Gf2112
author: Munier, Ulrich

N 12c5 11856594 021

IIIIAIIIININAIIIII 1

U8B Tübingen

Buchbinderei
TöBINGEN

W

“
U

ISTITUTIONES
THEOI OGICA

IN QUIBUS

. PRETER NIDBEI DOGMATA

PROPUGNANTUR

QUESTIONES
SOHHωσσ⁰S11,

QA AD NOTITIAM
SsSs. SCRIPTURARUM, TRADI.
TIONIM, CONCILIORUM.,
ET HERESUM CONFUTATIG
NEM CONDUCUNT.

AD USUM

TnrorocAiCGCAXPTPATON

ACCOMMODATTE-
OPERA ET STUDIO PARTIMI

1. UDALRICI MUNIER, Soc. Jrsv,
SSs. Theol. Doct. ejusdemque in Univer-
ſitate Wirceb. Prof. Publ. & Ordin.
PARTIM EO DEFUNCTO
ALTERIUS EX EAD. Soc. Ss. LHEOL.
“ Dost. ac in ead. Univerſ. Prof. Publ. & Ordin.

TRACTATUS

DE SACRAMENTO POENI-

TENTIE, EXTREMLE UNCTIO-
NIS, CORDINIS ET MATRIMONlII.
Cum Permiſſu Superiorum.

WiRCEBURGI,
yp Viduæ Joann. Chriſtoph. Kleyer, Univ. Typ.
Per Wolig ane. iſtopl Kohles, p. t. Factorem
⸗ ? * (C.

MONENDUM.

Pedrenat ſque ad Sacraznen.
tum Extremæ Unctionis Tracta-
tum hunc R. P. Udalricus Munier,
Soc. Jeſu „ Ss. Theol. Doct. &

Ejusd. in Alma Wirceburgenſium

Univerſitate per annos quinque
ſupra decem Prof. Publ. & Ord.
cum mors præveniens cocbpto obere
deſiſtere Eundem cogeret. QOuod
igitur de poſterioribus Tribus Sacra-
mentis, Extrema Unctione, Or-
dine, Matrimonio accſit, Supple-
menti loco Benevole Lector ale, 4
G& dake.

1 1
1 2 XX 4 4

Tls

A
znn
hut
n
UII NN
lauf
1le
AAl
u

Ie

lere
od

1
1

Dr⸗
Ple.
Ee,

neg.
..

nier,

un

INDEX TRACTATUS

POENITENTIA, EX-
TREMA UNCTIONE, OR-
DlINE ET MATRIMONIO.

DISPUTATIO V. De Virtute Peænitentiæ. Ppag. 3
CaAPUT I. De natura virtutis Pænitentid. 3
ART. I. An & qualis virtus ſit pœnitentia? 2
III. De morivo formali virtutis pæœ-
nitentic. 12
III. Quodnam ſit objettum materiale
virtutis Pœniteytizcd 19
IV. Uerum omne peccatum ſit objelctum
virtutis Pœnitentiæ? 26
CAPFUT II. De Actibus elicitis Pæniteutiæ. 44
AkRT. I. Quomodo deteſtatio ſit alctus Peæni-
tentiæ averſativus? 44
II. QOuomodo deteſtatio ſit alſoluta, efi.

. cax && univerſalis? 9

4
III. An poœnitentia abtus ſit honeſtus? 57
IV. Uerum altus L'enitentiæ ſit ſuper-

naturalis 62
CArUT III. De Contritione. 68
ART. I. In quo conſiſat eſſentia Contritionis
perfeltæs ,99⁹
II. De Quamitate Contritionit. 77
III. An ad Contritionem perfectam ſta-
tun remittantur peccuta? 595

MK 2 IV.

INDEX.
IV. Quomodo Contritio peccatum ex-

pellat 103
V. Quomodo peccata venialia per Pæ-
nitentiam tollantur? 113

VI. Uerum merita peccato mortifcata
per Poænitentiam reviviſcant? 122
VII. An peccata remiſſa redeant ſub'ſe-
Julente peccato novo? 138
CAPUT IV. De Meceſſitate Penitentiz?. 147
AkRT. I. Quam ſit neceſſaria Peœnitentia? 147
II. Quandonam penitendum? 156
III. De Iinpœnitentiæ peccato. 171
DisporATIO VI. De Sacramento Pœnitenti.
CAPUT I. Demonſtratur veritas bujus Sa-

cramenti. 177
AkRrT. I. An LPoœnitentia ſit proprium novæ
Legis Sacramentum?“ 177
II. An bhoc Sacramentum inſtitutum E
ſit per modum judicii? 197 A
III. Uerum Pœnitentiæz Sacramentum
diſtinguatur d Baptismo? 219 (L
IV. Quibus partibus hoc Sacramen- r,
tum conſtet? 227 4 “
V. Qum ſit neceſſarium Pœnitentiæ Drlhe
Sacramentum? 242
CaArUT II. De forma Sacramenti Pœniten- llie
ARrT. I. Quægnam ſit bujus Sacrameni ll
forma? 25 8 lgn
II. An ad formam Sacramenti Pœni- Rin
Vn

tentiæ ſuſiciant verba precatoria In4

*

9

INDEX.

III. Quis ſenſus ſit verlorum formæ

bujzus Sacramenti? 278

IV. Uerum albſolutio fine verbis dari

pocſet 5* 288

CAPFUT III. Le prima parte materiali Pe-

Akr. I.

il.

IV.

V.

VI.

nitentiæ Sacramenti, quæ eſt
Contritio. 297
Sitne dolor aliquit internut de eſen.
tia hujus Sacramenti? 297
An Contritio imperfelta ſit abtus
bonus & honeſtus 301¹
An ad effeltum Sncramenti Pœ-
nitentig percipiendum neceſſariò
vequiratur contritio perfecta? 317
Uerum attritio ſine inchoata di-
lectione ſuſucienter peccatoremcon-
ſitentem diſponat ad gratiam ab-
ſolutionis percipiendam ⁵ 331
Quodnam propoſitum cum Contri-
tzione ad Pœnitentiv Sacramen-
tum requiratur“ 353
An Sacramentum Pœnitentiæ in-

Jorme eſſe poſſit defeltu attri-

tionis? . 358
CArUT IV. De Confeſſione parte altera Sa-
2=èð cramenti Pœnitentiæ, 366
Akr. I. De Pracepto Eccleſiaſtico conf.
tendi. 366
II. De Qualitate confeſſionis. 372
III. Quandonam ſufzciat Confeſſio in-
tegra formaliter tanum? 381
.K 3 IV.

INDE X.
IV. An peccatorum circumſtantias ex-
ponere in Confeſſtone teneamur? 387
V. Quomodo peccata dubia ad Con-

feſſionem pertineant 397
VI. Quando Confeſſo iteranda ſit? 408
CAFUT V. De Satigfactione. 413
ARrT. I. An cum culpa ſemper omnis pœna
vemittatur? 413
II. An pro pœna temporali ſatisfacere
oſſimus? 4²1
III. Conditiones ad ſatisfactionem ex-
tra Sacramentum requiſitæ. 429
IV. De ſatisfactione injungenda in Sa-
cramento Peœnitentiæ. 434
V. De Satisfactione à conftentibut
ræſtanda. 5 4940
VI. De Eficacia Satisfabtionis Sacra-
mentalis. 45 I
CAPUT VI. De Indulgentiis. , 460
Anr. I. De Suffragiis. 460

II. Tadulgentiarum veritas oſtenditur. 471
III. Conditiones ad dandus & lucran-

das indulgentias requiſitæ. 487
IV. Variæ Diviſiones Indulgentiarum
adducuntur. 493

CAPUT VII. De Peœnitentia publica. 498
Axr. I. Kitus Cg inſtitutio Pœnitentiæ pub-
licæ&. 498
II. Pro quibus peccatis pœnitentia
ublica diltabatur. 503

3
8

03

I -N D E X.

Carvr VIII. De Minifro Sucramemi Fe.

nitentic. 512

Akr. I. Quænam pozeſtas in Miniſtro bujus

Sacramenti requiratur? 512

II. De neceſſiate approbationis ad Sa-
cramentum Pænitentiz admii-

Rrandum. 523
III. De jurisdictione Miniſtri bujus
Sacramenti. 532
IV. De abſolutione d quibusdam caſi-
bus reſervatis. . 541
V. Quihus alſolutio danda ſit aut ne-
ganda? 551

VI. De Sigillo ſacræ Confeſſionit. 560

DisSPOTATIO VII. De Sacramentis Unttionis

extremæ, & Ordinis. 581
CAPUT I. De Sacramento VUnékionis ex-
tremæ. 581
Anr. I. Veritas Sagxramenti Vnuctionis ex-
tremc. 581
II. De Materia c Forma extremæ
Unätionis. 590

III. De effelktibus bujus Sacramenti. 599

IV. Miniſter extremæ Unctionit. 614

v.

INDE X.
V. Quaædam proprietates & afectio-

nes hujus Sacramenti. 621
CAFUT II. De Sacramento Ordinis. 630
AkxRr. I. Ordinem Sacramentum eſe demon
Kratur. 630
II. De Ordinum Eccleſfiaſticorum nu-
mero pertractatur. 6239
III. De quatuor Ordinibus minori-
bus. 651
IV. De Subdiaconatu. 661
V. De ſacro Diaconatüs Ordine. 673
VI. De Sacerdotio. 689

VII. De Excellentia Epiſcoporum. 699
VIII. De Sacrarum Ordinationum

materia & forma. 733⁰0
IX. De Miniſtro Sacramenti Ordi-
nij. 774
X. Solvuntur objectiones contra Con-
Aluſionem præcedentem. 799
XI. De ſubjecto Ordinationis. 824
XII. De Continentia ſacris Ordinibus
annexa, 841

DispwTATIO VIII. De Matrimonii Sacra-

mento. 862

E.

1

INDEX. B
CAPUT I. De Wonſalibus. 883

Akr. I. Quid ſint Sponſalia de futuro- quem
dariant effectum & quam obligatio-

nem? 864
II. De Arrbis & pæna Sponſalibus
APpoßta. 877

III. De Sponſalibus impuberum. 887

IV. An valeant ponſalia clandeſtins
contracta? vel ſinè ſcitu & conſen-
ſu parentum? item metu gravi in-

Juſto extorta? 903
V. Luibus ex cauſis Ponſalia diſſolvi
Poſſm? 2118

CAPUT II. De Watura Matrimonii. 934

AkRr. I. Qucæ ſit eſſentia Matrimonii? 93 5

II. An & ſub qua, ratione Matrimo-
nium ſit verum M. L. Sacramen-
ſtſtum? 944
III. An ſolum & omne Matrimonium
delium ſit Sacramentum? 958

IV. Quis Miniſter Sacramenti Ma-

trimonii? 977
V. Solvuntur Oh'jekliones. 9991
VI. Quæ ſit Materia & forma Sa-
cramenti Matrimonii? 1024

CA-

IN DE X.
CAFuT III. De Conſenſu ad Matrimonium
requiſtto. . 1031

Axr. I. An ad valorem Matrimonii ſem-
per neeſſarius ſit conſenſus contraben-
zium? & qualis eſſe debeat? 1031

II. Urrùm Conſenſus conditionatus
ſichiciat ad Matrimoniam“ 1036

III. Ueruùm ad valorem Matrimonii
liorum familias ſit neceſſarius

parentum conſenſus 1048
IV. An & quo jure metut Matrimo-
nium invalidet? 1060

CAPUT IV. De Unitate Maerimonii.

Akr. I. An lieita ſit Polygamia ſucceſſiva,
& quæ Eccleſiæ tum Latinæ, tum
Gracæ circa ſecundas & ulterio-
res nuptias fuerit Diſciplina? 106 5

II. Quo jure Polygamia ſimultanea

prohbibita ſit?“ 1078
CAPUT V. De indiſſolubilitate Matrimo-
nit. . 1092

Anr. I. Urruàm Matrimonium infidelium
ſit abſolutè indiſſolubile quoad vin-
culum? 1093

II. Uzruùm in lege Veteri licitè dare-
tur libellus vepudii, eôgue Ma-
. trimo-

INDEX.
trimonium ſolveretur quoad vincu-
lum apud judcos? 1102
III. An Matrimonium fidelium con-
ſummatum poſſit ſolvi quoad vin-
culum? . 1108
IV. An && quo jure Profeſſo reli
gioſa dirimat Matrimonium ra-
tum etiam quoad vinculum 1137

V. Urrum ſummus Pontifex diſpen-
ſare poſſit in Matrimonio rato?“ 1147

CaAFUT VI. De Impedimentis Matrimo-

nii. 1156
Anr. I. Penes quem ſit poteſtas ſtatuendi
impedimenta Matrimonii? 1156

II. An defacto in Germania aliüque
provinciis ſeptentrionalibus ligen-
tur Heterodoxi nnpedimentis Ma-
trimonii jure ſolum Eccleliaſtico
dirimentibus, ut proinde invali-
da cenſeri debeant eorum Matri-
monia eum tali impedimento con:
tractaꝰ 1175

III. Quot, &o quæ ſint impedimen-
ta im/ edientia Matrimonii? 1190

IV. Qua ſint impedimenta dirimen-
tia Matrimonit? 1194

eWeE

Errata quæ dam.

Pag. 862. Diſputatio II. lege VIII. pag. 962.
E 2. firmior, lege firmiore. pag. 1093.
lin. 9. confirmatum, lege conſummatum.
Pag. II51. lin. 27. comperet, lege compe-
teret. Errata cætera facilè Eruditus Lector
& contextu deprehendetr.

1093.
natum.
Sommpe.

Lector

TRACTATUS
THEOLOGICO- DOGMATICI
DE
SACRAMENTIS

PARS POSTERIOR.

POENITENTIA,
EXTREMA UNCTIONE,
ORDINE & MATRIMONIO.

1 doctrina de Sacramentis Poœnitentia
quartum locum obtinet, non dignita-
te, ſed uſu Scholarum, quem Conci-
lium T'ridentinum ſua auctoritate confir-
mavit Seſſ. 7. can. I. & Seſſ. I14. Ac re-
vera etiam Pœnitentia quartum uſu Sacra-
mentum eſt: nam quod Baptiſmus præa-
cedat, per ſe patet: Confirmatio ltemn 2
U⸗

2 DEPDPCGNITENTIA.

Euchariſtia cum ſint Sacramenta vivorum,
peccatum non ſupponunt. Quia vero
ſpiritualis vita ſæpe vel culpis gravibus
amittitur, vel levioribus inquinatur, Pœ-
nitentiæ uſus Sacramenta prædicta excipit.
Pœnitentiæ autem myſterio Sacramentum
Unctionis extremæ apte ſubjungitur: ut
enim illa ad delenda peccata; ita hæc ad

tollendas peccatorum reliquias tamquam engn

conſummativa pœnitentiæ adhibetur. Se-
quuntur demum Sacramenta non omni-
bus fidelibus communia: ex quibus Ordo
magiſtratum Eccleſiæ præficit, Matrimo-
nium vero ſobolem Chriſtianam propagat.
Huic ordini inſiſtentes, diſputationes
quatuor adjiciemus, queis tota tractatio
de Sacramentis abſolvatur. Harum prior,
quæ eſt quinta totius tractatus, aget de
Virtute Pœnitentiæ: altera, ſexta, diſputa-

tio Pœnitentiæ Sacramentum examinabit: h

tum ſeptima diſputatio de Unctionis ex-

tremæ & Ordinis Sacramentis diſſeret:

Dilſputatione Octavà & poſtremà de M
trimonii Sacramento diſceptabitur.

Vrum,
d Ver
rayibun
Ur, Me.

exCi.

lentuun
Ur: U
hæc ad
quam
lr. Je.
OINII.
5 Ordo
trimo⸗
Pagat.
tiones
tatio
rior,
et de
puta-
abit:
5 ex-
jeret:

DE PœNITENTIA 3

DISPUTATIO vV.
De virtute Pœnitentiæ.

CAPUT I.
De natura virtutir Pœnitentiæ

E Pœnitentia diſputat S. Thomes 3. parte
a quæſt. 84. usque ad finem 9omæ: & in
Supplemento ejusdem 3. partis, quam
beata morte præventus non abſolvit, ex aliis
S. Doctoris ſui lucubrationibus idem argumen-
tum a diſcipulis ipſius continuatur & ad finem
educitur quæſtionibus 28. Quoniam vero
idem S. Doctor q. 85. Pœnitentiam, in quantum
virtus eſt, fuſius explorat, opus eſt ut eamndem
methodum obſervemus: nam ſicut in lege gratiæ
virtus pœnitentiæ ſine Sacramento vel ordine ad
Sacramentum prodeſſe non valet, ita nec Sacra-
mentum ſine virtute eadem poteſt conſiſtere.

ARTICULUS I.
An & qualis virtui ſit Peænitentia?

Cea I. Pœnitentia ſenſu laxiore accepta di-
N citur retractatio quælibet voluntatis prio-
ris, etiamſi mala non fuerit: quo modo per
metaphoram Gen. 6. v. 6. Deum peœnituit, quod
hominem feciſſet in terra. Et Jurisperiti ajunt
aliam eſſe pœnitentiam contractus, aliam cri-
minis. Gloſ. ad I. Qui ea. ff. De furris Quam-
quam non quælibet pœnirudo criminum laude-
A 2 tur

4 DE PœNITENTIA.

tur, ut in Juda Iſcariote patet, qui Matth. 27.
v. 3. peœnitentia dulétus retulit triginta argenteos.
Igitur ad pœnitentiam, de qua nunc loquimur, &
quæ ſit virtus, requiritur, ut aliquis doleat de
quo dolendum eſt, & eo modo & fine quo do-
lendum eſt. Quod quidem duobus modis acci-
dere poteſt, primo quidem per honeſtam re-
tractationem peccati ex motivo peculiari cujus-
cumque virtutis: omnis enim virtus uti ex mo-
tivo proprio fertur in actus bonos, ita ex eo-
dem malos deteſtatur. In hac philoſophica ac-
ceptione pœnitentia dicitur generalis virtus, eo
quod ad omnes virtutes ſimul ſe extendat. Si
vero pœnitentia conſideretur Zheologice, eſt ha-
bitus virtutis ſpecialis & diſtinctæ a cæteris omni-
bus, quæ ex motivo ſibi proprio, peculiari,
& generatim ſe ad omnia peccata extendente cri-
men perpetratum averſatur ac deſtruit. Dari
talem habitum ſpecialem virtutis pœnitentiæ ne-
gant Altiſiodorenſis l. 4. Summæ tract. 6. q. 3.
& Franciſeus Maironis in 4. d. 14. q. 2. dicentes
ſufficere poœnitentiam, quæ ſit collectio virtu-
tum omnium, quarum quælibet ex ſuo motivo
peccatum fibi appoſitum dereſtetur.
II. Hæretici nolunt pœnitentiam eſſe affli-
ctionem animi peccata præterita deteſtantis, &
abolere cupientis; ſed ajunt, eſſe meram
piſeentiam & mutationem vitæ in melius.
Lutherus & Beza in cap. 3. Mat.; quibus in erro-
re præiverunt Laurentius Valla in c. 7. Poſte-
rioris ad Corinthios, & Eraſimnus in c. 3. Mat.
putantes, ſe id ex etymologia vocis Græcæ
T†α.

Dtley

„ n
) 8 Mnce

0encun

een G
Jeycnmn

DE PœNITENTIA. 17
inlh. 27. erαννοοαιι, & Hebraicæ 2 eruiſſe. Verum

en Scriptura & Patres contrarium nos docent, etſi
“ eisdem verbis utantur. job c. ult. v. 6. ait: Lſe
de

. reprebendo, & ago pœnitentiam (P. „
disci. in favilla & einere. Joël c. 2. v. 12. Convertimini
ſtam re. (anw) ad me in toto corde veſtro, in jeJunio, &
ticujus. in ſtetu, & in planéctu. Et ſeindite corda veſtra,
NO. cοονννertimini n*) ad Dominum Deum ve-
ed . rum: Mat, II. v. 21. Luc. 10. v. 13. de Tyriis

ita Nd. S& Sidoniis ait Chriſtus: Olim in cilcio & einere
D penirentiem egiſent, Aerevsnzay. Ex Pluribus

geſt Patrum, quos lege apud Bellarminum I. I. de
elt. Pcnit. C. 7. S. Auguſtinus epiſt. 108. ad ſeleucia-

ot. num, Eſt, inquit, penitentiæ honorum && bumi-
eulial, inmn fidehum pœna quotidiana, in qua pectora tun-
e rr. Simus, dicentes: dimitte nobis debita noſtra. Quin
ane & ipſe Tullius etſi pœnitentiæ nomen non uſur-

pet, vim tamen eamdem verbo tribuit l. 4. Tu-
J.3. fſeulan. qq. ſub finem, ubi, ut Alexandrum, in-
ccees quit, Wegem videmus, qui cum interemiſſet Ciy-

od. Dzum familiarem ſuum, vix a ſe manus abſtinuit:
nh zanta fuit vis peœnitendi. Et Ovidiusl. I. de Ponto
. Eleg. I. Pænitet; & facto torqueor ipſe meo. His
e fi. Prænotatis
ni, 8& Dico. Poœnitentia prout in præſenti argu-
ne mento accipitur, eſt vera virtus diſtincta a vir-
6, Ia tutum omnium collectione, eaque non Theo-
in e logica, ſed moralis.
. P .

1 MN.. Partem I. S. Thomas q. 85. a. I. ita a poſte-
Wl riori probat. Præcepta legis dantur de aäctibus
ir⸗ * A 3 vir-

6 DE PONITENTIA.

virtitum: quia legislator intendit cives facere vir-
tuoſos, ut dicitur 2. Ethic. I. ſed praceptum divinæ
legis eſt Je pœnitentia, ſecundum illud Mat. 4. v. 17.
Paænitentiam agite & 0. ergo e et eſt virtus.
Eamdem theſin S. Doctor mox a priori ita
demonſtrat: 2 Ethic. c. 2., & 6. Virtus eſt habi-
tus electivus ſecundum rationem rectam. Pertinet
autem ad rationem rectam, ut aliquis doleat de quo
dolenqum eſt, & eo modo && kne quo dolendum eſt.
Quoq quidem obſervatur in pœnitentia de qua lo-
quimur: nam poœnitens aſſumit moderatum dolorem
d- peccatis præteritis cum intentione removendi ea.
Unde manifeſtum eſt, quod pœnitentia, de qua nunc
loquimur, vel eſt virtus, vel actus virtutis. Ha-
tenus S. Thomas, cujus doctrina Patrum te-
ſtimoniis firmarur. Nam S. Joan. Chryſoſto-
mus hom. 23. in Mat. Won eſt, inquit, aliquod
omnino peccatum, quod non cedat pœnitentiæ vir-
tuti. S. Gregorius M. l. 2. Regiſtri epift. 39.
Magna, inquit, o contra peccatum virtus pœni-
tenti«. Et homil. 34. in Evang. dum ait, pœ-
nitentiam non eſſe aliud, quam perpetrata mala
plangere, & plangenda non perpetrare, dolorem
& propoſitum pœnitentiæ actibus comprehen-
ſum indicat. Cui concordat S. Gregorius Nyſl.
Oratione contra eos, qui alios acerbius judi-
cant: Quid, inquit, aliud eſt pœnitentia, niſi diſ-
ſolutio 2 everſio præteritorum, quæ vel re, vel
cogitatione ſunt adimniſſa?
Denique pœnitentia, de qua nunc loqui-
mur, eſt habitus bonus, qui facit habentem bonum,
opus ejus Vonum: eſt Vona mentis qualitas, a
1G16

leadr
WAdon
laimik
eN
.

, Nir.
dine
VI.
Uirtus.
riori i
hah.
Hoyrinet
un
n
Cia lo⸗
Golorem

Nndi e.

uenune
. H.
Um te-
loſto⸗
hliguod
ic vir⸗
ſt. 39,.
56 bPem.
1, P&⸗
tomale
orem
tehen-
Nyſ..
8judi-
nſich.

ſe, vel

locui⸗
,bomam,
fan , hlu

DE PGNITENTIA. 7

relcte vivitur, qua nemo male utitur; eſt ergo vir-
tus: nam ita virtutem definiunt Ariſtoteles 2.
Ethic. 5. & S. Auguſtinus I. I. retract. c. I.
Partem Il. concluſionis idem S. Thomas
art. 2. hoc argumento declarat. Wli ocurrit ſpe-
cialis alctus laudabilis, ibi neceſſe oſt ponere Bci⸗ti
habitum virtutis. Manifeſtum eſt autem, quod in
pænitentia invenitur ſpecialis ratio alctus laudabilis,
ſcilicet operari ad deſtructionem peccati præteriti,
in quantum eſt Dei offenſa: quod non pertinet ad
rationem alterius virtutis. Unde o ſt ponere,
quod pœnitentia eſt ſpecialis virtus. Præſertim
quod ſit ſpecialis honeſtas in ſuperanda difficul-
tate objecti formalis pœnitentiæ: deturque præ-
ceptum ſpeciale legis de pœnitentiæ actibus
exercendis. S
Confirmatur. Si non detur ſpecialis habitus
pœnitentiæ, ergo qui pœnitentiam vellet agere
de pluribus diverſisque peccatis, deberet ſpe-
ciatim meminiſſe eorum omnium, & ex pecu-
liari virtutis cujusque motivo, cui peccatum
quodlibet adverſatur, ſingula quæque deteſtari.

Hoc autem perquam abſurdum eſt: foret enim
nimis arduum, imo impoſſibile, rudibus præ-

Rpus; neque uspiam præceptum tale extat.
P9O.
, UI. Eſt etiam S. Thomæ a, 3. ubi ne-
gat, poœnitentiam eſſe virtutem theologicam,
& eamdem ad juſtitiæ commutativæ analogiam
reducit. Nam virtus theologica habet pro ob-
jecto formali immediato perfectionem aliquam
Dei. Poœnitentiæ autem objectum formale eſt
A 4 hone-

38 DE PGœNITENTIA.

honeſtas actionis, qua peccator jus illud Dei
Pro viribus cum divina gratia adæquat, delen-
do peccatum & compenſando offenſam. Quod
quidem motivum cum creatum ſit, virtutem
ethicam conſtiruit.
Olj. L. Verecundia non eſt virtus, quia
ſupponit turpe factum, ut habet Philoſophus
4. Ethic. c. ult. Ergo etiam pœnitentia non erit

virtus: nam & iſta peccatum ſupponit. B. diſt.

Antec. Verecundia non eſt virtus, quia ſimpli-
citer ſupponit turpe factum N. non eſt virtus,
quia eſt mera paſſio, neque efficaciter averſatur
turpitudinem C. Verecundia eſt motus appe-
titus ſenſitivi indeliberate conſurgens ex appre-
henſione dedecoris ob turpe factum, quod
menti objicitur, atque ſaltem intentionaliter
Ppræſens eſt, pudoremque excitat, a quo ſan-
guis ſubi o in faciem propellitur. Quamvis au-
tem S. Thomas, 2. 2. J. 1I44. a. I. verecundiam
laudabilem eſſe pronuntiet, recte tamen negat
eam eſſe virtutem, tum quia eſt paſſio; tum

etiam quod talis timor, ut art. 2. proſequitur,

pPrimo & principaliter reſpicit vituperium ſeu
opprobrium: quod cum vitio debeatur, ideo
tantum ex conſequenti reſpicit turpitudinem
vitioſam, ſeu deformitatem mali actus volun-
tarii, idque dupliciter, primo, ut quis deſinat
Vitioſe agere propter timorem vituperii; dein-
de, ut in turpibus, quæ agit, vitet conſpectus
pPublicos ob timorem vituperii: quorum prius
pertinet ad erubeſeentiam, poſterius ad vere-
cundiam: neutro autem modo ſic agitur ex vir-
tute.

lphend
li
kir

Undkfet,

ſaetlnr⸗

Selehe

en
AAI
,umein

aianſerte

Ehncchen

Ale
numn
Umnliene
Kökifene
Munnnceen

Wkkertn

umn
ri

4
6

Sen
Schi

dl Dej
delen.

Qod

Unnatemm!

3, qoln
Mophus
lon erit

R. Ah.

ſinpli.

Virtus,
Verfatur

8 appe.
appre.

„quod

Onaliter
uo ſan⸗
WWis au⸗
Wadiacm
en negat
1o; tunm
lguiwr,
un leu
7, ideo
Udinem
Volun-
delinat
dein-

lpechus .

Prius
d vere⸗

llc.

DE PœNITENTIA. 9

tute. Aliter res habet in pœnitentia: nam
etſi odium, dolor & triſtitia in quantum ſunt
Paſſio appetitus ſenſitivi, virtutes eſſe non poſ-
ſint, & hoc ſenſu poœnitentia ſit mera paſlio;

prout tamen affectio iſta eſt in voluntate, quæ

deliberate triſtatur de peccato præterito, illud-
que ex fine honeſto deteſtatur, ac deſtruit, vera
& propria virtus erit.
Inſt. I. S. Thomas q. 85. a. 6. ait, pœniten-
tiam tantum præſuppoſito peccato præexiſten-

te neceſſariam eſſe ad bonum hominis; unde

a. I. dixerat, de illa magis dici poſſe, quod ſit
virtus, quam de verecundia; ergo eſt tantum
virtus ex ſuppoſito, non autem ſimpliciter.
Ita Cajetanus. N. M. Conſeq. ſuppoſitio pec-
cati non prohibet, quo minus aéctus pœniten-
tiæ ſint deliberati, recti & naturam rationalem
ex fine honeſto decentes; ergo neque rationem
abſolutam virtutis ab habitu pœnitentiæ tollet.
Sicut ſuppoſitio cauſæ producentis, ut Petrus
in rerum natura detur, non impedit ne idem
ſit abſolute homo, eo quod illa rationem abſo-
lutam hominis Petro non demit. Deinde S.

Thomas ibidem ait, pœnitentiam ſe ad virtutes

cæteras habere quoad neceſſitatem, ſicut ſe habet
ad Sacramenta cætera; at reſpectu horum nihilo-
minus eſt vere ac ſimpliciten Sacramentum; er-
go reſpectu aliarum virtutum eſt vere & ſim-
Pliciter virtus.
Inſt. 2. Virtus eſt diſpoſitio perfecti ad opti-
mum, ut habetur 7. Phyfſ. text 17. At pœniten-
tia non eſt diſpoſitio perfecti, cum ſupponat

A 5 Pec-

10 DE PNITENTIA.

peccatum in ſubjecto. Ergo. N. Explic. tex-
tum. Virtus eſt diſpoſitio perfecti ſemper præ-
ſuppoſitive N. perfecti ſaltem conſtitutive C.
Virtus ex ipſa ratione nominis importat quam-
dam perfectionem potentiæ, quia de ratione
virtutis eſt, quod ponat potentiam in ultimo

quoad actum, quoad objectum, & quoad mo-

dum operandi. Ultimum autem & finis cujus-
que potentiæ eſt actus. Ergo dum virtus rite
dererminat potentiam ad actum, diſponit illam
ad optimum in ſuo genere: finis enim cujusque
potentiæ & optimum idem eſt. Vide S. Tho-
mam I. 2. J. 55. a. I. & ſqq. Sicut ergo albedo
eſt forma albi, non præſuppoſitive, ſed con-
ſtitutive: ita pœnitentia perfectionem ſuam po-
tentiæ communicat, eamque dererminat ad
actus honeſtos ſibi proprios, qui ſunt finis po-
tentiæ, & optimum in linea hujus virtutis.
Olj. I. Nulla virtus eſſentialiter præſumit
peccatum in ſuo ſubjecto. Ergo pœnitentia
non eſt virtus. N. W. Antec. Ars medica præ-
ſumit morbos ſaltem poſſibiles in proprio &
alieno corpore. Habitus juſtitiæ vindicativæ Ppræ-
ſumit delicta poſſibilia aliorum. Juſtitia com-
mutativa habet pro objecto debitum reſtituen-
di etiam ex delicto proprio contractum. Ha-
rum etiam virtutum actus expeti queunt, ſed
facta hypotheſi, quin ideo morbi, aut crimi-
na expetantur. Simpliciter item negandum
eſt, quod pœnitentiæ vel alius virtutis actus
contrarium ſui exigant in ſubjecto: nam exi-
gere eſt eſſe quodammodo prius, cum ſit quaſi

cau⸗

)

s uuah
(ebent
erehn Vt
mncan o
,Cordlg.
Dwumac
tlen th
id0
zigeun
ul; Mr
GrRN
laNkrume
n,ele
Cümufen
Eren t
mndn
Gfuſien
uehn
MM Anten
5 TMnyer
ſtuigi⸗
hil
e,i
Ank
riein
INni

Nle ner.
er præ.
Uire C.
A Ium-
tatone
n Ultimm
Oadmo.
s cjus.
tus rite
nit illam
Ujusque

led con-
m po.
nat ad
nis po⸗
is.
Elümit
itentia
a pre⸗
l τ
præ-
com-
tituen-
Ha-
t, ſed
crimi-
ndurk
18 aOrus
arn exi.

raul
l⸗

DE PœNITENTIA. 11

cauſa illius quod exigitur: item quod exigitur
debet eſſe bonum exigenti; pœnitentiæ autem
actus neceſſario poſterior peccato eſt: neque
peccatum eſt ejus bonum, ſed terminus tan-
tum, & occaſio.
Iuſt. Pœnitentia conatu ſtulto vult factum
infectum reddere; ergo non habet voluntatem
abſoluram virtutis: nullus enim eſt ſtultus eo-
rum, qui ſunt ſecundum virtutem, ut 4. Ethic.
habet Philoſophus. G. M. Antec. cum S. Tho-
ma a. I. ad 3. Dolor pœnitentiæ eſt diſplicen-
tia ſeu reprobatio peccati præteriti cum inten-
tione removendi ſequelam ipſius ſcilicet offen-
ſam Dei & reatum pœnæ: itaque animum com-
Parat, ut ſi integra res adhuc eſſet, non jam
admitterertur peccatum, quod ſtultum non eſt:
nam prudenter odimus, quod inſipienter ege-
ramus.
Ohj. II. Fides eſt virtus theologica, licet
motivum ejus inadæquatum, ſcilicet revelatio
divina, ſit creatum aliquid. Ergo licet æqualitas
cum jure divino ſit quid ereatum, tamen pœni-
tentia virtus theologica eſſe poteſt: in ea enim,
ut S. Thomas art. 2. hujus quæſt. notavit /in-
venitur ſpecialis ratio actus laudabilis, ſeilicet ope-
vari ad deſtructionem peccati præteriti, in quan-
zum eſt ofenſa Dei; quod motivum videtur eſſe
caritatis. W. M. Conſeq. Fidei theologicæ ob-
jectum formale præcipuum & immediatum eſt
authoritas Dei revelantis. Econtra nec pœni-
tentia nec virtus alia moralis objectum proxi-
mum

12 DE PGNITENTIA.

mum & immediatum habet perfectionem ali-
quam divinam: neque enim pœnitentia deſtru-
Gionem peccati & offeniæ Dei intendit ex mo-
tivo divinæ bonitatis, ſed tantum ob honeſta-
tem actus, quo injuria Deo illata compenſatur,
ut S. Thomas art. ſequenti oſtendit. Sicut Re-
ligio non eſt virtus theologica, quia immedia-
te movetur ab honeſtate cultus Deo exhibiti ob
ſupremam ipſius excellentiam, mediate autem &
remote tantum ab eadem Deiexcellentia determi-
natur. Quapropter etiam non ſatisfaciunt dicen-
tes, motivum formale quod pœnitentiæ eſſe de-
ſtructionem peccati quoad effectus morales de-
meritorios: & motivum formale propter quod
eſſe bonitatem & honeſtatem in deſtructione
peccati mortalis quoad eſſe morale: nam ejus-
modi motivum vel nimis commune eſt, cum
virtus quælibet oppoſitos actus quoad eſle mo-
rale deſtruere nitatur; vel ſpei ſoli convenit:
ſicut enim objectum ſpei ſunt merita, ita ejus-
dem eſt deſtruere peccatum quoad actus deme-
ritorios. Multo minus ratio virtutis pœniten-
tiæ conſtitui poteſt in eo, quod pœnitens pro-
pter ſtudium pacis cum Deo deſtructionem pec-
cati deſideret; nam ſi peccator ſuà causà Deum
amicum velit, amor erit concupiſcentiæ &
virtus ſpei: ſi autem Dei causâà amicitiam & pa-
cem illam expetat, erit amor amicitiæ & caritas,
quæ virtus theologica eſt.

ARTI-

munſu⸗

elimnk
öceehhlt
Dn N

E

.

ntaren
MMöf
n ina
AImn Mnnn
ini r,
Snimmmnn
Uietmiger
Unnieb
01 NMunn
enkrfnm,r
WWA Kelir
Porwenen

nem ali.
Adeſtru.
X o⸗
honeſa.
Henliinr,
icut Re.
mmecda.

hibitiob

lutem&
letermi⸗
t dieen.
ellede-
rales de-
hter guod
IuCtvNe

mn ejus.

ſt, cum
le mo⸗
OVenit:
ejos.
s Genhe-
Pcenlten.
ens pro-
em pec-
1Deum
ntie &
m& Pa-
Caritas,

DE PG&NITENTIA 13

ARITICULUS II.
De motivo formali virtutis Pœnitentic.

Cta. Motivum ſeu objectum formale vir-
tutis cujuscunque eſt propria ratio, pro-
pter quam fertur in objectum materiale, &
qua a virtutibus reliquis diſcernitur: eſt enim
finis intrinſecus & primarius, quem ſola illa
virtus per ſuos actus reſpicit, & propter quem
amat, odit, deſiderat, fugit, triſtatur, gau-
det &c.
Si Pœnitentia generatim & quaſi philoſo-
Phice accipiatur, non habet definitam & ſpe-
cificam rationem formalem objeéti, ſed uni-
verſim & confuſe illi reſpondet motivum ho-
neſtum ad deteſtandum peccatum, ut ex nuper
dictis liquet. Nam objectum debet eſſe pro-
portionatum virtuti ſeu facultati, cui aſſigna-
tur: pœnitentia autem modo illo ſumpta non
eſt una definita virtus, ſed plures ſub illa con-
fuſa ratione comprehendit; ergo & pluribus
ex mMmotivis peccata diverſa deteſtatur.
Cutn vero ſecundum S. Thomæ & Theo-
logorum plurimorum ſententiam peculiaris de-
tur virtus, quæ ex motivo proprio, & a cæœ-
terarum virtutum collectarum motivis diſtincto
peccata præterita averſatur & delet, quodnam
illud motivum ſit, breviter diſpiciamus.
Dico. Motivum ſpecificum & proprium
Pœnitentiæ virtutis peculiaris, eſt jus divinum
quatenus ex peculiari debito juſtitiæ ſervan-

ARI dum: prout autem exercet poœnitentia peculia-

1

14 DE PœNITENTIA.

re munus deteſtandi peccata, proprium ejus
munus eſt reſarcire divinam injuriam. Ita cum
Thomiſtis Suarez diſ. 2. ſect. 3, de Rhodes,
Conine & plures alii.
Prob. S. Thomas q. 85 a. 3 Pænitentia, in-
quit, non habet, quod ſit virtus ſpecialis ex hoc ſo-
lo, quod dolet de malo perpetrato (ad boc enim
Juffceret caritas) ſed ex eo, quod pœnitens dylet
de peccato oommiſſo; in quantum eſt offenſa Dei,
cum emendationis propoſito. Emendatio autemof-
fenſæ contra aliquem commiſſæ non ſit per ſolam
ceſſationem offenſæ, ſed exigitur ulterius quædam
recompenſatio, quæ babet locum in offenſis in al-
terum commiſſis, ſicut & retributio. Urrumque
autem ad materiain juſtitiæ pertinet: quia utrum-
que eſt commutatio quædam. Unde manifeſtum
eſt, quod pæœnitentia ſecundum quod eſt virtus, eſt
bars uſtitic.
Ex his ita argumentamur: Iuxta ſanctum
Doctorem, poœnitentia eſt quædam juſtitia ad
Deum. Atqui jus eſt objectum juſtitiæ, ut ha-
bet idem S. Doctor 2z. 2. q. 57. a. I. Ergo
pœnitentiæ objectum formale eſt jus divinum
exæquandum.
Hinc Paludanus, Sotus, Canus ac Thomi-
ſtæ paſſim dicunt, objectum formale pœniten-
tiæ eſſe peccatum ut deſtruendum, ut expiabi-
le, & ut compenſabile. Quæ quidem vox

compenſationis peropportune in argumento præ-

ſenti adhibetur: offenſa enim & injuria nontol-
litur, quantum eſt ex ſe, niſi per ſatisfactio-

nem, qualem ſaltem exhibere poteſt is, qui in-

juriam

d/mnet
nitaenen
g ient

tinncgun

e Cend i
c21,
e⸗ Thons

7

heͤlir.
Ninir N
Ktſgenkg,
Mnnuiſnd

um ejus
In Cu
Moes,

eie, I.
ex orſ.
Nue nin
Auf Alt
ltemnof⸗
er alun
ualann
n in al.
lruncur
mnun.
etum

ut, t

ntum
kitia ad
ut ha-
Ergo

vinum

homi-
Pliten-
piabi⸗
eſn VOX
o Prck⸗
nont.l⸗
issfackio⸗
8) goi

6

jorim

DE PœNITENTIA. 15

juriam intulit: ſicut inæqualitas non tollitur niſi
per æ& qqualitatem.
COlj. Si pœnitentia habet pro motivo for-
mali jus divinum quatenus ex peculiari debito
juſtitiæ ſervandum: & ſi in quantum exercet
munus deteſtandi peccata, proprium ejus mo-
tivum ſit reſarcire divinam injuriam; ergo ni-
hil differet ab habitu juſtitiæ. Hoc autem dici
non poteſt: nam in Chriſto & SS. Angelis ju-
ſtitia erat, in quibus tamen pœnitentia locum
non habebar. . D. Seq. Pœnitentia nihil
differet a juſtitia, quæ inter Deum & homi-
nem intercedit C. nihil differer ab juſtitia
commutativa & ſtricta illa, quæ eſt inter homi-
nes privatos N. Equidem jus divinum tam
proprietatis, quam jurisdiéctionis altius eſt &
excellentius quocumque jure creato, ut pecca-
tum quodlibet ſit vera offenſa, & altioris ordi-
nis injuria, quam ſit omnis offenſa & injuria
humana: nihilominus compenſatio, quæ per
Pœnitentiam fit, juſtitia vere ac proprie talis
dici non poteſt: nam quidquid homo in com-
pPenſationem peccati Deo exhibuerit, multis no-
minibus inabdicabiliter jam Dei eſt, adeoque
jus divinum coæquari nunquam poterit; ut ab-
unde oſtendimus in Tract. de Incarnatione
d. I. C. 2. a. 5.
Quare S. Thomas 3. p. q. 86. a. 3. cum ex
Philoſopho 5. Ethic. c. 6. docuiſſer, aliud eſſe
juſtum ſimpliciter, politicum ſeu civile, quod
ſit inter eives æquales, & fundet juſtitiam ſtri-
cte commutativam: aliud vero juſtum ſeun⸗
um

16 DE PœNITENTIA.

dum quid, inter illos nempe, quorum unus
eſt ſub poteſtate alterius; ſicut ſervus ſub do-
mino, filius ſub patre, uxor ſub viro, addit:
Et tale juſtum conſideratur in pœnitentia. Unde
peœnitens recurrit ad Deum cum emendationis pro-
poſito, ſicut ſervus ad dominum, Pſ. 122. V. 2.
& ſeqq. Sicut filius ad patrem, Luc. 15. V. 2 I.
ſicut uxor ad virum, Hierem. 3. V. 2. Pæni-
tentia igitur eſt tantum pars potentialis, non
autem ſubjectiva juſtitiæ proprie acceptæ, cu-
jus umbram aliquam refert.
Inſt. I. Pœnitens Deo ſatisfacturus, ſe ipſum
affligit & cruciat. Ergo habitus poœnitentiæ
pertinet ad juſtitiam vindicativam. G. W. Conſ.
Cum S. Thoma nuper cit. ad 3. Wam I. Juſti-
tia vindicativa reſidet in ſuperiore habente ju-
risdictionem, & animadvertit in crimina alie-
na: peccator pœnitens ſe ipſe ob culpam pro-
priam diſcruciat. II. Vindex publicus pœnam
ſontis ſceleri commenſuratam ſecundum leges
neceſſario infert: pœnitens autem labore mo-
dico odium Dei & æternam damnationem, da-
mna & ſupplicia peccato mortali debita ab ſe
amolitur. UI. Judex criminoſos puniendo rei-
publicæ quærit commoda: peœnitens mœren-
do & adverſum ſe ſæviendo, ſibi ſoli conſulit.
Iyſt. 2. In Pœnitentia ſunt duo actus, alter
primarius conſiſtens in compenſatione culpæ:
alter ſecundarius, quo ſatisfit pro pœna. In
priore actu pœnitens ſe habet tantum ut reus
& debitor ſolvens prout poteſt: in poſteriore

autem ſe habet ut miniſter judicis puniens ſe-
ipſum

Dilr

cDſintsſ

u,n
Ma M.
unmlit
ſlantril
in allrttn
ſEunlut
4.
hnin
, e
nle

n unus
ub do⸗
1Cdlt:
.ide
Nin ro.
22. V.
. V. 21.
Penl.

8, n0n

E) U⸗

eipkomm
nltenti
NC.
Jolk.
Ne ju⸗
a alie⸗
npro.
CEeNaTE
leges
te mo⸗
, da⸗
ab ſe
lo rei⸗
Eren⸗
nkolit.
alter
colpe:

na. IAH

U reus
ſteriore

ddebse
1ln

DE PNITENTIA. 1 7
ipſum tamunmnſontem Ergo poſterior actus
pertinet ad diſtinctam virtutem a poœnitentia;,
nempe ad juſtitiam quamdam vindicativam,
quam S. Thomas ait ſpeciem aliquam eſſe juſti-

tiæ commutativæ. V. W. Conſeq Cajetanus hic

immerito virtutes multiplicat: nam voluntaria
hæc & amicabilis vindicta tota refertur ad ple-
niorem compenſationem & deſtructionem cul-
Pæ: ac poteſt quis ex virtute pœnitentiæ in
ſemet animadvertendo, miniſterium Dei vin-
dicantis antevertere. Quid? quod Suareſio,;
in hunc S. Thomæ art. prababile videatur, juſti-
tiam vindicativam prout ſervat æqualitatem
commutativæ non eſſe realiter diſtinéctam a
communi virtute juſtitiæ commutativæ, lieet
fortaſſe addere poſſit imperium juſtitiæ legalis.
Quod de habitibus ſupernaturalibus audentius
dicimus: nam cum hi per actus frequentatos
non acquirantur, ſed infundantur unà divini-
tus, ad plura ſeſe ac diverſiſſima objecta porri-
gunt, ut in fidei divinæ habitu videmus. Qua⸗
Propter non opus eſt habitus infuſos realiter ab
ſe mutuo diſtingui, niſi quatenus pro nullo ca-
ſu ſeu licito ſeu illicito reddi poſſint otioſi, ita
ut non poſſint etiam volenti eſſe uſui. Prout
recte Haunoldus adnotat l. 4. n. 89 4. Ex dictis
hactenus
Collige, Habitum peœnitentiæ ſecundum
Preſſiorem vocis hujus ſignificationem, & pro-
ut peccati proprii retractationem notat, in Chri-
ſto nec fuiſſe, nec eſſe potuiſſe: quippe cui

Deecare omnino repugnabat, quod univerſim

B docent

18 DEz PüœNITENTIA.

docent Theologi cum S. Thoma in 4. d. 14. J. I.
a. 3. quæſtiunc. 3. ad argum.
Si vero pœnitentiæ virtus materialiter, ut
ita dicam, conſideretur, & in ſuo conceptu
adæquato, in quantum eſt habitus juſtitiæ
ad Deum, cujus jus illæſum ſervare ſtudet,
dubitari non poteſt, & in Chriſto illam fuiſſe-
& in quacunque voluntate creata recte diſpoſita
reperiri. Nam ſi pœnitentia generatim ſumpta

ertinet ad caritatem, & ſuo modo ad quamli-

et virtutem, ut aliquoties oſtendimus: & vir-
tutes iſtæ omnes citra dubium in Chriſto fue-
runt, quamvis non fub generalis pœnitentiæ
notione; plane conſequitur, pœenitentiam, quæ
virtus eadem, quæ juſtitia, locum in Chriſto ha-
buiſſe, quatenus animum dumtaxat diſponit ad
jus divinum ſervandum.
Atque hiſee ſatisfactum eſt iis quæ pro ob-
jectione firmanda fupra adferebantur. Soluta
item eſt quæſtio de ſubjecto remoto pœniten-
tiæ: nam ejus proximum ſubjectum efſſe volun-
tatem per ſe claret.

ARTICULUS III.

Quodnam ſit oljectum materiale virtutis Peni-
tentic.

