que ab omnibus vocibus po« fie omimmus lemicis alienata fit, quzque fanum fenfum c Ms nem & myíleria una contineat ?. 49. ) Cur ad d- "TTheologiam talem tantopere interfit , divifiones alí rcales ex f, fcriptura eruere , qualis eft divifio facul- tatum us QO | (Luæf*cioncs "Theologicz. tatum animz in cor & intelligentiam , xagJiay öc vorpaa 9- Et cur tot divifionibus fcriptura fcateat, cum paucisfimas definitiones det ? ;o, ) Quid di- L. .R - "8 i vifio illa: diliges Deum tuum ex toto corde tuo; e " €x tota anima tua, ex tota intenfitate tua ; momenti habeat? & cur JEfus Chriftus interferuerit; ex tota intelligentia tua? & cur f fcriptura Eph. 2, 3, voluntates, 9ejzpovo carnis & Jiovoiav, non volun- tatem, innuat? 5j1, Quant interfit in legendo Gnomone S, R, D, Bengelii ad indicia talium di- vifionum attendere ?. & cur eruditi ad talia eruen- da tam fint difüiciles & morofi? 52.) Cur divifio- num receptarum , quales funt facultatum animz, in intelle&tum & voluntatem , legis, in naturalem & t pofitivam , regai, i potentiz gratiz & gloriz re- gnum, mortis, in temporalem & aterpam, nulla in $, Scripturis infint vefligia ? & quousque procedat vis norrhativa fcripturz , quz nos obligat ad divi- fioncs reales , adzquatas , foecundas ? $;.) Cut dAUE MLC LEU TMRT L aL E mb E^ m VE Mi . M Theologi divifiones extantisfimas fcripturz ; deDeo, ut &lohim & Jchova, de homine, ut pfychico & Pnevmatïco, illo ex yev xeAo, hoc e« 19v av : de ade miniftratione verbi , qua literz & qua fpiritus , de peccatis ad mortem & non ad. mortem, de officio C hrifü facerdotali & regio, de morte prima & fe« €eunda, non zterna, haud receperint infyftemata fua, $4.] ÀAn in loco . de Cteatione & Providentia vox concurrere bene adhibeatur Z an termini fcri« pturarii, déee, portare, fuftentare, Ebr. t 3. se- yactXai , Ioh, 5, 17, 3iuxev , Sap. 9, & non fint 'mulw €fficaciores ? 55,) An vox omnimodz deter4 81 .. Quzftiones "Theologicz. determinationes rebus fpiritualibus conveniat ? an, fi dicatur, Deum ad fingulas creaturarum actio- nes omnimode determinatas i.e.. individuales con« currere, non qua individuales, hoc non idem fit, ac dicere, Deum non concurrere, nifi univerfali- i: ter? . j&) Annon injurium fit in providentiam, fyftema rerum ita concipere, qua(íi Deus a rernm natura determinetur? Annon fcriptura & totra na- tura potius clamet, Deum tum leges naturz tum res ipfas ita determinore, ut nec refiftentiis nec ne- xui rerum operatio cjus fubfit, 57 ) Annon fy- ftema Domini de Maupettuis de principio minimz quantitatis a&ionis in natura, tum pro demon- ; ftranda Dei ex(iftentia, tum pro fcripturario naturz conceptu, fit millies przferendum fyftemati Leib- nitiano, quod independentismum aliquem creatu- : re a Deo infert, ut in ipfius Efsai de Cosinologie legi poteft ? & annon co ipfo pateat , gratism ín wantitate a&ionis maxima pofitam ( xexros 7i6 3ibre, Eph.5,16. ) talibus non fubeffe limitibus, ut 4 naturam, $8. Quum Dominus de Maupertuis re- J &e afferat , principium Cartefii mundum fubtrahe- re imperio divinitatis, & ftatuere, quecunque mu- tatio coptingat in mundo, confervari eandem mo- tus quantitatem , cujus contrarium experientia probat; Principium Leibnitii de confervatione ejusdem quantitatis virium motricium videri poffe adhuc plus mundum in fpeciem independeoiiz re- digere; quzcunque enim mutationcs contingere poffent, quantitatem abfolutam virium fcfe con. ï cosS- Íetvaturam effe, & poffe femper reproducere dem $2 Qtiï&iones "Theolopicz. —— t dem cffe&us;5 Annon ex fexcentis Ícripturz locis pateat ; Dei providentiam ex Leibnitii fententia, k Ícripturariis ideis indigné defigurari ? $59.) Cum igitur natura in minimo, gratia in maximo , natu- — ra in fubjeCtione , gratia in fuperioritate , 'natura in lege, gratia in libertate confiftat; jure maximo quzritur, quantum interfit ad Theologiam veram; Qeend g momentum; to pfychicum & to phyficum ex fcri- ptutz ideis rite determinare; pfychicum , quatenus opponitur fpiritirali - phyficum, quatenus opponi« tur füpranaturali ? Annon igitür pfychicum ; quaz tenus adhuc legibus eft folütum; pertigeat ad vires omnipotentiz chaoticas ?. quatenus vero Deus eas a fe ipfo diflinxit, & legibus fubjecit , & cum aliis viribus fuperioris. ordinis coadunavit , eatenus Vwyixov appelletar . & vires cootdinatz fenfu emi- nenti dicantur vita; ut Genef. 