Nuoz Poœnitentia dupliciter ſpectari poteſt I.
adæquate ſecundum completam rationem
ſuam, & ſecundum actus omnes quos exerce-
re valet: in qua acceptione cum varia illi incum-

bant officia, materiam quoque univerſaliorem
habetz;

D
Nn, m
Snl la
4 Lat
N
tCornn.
che
11 un

d Du PNTIENTIA. 19
Cl habet, in quam per actus tam proſequentes,
ilter,I duam averſantes fertur: ſieut delectatio illicita
S eſt materia; quam fugit caſtitas; econtra puritas
6 ie Corporis eſt ejusdem virtutis materia ample-
e l er gemn virtus Pœnitemtia plerumque i
n file Eac us Pœnitentia plerumque in
eſoln ſenſu arctiore ſumitur, Prout ex notione no-
minis retractationem facti prioris ſigniſicat: quo
in ſenſu exercet munus deteſtandi peccata a Pœ:-
nitente commiſſa, deque illis dolendi, eaque
omnino deſtruendi, arque in actibus iſtis præ-
ciſe ſiſtit. Secundum hanc acceptionem pœ-
nitentiæ objectum maxime conliderari ſolet?
ex hujus enim materiæ notitia virtutis ejusdem
laxius ſumptæ officia reliqua Promptius conjici
pPoſſun. M
Dico. Objectum materiale peœnitentiæ vir-
tutis proprie magis ſpectatæ eſt peccatum; mor-
tale præſertim, a poœnitente ipio ante commiſ-
ſum, prout deteſtandum ac deſtruendum.
1n. peoh. L. S. Scriprura objectum hoc poœnitentiæ
deſignat: Lev. 5. v. 5. Agat pœnitentiam pro pec-
7cato. Ezech. 18. v. 21. Q impius egerit pœniten-
tiam ab omniluy peccatis ſuiv, quc operatus eſt.
m. Et multa alia id genus teſtimonia in Ss. literis
Paſſim oceurrunt. Ubi etiam pœnitentia, ita
teſtl. Proprie accepta peccatoribus attribuitur, ut
Luc. 5. v. 32. Mon veni vocare guſtos, ed pecca-
tores ad pœnitentiam. Et Manaſies in oratione,
quæ Ss. librorum canoni ſubnecti ſolet: Won
ncn doſutſti, inquit, pæmitenriam juſtiy, qui tibi non
ſoren Hcccυρ.runt.

ubeh 8 2 Prob.

n ſumpte
Camli.
6: Eir⸗
iſto fue.
litentie
læ
Moha-
Onit ad

0 ob⸗
8Oluta
Diten-

OeR
gerce-

20 DE PGNITENTIA.

Prob. Il. His concordant ſententiæ Patrum,
quas art. I. attulimus. Accedit S. Ephrem, qui
I. de Judicio extremo c. 5. Compunctio, inquit,
vemiſzonem delictorum nobis acquirit. Et iterum
S. Joan. Chryſoſtomus homil. 5. de Pœnitentia:
Peœnitentia eft medicamentum peccatum extinguens.
Et Theologi cum Magiſtro diſt. 14. & 17. & 8.
Thoma q. 85. art. I. & 2. & q. præcedente a. 2.
Ubi dicit, actus peccatoris pœnitentis eſſe pro-
kimam materiam Sacramenti pœnitentiæ: ma-
teriam autem illorum actuum eſſe ipſa peccata.
Acus vero tales ſunt virtutis pœnitentiæ.
Prob. III. Objectum materiale virtutis aver-
ſativæ eſt quod opponitur honeſtati, quam vir-
tus proſequitur. Atqui peccatum violat jus di-
vinum, quod reparare ſibi honeſtum ducit pœ-
nitentia. Ergo peccatum eſt objectum mate-
riale pœnitentiæ: cujus virtutis actus præcipuus
eſt retractatio Peccati.
Ex modo diſputatis ſequentia poriſinata de-
ducimus. I. Peccata venialia etiam objecta eſſe
virtutis ponitentiæ: nam ſi virtus ita in ſenſu
largiore conſideretur, diſplicet virtuti cuilibet
peccatum veniale propter turpitudinem, quam
unumquodque in ſpecie propria habet: ut leve
mendacium, prout veracitati repugnat, ab hac
Virtute odio habetur ac deteſtationi: caritas pec-
catum veniale quodvis luget, in quantum Deo
amico inviſum eſt, & virtutis hujus theologi-
cæ fervorem imminuit.
uodſi etiam virtus pœnitentiæ ſpeciatim
& in acceptione magis propria ſpectetur, ſub
ob-

iuk
A Cnen
iMon,
en
5 N
etn

Puum,
in, qui
Pinu,
Cthenm
enitenig:
inen
17. .
Dte 4,2.
le pro.
e: ma-
ecca.
.
isaver.
am vir.
j dl
cirpon⸗
1mate-
Cius

nara de⸗
eeli eſſe
in Enla
clilibet
,qlam
Ut leve
b hac
topec-
ude⸗
neologr⸗

Hecinin
ur, 8

0*

DEz PœNITENTIA. 2 1

objecto ſuo adæquato peccata venialia compre-
hendit: quamvis enim hoc peccatum non tam
Propria Dei ſit offenſio, ac eſt culpa lethalis;
revera tamen aliqualis eſt injuria, tum quod
aliquo modo pugnet cum voluntate & lege Dei,
tum etiam quod nec ordinetur, nec poſſit or-
dinari ad Deum ut finem ultimum, quo noſtra
omnia referri debent: quapropter etiam ab in-
reſſu beatitudinis hominem retardat.
II. Peccata habitualia ipſius pœnitentis ob-
jectum materiale proximum eſſe hujus virtutis.
Nam, ut S. Thomas dq. 85. a. 2. ad I. ait, pro-
Pprium virtutis hujus munus eſt, intendere de-
ſtruéctionem peccati: ſolum autem habituale pec-
catum in peccatore reſipiſcente adhuc hæret
quoad maculam & reatum; ergo hoc poteſt ſo-
lum deſtruere, ut ut de actu præterito doleat,
eumque deteſtetur: neque enim virtus iſta ſo-
lum fugit committere actum peccati, ſed etiam
ſtatum ipſum peccati deteſtatur: cum peccatum
habituale & actuale in eodem genere deformi-
tatis conveniant, ſicut actus & habitus bonus
conveniunt in eadem honeſtate virtutis.
III. Ejusdem virtutis pœnitentiæ objeéctum
materiale proximum ac direétum eſt peccatum
omne quod committi adhuc poteſt. Nam actus
Poœnitentis præcipui ſunt triſtitia de peccato
commiſſo, ejusque deteſtatio, qui actus ambo
ſunt de malo præſenti, atque oriuntur ex odio,
qui affectus malum ſecundum ſe reſpicit, præ-
ſeindendo præſensne illud ſit, an abſens. Ergo
ſicut hoc odium in pœnitente triſtitiam ciet de
B 3 Pec-

22 DDE PœNITENTIA.
pPeccato præſenti ejusque abominationem: ita
in eodem excitat averſionem & fugam a pecca-
tis abſentibus & quaſi ingruentibus. Id quod
conſtat ex C. Tridentino ſeſſ. 14. C. 4. ubi dici-
tur, veram poœnitentiam includere propoſitum
non peccandi de cætero. Et ex illo 2. Cor. 7.
v. 10. ubi Apoſtolus; Quæ, inquit, ſecundum
Deum triſtitia eſt pœnitentiam in ſalutem ſtabilem
operatur: nam cum poœnitentia ipſaà fit triſtitia,
Poœnitentie actum alium operatur, hoc eſt,
Perperuum odium & fugam peccatorum, quæ
committi deinceps poſſent.
IV. Peccatum originale non eſt objectum
Pœnitentiæ virtutis proprie ſumptæ. Mam de
peccato actuali eſt pœnitentia proprie, inquit S. Th.
q. 84. a. 2. ad 3 quia proprie dicimur pœnitere de
bis, quæ noſtra voluntate commiſimus: ſed pecca-
tum originale non eſt noſtra voluntate peractum, niſi
Jorte in quantum voluntas Adæ reputatur noſtra,
ſecundum modum loquendi, quo Apoſtolus Kom. 5.,
In quo omnes peccaverunt. In quantum tamen
large accipitur pœnitentio pro quacumque deteſtatio-
ne rei prateritæ, poteſt diei pænitentia de peccato
originali. Ex quibus conficitur, peccata aliena
multo minus ad objectum pœnitentiæ pertine-
re, niſi prout ſenſu latiore accepta tamquam
ſimplex affectus juſtitiæ erga Deum ab omni in-
juria in Deum commiſſa abhorret.
V. Cum habitus quilibet potentiæ appeti-
tivæ prime ac proxime tendat in bonitatem fi-
nis, & propter hanc in objecta cætera; virtus
Quoque poœnitentiæ per ſuos actus fertur prius
in

1
ncu,
Uuuin
munn
n r

lbe
Ilnet
Nn,n

eNe

waßf

me it
Pecca.
1cuod
Nidei.
böknum
Cor-.
udln⸗
mhilen
kiſtitin,
ett,
quæ

Qam
Wen N
5 T.
le
Hece.
, i
re,
om. 5.)
thnen
a.
euuto
dliena
rtine-
guann
nn m⸗

Appei⸗⸗
tetn f⸗
„Virtus
vrrir
i

DE PœNITENTIA. 2 ⅞
in bonum cui, videlicet in jus divinum ſalvum
ſervandum tamquam in objectum ſuum pro-
prium & immediatum, ac poſtea peccatum bo-
no illi contrarium præcife ac generatim odit.
Quodſi peccatum præſens fuerit, excitatur ma-
culæ hujus eruendæ deſideriun. Porro ſubori-
tur dolor ex malo præſente, & deteſtatio ſeu vo-
luntas efficax peccatum deſtruendi. Sequitur
deinde conſultatio de mediis, & commodiorum
mediorum electio. Hæc excipit voluntas ſatis-
faciendi læſo Deo, & ſemetipſum puniendi, qua
voluntate malum pœnæ amatur. Denique pro-
poſitum peccata quovis modo deinceps vitandi
totam actuum iſtorum ſeriem claudit. Ad
quam quidem actuum plurium conſecutionem
Pœnitentiæ habitus abſolute & in tota ſua la-
titudine ſpectatus ſeſe extendit.
Si autem preſſius, ut in præſens conſidera-
tur pœnitentia, prout in peceatum fertur per
modum reſipiſcentiæ, tricitier „ atque deteſta-
tionis laborioſæ, quæ reſpiciat malum quodam-
modo præſens, actus ejus tendunt in peccatum
tantum a nobis aliquando admiſſum, & quo-
dammodo adhuc perieverans vel ratione macu-
læ habitualis, vel ratione reatus, pro quo non-
dum ſatisfactum ſit, vel denique ratione deno-
minationis extrinſecæ, qua vere dicitur olim
fuiſſe a nobis perpetratum, licet quoad macu-
lam & reatum ſit jam expunctum.
Obhj. I. Pœnitentia proxime verſatur circa
deſtruétionem peccati, quam potiſſimum in-
tendit; ergo Objectun Pœnitentiæ Poxiinum
4

24 DE PNITENTIA.

& immediatum non eſt peccatum. E. I. M.
Conſ. Ut objectum aliquod materia proxima
virtutis eſſe dicatur, ſufficit, hane per actum
aliquem cirea illud immecdliate verſari: at pœni-
tentia per actus ſuos elicitos diſplicentiæ ac tri-
ſtitiæ proxime averſatur peccata. Deinde ſi
bonum ut obtinendum dicitur eſſe proximum
objectum intentionis, ſeu ſpei, aut deſiderii,
cur non etiam reſpectu intentionis pœnitentiæ
eccatum, ut deſtruendum, ſit objectum actus
illius? Neque enim ibi ſunt proprie duo obje-
cta, ſed unum cum reſpectu ad ſubjectum, cui
obtinendum eſt, vel a quo eſt expellendum. De
formali autem intentione vel expulſione loquor,
de qua procedit objectio: nam reſpectu ſub-
jecti vel mediorum alia ratio eſſe poteſt.
Iiſt. Quando deteſtor peccatum, quia jus
Dei violat, ſimul amo æqualitatem cum jure di-
Vino, quod peccato tollitur: atqui idem actus
nequit eſſe amor & odium; ergo per actum
Poœnitentiæ mediate tantum deteſtor peccatum.
B. Diſt. Maj. Exæquationem juris divini ſimul
amo formaliter N. virtualiter C. Diſt. etiam
eſumpt. Idem actus nequit eſſe amor & odium
formaliter & reſpectu eodem C. virtualiter ac

diverſo reſpectu N. Porteſt etiam duplex actus

eſſe, quorum prior ſit voluntas ſatisfaciendi &
gompenſandi illatam Deo injuriam, unde actus
ſubſequens, averſio a pecçcato, imperetur: ubi
nihilominus uterque aatas ferretur in idem mo-

tivum formale, nempe in æqualitatem cum di-
Vino jure.

x— Olij.

Gesnt
ENnn
Ann⸗
n Hit
iimuin

n
nlr
ung,

DEzE PœNITENTIA. 25

Obj. Il. Peceatum actuale præteritum non
amplius eſt. Quod autem non eſt, non poſ-
ſum retractare. Ergo pœnitentia non retractat
peccatum præteritum. N. Diſt. Maj. Pecea-
tum præteritum amplius non eft actu & phyſi-
ce C. non eſt habitu ac moraliter N. In pec-
cato ſunt actus & malitia. Actus gignit habi-
tum vitioſum inclinantem ad actus ſimiles. Ma-
litia poſt ſe relinquit culpam habitualem, & rea-
tum pœnæ. CQulpa habirtualis complectitur ma-
culam, offenſam, & injuriam. Et macula
quidem eſt duplex animæ peccatricis deformi-
tas: altera quæ conſiſtit in reſpeétu ad actum
peccati præteritum moraliter permanentem,
altera eſt privatio gratiæ, ut habet S. Thomas
I. 2. q. 86. a. I. Offenſa vero in eo ſita eſt, quod
homo per voluntariam defectionem a Deo, ipſi
diſpliceat, & amicitia ipſius indignum ſe red-
dat. Injuria autem, quod violetur jus divinum,
quo tenetur homo Deo fini ultimo plus adhæ-
rere quam creaturis. Denique reatus eſt ortum
ex peccato actuali morale debitum ſubeundi
Pœnam. Ex hiſee habitus vitioſus phyſice hæ-
ret in peecatore, cætera moraliter, vere tamen,
& ſunt omnia cum actu ipſo præterito adhue
objective menti obverſante objectum materiale
proximum pœnitentiæ, quæ illa averſatur, &
quibus poteſt modis conatur abolere. Ac licet
habitus peccati, ac reatus etiam omnis eſſent
ſublati, juſtus tamen pœnitens odit adhuc pec=
catum aliquando a ſe admiſſum, de actu hoc tri⸗
ſtatur, optatque, numquam illud a ſe admiſ=
. B S fum

26 DE PGœNITENTIA.

ſum fuiſſe, quo modo illud deteſtatur & re-
tractat.
Inſt. I. Peccatum habituale non eſt liberum,
cum neceſſario ſequatur ex actuali; ergo non
eſt objectum pœnitentiæ. . Diſt. Antec. Pecca-
tum habituale non eſt liberum antecedenter N.
conſequenter C. Qui deliberate eligit trans-
greſſionem legis, etiam culpam habitualem &
reatum cenſetur velle. Quamquam & iſta am-
bo liberum ſit peccatori tollere: cum Deus poœ-
nitenti veniam ſpoponderit.
Inſt. 2. Si peccatum habituale eſt objectum
proximum & immediatum pœnitentiæ, ergo
etiam peccatum originale erit tale objectum,
cum & ipſum ſit peccatum habituale. . M.
Itlat. Peccatum habituale eſt homini volunta-
rium per proprium actum: & ideo vere per-
tinet ad pœnitentiam præciſe conſideratam, ut
exercet actum contritionis & retractationis facti
Prioris. Peccatum autem originale non reſpi-
cit actum proprium per quem ſit voluntarium.
Igitur pertinet tantum ad pœnitentiam largius
ſumptam, quæ eſt ſimplex affectus juſtitiæ ad
Deum, & odit omnem ſtatum injuſtitiæ, qua-
cumque ratione contractum.

ARTICULUS IV.

Uerum omne peccatum ſit objectum virtutis
banitentiæ?“

ICOia. Dubitationem iſtam S. Thomas q. 96.
a. I. ita proponit: Uerum per pœnitentiam
omnis

Dr

en

Vlaun

get

4

Eue
Pau
Uh
Ncen
kin
Uni⸗
tuize

huene

& re.

erun,
onon
Dede-
Ner N.
trans.
lem
la am.
po.

eum
elgo
Aum,
N. N.
lunta-
per.
n, ut
S a
reſſi⸗
tarium.
Nrvins
ie ad
qua-

tis

9/.
fenttan
ClA

DE PœNITENTIA- 27

omnia peceata removeantur?“ ac duobus modis,
ait, intelligendum hoc eſſe, altero, an omnis
Peccator poſſit agere veram pœnitentiam? an
vero ob multitudinem & gravitatem peccato-
rum quidam ita a Deo deſerantur, ut num-
quam ſint auxilium gratiæ ad recte pœnitendum
habituri? Altero, an tanta detur Peccatorum
multitudo aut enormitas, ut, licet quis veram
agat pœnitentiam, hæc tamen non ſufficiat ad
Peccata illa tollenda? Prior quidem quæſtio de-
ciſa jam fuit in I. 2. & in 3. partem, cum tra-
ctaretur de gratia & meritis Chriſti: nam ſi ex
Chriſti meritis omnibus adultis detur gratia ad
ſalutem aſſequendam ſufficiens, etiam peceato-
ribus ea dabitur ad pœnitendum de peccatis
utcumque ob copiam vel atrocitatem enormi-
bus: cum ſine pœnitentia ſalutem obtinere non
Poſſint.
Reſtat ergo hic ſolum decidenda quæſtio
Poſterior, ubi paſſim reprehenduntur Novatia-
nus & ejus ſequaces Cathari, aliique hæretici,
quod docuerint, aliqua Chriſtianorum peccata
Poſt baptitmum commiſſa deleri per pœniten-
tiam non poſſe: & hujus erroris teſtes citantur
Epiphanius hæreſi 79., Theodoretus in epito-
me divinorum decretorum cap. penultimo, Cy-
Prianus epiſt. 52. In eodem errore dicuntur
fuiſſe Montaniſtæ & cum ipſis Tertullianus.
Verum, ut recte advertit Suareſius diſp. g.
ſect. I. n. 3. hæretici iſti, quando graviora pec-
cata idololatriæ, homicidii & adulterii per pœ-
nitentiam non remitti poſſe dicebant, Sacra-
Mmels

28 DE PNITENTIA.

mentum abſolutionis putaverunt, non vero
œænitentiæ veræ virtutem. Quod pluribus ex
loeis demonſtrari poteſt: aliqua hic producam.
T'ertullianus jam Montaniſta libro de pudicitia,
quem contra Catholicorum diſciplinam ſcripſit,
cap. 2. Delicta, inquit, dividimus in duos exitus.
Alia erunt remiſſililia, alia irremiſſibilia. Et c. 18.
QOuocſi clementia Dei ignorantibus adbuc & infde-
libus competit, utique & peœnitentia ad ſe clemen-
giam invitat, ſalva illa pœnitentiæ ſpecie poſt fi-
dem, quæ aut levioribus delictis veniam ab Eptſco-
po conſequi poterit, aut majoribus 8 irremiſſibili-
bus a ſolo Deo.
De Novatianis autem ſeribit Socrates, &
ipſe Novatianus, l. 4. Hiſt. Eccleſ. c. 12. No-
Vatianus ad omnes Eccleſias ſcripfſir, ut lapſos mi-
nime ad myſteria admitterent, ſed hortarentur ad

Pænitentiam, remiſſionemque permitterent Deo, qui

Pd & bhabet aubctoritatem peccata remittendi.
Et B. Amtbroſius I. I. de pœnitentia, c. 2. de
eisdem Novatianis non abſolventibus a pecca-
tis illis gravibus, Ajunt, inquit, ſe Domino de-
ferre reverentiam, cui ſoli remittendorum crimi-
num poteſtatem reſervent.

BPoſt hoſce ſæœæculo XIV. mediante Richardus

Archiepiſcopus Armachanus I. 9. quæſtionum
Armenorum cap. 27. tradidit, probabile eſſe,
ob quædam ingentia crimina non poſſe veniam
impetrari, etiamſi peccatorem vere pœnituerit.
Dico. Certum eſt, omnia peccata, etiam
poſt baptiſmum commiſſa, utut multa ſint aut
Strocia, per veram pœnitentiam expiari. ieli
theſis

ith
E—
ngn
kſeli
lntena
Elrme
Uluhe
Ake
ſi

Ver
nsex
em.
leie,
Criit⸗
eritut.
Cteng.
iic.
omen.
ſ
etile

89, &
N.
Nr mi.
r 0
, ui
tendt.
44, de
ecce
. .
Aimni⸗

Adus
Dnum
eſle,
eniatn
tuerit.
etiarn⸗
int Au
Del
thets

DE PœNITENTIA. 29
theſis certa eſt omnibus Theologis Catholicis,
ejusque oppoſitum S. Thomas dicit eſſe erro-
neum, Suareſius hæreticum, eoquod Concilio-
rum definitioni repugnet, & ſenſui communi
Patrum.
Prob. I. pars ex lege vetere & nova. Sa-
pientia Adamum cuſtodivit, ne mox in peccate
ſuo moreretur & interiret, Sap. I. v. 2. 9& edu-
xit illum a delicto ſuo, inſpirando illi pœniten-
tiam, qua veniam peccati obtinuit, ut Patres
omnes unanimiter docent contra Tatianum, cui
hæretico ſolus Rupertus I. 3. in Gen. c. 31. ad-
hæret. Quare etiam cap. 1II. v. 24. MmoxX adcdi-
tur: Miſereris omniuin . . O diſſimulas peccata
bominum propter pænitentiam: patienter exſpe-
ctas, donec poœnitentiam agant, & veniam con-

ſequantur. Ac propterea Cain tam graviter

reprehenditur, quod veniam deſperaverit, Gen.
c. 4. V. 13.
Poſtea Jerem. 18. v. 8. Deus ait: S pœniten-
tiam egerit gens illa a malo ſuo: agam && ego pœni-
tentiam ſuper malo quod cogitavi, ut facerem ei.
Iſaiæ 55. v. 7. Derelinquat impius viam ſuam.:.
& revertatur ad Dominum, & miſerebitur eJus & &.
In lege nova prædicatur pœnitentia tam-
quam fructuoſa & neceſſaria ad remiſſionem
pPeceatorum, Mat. 3. v. 2. & 4. v. 17. Pœniten-
tiam agite, appropinquavit enim acer cæœlorum.
Luc. 13. v. 3. MWiſi bœnitentiam babueritis, omnes
ſimiliter peribitis.
Petrus peccati poſt baptiſinum acceptum

commiſſi veniam pœnitendo conſecutus ell.
ue.

30 Dr PcœNITENTIA.
Luc. 22. V. 32. Et Act. 8. v. 22. Simonem ma-
um jam baptizatum, ad pœnitentiam agendam
ortatur, ſpem veniæ ipſi exhibens. Sed &
Apoſtolus Czalatas poſt baptiimum lapſos, &
Corinthios itidem baptizatos, ac præſertim illum
inceſtu contaminatum ad peœnitentiam provo-
cat epiſtola priore, & veniam peccatorum ob
Poœnitentiam datam ſeribit epiſtola 2. c. 2.
Teſtimonia ſcripturæ alia, uti & Patrum ſu-=
pra non pauca jam ſunt allata.
Pars II. probr. verbis Chriſti Joan. 20. v. 2.
Rorn remiſeritis peccata, remittuntur eis: ubi
Chriſtus poteſtatem indefinitam remittendi pee-
cata Apoſtolis impertit; ergo nec nos oportet
illam arctare ad unicum tantum lapſum, aut
unam & alteram dumtaxat remiſſionem.
Idem clarius exprimitur apud Matthæum.
Nam cum Chriſtus conditionem poſuiſſet c. 6.
v. 14. Si dimiſeritis hominibus peccata eorum: di-
mittet & vobis Pater veſter cœleſtis delitta veſtra:
& Petrus, c. 18. v. 21. rogaret: Domine, quo-
ties peccabit in me frater meus, dimittam ei?
usque ſepties * Dicitàt YJeſus: Won dico tili, us-
que ſepties; ſed usque ſeptuagies ſepties. Ubi nu-
merus ille pro indefinito ponitur, indicaturque
infinita Dei miſericordia, quæ hominem pœni-
tentem ſemper in gratiam recipit, ut in illum
locum adnotarunt SS. Hieronymus, Hilarius
can. 18. & Chryſoſtomus hom. 62. Et homil. 2.
in Pſ. 5o. circa principium: Peccaſti“ inquit,
Pænitere: millies peccaſti?“ millies pœnitere. Ac
deinceps late confirmat, neminem dum vivit .
4

Cti Ae
ulrlin
unn,
n ſn,
nutnieni
lelſnie
11 Iüun

umemtch

umin

dem
I&
&
ln
Proro.
um o

mn ſ.

V. 99.
6: Wi
ipee⸗
orrer
aut

eum.
c.6.
m: di⸗
Ueſtre:
e, o⸗
e⸗
M ul⸗
i nu⸗
rque
eeli⸗
Wum
blarius
DIil.2.
inquit,
ViV,
1

DE POENITENTIA 31

ab hoc remedio excluſum eſſe. Eadem repetit
hom. 24. & 40. ad populum. Et apud Nice-
phorum I. 2. hiſt. c. 36. idem Chryſoſtomus:
Vel decies millies per pœnitentiam reſipiſcens, in-
quit, Eccleſiam ingredere, ego paratus ſum pœni-
tentes admittere. Tertullianus de Pœnitentiac. g.
MWemo, inquit, deterior ſiat, eo quod Deus bonus
ſit, toties vemittens, quoties delinquimus.
Conſentiunt his S. Dionyſius Corinthius
apud Nicephorum I. 4. hiſt. c. 22. Damaſcenus
I. 2. Parallelorum c. 83. & Hieronymus epiſt.
46. & 48.
Prob. III. pars. Ezechielis 18. v. 22. Deus
peccatori ad pœnitentiam & ad mandatorum ob-
ſervationem converſo ait: Omnium iniquitatum
eus, quas operatus eſt, non recordabor: in juſtitia
Jua, quam operatus eſt, vivet. Et c. 33. v. 12.
Iinpietas impii non nocebit ei, in quacumque die
converſus fuerit ab impietate ſua. Atqui ibi re-
cenſentur peccata graviſſima idololatriæ, homi-
cidii, adulterii. Pl. 50. v. 19. Cor contritum 99
bumiliatum Deus non deſpicies. Zach. I. v. 3. Con-
vertimini ad me: & conver ad vos. Deut. 4.
v. 29. Cum quæſteris Dominum Deum tuum, in-
venies eum: ſi tamen toto corde quæſieris & tota
tribulatione animæ tuk. Et c 30. v. 4. Si ad car-
dines cœli fueris diſſipeotus, inde te retrahes Domi-
nus Deus. Teſtimoniorum talium plenæ ſunt
S8S. Paginæ, quibus Deus pœnitentibus veniam
Peccatorum citra reſtrictionem promittit. At-
qui indignum foret, pollicitationes ampliſſimas
dandæ veniæ a Deo factas reſtringi ab hemini-
us

3² Dz PoœNITENTIA.

bus ſine ſufficiente ratione: cum ad gratiam per-
tineant, quæ extendenda magis, quam coarctan-
da omnibus videtur, præſertim in lege gratiæ,
ubi miſericordia ſuperexaltat judicium, Jac. 2. 13.
hoc eſt, jactat ſe, effert ſe, gloriatur & cervi-
cem extollit adverſus judicium: prout ſecun-
dum phraſin græcam, zaraααναα ρορ ααα
oea, legunt Auguſtinus epiſt. 29. ſuperexultat
judicium, & epiſt. 89. ſuperexultat judicio: cum
Beda, Eraſmo, Gagneio, qui ita legendum eſſe
ſuſpicantur.
Hanc divinæ pietatis abundantiam Chriſtia-
nis commendat B. Joannes epiſtola priore c. 2.
Siquis peccaverit, advocatum babemus apud Pa-
zrem, Jeſum Chriſtum juſtum: & ipſe eſt propitia-
tio pro keeu- noſtris; non pro noſtris autem tan-
zum, ſed etiam pro totius mundi. Ubi peccatores
in ſpem veniæ erigens, nullum genus peccato-
rum, quantumvis enermium, nullam eorum
copiam excipit, ut SS. Hieronymus l. 2. contra
Jovin., Baſilius homil. 29., quæ eſt de Pœniten-
tia, Ambroſius I. 2. de Pœnit. e. 4. monent.
Sed & exempla in novo teſtamento id evi-
denter evincunt. Nam eadem peccata, quæ
hæreticis irremiſſibilia videbantur, remiſſa fuiſſe
legimus, ut in Evangeliis negatio Petri: ince-
ſtus ille turpiſſimus 2. Cor. c. 2. & 7. Et po-

ſteriore ad Timotheum c. 2. v. 25. jubet Paulus

monendos eſſe hæreticos, ſi forte Deus det illis

penitentiam ad cognoſcendam veritatem, & reſi-

Fiſcant a diaboli laqueis.

l
Wll,
ltne
ſ

RMene.

pet.
tctan.
ati,
1 I3.
Cell⸗
ſecnn.
Tult
cu
n eſſe

Kiſlia⸗
c. 2.
4 Pe.
Iine-
ntan.
Nrores
cato⸗
Oroh
COött
Enlten⸗
.
id evi.
quu
ince-
t po⸗
Pablas
Iet ihit
S,

DE PœNITENTIA. 33
Confirmantur dicta hactenus ex uſu perpetuo
Eecleſiæ, quæ peccatores quoslibet ad pœni-
tentiam admiſit. Tertullianus Montaniſta l. de
pudicitia, c. 9. in Zephyrinum Papam & Ca-
tholicos invehitur, quod meœchiam & fornica-
tionem pœnitentia donent. Ex can. 8. Conc. Ni-
cæni I. novimus lapſos in idololatriam, poſt
exactam pœnitentiam præſcriptam, venia do-
natos, & in Eccleſiæ communionem fuiſſe re-
ceptos. Hoſce, uti & alios graviſſimos pecca-
tores in Eccleſia primitiva poſt præœſcriptam
Pœnitentiam, veniam conſecutos fuiſſe teſtatur
Euſebius l. 5. Hiſtor. c. 2. & I. 6. c. 34. Acce-
dunt Concilia Milevitanum, Arauſicanum, &
Lateranenſe ſub Innocentio III. cap. 1. / poſt
Juſceptionem baptiſini contingat prolali in pecca-
Zum, per vetam pœnitentiam ſemper poteſt recupe-
Vart. Et Tridentinum ſefl. 6. cap. 14. & can. 29.
& ſeſſione 14. tofa: ut & ea quæ Gratianus in
decretis de Pœnitentia, & diſtinctione 50. in
hanc rem profert teſtimonia Patrum. Inter
quos S. Hilarius can. 18. in Mat. Meque fas eſt,
inquit, nos ex præſeripto legis, dandæ veniæ nu-
mero concludi, cum per Evan elii gratiam ſine mo-
do nolis a Deo fuerit indulta. S. Ambroſius 1. 2.
de pœnit. e. 4. ommlus converſis pollcetur veniam,
quia ſeriptum eſt: Ommis quicumque invocaveri
nomen Domini ſalvus erit. S. Hieronymus in
epiſt. ad Oceanum, de digamia: EFruſtra, inquit
mortuus eſt Cbriſtus, ſi aliquos vivißrare non po-
eſt &c. Et S. Auguſtinus id quod I. I. de lIer-
mone Domini, dixerat, ee peccatum, quod re-
. Imit-⸗

34 PDE PNITENTIA

mitti non poſſit, l. I. Retractat. C. 19. ita corri-
git: Addendum fuit ſi in hac tam ſeeleraa mentis
berverſitate finierit hanc vitam: quoniam de quo-
cumque peſſimo in hac vita conſtituto non ot uti-
que deſperandum, nec pro illo imprudenter oratur,
de quo non deſperatur.
Olj. I. Mat. 12. V. 31. ait Chriſtus: Omne
peccatum & blaſphemia remittetur hominilus, ſpi-
ritus autem blaſphemiæ non remiütetur d& quicum-
que dixerit verbumcontra fllium bominis, remittetur
ei: qui autem dixerit contra spiritum s. (qui autem
laſphemaverit in Siritum Sanctum Marec. 3. v. 28.)
mon remittetur ei, neque in hoc ſculo, neque in
Juturo. Ergo peccatum aliquod pœnitentia
expiari non poteſt. . Explic. Antec. Diſt.
Blaſphemia in Spiritum S. non remittetur, quia
abſolute per poœnitentiam expiari nequit N.
quia difficilior eſt pœnitudo de hoc peccato,
quam de cæteris C. Hic duplex quæſtio mo-
vetur. I. Quodnam ſit hoc peccatum blas-
phemiæ in Spiritum Sanctum? Præteritis au-
tem Patrum quorumdam & Scholaſticorum ex-
poſitionibus, probabilius cum S. Athanaſio in
libello de hac re ſcripto, & orat. 2. in Arianos:
Chryſoſtomo homil. 42. in Mat., Hilario, Hie-
ronymo, Anſelmo, Theophylacto, B la in
C. 12. Mat., Aliisque Patribus dicendum, pro-
babilius illos in Spiritum S. blasphemare, qui
Spiritu Sancto illuſtrante cognitam veritatem
manifeſtam improbant ex malitia, & ſigna ac
prodigia virtute Spiritus Sancti facta malo dæ-

moni tribuunt. Hunc loci illius ſenſum eſſe gan⸗
at

ewle
Aend

mN
UM
Meg
Prlſen

icon.
Nu unn
n ue.
ltl i.
inn,

8: Oe
.
Oliuuir.
Alyntur
i uren
3129)
lle in
Nitentia
. .
ia
t N.
1CatO,
Nmo-
Dlas⸗
is au⸗
um ex-
Aſio in
janos
,Hie.
a in
Pro.
, Qun
itatern
goln ae
lo dee

lecon-
ſ

–

DE PGNITENTIA. 35
ſtat ex occaſione qua Chriſtus id dixit, & ex
cauſali quam Marcus adjungit: Quoniam dice-
bant: Spiritum immundum Hager. Id nimirum
eſt Spiritui Sancto reſiſtere, ut aliis in locis Scri-
ptura loquitur: nam Spiritui S. tribuitur ope-
ratiol miraculorum, I. Cor. 12. v. 9. & ſqq., &
illuſtratio animorum ad cognoſcendam verita-
tem, Joan. 16. v. 13. At vero blasphemia in Fi-
ium hominis erat eorum, qui opera Chriſti,
quem merum hominem eſſe putabant, calu-
mniabantur, dicentes: Ecce homo vorax, & po-
vator vini, Matt. I1. v. 19. De horum numero
ſe fuiſſe ſeribit Paulus I. Timoth. I. v. 13. Prius
blaſplemus fui, Q berſecutor, & contumelioſus

Ned miſericordiam Dei conſecutus ſum, quia gno-

rans ſoct.
II. Quæſtio altera eſt, cur peccatum in Spi-
ritum 8. irremiſſibile dicatur? Ad quam opti-
me omnium reſpondent SS. Athanaſius, Hila-
rius, Hieronymus, Anſelmus in dictum locum
Matthæi, peccatum quidem iſtud vere Pœni-
tentibus remiſſum iri, tamen peccatores tales
ad pœnitentiam numquam perventuros: quod
jnſto Dei judicio deſerti, & in ſenſumn repro-
bum dati ſint. Quam ſententiam nonnihil at-
temperant SS. Chryſoſtomus in eumdem locum,
& Ambrolius I. 2. de pœnit. c. 4., ajuntque for-
taſſe nonnullos ex Judæis hiſce, quos Chriſtus
reprehendebat, Chriſti & Apoſtolorum præ-
dieatione converſos ad Pœnitentiam, & ſalutem
conſecutos fuiſſe., Igitur ſecundum horum do-
ctorum expofitionem, peccatum in Spiritum S.
C2 non

36 DE PœNITENTIA.

non remitti dicitur, quia ordinarie & ut pluri-
mum eſt incurabile, idque primo ex parte ſub-
jecti, nam talis peccator directe reſiſtit & re-
pudiat gratiam. Dei: quemadmodum morbus
illius dicitur incurabilis, qui medicamentum
unicum, quo curari poſſet, reſpueret. Deinde
ex parte actus, cum peccatum tale non ex igno-
rantia aut infirmitate, ſed ex mera malitia com-
miſſum excuſari nequaquam poſſit, nec miſe-
ricordiam mereri. Peccato tali plures hæretici
laborant, qui veritatem ex Scriptura & Patri-
bus ſibi perſpectam de induſtria oppugnant,
odio, invidia, aut commodis privatis inducti.
Aliam etiam ob cauſam S. Jo. Chryſoſtomus
blaſphemiam in Spiritum S. ait eiſe peccatum
irremiſſibile tam in hoc, quam in altero ſæcu-
lo: Deus enim quædam peccata diſſimulat in
hac vita, ut in altera plectat; quædam in hac
vita punit, ne puniat in altera: peceatum vero
in Spiritum S. in hoc & in futuro ſæculo pu-
nit. Sicut Judæis accidit, quos in hac vita
Hieroſolymorum excidio, atque innumeris aliis
malis afflixit, & poſtea damnatione æterna.
Inſt. I. S. Joannes epiſtola I. C. 5. V. 16. (cri-
bit: Eſt peccaium ad mortem: non pro illo dico ut
roget quis. Peccatum autem, pro quo remit-
tendo non licet rogare, non eſt objectum pœ-
nitentiæ.. Ergo aliquod peccatum non perti-
net ad pœnitentiam. HB. MW. Supp. Quod pro
eccato illo non liceat rogare. Hic iterum du-
Pirationi geminæ eſt occurrendum. I. Quale

hoc ſit peccatum ad mortem? Crimen autem
tale

lur
lub.
Xre.
hbus
no
Deinle
iono.
co.
miſe.
retici
atri-
munt,
ci
komus
tutn
ſec⸗
lat in
n hac
Ver
0 po
1C W
riselis
nn.
. ſei
No
rermit-
mn pee⸗

perti.

0 Pe
n
AWel
6

DE PœNITENTIA. 27

tale non eſt omne peccatum mortale, ut auctor
libri de vera & falſa pœnirentia, c. 4. putavit.
Nam peccatum quod ibidem dicitur, non ad
mortem, etiam vita privare dicitur: Qui ſeit fra-
trem ſuum peccare peceatum non ad mortem, petat,
& dabitur ei vita peccanti non ad mortem. Re-
Pugnat etiam huic expoſitioni conſuetudo Ec-
cleſiæ, quæ Pro peccatoribus frequenter pre-
ces fundit. Neque etiam peccatum ad mortem
eſt eorum, qui in peccatis ſuis usque ad mor-
tem perſeverarunt, ut SS. Auguſtino de correpr.
& gratia, C. 12., & Gregorio l. 6. Moral. c. 31.
videbatur; ante enim dixerat Apoſtolus: Qui
Nit, fratrem ſuum peccare peccatum non ad mor-
tem, petat &c. ergo poteſt tale peccatum ſeiri,
& diſcerni ab altero, adhuc vivente fratre: fi-
nalis autem impœnitentia, niſi poſt mortem,
cognoſci nequit. Hinc non dixit: quis ſeit
fratrem ſuum peccaſſe.
Peccatum ergo ad mortem eſt, quod ob
ſui enormitatem eſt quaſi immedicabile, ſaltem
per ordinariam Dei gratiam, quæ dari ſolet.
Uti etiam morbi & plagæ lethales dicuntur, quæ
ægrotanti mortem corporalem via ordinaria in-
ferunt, & quorum deſperata eſt curatio. Tale
pPeccatum eſſe quod in Spiritum S. committitur,
docet Auguſtinus l. I. de ſerm. Dom. in monte
c. 43., Et Chriſtus ipſe Phariſeæis in malitia ob-
ſtinatis prædicit Jo. 8. v. 24. Moriemini in pecca-
to veſtro.
II. Ut dubitationi alteri ſatisfiat, adverten-
dum eſt, S. Joannem non prohibere abſolute
C 3 orare

1

38 Dz P&NITENTIA.-]

orare pro hujusmodi peccatore, ſed per quam-
dam exaggerationem ad declarandum pericu-
lum talis peccatoris dixiſſe, Won dico, ut pro illo
oret quis. Ita S. Thomas in 2. d. 43. in fin. &
q. 28. de Veritate. a. 1I. ad 8. & q. 3. de malo,
a. 5. ad 3. Poſt S. Ambroſium Il. 2. de Pœnit. cap.
38. & 9., qui addit, non quemlibet de populo,
ſed virum apprime ſanctum eſſe aprum ad oran-
dum pro hujusmodi peccatore. Quod Heli

I. Reg. 2. V. 25. innuit, his verbis: & peccaverit

vir in virum, placari ei poteſt Deus: ſi autem in
Dominum beccaverit vir, quis orabit pro eo“ Non
inquit: Wullus oralit pro eo, ſed quærendus
eſt inſignis Dei amicus, qui oret, qualis fuit
Moyſes, qui pro populo idololatra oravit, &
exauditus eſt, Exod. 31I. v. II. Probat hoc in-
duétione Pſ. 14. Domine quis habitabit in taberna-
culo tuo“ & ait: MWon enim nullus, ſed probatus
babitalit &t.
Exemplo autem B. Stephani doctrina iſta
magis illuſtratur: nam hic pro perſecutoribus
ſuis oravit, Act. 7. v. ult. quos ſciebat, blasphe-
mia in Spiritum S. teneri: cum enim viderent
tot prodigia & ſigna magna quæ fecerat ipſe in
Populo, nec poſſent reſiſtere ſapientiæ & Spi-
ritui, qui loquebatur; nihilominus dura cer-
vice, & Incircumciſis cordibus & auribus ſem-
Per Spirirui Sancto reſiſtebant. Arqui non Sau-
lum modo, ſed alios etiam Stephani lapidato-
res hac ipſius precarione veniam, gratiam &
ſalutem adeptos fuiſſe, Oecumenius ex Patri-
bus alis teſtatur. De eorum ergo ſalute S. Martyr
non

Jam.
erieu.
il
n. &
nlo,
ten.
opllo,
loran.
Heli
ori
n i
Non
enddus
ls fuit
1, &
Ne in⸗
herue-
Ohatas

n
Nortbus
he.
derent
iplet
Si⸗
a cer⸗
1 ſeih⸗
On Sal⸗
dano⸗
tiacn
.Mary⸗

DE PœNITENTIA4. 39

non deſperavit: ue imprudenter pro eorum-
dem ſalute videatur oraſſe, ut ex S. Auguſtino

ſupra laudato intelligimus.

Igitur ſenſus citati teſtimonii is eſt, quem
S. Hieronymus I. 2. in Jovinianum nobis ape-
rit, precationes pro peccato ad mortem per-
quam difficulter a Deo exaudiri: ac viros etiam
ſanctifſimos pro peccatoribus hiſce interdum
fruſtra rogare. Ut Deus Jeremiæ dixit: MWoli
orare pro populo hoc: quia non exaudiam te. c. 7.
V. 16.
Inſt. 2. Proverb. I. v. 28. ait Deus: Invoca-
bunt me, & non exaudiam: mane conſurgent, &
non invenient me. Et Pſ. 17. v. 42. Clamaverunt,
nec erat qui ſalvos faxeret; ad Dominum: nec ex-
audivit eos. Jerem. 1I4. v. 12. Cum jejunaverint,
non exaudiam preces eorum &c. Ergo peccata
quædam non poſſunt pœnitentia expiari. N.
MW. Conſ. Loquitur Deus I. de pœnitentia quam
poſt hanc vitam in die judicii & in inferno acturi
ſunt impii, qui Dei adhortationes in hac vi-
ta ſpreverunt: nam in eodem capite Prover-
biorum præmittitur v. 24. Quia vocavi & renui-
NRis.. .. Ego quoque in interitu veſtro ridebo.
Quando venerit ſuper vos tribulatio & angusſtia.
Tune invocabunt me &c. Et Sap. §. v. 3. Micen-
tes intra ſe, pœnitentian agentes: Hi ſunt, quos
habuimus aliquando in deriſum &c. Et Mat. 25.
fatuæ virgines ſero venientes & admitti ad nu-
Ptias Poſtulantes, rejicientur. Et clarius Luc.
13. V. 25. Cum intraverit pater familias, & clau-
lerit oſtium, incipietis foris ſtare, & pulſare oſtium,
C 4 gicen-

40 DE PœNITENTIA.

dicentes: Domine aperi nobis. Et reſpondens di-
cet vobis: Meſeio vos. .. diſcedite a me omnes ope-
rarii iniquitatis &c. II. Quæ ex Davide, Je-
remia & prophetis alüs adducuntur, videntur
accipienda de invocatione Dei ad arcendas pœ-
nas, non vero de ſeria pœnitentia, quæ culpas
deteſtatur. (Qualis etiam erat pœnitentia An-
tiochi Regis 2. Maccab. 9., & Eſavi, de qua Heb.
12. V. 17., qui jacturam tantum juris primoge-
nituræ lugebat: nam ſtatim ita propoſuit: Ve-
nient dies luctus patris mei, & oodam Jacob fra-
trem meum. CGen. 27. V. 4I.
Iuſt. 3. S. Paulus Fleb. 6. v. 4. ſcribit, eſſe
impoſſibile, eos, qui ſemel ſunt illuminati, & pro-
lapſi ſunt, rurſus renovari ad pœnitentiam. IIlu-
minatio autem iſta eſt baptiſmi Sacramentum.
Ergo peccata poſt baptiſmnum commiſla non
ſunt objectum pœnitentiæ. N. I. Cum S. Hie-
ronymo l. 2. adverſus Jovinianum, lapſos poſt
baptiſmum in peccata enormia rurſus renovari
eſt impoſſibile, ſeu valde difficile C. eſt impoſ-
ſibile in abſoluto rigore N. Impoſſibile, inter-
dum in 8S. Scripturis idem eſt ac perquam dif-
ficile. Mat. 19. v. 24. ait Servator: eſſe facilius
camelum per ſoramen acus tranſire, quam divi-
tem intrare in regnum œlorum: qui tamen mo-
do ante dixerat: Dives dificile intralit in regnum
lorum: & mox diſcipulis mirantibus, Apud
homines, inquit, boe impoſſbite eſt: apud Deum
autem omnia poſſibilia ſunt. Et licet jerem. 13.
v. 23. ſicut æthiops colorem cutis ſuæ mutare
nequit, ita Judæos non poſſe mores ſuos malos

4 muta-

d,.
1e⸗
ſe.
Ne.
Clles
la An.
aHeb
noge.
Ve.
Hf.

ele
G.
U.
ton.
non
.Tlie.
Edo
OVr
impol.
. Mel-
n lk.
ſauilin
At-
nmo-
gnum

Aud

Deum

eh. 19.
Whutatt
Osnli
lk⸗

DE PœNITENTIA. 4

mutare, eo quod malefactis adſueverint. Et
tamen toto illo libro eos ad pœnitentiam hor-
tatur, & veniam eis pollicetur. Alii aliter tex-
tum illum interpretantur, ſed non ad mentem
Apoſtoli. Igitur k. II. cum SS. Chryſoſtomo,
Thoma, & aliis in hunc locum item Ambroſio
lI. 2. de Pœnit. C. 2., Auguſtino, aut ſiquis auctor
eſt, l. de vera & falſa pœnit. c. 3., Athanaſio orat.
de blaſph. in Sp. S. non longe a principio; Im-
poſſibile eſt, lapſos poſt baptiimum renovari
iterato baptiſmo & conſequi illam liberalem re-
miſſionem culpæ & pœnæ, eo modo, quo in

baptiſimo conceditur C. Impoſſibile eſt, eos

Per virtutem & Sacramentum pœnitentiæ ve-
niam peccatorum & ſalutem obtinere N. Sen-

ſum iſtum ipſa Pauli verba nobis aperiunt: Qui

Jemel ſunt illuminati i. e. baptizati: illuminari, enimn
veteribus, baptizari, eſt. Kurſus renovari: re-
novamur enim per baptiſmum. Kurſum eruci-
Eigentes: nam baptiſinum eſſe ſymbolum mortis
Domini, ait Apoſtolus Rom. 6. v. 2. Quod

idem Heb. 10. v. 26 indicans: voluntarie peccan-

tibus nobis poſt acceptam notitiam veritatis, jam
non relinquitur pro peccatis hoſtia i. e. non alia mors
Chriſti, quæ iterato baptiſinate repræſentetur.
Hinc S. Athanaſius advertit, non dici a Paulo,
impoſſibilem eſſe pœnitentiam, ſed eſſe impoſ-
ſibile per cauſam pœnitentiæ quempiam renovari
iterato baptiſmate. Et S. Juſtinus, ſi tamen ha-
rum qq. auctor eſt, q. 96. ad Gentes, Licet;
inquit, in lege Evangelica unicum ſit lavacrum,
relinqui tamen slapl ſpem ſalutis, i pæœniten-
5 liæ&

4² DE PGNITENTIA.

Zic remedio uti velint. Vide S. Thomam q. 94.
a. 10. & quæ diſp. I. de Sacram. C. 3. a. 7. inſt. I.
ad obj. 2. de eod. teſtimonio diſſeruimus.
Inſt. 4. Sicut baptiſmus habet eſſicaciam ſuam
ex paſſione Chriſti, ita & pœnitentia. Ergo
ſi baptiſmus non iteratur propter unitatem palſ-
ſionis ac mortis Chriſti, nec iterabitur Pœni-
tentia. Ad hanc objectionem, qua & Sacra-
mentum pœnitentiæ & virtus æqualiter impug-
nantur, E. S. Thomas d. 84. a. 10. ad 3. & 5.
M. Conſ. aitque, baptiimum habere virtutem
ex paſſione Chriſti, ſicut ſpiritualis generatio
quædam cum ſpirituali morte præcedentis vi-
t&: ſtatutum autem eſſe homini ſemel mori &
ſemel naſci; ideoque baptiſmum ſemel tantum
conferri, peenitentiam autem poſſe iterari,

quia virtutem ſuam ex paſſione Chriſti habet

tanquam medicina. Et Chriſtus Mat. 9. v. 12.
ſe comparat Medico, cujus eſt ſœæpius recidi-
vos ſanare. Hane S. Doctoris rationem ſupra
jam expendimus diſ. I. c. 3. a. 7. Inſt. 4. & 5.
ad obj. 2. S=
Sed potiſſimam rationem idem S. Doctor in
argumento & concluſione hujus articuli, & a. I.
q. 86. reddit, benignam ſcilicet Dei voluntatem
ex Ss. Literis nobis manifeſtam: nam cum
homo dum hanc vitam vivit, ſemper ſit in via,
& peccatis obnoxius, ad divinam Providentiam
Pertinebat, ei de medio conſulere, quo pecca-
torum veniam conſequi poſſet.
Olj. II. 88. Patres tradunt, pœnitentiam
tantum ſemel eſle concedendam: ut Ainbe-
Ius

.
lnl 1.
um
ro⸗
n a.
Pcen,
Sora.
npug.
&5.
Utemm
ratio
IW:
ori
Vtuum
Aari,
nabet
. 12.
ecidi⸗
lpre
45.

korin
Xa. I.
gtem
CuN
1 Vla,
atiamm
eec⸗
entiam
obro⸗
ſo

DE PœNITENTIA. 43

ſius l. 2. de Pœnit. c. 10., Auguſtinus ep. 53. &
54., Clemens Alex. I. 2. ſtromatum., Chryſo-
ſtomus hom. I. in ep. ad Epheſ., Item Tertul-
lianus l. de Pœnit., Origenes hom. 15. in Levit.
Ergo peccata hanc pœnitentiam conſequentia
non pertinent ad objectum pœnitentiæ. k. D.
A. Patres ſemel tantum pœnitentiam publicam
& ſolennem concedunt C. concedunt tantum
ſemel pœnitentiam privatam virtutem vel Sacra-
mentum N. Rirus pœnitentiæ publicæ olim
ab Eccleſia injungebatur peccatoribus gravio-
ribus ac notoriis ad publicam ſatisfactionem &
ædificationem, idque ſemel tantum tum ad ma-
jorem terrorem, tum ne iterata ſperneretur,
tum etiam ne ſcandalo cæteris eſſet qui ſœpius
Pœnitentiam egiſſe notaretur. Certo autem
conſtat, præſertim e Syricii Papæ decretali I.
c. 5, relapſos poſt publicam pœnitentiam priva-
tim poſſe pœnitere, eisque abſolutionis Sacra-
mentum debere imperriri.
Oly. III. Si Deus Petro revelaret decretum,

nullum ei peccatum remittendi, & hic culpabi-

lirer nollet credere hanc eſſe revelationem fa-
Ctam: tale peccatum, cum Dei locutionem eſ-
ſentialiter veram & nullo modo fallibilem ſup-
ponat, foret intrinſecè irremiſſibile. Ergo. Be.
MW. Supp. Quod Deus poſſit ejusmocdhi nugatoria
decreta, quæ hominem ſanum etiam dedecent,
condere, ex quibus apertæ contradictiones ſe-
quuntur. Nam ſi Deus diceret: Molo remitte-
ve Petro peccatum ullum intrinſece remiſſibile: &
Petrus culpabiliter revelationem hane crodene
nol-

44 DE PGœNITENTIA.

nollet, committeret peccatum remiſſibile & ir-
remiſſibile in hac nugaci hypotheſi. Eſt igitur
manifeſta repugnantia in complexo ex hiſce tri-
bus, videlicet ex decrero Dei de non remitten-
do peccato ullo, ex decreti hujus revelatione,
& ex ſubſequente peccato eſſentialiter eonnexo
cum tali decreto. Deus enim nihil decernit non
facere, niſi poſſibilia.

CAPUT II.
De Aétibur eliciti- Pynitentiæ.

ARTICULUS I.

Quomodo deteſtatio ſit actus pæœnitentiæ averſa-
tivus ?

Ota I. Pœnitentia ſtricte ac proprie acce-
N pta ſex potiſſimum actus elicit, Odium,
deteſtationem, dolorem, voluntatem de-
lendi peccatum, deſiderium Deo ſatisfaciendi,
& propoſitum nunquam deinceps peccandi.
Ex actibus hiſce odium eſt ſimplex averſio à
peccato, quæ etiam abominatio dicitur. Huic
deteſtatio addit deſiderium quoddam, quo cu-
pimus, peccatum numquam à nobis admiſſum
fuiſſe: qui quidem actus in pœnitentia non di-
ſtinguitur ab odio. Ex deteſtatione præſentis
mali oritur in ſubjecto capaci aftictio, ſeu lucta
quædam & inquietudo animi, malum exoſum
excutere & fugere conantis. In quo conſiſtit
doloris hujus ratio: ſicut gaudii ratio ſita eſt
in

—ro—

ir.
iotur
letr.
Niten.
on,
Dlnen
irnon

ſi

Ce

encd,

DE PüœNITENTIA. 45
in oblectatione animi quieſcentis in bono præ-

ſenti & poſſeſſo.

II. Vera pœnitentia neceſſario requirit utrum-
que actum formaliter elicitum: neque enim via-
tor peccatum habitualiter adhuc ſibi adhærens
vere ac ſerio deteſtari poteſt, niſi una doleat ſe
peccaſſe; neque de eo dolere ira poteſt, niſi idem
deteſtetur. Sicut gaudium neceſſario ſequitur
ex vehementi amore boni præſentis: & amor
abeſſe non poteſt a gaudio, quo quis in bono
præſenti conquieſcit. Quare ſicut amer & gau-
dium in hoc caſu cenſentur perinde ac unus
actus, ita deteſtatio etiam & dolor in pœniten-
te. Imo pœnitentia ſecundum rationem ſuam
omnino intrinſecam formaliter ac præcipue con-

ſiſtit in utroque actu deteſtationis ac doloris, ita

ut neuter præ altero ſit præcipuus, quem vir-
tus iſta primario eliciat. Nam præterquam
quod pœnitentiæ nomen afflictionem animiſig-
nificet, Sancti in cœlo vere deteſtantur peccata
ab ſe olim commiſſa, quin tamen vere pœni-
tentiæ actum eliciant: deteſtatio vero eſt dolore
Perfectior tam in ratione virtutis, cum ſit ma-
gis libera, quam dolor; quam in ratione re-
pugnantiæ cum peccato: continet enim virtute

dolorem; & quod dolor ſit talis aut talis virtus,

contritio vel attritio, habet ſolum a modo de-
teſtationis.
Igirur non conſiſtit formaliter in ſola dete-
ſtatione, quæ dolorem neceſiario ſubſequen-
tem, tantum ut connotatum extrinſecum reſpi-
ciat: neque præcipuus actus pœnitentiæ eſt s.
or

46 DE PœNITENTIA.
lor connotans præviam deteſtationem, ut Scho-
laſticis quibusdam videtur. Nam Synodus
Tridentina Seſſ. 14. c. 4. æqualiter ait, contri-
tionem eſſe dolorem & dereſtationem peccati.
Hac ſeholaſtica altercarione breviter delibata,
operæ pretium erit contemplari, quomodo de-
teſtatio hæc, quæ triſtitiam antecedit, pecca-
tum averſetur? quam quæſtionem ut expediam
Dico. Deteſtatio peccati ex motivo alicujus vir-
tutis & ipſiusmet etiam caritatis porteſt eſſe actus
formaliter tantum averſativus, quin amorem for-
malem includat. Prob. I. In actu amoris formalis
bonum non tantum concurrit ur motivum for-
male, & ut ratio amandi, ſed etiam ut objectum
materiale & tanquam res amata. Atqui in deteſta-
tione peccati ex motivo caritatis vel alterius vir-
tutis bonum concurrit tantum ut quo, ut obje-
ctum formale & motivum odü; ergo deteſtatio
non eſt formalis amor, ſed actus formaliter tan-
tum averſativus; proſecutivus autem virtuali-
ter & æ quivalenter.
Prob. Il. Non poſſum eodem actu formali=
ter dereſtari peccatum, & amare ſimul bonum,
propter quod peccatum deteſtor; quia repug-
nat ſimpliciter, ut idem actus ſit formaliter amor
& odium; ſicut actus intellectus idem nequit
eſſe ſimul aſſenſus & diſſenſus.
Quodſi dixeris, actu priore formaliter ama-
ri bonum, & altero actu dereſtationem pecca-
ti exerceri propter bonum, cui adverſatur:
verum affirmas, ſed nihil contra theſin noſtram.
Id enim paſſim ac ordinarie, non tamen neceſſa-
rio

N
Con

DE PœNITENTIA. 47

pg. riO in pœnitentia contingere Suarez aliique no-
4 ſtræ ſententiæ Patroni fatentur.

ci Olj. I. S. Scriptura & Patres ad gratiam &
un. juſtificationem recuperandam exigunt conver-
i ſionem ex toto corde per amorem Dei mutuum,
“ & per contritionem caritate perfectam. Atqui
GE heæc ſine actu formali caritatis eſſe nequeunt;
eicd ergo. M. D. M. Scriptura & PP. exigunt amo-
heden rem Dei neceſſario formalem N. ſaltem virtua-
. lem C. D. etiam Min. Hæc eſſe nequeunt ſine
etels actu formali caritatis ſaltem averſantis C. ſine
nr. actu caritatis Proſequentis N. Deteſtatio pec-
Inds cati cx motivo caritatis eſt actus hujus virtutis
ni formaliter quidem averſantis, ſed virtualiter &

æquivalenter proſequentis: nam æquivalet actui
Pprolſecutivo: peceatum enim odimus ex motivo
. Donitatis, quia adverſatur juri divino, aut Deo
obje⸗ ſumme amabili diſplicet. Nec enim malum
cauſare dicitur, niſi per vim quam a bono ac-
de. Cipir.
md. Olj. I. Omnis actus tendit in objectum
ſfuum formale; Ergo etiam contritio tanquam
ng. aus theologicus tendit in bonitatem divinam,
mum non quidem hanc averſando, ſed amando. à.
ug. D. A. Actus tendit in objectum ſuum formà'e
mor directum & immediatum C. indirectum & me-
eie diatum Subcdiſz. illud amando formaliter & ut
quod N. virtualiter, & ut quo C. Peccati
rNd malitia movet ad deteſtationem, quatenus pec-
bee catum malum Deo eſt, eique diſplicet. Qua-
ertu: Propter peccati malitia movet Proxime ac imme-
oſftin diate; Dei autem bonitas mediate & remote

nece movet;
1 .B

Perel.

3² DzE PœNITENTIA.

movet, & amatur tantum ut quo, virtualiter,
actu ſimplicis complacentiæ, qualis ipſam Dei
dilectionem formalem præcedit.
lIuſt. Actus pœnitentiæ imperans amorem Dei
aut contritionem, etiam remote attingit divinam
bonitatem quin ſit actus virtutis theologicæ. Er-
go ad actum virtutis theologicæ non ſuſſicii,
quod medlate attingat perfectionem divinam.
N. . Conſ. In actu deteſtationis peccati ex motivo
bonitatis divinæ, hæc revera eſt motivum for-
male intrinſece perficiens & complens aſtum
contritionis: ad actum autem pœnitentiæ aut
alius virtutis imperantis actus contritionis im-
Peratus nihil intrinſece confert.
Obj. III. Cum alicui volo malum, quia ipſi
malum eſt, ipium formaliter odi. Ergo cum
Alicui nolo malum, quia ipſi malum eſt, forma-
liter ipſum amo. ꝑ. M. Conſ. In Antecedente
ſubjectum cui malum cupimus eſt ſimul obje-
Gum materiale & formale directum, proximum
& immediatum: econtra in deteſtatione peccati,
coquod Deo ſumme bono diſpliceat, objectum
materiale eſt peccatum, formale proximum ejus
malitia, Dei autem Bonitas, cui peccatum ad-
verſatur, eſt motivum remotum & mediatum-
Inſt. I. Receſſus a termino à quo eſt forma-
lis acceſſus ad terminum ad quem. Ergo cum
contritio ſit receſſus a creatura ad Deum, erit
formalis amor. ꝑ. M. Conſ. Deteſtatio & alii
actus potentiæ appetitricis ſunt tantum æqui-
voce & metaphorice motus intuitu motionis lo-
calis; quare illis ſufficit virtualis acceſſus & re-
ceſſus

lalitet
lin hei

Nenen
tmnrm
ge .
luſher,

Civinnmn

motiO

m kor.
Muam

Ntir aut
Cols n.

Oule l
gocum
torme⸗
tdepte
dcl de⸗
truenon
neſecen

OHechum

Mulneſes
Num A.
digtum
ormne
go curn
Um, erl
io &d
un E
oionis
elus &
t

DEz PœNITENTIA. 49
ceſſus: neque enim amor omnis eſt formale

odium, tametſi ſit acceſſus ad bonum.

Inſt. 2. Nullus actus intellectus eſt pura ne-
gatio & diſſenſus, ſed ſemper eſt aſſenſus for-
malis. Ergo nullus actus voluntatis eſt mera
fuga, ſed ſimul erit proſecutio formalis. H. M.
Amec. Cum dico, Homo non eſt lapis, non
affirmo negationem, ut quidem fingunt, nam
negatio formalis, ſeu actus intellectus non affir-
mat, neque affirmatur, ſed eſt id, quo nega-
tur de ſubjecto prædicatum: negatio autem ob-
jectiva ſeu non identitas ſubjecti & prædicati
etiam in illo actu non affirmatur formaliter, ſed
tantum dicitur, prædicatum non eſſe ſubjectum.
Ad quod ſufficit, ſi apprehenſionibus variis an-

tea cogitaverimus hominem, lapidem, & di-

ſtinctionem termini utriusque, idque adhuc

habitu ſciamus. Sicut ſufficit ad aflenſum con-

cluſionis, quod ejus motivum ſeu præmiſſæ ad-
huc virtualiter in intellectu hæreant, & attin-
gantur virtualiter, & ut quo. Dabuntur igitur
actus voluntatis, qui mera fuga ſint. Nam
ſicut ſe habet voluntas appetendo bonum: ita ſe
fere hebet averſando malum. Si ergo bonum mo-
vere poteſt ad meram ſui proſecutionem, malum
etiam movebit ad puram a ſe averſionem.

ARTICULUS II.
Quomodo deteſtatio ſit abſoluta, effcag, &5⁵
univerſalis.
Nte J. Actus conditionatus dicitur, cujus ef-
ficacia pendet ab adjecta conditione. Con-
DD ditio

50 DE PœNITENTIA.

ditio iſta ſi ſit ex parte ſubjecti ſeu potius vo-
luntatis, ſuſpendit ſeu tollit in præſens omnem
actum voluntatis; adeoque actus talis improprie
conditionatus vocatur, quia revera nullus eſt,

ſed eſſet, ſi conditio poneretur.

v. g. Si Pe-

trus me rogaret, vellem illi dare eleemoſynam:
qui quidem actus magis ad intellectum quam ad

voluntatem ſpeétare videntur.

Igitur actus voluntatis vere ac proprie condi-
zionatus petitur magis ab objecto, quia licet vo-
luntas in præſenti illum exerceat, per illum ta-
men non tendit in objectum abſolute ſumptum,

ſed conditioni alicui adſtrictum.

Ut cum te-

ſtator legat Petro centum, ſi hoc fecerit, reve-
ra vult donare, ſed cum conditione. Cujus
ſignum eſt, quod conditione expleta, voluntas
illa effectum ſine novo actu ſortiatur.
IIuie contrarius actus dicitur alſolutus, quod
ſolutus ſit ac liber ab omni conditione, quæ
vel ex parte ſubjecti vel ex parte objecti adjici

poſſet.

II. Deteſtatio peccati dupliciter poteſt eſſe uni-
verſalis: Primo formaliter, cum eam antecedit
diſtincta vel confuſa omnium peccatorum re-
cordatio: Deinde virtualiter, quando unum qui-
dem ſolum peccatum menti obverſatur, ratio
tamen illud deteſtandi ſufficit, ut voluntatem a
cæteris omnibus avertat. Quodſi motivum
non excederet crimina uni tantum virtuti ad-
verſantia, deteſtatio ex motivo tali profecta,
eſſet tantum particularis. Nam cum quis adul-
terium deteſtatur, quod honeſtati caſtitatis re-

1

pugnet,

Unt
WN
mnn
(Won
u

un

tig vo.
Unnem
Moprie
luct,
Ae.
u
Tumed

nd.
et vo.
nln te⸗
Pram
nte⸗
reye
⸗
Oluatis

gho
* G.
Nadhn

leſeuu⸗.
ecedit
n 1e⸗
mqni⸗
atio
tetna
OtWuN
uei ad
roletta,
Gnadol⸗
Ptadsre

Pogr

DE PœNITENTIA. 51
pugnet, ejusmodi actus non foret deteſtatio
furti, aut alius virtutis.
Dico I. Deteſtatio quæ reſpicit actum
pPeccati præteritum eſt voluntas efficax & ab-
ſoluta ex parte ſubjecti, ſub conditione af-
ficiente objectum: ex parte autem peccati ha-
bitualis abſoluta eſt & efficax utrinque. Prob. I.
tfarz, Quæ eſt S. Thomæ in 4. d, 17. q. 2. a. I.
q. I. ad 3. & aliorum. Licet enim objectum il-
lud ſit tantum impoſſibile ex ſuppoſitione, vo.
luntas tamen non verſatur circa illud per talem
actum, niſi ex ſuppoſitione prædicta: & ideo
perinde ſe habet, ac ſimpliciter impoſſibile.
Actus ergo ille non eſt abſolutus, ſed ineludit
hanc ex parte objecti conditionem, ſi mibi eſſet
Poſſibile. Fieri enim non poteſt, ut abſolute &
efficaciter velimus numquam peccaſſe cum ſcia-
mus, hoc jam omnino eſſe impoſſibile.
Pars Il. etiam eſt S. Thomæ, & caret dif-
ficultate. Peccator enim pœnitens non tantum
odit peccatum habituale, ſed retractat etiam Po-

ſitive, & mediis utitur efficacibus, queis ab illo

ſe penitus expedliat.
Dieo II. Tametſi deteſtatio peccati eſſet par-
ticularis formaliter & in objecto materiali, ſi ta-
men ratio deteſtandi ſit peccatis mortalibus
omnibus communis, deteſtatio erit univerſalis
virtualiter, & abſolute voluntatem avertet ab
affectu omnis peccati mortalis. Ita S. Thomas
J. 86. a. 3. Suareſius diſp. 4. ſect. 8. aſflert. 3. &
T. communiter. Prob. Deteſtatio virtualis
Omnium peccatorum eſt actus omnino incom-
D 2 poiſi⸗

„*

52 DE PCNITENTIA.

poſſibilis cum affectu ad quodlibet peccatum ex
motivo ſufficiente ad deteſtanda omnia peccata.
Atqui ſi ratio deteſtandi unum particulare pec-
catüm ſit mortalibus omnibus communis, erit
actus omnino incompoſſibilis cum affectu ad
quodlibet peccatum mortale, eritque motivum
ſufficiens ad deteſtanda omnia mortalia Peccata.
Ergo. Min. conſtat. Nam cum ſit idem omnino
motivum in omnibus, quod eſt in ſingulis pec-
catis, & adæquata ratio deteſtandi omnia per-
inde ac unum mortale, non poreſt voluntas
eodem tempore odiſſe unum, & complacere
in aliquo alio. Virtualiter igitur deteſtatur
omnia mortalia, qui unum deteſtatur ex eo,
quod per hoc incurratur pœna æterna, aut ami-
Citia Dei diflolvatur, aut talis Deo injuria infe-
ratur, ut ratio finis ultimi cenſeatur ipſi adimi.
Habet enim hic res ſicut in fide: nam qui unum
articulum credit, quia Deus ſumme verax eum
revelavit, virtualiter credit alios omnes, & qui
negat formaliter unum, virtualiter cæteros
omnes inficiatur.
Confirm. Efficax deteſtatio peccati venialis ex
motivo communi pœnitentiæ, caritatis, ſpei
aut alius virtutis non tantum eſt virtualis dete-
ſtatio omnium venialium peccatorum, ſed etiam
mortalium. Quia ejusmodi motiva commu-
nia ſunt non tantum peccatis venialibus, ſed
etiam mortalibus, ita ut ſit legitima conſecutio
ex comparatione a minore ad majus. Nam
qui efficaciter odit caritatis remiſſionem, leves

offenſas & injurias, pœnam temporalam, er
tudi-

en.

3 1
HTN

.
N

„

umn er
Ceite

ee.

letit
d
Otipun
ecet.
mnino
per.
1per-
luntäs
Mere
ekturnt
er eo,
Hrn⸗
inke-
Aaini.
Cnlurn
Wenm
Gan
ckletos

lisen
ſpei

Gele-

detiarn.

NNN.

8) ſe
Namn
n, ee
n, n.
.

DE PœNITENTIA. 53
tudinem, multo magis oderit caritatis amiſſio-
nem, offenſas & injurias graves, & ſuppli-
cium æternum.
Ohj. I. cont. I. Concl. Hi ſunt tantum actus
intelleétus: ſi Petrus adeſſet, darem ei eleemo-
ſynam, ſi adeſſet, ipſum viderem; ergo etiam
hic: Si res adhuc eſſet integra, jam non am-
plius peccarem. B. C. Ant. N. ſuppoſ. Conſeqj.
Sicut hi ſunt veri actus voluntatis: Vellem dare
Petro eleemoſynam, modo adeſſet: Vellem
ipſum videre, modo adhuc viveret: ita & hic:
Vellem numquam peccaſſe, ſi ves adbuc integra eſſet.
Siquis nunc optaret, olim peccaſſe, pecearet uti-
que. Sed actu intellectus nemo peccat. Ergo
ejusmodi deſideria ſunt veri actus voluntatis.
IlInſt. Lalis actus eo tendit, ut, quod factum fuit
& præteritum, fuerit infectum & non præte-
ritum; ergo eſt inutilis & otioſus. N. Diſt.
Ant. Eo tendit prorſus abſolute etiam ex parte
objecti ut præteriti N. Eo tendit abſolute ex
Parte ſubjecti, & conditionate ex parte objecti C.
Talis actus eſt odium ſimul ac dereſtatio: prout
odium, recte explicatur per verbum indicativi
modi: Wolo peccatum: quo modo eſt abſolutus eſt
efficax ad ſeparandam & avertendam voluntatem
ab affectu peccati: impoſſibile enim eſt, cum tali
actu ex deliberata voluntate concepto affeétum
peccandianimo inhærere. Idem odii actus ſimul
eſtdeteſtatio abſoluta & efficax ad deſtruendum
peccatum commiſſum, quatenus hoc aliquo
modo permanet habitualirer ſeu moraliter:
quantum autem ſe habet deteſtatio ad objectum

P 3 Pro-

54 DrPGCNITENTIA.
proprium, quod eſt, facere ut peccatum com-
miſſum non fuerit, non caret ſimpliciter omni
conditione, neque habet efficaciam; tametli ſit
aflectus eatenus abſolutus, quatenus revera in-
eſt voluntati. Ex quibus apparet, quo ſenſu
verum ſit, quod Alexander & Albertus dicunt,
actum pœnitentiæ abſolutum eſſe: S. Thomas
vero eum vult eſſe conditionatum: Adrianus ve-
rO Pputat illum nec eſfe abſolutum, neque con-
ditionatum, ſed ad ſimplicem affectum diſpli-

centiæ peccati commiſſi revocat. Vide ſupra

C. I. a. I. Inſt. ad Obj. 2.
Obj. Il. cont. 2. concl. Poſſum ex pœniten-
tiæ vel caritatis motivo dolere de uno peccato
graviori ob tantum gravitatis gradum, quin de
cæteris minus gravibus doleam. Ergo deteſta-
tio ex motivo pœnitentiæ vel caritatis non ne-
cefſario eſt univerſalis virtualiter. N. W. Ant.
Talis non haberet motivum verum & princi-
pale harum virtutum: hoc enim neceſſario non
ſe extendit ante ad gradum, quam ad ſubſtan-
tiam peccati. Igitur in dato caſu non eliceretur
actus Ppeenitentiæ vel contritionis.
Inſt. I. Poteſt quis amico ſuecurrere in ali-
quo negotio ex motivo amicitiæ, qui eidem
non ſuccurreret in gravi & periculoſo caſu: dat
aliquis ſtipem moderatam pauperi ex miſericor-
dia, obedit quis ſuperiori in rebus obviis ex
obedientiæ motivo, qui tamen pauperi non da-
ret ſtipem amplam, nee largiretur ſæœæpius neque
pauperibus pluribus; irem qui in rebus difficilibus
non obtemperaret. Ergo poteſt aliquis ex mo-
tivO

IAA
en A.

mcom.
Pomni
etliſit
eklin⸗
oKn
on
Thomes

IIIIS e .

e on.
Alpl.
ſüpri

Cniten-
Peetitd
guin
beteſta-.
on he-
Alt.
üner⸗
tid don
lloblun

Neerenr.

ein d
eidem
lu: dat
ſeticor⸗
Pvüs X
nondr
USnegue
Kclibb⸗
5NN

DE PœNITENTIA. 55

tivo pluribus virtutibus communi unum grave
peccatum averſari, quin cætera virtualiter de-
teſtetur. N. Diſt. Ant. Poteſt quis edere actus
mediocres amicitiæ, miſericordiæ, obedientiæ,
quin, data occaſione, ederet illorum plures &
difficiliores, ſi prudentia dictet, ipſum in hiſce
circumſtantiis obligari ad plures & difficiliores
actus exercendos N. ſecus C. In actibus fugæ
motivum eſt indiviſibile: nam quodlibet mor-
tale peccatum ſecundum ſe totam motivi ratio-
nem deſtruit; igitur vi ejusdem motivi omnia
& ſingula ei adverſantia peccata ſimplieiter &
abſolute averſari oportet. Econtra ratio actuum
proſequentium diviſibilis eſt: etſi enim univer-
ſim jubeamur virtutum actus exercere, quia
tamen præceptum hoc affirmativum non quo-
vis tempore, nec quacumque alia circumſtan-
tia nos adſtingit ad agendum, crebro actiones
ilæ bonæ omitti queunt, quin contra rationem
virtutis peccetur. Si quis nihilominus, cum
teneri ſe ad actuum horum exercitium pruden-
ter exiſtimat, ab actibus difficilioribus abſtineat,
hic vel ante, cum faciliores eliceret, non age-
bat ex motivo primario virtutis, vel difficul-
tate victus intentionem priorem abjicit. Id
quod idem ſæœpe accidit iis, qui ex motivo ge-
nerali virtutis peccatum antea efficaciter dete-
ſtati, poſtmodum tentationi ſuccumbentes in
Peccata relabuntur.
Inſt. 2. Voluntas libera eſt; ergo ex motivo
univerſali poterit unum peccatum deteſtari, quin
deteſtetur alia. Be. Diſt. Ant. Voluntas libera

D 4 eſt

56 DE PœNITENTIA.

eſt ad deteſtandum vel non deteſtandum pec-
cata C. eſt libera ut poſſit ſimul deteſtari & non
deteſtari objectum idem N. Hoc eveniret vir-
tualiter ſaltem ex motivo æque communi Pec-
catis omnibus, ſi unum tantum deteſtaretur,
& alia quædam exeiperet. Vellet finem, &
non vellet, quia medium neceſſarium nollet,
quod eſt fuga peccati: quodvis enim lethale cri-
men virtutis generalis fini obſtat.
IWnſt. 3. Qui unius peccati præœteriti recor-
datione obleétatur, non continuo idem virtua-
liter præſtat erga cætera, quorum non memi-
nit: ergo neque deteſtatur virtualiter peccata
omnia, qui ex generali motivo unum deteſta-
tur. H. W. Conſ. Ad perfectam delectationem
de peccato uno concipiendam non opus eſt
complacentia peccatorum omnium: econtra
deteſtatio virtualis peccatorum cæterorum idem
motivum participantium ſimpliciter exigitur ad
conſervationem & efficaciam pœnitentiæ vel
virtutis alius.
Inſt. 4. Qui ex motivo univerſali deteſtatur
peccatum mortale non deteſtatur ſemper omnia
venialia; ergo non ſemper deteſtabitur ſimul
omnia mortalia. B. M. Conſ. Venialia peccata
non ſemper continent motivum peccatorum
mortalium: nam cum peœnitentia odit ac dete-
ſtatur peccatum mortàle, quia ita injurioſum
Deo eſt, ut ei tollat rationem finis ultimi; cum
caritas peccatum averſatur, quia diſſolvit Dei
atnicitiam; cum ſpes ab eo abhorret, quia pri-
Vat divina gratia, & poœnas ſempiternas gecet⸗
ſit;

mnpe
non
Uetpir.
l Pec-

,

lem,
Pnolet,
halecr.

Lecor.
Virme
emi-
Ne
Ceteſtr.
Nem
N elt
COntra
nidem
or
e el

elketur
rommhia
fumnl
peccala
orurm
. Geie-
atiolumn
i, cu
Nw De
Gi Per
ns i⸗

DE PCNITENTIA. 57

ſit; motiva iſthæc ſolis peccatis mortalibus ſunt
propria, minime vero venialibus communia;
ad quæ aflectum retinere poteſt, qui peccata
mortalia efficaciter deteſtatur.

ARTICULUS III.
An Pœnitentiæ actus ſit honeſtus ?*

Nh Joannes Wigandus & Lutherani ri-

gidi docuerunt, pœnitentiæ actum ac præ-
cipue contritionem non eſſe actionem liberam,
ſed potius paſſionem extortam divinitus injecto
terrore & minis legis. Unde ajunt, illam pertine-
re ad Legem Veterem, non ad Evangelium,
quod nos tantum fide remiſſionis peccatorum ſo-
latur. Denique eodem actu pœnitentiæ homi-
nem omni bono ſpoliari, & peccatis ac male-
dictionibus repleri. Igitur bonum eum eſſe
non poſſe concludunt, ut videre eſt in Collo-
quio Altenburgenſi, collatione quarta, argu-
mento 21. ad tertium ſeriptum Wittenbergen-
ſium mollium ſive Electoralium Lutheranorum.
Docti ſunt errores iſtos a Luthero, qui eos pro-
pugnat diſputatione I. contra Antinomos, pro-
Politione 2. & 30. Item in Arrticulis Schmal-
caldicis tit. de Pœnirentia. Cui adhæret Cal-
vinus L. 4. inſtit. c. 3. §. 20.
Dico. Actus Pœnitentiæ tam elicitus quam
imperatus eſt honeſtus. Prob. J. Quod Deus
jubet, & Viri Sancti faciunt, honeſtum eſt. At-
qui Pœnitentiam Deus ipſe juſſit Pſ. 4. v. 5. In
cubilibus veſiyis compungimini. Jerem. 2. V. 19.
D 5 ſeito

58 DE PœNITENTIA.

ſeito &α vide, quia malum & amarum eſt, reli-
quiſſe te Dominum Deum tuum &ù. Chriſtus
Mat. 4. V. 17. juſſit agere pœnitentiam: & ante
ipium Joannes Baptiſta Mat. 3. Vv. 2. Pœni-
tentiam egerunt Job c. 42. v. 6. David Pfſ. 50.
Ezechias ſa. 38. V. 15. Kecogitabo tibi omnes an-
nos imneos in amqritudine animæ mek. Petrus Mat.
26. vV. 75. PFlevit amare. Ergo Ppœnitentiæ actus
eſt honeſtus.
Prob Il. Turpe eſt peccare. Ergo hone-
ſtum eſt peccata præterita deteſtari & expiare.
In quam rem Tertullianus l. de Pœnitentia c. 4.
Bonum eſt pœnitere an non? quid revolvis? Deus
præcepit. Et Auguſtinus I. de duabus animabus
contra Manich. c. 14. Bonum, inquit, eſt pœni-
tere: quid neceſſe eſt Seripturas afferri & vox eſt
ipſa natura. Et Ariſtoteles 7. Ethic. c. 7. Quem
non pœnitet, inquit, inemendabilis eſt. Merito ergo
doctrina Lutheri & rigidorum ejus discipulorum
Proſcribitur a Conc. Trid. Seſſ. 14. Can. 5. Si-
guis Aixerit, eam contritionem, quæ paratur per
diſeuſſtonem, collectionem && deteſiationem peccato-
rum, qua quis recogitat annos ſuos in amaritudine
animæ ſuæ, ponderando peccatorum ſuorum gravi-
tatem, multitudinem, fœditatem, amiſſionem æ&ter-
neæ beatitudinis, & æternæ damnationis ineurſum,
cum propoſito melioris vitæ, non eſſe verum && uti-
lem dolorem, nec præparare ad gratiam, ſed face-
re hominem hypocritam & magis peccatorem; de-
mum illam eſſe dolorem coactum, & non liberum
ac voluntarium; anathema ſit.

Ol.

G, rel.
Chriſtns
l Kante
ni.
vd 1
CMett.
Truo)le.
idehn-

Ohone.

Apine.
hinc4,
d Dene
Gunnabus
tfeui
lr
Denn
ergo
Clorurn
1 5. N.
ſatr er
eut.
puine
grolt
nanr.
ſin,
1G utt.
A fue.
fen; A.
, herun

DE PœNITENTIA 59

Olj. J. Lex vetus intentatis minis terret
peccatores, qui transgrediuntur legem Dei:
Evangelium autem eos conſolatur. Hinc Chri-
ſtus Marc. I. v. 15. Pænitemini, inquit, & cre-
dite Evangelio. Ergo pœnitentia, quæ in ter-
roribus divinitus incuſſis conſiſtit, ad Legem
pertinet, non ad Evangelium. N. W. Conſ.
Terrores iſti non a Lege tantum, ſed etiam ab
Evangelio peccatoribus incutiuntur: nam Jo-
annes, Mat. 3. V. 12. de Chriſto ait: Paleas com-
buret igne inextinguilili. Et Chriſtus ipſe Mat. 5.
V. 22. C. I 3. V. 4I. C. 24. V. 5§ I. C. 25. V. 46.
Gehennam & ſupplicia ſempiterna minatur.
Terrores autem iſti ſunt tantum actus, qui gig-
nunt pœnitentiam, non vero pœnitentia ipfa.
Pœnitentia autem tota ſecundum ſe proprie ad
Evangelium ſpectat. Nam Chriſtus Luc. 5.
v. 32. ait, ſe dumtaxat veniſſe vocatum pecca-
tores ad pœnitentiam. Et Luc. ult. v. 47. ait:
Oportere prædicari in nomine ejus pænitentiam &
remiſſionem peccatorum in oinnes gentes. Quod
ipſum affirmant Petrus Act. 5§. v. 3I. Et cæ-
teri Apoſtoli, Act. I1. v. 18. Et Paulus Act. 17.
V. 3O. C. 2O. V. 2 I. C. 26. V. 20.
Adhæc ſola Lex Evangelica promiſſionem
haber gratiæ. Ergo cum pœnitentiæ promiſſa
gratia ſit Pſ. 5o. v. 19. Cor contritum & humilia-
tum Deus non deſpicies. Iſai. 66. V. 2. Ad quem
reſpiciam, niſi ad pauperculum, & contritum ſpi-
ritu, & trementem ſermones meos. Ezech. 18.
v. 21I. Si impius egerit pœnitentiam. .. vita vi-
vet: Ppœnitentiæ, non tantum prout ex fidei
con-

60 DE PCNITENTIA.
conſolatione & ſpe veniæ exoritur, ſed etiam
in quantum præſumit terrores divinitus inje-
Gos, & ex vera perfectaque cordis contritio-
ne perficitur, ad Evangelium potiſſime per-
tinet.
Olj. I. Conc. Trid. Seſſ. 6. C. 6. docet,
Pœnitentes, excitante divina gratia a divinæ ju-
ſtitiæ timore concuti. Sed actus gratiæ excitan-
tis non eſt liber. Ergo actus pœnitentiæ non
eſt liber, ſed per illum homo magis agitur a
Deo, quam agat. N. W. Conſ. I. Tridenti-
num non ait, timorem illum, quo peccatores
utiliter coneutiuntur, eſſe pœnitentiam, ſed diſ-
poſitionem ad juſtitiam eſſe. I. Non quilibet
terror ac timor juſtitiæ divinæ eſt diſpoſitio ta-
lis: nam & demones eoredunt & contremiſeunt.
Jac. 2. V. 19., nec tamen peccatum ſuum ode-
runt, nec tumorem & obſtinationem deponunt:
& Felix ille Syriæ Præfectus, Act. 24. V. 25.
audiens Paulum de judicio futuro diſputantem
tremore concuſſus cor lapideum retinuit. II.
Tametſi ſalutaris ille terror, quo divinitus pri-
mo percelluntur peccatores, nemini liber ſit,
utpote gratia excitans: hujus tamen quaſi effe-
Gus, timor divinæ juſtitiæ, quem adjuvante

Dei gratia concipiunt, liberrimus eſt, eoque

bene diſpoſiti libere moventur in ſpem, di-
lectionem Dei, & in odium ac dereſtationem
Peccati.
Olj. III. Vere pœnitentes ipſi ſe contem-
nunt, deteſtantur, nihilque in ſe boni, ſed
multa mala agnoſeunt, atque idcirco ſe indi-
gnos

mn
UImir

S

detinn
g inje.
MIritio.
I Per⸗

e
innſt.
ereiten.
ie non
gtura
ldenti-
Kores
ſeccll.
Guiibet
lo.
liuet.
node.
hunt:
V. 25.
aatenmn
. W
tiopri
berit,
l efke⸗
vaee
eocue⸗
n, i.
tionemn

COlltet
ol,

le

DE PœNITENTIA. 61

gnos gratia, dignos odio & ſuppliciis judicant.
Ergo actus pœnitentiæ hominem omni opere
bono ſpoliat, & replet maledictionibus: & con-
ſequenter opus bonum eſſe non poteſt. . M.
Conſ. Quod peccator ſe videat malis repletum,
ac pœnis dignum reputet, non oritur a pœni-
tentia, ſed a cognitione ſui, & humilitate: ne-
que pœnitentia aut virtutes iſtæ reddunt homi-
nem ſpoliatum bonis, & plenum maledictioni-
bus, ſed talem præſumunt, & tam male affecto
ſuperveniunt. Ideo enim dolemus, quia in
Deum peccavimus: nemo autem peccat, quia
admiſſa peccata defler. Sicut nemo vulneri-
bus aut morbis repletur, quia ex vulneribus &
morbis dolet: ſed ideo dolet, quia vulnera
morbosque ſentit. Nec facinoroſi flagitiis
replentur, quia ſupplicia & judicem timent:
ſed ideo ſupplicia & judicem timent, quia
ſe flagitiis obſtrictos eſſe noverunt.
Oljic. W. Actus pœnitentiæ oritur ex vo-
luntate deſtruendi peccatum, & ſatisfaciendi
Deo, acſi nobis hoc eſſet poſſibile; ergo eſt
præſumptuoſus. . D. Conſ. Eſt præſumptuo-
ſus, ſi viribus humanis id aſſequi conaretur C.
cum per Dei gratiam id concedi ſibi pœnitens
credat N. Pœnitentia non agitur anitno ſatis-
faciendi Deo ad æqualitatem, aut ex juſtitia per-
fecta; ſed ſolum cum divino auxilio faciendi
quantum in nobis eſt, ut a Deo miſericordiam
obtineamus. Quod rationi oppido congruit.

ARTI-

62 DE PGœNITENTIA.

ARTICULUS IV.
Verum altus pœnitentiæ ſit ſupernaturalis ⁶

No*. Approbarunt quidam olim Pelagiani
Pœnitentiæ actus tanquam honeſtos, ſed
eos naturalibus liberi arbitrii viribus attribue-
runt, dixeruntque, hoc modo gratiam qua libe-
ramur a peccato, ſecundum merita actionis na-
turalis nobis dari: ut teſtatur S- Auguſtinus I. de
Hæreſibus c. 88. & in ep. 106. B
Errorem iſtum Catholicis impudenti calum-
nia affinxit Kemnitius in 2. parte Examinis c. 4.

de Pœnitentia, pag. 96 3. ſcribens, Concilium

Tridentinum ſtabilire voluiſſe dogma illud:
quod humanis viribus ſine ſpeciali Dei auxilio
Pœnirentiam illam tribuit, quæ ſit ſufficiens
diſpoſitio ad peccatorum remiſſionem.
Dico. Actus Chriſtianæ Pœnitentiæ hoc

ſenſu eſt ſupernaturalis, quod ſine ſpeciali &

ſupernaturali Dei gratia exerceri non poſſit.
Theſis hæc eſt de fide.
Prob. I. Sicut fides & caritas in Scriptura S.
dicitur donum Dei, ita & pœnitentia: ergo ſi
ex hoc argumento fides & caritas demonſtran-
tur eſſe actus ſupernaturales, etiam ex eodem
argumento conſtabit, pœnitentiam actum eſſe
ſupernaturalem. Prob. Ant. 2. Tim. 2. V. 25.
ait Apoſtolus: Mequando Deur det illis pœniten-
tiam ad cognoſcendam veritatem, && reſipiſcant a
diaboli laqueis. In quæ verba S. Leo ep. 91. ad
Theodorum Epiſc. Pœnitentiam, inquit, ex Dei
credimus inſpiratione conceptam, dicente A Mele-
7.

DE PœNITENTIA. 63

Mequando Deus det illis pœnitentiam. Et S. Au-
guſtinus l. 5. contra Julianum c. 3. Miſi ipſe de-
ͤ rit, quis agit pœnitentiam.
Peni Act. 5. v. 31. Apoſtoli Eune, ajunt, Principem
d A& Salvatorem Deus exaltavit Jextera ſua ad dandam
Iumde. panitenttiam Iſrasli, & remiſſonem peccatorum.
Ne. Ergo æqualis eſt conditio Pœnitentiæ & remiſ-
SNů. ſionis peccatorum: hanc autem ſupernaturale
d donum eſſe nemo dubitat; erit igitur & pe⸗-
nitentia.
Alu. Ezechielis 36. v. 26. Deus ait: Auferam
ie. cor lapideum de carne veſtra, & dabo volis or
nafaun carneum. Quod teſtimonium in hanc ſenten-
Uud: riam adducir S. Auguſtinus I. I. contra 2. epi-
niio ſtolas Pelagian. c. 20.
fcdens In multis item S. Scripturæ locis perimus,
ut Deus nos convertat; ut Jerem. 31. v. 18.
hoe Converte me, & convertar. .. Poſtquam enim con-
ei& vertiſti me, egi pœnitentium. In quem locum
poſin. commentans Hieronymus: Eide, inquit, quan-
tum ſit auxilium Dei, & quam fragilis humana
us, conditio, ut hoc ipfum, quod peœnitentiam oimus,
goſt niſi nos Dominus ante converterit, & niſi Dei ni-
ſtra- tamur auxilio, nequaquam implere vale§amus.
Odlem Prob. II. Auguſtinus ep. 106. ait, in Con-
mele cilio Palæſtino, ubi Pelagius errores ſuos com-
V. 2. Pulſus eſt revocare, declaratum fuiſſe, pœni-
venir tentiam eſſe donum Dei. S. Fulgenrius I. de
pſem Fide c. 31. ait, neminem poœrnitentiam agere
9l. 4 poſſe, niſi quem Deus iluminaverit, & gratuita
er Di Ma miſeratione converterit. Et Concilium Arau-
N ſicanum II. Can. 4. Siguis, inquit, ut a recen
. -

64 DE PœNITENTIA.

purgemur, voluntatem noſtram Deum exſpectare
contendit, non autem ut etiam purgari velimus, per
Sanékti Spiritus infuſionem, & operationem in nos
Keri oonftetur, reſiſtit ipſi Spiritui Sancto.
Conc. Trident. Seſſ. 6. c. 5. Declarat, ipſius
Juſtificationis exordium in aqultis a Dei per Cbriſtum
Jeſum præveniente gratia ſumendum eſſe. Cap. 6.
Diſponuntur, inquit, adipfam juſtitiam, dum ex-

citati divina gratia atque adjuti, fidem ex auditu

concipientes libene moventur in Deum ac pro-
pterea moventur... per pœnitentiam &&. Cap. 14.
Kurſus uſtificari poterunt, cum exeitante Deo per
Panitentic Saxramentum merito Cbriſti, amiſſam
gratiam recuperare procuraverint. Et Qan. 3.
iquis dixerit, ſine præveniente Spiritus Sankti in-
piratione atque ejus adjutorio hominem oredere,
Jperare, diligere, aut pœnitere poſſe, ſicut oportet,
ut ei juſtifcationis grotia conferatur; anathema ſit.
Et Seſi. I4. C. 4. diſerte ait, etiam imperfectam
contritionem, quæ attritio appellatur, e do-
num Dei, & Spiritus Sanécti impulſum.
Obj. I. Scotus in 4. d. 14. q. 2. a. I. tradit,
actum pænitentiæ ſecundum ſe & totam entita-
tem ſuam eſſe naturalem; adeoque viribus na-
turæ ſolius poſſe exerceri. Ergo Kemnitius
vere errorem ſuum tribuit Catholicis: cum Sco-
ti opinioni adhæreant Scotiſtæ; item Gabriel

quæſt. I. Durandus in 2. d. 28. q. 5. Cajetanus

Tom. I. Opuſc. Tract. 4. q. I. M. I. W. Ant.
Scotus in I. d4. q. un. ſcribit, ideo poſſe quem-
libet peccatorem ſalvari, quia poteſt eum Deus
ſua gratia prævenire. In 4. d. 14. q. 3. negat,
. ac

n
N 6
chun
Cnt
l
elll
ze
d

i
Pt
NN
unna
rifnn
umn
En
n⸗
A
iin

ecen.
nln /
hlir /or
n
e
Chn
(16
AMer.
A
Il fri.
N
Din ſer
Cikſert
C9,
cir.
lleje,
Gner,
Henn ſ.
ekteon
1,Aer
1,trdt
Amentit.
busm⸗
ennnitias
umc⸗
Ciſetaru
N. A
legvenn
eun Des

, DE PœNITENTIA. 65
ab homine ſolis naturæ viribus poſſe cognoſci,
Peccatum eſſe deteſtandum ut offenſivum Dei,
aut averſivum ab eo: & d. 22. art. 2. extremo,
pœnitentiam a Deo inſpirari fatetur. Hinc &
Scotus & Theologi nuper citati dicunt, licet
actus aliquis pœnitentiæ naturalis eſſe poſſit, ut
tamen exerceatur, prout exigitur a Deo ad ſa-
lutem, ſupernarurale aliquid ad ipſum neceſſa-
rium eſſe, quod a divina gratia pendet.
. Il. Omiſſo antecedente N. Conſ. Si unus
& alter Theologus exerraverit, aut obſcurius
fuerit locutus, non continuo Catholicis ipſo-
rum erratum adſcribi oportet: multo minus
Concilio generali, quod veritatem oppoſitam
manifeſtis atque iteratis explicationibus pro-
ponit.
Olj. II. Ad aſſequendam Conciliorum men-
tem ſufficit dieci cum modo laudatis Theologis,
pœnitentiam, quatenus fidei & caritati conjun-
Ctam, eſſe ſupernaturalem, non quia in ſe ſu-
Pernaturalis ſit, ſed quia vel direétio fidei, vel
amoris imperium ſeu ordinatio ſupernaturalis
eſt. . M. Aſſert. Alias eodem modo dicam,
ſpem“ vel caritatem ſecundum ſe actus fuperna-
turales non eſſe, ſed quoad directionem fidei:
vel fidem in ſe ſupernaturalem non eſſe, ſed ur
caritate informatam. Sed & Concilium Trid.
non tantum copulatim ſeu complexive definit,
gratiam eſſe neceſſariam ad collectionem illo-
rum actuum, ſed diviſim & copulative ad ſingu-

los illorum actuum gratiam requiri, & ideo non

ſine cauſa utitur particula dis junctiva, aut. Non
E poteſt

66 DE PGNITENTIA.

poteſt ergo ſecundum fidem negari, poœniten-
tiam ſimpliciter loquendo, actum ſupernatura-
lem eſſe. Denique cum actus pœnitentiæ, juxta
C. Trident. ſeſſ. 6. c. 6. & ſeſſ. 14. C. 4. ſit ultima
ad gratiam diſpoſitio, actum eumdem neceſſario
ſupernaturalem eſſe convincimur.
Inſt. I. Sufficit, ſi proxima ad gratiam di-
ſpoſitio ex directione caritatis ſit ſupernatura-
lis: talis enim diſpoſitio extra Sacramentum in-
cludit deteſtationem peccati propter Deum ſum-
me dilectum. Ergo non ſolide concluditur,
actum poœnitentiæ eſſe ſupernaturalem, niſi
quoad hanc relationem. H. . Ant. Nam nu-
per jam oſtendimus, ſingulos actus diſpoſitione
illa comprehenſos, ex Synodi Tridentinæ do-
Grina, ſupernaturales efle. Deinde ad ultimam
diſpoſitionem ad gratiam non ſolum non ſuffi-
cit actus naturalis, verum ne quidem ullus eo-
rum eſt neceſſarius: tum quia tota ultima diſpo-
ſitio eſt ordinis ejusdem, cujus eſt forma, ad
quam diſponit; tum quia ſi aliquis actus natu-
ralis per ſe neceſſarius foret ad diſpoſitionem
talem, homo illum ſolius naturæ viribus incoa-
re & perficere poſſet, per ſe loquendo & ſe-
cluſis extrinſecis impedimentis vel difficultati-
bus; atque ita per illum ſalutis ſuæ initium poſ-
ſet capere, quod ſanæ doctrinæ in Conciliis,
Arauſicano præſertim, traditæ repugnat. B
Inſt. 2. Naturali lumine mentis cognoſci po-
teſt, quod honeſtum ſit deteſtari offenſas Dei;
ergo voluntas ex ſe ſufficit ad peccatum dete-

ſtandum, modo poœnitens gratia Dei inſtructus
pen

7
.