2. Nzphaích chajah. VOAUPUR OY VP WE 6s Wa dT O o WY C 60.) Annon Phy(íicum, ut opponitur fupranatu- rali , refpe&um habeat ad- atomos molis ? annion Qucis eapropter dicatur. natura vegetativa, quia atomus molis certa vi , per legeni Dei circumfcri- prà, actuetur una cum aliis atomis comimuni vege- tatioue ? & annon fupranáturale tum foturum fit omne id , quod his legibus non eft circumfcrip- tum ? 61,) An non totum fyftema. Leibnitia- num coram verbo Dei contremiscat , fi una diffe- — À RRE rentia tantopere in verbo Dei notata nempe vi- ventis pfychici & viventis pnevmatici- confidere- tur ? quid continget olim, quand la farce fera joüée; prout Leibnitius ultimo fuo verbo dixit,fi revelata ommen-. videbuat omnia; pr opagaforibus horumc torum * 85 Qlæ&ione—s- 'l'heologic&. torum ? Unus fane ob tutus fcripturariis concepti- dibi- bus adeo contrarius anxietatem injiciet incre lem, nifi Sofpitator ipfos ex abyffo naturg eripiat, il Scio quid loqdar. Dicitur, 1 Cor. rj 44- femina- efurgit corpas Pnevmae tur corpus Pfychicum. & t . ticum, & ut morentum ret agnofcatur, addit Pau- e, a vitalitate niatu- lus: eft corpus Pfychicum h. rali przdominanter animatum , & eft corpus pnevs maticum , a vitalitate fpirituali przdominanter a- nimatum, Pnevmaticum vero non debuit effe rimum, fed Pfychicum, poftea Pnevmaticum, Po- teft itaque Pfychicum & Pnevmoticum atomis molis inferi & cum illis unum quoddarn conftituere. Soli, ui fünt. Pfychici his reclamant & murmurant; Joh. $ 23. C.6, 41, — Quis enim hoc refutabit? hic murus aheneus efto. .62.) An igitur bis ex P enfis, non ea Philofophia, fi quidem aliquam ad Íci fcere fas eft , Theologiz fit committenda, quz mundum in primis principiis adco facit fübje&tum liberz Dei difpofitioni, ut natura & gratia genuts nis inde limitibus dignofcatur. $i lcges motus in vcgetabilibus animalibus & mineralibus :ta ex uno principio deducuntür , ut in regno Nature quati- titas acionis fit minimum posfibile, tum certe na- türa, quantumcunque menpfarisinclufa, fatis diftin- buitur a gratia, cui tum in quantitate actionis ma- atura fíc femper eget — —— ximam poffibile fupereft. — N vi fuperiore. & integrante, Naturale Pfychicum fic eric id, quod fine integrativo fui non cft perfe- &um, NaruralePhyficum eritid;quod fine vifupe- tiori non poteft in ordine fubfiftere. Illu d magis in F2 -immate- D 84 Ogædiones "Theologicz. immaterialibus, hoc magis in materialibus locum habere poteft, Utrumque naturale femper mini- L.] mum , utrumque fupernaturale femper maximum referet, Sic imago Dei concipi poteft homini fuiffe naturalis utroque fenfu, fcilicet, cum natura in mera fubjeGione confiftat, in egentia plenitu- dinis roboris divini, fenforium divinum fenforio Naturali ita cogdunatumfuit, perpetua lege affi- "LU. J ftentiz divinz , ut quamprimum naturale fe fub- traxit fenforio divino, (tatim in tenebras incideret, quousque vero 7» Naturale fübje&um fuit divino, To naturale lucem : accepit jugiter a fupranaturali; Itaqueipfa imago Dei conftitit inhac coordinatio- ne naturalis & fpiritualís, Phyfici & fupranaturalis. Et quoniam hoc vegetativo propagatienis ordine fuit ftabilitum ; igitur bomini naturalis fuit, Per hoc omnis lis pelagiana finitur, Spiritus Macario eft peregrina propriz naturz vis, igitur Pfychicon pertinez ad propriam naturam, ad illa i& 2v xvo, fpirituale autem naturz non proprium, eft &x zav &», Joh. 8,23, & tamen tam contraria in uno fubjecto colligare, Deo placet, Sic natura & gra- tia limites habent fuos, Sic Theologia facilis fit conceptu, parvulis arridens, monopolio Philofo- phorum erepta, Sic terminis multis de fubftan- tiis, accidentibus, modis, concurfu, precurfu, non adeo habemus opus, poffemus illos ad paucitatem redigere, quoniam clarum eft, illos terminos fuffi- cere, qos fcriptura, ex ratione fümma dedit, & qui- bus veritatem quam proxime ad vivum delineavit, Superfunt quzíliones aliquz , ab amico propter pe 85 Quaftiones "'heologicz. - przfationem motz, ad quas fufficienter refponde- re, vifum eftex re libelli hujus integri futurum. 3 Q. 1. An ba notiones Tbeologice cum Tbeologia Brüit- bauptiana convenium ?.