4

1 „
4 /,
n
vage
A
la
SIln⸗

tnlten⸗
Nturz.
urtn
Wina
Wt

tomd.
Nature-
Umn in-
nſum.
Eitur,
u
n.
Ohtione
r ⸗
macn
lack.
seo⸗
l⸗
W
M Idr⸗
OGtonen
Us inct⸗
odl⸗
eulat⸗
vnn do⸗
Oocliüs,
A.
olen 00.
els Dey

Gin Sek⸗

galrucu

DE PNITENTIA. 67

per virtutes Theologicas ſufficienter ad Deum
ordinetur. g. Diſt. Amec. Naturaliter iſta poſ-
ſunt cognoſci urcumque T. naturali lumine co-
gnoſci Ræc Poſſunt utiliter & prout oportet ad
conſequendam juſtificationem & vitam æter-
nam N. Ant. & Conſeq Actus, ad quem pro-
ducendum neceſſario requiritur principium
gratiæ, eſt ſimpliciter & quoad ſubſtantiam ſu-
Pernaturalis: atqui ad pœnitentiam, quæ ſit
diſpoſitio ad juſtitiam, requiritur neceſſario fi-
des ſupernaturalis, inſpiratio Sancti Spiritus &
auxilium peculiare divinæ gratiæ, ut hactenus
oſtendimus: Ergo. Confirmamur hæc ex can.6.
C. Arauſicani, qui ita habet: Srquis ſine gratia
DVei credemibus, volentibus,; deſiderantilus, g, pulſan-
tibus nobis miſericordiam dicit conferri, non autem
divinitus, ut eredamus, velimus, vel hæc ommig ſic-
ut oportet, agere valedmus, per infufionem & inſpi-
rvationem & Spiritus in nolis fieri confttetur, aut
Humilitati aut obedientiæ humanæ ſub'jungit gratig
adjutorium, nec ut obediens & umilkmus ipfius
gratiæ donum eſſe conſentit, reſiſtit Apoſtolo dicen-
ie Quid hales quod non accepiſti? I. Cor. 4. V. 7.
Et can. 7. St quis per naturæ vigorem, bonum
aliquod, quod ad ſalutem pertinet vitæ zternæ, co=⸗
gitare, at expedit, aut eligere;, .. poſſe confirmat;
bœretico fallitur spiritu &. Ponitentiæ verd
actus eſt electio bona, quæ proxime ad ſalutem
Pertinet vitæ æternæg.
Inſt. 3. Intentio ſuſcipientis Sacramentum
non debet eſſe ſupernaturalis; ergo neque actus
Poœnitentiæ, H. W. Conf. Intentio nec eſt dipo-
E a ſitio

68 DE PüœNITENTIA.

ſitio proxima ad gratiam, nec hujus impetra-
tio: eſt enim eadem ſive ſacrilege, ſive cum

fructu Sacramenta frequententur. Secus res

habet in actibus pœnitentiæ, de quibus S. Tho-
mas q. 85. a. 5. D. Ad pœnitentiæ, inquit, alctus
Deo operanti in peœnitentia cooperamur. Quorum
actuum primum principium ez Dei operatio con-
vertentis cor, ſezundum illud Ibrenorum ult. v. 21.
Converte nos Domine ad te, & convertemur. Et
paulo ante dixerat, habitus pœnitentiæ imme-
diate a Deo infunditur ſine nolis principaliter ope-
rantibus: non tamen ſine nolis diſpoſitive cooperan-
tilus per aliquos actus. Ergo actus poœnitentiæ
ſalutaris non eſt naturalis: naturalium enim
actuum habitus non infunduntur a Deo, ſed
noſtra opera efficiuntur.

CAPUT III.

De Contritione.

ARTICUL US I.
In quo conſiſtat eſſentia contritionis perfectæ 5

Nu I. Efficaciſſimum pœnitentiæ actum

eſſe perfectam contritionem SS. Literæ &
3 perpetua Eccleſiæ traditio nos docent.
Contritionis hujus genus eſt deteſtatio dolore
miſta, ut Theologi omnes fatentur: per hunc
enim actum convenit cum imperfecta contri-
tione, quæ recentiore vocabulo attritio appel-
latur. Cum vero Suareſius diſp. 4. ſect. 2. ſcri-

bat, ſibi poſt Sotum aliquando viſum fuiſſe,
M con-

a
Wanin
601

.

DE PGNITENTIA. 69

ben. contritionem extra Sacramentum juſtificantem
caam concipi poſſe ex motivis juſtitiæ, religionis,
IS gratitudinis & aliarum virtutum, quæ prœæmium
o. aut pœnam non intuentur; eamdemque opi-
o monem ex recentioribus plures ſecuti fuerint:
CGonn queæritur in præſens, utrum differentiam per-
n. fectæ contritionis ſtatui oporteat in ſolo moti-
. vo caritatis Dei ſuper omnia dilecti?
1. E II. Caritas generatim accepta quemlibet bo-
e ni & recti amorem ſignificat. Quo ſenſu B.
ce⸗ Auguſtinus lI. de gratia Chriſti e. 21. Quid et,
au. inquit, caritas, niſi hona voluntas? & I. de mo-
feig rib. Eccl. C. 15. Qucælibet virtus, inquit, ℳ ordo
ein amoris. Nimirum, ut S. Thomas I. 2. J. 52.
, art. 2. ad 3. notat, Qucælibet virtus dicitur eſſe
ordo amoris, in quantum ad quamlibet cardina-
lium virtutum requiritur ordinata affettio; omnis
autem afectionis radix &* PrinePiene eſt amor.
Preſſius ſumpta caritas eſt amor, quo in
Deum ferimur. Eſt autem amor quidam perfe-
&tus, quo aliquis ſecuudum ſe amatur; utpote cui
No aliguig vult bonum, ſicut bomo amat amicum.
Amor vero imperfectus et, quo quis amat aliquid
An non ſecunqum ſe ipfum, ſed ut illud bonum ſili ipſi
ee proveniat; ſicut homo amat rem quam concupiſcit.
en. Primus autem amor pertinet ad caritatem, ducæ
dore inheret Deo ſecundum ſeipfum: ſed ſpes pertinet ad
hune ſecundum amorem; quia ätle, qui ſperat, aliquid
cootti. ſibi obtinere intendit. Hactenus S. Thomas 2. 2.
0. q. 17. a. 8. D. Ex qua doctrina conſtat, ſolo
Gi amore caritatis perfectæ ac proprie dictæ amari
nlid Deum ſuper omnia ſimpliciter & abſolute, ſci-
LE 3 licet

70 DE PœNITENTIA.
lioet cum quis ſe ipſum explicite in Deum ita
refert, ut ſuum ultimum finem tam objecti-
vum, quam ſubjectivum poſitive & explicite
in Deo conſtituat. Qui adtus caritatis amor
benevolentiæ & amicitiæ nuncupatur.
Quamquam autem actu ſpei etiam Deum,
tamquam ultimum finem objectivum, ſuper
omnia diligamus, in quantum ita comparati ſu-
mus, ut rerum omnium, ac vitæ quoque ſub-
ire diſpendium malimus, quam Deum offen-
dere: quia tamen actu ſpei nondum nos ipſos
in Deum expreſſe referimus, nec ſimul ulti-
mum finem ſubjectivum in ipſo explicite ac po-
ſitive reponimus; caritas iſta eſt imperfecta,
amor concupiſcentiæ, dilectio Dei ſuper omnia
ſecundum quid, & in aliquo tantum genere.
Dico. Perfecta contritio, qua extra Sacra-
mentum juſtificamur, debet eſſe deteſtatio pec-
cati ex motivo perfectæ caritatis, qua Deus ſu-
pPer omnia amatur, Eſt communis Theologo-
rum cum S. Thoma q. & 5. a. 6. & G. 86. a. 3. O.
ubi ait, ad rationem veræ pœnitentiæ eſſe, ut
diſpliceat peccarum, quia eſt contra Deum ſu-
per omnia dilectum.ß
Prob. I. S. Scriptura vim omnem, quam
pœnitentia habet ad delenda peccata, caritati
tribuit. Luc. 7. v. 47. Kemittuntur ei peccata mul-
a, quia dilexit multum. Cui autem minus dimit-
zZitur, minus diligit. Ergo non diligenti nihil
dimittitur. Nam qui non diligit manet in morte.
I. Jo. 3. V. 14. & cap. 4. V. 7. Omnis qui dAiligit,
Deo natus eſt. Proverb. S. v. 17. Ego diligen-
165

m it

gectt.

Mete
Bar

Doum
ſpet
atiſ
e ſub.
0ken.
los
U.
N ⸗
lecki,
OM
Ete,
Geeta⸗
ee⸗
N⸗
Eopo⸗
649,0
ele,
eun⸗

lemn
Caritari
umu.
immt.
in mort⸗
6

DE PœNITENTIA. 71

tes me diligo. I. Petr. 4. v. 8. Caritas operit mul-
zitudinem peccatorum.
Talem autem amorem debere eſſe caritatem
perfectam „ qua Deus ſuper omnia amatur, ea-
dem S. Scriptura locis variis oſtendit. Deut. 4.
v. 29. Cum quæſieris Dominum Deum tuum, in-
venies eum: ſi tamen toto corde quæſieris eum, &£
zota tribulatione animæ tuck. Joël 2. V. 12. Con-
vertimini ad me in toto corde veſtro, in jejunio, &α

in fletu, & in planttu. Et ſoindite corda veſtra.

Matt. 22. V. 37. Ait Jeſus: Diliges Dominum
Deum tuum ex toto corde tuo, && in tota anima
zua, & in tota mente tua. Iſai. 31. V. 6. Converti-

mini ſicut in profundum receſſeratis. Atqui talis

converſio ſolum fit per caritatem perfectam:
nam ſicut peccator ante averterat ſe a Deo, &
ad creaturam converterat, hanc præferendo
amicitiæ divinæ & pro fine ultimo cui conſti-
tuendo: ita viciſſim perfecte debet a creatura
averti, & converti ad Deum, hunc ſolum pro
ultimo fine cui conſtituendo. Hoc autem fit
tantum per caritatem: virtutes enim cæteræ,
quia ipſi homini ſuam honeſtatem amant, hune
eumdem hominem habent pro fine cui, etſi ul-
terius a caritate ad Deum tamquam finem ulti-

mum referendo.

Proh. II. S. Joannes Chryſoſt. hom. 76. in

Joan. Cum pecoaveris, inquit, ingemiſee, non quod

pænas daturus ſis (nihil enim hoc eſt) ſed quod Do-
minum tuum offenderis, tam benignuin, tam te
amantem. S. Auguſtinus l. 2. contra Creſco-
nium c. 12. ait, peccata mundari Sacrificio con-
E 4 Friti

72 DE PœNITENTIA.

triti cordis: ac nihilominus de dilectione: Quæ,

inquit, i abſit, &œtera fruſtra fiunt. Et ſerm. 7,
de remp. Pœnitentiam, inquit, certam non facit,
niſi odium peccati & amor Dei. Er l. 2I. C. 27.
de civit. & pro uno ſeelere omnia ſua diſtribuant
indigentibus, niſi deſiſtant a peccatis, habendo ca-
ritatem, quæ non agit perperam, nihil eis prodeſſe
poteſt. Et auctor libri de vera & falla pœnit.
C. 9. & 17. Sine amore nemo umquam gratiam in-
venit, nec veniam aſſecutus eſt. Et c. 23. Hxc
propter caritatem dicta ſint: ſine qua in nobis non
poieſt eſſe vera peœnitentia.
S. Gregorius homil. ult. in Ezechielem cir-
ca finem docet, compunctionem alteram ex ti-
more proficiſci, alteram ex amore: & hanc
quidem eſſe perfectam, ad quam prior viam
Parat.
His accedit Concilium Trident., quod ſeſſ.
1I4. Cap. 4. tradit, ſolam contritionem, quæ ca-
ritate perfecta eſt, ſufficere ad remiſſionem
Peccatorum extra Sacramentum re ipſa ſuſce-
Pptum: non vero eam, quæ ex conſideratione
turpitudinis peccati, vel ex metu gehennæ &
Pœnarum concipitur. Atqui contritiones ſeu
Peccati deteſtationes ex motivo juſtitiæ, reli-
gionis, aut alius virtutis moralis obortæ conci-
Piuntur ex motivo turpitudinis: dereſtatio ve-
r0 peecati ex ſpei motivo pœnam damni me-
tuit; Ergo ſecundum doctrinam Synodi Tri-

dentinæ non ſuftieiunt ad perfectæ contritionis

effectum.

Ob'.

„

Nun
u 6

nne

bin
lre
4

in

=

erm /,
ſan,
1 47.
er
ehlher⸗
Smd
poenn.
mn ir.
Nar
i ton

n ⸗
mexti.
& ane
atn

a ſell
Gle er⸗
onenn
e⸗
Germore
Hennr
ONes
e, tel-
COn⸗
glio ve⸗
non me⸗
ciT-
nteinons

DE PCNITENTIA. 73
Ohi. I. Veræ pœnitentiæ promiſſa eſt pec-
catorum remiſſio: atqui deteſtatio peccati ex
motivo juſtitiæ, religionis, gratitudinis eſt ve-
ra poœnitentia. Ergo. Be. Deſt. Maj. poœniten-
tiæ, quæ ſit perfecta ad Deum converſio pro-
miſſa eſt venia C. Si non ſit perfecta ad Deum
converſio N. Hac explicatione plures adhuc
objectiones expediuntur: nam licet nonnullæ
virtutes deteſtenrur peceata univerſim ſuo mo-
do ſuper omnia, etiam appretiative: licet aver-
tant hominem a peccatis, & ad Deum conver-
tant; multo tamen hæc imperfectius præſtant,
quam caritas. Nec ſufficit, illarum actus à ca-
ritate informari aut imperari: hoc enim caſu ad
pPeccatorum remiſſionem non diſponerent, ſed
hanc præſumerent.
Inſt. In baprismi & pœnitentiæ Sacramen-
tis peccata dimittuntur ſine caritate perfecta;
ergo de hac ſola non ſunt intelligenda S. Scri-
Pturæ & Patrum teſtimonia. . W. Conſ. Tam-
etſi S. Scriptura loquatur generatim, excipiun-
tur tamen caſus ab eadem indicati; ut ex plu-
ribus aliis conſtat. Chriſtus enim miniſtris

ſuis poteſtatem abſolvendi non contulit gratis,
ſed conſulere voluit infirmitati humanæ Sacra-

menta inſtituendo, quæ ex attritis contritos fa-
cere dicuntur, non quidem formaliter ſed æqui-
valenter: ſubſtituendo aliquid æquivalens dile-
ctioni, nempe Sacramentum, quod effectum
eundem præſtaret.
Oj. II.. Amor, quo S. Paulus Philip. I.
v. 23. cupiebat diſſolvi & eſſe cum Cbriſto, erat
E 5 amor

74 DE PGœ NITENTIA.
amor perfeétæ caritatis: atqui amor ille inclu-
debat motivum propriæ felicitatis: unio enim
cum Chriſto neceſſario ſupponit & objectum
quod diligitur, & ſubjectum quod diligit; er-
go ex motivo ſpei actus perfectæ caritatis, &
contritionis poteſt concipi. . MW. Min. oujus
prob. Diſit. Unio cum Chriſto ſupponit obje-
ctum ſeu Deum qui diligitur propter ſummam
ſuam perfectionem in ſe abſolute conſideratam
C. propter ſuam bonitatem ſpectatam relativè
ad noſtram beatitudinem N. Explicatio iſta pe-
titur ex S. Auguſtino, qui l. 3. de doctrina Chri-
ſtiana c. 10. Caritas, inquit, eſt motus animi ad
Fruendum Deo propter ſeipfum, & ſe, & proximo
propter Deum. Cum quis amat beatitudinem
tamquam bonum ſibi, ita ut beatitudo ſit pro-
Xima ratio amandi tale bonum, eſt amor pro-
Prius concupiſcentiæ, ſpecie alius ab amore cari-
tatis. Quando autem quis ſibi amat beatitudi-
nem immediate & proxime propter gloriam
Dei, ut hunc tamquam amicum præſentem ha-
beat, ac de bonis ejus gaudeat, amor iſte licet
materialiter poſſit denominari concupiſcentiæ
ob beatitudinem, quam quis ſibi amat, forma-
liter tamen & quoad motivum eſt amor amici-
tiæ: cujusmodi erat deſiderium Pauli ad Phi-
lip. I. v. 23. Ita Suar. l. 2. de neceſſ. grat.
Cc. 13. I. 23.

Inſz. I. Deus per caritatem diligitur ut bene-

ficus & beatificus: atqui non potelt ita diligi ſi-
ne reſpectu ad bonum quod ex ipſo ſperamus;
ergo ſine motivo ſpei caritas non elicitur. k.

Diſf.

n
lel

linelr
oenim

ckamn

her
leng &
nirohe.
Uummen
beraram
relgrine
ſape.
AChr
Crinmal
Fonnne
ucloen
tpro.
or plo⸗
teri⸗
Enniond

goten.

Enenbe
rleleu
ilenie
Cunt
ramici⸗
ad Dhi.
l. geat

bene⸗
uchigi
ſperüm
itor.

DE PœNITENTIA. 75

Diſt. Maj. Deus per caritatem diligitur, ut be-
neficus ratione principii C. ratione termini N.
Diligirtur Deus ens a ſe, principium omnium
perfeéctionum, inter quas continentur etiam
benignitas & ratio finis ultimi ſeu beatitudo ob-
jectiva: quamvis beneficia in nos derivanda,
item poſſeſſio & fruitio ſummi boni, qui ſunt
termini divinæ benignitatis, ac Deitatis beatifican-
tis, a caritate directe non ſpectentur. Secundum
hactenus dicta accipi debet, quod S. Thomas I. 2.
q. 65. a. 5. ad 1I. & q. I14. a. 4. ſcribit, carita-
tem eſſe amorem Dei, quo diligitur ut beatitu-
dinis objectum: nimirum ratione ſummæ ſuæ
perfectionis, ob quam non ſolum eſt principi-
um omnium rerum, ſed etiam illarum finis &
beatitas.
Iuſt. z. Non poteſt homo ſe exuere defide-
rio naturali, que in beatitudinem fertur; ergo
deſiderium iſtud in omnem caritatis actum ſe
inſinuat. Be. Diſt. Ant. Non poteſt ſe homo
exuere deſiderio, quo in beatitudinem fertur
vel formaliter, explicite, vel virtualiter tan-
tum, implicite, marterialiter ac præſuppoſitive
C. quo in beatitudinem ſemper feratur forma-
liter & explicite, quaſi actus quilibet ſit forma-
le beatitudinis deſiderium N. In actibus libe-
ris mentem a beatitudine ita avocare poſſumus,
ut non formaliter propter hanc, ſed propter ab-
ſolutam objecti excellentiam operemur. Quoni-
am autem innatum nobis eſt erga beatitudinem

generatim deſiderium, hoc ipſum ſemper vir-

tualiter, materialiter vel præſuppoſitive nobis
in-

76 DrE PœNITHENTIA.
ineſt, etiam quando ex caritate puriſſima agi-
mus: quæ quidem caritas deſiderium beatitatis
adeo non rejicit, ut illud una cum ſpe etiam
imperet. Nam & amor quo in Deum ut no-
bis bonum ferimur, caſtus, purus & gratui-
tus dici meretur intuitu amoris mercenarii,
quo Deum ob temporalia bona diligimus; non
vero caritati perfectæ comparatus: etſi ſimpli-
citer ſit caſtus & purus hoc ſenſu, quod bonus,
honeſtus, neceſſarius & ſupernaturalis ſit. Di-

ſtinctione data explicanda ſunt, quæ S. Bernar-·

dus epiſt. ad Guigonem n. 8. de quarto amoris
gradu diſſerit: Weſcio, ſi aquoquam hominum in
bac vita perfecte apprehenditur, ut ſe ſeiliget homo
diligat tantum propter Deum. Aſſerant hoc ſi
qui experti ſunt: mibhi, fateor, impoſſilile vide-
tun. Hoc eſt, nemo tam pure Deum diligere
Poteſt, ut in corde ſuo propriæ beatitudinis de-
ſiderium extinguat.
Inſt. 3. S. Th. 2. 2. q. 23. a. 5. ad 2. Una ſola,
inquit, vatio diligendi attenditur principaliter a
caritate divina bonitas, quæ eſt eus ſulſtantia...
Aliæ autem rationes ad diligendum Deum inducen-
tes ſunt ſecundariz, & conſequentes ex prima.
Ergo ratio qua Deus intuitu beatitatis noſtræ
diligitur, eſt motivum ſaltem ſecundarium ca-
ritatis. Be. W. Conſ. Rationes illas ſecundarias,
ait S. Doctor, eſſe tantum diſpoſitiones, queis
ad perfectam dilectionem præparamur: cujus-
modi ſunt benefcia, præmia obtinenda, aut pænæ
evitandæ, quibus diſponimur ad hoc ut in dilectione
profciamus, ut exponit ibidem q. 27. a. 3. In quen
en-

1

al⸗
Mi

„
Mn.

N

7

in
leniti
Eefiam
nuno.
Aen.

1ennn,

IO;Nn

1npl⸗
bonng
1. D.
ermr
annos
timumin
ut Mono
t N 9
vide.
Glgere
nisce⸗

Uinſan.

ehelert
Mnn
ninuer.
fiun.
oltre

fuch .

ndariss,
3) Olen

k: cujos⸗

At ſent
lein⸗
lIogen
ig

DE PG& NITENTIA. 7 7

ſenſum antea q. 23. a. I. & 5. & q.. 25. a. 10.
Amicitia caritatis, inquit, fundatur ſuper com-
municationem beatitudinis, nimirum tamquam
ſuper diſpoſitionem excitantem ac moventem
ad caritatem.
Inſt. 4. S. Bernardus l. de diligendo Deo
C. I. N. I. & C. 7. H. 17. ait, duplicem ol' cauſam
Deum propter ſeipfſum diligendum: ſwve quia nihil
Juſtius, ſive quia nibil fruétuoſius diligi poteſt. Ad
primum pertinet, quo ſuo merito; ad ſecundum,
quo noſtro commodo. Ergo N. M. Conſ. Expli-
catio data jam eſt in reſponſione ad obj. 2. & ad
ejus Inſtantiam. Quam doctrinam magis ad-
huc illuſtrat Suareſius diſp. 1. de objecto mate-
riali & formali caritatis, ubi ait, S. Thomam
2. 2. J. 23. a. 4. hoc ſenſu dixiſſe, ſpeciale obje-
&tum caritatis eſſe bonum divinum, ut eſt beatitudi-
nis objeétum: quia Deus ut objeltum beatitudinis
non amatur propter aliud tamquam propter finem:
ſinig enim ultimus ut ſie, non amatur propter ali-
um. Sive ergo S. Bernardus Deum caritate
pura, ſive affectu ſpei diligendum eſſe Procahr.
tiaverit, ex modo dictis patet, ſemper propter
ſeipfum diligendum.

ARTICUL US II.
De Quantitate Contritionis.

Noe I. Poſtquam de contritionis eſſentia diſ-
putavimus, juvat nunc ejus quantitatem ex-
pendere. Hæc vel eſt intenſiva ob vehemen-
tiam actus ipſius: vel ſpectatur ratione temporis
quo

78 DE PœNITENTIA.

quo actus durat: vel ad objecta plura ſe ſe
extendit, prout derteſtatio debet eſle univerſa-
lis. De quo argumento jam pluribus egimus:
nam cum contritio perfecta caritate peccarum
deleat extra Sacramentum, ut nuper oſtenſum
fuit, atque alias adhuc probabitur: caritatis au-
tem motivum ſit vel maxime univerſale; ſe-
quitur plane actum omnem perfectæ contritio-
nis omnibus & ſingulis peccatis adverſari, quod
concl. 2. a. 2. ca p. Præcedent. demonſtravimus.
II. Reſtat nunc demum, ut de intenſione
& duratione actus quo ex caritatis motivo pec-
cata deteſtamur, breviter diſſeramus. Ubi ſin-
gularis omnino eſt Adrianus, in 4. q. 2. de Poœ-
nit., ad veram contritionem exigens, ſummam
actus intenſionem, quam homo conatu omni
ſibi poſiibili poſſit exhibere.
Huic proxime accedit Petrus Sotus, qui lect.
14. & 15. de pœnit. docet neceſſariam eſſe in-
tenſionem maximam, non abſolute, ſed com-
Parative, ut ſcilicet pœnitens majore volunta-
tis conatu & ardore feratur in peccati odium &
amorem Dei: quam horreat quodvis aliud ma-
lum, aut bonum creatum quodlibet diligat. Quod
idem videntur putaſſe S. Bonaventura in A. d.
16. a. 2. . I. ,» Durandus d. 17. q. 4., Richar-
dus a. I. q. 5. ad 3., & Joannes Morinus de
adminiſtrat. Sacram. pœnit. I. TI. Cc. 14.
Alii dicuntur maximam quidem deteſtatio-
nis intenſionem non exigere, certum tamen
gradum, quem Deus ſolus novit.

lis le
iyerli⸗
glmus:
Norum
Olelumn
titinr.
len E
ntriie⸗
i,Cvo
Ayimug
enſone
opee⸗
Nbo.
depe.
ummam
Wonnni

aleck,
ae⸗
ſedcden
e VOuNr
6odumd
Aludmne⸗
l. Q
Iins ⸗
Richar-
nus

eteſtnie
Im tne

DE PCGNITENTIA 79

III. Scotus in 4. d. 14. q. 2. ſcribit, actum
deteſtationis non habere rationem contritionis,
niſi prius tempore aliquo, quod Deus deter-
minavit, duret. Opinionem iſtam probabi-
lem judicat Jacobus Almainus ibidem. Sed &
Cajetanus tom. I. Opuſc. tract. 4. q. I. ait, De-
um aliquando exſpectare hujusmodi duratio-
nem, priusquam acceptet actum in ratione con-
tritionis, & diſpoſitionis ultimæ ad gratiam.
IV. Contra hos omnes Theologi paſſim
contritioni perfectæ nec certam moram tempo-
ris, nec modum intenſionis præſeribunt, ajunt-
que ad magnitudinem ipſi debitam ſufficere, ſi
deteſtatio fuerit appretiative ſumma. Nam fſi-
cut Deum amore ſummo appretiative amare,
eſt ipſum diligere ſuper omnia, h. e. plus ipſum
diligere, quam quodvis bonum aliud, & crea-
tis rebus omnibus anteferre: ita contritione ap-
pretiative ſumma deteſtamur peccatum, quan-
do tali amore Dei incenſi, peccatum majus &
gravius malum æſtimamus efle, quam cætera
omnia, & præ his omnibus illud magis aver-
ſamur, ita ut, data optione malimus omnia
damna & dolores ſubire, quam peccato con-
ſentiendo Deum offendere. Dereſtatio iſta uti
ab rationis judicio oritur, ita in parte animæ ſu-
periore potiſſimum reſidet, & eſt dolore inten-
ſive magno præſtantior: nam intenſio dereſta-
tionis ac doloris major aut minor ſæpe oritur
ex commoda humorum temperie, qua appeti-
tus inferior facilius afficitur ad objectum, quod
imaginationi vivacius quandoque occurrit. Se-

(ecundum hanc explicationem Di-

90 DE PCG NITENTIA.

Dico l. Ad perfectam eontritionem non
requiritur certus modus aut gradus intenſionis,
ſed ſufficit deteſtatio peccati ſumma appretiative,
ex caritatis motivo profecta.
Prob. I. Dum Chriſtus Mat. 22. V. 37. &
Marc. 12. V. 31. recitat præceptum, Deut. 6.
v. 5. latum: Diliges Dominum Deum tuum ex
toto corde tuo, ev tota anima tua, & exr tota
Jortitudine tua; ſine dubio ſummam Dei dilectio-
nem requirit: atqui dilectio Dei ſecundum in-
tenſionem ſumma eſt impofſibilis; cum actus
caritatis infuſæ verſus maximum in intenſione
non habeat terminum. Igitur tamum præei-
pPitur Dei dilectio ſumma appretitative, quæ
etiam eſt menſura contritionis.
Meque cauſari poteſt Adrianus, requiri
tantum contritionis intenſionem ſummam re-
ſpective, ſeu intuitu præſentis auxilii gratiæ:
hoc enim ſenſii peccator eliciens contritionem
intenſam ut duo cum auxilio ut duo juſtificare-
tur: alius econtra, concipiens dolorem inten-

ſum ut quatuor cum auxilio intenſo ur quinque,

maneret in ſtatu peccati. Quod eſt abſurdum.

Eadem dificultas occurrit in opinione Petri

Soti & aliorum quorumdam. Nam ſi deteſta-
tio affectus intenſione debet excedere præſen-
tem de aliis malis dolorem, evenire poteſt, ut
contritio minus intenſa juſtificet quandoque,

cum alias magis intenſa non juſtificaret: quia

minus intenſa excedere facile poteſt dolores de
malis aliis admodum remiſſos; dum viciſſim in-

tenſior contritio crebro ne attingit quidem ve-
he-

lin
Amna
lgtt

n n
hlonds
irive,

1N
Den6
Aln er
er
lecio.
umin-
es
lone
Mkcl⸗
e, e

lelii
an e⸗
ete .
dec
Wone.
e en⸗
unone
orcocn.
ne Mui
Gereltr⸗
Nrele

Nelt, .

coque,
Gores 6
6cikumnin
idem

DEPGNITENTIA. 82

hementiam graviſſimorum dolorum de malis
aliis. Actus enim voluntatis intenſio ſequitur
vehementiam objecti, objectum autem ſenſi-
bile naruraliter vehementius movet & afficit ani-
mos, quam objectum ſpirituale & non ſenſibile.
Denique gratis omnino Recenmtiorum qui-
dam certum intenſionis gradum ad contritio-
nem extra Sacramentum juſtificantem poſcunt.
Eſt enim grave præceptum eliciendi quandoque
contritionem: at nullum datur præceptum de
re ignota, cujusmodi ſunt contritionis intenſæ
certi gradus; ergo ſine ſufficiente ratione exi-
guntur.
Prob. Il. S. Scriptura & Patres caritati tri-
buunt vim juſtificandi peccatores, quin ullum
intenſionis gradum adjiciant; ut liquet tum ex
teſtimoniis ſüupra adductis, tum Eccli 3. v. 4.
Qui timet Deum, exorabit pro peccatis ſuis,
continebit ſe ab illis, & in oratione dierum exau-
dietur.
Leo M. epiſt. 91. Mec miſericordiæ, inquit,
menſuras poſſumus ponere, nee tempora deſfinire,
apud quem nullas patitur moras vera cowerſio. S.
Joan. Chryſoſtomus epiſt. 5. ad Theodorum
lapſum. & habetur c. Zalis. de pœnit. d. 3. Cuan-
zulameumque & guamlibet brevi tempore non de-
Picit pœnitentiam. Et infra: Won patitur exi-
guæ etiam pæœnitentiæ amitti merceem. S. Au-
guſtinus tract. 9. in Joan. Caritatem, inquit,
cum habere œverit homo, Spiritum &. halebit. Et
tract. 5. in epiſt. Joan. 30. ait, non diſeerni
10

82 DE PGNITENTIA.

lios Dei a filiis diaboli, niſi caritate. Qui habent
caritatem nati ſunt er DOeo.
Concilium etiam Tridentinum dum ſeſſ. 14.
c. 4. ait, contritionem caritate perfectam hominem
Deo reconciliare priusquam Sacramentum altu ſu-
JTeipiatur, diſerimen utriusque contritionis non
ab intenſione diverſa actuum, ſed a ſolis am-
borum motivis commonſtrat.
Prob. IlI. Caritas habitualis, utcumque re-
miſſa, exeludit peccatum mortale: ergo etiam
caritas actualis. Conſequentia patet ex éo, quod
minima caritas plus diligat Deum, quam cupiditas
milla auri & argenti, ut inquit &. Thomas 3. P.
q. 70. a. 4. Sicut enim quæcumque averſio a
Deo ut fine ultimo, & converſio ad creaturam,
etiam in gradu remiſſo, ſufficit ad peccatum
mortale & ad jacturam gratiæ ſanéktificantis; ita
& quilibet actus dilectionis Dei ſuper omnia
peceatum deſtruit, cui non ratione intenſionis
opponitur, ſed ex natura ſua.
Quapropter Pius V. & Gregorius XIII. me-
rito damnarunt Baji propoſitiones 31. 32. 66.
& 68., queis doctor hic Lovanienſis ſtatuit, quod
caritas perfecta, & ſyncera, caritas vera, con-
tritio cum caritate perfecta poſſint extra caſum
neceſſitatis aut martyrii ſine ſuſceptione Sacra-
menti efle absque remiſſione criminis. Atqui
per caritatem perfectam Bajus non intellexit in-
tenſam caritatem, ſed eam ſolum qua Deus
propter ſe ſuper omnia diligitur, hoc eſt, ca-
ritatem veram: neque enim negabat, caritatemn

intenſam juſtificare extra caſum necoflitatis &
ſuſce-

Nalen

iſen
ſ.
n
Olan.

Ie e.

etlam
G
Pater
.
elio
Nurum,
Cnuun
i) i
Onmnis
eolods

WIe⸗
it No
1, WI.
Aum
daetd⸗
Arcu
exit io⸗
n Dews
elt, .
Caritaten
Aers

DE PCGNITENTIA. 83
ſuſceptionem Sacramenti. Ergo juxta mentem
Pontificum, caritas etiam minus intenſa, mo-
do vera adhuc, ad juſtificationem ſufficit.
Dico Il. Deteſtatio peccati ex motivo cari-
tatis concepta, ut ſit contritio perfecta, nulla
eget certa temporis duratione.
Prob. I. In S. Scriptura Deus poœnitenti ju-
ſtitiam & peccati remiſſionem promittit ratione
converſionis ſuæ absque ulla mora temporis.
Ezech. I18. V. 21. Ji impius egerit pœnitentiam &.
v. 27. Cum owerterit ſe impius ab impietate ſua...
ipſe animatn ſuanm viviſicabit. Et c. 33. v. 12. I
quacumque die converſus fuerit ab' impietate ſua &.
Perinde ac ſi diceret, eodem momento.
Ex eisdem Prophetæ locis argumentum pe-
titur a contrario: Cum averterit ſe juſtus a juſti-

tia ſua, & fecerit iniquitatem, morietur in eis. C.

18. V. 26. Juſtus non poterit vivere in juſtitia ſua,
in quacxumque die peccaverit. c. 33. V. 12. Hoc eſt,
conſenſus in peccatum mortale ſtatim ac fit, eſt

peccatum mortale, gratiam deſtruens: ergo

etiam adtus contritionis ſtatim ae fit, eſt vera
& perfecta contritio ſeu ultima ad gratiam diſ-
Politio. . .
Iſai. 30. v. I15. dicitur: Cum ingemueris, tune
ſalvus eris. Et quamvis vulgata latina, propius
ad Hebraicum textum accedens, habeat: & re-
vertamini, & quieſcatis, ſalvi eritis: Sanctus ta-
men Cyprianus epiſt. 8. & I. de lapſis cirea fi⸗
nem, S. Chryſoſtomus orat. de S. Philogonio,
aliique Patres Latini & Græci, priorem LXX.
Interpretum lectionem tenentes nullam veræ
R32 con-

234 DEPGNITENTIA.

contritioni moram temporis ſtatuunt, quo mi-
nus illico Dei gratiam obtineat, quemadmo-
dum ex SS. Leonis & Chryſoſtomi teſtimoniis
nuper intelleximus. Quibus accedunt Tertul-
lianus I. de pœnit. C. 4., Hieronymus ep. 46. &
8., Pacianus ep. 3. ad Sympron., & Cæleſtinus
Bapa epiſt. ad Epiſcopos CGalliæ Paucis omnia
complectens, Vera, inquit, converſio mente
potius, quam tempore metienda eſt, dicente Pro-
pheta: ſi converſus fueris, ſalvus eris. Ecce idem
Iſaiæ teſtimonium ex vetere Italica verſione pro-
latum, & ſenſum eumdem reddens. Eum no-
ſtra Vulgata v. 19. manifeſte confirmat his ver-
bis: Miſerebitur tui: ad vocem clamoris tui ſta-
tim ut audierit, reſpondelit tibi.
In quam rem B. Auguſtinus Enchiridii c. 65.
In actione pœnitentiv, inquit, non tam conſide-
randa eſt menſura temporis, quam doloris.
Nec tantum apud Iſaiam conditionate illa di-
cuntur: ſed etiam Zachariæ I. v. 3., Jeremiæ 15.
v. 19., Apocalypſis 3. v. 20. abſoluta fit promiſ-
ſio, Convertimini, & convertar: ergo hæc duo
inſeparabiliter ſunt conjuncta, quia veritas con-
ditionalis poſtulat, ut poſito antecedente, in-
fallibiliter ponatur conſequens. Atqui homo
convertitur, cum primum peccata per contri-
tionem dereſtatur. Ergo.
Prob. II. ratione. Actus pœnitentiæ, qui
extra uſum Sacramenti, tamquam ſufficiens diſ-
Poſitio ad remiſſionem peccatorum, habet gra-
tiam infallibiliter conjunctam, eſt vera contri-
tio: atqui omnis actus, qui ex ſua eſſentia &
moti⸗

lu⸗
lalh
Urhen
un
Uutgn
un
Vep⸗

Glofn.
admo.
woniis
Uenul.
Gelinms
6 On
, int
e Pie.
e dem
gepro.
m no⸗
lis ver⸗
tuiſe⸗

ic.
allle

elac
eriel;
ponk⸗
Okerco
itse.
Mle, II⸗
Uikonno
cOör

ie, gul
cebso
habet ge⸗
Era (Ohil
eleniul

DE PGœNITENTIA. 35

motivo eſt perfecta converſio ad Deum, &
averſio a peccato, ejusque deteſtatio ſuper
omnia, habet infallibiliter & ſine mora adjun-
Ctam gratiam & peccatorum remiſſionem, ur
teſtimonia hactenus allata oſtendunt: ergo omnis
talis actus continuo eſt vera contritio.
Confirm. I. Peccator lege naturali & poſiti-
va tenetur aliquando Deum ſuper omnia dili-
gere, & ex caritatis hujus motivo peccata ſua
deteſtari: at enim certam temporis moram in
continuando, aut repetendo hoc actu præſcri-
ptam eſſe nullus docere poteſt.
Confirm. 2. Actus fidei & ſpei ſupernatura-
lis ſunt veri & perfeéti actus virtutum theolo-
gicarum, licet non ſint admodum intenſi & ve-
hementes, aut prolixi, dummodo ex motivo
ſibi proprio concipiantur: ergo etiam actus ca-
Titatis ex motivo proprio conceptus, vere erit
actus virtutis theologicæ: & deteſtatio peccati
ex ejusdem motivo profecta, erit vera contri-
tio, quin certa intenſio, aut prolixitas ad pias
haſce affectiones requiratur.
Confirm. 3. Poſſet homo in fine vitæ dete-
ſtari peccatum ex motivo earitatis perfectæ, quin
ei ſuperſit tanta mora temporis, quantam Sco-
tus exigit, ut ille actus ſit contritio; adeoque
Peccator in eum poſſet ſtatum redigi, in quo
per verum pœnitentiæ actum, peccati remif-
ſionem conſequi non poſſet: conſequens autem
hoc damnatur ut erroneum in libro de Eccleſiaſt.
dogmatib. c. 80. Idemque refert ex Concilio
P 3 Mogun-

96 DE PœNITENTIA.

Moguntino cap. 2. Ivo in ſuo decreto, part. 15.
Cc. 32.
Olij. I. cont. I. Conol. Peccatum ſuper omnia
mala deteſtari eſt illud cum malis cæteris con-
ferre: atqui hoc foret admodum periculoſum,
& diſſuadendum infirmioribus; eo quod obje-
tis. præſentibus & corporeis facile movea-
mur; ergo non quælibet contritio perfecta de-
treſtatur peccatum ſuper omnia mala. e. Diſt.
Maj. Peccatum ſuper omnia mala dereſtari eſt
illud conferre ſemper explicite & formaliter,
expendendo mala cætera ſingillatim, aut omnia
confuſe, & ea præ peccato eligendo N. eſt il-
lud conferre ſaltem implicite & virtualiter cum
malis cæteris C. Urtique formalis comparatio
eſt diſſuadenda, ne malorum præſentium ima-
ginatione viva nimium obverſante terreantur
imbeeilli, & ad illa fugienda peccare malint.
Quando autem deteſtamur peccatum ut ſum-
mum malum, virtualis ad minimum inſtituitur
comparatio, neque enim voluntas derteſtari po-
teſt peccatum tamquam malum graviſſimum,
quin illud ſaltem obirer & implicite comparet
cum malis cæœteris, quæ peccati intuitu minus
atrocia & enormia eſſe videntur. Modus ve-
ro ita deteſtandi ex perfectæ caritatis motivo
habetur: ſicut enim ex hoc Deus ut ſummum
bonum, & conſequenter ſuper omnia amatur: ita
ex eodem peccatum ut ſummum malum, urpote
ſummo illi bono unice contrarium averſamur;
ac vi hujus quidem actus voluntas ita diſpoſita
manet, ut malit quodvis malum ante pati, rad
letha-

Il. 1).

Onnna
on.
N
.
oyer.
elde.
M.
Ani e
Ater,
Olnna
lehl.
er cun
Pnnd
nima.
enntur
llare.
.
Wrut
elurlpo⸗
Mimuen
Onere!
I MNS
s ve⸗
nOtN
Imenk
Nkur: in
etlawnat,
lhoſ
oti
⸗

DE PCNITENTIA. 87

lethali culpa Deum offendere. Porro quamvis
peccator ex animi perverſitate bona præſentia
& ſenſibilia quandoque virtualiter Præferat
omnibus bonis reliquis, ac ipſi quoque Deo,
idque ob rationem valde vilem; depravatio
iſthæc nihil ſententiæ noſtræ detrahit, ſed eam
confirmat amplius: inde enim palam fit, Deum
amari numquam poſſe ex præſtantiſſimo puræ
caritatis motivo, quin virtualiter bonis omni-
bus anteferatur.
Inſt. 1. Contritio non poteſt peccatum de-
teſtari ſuper omne malum Deo intrinſecum,
quale eſſet perfectionis cujusdam divinæ deſtru-
ctio; ergo non poteſt deteſtari peccatum ſu-
per omne malum. N. MW. ſupp. Quod poſſit
malum Deo intrinſecum dari, & comparatio de
eo fieri: contritio ergo, cum ſit actus pro-
æreſeos, non fertur, niſi in objecta poſſibilia.
Iuſt. 2. Si per contritionem perfectam dete-
ſtamur peccatum ſuper omne malum, ergo is,
quem gravioris peccati pœnitet, ita eſt affectus,
ut malit peccata leviora committere, quod per-
quam abſurde dicitur, cum nullum peccatum
ſanæ electionis objectum ſit. k. W. Mat. Pœ-
nitens ex amore puro Dei deteſtatur peccatum
ſecundum ſe ſuper omnia phyſica mala, & ſu-
per omnes pœnas ſenſus & damni, & compa-
ratione ſaltem virtuali fertur in illa actu etiam
proſecutivo eadem præ peccato eligendo, ac
dicendo: malim omnia iſta potius ſubire, quam
Deum peccando offendere. Econtra cum pec-
cata prudenter appeti nequeant, in eorum nul-
F 4 lum

2

88 DEPONITENTIA.

lum fertur actu proſecutivo, minus grave præ
graviori eligendo; ſed tantum actu averſante
magis abhorret graviora, quam minus gravia,
cum peccata inter ſe mutuo comparantur: eo
quod illa fint majus Dei dilecti malum.
Olj. II. Peccator ſumme offendit Deum:
ergo, eum contritio ſit diſpoſitio proxima ad
gratiam, ſumma illius intenſio requiritur. k.
Diſt. Antec. Peccator Deum ſumme offendit,
conſiderata dignitate perſonæ offenfæ C. ſem-
per cum ſummo intenſionis conatu N. Et quam-
vis hoc feciſſet, tamen in diſpoſitione ad gra-
tiam ſimilis intenſio deteſtationis non exigere-
tur: nam cum minima gratia ad remiſſionem
cujuscumque culpæ ſufficiat, ſufficiens quoque
& proportionata gratiæ diſpoſitio eſt dolor ſe-
cundum ſubſtantiam & eſſentiam ſummus ſeu
ex puræ caritatis motivo conceptus; & conſe-
quenter erit etiam contritio iſta culpæ propor-
tionata.
Inſt. 1. Pœnitens non poteſt Deo pro pec-
catis condignum reddere; ergo merito ab ipſo
exigitur quantum poteſt ex toto conatu ſibi
poſſibili. B. Diſt. Conſ. Exigitur quantum po-
teſt quoad dolorem ex ſua ſubſtantia perfectiſ-
ſimum C. quantum poteſt quoad doloris ejus-
dem intenſionem N. Intenſio hæc ſumma ac-
cidentaria eſt: nec expediebat ſalutis viam adeo
difficilem reddi.
Inſt. 2. Ignis licet in minimo gradu eſſen-
tialiter perfectus, impar tamen eſt expellendo
frigori: ergo etiam caritas non opponitur pec-
2=ð cato;

Alin

ln

Kpnn

epte
ellante
gewin,
. 60

Demm:
NNda
Ir. N
koct,
lem.
gam.
Age
Vgere.
Gonenn
grogve
Porke⸗
o ſen
colle⸗
nor.

ope⸗
n
nn Ii
umpv.
eeic⸗
6 eſls⸗
nmma A⸗
n ade

n eler
elend

nlrar ſe⸗
o

DE PGœNITENTIA. 89

cato, nec illud deſtruit ratione ſuæ eſſentiæ,
ſed ratione gradus dumtaxat. B. MW. Conſ. Actio
Phyſica calefaciendi & comburendi fit ſucceſſi-
ve applicando activa paſſivis: actio vero ſpiri-
tualis caritatis & virtutum ſupernaturalium non
eſt ſucceſſiva, ſed inſtantanea ac indiviſibilis.
Inſt. 3. Quod movet ad appretiationem,
movet quoque ad intenſionem actus: ergo con-
tritio non poteſt eſſe ſumma appretiative, &
remiſſa intenſive; nam intenſio doloris in vo-
luntate ſequitur magnitudinem doloris ex obje-
Cti æſtimatione. G. W. Antec. Appretiatio ori-
tur ex dignitate & præſtantia objecti: intenſio
vero actus ex magna & vehementi applicatione
facultatis ad objectum. Dictum autem eſt con-
cluſ. I. argum. I. refutatione 2dæ opinionis, ve-
hementius appetitum noſtrum moveri ab obje-
tis ſenſibilibus, quæ nihilominus ob ſuam vi-
litatem honeſtis & præſtantioribus objectis poſt-
ponimus. Exemplum præbent nobis matres,
quæ vehementiore amore feruntur in filios par-
vulos, licet conſervationem vitæ filiorum ætate
grandiorum præferant.
Obj. III. S. Scriptura & Patres requirunt,
ut magno conatu enitamur ad contritionem pec-
catis proportionatam: probant id teſtimonia
art. I. recitata. Et Michææ 4. v. 10. Dole
Satage quaſi parturiens. Apoc. 3. V. 16. Tepre-
henduntur tepidi: hi autem ſunt qui remiſſe
operantur. S. Cyprianus tract. de lapſis, Quam
magna, inquit deliquimus, tam granditer deflea-
mus, Alto vulueri diligens & longa medicina non
F S deſit?:

90 DE PœNITENTIA.

deſit: pœnitentia erimine minor non ſit. S. Cæ-
ſarius Arelatenſis Homil. 1. Haæc, inquit, prin-
cipalia mala ingenti rugitu & gemitu, & fonte in-
digent lacrymarum &c. In eimndem modum ſeri-
bunt S. Ambroſius ad Virginem lapſam c. 8., &
I. 2. de pœnit. C. 10., S. Auguſt. ſerm. 34. C. 12.,
S. Gregorius I. 4. Moral. C. I7., aliique, quorum
ſententias coacervat Morinus. His accedit,
quod Catechiſmus Concilii Tridentini part. 2.
de Pœnit. n. 46. Ut doloris, inquit, acerbitas
cum ſelerum magnitudine æquari conferrique poſſit.
Et S. Thomas in 4. d. 17. Jq. 2. a. 7. quæſtiunc. 3.
ait, dolorem voluntatis adeo remiſſum eſſe
poſſe, ut non ſufficiat ad contritionem. Ergo.
Be. M. Conſ. I. S. Scriptura & Patres frequenter
nos docent, quid fieri deceat: optanda nimi-
rum eſt & optima contritionis quoad gradus in-
tenſa magnitudo; eaque laudatur in regibus Da-
vide & Manaſſe, uti & in B. Petro aliisque pœ-
nitentibus. Nam cum Deus ſit ſumme bonus
ac diligendus, peccatum vero maxime dereſta-
bile, timeri nullus exceſſus debet aut in amore
Dei, aut in odio peccati.
II. Eadem S. Scriptura, Patres & Cate-
chiſinus laudatus indicant, qua ratione pecca-
tum ſumme appretiative deteſtari debeamus:
ad hoc enim ſæpe magnus conatus requiritur,
ut inelinetur voluntas ad deteſtandum pecca-
tum, cuſus amore tantopere prius exarſerat.
III. Idem Catechiſinus, Scriptura, & Patres
loquuntur ut plurimum de remiſſione peccati
quoad reatum: nam pœna temporalis, poſt cul-
Pam

4

le⸗
M
10
Mn
urin
unel

4 N

6 C2.
huir
ite tn.
nſeri.
6,S
on
guoruen
cceltt
Pert 1
lerlity
etcſe.
lne.3.
n ele
go⸗
glener.
mn--
Gs in.
duoe.
eW.
Ne don⸗
Ne eeſ
janore

& CW-
ecct⸗
ealnus:
Coin,
Pece⸗
lerar.
&Pinns
e Neel
6 Pol

DD PDü NITENTIA. 91
pam condonatam reſidua, non remittitur, niſi
in hac vita numero & gravitati peccatorum ſa-
tisfactio adæquetur. Quamquam quæ B. Cy-
prianus modo recitatus ſeribit, pœnitentiam
ſolennem, quæ in Eccleſia fieri ſolebat, con-
cernunt: graviter enim ibidem reprehendit il-
los, qui crimina ſine delectu æqualiter punie-
bant.
IV. Liber ille ad Virginem lapſam non vi-
detur S. Ambroſii, nam cap. illo 8. Iubære, in-
quit, pœnitentiæ usque ad extremum vitæ, nec
tibi præſumas ab humana die poſſe veniam dari:
quia decipit te qui hoc tibi polliceri voluerit. Qucx
enim proprie contra Dominum peccaſti, ab' illo ſolo
te convenit in die udicii exſpectare remedium.
Quæ quidem ſententia Novatianum errorem
continet, contra quem diſputat S. Ambroſius
duobus LL. de Pœnitentia. Vide Bellarminum
de Script. Eccleſ.
V. In Apocalypſi non vocatur tepidus, qui
remiſsè operatur, ſed qui mala opera bonis ad-
miſcet: ac præſertim qui cum fidem habeat,
caritate caret, ut declaravit S. Thomas q. 3. de
malo a. 13. ad T.
VI. S. Thomas cum S. Bonaventura & aliis
Antiquis, tunc ſolum, ait, contritionem minus
intenſam non ſufficere ad juſtificationem, cum
deſtituitur intenſione, ut ita dicam, eſſentiali,
objectiva, ſeu, quod idem valet, appretiativa,
quando non eſt verus & efficax Dei amor, nec
inducit ad deteſtandum peccatum ſuper omnia.
Nam ibidem manifeſte pro nobis ita concludit:

92 DE PœNITENTIA.

Quantumeumque ſit parvus dolor, dummodo ad
contritionis rationem ſicffciat, omnem culpam delet.
Sed & B. Auguſtinus dum l. de Natura &
Gratia c. 70. ait. Caritas incoata incoata juſtitia
eſt: caritas provelcta provetcta juſtitia ot; caritas
perfelcta perfelta juſtitia eſt; Vult ſolum, quod
qui incipit habere caritatem, incipiat etiam
juſte vivere; & creſcente caritate, juſtitia vi-
tæ augeatur. Idem enim Auguſtinus caritati
ſimpliciter tali peccatorum remiſſionem tribuit,
ut tract. 5. in epiſt. Joan. Per dilectionem, inquit,
peccata ſolvuntur. Et tract. 9. Anima noltra fœ-
da eſt per iniquitatem; amando Deum pulehbra eft-
citur.
Ohj. IV. contra 2. Conel. Actus contritionis
eſt diſpoſitio ad gratiam: atqui diſpoſitio debet
antecedere formam; ergo contritio aliqua ſal-
tem temporis duratione eget. . D. M. Con-
tritio eſt diſpoſitio ad gratiam qualiscumque N.
eſt diſpoſitio ad gratiam perfecta & ultima C.
hujusmodi diſpoſitio non antecedit formam
tempore, ſed natura.
Nec paulo magis probat alterum Scoti ar-
gumentum, quod contritio debeat perfici us-
que ad certam intenſionem: nam præterquam
quod nulla certa ad actum contritionis requira-
tur intenſio; ut ex hactenus dictis palam fit:
intenſio iſta ſi requireretur, poſſet in inſtanti
pPerfici in actu immanente, ut in qualibet for-
ma, quæ ſine reſiſtentia contrarii producitur.
Ex his quæ hucusque diſputavimus

cl.

6
cei
Ulenn
WMW
ten

,A
nllt,
Ura
ia
intar
h do
t etim
Eti ri.
CAllteri
Ubbi
qui

fe⸗

raf.

itons
Cebet
luſl.
C.
ndeN.
Uina.
örnn

Gori.
ei e⸗
elghann
eglta⸗
lon ſ:
Eanni
bet kor⸗
Cdociro

DE PœNITENTIA- 93
Coliges J. Contritione nos magis deteſtari
peccata graviora quam leviora: in peccatis enim
gravioribus magis apparet ratio motiva, puta:

malum Dei; unde majus odium & dolorem ac

deteſtationem in nobis excitant.
II. Propria item peccata magis deteſtamur,
quam aliena: nam quia cuivis homini ſpeciatim
injunctum ſit, Deum ex toto corde amare, amo-
ri huic peccata propria vel maxime adverſantur.
Quam ob rem magis averſamur peccatum ve-
niale a nobis commiſſum vel committendum,
quam peccatum originale: per peccatum enim
veniale homo adtu proprio facit, ut Deo non-

nihil diſpliceat, eique mali aliquid inferat; cum

econtra originali peccato incurrat tantum & pa-
tiatur malum, nec ſe ipſe a Deo avertat, ſed ipſe
voluntate aliena avertatur a Deo. Hinc etiam
magis deteſtandum peccatum noſtrum veniale
actuale, quam mortale habituale: per hoc enim
toleramus malum a Deo nobis illatum: cum
econtra per illud novum Deo malum infera-
mus.
MWec refert, quod peccata aliena gravia ſint
majores Dei offenſæ, quam noſtra levia: ordinata
enim erga Deum caritas præcipit, ut, ante-
quam de aliis cogitemus, ipſi prius maximum
illud præceptum implere ſatagamus; præſertim
negativum, magis abſolutum a tempore, loco,
alisque circumſtantiis, ut nequid adverſus
Deum committamus. Quapropter licer S. Tho-
mas recte probet, B. V. Mariam in utero Ma-
tris ſanctificatam fuiſſe, quia majus eſt privile-

94 DE PœNITENTIA.
gium, immunem a peccato originali eſſe, quam
a peccato veniali: ob hoc tamen privilegium non
oportebat ut eadem B. Virgo minus derteſtare-
tur, voluntate propria vel tantisper averti à
Deo per peccatum veniale, quam aliena vo-
luntate per originale peccatum, quod nobis
tantum eſt proprium moraliter: caritas enim
non tam commoda propria, quam Dei bo-
num intendit.
III. In contritione excedi dupliciter poteſt,
ſed tantum per accidens. Ac primo quidem
quando quis falſo ſibi perſuadet, peccatum tam
grande malum eſſe, ut ejus remiſſionem obti-
nere nequeat. Hunc nimium dolorem ante-
vertit Apoſtolus 2. Cor. 2. v. 7. ſeribens: Mefor-
te abundantiori triſtitia ablorbeatur qui ejusmodi
eſt. Quamquam actus ex errore iſto profectus
Pænitentia proprie dici non poſſit.
Altero modo exceditur, ſi ex nimio volun-
tatis conatu valetudo graviter lædatur. Ubi Ri-
chardo, in 4. d. 17. a. I. q. 8. dicenti, non teneri
Pœnitentem ad capitis contentionem remitten-
dam, ſi noxia præviſa non fuerit, aſſentiri non
poſſumus. Sufficit enim damnum præviſum
fuiſſe: quia præcepto naturali tenemur ita mo-
derari noſtro fervori: ut nequid gravioris de-
trimenti ſalus corporis patiatur; maxime quan-
do id ad animæ ſalutem opus non eſt, ut in ca-
iu præſenti accidit. Atque ideo ſapienter
Chryſoſtomus hom 4. in 2. ad Corinth., & ad
naturam & ad conditionem peccatorum pœni-
tentiæ labores monet eſſe temperandos. RI

rl
1,
e e
K
la

Ni

Umt

Ilian
mnon
lre.
3
fund.
N N
en

Dei be

rpotek
Guiden
tomntr
Ein
enae⸗
N.
nnl
kls

ONe⸗
Wr.
Niei
Eelinn
Peonnun
Omin
urnor.
ice
echh⸗
Wcr.
Thene
lh, 4
tunn peen

.

DE PCGNITENTIA. 95

ARTICULUS III.

An ad contritionem perfectam ſtatim remittantur
bpeccata?“

Ota I. Lutherus tradidit, neminem per con-
tritionem Deo reconciliari, ſive ante Sa-
cramenti Pœnitentiæ ſuſceptionem, ſive in ipſo
Saeramento Pœnitentiæ: nam in afſſertione arti-
culi 6. ex ſermone de Pœnitentia, Ego, inquit,
peccatum aſſero, quidiquid ante gratiam hit in homi-
ne, tantum abeſt, ut præparet ad gratiamn. Ait
autem, contritionem eſſe effectum juſtificatio-
nis, quæ prius habita ſit per fidem, qua certo
ſibi perſuadet, remiſſa ſibi per Chriſtum eſſe
peccata.
II. Ex Catholicis vero Theologis Bajus,
Janſenius, Eſtius, Gaſpar Juenin, aliique Nova-
tores appellant caritatem imperfectam, ſiquis
actu remiſſo Deum propter ſe ac ſuper omnia
diligat, neque purant contritionem ex caritate
hac imperfecta conceptam ſufficere ad remilſ-

ſionem peccatorum ante ſuſceptum Pænitentiæ

aut Baptiſini Sacramentum, niſi in caſu neceſſi-
tatis: ſed opus eſſe contritione perfecta, hoc
eſt, ea quæ ex caritate Dei admodum intenſa
Pproficiſcatur.
Dico. QoaiscuNks contritio, quæ pro-
pter Deum Iuper omnia dilectum concipitur,
continuo juſtificat pœnitentes, etiam ante uſum
Sacramenti. Hæc eſt communis ſententia Do-
Gtorum Catholicorum, qui contrariam opinio-
nem graviſſimis cenſuris proſcribunt. Pra
rob.

96 DE PœNITENTIA.

Prob. S. Scriptura ſimpliciter promittit gra-
tiam Dei & juſtificationem puræ caritati Dei, &
peccatoribus vere ad Deum ex toto corde con-
verſis, ut conſtat ex teſtimoniis art. proxime præ-
cedente adductis: atqui contritio quævis pro-
pter Deum ſuper omnia propter ſe dilectum eſt
Ppura Dei caritas & vera converſio ad Deum ex
toto corde, ſive intenſa ſive remiſſa fuerit; er-
go illico ante uſum Sacramenti juſtificat.
Confirmatur I. In Vetere Teſtamento con-
tritioni ex pura Dei caritate profectæ veniam &
gratiam continuo concedendam Deus pollicitus
eſt, atrque etiam impendit; ut Scriptura & Pa-
tres nuper recitati docent: quibus accedit S.
Fulgentlus, qui I. I. de Remifſione peccat. C. 12.
Quia, inquit, ingemuit David, ex toto corde con-
verſus, continuo ſalvus faétus eſt. Atque comple-
tum eſt in eo illud Prophetæ: &à converſus fueris &
ingemueris, ſalvus eris. Qur ergo non idem ac-
cidat in Lege Evangelica, ubi largior Dei gra-
ria ex fontibus Salvatoris manat? Id quod ex-
emplum Latronis pœnitentis declarat, qui eo-
dem temporis momento veniam peccatorum a
Chriſto impetravit, quo ad eum ſe convertit
Luc. 23. V. 44 ,;
Confermatur Il. Ex damnatione propoſitio-
num Bajanarum ſupra memorata. Ubi Adver-
ſarii gratis cauſanrur, tres primas proſcribi in-
rellectas de caritate habituali: quartam autem,
quia videtur ſignifieare, nullam contritionem
extra caſum Sacramenti aut neceſſitatis juſtifica-
re; nam propoſitiones illæ damnantur in Eni
a Bajo

lu
Knyr
ig,

rgr.
lel,
O5.
ee.
do.
Conck
euinet
llg er.

coN.
n
leiros
le.
eeſt.
reI.
NN.
ntle.
G
eni-
Neger
gol el⸗
60
otumnt
Ovent

oldo⸗
Aer
rbbiir⸗
1 Wen,
inonen
gzllie
in
1

DE PNITENTIA. 97
a Bajo intento, hoc eft, in ejus ſcriptis expreſ-
ſo, in quibus manifeſte agit de caritate actuali:
& propoſitione 31. ait, caritai, quæ ex cor-
puro eſt; habitus autem non eſt ex corde, ſe
in corde. =è
His accedit judicium S. Facultatis Pariſien-
ſis, quæ ab Epiſcopis Belgii commotis hac do-
Ctrinæ novitate conſulta, an. 1560. 7. Junii plu-
res propoſitiones cenſura confisxit, inter quas
hæc erat decima Homo exiſtens in peccato mor-
tali, ſive eJus reatu ad &ternam mortem, habet in
ſe caritatem. Hac propoſitio, ait cenſura, I hæ-
vetica. Undecima vero hujus tenoris: Per con-
tritionem non adbibito realiter Sacramento Baptiſ-
mi aut Pœnitenti”, non dimittitur peccatuin extra
caſum martyrii aut neceſſitatis, hac cenſura no-
tatur: Qaucæ propoſitio eſt hæretica & ſohiſinatica.
Olj. I. Si contritio ante ſuſceptionem Sa-
cramenti ſtatim juſtificet, ergo gratis ait Chri-
ſtus, Joan. 20. v. 23. Quorum rennſoritis peccatd,
Vemittuntur eis: ergo fruſtra Patres dicunt, quod
ſententia Petri præcedat ſententiam cœli: ergo
injuſte damnavit Pius V. & Gregorius XIII. di-
centes, non juſtificari pœnitentem miniſterio
Sacerdotum: & Auguſtinus epiſt. 180. falſo do-
cet, miniſterium Sacerdotum efle ad ſalutem
neceſſarium: perire eos, qui de hoc ſœculo
exeunt vel non regenerati, vel ligati: & dum
traét. 13. in Joan. alt, Catechumenum portare
adhuc ſarcinam ſuæ iniquitatis, nec dimitti hanc,
niſi cum venerit ad baptiſmum. Id quod etiam
habet Ambrofius l. de iis qui initiantur; c. 4.
beL

98 DE PG&NITENTIA.

B. J. Sequelas iſtas omnes etiam recidere in
ſententiam adverſariorum, qui putant, caritate
valde intenſa remitti peccata extra Sacramento-
rum uſum, aut caſum martyrii, vel neceſſitatis.
B. II. Mego has ſeqq. Vere a Sacerdotibus abſol-
vuntur, aut baptiſmi Sacramento expiantur,
qui tantum attriti ad Sacramenta iſta accedunt.
Quare neceſſarium eſt Sacerdotum miniſterium,
& qui decedunt non regenerati, aut etiamnum
ligati pereunt, ob culpabilem horum myſterio-
rum neglectum. Quare etiam Petri ſententia
Præit ſententiam cæli: ideo enim Deus abſol-
vit, quia miniſter abſolvit, & non viciſſim.
Be. III. Diſt. easd. ſqq. Si contritio ante Sacra-
mentum juſtificet abſolute ac citra votum &
onus ſuſcipiendi Sacramenta, ſequuntur hæc
abſurda Z ansent, ob modo dicta. Si juſtificet
conditionate, cum voluntate ſuſcipiendi hæc
Sacramenta &c. N. Nimirum contritus juſtifi-
catur quatenus adjunctum habet votum, ſaltem
implicitum, Sacramenti. Quodſi deinde data
occaſione, votum iſtud explere culpabiliter ne-
glexerit, ob novam culpam peribit, etſi regene-
ratus. Dixi culpabiliter: nam ſacerdos non
habet facultatem negandi pro ſua libidine ſo-
lutionem aut regenerationem poſtulantibus.
Quodſi contrito id officii negaret, non ideo

ille peribit; ſed ſua caritate & Pœnitentia rege-

nerabitur, aut ſolvetur.
Inſt. Falſum fuiſſet Chriſti effatum eum tem-
pore præſente prolatum, cum Luc. 7. V. 47. ait,
Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit

mul

.
a
0

cre
itat⸗
ento.
lans,
dl.
n
Cedt.
eruum
uudn
erio.
tenti
l.
n.
Denn⸗
un
1 He
lifeet
ee
lir
Nen
de dun
lerne.
ngene⸗
Pos von
ie l.
nbos.
Geo

atege⸗

wmteln

Ki⸗
n ln

OH

—

DEPGNITENTIA. 99

multum, ſi ipſa dilectio jam antea mulieris pec-
cata abſterſerat. H. M. Illat. Alias poſtea ei-
dem mulieri v. 48. falſo dixiſſet: KRemittuntur
tibi peccata. Habuit ergo ſe illa Chriſti enun-
tiatio ſicut declaratio illa Marc. 5. v. 34. mulieri
jam prius ſanatæ facta: Eſto ſana a plaga tua.
Vere enim exprimuntur tempore præſenti quæ
Paulo ante gerebantur, eo quod moraliter ad-
huc præſentia cenſeantur. Sed & Chriſtus pu-
blica illa teſtificatione quaſi ratam voluit eſſe
ſententiam priorem, afflictamque mulierem ſo-
lari, & docere præſentes perfectæ pœnitentiæ
pretium. Qua ratione explicantur quæ de ea-
dem muliere (cripferunt B. Auguſtinus & Patres
alii: Acceſſit iminunda, ſe. ante dilectionem, ur
rediret munda, poſt pœnitentiam & dilectionem-
Ubi caritas remiſſionem peccatorum non præit
tempore, ſed natura, ſicut quælibet ultima di-
ſpoſitio, quæ cum forma ſimul tempore exſiſtit.
COlj. II. Saulus per pœn tentiam jam per-
fecte erat converſus ad Deum, & impoſitione
manuum Ananiæ acceperat Spiritum S. Act. 9.
V. 5§. 6. 9. I I. I7. ei tamen Ananias ait: Exſurge,
& baptizare, & ablue peccata tua, Act. 22. V. 16.
Cornellus item & ejus amici, licet Spiritus ſan-
Ctus ſuper eos ceciderit, juſſi ſunt a B. Petro
baptizari. Ergo hiſce non remittebantur pec-
cata, niſi per Sacramentum baptiſmi. . M.
Conſ. Ananias Paulum ad baptiſinum hortaba-
tur, tum quod internam ejus diſpoſitionem ig-
noraret; tum quod ſciret, ipſum non fuiſle ju⸗
ſtificatum, niſi cum obligatlone ſuſcipiendi ba-
G Ptik⸗

N
)
1

100 DE PGNITENTIA.

ptiſinum. Caritas enim, qua contritio perfici-
tur, mandatorum divinorum obſervationem
urget, adeoque votum Sacramentorum præ-
ceptorum comprehendit, ut ex Seſſ. 14. Cap. 4.
Concili Tridentini novimus. Neque Sacra-
mentum Baptiſini Saulo & Cornelio erat ſuper-
vacaneumi: nam & gratiam prius acceptam ad-
auxit, & tamquam Symbolum externum am-
bos Eceleſiæ Chriſti & fidelium cæterorum cœ-
tui inſeruit. Quam ob cauſam B. Auguſtinus
1.4. contra Donat. c. 21. MWe ſecura, inquit, ſet
juſtitia catechumeni, diétum eſt: Niſi quis venatus
fuerit ex aqua & Spiritus., non intralit in KRegnum
clorum. Rurſus ne percepto aptiſino ſecura eſſet
iniquitas buptizatorum, dictum eſt: Niſi abunda-
verit juſtitia veſtra &c-. J
Inuſi. I. Idem S. Auguſtinus I. I. de diverſis
qq. ad Simplicianum q. 2. ſcribit, in Cornelio
veram fuiſſe caritatem, nec tamen illum juſti-
ficatum fuiſſe ante quam baptiſmum ſuſceperat.
Quod etiam ibidem de Catechumenis aſſerit,
uti & tract. 4. & 13. in Joan. & I. 4. de Bapt.
contra Donat. c. 21. Ergo. Ne. M. Antec. S.
Doctor ait illos ſine baptiſmo non aſſecuturos
ſalutem, non quod per pœnitentiam peccata
non fuerint ipſis remiſſa, ſed quod baptiſmum
divinitus præceptum neglexerint: Siquidem
non ſolum concipi, ſed etiam naſei opus eſt, ut ad
vitam perveniatur æternam, inquit ead. q. 2. De
Cornelio quidem I. 4. contra Donat. c. 21.
enim, inquit, Cornelius etiam Siritu & jam ac-
cepto, baptizari noluiſet, contempti tamt Sacra-
mnents

rnn
r
le
nn
r

ci.
em
Nrx.
.
e
mad.
nan.
nack⸗
kinus
putue
Gnen
N
Mulr⸗

ſetſs⸗
Melo
.
Meta.
Pe
e
u. S
Vis
eC
umm
Giden

DE PœNITENTIA. 101

ementi reus ſieret. Et c. 25. de Catechumenis
univerſim: Weque enim, inquit, allo modo dicen-
da eſt converſio cordis ad Deum, cum Dei Sacra-
mentum coniemnitur. Verum de hoc argumen-
10O ſatis jam tractatum eſſe videtur diſp. 2. Cc. I.
a. 7. concluſ. I. & obj. I. ubi de Baptiſmo Flami-
nis diſſeruimus. Cæterum perquam probabile
eſt, veterum quosdam, inter quos S. Grego-
rius Nazianzenus orat. 40. in S. Bapt., Genna-
dius I. de dogmat. Eccleſ., S. Fulgentius ep. 12.
ad Ferrandum Diaconum, tam auſteros Baptiſ-
mi propugnatores fuiſſe, ut ejus vices ne in ne-
ceſſitate quidem per poœnitentiam caritate per-
fectam ſuppleri poſſe contenderent.
Inſt. 2. Concilium Tridentinum Seſſ. 13.
c. 7. Prohibet peccatores absque Sacramento
Peœnitentiæ ad Euchariſtiam accedere, quan-
tumvis ſibi contriti videantur. Et Seſſ. 6. c. 6.
inter diſpoſitiones eorum, qui ad Baptiſinum,

& conſequenter etiam ad Pœnitentiæ Sacramen-

tum accedunt, exigit, ut Deum tamquam omnis
Suſtitiæ fontem diligere incipian-,. Ergo ex mente
Concilii contritio non videtur ante horum Sa-
cramentorum uſum juſtificare. w. M. Conſ.
I. Ad ſacram ſynaxin acceſſuris, aut etiam Sa-
cerdotibus ſacrificaturis, ſi peccati conſcii fue-
rint, præcipit Concilium, ut ſe ſacra eonfeſſione
ante probent, ob Sacramenti Euchariſtiæ reve-
rentiam: cum nemo de ſua contritione certus
ſit, & facilior ad juſtificationem via ſit per peœ-
nitentiæ Sacramentum. II. Inter diſpoſitiones

ad baptiſmi gratiam, Seſſ. 6., recenſet tantum

C 2 cari-

4 102 DE PCGNITENTIA.

caritatem incoatam, ut verba Concilii indicant:
nam Sefſl. 14 cap. 4. eadem Synodus docet,
contritionem caritate perfettam hominem Deo re-
conciliare priusquam Saxramentum rexipiatur.
Inſt. 3. Dum intellectus ſcientia perfectus
dicitur, non intelligitur ſeientia qualiscumque,
ſed excellens, ergo Concilium Tridentinum
commendans contritionem caritate perfectam,
valde intenſlam prædicat. W. W. Conſeq. Con-
cilium ideo contritionem dicit perfectam cari-
tate, quia caritatis puræ motivum perfeéctius
eſt motivis omnibus virtutum reliquarum, ex
quibus attritio concipitur, ut ex eodem cap. 4.
Seſſ. 14. legere eſt.
Qucſtio alia adhuc moveri ſolet. Werum per
Pænitentiam peccatum unum ſine alio remitii poſſit?
Repugnare hoc docet S. Thomas d. 86. a. 3. tam
ex parte actus Pœnitentiæ, quam ex parte gra-
tiæ. Et Ccontritionis quidem actus cum ex uni-

verſali ſuo motivo peccata omnia deteſtetur,

neceſſario expellet omnia, ſi vel ab unico ab-
horruerit. Ex parte vero altera conſtat, nul-
lum peccatum remitti ſine regeneratione & re-
novatione per gratiam, ac ſine nova admiſſione
Pœnitentis ad jus hæreditatis & gloriæ æternæ
Capiendæ: at gratia, qua renovamur, & in
filios atque hæredes regeneramur, ex æquo
peccatis omnibus adverſatur; igitur omnia ſi-
mul eliminat, ſecundum illud Apoſtoli Rom. 8.
v. 1. Webil damnationis eſt is, qui ſunt in Cbriſto

Jeſu.

ARTI-

li/e
Alnann

U1A

cant
Neet,
ie.

en
tinun
Ghn,
Con.
al.
Cos
1&

Mrer

6⅓

lim
.
K.
Wanr,
no d⸗
4,
.
Me
eraie
in
E
gria
Rorn,.
Cit⸗

M

DE PœNITENTIA. 103
ARTICULUS II.ↄ„

Quomodo contritio peccatum expellat?

Nu I. Forma vetus expelli formaliter dici-
tur a forma nova, eo quod hæc cum illa
componi in eodem ſubjecto nequeat: cauſa au-
tem formam novam producens, aut in ſubje-
ctum inducens, dicitur efficienter expellere for-
mam veterem. Ita calor ſuperveniens ſubje-
Go frigido frigus expellit formaliter; ignis Ve-
ro efficiens cauſa caloris, idem frigus efficienter
expellere dicitur.
II. Gabriel Vasquez & nonnulli alii tradunt,
contritionem, licet ſola non ſit ſufficiens ſeu to-

ta formalis cauſa remiſſionis peceati, eſſe tamen

Partialem, quia ex illa & habituali gratia con-
ſurgit integra & proportionata forma exclu-
dens peccatum. Opinionem iſtam laudant So-
tus uterque, & Suareſio probabilis videtur: ni-
hilominus ipſe cum pluribus aliis contritionem
vult eſſe diſpoſitionem ad remiſſionem peccati,
atque inſuper ad genus cauſæ efficientis illam
reducit,eo quod impetret gratiam incompoſ-
ſibilem cum peccato.
III. E diverſo Lutherus in aſſertione art.
12. ait, fidem juſtifieare eriamſi per impoſſibile
homo non eſſet contritus. Volo, inquit, eam,
ſed dico, non operari juſtißicationem aut remiſſonem
peccatorum: Eides lenim in verbum Dei juſtifcat &
purgat. Eodem modo Calvinusl. 3. Inſt. c. 4.
6. 3. ait, remiſſionem peccatorum non fieri ſine
pœnitentia, ſed hanc illius non eſſe cauſam.
G 4 Huie

104 DE PœNITENTIA.

Huie errori conſentiens Kemnizius 2. part. Exa-
minis pag. 960. alt, Catholici impetrationem ve-
niæ && reconciliationem cum Deo manifeſte tribu-
unt actui ſeu operi contritionis noſtræ: & quidem
ante alſolutionem. .. Quid vero aliud eſt hoc, quam
veconcilationem cum Deo & remiſonem peccato-
vum adimere Evangelio & dei, immo gratuitæ
miſericordiæ Dei & merito Chriſti: & trangferre
illam in merita noſtrorum operum
Dico I. Peccatum lethale non expellitur for-
maliter per contritionem. Prob. J. Quod tan-
tum diſponit & præparat ad juſtificationem,
eamque impetrat, non poteſt eſſe forma juſti-
ficans: diſpoſitiones enim ad formam neque-
unt eſſe ipſa forma, & impetrare eſt officium
cauſæ moraliter efficientis. Atqui contritio ad
juſtificationem tantum diſponit & præparat,
eamque impetrat; ergo non eſt ejus forma ne
Partialis quidem. Min. liquet ex C. Tridentino
Seſſ. 6. poſtquam enim cap. 6. inter actus varios
ad juſtificationem diſponentes recenſuiſſet etiam
dilectionem Dei, cap. 7. ita proſequitur: Hanc
diſpoſitionem ſeu præparationem juſtificatio ipſa con-
ſequittur. Et Seſſ. 14. cap. 4. Fuit, inquit, quo-
vis tempore ad impetrandam veniam peccatorum
contritionis motus neceſſarius, & in homine poſt
haptiſinum lapſo ita demum præparat ad remiſſzo-
nem peccatorum &&†β.
Deinde ex S. Seriptura novimus, juſtificatio-
nem & remiſſionem peccatorum promitti pœ-
nitentiæ ex toto corde actæ: ergo Porniüchti
4

lhtg
n
u

1 Ex.

ve.
he.
iln
n
acir
mute
e.

rkor.
rn.
demn,
azat.
Negle⸗
Keben
oad
utt,
tmN
Cerino
Vr
Keterun
I. M
Mer.
A.
orum
Hte zon

ſeniſe.

ſto⸗
itt po⸗
Cnitenn
1

DE PœNITENTIA. 105

iſta eſt id quo impetratur juſtificatio, & conſe-
quenter hac prior, & ab hac diſtincta.
Præterea contritio a S. Scriptura & Patribus
dicitur actus hominis ad Deum ſe convertentis:
juſtificatio vero actus Dei convertentis ſe ad ho-
minem; atqui hi duo actus diverſi ſunt.
Prob. I. A Concilio Trident. eadem Seſſ.
6. cap. 7. unica formalis cauſa juſtificationis di-
citur eſie gratia & caritas, quæ diffunditur in
cordibus eorum qui juſtificantur, atque ipſis in-
hæret ut forma permanens: ergo juſtificationis
caulia partialis nequit eſſe contritio, quæ nec
diffunditur in corde, neque inhæret, eſt enim
actus tranſiens.
Porro ibidem dicimur juſtitiam recipere in
nobis ſecundum propriam cujusque diſpoſirio-
nem & cooperationem: atqui pro majore vel
minore contritione, major etiam minorve ob-
venit nobis remiſſio & juſtificatio, ut Chriſtus
Luc. 7. v. 47. docet; ergo contritio eſt mera di-
ſpoſitio ad peccatorum remiſſionem & ad juſti-
ſicationem.
Confirm. Cum in Sacramentis ex opere ope-
rato juſtificantur parvuli; & adulti contritione
imperfecta tantum diſpoſiti, juſtificatio iſtorum
eſt formalis effectus ſolius gratiæ ſanctificantis;
ergo idem habitus gratiæ ſolus erit forma juſti-
tiæ ex opere operato acceptæ. Quapropter
etiam S. Thomas q. 86. & I. 2. q. 1I13. & in 4.
d. 17. ubi ex profeſſo de hoc diſputat, num-
quam tribuit pœnitentiæ hanc cauſalitatem. Et

G 5 g. 28.

106 DE PCGNITENTIA.

q. 28. de Veritate, a. 8. excludit omnem aliam,
Præter diſpoſitivam.
Dico II. Contritio non tantum eſt diſpoſi-
tio, ſed etiam ſe habet ut cauſa moraliter effi-
ciens remiſſionem peccatorum.
Prob. I. S. Scriptura Pœnitenti & ejus pœ-
nitentiæ peccatorum remiſſionem & juſtificatio-
nem adſcribit tamquam effectum. Ezech. 18.
v. 27. Cum averterit ſe impius ab impietate ſud,:..
ipſe animam ſuam vivificabit. Et paulo inferius:
Convertimini & agite pœnitentiam... projicite a
volis omnes prævaricationes veſtras, & falite vo-
bis cor novum. Quæ quidem omnia actionem
pPeccatoris indicant, qui, a Dei gratia excitatus
& adjutus, ſe avertit, ſe convertit, agit Pœni-
tentiam, facit ſibi cor novum, animam ſuam
ipſe vivificat.

Jonæ 3. v. 10. Vidit Deus opera eorum, quia

converſi ſunt de via ſua mala: && miſertus et dg.
Ubi converſioni Ninivitarum tamquam cauſæ
tribuitur venia. De quibus S. Auguſtinus in
Pſ. 50. Pœnitentiam, inquit, egerunt, & certam
mmiſoricordiam meruerunt. Et S. Gregorius I. 3.
C. 4s in I. I. Regum, Pœnitentia omnipotentis Dei
miſericordiam facile meruerunt.
Pſ. 50. v. 19. dicitur Saerificium Deo Spiritus
contribulatus: Sacrificio autem placatur Deus, &
gratia impetratur, & ideo mox ſubjungitur:
Cor contritum & humiliatum Deus non deſpicies.
Dan. 4. v. 24. Peccata tua eleemoſynis redime.
Tob. 12. v. 9. Eleemoſyna a morte liberat, purgat
peccata, & facit invenire miſericordiam & vitam
ater-

Alann,

lol.
eck.

u.
fteno.
ch I

eli

te
ſe do.
Ponem
Netir
tpon,.
Hum

lli
Ve.
menle
hlündin
GA
ig /3

Gintut
eus, 8
ngftut
Denn
ednn
1,e⸗
G

⸗

DE PGNITENTIA. 107

ternam. Ex perſona autem Nabuchodono-
ſoris, cui Daniel conſilium illud dederat, & ex
verbis Angeli intelligimus, hos effectus tribui
eleemoſynis peccatorum, in quantum ſunt
actus vere pœnitentium & contritorum. Quam
rationem etiam reddit Chriſtus Luc. 7. v. 47.
inſignem mulieri peccatorum veniam fieri præ-
dicans, Quia dilexit multum.
Prob. II. Explicantur iſta teſtimoniis Patrum.
Tertullianus l. 4. contra Marcionem circa me-
dium ſcribit, Achabum idololatram & homici-
dam veniam meruiſſe pœnitentiæ nomine. Et I. de
pœnitent. Pœnitentia, inquit, Dominus mitiga-
tur. Origenes Homil. II. in cap. 20. Levit.
Purgatio, inquit, peccati per pœnitentiam conſtat.
quam utrui quis digne gerat, ut mereri pro ea ver
niam poſſit, videto. A S. Cypriano Serm. 5. de
lapſis, pœnitentia dicitur medicina peccati, per
quam Deus placatur: nee jam ſolum Dei vemam
merebitur, ſed coronam. S. Athanaſius, ultra
medium, de S. Perro, Zuntum, inquit, ſeelus per
lacrymas delevit. Et de eodem S. Baſilius Serm.
de Pœnit. Plexerunt, inquit, lacrymæ eum, qui
noſtri miſertus eſft. S. Ambroſius I. 10. in Lucam,
in illud Luc. 22. v. 61. Dominus reſpexit Petruim.
&c. Lacrymæ, inquit, veniam non poſtulant, ſed
merentur. Et I. 2. de Pœnit. c. 3. Zum eito, in-
quit, veniam meretur, ſc. Filius prodigus. Et
Præfat. in Pſ. 37. de Davide ait: Solvens pretium
lacrymarum pro redemptione peccati. S. Ephrem
I. de die judicii c. 5. Compunctio, inquit, remis-
ſionem peccatorum nobis acquirit. S. Fieron;iu
2.

109 DE PœNITENTIA.
I. 2. contra Pelagian. Qui peccata ſimpliciter con-
fitentur, merentur humilitate clementiam Sal-
vatoris. S. Joan. Chryſoſtomus l. 2. de Com-
Punctione cordis: Cordis compunctio ſicut ignis
ommne animæ vitium berurit & adimit. S. Augu-
ſtinus ep. 54. ad Macedonium: Ut pœnitentia
placare poſſint, quem peccando comempſerant. Igi-
tur, cum abluere, purgare, Deum placare, me-
reri, pretium exhibere, efficientiam quamdam
ſignificent, contritio, ex Patrum doctrina, eſt
quædam cauſa efficiens remiſſionem peccato-
rum.
Prob. WII. Concilium Tridentinum ſeſſ. 6.
cap. 6. actum pœnitentiæ inter diſpoſitiones ad
Juſtificationem numerat: diſpoſitio autem in tali
caſu non ſolum tenet ſe ex parte materiæ, ſed
etiam ex parte agentis ſeu pœnitentis; ergo
idem pœnitens gratia Dei adjutus active con-
currit ad juſtificationem.
Deinde idem Conc. Tridentinum ſeſſ. 14.
C. 4. docet, contritionem omni tempore neceſ-
ſariam fuiſſe ad veniam impetrandam: quam
doctrinam hauſit ex S. Scriptura, ubi ſpiritus
contribulatus Sacrificio comparatur, peccata
dicuntur redimi, purgari, extingui per pœni-
tentiam. Atqui hæc omnia vim quamdam cau-
ſæ efficientis ſignificant. Quapropter B. Tho-
mas q.. 85. a. 2. ad 3. Pœnitentia, inquit, expellit
omne peccatum effective: in quantum operatur ad
deſtrulétionem peccati, prout eſt remiſſibile ex divi-
na gratia homine cooperante. Et cum Magiſtro
in 2. d. 27. q. A. ad 4. docet, per contritionem
108

Uhe

e
Nn
l.
Eein
Dnn
emln

et coN
n Ar
Com.
eu-
nr
nnn
1
le,me.
Mmden
1,
Ccall⸗

6.
Ones l
iut
t, ſl
apo
⸗

.
Ne den
ne Cnn
iHmn
kanl
An CA.
8.The.
, etzel
etatun
eir r
rrione

DE PœNITENTIA. 109

nos peccatorum remiſſionem & juſtificationem
de congruo mereri: quod idem diſt. 28. S. Bo-
naventura, Scotus, Durandus, Gabriel, & in
I. d. 41. a. 2. ad 5. Albertus M. & ex recentio-
ribus Suarez diſp. 8. ſect. 3. n. 14. & quam plu-
rimi alii tuentur; obnitente Capreolo in 2. d. 40.
q. un. & Dom. Soto I. 2. de nat. & grat. C. 4. qui
poœnitentiam, uti & actum fidei & dilectionis
volunt tantum eſſe diſpoſitiones ad peccati re-
miſſionem & ad juſtitiam.
Obj. I. cont. I. concl. Juxta Synodum Tri-
dentinam ſeſſ. 6. cap. 7. Juſtificatio eſt ſanctifica-
tio & renovatio interioris hominis per voluntariam
Nuſoebtioneim gratiæ &α donorum: in illo autem
verbo, voluntariam, actus contritionis includi
videtur; ergo hic ſaltem ex parte eſt forma
ſanctificationis & renovationis. . Exrplic. C.
Trid. Juſtificatio eſt ſanctificatio per volunta-

riam ſuſceptionem gratiæ, ita ut voluntaria hæc

ſuſceptio indicet cauſaliratem formalem in actu
N. ut ſignificet diſpoſitionem requiſitam in adul-
tis, quod nimirum ſuæ juſtificationi conſen-
tiant C. Doctrina iſta Patrum cohæret cum iis,
quæ cap. 5. dixerant: Adultos ad ſui converſio-
nem divinitus excitatos & adjutos, ad ſuam ipſo-
rum jucſtificationem eidem gratiæ libere aſſentiendo &o
cooperando diſponi; ita ut tongente Deo cor hominis
per Spiritus Sancti illuminationem, neque homo ipſe
nihil omnino agat, inſpirationem illam recipiens &c.
Et eap. 6. idem Concilium ait, diſpomi eos ad ju-
ſtitiam, dum excitati divina gratia & adjurti, li-
Sere moventur in Deum, credentes, timentes;
ſperan=

7

110 DE PüœNITENTIA.

ſperantes, diligentes, pœnitentes &c. Quæ
infra can. 4. repetuntur. Agit ſcilicet Conci-
lium contra errorem Lutheri, qui in digreffio-
ne libri, Operationes in Pſalmos inſcripti, Er-
ror, inquit, eſt, quod liberum arlitrium habeat
aliquam activitatem in bono opere, quando de in-
terno opere loquimur. Tum addit, Velle ilud,
quod oredere, ſperare, diligere diximus ... ſem-
per oſt paſſio. Ut in luto, quando forma ei affn-
gitur, Mera paſſio eſt. Adducit autem teſtimo-
nium Hierem. 18. v. 6. Eece ſicut lutum in manu
Eguli, ſic vos in manu mea. Calvinus irem I. 2.
Inſtit. c. 3. S. 7. & 1I. & I. 3. 6. contra Pighium,
& in Antidoto ſeſl. 6. Conc. Trident. & Kemni-
tius ad eamdem ſeſſ. 6. aliique hæretici doeent
voluntatem noſtram in bonis operibus ſic agi a
Deo, ut non poſſit non agere, & quamvis
ipſa producat actum, concurrere tamen tan-
tum ut merum inſtrumentum Dei naturale, non
vero ut cauſam liberam & dominam ſui actus.
Inſt. Concilium Trident. nomine diſpoſitio-
nis, ſeſſ. 6. cap. 6. & alibi intelligit tantum cari-
tatem incoatam & imperfectam, quæ in Sacra-
mento ad accipiendam gratiam diſponit. . M.
Aſſertum. Seſl. 14. c. 4. dum ait, modum hunc
contritionis quovis tempore ad impetrandam
veniam peccatorum neceſſarium fuiſſe, procul
dubio de contritione perfecta loquitur, ac ſta-
tim ſubjungit, contritionem iſtam præparare
ad remiſſionem peccatorum: igitur peccatorum
remiſſio non eſt effectus formalis contritionis:
actus

Mrm
Cnn
Mahe
e
man

.
Aftr.
limo.
M
nl2.
un,
Lennol.
Cocent
mvis
in.
e ud
s.
ſolte
Unr.
art.
UN
uc
ndacn
Proell
e ſ
EPorar
COru
rinoon

DE PGNITENTIA. 1I11

actus enim non impetrat effectum ſuum forma-
lem, ſed per ſeſe confert illum.
Obj. II. Peccatum includit actum vel mo-
ralerm habitudinem ad illum: ergo formalis
cauſa expellens illud, debet actum oppoli-
tum, id eſt, actum pœnitentiæ includere. .
W. Conſeq. In peccato habituali, ur diximus,
eſt macula, offenſa, injuria, reatus. Macula
prout eſt privatio gratiæ, non niſi per formam
iſtam realem tolli poteſt. Quia autem actus
Pœnitentiæ non eſt tam efficax ad reparandam
injuriam ſatisfaciendo, ſicut fuit peccatum ad
offendendum Deum, propter dignitatem per-
ſonæ offenſæ; & ideo neceſſe eſt, ut Deus of-
fenſam & injuriam gratis remittat: ergo nihil
in peccato habituali reſtat, quod per actum pœ-
nitentiæ formaliter poſſit expelli.
Inſt. I. Dictum eſt ſupra c. I. a. 3. ad Obj. 2.
a malitia actus peccati duplicem in anima relin-
qui maculam, quarum prior ſit privatio nitoris
naturalis animæ, adhuc averſæ a Deo ob pec-
catum nondum retractatum. Atqui macula iſta
formaliter tollitur per contritionis actum: ſicut
enim albedo & nigredo ſunt formæ repugnan-
tes, ita averſio & converſio; per contritionem
autem convertimur ad Deum: ergo non ma-
nemus ab eo averſi. Neque dici poteſt, a con-
tritione maculam hanc expelli diſpoſitive: ea-
dem enim forma non poteſt reſpeétu ſui eſſe
diſpoſitio. Ergo contritio ſaltem partialiter in
genere eauſe formalis concurrit ad remiſſionem
Peccati & ad juſtificationem. E. Viſt. probat.
Ackumpt.

112 DE PœNITENTIA.

Aſſumpt. Converſio ad Deum per contritionem
eſt forma averſioni repugnans pront hæc eſt
actus & ſpectatur in ratione liberi C. repugnans
averſioni prout hæc eſt proprie peccatum
habituale, & reſidua in peccatore macula,
injuria, & offenſa Dei N. & eodem modo
diſtinéta conſecutione prima, alteram abſolute
nego. Remiſſio peccati non poteſt eſſe actus
Peccatoris offendentis. In macula enim pec-
cati duo ſpectantur, alterum phyſicum, quod
Privatio gratiæ eſt; alterum morale, ſeu reſpe-
tus ad peccatum præteritum, quod moraliter
permanet, dum remittatur: cujus remiſſionis
tantum impetratio, exoratio, & qualecunque
meritum eſt pœnitentiæ actus.

Inſt. 2. Per amorem homo formaliter adæ-

quatur primæ regulæ: ergo per illum eſt for-
maliter juſtus & ſanctus. Be. Diſt. Antec. Adæ-
quatur formaliter primæ regulæ adæquatione
actuali & quoad actum præſentem C. adæqua-
tione habituali, & quoad effectus ab actu præ-
terito relictos N. Licet caritas formaliter tol-
lat averſionem actualem, non tamen tollit aver-
ſionem habitualem, qua homo ob actum pec-
cati præteriti caret habitu gratiæ & caritatis,
Deoque inviſus eſt. Nec enim amor quo ho-
mo in Deum fertur, eſt amor, quo Deus ho-
minem viciſſim complectitur, ſed tantum ad
hunc diſpoſitio eſt & impetratio.
Obj. III. cont. 2. concl. Si eontritio efficit, &
meretur juſtificationem, ergo non juſtificamur
gratis, contra quam S. Paulus Rom. 3. . 24.
ocet.

r

onern
e e
uns
M
ll,
nod
bldre
Ah

1pe.

uol
eſpe.
cher
Thonis
unqe

ral.
lor⸗
Wr.
tione
Wecr
Wore
ertor
ONkener⸗
e.
liticls).
po⸗
ens ho.

Cihoem

n 1
G

DE PGNITEN TIA. 113
docet. . Diſt. ſeq. Si contritio ex merito con-
digno efficit juſtificationem, non juſtificamur
gratis . Si contritio effcit juſtificationem ex
merito congruo, non juſtificamur gratis N. In
peccato eſt macula, injuria, offenſa. Macula
eſt averſio a Deo, & privatio gratiæ: converti
autem ad Deum non poſſumus ſine præveniente
& adjuvante Dei gratia. At licet cum gratiæ
auxilio ad Deum convertamur, hæc tamen con-
verſio pro injuria non ſatisfacit; igitur nec of-
fenſam tollit, nec infuſionem gratiæ meretur.
Sicut ergo maculæ prioris abſterſio a Dei gra-
tia pendet: ita & injuriæ remiſſio & condona-
tio offenſæ; neque enim effectus iſti actui con-
tritionis ex juſtitia debentur, eo quod hæc ju-
ſtificationem præcedat; quam meritum condi-
gnum & fimpliciter tale demum ſubſequitur,
ut ſeribit B. Auguſtinus in Pſalm. 110. I. de fide
& operib. c. I4. & alias. Hinc Tridentinum
ſeſſ. 6. cap. 8. tradit hominem juſtificari gratis:
meritum enim ex juſtitia opponitur gratiæ, non

autem meritum de congruo, quod non in ju-

ſtitia, ſed in liberalitate fundatur.

ARkRTICULUS V.

Quomodo peccata venialia per pænitentiam tol-
lanturgs

D* I. Perfecta contritio ſola ex opere ope-
rantis tollic omnia peceata venialia, ad quæ
ex motivo ſuo ſaltem virtualiter extenditur.
Prob. I. pars, quæ eſt ommunis omnium. Si

con⸗

114 DE PGNITENTIA.

contritio perfecta tollit omnia mortalia, ad quæ
ex motivo ſuo virtualiter extenditur, quanto
magis delebit venialia?
Prob. etiam II. pars, Quod peccata venialia
extra uſum Sacramenti non tollantur contritio-
ne imperfecta, aut actibus virtutum aliarum.
Si attritio ex ſe ſufficit ad tollenda venialia, ergo
hæc numquam remittuntur per Sacramenta
pœnitentiæ, baptiſini aut unctionis extremæ:
quia horum uſum dignum ſemper anteit attri-
tio: ergo Sacramentum pœnitentiæ ne ſecun-
dario quidem inſtitutum eſſet propter remiſ-
ſionem peccatorum venialium; cum hæc eſſet
effectus, quem præſumit ſemper prius acqui-
ſirum: quod videtur repugnare Concilio Tri-
dentino ſeſſ. 14. cap. 5. Deinde inutilis eſſet
confeſſio venialium peceatorum: neque enim
certior ſum de veritate Sacramenti, quam de
conceptæ attritionis veritate ſum certus. Præ-
terea abſurdum omnino videtur eſſe, quod a
Deo medicina fuerit inſtituta, quæ ſupponit
ſemper ante ſui uſum morbum jam ſanatum.
Denique ſicut attritio venialium opponitur
peccatis venialibus, ita retractatio mortalium
mortalibus: ergo ſi illa delet venialia, etiam
hæc delebit mortalia. Sicut ergo attritioni de
mortalibus, horum remiſſio non eſt. promiſſa:
ita neque attritioni de venialibus a S. Scriptura
promiſſa oſtendi poreſt remiſſio venialium. Ita
Vaſquez, Becanus & alii eontra Suareſium, Lu-
gonem & alios complures.

Dice

1e

lanto

Cile
i.
Uunm.
en
amenn
trene:
etani.
ſn.
leril⸗
e
gll
oTI.
eſet
ebimn
e
e.
a
pon
arun
Hvoniu
Mlin
ctläm
ornde
Otil:
eriptort
ium. In
Gon

DE P&NITENTIA. 115
Dico II. Peccata venialia ex opere operato
abſterguntur non tantum a Sacramentis pœni-
tentiæ, Paptiſini & unctionis extremæ, ſed
etiam a quatuor reliquis, modo attritio aliqua
non deſit. Eſt ſententia communis. I. partem
omnino fide tenendam eſſe affirmat Vaſqueſius:
in eum enim finem tria illa Sacramenta inſtituta
ſunt, idemque effectus ſignificatur per verba,
alſolvo te G. baptizo te &. Indulgeat tibe
Pars altera etiam probabilior efle videtur;
quam cum S. Thoma q. 87. a. 3. O. paſſim am-
plectuntur Theologi. Certum enim eſt, quod
hunc effectum habeat Euchariſtiæ Sacramen-
tum, quippe quod a Tridentino Concilio ſeſſ.
13. Cap. 2. dicitur datum eſſe tamquam antido-
tum, quo liberemur a culpis quotidianis. Ergo
etiam tribui Poteſt cæteris Sacramentis vivo-
rum, quæ, ſublato obice, peccatum quoque
mortale extinguunt: neque enim minore pol-
lent virtute, tamquam actiones ipſius Chriſti,
quam contritio, actio ſolius hominis gratiæ di-
vinc auxiliis excitati & adjuti. SG
Olj I. cont. I. Concl. Sicut unum eſt moti-
vum fidei, ita & caritatis: ergo ſicut unum
credens articulum, cæteros omnes implicite
eredit ex motivo fidei: ita etiam deteſtans pec-
catum mortale ex motivo caritatis, ex eodem
motivo neceſſario deteſtatur etiam venialia pec-
cata; & conſequenter remiſſo peccato mortali,
remittuntur etiam ſemper omnia peccata venia-
lia: quod videtur adverſari iis, quæ ſupra
H 2 cap.