— , Nullum melius compen- dium datur Breithauptiano. Vir optimus & fin- cerisfimus, perque crucem renovationis edo&us ; D. Breithaupt , non erubuit Arndii veftigiis infia ftere, quum plerique laudent Arndium & algeant ; Aliquos dicere audio , Breithauptium nullas dare notiones, fed formulas biblicas tantum in com- pendium — transfcribere fuum, at hi, quum notio- ä nes (abftituant minus fpiritualiter affe&as , defide- rant aliquid, quod quid fit , nefcire volunt ipfi; imo cum ignarisfimis ignorare, Ego, crucem ni teformidans in hac yez, & praoptans ignomi- niam pati quam peccare contra lucem, Hiob 36, 21« cum notiones has clare & perfpicue fuggeram , eas certus fum, convenire cum Arndianis & Breithaup- tianis, Nonne Breithauptius ex imagine Dei dc- ducit Thefes fuas? Nonne ego ex vita Dei ? Non- ne Paulus ex vita Dei fcripfit Epiftolam ad Roma- nos? cur quafo fcripfit Rom.3, 2 3. Omnes pecca- runt & orbantur w« Jcbwe gloria h, e, imagine & vita Dei, Rom, 6,4. f,2? dices : non propterea Pauli epiftola, more geometrico , procedit ex vita Dei, Refpondeo; verum eft, magis procedit exju- ftitia Dei, Rom, v, 17. fed dicitur cum füumma em- phafi: ju(titia Dei, obje&tive, non juftitia, qux co- ram Deo valet, fübje&ive, — As hac juftitia eft re- fplendescentia attributorum Dei ex fonte bonitatis; vid, p.46, quam dcfinitionem alte clamant Pro- F5 pheiz 96 - Qustiones "Theolopicz. H phete Jes. $4, 14, 17.. $1 & - & . Hzc . juftitia ne comprehendit vitam & Je£u» G«s, . Interim. Paulus T.: So£or Ocs, poft juftitism Dei peculiariter. nomi- T nans, babuit rationes . cur, etfi ultimato tota Epi« v? ftola procedat ut 2. Cor.5,9..4,6, x fulgore vitz, ra ex Jo£s, tamen jullitiam. metbodo generativa prg- miferit, propter refpe&um ad.legem, Ecce igituz tU 'quam pregaans fit notio 3ofie imaginis Dei & vi- tz apud Dreithauptium, quam una enm Pauli idea, 4 quam eadem cum. mea, | Evolve quafo in Schmidii " concordantia vocem Jofa, & vide an non. totum li novum tcítamentum co fe referat. Clauftrum ve- rojanuz utut primum clave opus habeat, tamen januá referatá peffuloque firmatá clave non. fem- f per opus haber, Q. z. Quanam [unt. notiones pra- li eiput, capita C the[es Breithauptii pervadentes . Certe notiones illz (unt ia omnium ore, fünt in commu- I nisfimis libellis catecheticis. Quis enim nescit fu- periorum & inferioram, Joh. 8.23. veritatis & mendacii,v. 44. Dei & Diaboli, Chrifti & Antichriftiy fpiritus f, & fpiritus muadi, discrimina? Quis ne- Ícit, operis fidei & operis operati , indolis fpiritua- lis & caraalis ! naturalis & fupranaturalis, coeli & orci differentias?. fed aliaeft cognitio horum fpiri- tualis, alia literalis, Iterumque alia feecunde . lite- ralis, alia jejune literalis, Errores quoque dantur in afymmetria propofitionum verarum & fyllogise l;ä morum materialiter. & formaliter bonorum. . Er- rores contrafenfüum communem, quales vidit Phore« mio, de quibus alio loco, Audiunt hos aulici, audiunt quandoque plebeji, maxime vero fpirituales. ' Hinc 87 -Qïæ&iones Theoïogicæ; ta Hinc D. Breithaupt ante omnia id agit; ut agnitio- nem veritatis fecündum pietatis indolem tradat, lus Tit, r, L. oppofitam cognitioni pfevdonymo, 1. T Tim. 6. 20 concinnz non verz ; coloratz non vi- p vz, affabrefa&z non geneticz, Impii fugiunt vee »æ. llas ; ex fuccas faciunt, g- ras notiones, & fi arripiant i 'Hinc ad admonitiones Paulinas a d Timoth. & Ti- uc tum feverisime attendendum 1. Timo th.4,6 - E. i^ -,. Certe Breit- 3, $521. 6,13.144 20.. 2 Tim, 4, 1 . . gI$ quam vitam fpiritualem urget, lii hauptius nil ma cujus pr ivatio radicale initium ipfius mortis animae lis feu P c- fychice dicitur, Libr» 1, C. 2. Thef. 44qu« 3« 1 Omnes itaque notiences vita fpirituali funt affeétz, l- zdem notioncs, ezdem phrafes apud alios non ita funt affe&z, quia non fuccreyere in agro fpiritua- i . £ one mortis & refute C liter culto , non funt communt hinc fragrantia odoris il- l- re&ionis Chrifti perfufz, le lius.carent , etí fint quoa d figaram fimiles Breite hauptianis & Arndianis, Habent Breithauptiang odorem fermentalem ; affimilatorium fui, invifibi- 1o lem. Is vero in compendiis aliis parce admodum Keferunt íe Breithauptianz ad aliquid - fpirat. «&eenov, per prudentia m viri tempori debitam ma- - gis fpirabile quam vifi bile, Eandem figacitatem - adhibuit;.D. Bengelius , discipulus. de tem poribus. E jn meis.notionibus vifibile eft aliquatenus , quo rabile multum ipfe - in illis cft fpirabile; fed illud fpi defideroin meis,. Si quis tamen vitam haber in fe, illi mez notiones non erunt peregrinz , fragrantius olentes in frigido quam in calido, Discipuli beatis(i* Ro- . mi Prafulis Bengelii vident; curin Epiftola ad ma- F4 88 L (Eg&ioncs Theologicæï It p at manos nulla mentio fpirifuum malignorum,vident, Pi cür fitlargisfima in Epiftola ad Ephefios, — Videant ca $n Breitbauptii Thefibus fimile quid politz ad R.o- [ manos epiftolz , videant fimile quid utut exiliter gl e Epiftolz ad Ephefios in hoc Libello, Optimum elt videre & ódorari fimul in timore Domini. Ece €lef 8, f.. Pr. 20 12; Jef. 17,2. Optima vero exer- u citatio in his ideis vita perfufis, eaque facillima eft in Proverbiis Salomonis; ibi innumera per refpe- $ €us mutuos dicuntur, nonnifi eis qui vitz veras ideas experti fünt , recludendos, Videant ftatim €ap, t, £ - 7. quam magnifica promittantur, Q 3. An. ha. notiones. fyflema. fcripturarium. fupponunt ?.— Bx, Quid ni? fupponunt & fupponuntur: nam vita cft nexus fyftematis fcripturarii, igitur hz notiones :;; fupponuntur in fcripturis, undequaque emicantes, Vita eft prima & ultima idea, principium & finis: igitur fupponit fyftema fcripturarium, In fvftemate autem fcripturatio ur in. Hippocrateo , finis eft principium & principium eft finis, Vide Hippocra- tem de locis, £oegors um fuuzvoi ,,, Confluxio una, confpiratio una« — Si cui bzc videntur hypo- chondriaca, confíulot Hippocratem, Sed fufficit fcriptura f; Adhibendi vero omnes fenfus fpirituales ad videndum, non eriyvocic tantum, fed & «icSyeie, eaque omais Phil, r, 9, fi non potesomnem, adhibe, quantum fatis eft, — Ora cum Pf, 119, &6. bonita- tem guítus doce me, David dixit: guftate ut videa- tis Pfal. 4.9, Q. . 4.. Sed quomodo jam per has de vita ideas vedintegrantur ille. Breitbauptiane ?. Dixi eas redintegrari, quia multi obliterarunteas, Lege page Qnzftiones "Theologicz. - $9 ag. 6t. in libello meo , lege Breithauptii practi- cas Thefes, & vide , an non quod Breithauptius confultum haud duxit eloqui, dixerim ego, Venit gcneratio, abit generatio, tempus eft (ilendi, tempus , eft loquendi, Vixit Bengelius, multis praferendus Leibnitiis, Jam properat veritas in apricum,Luc. t 2 . 2. 3. Dixiapertequo collimavit Breitbauptius oce ä culte, Q. f. Sed cujus ufuserit, fi notiones illeinbas dc vi- sa refoluta , sentantur ?. Audi. Breith, Thef, cred. L, r. c. , Thef. 4; q. s. Irritum eft initium gratiz, nifiipfo exercitio confirmetur, Idez nil juvant folz. Oran- dum , pulfandum, iteranda renovatio ; & tum poft accuratum ordinatumque fcrutinium, $ multiplum voe posfidebitur in uno fpiritus. Nemo fapiens fit, qui in cortice denominationum hzret, neque videt, quam multa verba recidant in unum fpiritus fen- fum, Stilus referet fpiritum, Ex ventre credentis ! proruent fluenta viventis aqus., Epi&tetus ait: ovis ramine faginata non gramen fed lanam reddat. ldem dicit Salomo Prov. 22,18, Una eft utriusque fententia, Jam his perpenfis confer ftilum Bengelii & Wolffianorum ; fubdu&is differentiis animadver- — tes, cujus ufus fit fururum , fi notiones has oleo non aqua defcriptas impresfasque tenueris ; in co* gnoscendo fe ipfum, in formando flilo, in inter- pretanda f. fcriptura, in docendo & perfusdendo, in diftinguenda litera & fpiritu, brevibus: in prz- ftando ^oyo vyisiy axovraryvoso Tit, 1, 6. parrhefias non affe&atz pleno, Dummodo fanum fermonem, a terminis peregrinis purgatum, & fpiritualiter affe- - &um, in docendo prafítes, tum prophctiz opus per- ecifti, $ 90 Synopfis "T'heologiz. fecifti, adeo. Iaud'atum a Paulo, t. Cor. t4.. Et ]a- €obus dicit, fi quis in fermone non impingit , 1lle perfe&us vir eft, totum corpus refrenare potens. :& verbis, nona mundano fpiritu & tropo purgatis; *omne malum in Theologiam dimanat. Non pot- veft chefibus exhauriri Theologia vere fpiritualis, alioquin. dediffet nobis Deus talem normam loco Epiftolarumn Apoftolicarum. Interim juvat tamen vroxvroci aliqua, «Redegi Theologiam in fex locos, ffed deberent in quolibet loco innecti fin 2 o uli iterum loci, quemadmodum (»« in. (uorc Ezechieliticis, *rotzin rotis, Fac periculum , redige in Thefes "Theologiam Apoftolicam, & videbis te ne. centefi- mam quidem partem dixifle , pro menfüra cogni- tionis Apoftolice, Breithauptii virtus hzc eft, ut "Theoreticis pramittat practica, & (ic. invitet. fuos 