116 DE P& NITENTIA-

cap. 2. a. 2. Inſt. 4. ad obj. 2. diximus. B. W.
baritatem Antec. Fides non habet motivum, ni-
ſi unicam Dei loquentis auctoritatem: econtra
dicet caritatis motivum formale ultimum ſit tota
Dei infinita bonitas, quæ ſpecie infima eſt uni-
ca, proximum tamen ſecundum rationem mul-
tiplex eſſe poteſt, videlicet perfectiones omnes
propter quas Deus amore dignus eſt. v. g. de-
teſtor peccatum mortale ex amore in Deum ut
amicum, ut finem ultimum &c.; quæ motiva
ad peccatum veniale non porriguntur „ queis
nec amicitia divina ſolvitur, nec homo a fine
ultimo excidit. Quodſi de peccatis doleas eo
quod Deo ſummo bono diſplicueris per illa;
Eetiam venialia dolore eodem comprehendis.
Okbj. Il. Si ſola contritio perfecta delet ex
opere operantis peccatum veniale, ergo Plus
ad hujus deſtructionem requiritur, quam ad
expulſionem peccati mortalis: nam motivum
contritionis, quod ſe ad venialia peceata exten-
dit, perfectius eſt. N. Diſt. Mat. Plus requi-
ritur ad veniale deſtruendum ex opere operan-
tis T. ad illud deſtruendum ſimpliciter N. Con-
tritio Perfecta, qua peceatum véniale deſtrui-
rur, non involvit votum ullius Sacramenti.
Nec refert, quod contritio de venialibus per-
fectior ſit ex ſuo motivo: nam & attritio de eis
concepta perfectior ex motivo ſuo eſt, quam
attritio, qua lethalia peccata deteſtamur. Nec
adverſatur nobis, quod Concilium Tridenti-
num ſeſſ. I4. c. 5. doceat, peccatum veniale non

Sacramento ſolum pœnitentiæ, ſed multis za
us

„ .

8

,N
⸗
ntr
Ha
lei
N.
Uinng
ce.
tine
less
lne
eige
er ;
et e
ln
ANN
N
geden⸗
lel.
Oetar
VCn
Salut.
neoki.
es pet⸗
Ge es

DE PœNITENTIA. 117

huc aliis modis expiari poſſe: hoc enim conmtin-
git & per contritionem ex opere operantis, &
per attritionem cuilibet Sacramento vivorum
adjunctam.
Inſt. I. Sicut voluntas peccati mortalis ſuf-
ficienter per contritionem retractatur: ita vo-
luntas venialis Peccati retractatur per attritio-
nem: ergo ſi ſola contritio tollit mortale pec-
catum, ſola attritio tollet veniale. E. N. Antec.
Voluntas ita mutanda eſt, ut reſtituatur in ſta-
tum priſtinum: cum ergo per veniale aliquo
modo offendatur Deus, nilſi tollatur offenſa,
non poteſt veniale tolli; offenſa autem contri-
tione ſola tollitur: nam attritione homo ſe non
convertit ad Deum, ſed ad pœnam vel igno-
miniam. Vide S. Thomam q. 87. a. I. ad 2. ubi
oſtendit, ad delendum veniale peccatum non
requiri actum formalem pœnitentiæ, requiri
tamen virtualem quamdam peccati diſplicentiam
per motum caritatis, qui continet Virtualiter
deteſtationem venialis, nimirum tune, quan-
do quis ita diligit Deum, ut ſi illi occurreret
memoria peccati venialis, illud deteſtaretur ob
Deum: talis enim actus conſtituit hominem
contrarium peccato veniali. Quodſi actus di-
lectionis eſſet tam inſignis, quo quis ſtatim de-
teſtaretur quodcumque veniale, ſi oceurreret,

deleret omnia ſimul.

Inſt. 2. Opus bonum hominis juſti magis
Deo placet, quam peccatum veniale ejusdem
diſplicuit: ergo ſi augmentum gratiæ Dei me-
reri poteſt, etiam remiſſionem peccati venialis
H 3 obti⸗

418 DE PGNITENTIA.

obtinere poterit. . Cone. Antec. Diſt. Conſ.
Poteſt etiam remiſſionem peccati venialis ob-
tinere immediate & proxime N. mediate & re-
mote C. Qui mereri poteſt finem, poteſt &
media ad ipſum neceſſaria mereri, niſi quid
aliud obſtet, ut inquit S. Thomas I. 2. J. I14.
a. 10. Juſtus autem poteſt de condigno mereri
vitam æternam: ergo etiam neceſſaria ad illam
mecdia, quorum unum eſt peccatorum venia-
lium remiſſio. Videlicet per attritionem vel
alios virtutum actus meretur auxilium gratiæ,
quo ad contritionem de venialibus excitetur.
COly. II. cont. 2. Concl. Si quolibet Sacra-
mento dimittuntur omnia venialia, ergo inuti-
le eſt confiteri venialia: nam ſi vel mortalia
tantum confitearis, aut unum veniale, aut Eu-
chariſtiam ſuſeipias, æque omnia venialia dimit-
tuntur ac ſingula, acſi ſingula quæque confeſ-
ſus eſies. N. MW. Illat. Si actus aliquis dilectio-
nis perfectæ ira poteſt eſſe comparatus, ut ali-
qua tantum peccata venialia deteſtaretur, ſi oc-
currerent, non vero omnia, & conſequenter
non deleret omnia: quanto magis actus attri-
tionis Sacramento præmiſſus ad aliqua tantum
Peccata ſeſe poteſt extendere! quo in caſu Sa-
cramentum tantum illa remitteret peccata ve-
nialia, quæ per actum attritionis retractata fue-
rint. Deinde cum theſis quoad alteram partem
adeo certa non ſit, tutius agetur confeſſione
ſingulorum. Ex dictis
Collige I. Merito S. Thomas vim remittendi
Peceata venialia non tantum contritioni, ſed
etiam

dob.
Ere.
Eun
neten
Gilann
enin.
n vel
Utix,
r.
ere⸗
öiun,.
Vrl
U u.
Gmmt.
olel.
led.
Ud
, loe⸗
enenn
g ant⸗
nuan
K⸗
a Ne⸗
ake⸗
Porlen
Gechon

eüttell

Col,K
e0

DE PœNITENTIA. 119
etiam ferventibus caritatis actibus tribuit q. 79.
a. 4. ad I. & q. 87. a. I. ad 3. nam licet peccata
venialia caritati quoad habitum non repugnent,

ei tamen adverſantur ſecundum actus fervorem,
qui peccatorum venialium deteſtationem virtu-

te contineat.
II. Tametſi peccata venialia numquam de-
leantur ſine infuſa gratia, quam contritio, Caritas
aut Sacramentum efficiat: formalem tamen ſuæ
deſitionis cauſam aliam non habent, quam Dei
condonationem extrinſecam; eo quod non ſint
incompoſſibilia cum Ppœnitentia, caritate, Sa-
cramento, & habitu gratiæ Sanctificantis. Ita
S. Thomas q. 87. a. 2.
III. Sacramentalia dicuntur actiones piæ, queis
communiter adſeribitur vis remittendi peccata
venialia. Comprehenduntur hoc verſu: Crans,
tinctus, edens, confeſſus, dans, benedicens, h. e.
Oratio Dominica, Aqua benedicta, Panis be-
nediéctus, Confeſſio generalis, Eleemoſyna,
Epiſcopi vel Abbatis conſecrati benedictio.“

Quibus adhuc tria adduntur, ſcilicet Oratio in

Eccleſia conſecrata, Tunſio pectoris, & Un-
Gtio Sacra cæremonialis: ſed duo priora ad ora-
tionem, tertium ad tinctionem reduci poſſunt.
Horum ſignorum aliqua etſi Deus proxime
inſtituit, aliqua Eccleſiæ paſtores: Deus tamen

noluit ipſis vim indere expellendi peccatum ve-

niale ex opere operato; Eccleſia vero id non
potuit. Ita S. Thomas hic art. 3. & in 4. d. 16.
q. 2. a. 2. quæſtiunc. 4. & d. 21. . 2. a. I. Alexan-

der, S. Bonaventura, Durandus, Richardus

&
* 114

120 DE PœNITENTIA.
& veteres, contra Franciſcum de Victoria, So-
tum utrumque, Canum I. 12. de locis. cap. 23.
ad 9., & recentiores quosdam, qui cæremoniis
hiſce effectum tribuunt ex opere operato ad
modum Sacramentorum, ſi non inveniant com-
Placentiam contrariam, & homo vel pia actio-
ne, Vel alio modo religioſe illis utatur. .
Remote tamen ad peccatorum venialium
remiſſionem conducunt duplici de cauſa: nam
imprimis ſi rite uſurpentur, excitant in nobis
Pios motus pœnitentiæ vel reyverentiæ in Deum
& res ſacras, queis nobis occaſio præbetur, de
Peccatis, ut par eſt, dolendi. Ita S. Thomas
art. 8. citato nuper. Deinde ad eamdem exi-
lium peccatorum veniam diſponunt per modum
impetrationis, non quidem proxime, ſed pro-
ut juxta promiſla divina, vel ad preces Ecele-
ſiæ, ritus hoſce adhibentibus gratiæ ad contri-

⁸

tionem excifantes diſpenſantur.
Verum effectus iſti non ſunt adeo certi .
*Partim defectu particularis promiſſionis divi-
næ&*;, Partim ex oſcitantia utentium cæremoniis
iis, partim etiam quod preges pro aliis fuſæ non
ſemper ſint efficaces. Certius tamen ſigna illa
& ritus movent ad pœnitentiam, quam piæ
imagines, conciones &c. quæ non ut Sacra-

mentalia ab Eccleſia proponuntur. W
IV. Culpas veniales reſiduas poſt hanc vi- Iwve
tam juſtis remitti conſentiunt SS. Patres, ex il- r.
10 I. Cor: 3. V. 2.: qui peceata venialia, indicata
Per ligna, Jænum, ſtibulam ſuperædifcat .. . . õ

e ſalvus erit; hiotamen quafi per ignem. Ita S. A
. Augu-
„

1,
. 2,

noni

10 44
loom.
.

niälum
nun
nob
Deum
1,de
hotwas
n e.
Modun
pro.
Leele.
nt⸗

Cti
Eh
genons

Duleor
n .

n t
ete⸗

ane N
8 9 X
Hidien
.,
. I

DEPCNITENTIA. 121

Auguſtinus Enchirid. C. 69. & I. 21. de Civit. C.
26. & I. de Fide & operib. C. 15. & de Vera &
falſa pœnit. c. I8. Et refertur. diſt. 25. can. pe-
nult. & in can. Qualig. refertur eadem ſententia
ex B. Gregorio l. 4. Dialog. c. 39., qui eam colli-
git ex illo Matth. 12. V. 32. Mon rennttetur ei ne-
que in hoc ſæculo, neque in futuro: nam in-
de infert, aliqua peccata remitti in futuro ſæ-
culo: Non mortalia, inquit, ſed venialia, quæ
remittuntur in purgatorio. Quod necefſario
quoad culpam intelligitur: nam quoad ponam
dimiſſa culpa reſtantem, etiam mortalia ibidem
remittuntur.
Abſterguntur autem culpæ iſtæ veniales
primo momento, quo anima corpore ſoluta eſt:
tunc enim eſt omnino expedita ad cognoſcen-
dum optime ſtatum ſuum, & ad cognoſcen-
dum perfecte & amandum Deum, & ad dete-
ſtandum peccatum veniale: cum habeat auxi-
lium Dei efficaciſſimum pro menſura ſuæ gratiæ
ſine mora perfectiſſime operatur. Ita S. Thomas
q. 7. de Malo. a. I I., Abulenſis Matth. 25. q. 723.,
Richardus, Paludanus, Durandus, Major, Al-
mainus diſt. 21., Suareſius diſp. . ſect. 4. n. 13.
contra S. Bonaventuram, Carthuſianum, Dom.
Sotum, & alios opinantes, id fieri toto tem-
pore, quo durat pœna purgatorii. Neque ho-
rum opinio ex nuper laudatis Patrum teſtimo-
niis firmatur; nam a primo illo momento ani-
ma incipit purgari intrinſece a venialibus pec-
catis, ita ut vere dicantur remitti in purgatorio:
Præſertim quia plena E n ino & quoad culpar
5

122 DE PœNITENTIA.
& quoad pœnas non conſummatur eo inſtanti,
ſed per purgatorium ignem.

ARTICULUS VI.

Uerum merita peccato mortiſicata, per pœniten-
tiam reviviſeant?

N*α I. Actio effectwe mortua ſeu lethifera eſt
peccatum mortale, quia mortem animæ
creat. Actiones formaliter mortuæ ſunt actus
virtutum ſupernaturalium in ſtatu peccati letha-
lis exerciti, ac proinde nullum jus ad æternam
gloriam tribuentes. Actiones vivæ dicuntur
eædem actiones bonæ ſupernaturales, quæ in
ſtatu gratiæ fiunt, & jus ad gloriam auctori ſuo
conferunt. Actiones iſtæ viventes, a peccato
lethali ſuperveniente dicuntur mortificari, ita-
que impediri ab effectu ſuo præſtando, ut ho-
mini nullum jus ad gloriam tribuant, dum is in
peccato perſeverat.
De hiſce operibus bonis diſputatur, an
peccato mortali omnino moriantur & usque
adeo extinguantur, ut numquam deinceps ad

Præmium ſupernaturale reviviſcant? An ve- A

ro tantum mortificentur peccato lethali, & quaſi
conſopiantur, ita ut reſuſcitata per pœniten-
tiam & juſtificationis gratiam anima, ipſa quo-
que priora opera reviviſcant, & vim priorem
exſerant?
II. Cum Catholici omnès unanimiter con-
ſentiant, merita peccato mortificata reviviſce-
re, ut oſtendit Suareſius in opuſculis, Rele-
tione

ln

ſer.

nel
ninne
A
lethe.
Cnnmn
Cuntar
Gnein
boni⸗
Eedlo
ir.
uho⸗
m Bn

, 41
G ⸗
enſs
J0 Ve-
el
Eniten⸗
nco.
Ptioten

DE PGNITENTIA. 123
Qione 2., quoad modum tamen doctrinam iſtam
2

explicandi, Scholaſtici Doctores multum inter

ſe diſſident. Ima. opinio fert, Pœnitenti ex me-
ritis præcedentibus præmium dumtaxat acci-
dentale obventurum, gaudium videlicet de il-

lis. Hujus ſententiæ videtur fuiſſe S. Thomas

q. 89. a. 5. ad 3. 20da Sententia putat, reſtitui
quidem priora merita ſecundum præmium eſ-
ſentiale, non tamen proprium ſeu diſtinctum
ab eo, quod debetur costritioni, qua homo a

peccato reſurgit; eo quod gratia non infunda-

tur, niſi juxta diſpoſitionem ſubjecti: ſubje-
tum autem per contritionem tantum diſponi-
tur ad tantam gratiam, quam per contritionem
accipit; ergo hanc ſolam accipit, licet duplici
titulo, nempe meritorum præcedentium, &

contritionis prælentis.

gꝗtia Opinio aſſerit, merita mortificata revi-

viſcere, etiam ad proprium præmium eſſentia-

le ac diſtinctum ab eo, quod contritioni præ-
ſenti reſpondet, proportionatum tamen præ-
ſenti diſpoſitioni. Duæ priores opiniones ſunt
veterum Thomiſtarum; tertia eſt Recentiorum,
quibus accedit Gregorius de Valentia.
Quarta ſententia prioribus omnibus libera-
lior, affirmat merita mortificata cum toto præ-
mio eſſentiali proprio per quamcumque contri-
tionem perfectam, & actum amoris Dei revi-
viſcere. Ita Scotus in 4. d. 22. q. I. a. 2. Ma-

giſter, Albertus, Richardus, Cabriel d. 15.

Quibus accedunt Suareſius & plures alii.

Dice

124 DE P NITENTIA.

Dico I. Opera bona peecato mortificata, de-
nuo per pœnitentiam reviviſcunt; Hæc ſen-
tentia adeo certa eſt; ut contrarium vel ſit er-
roneum, vel temerarium, imo multis videatur
hæreticum. =
Prob. I. Ezechiel. 33. v. 12. ait Deus, lIn-
pietas impii non nocebit ei, in quacumque die con-
verſus fuerit: Noceret autem plurimum, ſi
opera bona omnino extingueret.
Cum Deus Joélis 2. Iiraelitas ad peœniten-
tiam horrarus fuiſſet, hunc pœnitentiæ fructum
v. 25. ipfis proponit: Keddam vobis annos, quos
comedit locuſta, bruchus & rubigo, & eruca, i. e.
Præteritarum actionum bonarum mercedem
vobis reſtituam, ut exponit Hieronymus &
Gloſſa in hunc locum
Ad Galatas, c. 3. V. 4. ſcribit Apoſtolus:
Tuanta paſſz eſtis ſine cauſa?“ ſi tamen ſine cauſa-
ait nimirum Galatarum ærumnas, quas ante
Pro Chriſto pertulerant, non fore inanes &
gratuitas, modo a Judaiſmo, in quem prola-
Pſi erant, reſipuerint. In quem locum S. Hie-
ronymus, Quicunque, ait, ob dem Chriſti labo-
ravit, && poſtea lapſus fuerit in peccatum, ſicut
Priora dicitur paſſus fuiſje ſine cauſa, dum peceat: ſic
rurſus non perdet ea, ſi ad priſtinam fidem, && ad
antiquum ſtudium revertatur. =
Eodem ſpecétant adhortationes Apoſtoli ad
Hebræos c. 6. v. 9. Confidimus autem de volis me-
lora o viciniora ſaluti, tametſt ita loquimur.
Won enim injuſtus eſt Deus, ut obliviſcatur operis
veſiri & dilectionis, quam oſtendiſtis in nomine ip-

Iiuls

1,
6 ſen
ſ er.
harur

N.
Aecr.
n, l

Olren.
tumn
,gtan
hlee
teeden
n

lolus:
ller
S
nes
l
noNe⸗
1, n
ii
G l

Ol A
Uois n
uimt
nr en
lntſe⸗
4

DE PGNITENTIA. 125
ſius, qui miniſtraſtis Sanctig. Teſtimonium iſtud
de reſuſcitandis operibus mortificatis intelligunt
Ambroſius, Anſelmus, Theophylactus, S. Tho-
mas: imo ipſum Concil. Trident. Seſſ. 6 c. 16.
non ſolum innocentes jubet verbis Apoſtoli I.
Cor. 15. v. 58. incitarle. Eſtote abundantes in
opere Domini ſemper, ſcientes, quod labor veſter
non eſt inanis in Domino: ſed etiam erigi pœni-
tentes ejusdem Apoſtoli ſententia: Won enim
eſt injuſtus Meus.
Prob. II. Idem Concilium I. c. & Can. 32.
ad hoc ut opera noſtra ſint meritoria, & præ-
mium ſuum re ipſa conſequantur, tres condi-
tiones requirirz I. ut ſint opera hominis juſti-
ficati. 2. Ut facta fuerint in Deo, i e. per auxi-
lium divinæ gratiæ. 3. Ut homo in gratiæ ſta-
tu ex hac vita decedat. Atqui hæ conditiones
omnes habentur, quando juſtus præſtitis bo-
nis operibus in peccatum lapſus, per Pœniten-
tiam reſurgit, & in Dei gratia decedit; ergo
ejus opera priora manent meritoria, & præ-
mium ſuum obtinent.
In quam ſententiam B. Ambrofius. I. I. in
Lucam num. 33. Vide, inquit, quam bonus Deus,
&& facilis indulgere peccatis: non ſolum ablata reſti-
zuit, ſed etiain inſperata concedit. Et Chryſoſto-
mus in dictum locum c. 3. ad Calatas ſcribit,
peccatorem prius ſuis actionibus bonis non fru-
ſtra laboraſſe, ſi deſiſtat a malo, & ad Deum
per pœnitentiam revertatur. Eadem pluribus
inculcat epiſt. 5. ad Theodorum lapſum: Et
legun-

126 DE PGNITENTIA.

leguntur inter opera S. Auguſtini l. de vera &
falla pœnitentia c. I4.
Dico Il. Merita mortificata reviviſcunt ad
totum præmium efſſentiale proprium, & con-
ſequenter ad totam gratiam ſanctificantem &
virtutes prius habitas: non vero ad accidenta-
le tantum præmium, aut ad ſubſtantiale indi-
ſtinctum realiter ab eo, quod debetur contri-
tioni, qua homo a peccato reſurgit.
Prob. I. Accidentale etiam ejusmodi gau-
dium percipiunt Beati de bonis operibus for-
maliter mortuis, h. e. in ſtatu peccati exerci-
tis: hiſce enim ſepe de congruo acceperunt
auxilia gratiæ conducentia ad Peſurgendum e
ſtatu lethalis peccati, & ad obtinendum finem
ſuum ultimum. Atqui nemo dixerit, ejusmo-
di opera mortua reviviſcere; ergo reviviſcentia
bonorum operum non ſatis explicatur per præ-
mium illud accidentale ex ipſis percipiendum.

Prob. Il. Opinio de reddendo tantum præ-

mio realiter indiſtincto ab illo, quod actui per-
fectæ pœnitentiæ tribuitur, reviviſcentiam me-
ritorum tot argumentis operoſe ſtabilitam pla-
ne convellit ac ſubruit. Nam ſi nihil antiquæ
gratiæ Per merita priora comparatæ, re ipfſa
ad jiciatur illi, quæ contritionis conatui reſpon-
der, nec majoris gloriæ gradum poœnitens in-
tuitu veterum meritorum accipiat; tota revivi-
ſcentia meritorum in titulum ſine re atque in
denominationem extrinſecam deſinit; dum gra-
dus quatuer gratiæ & gloriæ novæ pœnitentiæ
eoriceſſi, iidem omnino intuitu præcedentium
meri-

1

e

r 1
an.
IIVE
lee.
le int
COR

i gen
5s for.
eetet
Genn
ame
nffen
.
Piennn
tumpre.
Ape
umne
am.
Mlle

1e

pon⸗
ensin
terci⸗
ullei
Gage
rnlen
celenn

DEPGNITENTIA. 127

meritorum conferuntur. Non ergo ſervabitur
juſtitia diſtributiva præcipiens, ut habenti plu-
ra merita, pro ipſorum dignitate, gloria am-
plior, tanquam juſtitiæ corona rependarur:
nocebit impietas impio iterum converſo: non
revertentur anni, quos comedit locuſta & bru-
chus: obliviſcetur operis boni Deus: revera
ſine cauſay ſeu fruſtra, tanta paſſus eſt peccator
pœnitens, quando adhuc juſtus multa, Dei
gratia, tulit ac fecit: denique frigida nimium
foret adhortatio, qua ex Tridenuini juſſu ex-
citandi ſunt peccatores reſipiſcentes ad ſtrenuam
bonorum operum exercitationem; fili, ſe illis
operibus, quæ in Deo facta ſunt, divinæ legi
pro hujus vitæ ſtatu ſatisfeciſſe, & vitam æter-
nam olim, ſi in gratia deceflerint, conſequen-
dam promeruiſſte.
Prob. WI., Præmium efſtſentiale proprium
meritorum eſt certus ac determinatus gloriz
gradus, ad quem a Deo acceptantur ſub con-
ditione ſimplicis deceſſus in gratia; ergo quam-
diu homo in gratia decedere poteſt, merita vim
ſuam ad præmium eſſentiale proprium retinent,
a peccato ſubſequente non imminutam: ergo
Peccato remiſſo, vis illa tota reviviſeit, ac pro-
in merita ad totum præmium eflentiale pro-
Prium reviviſeunt. .
CQCum vero graria aneliſſeans proportiona-
ta huic præmio ordinarie ſit inſeparabilis ab eo-
dem, tanquam cauſa ipfius; conſectarium pla-
ne eſt, ſimul expergiſci jus ad totam hanc gra-
tiam, eamque una cum comitatu individuo vir-
tutum

128 DEPG&NITENTIA.
tutum extemplo reſtitui, ne promiſſiones divi-
næ nuper argumento recitatæ inanes eſſe vi-
deantur.
Hæc & alia argumenta evincunt etiam, re-
dire gratias ſine noſtris meritis per Sacramenta
obtentas.
Obhjj. I. contra I. Coneluſ. Peccata priora per
Pœnitentiam & juſtificationem vere ita abolen-
tur & extinguuntur, ut non reviviſcant aut re-
deant per peccata ſubſequentia: ergo merita per
peccatum ſubſequens eriam ita abolentur & ex-
tinguuntur. B. M. Conſ. Inter peccatum & bo-
num meritum non eſt par ratio. Nam I. bo-
na opera Deo placent & perpetuo accepta ipfi
manent, quia ſunft dona Dei, ipſi prœcipue tri-
buenda, quod ipfo inſtigante & adjuvante fiant,

qui pronior eſt ad miſerendum, quam ad pu-

niendum. Ita Scotus. 2. Actiones bonæ vim
habent a Chriſti meritis, quæ ſemper ſünt gra-
ta & accepta coram Deo Patre: at Chriſti gra-
tia plus valet, quam peccatum; ergo ſi pecca-
tum mortificat merita, multo magis Ohriſſi me-
ritum & gratia exſuſcitabit merita mortificata.
Hoc argumentum S. Bonaventuræ eſt. 3. Ipſa
Chriſti merita, exhibita quidem olim pro no-
bis, cimn in peccato eſſemus, ſêmper tamen in
divina acceptatione manent, & quotidie effe-
tum ſuum ſortiugtur, quando a peceate re-
ſurgimus: ergo in eadem Dei aeceptatione ma-
nebunt noſtræ bonæ actiones in ſtatu gratiæ fa-
ctæ, & vim ac dignitatem ſuam omnem ex Chri-

ſi meritis ſortiteæ. Quod exemplo baptiſini

decla-

ele

“S

.
i
ſe.

8 le.
WN

e
bolen
gutre.
lapet
Kex⸗
Kdo.
I.o
Dgil
Meltl.
efany
pn.
N
N .
thüge
lee
lice
Irttene
1l
10 nd⸗.
men I
heee
“
Obenn
genkt
den
;

DE PœNITENTIA. 129

declaratur, qui, licet cum obice ſumptus, ma-
net tamen in divino conſpectu aceeptus tan-
quam opus Chriſti, & obice remoto effectum
ſuum obtinet.
Inſt. I. Principium ſupernaturalis vitæ cari-
tas per peccatum deficit, ac interdum etiam fi-
des; ergo merita bona ſimul cum caritate ex-
tinguuntur & emoriuntur, ac nihilo magis re-
viviſcunt, quamopera bona formaliter mortua:
a privatione enim non datur regreſſus ad habi-
tum. Ne. IWW. Conſ. Licet principium ſupernatu-
ralis vitæ caritas extinguatur peccato; quia ta-
men primitiva ac præcipua bonorum merito-
rum origo Chriſtus, qui tamquam caput in
membra, & tamquam vitis in palmites in ope-
ra Pietatis influxir, perpetuo vivit: eadem bo-
na opera manent in acceptatione divina, quous-
que poteſt homo ad gratiæ vitam reſurgere,
h. e. usque ad ultimum vitæ ejus momentum;
quæ proinde, cum peccat, non annihilantur, nec
emoriuntur, nec ſunt opera mortua, ſed me-
lius dicuntur ſopiri & mortificari. Habent enim
ſe adinſtar plantarum & arborum, quæ aſperæ
hiemis algore compreſiæ & coëreitæ, ne folia,
flores & fructus proferant, id poſtmodum præ-
ſtabunt adſpirante aura tepiciore, quam ſpon-
ſa, Cant. 4. V. 16. invitat: Veni auſter, perfla
bortum meum, & fluant aromata dlius. Ut do-=
cet S. Auguſtinus in Pſ. 125. Quapropter in
hiſce operibus meritoriis non eſt vitæ privatio
Proprie, ſed impedimentum, quo minus in
actum ſecundum prodeant, quod amoto obice
1 ſtatim

Du PüNITENTIA.

ſtatim præſtabunt. Econtra actiones formaliter
mortuæ id numquam poſſunt, quod gratiæ

vita numquam vixerint.
Inſt. 2. Deus Ezech. 18. v. 24. ait: &i juſtus
Jecerit iniquitatem, omnes jusſtitiæ ejus, quas fece-
rat, non recordabuntur. Ergo merita priora
non reviviſeunt. H. M. Conſ. Loquitur Deus
de eo qui non reſipiſcit: mox enim ſubjicit:
In prævaricatione & in peccato ſuo morietur. EKx
quo theſis noſtra firmatur: nam ut talis ſe habet,
ac ſi numquam boni aliquid fecerit: ita ad fru-
gem reverſus ſe habet perinde arque ſi num-
quam peccaſſet: ait enim Deus v. 22. Omnium
iniquitatum ejus, quas operatus eſt, non recor-
dabor.
Inſt. 3. Virginitas, teſte Hieronymo, re-
parari non poteſt: quod idem dicendum de pri-
ma innocentia; ergo non omnia Dei dona per
Peœnitentiam reviviicunt. . Diſt. Antec Vir-
ginitas & innocentia recuperari non poſſunt,
ſecundum ſubſtantiam, & ſecundum ſùum eſſe
formale N. ſecundum eſſe ſuum materiale,
quod ei ex obliquo accidit, reparari non poſ-
ſunt C. Formale virginitatis eſt propoſitum
ſervandæ caſtimoniæ, & abſtinendi ab omni
oblectarione venerea: materiale vero eſt inte-
ritas corporis, expers omnis voluntariæ dele-
ationis venereæ, qua pudoris integritas vio-
letur. Gloria iſta ſemel amiſſa recuperari ne-
quit: fieri enim non poteſt, ur qui corruptio-
nem talem admiſit, corruptus non fuerit. Id
quod etiam de innocentia dici debet, quæ M
Cculla⸗

ulte
atie

Mur
hfee.
Pine
Dens
bio
“
haben
Afiu.
Duum-
önntun

eol⸗

, e⸗
Gepri
nper
V.
W,
umene
Glere,
Non po.
Poliun
ofwnl
Kimte⸗
eele⸗
is vo⸗
erari e
Ortuptre
getit.
qux

DEz PœNTTENTIA 131
chliaris virtus non eſt, ſed ſolum immunitas
ab omni lethali peccato. Ex modo dictis de
virginitaté, liquet, quomodo Adamo pœni-

tenti juſtitia originalis rota fuerit reddita ſecun-

dum rectum & entitatem, quæ eſt gratia San-
Rificans; non item quoad obliquum, ſeu quo-
ad felicitatem illam, qua inferior appetitus ſu-
periori perfecte ſubjiciebatur.
Obj. M. Apoſtolus Heb. 6. v. 10. loquitur
tantum de operibus vivis hominum extſiſten-
tium in ſtatu gratiæ, non vero de operibus mor-
tificatis per peccatum: ergo ex illo Pauli teſti-
monio non rite colligitur merita morrificata re-
viviſcere. Antecedens conſtat: hortatur enim
Hebræos ad perfectionem, eosque deterret a
peccatis, difficultate reſurgendi propoſita, ſi
poſt tanta Dei beneficia laberentur: ergo loqui-
tur ad eos qui nondum peccaverant, nam ait, qui
miniſtraſtis & miniſtratis, in tempore præſenti,
in quo erant expertes peccati, ne miniſtratio-
nes ipſorum ſint opera mortua. ꝶ&. M. Anter.
Ad probat. Diſt. Conſ. Loquitur ad aliquos, qui
nondum peccaverant C. loquitur ad omnes qui
nondum peccaverant N. Apoſtolus ad totam
Hebræoraum Eccleſiam ſcribit, atque eos qui-
dem qui poſt acceptam baptiſini gratiam lapſi
non erant, hortatur ad perfectionem & perſe-
verantiam: lapſos vero in ſpem erigit, pollici-
tus, non ſolum fore ut Deus præſentia juſto-
rum opera compenſet, verum etiam memorem

fore præteritorum, quæ ipfi aliquando fece-

runt, eaque remuneraturum, ſi per Pœniten-
I 2 tiam

132 DE PœNITENTIA.

tiam a peccatis reſurgant. Scripfſiſſe vero Pau-
lum ad Hebræos, qui poſt juſtificationem &
multa bona opera rurſus in peccatum lapſi ſunt,
patet ex dicto capite, in cujus initio inſinuatur,
ipſos, defectu ſufficientis inſtructionis, putaſle,
in lege Chriſti, adinſtar ritus Moſaici, plura
eſſe lavacra ad abluenda peccata: unde remiſ-
ſiores in caritate facti facilius peccabant: ut
Apoſtolus in progreſſu capitis compararet eos
terræ producenti ſpinas & tribulos.
Inſi. Quod merita mortificata reviviſcant,
miſericordiæ divinæ eſt adſcribendum: S. Pau-
lus autem dicto c. 6. juſtitiam adducit; ergo
tantum loquitur de operibus nondum mortifi-
catis. F. Diſt. Antec. Effectus hic adſeriben-
dus eſt miſericordiæ ſoli N. parti etiam juſtitiæ
C. Solius miſericordiæ effectus eſt, quod Deus
peccatorem excitet ad pœnitendum, & quod
Pœnitentem juſtificet: item quod ad gloriam
olim propter bona opera tribuendam non re-
quirat continuam in ſtatu gratiæ perſeverantiam;
poterat enim hoc exigere: ſicut ad meritum in
actu ſecundo opus eſt acceptatione divina ad
hunc effectum, cum Deus aliis nominibus no-
ſtras actiones exigere poſlit. Poſitis autem
hiſce beneficiis merita habent eumdem effectum,
quem habuiſſent, ſi mortificata non fuiſſent:
atqui prius exigebant gratiam & gloriam ex ju-
ſtitia, quæ Deum inter & homines intercedit.
Deinde ſi meritorum reviviſcentia eſſet opus
ſolius miſericordiæ, non diceretur ab Apoſto-
lo Deus injuſtus fore, ſi præmium illis negaret:
gedque

lunt,
Dau⸗
ege
Hottkr⸗
enben⸗
lite
IDens
god
Yotmm
WEe⸗
Erunrum
etumin
Pſin
us no⸗
Cuteth
Eeucnn
ſaßlecn:
e
ercel
Eet O
Mpoft
8 neglit
Nile

DE PGNITENTIA. 133

neque ſi operibus reſuſeitattis proportionatum
præmium retribueret, hoc jam conferret pro-
pter ipſa merita, ſed ex mero ſuo beneplacito.
Ergo revera non reviviſcerent merita in ratione
meriti.
Ohj. III. cont. 2. concl. Merita mortificata re-
viviſcere ad gaudium accidentale dumtaxat, &
ad ſolam gratiam fervori caritatis juſtificantis
reſpondentem, quæ ſimul etiam detur intuitu
meritorum præcedentium, adeo aperte a S.
Thoma traditur q. 89. a. 5. ad 3., ut Suarez ipſe
exiſtimet, eum in partem alteram trahi non
poſſe. . W. Aſſert. Sotus hanc Banneſiüi ſen-
tentiam, ait, eſſe falſiſſimam, Ledesma erro-

neam: queis cenſuris præſtantiſſimi Thomiſta-

rum illam non perſtringerent, ſi Sancti Thomæ
eſſe judicaſſent. S. Thomas autem ibidem in

concluſione & ad I. aperte docet, opera bona

per peccatum non aboleri, ſed adhuc manere
in acceptatione Dei; impediri tamen, ne ſint
efficacia ad perducendum hominem in vitam
æternam: ſublato tamen peccati impedimento
per remiſſionem, recuperare efficaciam ad per-
ducendum eum, qui illa fecit, in vitam æter-
nam, Deumque implere illud, quod opera illa
merebantur. Atqui opera bona non ſolum me-
rebantur gaudium accidentale, ſed præmium
ſubſtantiale proprium, habebantque efficaciam
perducendi hominem ad vitam æternam per
gratiam ſanctificantem propriam, & in menſu-
ra gratiæ ſanctificantis præmio illi determinato
reipondentem. Ergo juxta eamdem S. Tho-
. 1 3 mæ

134 DE PœNITENTIA.

mæ docttinam, merita reviviſcunt ad præmium
eſſentiale, proprium & totale.
Quid Suareſius de mente S. Thomæ ſenſe-
rit, ipſe commentario in dictum art. 5. ad 3.
declarat his verbis: Ineredibile videtur, hoc
Jenſiſes D. Tlomam, quia directe repugnat cum
coneluſione & ratione corporis articuli. .. Meque
etiam veriſimile eſt, per vitam æternam ſolum præ-
mium acoldentale intellexiſſe: neque effcacia meri-
orum alia ot, quam conſecutio præmii illis debiti.
Præterquam quod doctrina illa in ſe valde falſa eſt,
& parum conſentanea doctrinæ ejusden: D. Thomæ
in aliis loci6. Et præſertim notandus eſt locus in
guodl. 5. 4. 12. a. I.; dicit enim, aureolam Jemper
Præſupponere auream, & ideo qui non meretur au-
ream, id eſt, præmium eſſentiale, non mereri au-
reolam, id esz, præmium accidentale: quod intelligit
non tantum reſpecta eJusdem ſubjecti, ſed etiam re-
Wectu ejusdem operis: nam hine concludit, eum, qui
docet propter vanam gloriam, quia non meretur au-
ream, neque aureolam mereri. Ex quo ulterius infert,
quamvis poſtea illius peccati pœnitentiam agat, non
vecuperare aureolam: quia pœnitentia, inquit, reſti-
Zuit homini præmia prius babita, non tamen ea quæ
non habuit, niſi in quantum motus ipſe contritionis eſt
meritorius. Pœnitentia ergo ex mente D. Z omæ, re-
Nituit non tantum præmium accidentale, ſedetiam eſ-
ſentiale, &, ſi hoc non veſtitueret, neque illud confer-
ret : quia ſteut a principio non potuit quis mereri au-
veolam ſine aurea, ita nec poſtea potefi vivificare me-
ritum ad aureolam, ſi non poteſt ad auream: eſt
enim eadem utriusque ratio, ſcilicet, quia aureola
præ-

mium

enle.
A3.
.
ntn
lle.
e.
nri.
lin
Hlone
bolgin
onhre
lr.
Mial⸗
loer
ln K⸗
Uunten
gennon⸗
ſainenn
,
, .
IAl
unreh
einne,
Ceoffe⸗
nereni
fanen
eam:
i /,

DE PGœNITENTIA. 135

præſupponit auream, ſicut comparativus poßitivum.
Et paulo inferius: Fateor, inquit, me non ſatis
intelligere, quid D. Thomas in hac ſolutione ſilbi
voluerit. Et libentius dicerem, non ſatis accurate
hie reſpondiſſe, quam propter unum verbum, quod
excidere ſolet in ſolutione unius argumenti, ſentex-
tiam aliquam improbabilem, && altis principiis eus
repugnantem, illi imponere. Hactenus Suareſius.
Iuſt. I. Præmium a Principe pluribus no-
minibus collatum cenſetur majus eſſe: v. g. co-
rona ob plures victorias impoſita militi; ergo
etiam majus præmium erit gratia & gloria col-
lata ex meritis præcedentibus & prælente con-
tritione. Be. Diſt. Antec. Si ſit præmium mere
morale, cujusmodi ſunt ſigna honorum C. ſi
ſit præmium reale, phyſicum N. Cum ho-
nor ſit alienæ excellentiæ æſtimatio, hujus au-
tem æſtimationis declaratio dicatur honorifica-
tio, æſtimationem illam unico ſigno maj'orem
vel minorem poſſumus teſtari. E diverſo rea-
lia præmia plura & majora non niſi mercedis
pactæ multiplicatione & incremento exhiben-
tur: nam 4 Rex militi delinquenti placatus,
etiam reſidua priorum annorum ſtipendia re-
pendere promiſerit, non ſatisfaciet promiſſis,
ſequentis anni ſtipendia etiam tirulo priorum
numerando: neque acquieſceret operarius, ſi
uno tantum nummo pro hodierno labore de-
bito, volueris priorum etiam dierum labores
compenſare. Sicut ſiquis pœna uni peccato re-
ſpondente afficeretur nomine plurium, non
cenſendus hic eſſet, pœna pluribus digna plecti.
14 Wiſt.

136 DE PœNITENTIA.
Inſt. 2. Juſto eadem gloria datur nomine
mercedis & hæreditatis: ergo poreſt idem præ-
mium ex pluribus nominibus rependi. Be. Diſt.
Conſ. Poteſt idem præmium ex pluribus nomi-
nibus rependi, ſi remunerationum tituli ſint di-
verſæ rationis eadem actione neceſſario com-
prehenſi C. ſi ſint tituli reales ejusdem rationis
ob diverſas actiones rependendi præmium N.
Quælibet juſti bona actio neceſſario continet
titulos mercedis & hæreditatis: at nomen mer-
cedis multiplex uti actiones plures requirit, ita
Præmium etiam peculiare atque ab alterius
actionis ſimilis præmio re ipſa diſtinctum, aut
ſaltem ſecundum ſe præſtantius, cujusmodi eſt
habitus gratiæ & viſio Dei intenſior.
Inſt. 3. Omnibus Ohriſti meritis non datum
fuit præmium, niſi quod ſingulis adæquate debe-
batur; ergo pluribus noſtris actionibus bonis po-
teſt idem præmium ex titulis pluribus conferri.
Ve. M. Confeq. Actiones Chriſti ſingulæ fuerunt
Pretii infiniti: ergo non porerat aliud præmium
ab eo quod uni datum fuit, cæteris reddi;
Quamquam nulla ſeorſim Chriſti actio erat in
actu ſecundo meritoria ullius præmii: eo quod
illarum omnes, ut morte ſolum conſummatas,
Chriſtus una Patri ita jubenti obtulerit.
OQOhlj. I. Juxta C. Trid. ſeſſ. 6. c. 7. pœnitens
recipit gratiam ſuæ diſpoſitioni reſpondentem:
ergo cum diſpoſitione languidiore non poreſt
recipi gratia intenſior ante peccatum acquiſita.
W. Explic. Juxta Trident. pœnitens recipit diſ-
Poſitioni præſenti reſpondentem gratiam, dus

mine
orx.
N
ni.
d.
.
lionss
n N

Ntinet .

mer-
tyiti
erlas
,

chel

um
ebe-
.
Rkert,
rrunt
elniuen
jedli
erar in
vglod
Cnlis,

etitens
enten.
Cgolle
bt -
an,
1

DE PGNITENTIA. 37
in juſtificatione per ſe infunditur C. quæ infun-
ditur per accidens N. Contritio eſt cauſa gra-
tiæ, quæ per ſe & ratione præſentis juſtiſta⸗
tionis infunditur, & pœnitentiæ fervori tam-
quam diſpoſitioni exæquatur. Aſt intuitu gra-
tiæ ob merita ſuſcitata quaſi poſtliminio re-
verſæ, contritio non eſt proprie diſpoſitio,

multo minus cauſa illius, ſed tantum conditio,

qua impedimentum ſeu peccatum amovetur:
Inſt. I. Sacramenti efficacia major vel mi-
nor, pro pœnitentis diſpoſitione reviviſcit; er-
go etiam efficacia meritorum antecedentium.
. M. Conſ. Sacramentum nihil antehac effe-
cerat, ſed incipit demum ad ſubjecti diſpofi-
tionem vim ſuam exerere: actiones autem bo-
næ antea jam ſuum præmium meritæ & adeptæ
fuerant, quod eis in juſtificatione reſtituitur.
Inſt. 2. Si reſtituitur pœnitenti omnis gratia
prius obtenta, ergo præſtat peccare, & pœni-
tere, quam non peccare; eo quod pœnitens a
lapſu ditior reſurgat. N. M. ſeq. &* ezus cauſalem.
In ſtatu juſtitie nemo diu perſeverat, qui ſe
actionibus bonis aſſidue non exercet: ergo ſem-
per augetur meritum, & intenditur gratia, dum
interea in peccatorfe, extinéta gratia, quæ ante
acquiſivit merita ſopiuntur. Gratis autem aſ-
ſumunt Thomiſtæ, quod actus boni remiſſio-
res non intendant gratiam.
Inſt. 3. Academia Pariſienſis merito damna-
vit hane propoſitionem: Deus ſemper vocat ho-
minem ab hac vita in optimo ſtatu, quem in illa
bhabuit ut teſtatur loannes Major in4. d. 22. q. 2.
. I 5 At⸗

138 DE PœNITENTIA.

Atqui ſecundum theſin noſtram, damnata hæc
propoſitio eſſet vera; ergo. N. Diſt. MWaj. Me-
rito S. Facultas Pariſienſis damnavit hanc pro-
poſitionem, intelleétam de omnibus homini-
bus C. intellectam de ſolis prædeſtinatis N.
Electi ad certum gloriæ gradum prædeſtinan-
tur: cum ergo ad certum gradum gratiæ, illi
gloriæ proportionatum pertigerint, veroſi-
mile eſt, eos tum ex hac vita a Deo rapi ſerius
aut citius, ne malitia mutet ipſorum intelle-
Kum.

ARTICULUS VII.

An peccata dimiſſa redeant ſubſequente peccato
novo S

No Dupliciter cogitari poteſt, peccata
prius dimiſſa poſſe homini recidivo ob no-
vam culpam redire: primo formaliter, quoad
maculam, oftenſam Dei, & reatum pœnæ: ſi
nimirum reddant hominem eodem modo invi-
ſum Deôò & æterna pœna dignum, quo redde-
bant ante quam dimitterentur. Secundo vir-
tualiter ac minus proprie, puta, in aliquo ſuo-
rum effectuum. Pegçata prius remiſſa, iterum
per peccatum mortale ſubſequens redire olim
docuerunt Hugo Victorinus Il. 2. de Sacramen-
ris P. I4. C. 9., Guilielmus Pariſienſis tract. de
Sacram. pœnit. & Gratianus d. 4. de Pœnit. in
Principio. Magiſter autem in 4. d. 22. non audet
jludicium ferre contra hanc ſententiam. f
E=

DE Pœ NITEN TIA. 139

Ihu Mecdina Codice de Pœnitentia, tractatu I. q. 8.
M. argumenta oppoſita ſolvere conatur.
Po. Dico I. Nullum peccatum ſemel remiſſum,
i. novo peccato ſubſequeste reviviſeit, nec quoad
N maculam & offenſam, neque quoad reatum
mm. poœnæ. Ita S. Thomas q. 88. a. I., Albertus M.,
N S. Bonaventura, Scotus, Richardus, Cabriel
ctol. G& alii in 4. d. 22., quos ſequumtur uterque So-
ſeiu tus, Suarez & recentiores Scholaſtiei.
ele. Prob. I. In Sacris Paginis peccata diçuntur
abſolute dimitti. Iſa. I. v. 18. Mealbari ut nix.
pſ. 50. v. 3. Mundari, deleri. Michææ 7. v. 19.
Projici in profundum maris. Joan. I. V. 29. Zolli
Chriſto. A Concilio autem Tridentino ſeſſ. 5.
Can.S. peccatum originale ita dicitur tolli, ut nihil
ejus remaneat. Matth. 18. v. 18. Chriſtus, Qucæ-
cdn cumque, ait, ſolveritis ſuper terram, erunt ſoluta
No. cgv in olo. Joan. 20. v. 23. Quorum remiſeritis
od peccata, remittuntur eis. Atque ideo Sacerdo-
el tes ſine ulla conditione futuri effectus a pecca-
Noe tis Poœnitentes abſolvunt: nam Rom. II. v. 29.
el Sine Peœnitentia ſunt dona Dei. Nahum I. v. ₰.
. juxta editionem LXX. Won puniet Dominus bit
oie. in idipfum. Ezech. 18. V. 21. &., impius egerit pœ-
jeum nitentiam, omnium iniguitatum ejus non recor-
edin dabor.
ranmed⸗ Quo ſpectant, quæ Gelaſius Papa relatus
talt. d Can. ult. de Pœnit. d. 4. Divina, inquit, Cle-
entt . mentia remiſſa peccata in ultionem ulterius vivere
onagg non patitur. Et S. Proſper H. ad object. 2. Gal-
m. lorum: Qui recedit à Cbriſto, & alienus a gratia
hnit hanc vitam, quid uiſi in perditionem cke
64

140 DEPCGNITENTIA.
ſed non in id, quod remiſſum eſt, recidit, nec in ori-
ginali peccato damnalitur, qui tamen propter po-
Otrema orimina en morte afcietur, quæ et propter
illa, quæ remiſſa ſunt, debelatur.
Prob. II. Idem peccatum non poteſt redi-
re, quando quis ex ſtatu juſtitiæ in peccatum
novum relabitur: nam peccatum alterum rea-
liter à priore diſtinguitur; hic enim vel maxi-
me valet illud Philoſophorum: a privatione non
datur regreſſus ad habitum ſeu formam prio-
rem; ergo eſt alia macula, ſive hæc conſidere-
tur ut averſio voluntatis a Deo ad creaturam:
ſive ſpectetur ut privatio gratiæ, quia & actus
Drivans eſt realiter alius, & forma gratiæ expul-
ſa alia eſt. Conſequenter eſt alia injuria Deo
illata; alia item offenſa. Igitur peccatum præ-
teritum ſemel condonatum, neque ſecundum
eſſe ſuum phyſicum, neque ſecundum eſſe mo-
rale redire unquam poteſt.
Dico II. Peccata dimiſſa quadruplici ex ca-
Pite redire poſſunt ſed minus proprie. I. Cum
quis in ejusdem ſpeciei peccatum relabitur, re-
dit peccatum, non quidem hoc ipſummet nu-
mero, ſed idem ſpecie, quoad ſimilem Dei of-
fenſionem, privationem gratiæ, & reatum.
Ita febris redire dicitur, cum quis ſanatus, in
eamdem recidit.
II. Cenſentur redire peccata, quia ob ingra-
titudinem ex numero & enormitate dimiſſo-
rum antea peccatorum, fubſequens peccatum
gravius æſtimatur. Hinc illud Prov. 26. v. II.
& 2. Petr. 2. V. 22. Canis reverſus ad vomitum,

0.
/.
e
l
CNN
Ier.
MiN⸗
enon
rio.
kere⸗
lamn:
AO
pl.
1Deo
Dre
Mum
eind⸗

1.
1,Cn
ur,e⸗
Nern.
Neiot.
rumn.
,. 1

jogrer
ntlo⸗
cCätun
6. VII
mmm

DEPCGNITENTIA. 141
& ſus Jota in volutabro luti: ut advertit S. CGre-
gorius l. 3. de Cura Paſtor. admonit. 31.
III. Modus ſequitur ex priore, quod Deus
tot novis peccatis offenſus ſubtrahat gratias abun-
dantes, ut homo relabatur in peccata priſtina,
atque etiam in graviora, obduretur in malo, &
impœnitens ac reprobus decedat. Hæc nem-
pe eſt plaga illa inimici, & caſtigatio crudelis,
qua Iiraẽlem a ſe percuſſum ait Deus Jerem. 30.