'ad c,cgnosäccnd'um myíterium -Dei & Patris & Chrifti, füb fpiriusf. in omnem vetitatem ductu, Solus ze»Quévov. in fluxu fpiritus poteft pro certis 'circumflantiis thefes »o includere & dein perpo- lire, Alioquin multis in causá. gratiz vite & con- verfionis idem evenit, quod apud Ciceronem, bel- Ji dux uidam, P'hormionem audiens, fcholaftice :de bello differentem; edixit ?. multos fe deliros fe- nes fepe vidiffe, íed qui magis quam P horn?iq deliraffet , vidiffe neminem,. Syndpfïs Thcolo'giæ anz ex Thefibus credendo- 'B;'eichäupti rum & .agendorum. Pars prima, 9r Synopfis "'heologiz. r Pars pri má, ne. - 1, De objeto Tbeologie Deo ejusque vera.cognitio icunque fuit creationis hominum fin is, idem Q & Pj in- pfe eft reftitutionis per.Chriflum fa Jam ve- choatz proximus, confummate ultimus. ro communicatio vitz & imaginis Dei 'fuit. finis. & reftitutionis, Finis interme- Creationis ; igitur dius ad vitam com municandam fides cft, fed non tantum quatenus juftificat fed & quatenus fan&i- dem cum vita non ficat. : Et quemad,modum f confudit Johannes , nec cum falute Paulus , Joh. docemus enim 20,31. 2 Tim. 3, 1f. fic nec nos; Fides. eft ex fidem ducere ad falutem & vitam. Evangelio, & hoc eft Evangelium r« 2o£re. Y Time dad 3o£aw vitam & incorruptibilitatem I,I!, quo ducit ; Hinc cis qui gloriam honorem & incorrue vita erit præmium, Kom. 2» ptibilitatem quzrunt; erit gratia; . & eis quiJ Efum in aQ9aoria. amant, Ephef6,24. Ex Przfat,ad Thefes.. Quum Evan- elium dicatur Evangelium: 7«& So£uey Y Tim, 1, H* & Spiri tus $, Spiritus T«* Polw, 1 Petr, 4, 14« 9o£a yero apu d Paulum pro vita & imagine Dei fuma- tur, Rom,3,23. C. f 2, C, 65 4. falus quoque ma- nifica habeat przedicata cum aumvio Sof4 cone jun&a, 1 Petr. 1, 4. 5- 10. 2 Tim.2, 1o, fequitur, us falutarem 'Theologiam non aliter effe hominib uam quoad hzc fpirituali fenfu & experientia a« aofcuntur & exercentur ipfo ufu, L. T. C.I. Th. 4« Cognitionem hiftoricam intra hominem fenfu fpi- ritus non effe veram, neque Cognitionem Theo- me. 2 logicam apud impios aut hypocritas cffe vera Cor, 92 Synopfis. "heologiz. " [z] has i Cor, 4,3. 4. 1 Sam, 2, 12. 1 Cor, 8,2, $ C.t5, 34. Yloh, 2, 3.4. Matth.22, 29. 1 Cor,2, t4. 15. Col. 2; 8 lpfam imaginem Dei inftaurandam fundari jn communione crucis Chrifti inftauranda, quam nifi quis omni ignominia obnoxiam totus dilexe- rit, non Chrifti & Apoftolorum fed Pfevdapoftolo- rum affeclam effe, 1 Cor. 4, 8. 9. Cal. t, t0. C.6, 12, Phil, 5, 18. 19, Igitur Thcologiæ primum momentum efít in vera & experimentali cogni- tione: alterum eftin moribus, erga Deum & ho- mines , non tam externis quam internis, ut pote quos fpirituales intendit fides & efficit. t Tim,t, $ 2» Tim. 1, 15,. Sic inflauratur imago Dei; ficcon- fervatur & augetur, per renovationem mentis quo- tidianam, in imitatione Chrifti. ä EWP UO EEE MTt PEIUROEX.XYY ET M. . - ll, :De imagine Dei, Homo conditus eft ad ima ginem triunius Dei Gen.1,26. Imago fita fuit in eo, quod vires vi- tz fpiritualis inerant in homine, quibus & animz & cordis & mentis facultates omnes adharerent Dco. Pofita fuit in juftitia & fan&itate ipfius ve- titatis, Col, 5, to. quatenus hzc opponitnr errori, cupiditatum fcaturigini, Eph, 4, 24, — Fideles per medium fpeculi cujusdam fpiritualis in verbo glo- riam feu fplendorem vitz Domini retecta facie vi- dendum intuentur atque in eandem imaginem ab ipfo fpiritu transformantur (in abfcondito Col, , ;.) ex gloria in gloriam. 2 Cor, $, 18. In hac igitur participatione gloriz & vitz Dei primario fita fuit imago Dei, fecundario in perfe&tionibus vitz ani- malis cum ig-mortalitate & dominio, Hujus glo- ne Synopfis "T'heologiz. 95 riz privatio ipfa mors fuit fpiritualis, mortisque a- . . nimalis initium, Vita animalis tempore non.prior extitit, nam cum ante infpirationem fpiraculi, A- dam nil fuerit nifi pulvis , fequitur infpirationem utramque vitam tum animalem tum Ípiritualem attuliffe, Filius Dei, zterna Patris imago; amiffam imaginem reftituit in affumta humanitate, eandem- ue mediante carnis fuz fpiritu vivifico in homi- nibus inftaurat, Ex plenitudine ipfius accepimus gratiam pro gratïa ^ gratiam nempe & veritatem, fectior in altero Adamo; Job.5 16.17. Longe per quz redundantia quam in primo fuit imago Dei, gratie & doni juftitiz demonftratur. Rom. 5, t4. Hanc gratiam & veritatem ut nos recipere pofle- mus, Kom. j 17. idem Chriftus promeruit in exi- nanitionis & exaltationis ftatu , fimul common- ftrans viam, qua nos intuentes in ipfius imaginem transformari oporteat. Chriftus fecundum utram- ue naturam mediator, reconciliavit nos Deo atque ctiam fan&ificat , quemadmodum autem humana natura ad redimendam imaginem Dei exinanita & exaltata eft, fic etiam confertur nobis natura divi- na feu hujus imago h. e,fpiritualis vita in nobisin- ftauratur mediante illa, ut edamus carnem & bi- bamus fanguinem Chrifti, Joh. &, 53. que verbaine telligenda funt de fpiritu Chrifti vivificante, v. 63« $ta vero fi Chriftus in homine vivit tum demum hic intueri vere. poteft in imaginem ipfius & in ejusdem virtutes transformari, Eft autem inter imaginem Deci in hac & futura vita non nifi gra- dualis differentia, quoad effentialia; nam imago — & 9T Synopfiä 'Theologiz. Dei ctiam poft lapfum eít lux fpiritualis, qua ho- mo ad fan&itatem & juftitiam renovatur. In vi- ta zterna eadem elít lux fpiritualis. - In hac vero vita imago Divina inhzfiva eft neceffaria vitam z- ternam confecuturis non necesfitate caufz meri- toriz, fed ordinis & conditionis fubjecti, Sequi- tur hinc , officium chriftianorum effe, ut recipi- ant in fe unctionem fpir, f. & fic imago Dei inftau- Fatur, Virtus fidei conftans fit citca res omnes; vt influxus radiorum gloriz, quem fides accipit, haud impediatur, Nam ex recepta bac luce fit, ut. lucem videamus in omnibus rebus, ea deficiente DO AOUR QUE PA POIORSQUE L HO UT UPE m o P defe&tus officiorum, ea ceffante peccatum & lapfus oritur 2. Cor, 3, 18. 4, 6. Pf. 36, 16. 3. Cor, Ex Thef, L. 1. c. lI. 454 L.qc' 115 4. 35. I1I, Dé Peccato, VN UP P ml Lapfus originalis intra animum factus, ita de- fcribitur. 2. Cor, 2, 2.5. Serpens Evam feduxit panurgia fua, ut vozuara córrumperentur, a fim- plicitate detorta, Sic veritate expulfa, dubitando; renitendo emergebat mendacium , error. Gen, 3, 6, Eph.4, 22. 24. — Cujus pater eft diabolus, ex propriis loquens Joh, $.. Homines li, fpiritua- lis veneni indole affe&i, dicuntur ideo progenies viperarum & ferpentes Matth, s, 7.. 32, 73. peccas Tentatio tum ipfüm dicitur venenum afpidum. hoftium fpirituzlium non poteft complere effe&um, hii hominem ad confenfum voluntatis trahat per tentationum gradus varios, Hoftium nocentisfi- mus eft caro, quz eft propria voluntatis affe&tz propenfio, qua femet ipfum decipit, Gal; 6; 3. itae que 95 & Synopfis "Theologiz. TR ns *ue verum converfioni s initium incipit per hoc, ut fe quis fufpe&ium & in dignatione: dignum: habeat get — In peccato gcnerali— ipfe , feque ipfum abne ter di&inguenda funt r. fotmale 2,materiale 3,cone eccato Originali fpeciatim, fequens feu reatus, In p confiderato formale eft defectus. vitze ; materiale P rava concupifcen tia; confequens, ira Dei, pos Peccatum originale quo* te ftas diaboli, tenebrz. ad reatum in regencrationc tollitur per fidem, con- cupi fcentia mortificatur per fpiritum, ne domine- tut defe&u. virium. fpiritnalium, - Peccatum - eft Ícenda eít tum fe- imago fatanz, qu& i ntime cogno fecundum: Evangelium. .A« cundum legem, tum ubi homo fine le- 'gnofcendus eft ftatus fecuritatis, ndus eft ftatus fervitutis, ubi ho- ge vivit; agnofcc' mo Íub lege deti netur anxius, . In utroque ftatu confcientie radii diredi per prztextus & obdura- fymmetria a vero ab- tioneim, 'ex afyllogiüia , tota crrautc,contïa&am,ofïufcantur &i nfenfibiles fiunt; die judicii redituri, Confcientia feu fenfus inter- duus ex ftatu primzvo per nus veri & recti, reü QuAevTiow ,. jam corrupt us eft, Naturales vires fa- cultatum.nil poffunt in fpiritualibus fine luce Dei; moralibus; ci* vrofunt tamen in rebus naturalibus , vilibus, inque ipfis p zdagogi ce fpiritualibus , ut h,, hoc vel illo modo. Arbi- oslint agere vel no trium ante converfi jnem non eft liberum a fervi« tute peccati ; lib era tur ipfa converfione; liberatum ex collatis.novz vitz viribus libere operatur & co9» peratur bona, Lib; l, l, W. Dé 96 Synopfis 'T'heologiz. Vl De Gratia, p bu Gratia denotat operationem, qua Deus per re- demtionem cChrifti peccata rem ittit & hominem tic fanctificat Eph, 1, 7, $, Prafupponit favorem Dei Fs nt gratuitum Luc, I, 70, Ántequam Deus peccata re- mittere poteft, vires credendi offett, vocat, illumi- LéL