V. I4.

IV. Denique dicuntur priora peccata redi-
re; quando Deus menſura, quam deſtinavit,
impleta per peccata ſequentia, pœnas incipit in-
fligere, quod ante diſtulerat, & quaſi diſſimu-
laverat. Quo modo recordari peccatorum di-
citur, quæ ante videbatur oblitus eſſe
Olj. I. Chriſtus Matth. 18. v. ult. air, idem
nobis obventurum, ſi injurias non remiſeri-
mus, quod Rex fecit ſervo, cui ob crudelita-
tem erga conſervum, revocavit donationem de-
biti prius factam. Quod etiam B. Auguſtinus,
Venerabilis Beda, aliique Patres eo interpretan-
tur. Ergo peccata præterita, novo ſubſequen-
te redeunt. Ne. M. Conſ. cum S. Joanne Chri-
ſoſtomo aliisque PP., qui docent, in parabolis
non tam ſpectandam eſſe exactam ſimilitudi-
nem: quam Chriſti intentionem; qui quidem
indicare hic voluit, Deum ſeveriſſime actu-
rum cum immiſericordibus.
Inſt. I. Poteſt Deus peccatum remittere ſub
conditione, niſi novum acceſſerit; ergo hoc
ſuperveniente illud reviviſcet. H. MW. Amec.
Macu-

142 DE PœNITENTIA.

Macula peccati vere ac formaliter per gratiam
ſanctificantem deſtruitur: neque eadem macu-
la redire poteſt, niſi ex eodem peccato; quod
neque ab homine naturaliter produci iterum
poteſt: multo minus à Deo, cujus ſanctitati
hæc actio repugnat. Et quamyvis talis actio
Phyſice eſſet eadem, tamen ſic repetita quoad
injuriam & reatum perinde ſe haberet, ac duo
Peceata numero diſtincta. Quodſi ex opinio-
ne Scoti poſſent divinitus in alio decretorum
ordine reverti peccata, vix habebitur firma ra-
tio, cur jam non redeant: cum teſtimonia Sa-
cræ Scripturæ id non tam clare affirment, quin
expoſitionem aliam admittant.
Inſt. 2. Poteſt quis a ſe abdicare jus ſub mo-
do, ut Cti loquuntur, h. e. ſub pacto & con-
ditione, ut jus illud redeat, ſi conditiones re-
rum mutentur: ergo etiam poteſt Deus abdica-
rea ſe jus odio habendi hominem propter pec-
catum A. cum conditione, sut redeat idem jus
accedente peccato B. Ve. M. Conſ. Jus ad fun-
dum, qui pluribus nominibus poſſideri poteſt,
poteſt redire accedente novo titulo: nam ſi ab-
dicavi eum hac conditione, ut poſt mortem Caji
jus ad me redeat, Cajo mortuo illum poſſideo
iterum titulo conventionis, quem ante poſſede-
ram nomine hæreditatis aut emptionis. Econtra
jus Dei ad hominem odio habendum propter
peccatum A. non poteſt eſſe alio titulo niſi ip-
ſius peccati A. exiſtentis; ergo cum peccatum
A. vere extinétum numquam redire poſſit, im-
. poſſi

gtiam
dCll⸗

DE PNITENTIA. 143

poſſibile omnino eſt, ut idem titulus ad odium

reverti queat.
Inſt. 3. Poteſt Deus peccatum originale ita
ſuſpendere, ut exiſtat & non inficiat animam,
niſi poſita conditione: nam ſi crearet animam
ſeorſim à corpore, & anno integro in tali ſtatu
ſeparationis relinquat, toto hoc anno peccatum
originale non inficit animam iſtam; cum tamen
exiſtat ejus peccatum originale: verum enim
eſt dicere, anima hæc peccavit in Adamo: nam
tunc cum unitur, non primum peccat. Ergo
eodem modo poſſet a Deo ſuſpendi peccatum
mortale perſonale usque ad certam conditionem.
H. MN. A. Ad Prob. M. quod illo tempore ex-
iſtat peccatum originale illius animæ tanquam
macula habitualis ilam inficiens; quamvis ve-
rum tunc ſit, illam peccaſſe in Adamo: alias
etiam hodie peccatum originale Antichriſti ex-
iſteret. Tunc ergo ſolum peccatum Adami
animæ illi & futuris adhuc hominibus eſt im-
minens, quod tamen nondum eſt actu pecca-
tum hujus animæ, aut ullius hominis futuri.
Ex quibus alteram probationem Diſt. Vere di-
citur, anima hæc peccavit in Adamo, h. e. gra-
vata eſt debito contrahendi peccatum Adami,
quamprimum unietur corpori C. quaſi ante
unionem cum corpore peecatum ejus jam ex-
iſtat N. Eodem modo & ultimam propoſ. Diſt.
Tunc cum unitur corpori non primum peccat
h. e. non primum ponitur cauſa peccati ejus ori-
ginalis C. tunc non primum inficitur peccato
originali N. Conſequentiam autem alſolute nega-
. alss,

144 DEPCNITENTIA.

mus, eo quod non ſit par ratio peccati origina-
lis: & perſonalium. Idem enim non dicit re-
ſpectum ad voluntatem ejus, quiillud contra-
hit, ſed ad peccatum Adæ, quod numquam
fuit plene & efficaciter ablatum, ut fuit pecca-
tum totius naturæ, ſed tantum ut fuit pecca-
tum perſonæg. Quodſi Deus peccatorem in ni-
hilum redactum reproduceret, non ideo re-
ſuſcitaret peccatum ejus habituale: hoc enim
ſubjecto ſuo identidem adhæret, dum Deus li-
berali remiſſione illud non ſuſtulerit.
Ohj. II. Deus dicitur recordari peccatorum,
quorum prius oblitus fuerat, Pf. 78. v. 8. Ne
memineris iniquitatum noſtrarum amiquarum. Pf.
108.v. 14. In memoriam redeat iniquitas patrum
Sjus in conſpectu Domini. 3. Reg. 17. v. 18. Quid
mihi & tibi vir Dei?“ ingreſſus es ad me, ut re-
memorentur iniquitates meæ. Deus autem dici-
tur obliviſci peccatorum cum illa remittit. Er-
go cum illorum recordatur remiſſionem revo-
cat. N. M. Conſ. Deus remirtendo peccata, &
culpas, & reatum æternæ pœnæ in perpetuum
irrevocabiliter & abſolute dimirtit, quod decre-
tum mutare non poteſt. Textus autem illi
ſunt accipiendi de pœnis temporalibus, quorum
executionem Deus quandoque differt.
Iuſt. Patres, quos Gratianus & Abulenſis
referunt, docent redire peccata vetera, ob no-
vorum malitiam. Be. Explic. Docent redire
peccata vetera eadem numero N. eadem ſpecie,
ac plura adhuc diverſæ ſpeciei C. Nimirum
ob ingratitudinem crebro ſubtrahitur gratiæ
aluixi-

ginn
tre.
Ire.
vamn
.
Nr
lndt
0 1e⸗
enimn
1l

dn,
Ne
n .
Nti
Cil
fe-
e⸗
lero⸗
Ala,
helunn
ceke⸗
m U
Otun

==

eoſss
0 ho⸗
recit
ſheeß
Uminn
A
1

DE PœNITENTIA. 145

auzxilium, ut concluſ. 2. oſtendimus. Unde S.
Chryſoſtomus hom. 62. in Mat. ait, obariſmata
irrevocabilia propter hanc malignitatem revocari.
Et S. Hilarius Can. 18. in Matth. Per boc vitium
munificentiam Domini amitti. Licet autem omnia
Peccata ingratitudinem contra ipſum beneficium
remiſſionis peccatorum contineant; quatuor ta-
men formæ ipfſi beneficii præſtiti etiam adver-
ſantur, ideoque ſpeciali quadam ratione ob in-
gratitudinem redire dicuntur. Ula vereres hoc
diſticho comprehenderun:
PFratres odit, Apoſtata ſit, ſpernitque fateri,
Pamnitiliſſe biget: priſtina culpa redit.
Si enim forma accepti beneficii conſideratur ex
parte Dei, a quo nobis benigna peccati remiſ-
ſio proficiſcitur: contra hanc peccant, qui fra-
tri veniam poſcenti injurias non remirtunt. Ex
parte autem hominis tres actus ad peccatorum
remiſſionem potiſſimum concurrunt, puta,
motus fidei, pœnitentiæ & propoſitum confi-
tendi: quibus adverſantur apoſtaſia a fide, do-
lor de pœnitentia habita, & contemptus con-
feſſionis. V. S. Thom. a. 2. ex cujus artt. ſqq.
Coll. I. Reatus qui ob ingratitudinem ſe-
quentis peceati redit, major interdum eſt, in-
terdum minor reatu peccati præcedentis: nam
ſi contemplemur peccatum novum ſecundum
ſuam ſpeciem, poteſt ejus malitia major eſſe
vel minor, malitià peccati prioris; circumſtan-
tia vero ingratitudinis gravitatem peccati alte-
rius tantum auget intra ſuammet ſpeciem. Sicut
ergo peccatum Tepetifumn pro ſpecie ſua boret
eſſe

.
146 DE PCNITENTIA.

eſſe minoris aut majoris malitiæ, quam pecca-
tum antecedens, ita etiam circumſtantia gra-
vitatis ex adjuncta ingratitudine. S. Th. a. 3.
II. Idem S. D. a. 4. oſtendit, quod ingrati-
tudo ſequentis peccati non ſit peccatum pecu-
liare, ſed circumſtantia communis, niſi adjun-
gatur expreſſa intentio contemnendi benefi-
cium: peceatum enim accipit ſpeciem ſuam ex
intentione peceantis. Quod de peccatis accipi
oportet, quæ conſummantur in voluntate,
quorum malitia actui interiori primum conve-
nit, & ab hoc in opus exterius derivatur: ut
ſunt odium, inobedientia, atque etiam ingratæ
mentis vitium. .
II. Si innocentia, & remiſſio peceati con-
ſiderentur ſecundum ſe, majus eſt beneficium
innocentia, cum præſtet, numquam peccaſſe.
Si vero ſpectentur ſecundum gratiæ donum,
amplius eiſe poteſt beneficium remiſſio peccati:
quia fervide Ppœnitentibus major quandoque
gratia in juſtificatione refunditur, quam qui-
dam innocentium poſſideant. Denique ſi gra-
tia utraque referatur ad ſubjectum, largius erit
beneficium peccati remiſſio: nec enim tantum
impenditur non merito, ut innocentia tribui
ſolet, ſed poſitive etiam indigno, & iram me-
renti. Quam ob cauſam S. Auguſtinus I. 50.
homil. æqualiter, ait, teneri ad gratiarum actio-
nermn & eum cui plura peccata dimiſſa ſunt, &
eum cui pauciora: debitorem enim hunc eſſe
pro omnibus, a quibus præſervatus eſt. Nem-
Pe licet remifſio intuiru ſubjecti videatur majes
eſſe

Neccn
Ore.
nari.
n.
n.
deneh⸗
nner
Lcbi
Ute,
e.
gere
con.
Clum
lle.
nam
eeehe⸗

Noele

Gr
el
et
utunn
Nihui
We⸗
8 1. 60.
Co⸗
vt, 6
unc el
Ne.
r n
6

DE PGNITENTIA. 147

eſſe beneficium; præſervatio tamen ſecundum
ſe ſumpta excellit. Par ergo quodam modo
utriusque eſt ratio.

CAPUT IV.
De neeſſitate Pœnitentiæ.

ARTICULUS I.
Quam ſit neceſſaria pœnitentia.
Nat. Hactenus explicavimus efficaciam pon-

nitentiæ: nunc reſtat, ejus neceſſitatem
declaremus. Cum autem Catholici omnes
fateantur, actum hujus virtutis eſſe medium ad
veniam peccatorum obtinendam neceſſarium;
diſputant tamen Scholaſtici, utrum actus iſte

debeat eſſe Pœnitentia formalis, an virtualis ſuf-

ficiat? Scotus d. 14. q. I. a. 3. Gabriel, Jo. Major
in eandem diſt., Medina tract. I. de Pœn. q. 2. ad 3.,
Navarrus in ſumma c. I. n. 10., aliique cenſent
ſufficere pœnitentiam virtualem. Contrarium
videtur Thomiſtis recentioribus; ac Melchior
quidem Camus Relectione de Pœnit. part. 3. tamm
aſſeveranter hoc tenet, ut pronuntiet, poſſe
eſſe actum dilectionis Dei ſuper omnia in homi-
ne permanente in peccato mortali, ex defectu
formalis pœnirentiæ.
Dico I. Per ſe loquendo actus formalis pœ-
nitentiæ neceſſarius eſt ad remiſſionem peccati
mortalis conſequendam. Ita S. Thomas q. 86.
a. 2., ac ſeepe alias.

K 2 Prob.

148 DE PœNITENTIA.

Prob. I. Teſtimoniis S. Scripturæ ſupra ce-
lebratis, ac præſertim Luc. 13. v. 3. Miſi pœni-
zentiam habueritis, omnes ſimiliter peribitis. Quan-
do autem talis conditio non præſumit ſubjectum
gratum, ſed indicat id, ſine quo gratia non ob-
tinetur, manifeſte continet neceſſitatem medii
& non tantum præcepti. Eccli 2. v. 22. &t pœ-

nitentiam non egerimus, incidemus in manus Do-

mini, & non in manus hominum. Apoc. 2. V. 5.
Memor eſto unde excideris: &à& age pœnitentiame
Sin autem, venio tili & c. Ezech. 18. & 33. tam
neceſſaria dicitur pœnitentia ad reparandam vi-

tam ſpiritualem, quam peccatum eſt neceſſarium

ad illam amittendam. Quapropter etiam Chri-
ſtus Mat. 4. v. 17. & Apoſtoli Act. 2. v. 38. initio
ſuæ prædicationis ſemper requirebant pœniten-
tiam ad remiſſionem peccatorum, etiam cum
baptiſimnum eſſent ſuſcepturi.
Joannes autem, Mat. 3. cum v. 7. dixiſſet:
Progenies viperarum, quis demonſtravit vobis fu-
gere a ventura ira“ mox quaſi unicum remedium
ipſis ſuggerit: Facite ergo fructum dignum pœni-
tentic. Ubi S. Chryſoſtomus, homil. 10. no-
tat, Joannem impleviſſe, quod de illo prædi-
tum fuerat Iſ. 40. v. 3. Kectas facite Semitas Dei:
nam peænitentiag, inquit, ſola eſt, quæ rectam fa-
cit viam, quæ in peccatore erat obliqua.
HFæc autem & ſimilia ſcripturæ teſtimonia
poſſunt ac debent in ſenſu proprio accipi de
Pœnitentia formali, ſicut cum actus fidei aut ca-
ritatis exiguntur: præſertim quia nominibus
Pœnitentiæ, doloris, triſtitiæ, gemitus, he
aliis

4ce.
ni.
nn.
umn
.
l
Nle.
.
V).
in:
tam
AV.
Flun
Chr..
intto
Uen.
Chun

Wer
Gfr.
echun
0 ſens
10,⸗
iell⸗
6D
n fe.

oni
6li
1A
Hri
ns,
Ns,,
6

DE PœNITENTIA. 149
aliis id genus proprietatem illam exprimentibus
S. pagina utitur.
Brob. II. S. Cyprianus I. de Lapſis, circa
fin. Mi, inquit, ſola ſupereſt pæœnitentia, Auæ ſa-

tisfaciat: qui autem pœnitentiam eriminis tollunt,

Jatisfactionis viam claudunt. S. Ambroſius I. 5.
epiſt. 28. Pecoatum non tollitur, niſi lacrymis 89*
penitentia. S. Auguſtinus concione I. in Pſ. 3.
Hanc confuſtonem, inquit, de peccato commiſ-
ſo, non formidat Chriſtianus; imo ſi hanc non ha-
beat, æternam habelit. Etl. de pœnitentiæ me-
dicina, c. 5. Mon ſatis eſt, mores in melius muta-
re, ſed oportet ſatisfacere etiam Deo per pœniten-
tiæ dolorem. Et epiſt. 50. circa finem: MWiſt ege-
ris pœnitentiam, ſalvus eſſe non poteris: quomodo
enim gaudebis fuiſſe correctum, niſi doleas, fuiſſe
perverſum “ Gregorius M. homil. 20. in Evang.
Ventura, inquit, ira eſt animadver ſio ultionis ex-
tremæ, quam tunc peccator non effugiet, qui nune
ad pœnitentiæ lamenta non recurrit. Eadem S.
Chryſoſtomus hom. 10. & II. in Matth. 9. ad
Hebr. 2I. 22. & 24. ad Populum, aliique PP.
confirmant. His accedit Concilium Tridenti-
num, quod ſeſſ. 6. cap. 6. & 7. contritionem in-
ter præcipuas diſpoſitiones ad juſtificationem
recenſet: & ſeſſ. 14. cap. 4. Fuit autem, inquit,
quovis tempore ad impetrandam veniam peccato-
rum hic contritionis motus neceſſarius. Et habe-
tur etiam in Concilio Lateranenſi cap. Firmiter.
De ſumma Trinit. .
Prob. III. Juſtitia exigit, jus Dei reparari,
quod læſum fuerat, quando homo ſea Deo fine
. K 3 ulti-

150 DE PœNITENTIA.

ultimo avertit & ad creaturas peccando conver-
tit: per pœnitentiam autem propriam formali-
ter ſe homo avertit a creaturis, & ad Deum
convertit: licet enim homo poſſit ſe virtualiter
avertere ab uno termino per converſionem ad
contrarium; tamen in actibus animæ perfeéctio-
ri modo fit hæc converſio & averſio, quando
pPer formales actus ipſa anima accedit ad unum
terminum, & ab alio recedit.
Præterea Pœnitentiæ actus formalis proxi-
me tendit ad petendum veniam, & ad placan-
dum perſonam offenſam: eſtque medium ma-
Xime accommodatum ad vitæ emendationem,
quam reſipiſcentiæ virtus potiſſimum ſpecétat.
Dico Il. Ad remiſſionem peccati pœniten-
tia virtualis per accidens ſufficit. Pars I. Eſt
Theologorum nuper laudatorum, cum S. Tho-
ma q. 70. a. 4. & q. 87. a. I. ac Petro Soto quidem
adeo certa videbatur, ut eam de fide eſſe pro-
nuntiaverit. Indicata autem jam fuit ſupra c.
3. a. I. & Diſput. 2. C. 7. de Baptiſmno Flaminis.
Probr. autem ex ſcriptura Jo. I14. v. 21. Qui di-
ligit me, diligetur a Patre meo. I. Jo. 4. v. 7. Omnis
qui diligit, ex Deo natus eſt. Prov. S. v. 17. Ego
diligentes ine diligo.
Quam ob rem Gregorius M. hom. 33. in
Evang. eharitatem appellat ignem conſumentem
rubiginem peccati: & B. Auguſtinus I. 2. Con-
tra Creſconium, c. 12. ſcribit, Peccata mundan-
ur ipfa, quæ omnibus ſupereminet, caritate, gqucæ
ſi adqſit, omnia relcte funt. Et Il. 14. de Civit. C. ult.
ait, caritatem dividere inter filios Dei & Pinide Per-
itio-

W

er.
nali.
n
ter
in.
hndo

n

orl.
n.
.
Nen,
h.

iten.

o⸗
Cen
o.
n
gnoss
.
mui

ly

bltetch
,COl⸗
nde⸗
ſe,
lospe⸗
Ge

DE PœNITENTIA. 151

ditionis. Et I. de ſpir. & lit. c. 32. dilectionem
vocat juſtitiam, qua juſti efficimur: quia actus
caritatis eſt ſecundum ſe connaturalis dipoſitio
ad infuſionem habitus caritatis, quam infallibi-
liter comitatur gratia ſanctificans & remiſſio pec-
catorum.
Denique actus caritatis eſt perfecta ad Deum
converſio, virtute continens actum pœniten-
tiæ; ergo infallibiliter ſecum adfert converſio-
nem mutuam Dei ad hominem per gratiam &
peccatorum remiſſionem, prout Deus pollice-
tur, Zach. I. v. 3. Convertimini ad me: & conver-
tar ad vos. Quod autem non nemo dixerit,
fore ut tunc Deus gratiam homini ſubtrahat,
quo amoris actus tantum naturalis evadat;
id gratis omnino confingitur: talis enim homo
excitatur ſupernaturali conſideratione fidei, quæ
ex parte intellectus excitatio ſufficiens eſt, &
quantum eſt ex ſe, voluntatem etiam excitat.
Auxilium autem comitans ad perficiendum
actum ſalutarem voluntati Deus non negat, niſi
defectus fuerit ex parte hominis, quem hic
non interveniſſe, ex peccati præteriti inculpata
ignorantia conſtat.
*Paysg II. Traditur ab eodem S. Thoma cit.
art. I. ubi in fine O., poſtquam dixiſſet, ſolo
actu caritatis deleri peccata venialia, mox ſub-
jicir: Quod tamen non ſuſfcit ad remiſſtonem pec-
cati mortalis, niſi quantum ad peccata oblita poſt
diligentem inquiſitionem. Igitur, juxta S. Docto-
rem per ſe opus eſt formali actu pœnitentiæ:
eſtque ſolus caſus oblivionis peccatorum, in
K 4 quo

152 DE PNITENTIA.

quo pœnitentia virtualis remiſſionem illorum
obtinet. Quod probr.: Pœnitentiæ Præceptum
non obligat niſi ſuppoſita conſcientia peceati:
atqui homo ignorat invincibiliter ſuum pecca-
tum, & actum caritatis elicit, præcepta omnia
quæ ſibi ad ſalutem conleuenndlain neceſſaria &
ſufficientia occurrunt, implet; ergo remiſſio-
nem peccati, & falutem æternam conſequitur.
Quæ quidem aſſertio non tantum in obli-
vione habituali ſeu in actu primo locum habet,
ſed etiam in oblivione actuali ſeu in actu ſecun-
do, quæ naturalis inconſideratio dici ſolet: hæc
enim dum eſt, æque cauſat involuntarium ac
ignorantia vel oblivio, quamdiu durat; nec
enim ad volendum fſufficit habitus, ſed neceſſa-
ria eſt actualis cogitatio: ergo hac naturali in-
conſideratione affectus peccator ſi ad Deum
actu dilectionis formalis convertitur, conver-
ſionem mutuam Dei ad ſe, & peccati veniam
merebitur.
Olj. I. Patres aliis actibus Chriſtianæ pieta-
tis æque tribuunt remiſſionem peccatorum, ac
Pœnitentiæ: Origenes homilia 2. in Leviticum,
numerat inter hæc media baptiſmum, carita-
tem, martyrium, eleemoſynam ex Dan. 4. v. 24.,
remiſſionem injuriarum Matth. 6. v. 14., & cor-
rectionem fratris a via mala Jac. 5. v. ult.; S. Au-
guſtinus I. 2. contra Creſcon. addit verbum ve-
ritatis; S. Chryſoftomus hom. 4. in 2. ad Cor.
ſubmiſſionem animi, gratiarum actionem in ad-
verſis, aſſiduam precationem: imo hom. 22.
ad populum, Won babes, inquit, compugltto.
nem?

n.
de
ee
beſir
iin.
uin
et⸗
Dlann

Pen
n, d
Nurny
Aier⸗
1249
1Cor.
d No⸗
n Ve⸗
C
N
nolh.1
nc̃

DEPGNITENTIA, 153

nem? ecce Propheta clamat, probibe linguam tuam
a malo &c. & in ſalutem tibi ſufnciet: ubi vide-
tur illi ſola mutatio vitæ ſine poœnitentia ſuffi-
cere. Ergo non ſola pœnitentia formalis eſt
medium per ſe requiſitum ad peccatorum
remiſzonem. . Diſt. Antec. Patres æ& ue
tribuunt remiſſionem peccatorum aliis acti-
bus piis, tamquam diſpoſitionibus proximis
& immediatis N. tamquam diſpoſitionibus re-
motis æque tribuunt remiſſionem peccatorum
quoad certitudinem effectus, ſi rite uſurpentur
C. Nempe Deum movent per modum impe-
trationis, & meriti ſaltem congrui propter di-
vina promiſſa, ut det motus perfectæ contri-
tionis, queis peccata abſtergantur. Martyrio
quidem poſſunt peccata remitti ſine actu con-
tritionis perfectæ, modo antea retractatum fue-
rit peccatum actu attritionis, quæ eſt actus for-
malis pœnitentieæ, & diſpoſitio ſufficiens ad
gratiam baptiſmi ſuſcipiendam. Quodſi quis
mortem imminentem præviderit, & peccati
lethalis recordetur, ſine prævio contritionis
Perfectæ actu ſalvari non poteſt, prout fupra
diſp. 2. C. I. a. 7. Inſt. 3. ad obj. 3. tradidimus.
S. Joan. Chryſoſtomus per compunctionem
ſignificat dolorem ſenſibilem, & per vitæ mu-
tationem non ſolum propoſitum futuræ vitæ
intellexit, ſed etiam convenientem dereſtatio-
nem prioris: nam hom. 42. in Mat., ubi eadem
remedia ad remiſſionem peccati enumerat, com-

punctionem a contritione diſtinguit, aitque,

cor contritum apprime requiri. .
K 5§ Obj.

154 DE PœNITENTIA.
COlj. II. Etſi homo cogitet de Deo & pec-

catis ſuis, poteſt tamen concipere actum dile-
ctionis Dei ſuper omnia, qui ad juſtificatio-
nem ſufficiat; ergo ad juſtificationem non opus
eſt formali actu pœnitentiæ. V. M. Antec. Hæc
Medinæ opinio jure ab aliis theologis rejicitur.
Nam pœnitentia formalis, quando haberi po-
teſt, per ſe eſt medium neceſſarium ad remiſſio-
nem peccati: poteſt autem facile exerceri actus
Pœnitentiæ ab eo qui ſua peccata meminit, & be-
ne in Deum eft affectus: adeo enim talem Dei
amor a peccatorum dereſtatione non impedit,
ut vix a dolore ſe continere poſſit, præſertim ſi
Peccata ſibi nondum remiſſa eſſe intelligit.
Colliges I. Pœnitentiam inſuper ex divino
præcepto poſitivo peccatoribus neceſſariam eſſe,
demonſtrant teſtimonia Seripturæ in concluſio-
ne I. recitata. Ex aliis item divinis præceptis
novimus, hominem teneri ad finem ſuum ulti-
mum tendere, ſuamque ſalutem operari Rom. 6.
v. 22. Habetis fructum veſtrum in ſanétificationem,
kinem verò vitam æternam. Eccli 30. v. 24. Mi-
Jerere animæ tux placens Deo. Actus vero pœ-
nitentiæ re aut voto conceptus medium eſt pec-
catori ſimpliciter ad ſalutem neceſſarium, ita ut
ejus defectum nec ignorantia nec impotentia
exculſet.
II. Item de jure naturali eſt, quòd aliquis pœ-
niteat de malis quæ fecit, quantum ad hoc quod do-
leat ea feciſſe, & doloris remedium quærat per ali-
quem modum, & quod etiam aliqua doloris ſigna
oſtendat, inquit S. Thomas q. 84. a. 7. I.
on

„

h

E

nn

per.
(le.
No.
ke
e
il⸗
ts
be.
Dei
n,
nſl

ine

le

lio⸗
Pis
U
W..
enn
NM.
⸗
pel⸗
a
entn

lig pe⸗
odr
1.
Ner r

ir G

DE PGNITENTIA. 155

Non continetur autem lex iſta in præcepto quin-
to Decalogi, ut putavit Andreas Vega l. 13. in
Conc. Trident. Can. 20., quia præceptum illud
prohibet tantum læſionem corporis, non ani-
mæ. Neque iſta ſola impœnitentia, ſed quo-
cumque alio peccato interimitur. Melchior
Canus in Relect. de Pœnitentia pPart. 3. tradit,

obligartionem illam oriri ex præcepto diligendi

Deum, & ſe ipſum. Quod verum eſt, ſi non
tantum accipiatur præceptum illud generatim, ut
nobis divinorum præceptorum obſervationem
injungens, ſed ut ſpeciatim actum divinæ dile-
Gionis præœcipiens. Præterquam quod juſtitia
ipſa divini juris reparationem per media con-
grua præſtandam a peccatore exigat.
UI. Per ſe loquendo, ſemel tantum pecca-
tor tenetur conteri de peccato. Neque enim
ad pœnitentiam iterandam eum adſtringit juſti-
tia; eoquod Deus contritionem quê admit-
tat, acſi eſſet æqualis ſatisfactio pro peccatis,
& debitum omne expunxiſſet: neque obligatur
ex caritate; cum fecerit quod ſufficit ad recu-
perandam gratiam, amicitiam & ſalutem æter-
nam. lis tamen qui ſciunt, ſe Deum offen-
diſſe, ſuadetur, ut actus pœnitentiæ identi-
dem frequentent: caritas enim eſt inſatiabile
deſiderium placendi Deo. Quodſi David, Pe-
trus aliique SS., qui de venia obtenta certi erant,
nihilominus omnem vitam ſuam pœnitentiæ im-
penderunt: multo magis decet nos de propitia-
to peccato non eſſe ſine metu, ut Eccli 5. v. 5. mo-

nemur.
ARTI-

156 DE PœNITENTIA.

ARTICULUS II.
Quandonam pœnitendum?

N* J. Præceptum pœnitendi tempore ali-
quo determinato dupliciter poteſt obliga-
re, per ſe nimirum, & per accidens. Ac per
accidens quidem ſive ex fine aliquo extrinſeco
& accidentario virtuti pœnitentiæ, ajunt, nos
obligari in tribus caſibus. Eorum primus eſt
inſtans exercitium actionis; quæ ob ſuam ſan-
ctitatem requirit ſtatum gratiæ in operante, nec
ſine novo peccato exerceri in ſtatu lethalis pec-
cati poteſt: ut cum quis ex officio Sacramen-
tum eſt adminiſtraturus, aut Sacramentum ali-
quod vivorum aditurus, hic ex omnium Theo-
logorum ſententia, ſi confeſſione prius non
fuerit expiatus, ad perfectæ contritionis actum,
gravi præcepto obſtringitur.
Alter caſus a Soto & aliis Theologis poni-
tur vehemens tentatio & occaſio peccandi, ad
quam vincendam cenſeatur eſſe moraliter ne-
ceſſaria divina gratia & amicitia. Verum dif-
ficulter ſuadetur, contritionem eſſe mediumita
neceſſarium, ut inde oriatur obligatio ad illam
eliciendam: niſi forte peceandi occaſio conſide-
retur ut diuturnior futura, & ſtatus gratiæ di-
catur eſſe diſpoſitio ad conſtanter reſiſtendum.
Ad vincendam enim quamcumque tentationem
auxilium gratiæ excitantis & ad juvantis ſufficit:
nullum autem eſt principium, quo ſufficienter
ſuadeatur, tale auxilium ſine gratia habituali
obti⸗

N.
4
7

N

unn,

l⸗
1, d
1 de⸗
nc.
mitt
m
ide⸗
E⸗
domm
Obenn
ſcet
en
bin

DE PCNITENTIA. 157

obtineri non poſſe, aut non contrito negatum
iri.
Deinde contritio eſt ipſiſſima victoria de
imminente tentatione, & effectus auxilii gratiæ;
ergo non poteſt eſſe medium ad obtinendum
illud auxilium, quo tentatio ſuperetur: imo
cum minori gratiæ auxilio vinci tentatio poſſet,
ſola repudiatione vetiti actus vel objecti.
Tertium caſum ſuggerunt Adrianus, Perrus
Sotus, & Navarrus, malum Reipublicæ impen-
dens: pro quo avertendo Cives Deo ſupplica-
re tenentur. Quamquam autem opinio iſta pia
oppido ſit & probabilis, raro tamen quisquam
obligabitur ad judicandum, hoc medium ad aſ-
ſequendum finem illum ita neceſſarium eſſe, ut
citra novum peccatum negligi non poſſit. Nam
Ppræterquam, quod ſufficere videatur oratio,
quæ non tam juſtitiâ precantium nititur, quam
Dei Miſericordià, qui peccatores etiam audit:
poteſt privatus quisque ſemper præſumere, in
Republica eſſe plures juſtos, quorum gratia
Deus peceatores una orantes exaudiat.
Quidquid autem horum fuerit, indubitan-
ter enuntiamus, in nullo illorum trium caſuum
committi duplex peccatum omiſſione contritio-
nis, ſed in primo tantum offendi in præceptum
negativum non tractandi irreverenter Sacra-
menta: in ſecundo commiti peccatum tantum
incontinentiæ, vel aliud, ad quod tentatio pro-
vocat; aut ſaltem delinqui a tentato, dum ſe ta-
lis peccati periculo exponit, omiſſione medii,
quod ad evitandum peccatum exiſtimabatur eſ-
1e

158 DE PœNITENTIA.

ſe neceſſarium: in tertio demum caſu adverſus
caritatem peccari, qua patriam diligere, & ejus
ſaluti ſtudere tenemur. Qualiscumque enim
neceſſitas in caſibus iſtis extrinſeea tamtum eſt,
ex alio, quam pœnitentiæ præcepto orta.
II. Per ſe autem obligari ad pœnitendum
certo tempore poſſumus vel ex præcepto po-
ſitivo, vel ex rei natura. Et quidem S. Anto-
ninus 2. P. tit. 9. C. I., Marſilius, Angelus & alii
exiſtimabant, peccatorem teneri ad contritio-
nem concipiendam ſaltem ſingulis diebus feſtis.
Aſt ſententiam iſtam Medina, Dom. Sotus &
Canus merito falſam & fundamento deſtitutam
cenſent. Nam quod Angelus verbo, Feriæ n.
41I. citat illud Levit. 23. V. 27. & ſeq q.: Sabbatum
requietionis eſt, && afftigetis animas veſtras: anima
quæ non fuerit afflitta die Bac, peribit, ad rem non
eſt: tum quod ritus iſte tantum decimo die menſis
ſeptimi, ac ſemel in anno fuerit præſcriptus, ut ex
IJ. c. & c. I6. v. ult. intelligimus; tum quod exter-
na tantum pœnitentiæ opera, ut ex c. 30. V. 1I4.
Num. conſtat, injuncta fuerint. Quamquam
hæc præcepta cæremonialia dudum cum lege
ipſa deſierint, & ex uſu Eceleſiæ dies dominicus
eæterique feſti negative quidem ſanéctificentur
vacando ab operibus ſervilibus, poſitive autem
ſacro Miſſæ officio, ut ex Conc. Agathenſi præ-
cipitur c. Miſſas. de Conſec. d. I., quod utrum-
que fideles peccatores ſine contritionis actu
præſtare queunt.
Caſum alterum adfert Petrus Sotus Leét. 13.
de Pœnit., eos qui præſcriptam jure Eccleſiaſti-
C0

.

lvetin
Ke⸗
enim
nek,
n
n
1 o⸗
Aoo.
A
ritio⸗
leſtis
1
mann
ten
Menn
Mint
nNon
menls
ren
exter⸗
Rl
ungoan
n
Minens
Cenrur
zuten⸗
ſpre.
Ortuc⸗
is 40

Lelkl
Cclit

6

DE PGNITEN TIA. 159

co confeſſionem annuam peragere non poſſunt,
ex eodem annuæ confeſſionis præcepto-teneri
ſaltem ad contritionem eliciendam: quia licet
excuſentur ab eo, quod facere non poſſunt, non
tamen ab eo quod ſervare poſſunt, excuſabun-
tur. Sed & iſta Soti opinio a vero abludit.
Ut enim Cajetanus verbo, Contritio, circa fi-
nem notavit, lex illa Eceleſiæ non requirit a fi-
delibus actum interiorem pœnitentiæ, niſi in
quantum illo opus eſt ad Pœnitentiæ Sacramen-
tum vere obeundum: ad hoc autem perinde
ſe habet contritio imperfecta ſive attritio, ac
perfecta contritio; ergo ubi copia confitendi
toto anno non fuerit; non teneretur homo ad
contritionem perfectam, ſed ſufficeret imper-
fecta: nam cum lex de Pœnitentiæ Sacramento
diſtincta ſit a lege contritionis, hanc minime de-
terminat, niſi prout contritio in Pœnitentiæ Sa-
cramento comprehenditur.
Ex eodem capite conficitur, fideles in da-
to caſu ad neutram contritionem Eccleſiaſtico
Præcepto teneri: nam cum actus interior ſe-
cundum ſe non cadat directe ſub Eccleſiæ ju-
risdictionem, Eccleſia præcipiendo, per ſe nec
præcipit, nec determinat actum internum, niſi
in quantum eſt neceſſarius ad actum externum:
ergo ceſſante obligatione actus exterioris, ceſſat
etlam obligatio actus interioris. Ita qui præ-
ſcriptas ab Eccleſia preces vocales ob infirmita-
tem recitare non poteſt, non tenetur tunc tem-
poris interius attendere ad Deum: qui vel ex
voto vel ex præſcripto ſui ordinis Aualier heb-
oma-

160 DE PGNITENTIA.

domade ad eonfeſſionem obligatur, & hoc
Præceptum defectu Sacerdotis explere non po-
teſt, ad nullam contritionem tenebitur.
III. Denique poteſt obligatio pœnitendi de-
terminari per ſe ex vi ipſius præcepti tantum,
ſolaque ratione naturali ſeu connaturali gratiæ
& fidei. Cum autem certum ſit, peccatorem
in mortis articulo ad pœnitentiam gravi præce-
pto teneri, eoquod hac neglectà poſt hanc
vitam damnatio æterna inſtet; Quæſtione illa
Prætermiſſa, tres adhuc nobis ſunt exponen-
dæ, quarum prior eſt, utrum in mortis articu-
lo teneatur peccator ad contritionem perfectam,
etiamſi cum attritione cognita confeſſus fuerit;
aut confiteri poſſit?2 Altera quaæſtio, an pœni-
tentiam usque ad mortis articulum differre li-
ceat? TYertia; an poœnitentiæ præceptum ſta-
tim poſt peccatum commiſſum ad contritionem
obliget? æ ſtatim hic non ſpeculative, ſed
practice ac moraliter eſt accipiendum, hoc eſt,
quamprimum patrati peccati occurrit cogitatio:
atque ſufficiens excitatio & opportunitas ad
pœnitendum, ſine neceſſario impedimento:
quo in caſu peccatorem continuo ad deteſtan-
dum peccatum gravi præcepto teneri, cenſue-
runt olim Guilielmus Paris. I. de Sacramentis,
Thomas Argentinenſ. in 4. d. 17. a. 4. ad 4.,
S. Antoninus 3. p. tit. 14. Cc. 18. §. 2., Archidia-
conus in c. Ile KRex, de Pœnit. d. 3. Innocen-
tius in cap. Omnis utriusque, de Pœnit. & Remiſ.,

& plures Lheologiæ & Juris Can. Conſulti.
Dics

o

npo

ice.
un,
Ge
boren
Nee⸗
lane
e I
MeH⸗
tien⸗
Cann,
ert,
Pon
e l.
1ſ-
Mem
eekt,
into⸗
145
heno:
elan⸗
Ulle⸗
enkts)
d 4)
cicie⸗
nocel
Ben
nhali

DE PœNTTENTIA 161
Dico I. Fideles in articulo mortis tenentur

dd perfectam contritionem ſaltem virtualem de

ſuis peccatis, licet norint, ſe illa cum attritione
modo confeſſos eisque abſolutos fuiſſe, aut ad-
hue confeſſuros. Ita Suarez diſp. 15. ſect. 4.
n. 19. Contra aliquos, quibus adhærere videtur
Becanus. Prob. I. Tenetur homo priusquam
moriatur, Deum ſuper omnia diligere: ac licet
aliquando in vita Deum dilexerit, hoc tamen
præcepto iterandæ caritatis ſæpius ac præſer-
tim in mortis articulo obligatur, poſtquam per
peccatum ſubſequens caritatem priorem retra-
tavit. Hæc ergo obligatio cum non tantum
ſit ratione peccati, ſed etiam per ſe & ratione
caritatis intrinſeca, manet etiam in mortis arti-
culo, ut obiturus ſe & omnia in Deum refe-
rat, non ſecus acſi denuo procreatus eſſet.
Non poleſt autem eſſe, ut is, qui Deum vere
amat, peccata, quorum recordatur, non illico
deteſtetur. Quodſi tamen actum caritatis Dei
elicere conatus fuir, non videtur ad alium con-
tritionis perfectæ actum obligari: quia obliga-
tioni pœnitentiæ formalis jam ſatisfactum fuit
in Sacramento Confeſſionis, & juſtificationem
per actum amoris, qui pœnitentia virtualis di-
citur, certius jam fuit aſſecutus.
Prob. II. Talis homo non tantum pecca-
ret contra caritatem Dei, ſed etiam contra amo-
rem & miſericordiam, quam ſibi ipſe debet,
omittendo actum ad ſalutem neceſſarium. Quod-
N, inquit Suareſius, contingeret, hominem in eo
caſu mori ſinue actu eart; vel rmnttiouc, S,
1⸗ n6

162 DE PCNITENTIA.

ſine novo peccato, vel quia raptus eſt priusquam hoc
advertere poſſet, vel quia illos omilit ex probabili
ignorantia obligationis ſeu juris aut facti: quia vi-
Shae⸗ conatus eſt ad talem alctum habendum, & pu-
zavit ſe habere, re tamen vera non habuit: in his,
inquam, caſibus, ille homo' ſalvalitur: quia tumne-
ceſſtas talis actus non eſt neceſſitas medii in re ipſa
omnino requiſiti, ſed pracepti, a cujus transgreſzo-
ne tune excuſabitur propter aliquam ex dictis cir-
cumſtantiis: & ideo non amittit juſtitiam, quam
per Sacramentum conſecutus fuerat; ergo ex vi lius
Jalvabitur.
Dico IIl. Peccator gravi obligatur præcepto,
ne poœnitentiam ad mortis articulum differat:

quamvis hoc præœceptum non videatur obliga-

re, niſi ratione caritatis. Prob. I. pars. S. Scri-
ptura dilationem iſtam prohibet. Eccli 5. v. 8.
We tardes converti ad Dominum, & ne differas de
die in diem: ſulito enim veniet ira illius. Eamdem
Pœnitentiæ dilationem Deus graviter reprehen-
dit Iſaiæ 65. v. 12. Omnes in cæde corruetis, pro eo
quod vocavi, & non reſpondiſtis. Hinc S. Auguſti-
nus ſerm. 57. de tempore: Pænitentia, inquit,
quæ ab infirmo petitur, infirma eſt: qnæ autem a
moriente petitur, timeo, ne & ipſa moriatur. Et
ſerm. 71. ad Fratres in eremo: Satis, inquit,
alienus eſt a fide, qui ad agendampœnitentiam tem-
pus ſenelctutis exſpectat.
Deinde non licet rem omnium maximam
& difficillimam, cujusmodi eſt ſalus æterna,
per pœnitentiam recuperanda, in illius momen-
ti anguſtias conjicere: cum hora mortis ſit in-
Cer-

ne
Nalin
ovi.
de
nli⸗
nne

ſe.

Nr
N.
n
ur

d,
Perer:
blpr⸗
Kri.
V. H
Ueele
aden
hhhen.
Pn
unli
Mu
4.
, E
aunt;

entenn.

enant.

Etethr
ofhen

DE PGNITENTIA. 163
Eertiſſima, vires corporis & animi fractæ; aut
nimium debilitatæ, & homo ad actiones bonas
minime omnium idoneus. Quare S. Hiero-
nymus in illud Pſ. 37. Putruerunt & corruptæ
Junt cicatrices meæ a facie infipientie mec: duid
nolelam, inquit, agere pœnitentiämn.
Quodſi homines ſanctiſſimi continuis pre-
cibus, jejuniis & lacrymis id ſolicite ſtudent, ut
gratiam finalem à Deoô obtiueant: quomodo
prudenter eam ſperabit; qui flagitiis jugiter im-
merſus dedita opera ſtatuit; in ültimo mortis
articulo dermum per pœnitentiam ad Deum con-
Verti; cum tali homini pœnitentia tunc fere ſit
impofiibilis; vix enim adduci in extremo illo
momento poteſt; ut abſolute & efficaciter de-
teſtetur, & proponat deinceps, ſi 6onvaleſce-
fet; Vere cavere peccata; quibus adeo pertina-
Citer adhiæret. Quam ob cauſam B. Chryfſo-

ſtomus hom 80, ad populum: Zum bona, in-

quit, quam mala, ſi nimium fuerint immorataz
potentiora hunt. Et S. Bonaventura Tom. 1:
Opuſc. Collatione de contemptu ſæœculi: Hoo;
inquit, zeneo; hoë verum puto; quod ei non bonus
lnis eſt; oui ſeiiper fuérit mala vita.
Prob. II. pars. Non licet differre expletio-
nem præcepti de diligendo Deoô usque ad fi=
nem vitæ: eoquod tanta dilatio aperte repug-
net fini hujus præcepti; qui eſt convenienter
conjungere hominem cüm fine ſuo ultimo;
eumque dirigere; ut poſſit vitam recte inſtitue-
re. Non poteſt autem fempore debito ſervari

Slt* Præceptum dilectionis Dei a peceatore, per ſe

1 2 loquen⸗

164 DEz PœNITENTIA.

loquendo: quin contritionem de peccatis eli-
ciat; ergo ratione præcepti caritatis Dei nemi-
ni licet differre pœnitentiam usque ad mortis
articulum.
Quod autem ratione ſolius caritatis non li.
ceat tantum differre pœnitentiam, inde proba-
tur: quia neque titulo juſtitiæ, nec caritatis
propriæ tenemur ad pœnitentiam anteverten-
dam: ratio enim, qua mox probabimus nos
utroque hoc præcepto non ſtatim a commiſſo
peccato ad pœnitentiam obligari, probat etiam
de quocumque determinato vitæ tempore,
uamdiu non imminet mortis periculum.
Dico III. Præceptum pœnitentiæ non ſtatim
ab admiſſo peccato obligat ad actum, etiamſi
opportunitas ſit continuo id præſtandi. Prob. I.
S. Thomas in 4. d. 17. J. 3. a. I. quæſtiunc. 4.
ait quidem teneri hominem ad contritionem,
quando peccata memoriæ occurrunt, ita tamen
ſententiam ſuam moderatur: Cum præcipue in
periculo mortis exiſtit, aut in aliquo articulo, in quo
ſine peceati remiſſione peccatum oporteat eum incur-
rere. Et in ſolutione ad 2. Won , inquit, de
neceſſitate ſalutis corporalis, quod ſtatim medicum
quærat, niſi quando neceſſitas curationis incumlit:
C&& ſimiliter eſt in morbo ſpirituali. S. Bonaventu-
ra ibidem ſcribit, teneri hominem ad contritio-
nem, quando recogitat, culpam commiſſam &
Dei offenſam, vel quando recogitare debet, ſi-
cut in hora mortis, vel in aliquo alio ſimili pe-
riculo. Eumdem caſum mortis vel periculi aſ-
ſignat Durandus q. 10. n. 5.,; Alenſis, Angelus-
Adria-

d.
ſemi.
Urtis

nl.
tſnis
eten⸗
n
niſſo
am
ote,

etn
fumni
Gl.
e4
gena,
nnehr
pe⸗ 1
g

1ild

i
mn
llt:
eotu⸗
riro⸗
und
bet, D
riibe
ſical .