nat, regenerat, convertit, ad pcenitentiam morcet, [ qui a&us funt gratiz fan&tificantis, Vocat Deus ad tic V imaginem in fe reftaurandam omnes : Quz przve- niendo, praparando, operando, cooperando ftabili« di endoque agit fecundi legem: habenti dabitur Luc. $, 1&. Vocat per economiam univerfalem & indi- vc vidualem, Vocat per legem, promisfiones Evange- licas & per afflictiones, vocatione retiftibili; Matth; d 22, 3. Jef. 40,3; nam quia vocati neque terminum bi a quo Ezech, 16, y, 6, nec ad quem digne confide- rant, inde negligunt & refiftunt, Gratia motus fu- « 0s per gradus exerit, externe & interne, pædagogicc fi & fpiritualiter, per infinita providentiz media, per T que pulíus tra&tusque Dei innumcros, haud inves ftigabiles creaturz. Pravenit Deus homines gene- raliter & fpecialiter, Specialiter per fenfum horta- tionis ex verbo & fic gratia hac eft primus gradus, Gratia przparans motus & impresfiones priores ad fcopum przparat, ut repugnantia minuatur in lucta carnis & fpiritus, Excutitur, ut a Felice A& 24, . vcel adhibetur, ut a Paulo, Lydia Gratia operans tra&ionem Patris completam efficit Joh. 6, 44, ex fide vi&oriam mundi efficit, v,.Joh. r 4. ut homo fit vere liber, non glorians nifi in domino, — Gratia g;;: cooperans & ftabiliens potentiam Chrifti in infir- mitate Synopfis "T'heolopia. 97 miiate perficit , efficiendo ut gratia fufficiat fideli- Qu bus, 2 Cor. 12, 9. teftimonio perhibito, interpella- tione Spiritus juvando, Kom, 8, 15- 16. 26, 1. P e E,$. 51o. Ex naturali illuminatione fieri poteft fpi- T risualis & contra, Marc.12,34. Spiritualis illumina- 1- tionis vires proveniunt ex lege terrentes & occiden- t; tes, ex Evangelio falutares& vivificz, ita ut illumina- d tionis initium fiat ab arrogantia propria deteftanda, É Verbum Dei eft omnino medium illuminationis ot- lo dinarium, neque eft aliud quidquam, quam com- Co funicatio divinz & veritatis & virtutis: non illud [« vero alligatum eft tantum auditionis; le&ionis aut - meditationisa&ibus , fed quando eft infitum, fem- per eft potens, fervare animas, íemen incorrupti- bile, per quod fpiritus fan&us operatur; ficut vult; Regeneratio reipía non differt ab illuminatione nifi L quod illa cor, lizc intelle&um magis refpiciat, con- fiftens in fupranaturali cordis immutatione ex viti- r bus collatis & moriendi peccato & vitam fpiritua- lem recipiendi ex communione mortis & refurre« &ionis Chrifti per Evangelium ; neque conver(io & L ponnit: a regeneratione nifi refpeibus differt, Ut collatio vitz fpiritualis eft fru&us redemtionis Chrifti, (ic & remisfio peccatorum, neque ipfa fanGi- E ficatio a remisfione differt, nifi refpe&u pofitivi & privativi, Do&rinz de jufti£: fundamenta funt promisfio & fatisfaCtio, quam in judicio divino ap- prehendit posnitens cui Deus in. Chrifto fic recepto non imputat peccata , fed juftitiam filii " unaque ä fpiritum ipfi confert, Juítificationis in tempore & cle&ionis ab zterno rationes funt. ezdem, Fructus grada 98 Synopfis "Theologiz. £ratiz miferantis & fancti&icantis eft libertas fpirid tualis, quá mens fe vindicatam fentit a morte pec- cato & lege: Libertstem fzquitur obfignatio & unio myltica. Juftificationem fequitur renovatio , & verfatur in confervandis fruchibus juftificationis, Renovatio eft etiam abnegatio feu. communionis £rucis JEfu Chrifti reiteratio , ut communio refur- recionis fit tanto certior, Abnegatio fui & mundi €[t vera fpiritus paupertas, omnium virtutum bafis, Ex renovatione refultat facultas. fpiritualiter judi» candi de fe , aliisque rebus, ] ] fqmmum apotolesma zegencrationis, Pats. altera, vere Theoretica, V, De.Eclefia c* VlI,. Novisfimis. Poft hzc exercitia communionis flatuum JEfa Chiifti demum myfterium Dei & Chrifti pleneagno- fci poteft. oTum fpirituales conceptus oriuntur de iDco ia fpiritu & veritate adorando, de attributis Dei, de tribus perfonis, de creatione, de providen- tia, de unione Dei & hominis, de communica- tione idiomatum, de officiis Chrifti, Sic totum pie- tatis myfterium id intendit, ut Deusin carne confpi« cuus reddatur, — Chriftus . in fcripturis non tan- tum famitur fecundum perfonalem, unionem , fed & mylticam h,e, ita ut quod individualiter. im- pletum eft in ipfo, tribuatur ipfi quoque in core pore myliico, Sic agnita facrz fcripturz attributa, fic agnita facramentorum efficacia tum initiationis tum contirn 3at GR ionis, fundamentum przbet vero Dei cultui, Linde vera Eccle(ieconftiturio, cui Ecclefiz imminent novisfima, cum cezoxeeadoxis expcétanda pis, ut mundo cum tremoribus, Emphaxticæ locutiones de Vita. |.99 ; Emphatice locutiones de Vita. D Eus eff vita , quia ^ysc tff voyos us Qwue 1 Jobetste i Joh. i, 1-5. Oeoc us Dobnz Ad. 7, zi pater fplendo- | risvita, Eph. 1, 17. quem babuit filius apud patrem, ante quam muudus fuit.1ob.17,5. Deuseft Lux 1, lohei, y. pater luminum , 1ac, 1, 17. lux babitans inacce(fa 2. Tim-6,165 Lux mirabilis 1. P. 2, o. cujus luce fubflantiali fruentur leati , non euim. egebunt luce . folis aut. luna y - fed. Jehova Deus illuminabit b. e, lucem dabit fuper eos Apocy, 225 f« Gloria €* fulgori buic immenfo tribuuntur attributa vobo- ris & potentiarum , ev divitias bine dictur Deus pottn- tirum Sec. LXX. primus a. Hamna nomine hoc Dei Z4- baot, poft fanum infirmitatis agnitus , Sam, 1, 1. Roboris attributum cum 3s£s netlitur. Coloff, 1 11, — Ephef. 6; 16. 3516, 2 Theff 1, 9. Talia attributa rationi videntur ni* smüa , mutapherica , quum . fides ea. intelligat — proprie. Apot. $, 13, 12« Sic denominatio feptem [pirituum rationi tantum nou ab(urda videtur, Apoc. 1 4« 455. Sed , qui fpiritum Chriffi babent , adoramt. emphafes verborum ; la« tantur flilocuria divine, — Jubilant , quod ]E(us eandem gloriam, quem pater ipfi dedit, dederit illis, ut fint &v. Ioh. 17. ut fint vocati ad unitatem fpiritus Eph, 4, 34 1. Core 6, 17. üc pv vue Dobue 2, The[f. 2, 14.. QUi fpirie tun ejus non babent ,. etiam Luce vire carent Iob, 2, 12; gloriam bareditatis ignorant 1, Tim. 1, 7. 65 4« hinc em- phafes feuorum verborum non attingunt,.| Fides eff initium fabflantia vita Hebr, 2; 14..— Conyiclio C perfuafio eft ef- 'E fedius illius; Ez qui illa gaudet , empbafes . feriptura [acra mon evacuat , quilibet. euim apex verborum JE[a calo c serra firmior flaty quoniam eft [piritus C vita, lob, 6, : Sié 160 Emphatiez locutiones de Vi'tï | Sic, Leor Bibliopbile , im. fpiritu venovationis der vità primaria idea convincéris, quando Philofophus eris acutus án conferendis. Pbrafibus (pivitus. (andli , margaritas illis longe poflponens, . lexicon criticum de vocibus praeipuis Wov, Tefl, mecum volutans, Voces ejusmodi (unt Auc- e5, lotus chaoticus 5 enyioc, fan&us gleria involutá. in- gernás ocic, externáas oud105, perenniss, aumviecs. eceulte periodicus s ovocn, principium. aC aocio , iicerruptibili- ges fub[lantialis s BaSoc, profunditass Bacixsia, regnum Éishwpa, optio 5 "ysevwva, infernus 5.— vyevecie, generative eonflitutios 3ua9w«, difpofitio ordiniss Sixouos , juflus s binc 3ixauucuvs , Sixouwpua, Dixcauvie , Doho , fenctitas evoluta . eiepivue, limpiduss: i, ev, tnutn, — u Quroc, anfituss ezseovios, celefliss Sehapo, woluntas ; 16gaiTéU- p aryiov, facerdotium (anctum , vegaley. seovxoe, equa- liter fen[atus 5 aupoc , ocpovos, tempora ; x3obia, Corg xurT05, VOGAtUs . 2upwi T. 7rvgo$, lacus ignis;: paprugia, pxerveiv, teflimonium , ves teflibus probata; wavoysvus, Unigenituss vse, "rveuua, fenfus doclrima paratus,. fpiritus wecedens, crondeo, informatio per disciplinam ; mw616, fi- des 5 Quois, con[litutio vegetativa. »gueic aAqDeuo, cwsoi , femit& ad vitam. Errata, quia fenfum non turbant; corriget ipfe le&or. Aliqua ex illis tantum nctabo, pate 25, lin, 244 pro bati funt, lege, pro bafi. funt, lin. 25; 8llos, lege illas, pag. 44« lim, 16, ennunciata, lege aunun- €idfh, ptgs o, lin, 22, ex vav xaie, lege wwtwy — pAg. 86, lin, 11, fecuridi, lege fecundum, AR o O MR oOX 3 $ GR t4 Ra FA s DN F Wa - — n — lssts Ó m - — ob Fa LR A.K.:Emmu-k»g É ?&Pi&þ& ia z r H UR P 1 F i Ed d a. " 3 W ii — x UT udiat. d ; r í U W .-M.Vv W — E P m. —— ECC s — TU - us 3«5 m - — E EE RTE . AL danndefens: —Ó — — 3 o [ J C VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset ïy"og É T heola E ää E Ex Id ..... Ht ä i ET deducta a In Sex Locbs E a 1.de Deo. ». d " de peccato. 4. de $- a T clefia, 6, de n Quolibet Loco, pei - * I fecundum Senfüm - 2. fecundum Mylteri: $. fecandum Formuli - cum fale & pace ; | Au&or(^ M. Frid. Chriftop. B Superintendente in Wein tembergit - Il prope Heilbra Mgtstelsdetotolegoneteeeaedto at — Heilbronni d. " Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com Typis Joh. Friderici |-