Noge

DE PœNITENTIA. 165

Adrianus, Sotus, Medina, Canus, & alii, quos
refert & ſequitur Suarez diſp. 15. ſect. 5.
Prob. Il. Præcepta affirmativa: quale eſt
Præceptum pœnitendi, nec ſtatim, nec ſem-
per obligant: neque ratio, neque S. Scriptura
evincunt dari tale præceptum ſubitæ hujus pœ-
nitentiæ. Eccleſia autem tantum ſemel in anno
injungit Suis Pœnitentiæ Sacramentum, tam-
quam certiſſimum medium reconciliationis cum
Deo: neque fideles etiam tenerioris conſcien-
tiæ ſe accuſant dilatæ ad modicum tempus pœ-
nitentiæ: neque Confeſſarii in hanc dilationem
inquirunt.
Denique ſiqua eſſet talis obligatio, oriretur
ex titulo triplici, juſtitiæ, caritatis Dei, aut ca-
ritatis propriæ: ex nullo autem horum capite
obligatio ſtatim pœnitendi proficiſcitur; ergo.
Prob. Aſſ. primò: Lex juſtitiæ, in quantum

affirmativa eſt, ſatisfactionem pro illata Deo in-

juria aliquando quidem per pœnitentiam, non
autem continuo exhibendam præcipit: prout
autem eſt negativa, ſolum poſt factam primam
injuriam, addi alteram, & priorem augeri ve-
tat; Atqui ex eo, quod non ſtatim ſatisfiat: non
augetur injuria prior, neque commiſſum ante
peccatum creſcit. Ergo.
Eadem fere ratio apparet in præcepto cari-
ratis, quod ſecundum ſe eſt affirmativum: qua-
tenus vero negativum, prohibet dumtaxat
odium Dei, & adtus divino amori repugnantes:
nec ulla ratione ſufficiente oſtendi poteſt, exta-

re præceptum peculiare, quo interdicitur, ut

L 3 ne-

166 DEPGNITENTIA.:

nequis ullo unquam tempore ſtatum illum ini=
mMicitiæ habitualis in ſe permittat.
Nec magis repentinæ hujus pœnitentiæ
obligatio demonſtratur ex lege caritatis, quam
quisque ſibi ipſe debet: argumenta enim, quæ
in hanc rem excogitata fuerunt, S. Thomas
aliique Theologi ſatis commode diſſolvunt.
OVj. I. Deus iis graviſſima mala minatur, qui
noluerunt reſipiſeere, ut apparet ex teſtimoniis in
coneluſione 2. allatis; Item Jerem. 8. v. 6. & ſeqq.
Ergo dilatio pœnitentiæ eſt peccatum. . D. Conſ.
Dilatio quælibet pœnitentiæ eſt peccatum N. di-
latio pœnitentiæ usque ad mortis articulum eſt
peccatum C. non quidem contra juſtitiam, aut
Contra præceptum caritatis propriæ, ſed con-
tra caritatem, quam Deo debemus. Duo ſunt
Pœnitentiæ officia, primum deſiſtere a peccato
& ab affectu ad illud: alterum per veram con-
tritionem ad Deum poſitive converti: prius di-
citur averſio negativa a peccato, poſterius eſt
inſuper averſio poſitiva per ſufficientem retra-
Ctationem. Prius ſtatim fieri Deus jubet: & quia
obedire Iſraélitæ contempferunt, ideo mina-
bantur Prophetæ mala, quibus deinde fuerunt
obruti. Poſterius nec Scriptura nec Patres im-
Perant ſtatim fieri, ſed ſuadent tantum & hor-
tantur. Quo etiam tendit S. Thomas 2. 2. J.
62. a. 8. in O. dicens: Manifeſtum eſt, quod nec

modicum tempus licet in peccato morari, Jed quili-
bet tenetur peccatum ſtatim deſerere, ſecundum illud
BEecli 21. Quaſi a facie colubri fuge poœccatum.
Item ex ejusdem S. Doctoris teſtimonio conclu-
ſione

nig

ntiæ
un
e

H
idin
eg,
r
ne
ny
con.
ſur
edto
W
1d.
atent
gin
Mlut⸗
erunt
gim⸗
hol⸗
. 2. .

ol ſal

le
eniſe
ecetur
hN

N4

DE PœNITENTIA., 1567

ſione 3. adducto liquet, probatur dari articu-
los; in quibus ſine peccati remiſſione & contri-
tione novum peccatum non incurritur.
Inſt. I. Non licet exponere ſe periculo æ-
ternæ damnationis & novorum peccatorum,
aliisque malis graviſſimis: neque enim potior
nobis debet eſſe ſalus corporis quam animæ: at-
qui qui in peccato perſiſtit, exponit ſe periculo
damnationis & peccatorum, eſt objectum divinæ
iræ &c. Ergo. . Diſt. Antec. Non licet ſe
his malis exponere committendo ipſum pecca-
tum primo C. perſeverando ad tempus in ſtatu
peccati, in quo non eſt periculum proximum
damnationis & novorum peccatorum N. Qui
committit peccatum, malis hiſce omnibus eis-
que graviſſimis ſe reddit obnoxium: qui vero
Perſiſtit in ſtatu pecoati, mala iſta tantum ſup-
ponit. Sicut ergo is ſolum peccat, qui ſibi ſtu-
dioſe mortem infert, aut morbum vel mutila-
tionem; non vero qui cunctatur a morbo ſa-
nari, cum id fieri ſine proximo vitæ, aut gra-
vioris morbi periculo poteſt: ita licet peccator,
ſpeculative loquendo, differendo pœniten-
tiam, periculo alicui damnationis ſe exponat;
quia tamen periculum iſtud non eſt proximum,
ſed remotum, non cenſetur ei ſe moraliter ex-
ponere, adeoque ſaltem non graviter peccare.
Iſt. 2. Tenemur ſtatim corripere fratrem,
quem novimus eſſe in peccato; ergo multo ma-
gis nos ipſos a Peccato eximere: plus enim te-
nemur nos ipſos, quam proximum diligere, ut
docet S. Thomas 2. 2. J. 26. a. 4. E. M. Antec.,
L4 Quæ

168⁸ DE PCNITENTIA.

Quæ tantum duobus in caſibus tenet. I. Quan-
d0 Rscerun Pproximi continuatur. 2. Quan-
do ſubit periculum aut occaſionem peccati no-
vi. Eodem modo pro caſu priore tenetur pec-
cator ab actu ſtatim deſiſtere; pro poſteriore ad
contritionem converti, ſi preces avertendo peri-
culo non ſuffecerint. Præterea B. Auguſtinus
l. I. de Civit. C. 9. docet, poſſe nos aliquande
correptionem fraternam differre, quando vel
id fieret cum propria jactura, vel certe poſtea
commodius fieret in utilitatem fratris.
Ohj. II. Quilibet ex juſtitia obligatur pro-
ximo quam primum reſtituere rem furto abla-
tam: ergo ex eadem virtute tenetur peccator
per pœnitentiam perfectam Deo quam primum
reſtituere honorem peccato ablatum. N. M.
Conſeq. Præceptum reſtituendi ſtatim obligat,
utpote negativum, & plane idem cum præce-
Ppto non furandi, quo non tantum rei alienæ
contrectatio prohibetur, ſed ejusdem etiam de-
tentio: continuata enim carentia rei propriæ eſt
quaſi continuum proximi nocumentum, tan-
toque gravius moraliter, quanto privatio eſt
diuturnior; facitque domino perpetuam inju-
riam, quem invitum ab rei ſuæ uſu impedir.
Ita S. Thomas 2. 2. q. 62. a. 8. in O., ubi ait, ſta-
tim teneri hominem ad reſtituendum, quia ſta-
tim tenetur peccatum deſerere, & numquam
licer, vel per modicum tempus, in peccato
morari; nimirum in peccato actuali: quia non
reſtituere per ſe ac de ſe actuale peccatum eſt:
licet enim non ſit actio phylica, eſt tamen actio

Qen

en.
no.
tee⸗
GE
lo⸗
lin
uund⸗
o
voſtel

o⸗
.
Centor
Himuun
N.
Monr,
ce.
dene.
nc⸗
Nreck
N) Ul.
toek
Mr.
Neli⸗
lr
daſt⸗
dpuin
Pecend
vin Col
und
gen N

DE PœNITENTIA. 169

moralis capax prohibitionis, perinde ac efſe
armatum contra præceptum Principis. In cæ-
teris autem peccatis diverſa eſt ratio: nec enim
ullum eorum continuatur, ut ſit actuale, ſed
reſtat poſt actum ſola macula per modum habi-
tus. Quamvis enim Deus peccatis noſtris of-
fendatur, non tamen privatur re aliqua ſibi uri-
li, nec detrimentum aliquod in hoc genere pa-
titur: ſed ſolum privatur honore & jure ſibi de-
bito ut finis ultimus eſt, & ſupremus guberna-
tor. Igitur poſt actum injuriæ nullum ipſi no-
cumentum aecreſcit ex eo; quod ſatisfactio non
continuo exhibeatur, nec peccator apud ſe pro-
prie detinet quoddam bonum Deo utile, ne-
que illum impedit ab uſu rei ſuæ. Ex quibus
confieitux, præceptum pœnitendi affirmativum
proprie eſſe, quo jubemur, nos, abſterſa pec-
cati macula, Deo reconciliare; quod, ſicut cæœ-
tera affirmantia præcepta, non repente, ſed ſuo
tempore, ad executionem nos obſtringit.
Inft. Qui cunctatur offenſum patrem aut do-
minum placare, cenſetur offenſam contemptu
augere; ergo etiam videtur Dei amicitiam fal-
tem virtualiter & interpretative ſpernere, qui
pœnitentiam comperendinat. H. M. Conf.
Amiſſa Dei amicitia non cenſetur dilatione con-
temni, niſi eo tempore, quo lex urget, eam
quærere, aut recuperare. Ideirco etiam Deus,
qui peccatoris animum probe inſpicit a pravo
affectu defiſtentis, non præſumit ex dilatione
Pœnitentiæ obſtinatam voluntatem, & perſe-
Verantem actu contemptum offenſi; nec ſe ha-
L 5 bet

170 DE PœNITENTIA.

bet ut homines, qui a ſignis exterioribug
tantum judicare ſolent. Unde etiam qui fide
excidit, non tenetur per ſe, ad ſtatim eam re-
cuperandam, ſed tantum per accidens, ut re-
ſiſtat tentationibus, quando opus eſt.
Ohj. III. Sine gratia habituali nemo diu a
Peccatis lethalibus abſtinere poteſt: peccatum
enim quod per pænitentiam non deletur, ſuo pon-
dere trahit ad alia, ut inquit Gregorius M. hom.
11. in Ezech.; ergo ad vitandum relabendi peri-
culum, tenetur peccator ex præcepto caritatis
erga Deum & ſeipſum illico ſe divinæ gratiæ
reſtituere. . Diſt. Conſ. Tenetur ſe gratlæ re-
ſtituere quamprimum peccatum commiſit N.
quam primum hoc periculum advertit proxi-
me ingruere, & nullum aliud ſupereſſe medium
ab iterato lapſu cavendi C. Verum & hoc eſt
tantum ex accidente & præter ſtatum quæſtio-
nis. Ad hæc vix reperitur unus, qui animad-
vertat momentum illud, quo tantum temporis
eſt evolutum, ut moraliter amplius ſine ſtatu
gratiæ immunis a relapſu conſiſtere nequeat:
quodſi tamen periculum hujusmodi pereiperet,
teneretur continuo ad agendam pœnitentiam,
ſed, ut dixi, per accidens ſolum.
Inſt. I. Non licet peccatori velle perſeverare
in ſtatu peccati & inimicitiæ Dei; ergo neque
licet ei, nolle aliquo tempore pœnitere. N. M.
Conſ. Licet aliquid nolle aliquo tempore facere,
quo illud nondum tenemur facere: velle autem
Poſitive perſeverare in peccato & inimicitia Dei,
eſt poſitive & formaliter velle aliquid per ſe &

intrin-

1

Ale⸗

torib
uiſ⸗
n 1e.

entun
otnt
Phon
liper,
Ulars
Cre
ee⸗
N
Ptort

eduun

le et
Nſo.
wad.
Cob
ne ſun
Nelell
lere,
ennumn,

Verare⸗
Necle
NN
acere
e aoten
ctal
ete

DE PGNITEN TIA. 171
intrinſece malum, nempe eſſe objectum odii
divini, ac proinde eſt velle ipſam malitiam. E
contra nondum peœnitere non eſt formaliter in

peccato perſeverare, ſed tantum conſecutive;

neque eſt per ſe & intrinſece malum, ſed tan-
tum per accidens, quando urget præceptum.
Iuſt. 2. Status inimicitiæ cum Deo eſt obje-
tum per ſe ac intrinſece malum; ergo nemo
poteſt eum velle ſine peccato. Atqui nolle pœ-
nitere, eſt velle manere in ſtatu illo; ergo eſt
malum. W. Diſt. I. Conſ. Ergo nemo poreſt
eum ſine peccato velle poſitive, in eo ſibi com-
placendo, eum approbando & eligendo C. ne-
mo poteſt eum velle permiſſive, illum ad tem-
pus permittendo N. Dift. etiam ſubſumpt. Po-
ſitive velle non pœnitere, eſt poſitive velle ma-
nere in illo ſtatu C permiſſive ſe habere circa
omiſſionem pœnitentiæ, eam differendo, eſt
poſitive velle manere in illo ſtatu N. Non
omne id licet poſitive velle, ad quod licet ſe
habere permiſſive: nec enim Deus ipſe poteſt
velle peccata, quæ permittit: & nos multa pro-
xXimi mala non tenemur impedire, quæ Velle
non licet.

ARTIC ULUS III.
De impœnitentiæ peccato.
Ota. Impoœnitentia eſt negligentia vel omiſ-
. ſio pœnitentiæ. Hæc ſi voluntaria non ſit
neque directe, neque indireéte, vitio nemini
vertetur: peccatum enim, ex celebri illo B. Au-
guſtini proloquio, aut voluntarium eſt, aut
Pec-⸗

172 DE PœNITENTIA.

peccatum non eſt. Quapropter qui ex invin-
cibili ignorantia, naturali oblivione, inconſi-
deratione, aut alia ſimili impotentia actum pœ-
nitentiæ tempore præſeripto omiſerit, pecca-
tum novum impœnitentiæ non committet: im-
Pœnitentia enim iſta, quaſi marerialis eſt.
Ut autem formalis impœnitentia ſit, debet eſ-
ſe actus voluntarius, quod dupliciter contingere
Poteſt; primo directe, cum quis actu expreſſo
voluntatis deſtinat pro objecto omittere pœni-
tentiam eo tempore, quo agi ex præcepto de-
beret. Si ergo voluntas ex parte objeéti feratur

in omiſſionem pœnitentiæ pro eo tempore, pro

quo præceptum obligat, etiamſi diu ante deſti-

natum lege tempus id decreverit, impœniten-

tiæ peccatum admittet, ſaltem ſecundum affe-
Ctum: quamvis enim præceptum affirmans non
obliget ad exercendum continuo actionem in-
junctam, prohibet tamen affectus ſibi repug-

nantes, quo modo vim habet præcepti negativi.

Indirecte vero ſeu interpretative omiſſio vo-
luntaria pœnitentiæ accidit, quando ex negli-
gentia culpabili actus omittitur tempore debito,
Vel ex ignorantia vincibili, vel ex certa ſcientia,
ſine voluntate quidem directa omittendi, cum
voluntate tamen agendi, vel retinendi aliquid
incompoſſibile eum præcepto.
Dico. Impœnitentia, Ppræſertim finalis, eſt
ſpeciale peccatum, idque unum ex graviſſimis.
Prob. I. pars. Si datur ſpeciale præceptum pœ-
nitendi; ejus violatio eſt peccatum ſpeciale: at-
qui datur præceptum ſpeciale pœnitendi. Ergo.

Major

11
l
Meln
S

en

invin

CON.

Po⸗
Necr
Wim.
ſebel.
inben

Prelo
Pen.

toch.
rutar
tnro
eel.
bnlen⸗
1 .
non
enin⸗
nne
Nepcin
ltoro
Alert
Celt
ſentin
7chlI
Agudd

1s 9 4
ViCuns
ucn ⸗
Ciler 4

1

DE PœNITENTIA. 173

Major eſt evidens ex eo, quod peccatum ſit le-
gis præœvaricatio. Minor item conſtat ex arti-
culo 1. hujus capitis, & ex concluſione art. 3.
cap. 2. Neque iſta ſolum aceipi debent de pro-
poſito directo non pœnitendi, ſed etiam de ne-
glectu pœnitentiæ indirecte ſeu interpretative
voluntario: ſi enim in omni alia omiſſione pe-
culiaris præcepti illud voluntarium ſufficit ad
ſpecialem contrahendam malitiam, ſufficiet
etiam in omiſſione indirecte voluntaria prœce-
pti pœnitendi, cujus malitia moraliter non eſt
diverſa a malitia omiſſionis directe intenta. Er
confirmatur theſis I. ex S. Thoma, qui2. 2. q. 14.
a. 2. ait, impoœnitentiam prout numeratur in-
ter ſpecies peccati in Spiritum Sanctum, non
dicere ſolam permanentiam in peccato, ſed pro-
poſitum non pœnitendi: & in 2. diſt. 43. ſigni-
ficat, unicum modum committendi hoc pecca-
tum ſpeciale, eſſe per formale propoſitum.
Confirm. Il. Propoſitum non pœnitendi eſt
ſpecialis actus voluntatis tendens in objectum
habens ſpecialem malitiam moralem, neque
aliam niſi impœnitentiæ: nam ſi quis eſt forni-
catus, & alius pejeravit, & poſtea pœnitere no-
lint, non contrahent novam malitiam fornica-
tionis, aut perjuri; ſed uterque unicum ejus-
dem ſpeciei impœnitentiæ peccatum, licet pec-
cata, ob quæ pœnitentiam nolunt agere, diver-
ſæ ſpeciei ſint. 3
Pars II. Sequitur ex modo dictis. Talis
enim non ad tempus, ſed in perpetuum ſper-
nit amicitiam, beneficentiam & gloriam Dei:
atque

174 DE PœNITENTIA.

atque ita peccat ex propoſito in Deum Patrem;

qui ipſum ereavit & vocavit: Eilium Dei con-
culcat, ſänguinem teſtamenti pollutum dqucit, in
quo ſan'éificatus eſt; & Spiritui gratiæ ontume-
liam facit, ut habetur Hebr. 10.v. 29. Totam
ergo SS. Trinitatem graviſſime offendit. De-
nique ſui hoſtis infenſiſſimus immenſa & infini-
ta mala ſibi ſponte accerſit.
Obyj. I. Si impœnitentia eſt ſpeciale pecca-
tum; quilibet impœnitens neceſſario cum infini-
tis peecatis moreretur: nam de ipio etiam pec-
cato impœnitentiæ teneretur dolere, cujus ne-
glectu nova impœnitentia ſe obſtringeret, de
qua iterum teneretur pœnitentiam agere; ſic
que peecaret in infinitum. B. W. ſequelam utram-
que. Qui peccati unius, v. g. Hhomicidii reus
morte improviſa abripitur, quin ante de pœ-
nitentia cogitaverit, damnatur ob unicum dum-
taxat᷑ pPeccatum homicidii. Qui vereo ſta-
tuit non pœnitere, non tenetur, dum in hoc
malo propoſito perſeverat, de eo pœnitere:
impoſiibile enim eſt peccare ſimul & pœnitere.
Olj. II. Omnia peccata mortalia adverſan-
tur juſtitiæ & carifati Dei & ſui ipſius: ergo
impœnitentia non eſt ſpeciale peccatum contra
juſtitiam, eujus ſpecies eſt pœnitentia; &
contra caritatem, ſed malitia illius tranſcendit
omnia peccata mortalia. . Diſt. Antec. Omnia
peccata mortalia adverſantur juſtitiæ & caritati;
malitia aliqua communi & generica C. malitia
quadam peculiari, & ultima quadam differen-
tia ſpecifica ſoli propoſito non pœnitendi prô-
pria

Mreft
i a.
It,
lme-
Toun
N
Ninhns

Peccet.
infint.
npee⸗
sne⸗
8, &
e, le
ronr
rens
Ppo.
nduen⸗
10 N.
Nnn
Mnlete:
ehlete
Genin⸗
eo
cootti
4, 8
ſcendit
Onwin
Carieti
melin
Dl

Di PœNITENTIA. 125
pria N. &e Diſt. Conſ. & præcipue ejus 2. part.
Impœnitentiæ malitia generica, materialiter ea-
dem & communis tranſcendit omnia mortalia
peccata C. impœnitentiæ malitia ſpecifica, for-
maliter diverſa & propria Tranſeenclit omnia
peccata mortalia N. Quamvis inobedientiæ
malitia tranſcendat omnia peccata; qui tamen
de induſtria ſtatueret non obedire Deo, pecu-
liare peccatum inobedientiæ, etiam in confeſ-
ſione explicandum committeret. Eodem mo-
do licet omne peccatum adverſetur caritati &
juſtitiæ; ſiquis tamen proponeret non pœnite-
re, ultimæ ac ſpecificæ differentiæ peccato im-
pœnitentiæ ſe obſtringeret, cujus malitia in eo
Conſiſtet, quod ſpeciatim opponatur, tum de-
Dito ſatisfaciendi Deo, tum æternæ conjunctio-
ni cum Deo per amorem, & adeptioni ſalutis,
quam impeœnitens irreparabiliter excludit,
omnem illius ſpem ſibi præcidendo. Secun-
dum hanc doctrinam apparet, quomodo S.
Thomas 2. 2. J. 14. a. 2. in O. dixerit, impœ-
nitentiam, eo modo, quo dicit permanentiam
in peccato, non eſſe ſpeciale peccatum, ſed
quamdam peccati circumſtantiam: nimirum ac-
cepit impœnitentiam negative pro omiſſione
Pœnitentiæ ſecundum ſe, & permanentiam pro
continuatione actus: ſicut etiam in 2. d. 43. a. 3.
ad 3. ait, perſeverantiam eſſe tantum circum-
ſtantiam virtutum. “” .
Advertendum tamen eſt, quod S. Thomas di-
Ga quæſtione 14. tractans de peccatis in Spiri-

tum S. ſolo directo propoſito non pœnitendi
doceat

176 DEz PoœNITENTIA.
doceat peccatum impœnitentiæ in Spiritum S. 11
committi. Hinc cum art. I. in O. retuliſſet
doctrinam B. Auguſtini ſerm. II. de Verb. Dom. He
dicentis, peccari in Spiritum S. impoœznitentia
finali, quæ corde, ore, & opere poteſt contin-
gere, in reſponſione ad 3. ait, hoc non eſſe
ſpeciale peccatum: NWam ſinalis impæœnitentia po- 1
teſt eſſe ecirecumſtantia cujuslibet generis peccati.
Hoc autem S. Thomæ ulitatum eſt, ut, quan- 1
do unum peccatum habet plures circumſtantias,;
quæ ei diverſas malitias addere queunt, non
vocet plura peccata, ſed unum: quod ſit ex ob- In
jecto unius ſpeciei, pluribus licet affectum cir-
cumſtantiis. Circumſtantia ergo perſiſtendi
in peceato lethali ſecundum ſe non variat ſpe-
ciem, niſi quando urget neceſſitas ad actum
Pœnitentiæ exercendum. Quo in caſu etſi omiſ-
ſio pœnitentiæ virtualiter ſolum voluntaria pec-
catum in Spiritum S. eſſe B. Thomæ non vi-
deatur; peccatum tamen mortale impœniten-
tiæ eſſe, ac ejusdem ſpeciei, cujus eſt impœ-
nitentia directe volita, ex eodem S. Doçctore
intelligimus, qui 3. p. q. 84. a. 7. ad I. & 2. tra-
dit, eſſe præceptum naturale pœnitendi: con- mn
ſtat autem ad eamdem peccati ſpeciem pertine-
re præcepti violationem, ſive directe, ſive indi-
recte voluntaria fuerit.

DIS-

lmg
tulie
Dom
entie
in⸗
n
Apr
unti
,n
kuntios
,o
AXb⸗
WN⸗
tüſend
lirſhe
Aun
lomi⸗
taſee⸗
0 N⸗
Prihen
Atinpe⸗
HDochee
e
, coN.
vetine⸗
ſeinct⸗

=

DE PœNITENTIA. 177

DISPUTATIO VI.
De Sacramento Pœnitentiæ.

menti. II. De ejus forma. III. De con-
tritione. IV. De confeſſione. V. De ſa-
tisfactione. VI. De Indulgentiis. VII. De Pœ-
nitentia publica. VIII. De Miniſtro hujus Sa-

cramenti.
CAPUT I‚
Demonſtratur veritas hujus Saçramenti.
ARTICULUS I.

An Pœnitentia ſit proprium novæ Legis Sacra-
mentumd
Nv* J. Montaniſtæ & Novatiani a non pau-
cis dicuntur pœnitentiæ Sacramentum ne-
gaſſe: verum ut diſput. præcedente c. I. art. 4.
ex ipſorum Montaniſtarum & Novatianorum
ſcriptis docuimus, in eo ſolum errore hæretici
illi verſabantur, quod putarent, non eſſe in Ec-
cleſia poteſtatem graviora quædam crimina re-
mittendi iis, qui poſt baptiſinum in ea ſunt pro-
lapſi, ſed illorum veniam a ſolo Deo per jugem
in hac vita pœnitentiam impetrari oportere.
Eodem modo nullus vererum, qui Walden-
ſes impugnarunt hoc ipſis errori tribuit, quod
Pœnitentiam ex albo Sacramentorum expunxe-
rint: imo conceptis verbis aſſerunt, ipſos agno-
viſſe poteſtatem in Eccleſia vere pœnitentibus
dimittendi peccata. Quoad uſum tantum hu-
M jus

ann w hie I. de veritate hujus Sacra-

178 DE PGœNITENTIA.

jus poteſtatis ipſos erraſſe teſtatur Reinerus l. de
Sacramento Pœnitentiæ contra Waldenſes c. 5.
Quod dicerent, nullum a malo Sacerdote abſolvi
poſſe: bonum Laicum habere abſolvendi poteſtatem;
bono laico potius, quam malo Sacerdoti eſſe confi-
tendum: non eſſe injungendas graves pœnitentias,
exemplo Chriſti. & .
II. In confeſſionis Auguſtanæ Apologia c. 7.
de numero & uſu Sacramentorum, Lutherani wn
ita proteſtantur: & Sacramenta vocamus ritus, i
qui habent mandatum Dei, * quibus addita eſt
promiſſio gratiæ, facile eſt judicare, quæ ſint pro-
prie Sagramenta.. . . Vere igitur ſunt Sacramenta
Baptiſinus, Cæna Domini, Alſolutio, quæ eſt Sa-
cramentum pœnitentic. Nam bhi ritus habent man-
datum Dei, && promiſſionem gratiæ, quæ eſt pro-
pria MWovi Teſtamenti. 4
Etiam hiſce adhuc temporibus videntur Lu- “
therani Saxones Pœnitentiam tamquam verum agel
N. L. Sacramentum agnoſcere: nam in cate- cacel
chiſino minore Lutheri, quo utuntur, titulo, (ens
De Confeſſione, ad Q. I. ita habetur: Confeſſzo ianlin
duo comprehendit, unum eſt peccata confteri: alte- cpi
rum eſt alſolutionem ſive remiſſionem a confeſſario enic
Rwve præcone Evangelii accipere, tamquam ab ipſo ,
Deo, & non dubitare, ſed firmiter oredere, pecata
per illam abſolutionem coram Deo in cœlo remiſſa

S=

n
Ahu
oende
eſe. Et ad Q. II. Coram miniſtro autem debemus D

tantum ea peccata confiteri, H nobis cognita ſunt,

&α quæ in corde ſentimus. Tum miniſter audita
confeſſione, ita jubetur interrogare confiten- I

tem: NWum meam remiſſionem credis eſſe Dei d. “

erlog ,d
ls,
leen
eiren
ii⸗ f.
Heymnmen,

logee
Luthere
Mt nirit
allite,
ſht
Gernug
(lo g
enrun.

legfirt

enwrli⸗
hach Verunn
W ee⸗

Nr, tlg

r: C
iin. Ar
inn⸗
Grt

ſeteht,

ntenſi
nidenee
ngieſr
Piſerean
Ne ol
1N,

DE PCNITENTIA. 179

miſſionem. Aſzrmantit & credenti porro dicat:
Eiat tibi ſicut oredis. Et ego ex mandato Domini
noſtri Jeſu Cbriſti remitto tibi tua pecata in nomi-
ne Patris, & Pilii, T Spiritus ſanéti, Amen.
uamvis autem Lutherus ſub initium Libri
de Captiv. Babyl. ita ſcribat: Principio neganda
mihi ſunt ſeptem Sacramenta, & tantum tria pro
tempore ponenda, Baptiſmus, Pœnitentia, Panis:
circa finem tamen libri ejusdem ſententiam mu-
tat, aitque: Pœnitentiæ Sacramentum, quod ego

his duobus accenſui, ſiono viſibili & divinitus inſti-

tuto caret, & aliud non eſſe dixi, quam viam ac
reditum ad baptiſinum.
Item Melanchthon in Locis commun. an.

1522. editis, tit. de Pœnitentia: Sagramentum

ejus, inquit, vel ſignum non aliud niſi Baptiſmut
ſt: atque hic omnium rebtiſſime voxetur Sacramen-
tum Pœnitenticx. Eamdem Pœnitentiam e nu-
mero Sacramentorum deturbarunt Zwinglius
l. de vera & falſa Religione, cap. De Sacramen-
tis: QOalvinus I. 4. Inſtit. c. 19. §. 15., Marthias
Flaccus Illyricus in Apologia Confeſſionis Ant-
verpienſis c. 18., Kemnitius, Wigandus, Selne-
ckerus, & plerique Novatorum.
Dico. Pœnitentia ſeu ritus ille, quo Chri-
ſtiani pœnitentes & peccata Sacerdoti confiten-
tes ab eodem abſolvuntur, eſt verum ac pro-
prium legis novæ Sacramentum.
Probh. I. Chriſtus, Joan. 20. v. 21. & ſqq: ait
Apoſtolis: Seut miſit me Pater, & ego mitto vos..
Accipite Spiritum ſanétum: quorum remiſeritis Pec-
cata, remittuntur eis: & quorum retinueritis, Te-
M 2 tenta

180 DE PœNITENTIA.

tenta ſunt: verbis hiſce Chriſti tres conditiones
continentur, quæ ad Sacramentum verum ab
ipſis etiam Lutheranis requiruntur, nimirum
ritus externus, promiſſio gratiæ, & mandatum
divinum. MWam primo Symbolum externum
inde apparet, quod Apoſtoli peccata remittere
non potuerint, niſi ſiceſes illa fuerint confeſſi,
& quidem cum ſignis doloris, quia non remit-
tuntur peccata, quæ non retractantur per pœ-
nitentiam: neque item fideles poterant ſcire re-
miſſa ſibi peccata eſſe, niſi ſigno externo a Sa-
cerdotibus percepto id intellexerint.
Deinde his ipſismet Chriſti verbis, Quorum
remiſeritis peccata &c. exprimitur gratiæ pro-
miſſio ritui externo divinitus adnexa, eo quod
nullum peccatum ſine Chriſti gratia remittatur.
Denique mandatum ſuum Chriſtus ſatis de-
clarat, dum ait: Scut miſit me Pater, & ego mit-
to vos. Accipite spiritum §. &. Et Apoſtolus
2. Cor. 5. v. 18. Dedit nolis miniſterium reconci-
liationis.
Prob. II. Patrum univerſorum conſenſus
ſemper intellexit, Chriſtum, Joan. 20. dum in-
ſufflavit in diſcipulos, tam inſigni facto, & ver-
bis tam perſpicuis poteſtatem remittendi & re-
tinendi peccata, ad reconciliandos fideles poſt
baptiſinum lapſos, Apoſtolis & eorum legitimis
ſucceſſoribus communicaſſe: & Novatianos,
remittendi poteſtatem olim pertinaciter negan-
tes, magna ratione Eccleſia Catholica tamquam
hæreticos exploſit atque condemnavit. Hacte-
nus Concilium Tridentinum ſeſſ. 14. as. 1.

— —
— — —

ſtione
um 40
Nirumn
unm
unum
lies
llell
Lremnt.
erpe.
le e.
G⸗

Wun
o.
lol
nrur.
oce⸗
t⸗
N
ſeore⸗

enis
ni⸗
&er.
r.
6
ghms
Aanos
Reegen⸗
Achgumn
P

ch
i

DE PGœNITENTIA. 191

Contra eosdem Novatianos B. Ambroſius l. r.
de Pœnitentia c. 2. ita diſputat: Sed dunt, ſe
Domino deferre reverentiam, cui ſoli remittendo-
rum eriminum poteſtatem reſervent. Imo nulli ma-
jJorem imjuriam faciunt, quam ei, cujus volunt man-
data reſcindere, ommiſſum munus refundere. Nam
cum ipſe in Evangelio ſuo dixerit Dominus Jeſus:
Accipite spiritum ſanctum; quorum remiſeritis
peccata, reinittuntur eis, & quorum detinueritis,
detenta ſunt; quis eſt qui magis honorat, utrum qui

mandatis oltemperat, an qui reſiſtit? Eceleſia in

utroque ſervat obedientiam, ut peccatum d& alliget,

cz velaxet. &c.

S. Auguſtinus epiſt. 50. ſeribit, quod aliquis
poſt eriminis gravioris pœnitentiam ad Cleriea-
tum non admittatur, vel inde ejiciatur, non de-
ſperatione indulgentiæ, ſed rigore factum eſt diſci-
plinæe. Alioquin contra oclaves Eccleſiæ datas di-
ſputalitur, de quibus dictum eſt, quæ ſolveritis in
terra, ſoluta erunt in cœlo.
Tertullianus adhuc Catholicus contra Hæ-
reticos, qui præter baptiſmum, nullam in Ec-
cleſia poteſtatem remittendi peccata docebant,
libro de Pœnitentia ita ſcribit: Hæc venena pro-
videns Deus, olausd innocentiæ janud, & intinctio-
nis ſeré olſtructä, aliquid adbue permiſit patere:
collocavit in veſtihulo pœnitentiam, quæ pulſantibus
patefaciat. Idem Tertullianus jam Montaniſta
I. de Pudicitia, in S. Zephyrinum Papam ita in-
vehitur: Audio dictum eſſe propoſitum, & quidem
peremptorium, Pontifex ſeilicet maximus, Epiſco-
bus Epiſcoporum dixit, Ego & maæchiæ & fornica-
M 3 tionis

182 DE PGœNITENTIA.
tionis deliéta pœnitentia funtctis dimitto. Ergo jam
Primis Eccleſiæ ſæculis Pontifices Romani po-
teſtatem ſibi eſſe dimitrendi peccata crediderunt.
S. Cyprianus Sermone de Lapſis: Conftte-
antur ſinguli, quæſo vos fratres, delictum ſuum,
dum adbuc qui deliquit in ſæculo eſt, dum admitti
confeſſio eJus poteſt, dum ſatifactio remiſſio ejus
facta per acerdotes, apud Deum grata eſt.
Plura Patrum deſtunonin in hanc rem dabit
Bellarminus de Pœnitentia Il. I. C. 10. & ſqq.
Prob. III. Concilium Eliberitanum ſub ini-
tium ſæœc. IV. celebratum, can. 76. decidit, Dia-
conum in grave crimen prolapſum, ſi ſponte
fuerit confeſſus, acta legitima pœnitentia, poſt
triennium ad communionem admittendum: ſi
alius detexerit, poſt quinquennium, acta pœ-
nitentia, ad Laicam communionem amandan-
dum. Qui canon non ſolam ceremoniam ex-
ternam, ſed abſolutionem etiam a peccatis in-
telligit.
Concilium Nicænum can. S8. præcipit, ut
non ante Novatiani ſive za aροο in Eccleſia re-
cipiantur, quam ſcripto profefſſi ſint, ſe etiam
lapſis oommunicaturos, quos, licet ab Eccleſia
veniam obtinuiſſent, refugiehant. Ergo Patres
Concilii Nicæni crediderunt, ab Eccleſia remitti
Poſſe graviſſima crimina, quale erat lapſorum
in idololatriam.
Huc pertinet, quod Conſtantinus M. teſte
Socrate I. I. c. 7. Aſterio Novatiano Epiſcopo
improperat: Erigito tu tibi ſealas Aſteri, & ad
cæœlum ſolus aſcendito. Nimirum Aſterius cum
Nova-

lann
PM

1

1o ,n

nn o.
krunt
life.
lſon,
lket
oie
n
.
lbinn.
1Da.
e
un: 1
Ape
olan⸗
mek
sio⸗

Cbt,
len⸗
enun
Nceli
Deres
fewi,
Morum

Nel
olon
i,
gins
Nr.

DE PœNITENTIA. 183

Novatianis negabat poteſtatem eſſe in Eccleſia
dimittendi baptizatis graviora crimina, ajebat-
que, horum veniam non a Sacerdotibus con-
cedi poſſe, ſed a Deo ſolo ærumnis pœnitentiæ
tota vira agendæ illam extorqueri oportere.
Concilium Florentinum in decreto Eugenii
ad Armenos, de ſeptem Sacramentis, & Quar-
tum. Pœnitentiam inter Sacramenta novæ legis
numerat. Et Concilium Tridentinum ſeſſ. 7.
can. I. & ſeſſ. 14. can. I. aliter docentes ac di-
centes damnat. Quod idem ante jam factum
fuit. cap. Ad abolendam. Extra. de Hæreticis.
Conſentiunt huic doctrinæ Scholaſtici Theo-
logi omnes cum Magiſtro ſentent. 4. d. 14. ac

tota Eccleſia Græca non Catholica tantum, ſed

etiam ſchiſmatica: nam Hieremias Archiepi-
ſcopus Conſtantinopolitanus in reſponſione ad
Auguſtanam Confeſſionem a Lutheranis Tu-
bingenſibus ſibi per Stephanum Gerlachium
oblatam an. MDLXXIV. clare profitetur c. 7.
Pœnitentiæ Sacramentum inter ſeptem vera Sa-
cramenta numerari ab Eccleſia Græca. Veri-
tatem hanc confirmant & approbant Epiſcopi
Græci in Synodo Bethlehemitica præſide Doſi-
theo Patriarcha Hieroſolymitano congregati
an. MDCLXXII.
Obj. L. Utriusque teſtamenti pœnitentia ea-
dem eſt, tam quæ a Prophetis, quam quæ a
Joanne Baptiſta, a Chriſto & Apoſtolis Præcdi-
cata eſt: atqui pœnitentia prædicata a Prophe-
tis Sacramentum non erat; neque ea, quam
Joannes Baptiſta & Chriſtus prædicarunt, ut
M 4 fate-

194 DE PœNITENTIA.

fatetur Concil. Tridentinum ſeſſ. 14. c. I. Quin

& Petrus & Paulus proteſtantur, ſe eam pœni-
tentiam docere, quæ a Prophetis teſtimonium
habet. Ergo poœnitentia novæ legis non eſt
Sacramentum. H. Diſt. Maj. Utriusque teſta-
menti pœnitentia, prout virtus, eſt eadem C.
Pœnitentia, quatenus Sacramentum, eſt eadem
N. Majorem: & conceſſa I. parte Aſſumpt.
ad ejus alteram partem , quod Joannes &
Chriſtus etiam prædicarint pœnitentiam virtu-
tem ſolum, quæ erat diſpoſitio neceſſaria ad
baptimmum: Sacramentum autem pœnitentiæ
tunc prædicari & ſuaderi non poterat, eo quod
Poſt Chriſti reſurrectionem demum fuerit in-
Rtitutum. Verba enim Chriſti Math. 16. v. 19.
Tibi dabo claves regni cœlorui &c. Et 18. v. 18.
Ouceumque alligaveritis ſuper terram &c. pro-
miſſiones futuræ poteſtatis tantum erant. Pe-
trus, Act. 10. v. 43. ait, Prophetas teſtari, re-
miſſionem peccatorum futuram Chriſti nomine.
Paulus autem Act. 26. v. 20. indicat pœniten-
tiam, qua infideles ad baptiimum præparantur;
& addit, a Prophetis prædicta fuiſſe myſteria
adventus, paſſionis & reſurrectionis Chriſti.
lLiſt. I. CQum Luc. ult. v. 47. dicitur: Opor-
tebat in nomine eJus prædicari baænitentiam, & re-
miſſionem peccatorum in omnes gentes, idem om-
nino exprimitur, quod Joan. 20. ait Chriſtus:
Ouorum remiſeritis peccata &c.: atqui verbis illis
Luc. ult. exprimitur tantum poteſtas facta remit-
tendi peccata infidelium per baptiſinum & præ-
viam pœnitentiæ virtutem; ergo hæe eadem

Pote-

lpeeni.
Onium

n eS

El.
NeN
Kenlen
Cnp⸗

nnes A.

Virtu.
Nin
tennie
0
verkio.
Gl.19
V.IN.
o.
.
,K.
odenne
Penet
Munnn
Ileti
.
Ge⸗
I O.
hrios
bsi
karem
nN

ell

⸗
N

DE PœNITENTIA 185

poteſtas ſolum indicatur verbis Chriſti, Joan. 20.
. W. Maj. Verba Chriſti, Luc. ult. tantum ge-
neratim enuntiant, prædicandam eſſe omnibus
gentibus pœnitentiam & remiſſionem peccato-
rum in nomine Chriſti: Joannis autem 20.
Chriſtus confert Apoſtolis poteſtatem remit-
tendi & retinendi peccata; quod longe aliud eſt
a priore. Ex quibus apparet falſitas aſlumptio-
nis & conſequentiæ. Quod autem Hæretici
dicunt, Chriſtum verbis illis, Accipite Spiritam
ſantctum &c., dediſſe Apoſtolis tantum poteſta-
tem prædicandi Evangelium, ex cujus auditu
fides concipiatur, qua peccata remittantur: id
ſane ridiculum eſt, & SS. Patribus ignotum.
Equidem Hieronymus ep. 150., Ambrofſ. I. 10.
in Luc., Chryſoſtomus hom. 70. ad Populum,
ac PP. cæteri poteſtatem judiciariam Apoſtolis
& ipſorum ſucceſſoribus verbis illis traditam
agnoſcunt. Ut proinde Concil. Tridentinum
ſeſſ. 14. can. 3. hane genuinam Patrum traditio-
nem aſſerat, & interpretationem Hæreticorum
de nuda prædicatione Evangelii juſte damnet.
NWec refert, quod Janſenius Gandavenſis &
Joannes Ferus cum S. Cyrillo l. 2. in Joan. in illa
verba,; Quorum remiſeritis &c. ſcribant, tunc
Sacerdotes fidelibus peccata remittere, cum
Probatos ad baptiſinum admittunt: tunc pec-
cata retinere, quando indignos a baptiſmmi gra-
tia prohibent. Nam præterquam, qued hoc
foret merum officium declarandi omnibus Chri-
ſtianis commune, neque parvulis baptizandis
Poſſit accommodari: ſenſum genuinum S. Cy-
M 5 rillus

186 DE PœNITENTIA.

rillus mox ipſe aperit, ita ſubjiciens: Vel alio
quodamn modo peccata remittunt ac retinent, nempe
cum ſilios Eccleſiæ peccantes corripiunt, vel pœni-
tentibus ignoſount.
Iiiſt. 2. Chriſtus, Joan. 20. ait Apoſtolis: &-
out miſit me Pater, & ego mitto vos. Sed Chri-
ſtus ipſe remiſit peccata ſine Sacramento; ergo
idem fecerunt Apoſtoli. . Exphc. teſtimonium
cit. Chriſtus ait, ex eodem fine mitti ab ſe Apo-
ſtolos, ex quo ipſe miſſus eſt C. eodem modo
etiam ab Apoſtolis adhibenda eſſe ſalutis alienæ
media, quo ipſe illa adhibuit N. Poteſtate ex-
cellentiæ eminebat Chriſtus, eum Apoſtolorum
tantum eſſet poteſtas miniſterialis, quamvis eo-
dem ex fine agerent, de quo Paulus 2. Cor. 5.
v. 18. Dedit nolis miniſterium reconciliationis: &
boſuit in nobis verbum reconciliationis. Quapro-
Pter impudentiſſime mentitur Kemnitius, dum
Part. 2. Examinis Conc. Trid. cap. 4. Pag. 921I.
ſcribit, quod Catholici doceant, Apoſtolos aliam
Pœnitentiam docuiſſe, quod ab ſubſtantialia attinet,
qua impii ante haptiſinum ad Deum convertantur;
& alidm diverſam, qua lapſi poſt baptiſinum cum
Deo in gratiam redeant. Contrarium enim om-
nino omnes tenemus, & declarat Tridentinum
ſeſſ. 6. cap. 6. & 7. & cap. 14. ubi dicuntur pec-
eata remitti per Chriſti merita, præcedente fide
& pœnitentia, ac Deo corda excitante & adju-
vante &c. Eadem enim prorſus eſt pœniten-
tiæ ſubſtantia, ſive aſſumatur in partem Sacra-
menti, ſive non: ſive diſtinctam peecatorum
enumerationem & opera laborioſa cum abſolu-

tione

l

N
lte
feni.

d.
a
linn
Apo.
oco
Uene
eer.
Moruen
bed⸗
Cr/.
G
oro.
Corn
Gon.
chen
1fiet,
A
Momn
oN.
un
pec⸗
i⸗
Ao⸗

Eoiten.

n daete
CNtOtun
U

DE PGNITENTIA 187
tione Sacerdotis illi adjunxeris, ut poſt bapriſ-
mum contingit, ſive hæc illi deſint, ut ante ba-
ptilium ſolet. Hæc enim pœnitentiæ ſolum
accidunt.
Inſt. 3. Nuspiam legitur, Apoſtolos exegiſſe
enumerationem peccatorum, injunxiſſe mul-
Ctam, aut abſolutionem impertüſſe. Ergo. E.
M. Conſ. Nec uspiam legitur, Apoſtolos pro-
nuntiaſſe inter baptizandum verba: Baptizo te

in nomine Patris &c., aut peccatorum remiſſio-

nem confeſſis fidelibus annuntiaſſe, ut Luthe-
rani faciunt. Sufficit ergo nobis, quod Chri-
ſtus Apoſtolis injunxerit officium remittendi &
retinendi peecata, & quod Eccleſia Catholica
hunc ritum ſemper obſervaverit: quod eſt ar-
gumentum certiſſimum, ab Apoſtolis illum
promanaſſe, cum a nullo Concilio conſtet eſſe
inſtitutum, ut docet B. Auguſt. I. de Baptiſ. c. 24.
Olj. II. Chriſtus Joan. 20. juſſit Apoſtolos
impertiri fidelibus remiſſionem peccatorum:
non autem juſſit, ut prolatis verbis illa fieret.
Atqui remiſſio peccatorum ſolo actu interno
concedi poteſt; ergo ex illis Chriſti verbis non-
dum colligitur ritus externus, qui Sacramen-
tum conſtituat. B. W. Antec. Chriſtus remiſ-
ſionem illam per modum judicii voluit inſtitui:
in judicio autem humano ſententia exterius
proferri debhet. Hane Chriſti inſtitutionem
perpetua Eccleſiæ praxis probat, quæ nullum
umquam peccatorem ſine conceptis verbis ab-
ſolvit. Hinc illud Auguſtini l. 5. de Bapt. c. 20.

Quomodo exaudit homicidam deprecantem vel ſuper
aquam

188 DE PNITENTIA.
aquam baptiſini, vel ſuper capita eorum quibus
manus imponitur
Inſt. Multi Scholaſtici poſt Magiſtrum do-
cuerunt Sacerdotem declarare tantum peccata
Per contritionem & ſatisfactionis propoſitum
Pœnitenti dimiſſa eſſe: ergo etiam Catholici non
tenuerunt pœnitentiam eſſe Sacramentum, quo
gratia & peccatorum remiſſio conferatur. k..
W. Conſeq. Richardus & Hugo Victorinus re-
ferunt quidem, docuiſſe quosdam, datam a
Sacerdotibus abſolutionem nonniſi peccati prius
remiſſi declarationem eſſe; ſed addunt, erraſſe
illos in hoc capite. Imo ſunt ex recentioribus
quidam, qui hanc Magiſtri ſententiarum & alio-
rum quorumdam opinionem a Concilio Tri-
dentino damnatam fuiſſe arbitrantur. Verum
Theologorum iſtorum ſententia, qui perfectam
contritionem ad Sacramentum Pœnitentiæ re-
quirebant, ab errore & condemnatione C. Tri-
dentini vindicatur ab Andrea Vega Franciſeano,

qui & Concilio Tridentino interfuit, & ipſius

decretum de juſtificatione commentariis illu-
ſtravit, l. 13. c. 332. Nam, ut inquit Cardinalis
Pallavicinus I. 12. Hiſt. Conc. Trid. c. 12. Conci-
lium eorum tantum errorem damnavit, qui dice-
bant, abſolutionem eſſe nudum miniſterium decla-
randi vemiſſa eſſe peccata. Tametſii vero Theo-
logi illi eum Magiſtro doceant, per contritio-
nem confeſſioni præmittendam, peccatum con-
tinuo remitti; hac ipſa tamen contritione pro-
poſitum confitendi & ſatisfaciendi, atque ipſum
ctiam votum abſolutionis contineri aderun:
unde

Al

n o.
Meri
Uum

Olrn

nn
tr g
No ke.
Ntam 4
lpriu⸗
eltile
orkog
1do⸗
o TI.
Verum
Eecham
en.
adlonen
Kiho
is
Ninis

Ce

e
dele.

Thed-.

urtito⸗
min⸗
Obe i
re Pn
erun

DE PNITENTIA. 189

unde licet abſolutio cum datur, ſit modo judi-
ciali declarativa peccati prius remiſſi; peccatum
tamen indepe denter ab ea, ſaltem in voto re-
cepta non dimitti concludunt. Sed & ipſam ab-
ſolutionem ad gratiæ augmentum, & ad remiſ-
ſionem pœnæ debitæ pro peccatis, ajunt,
prodeſſe. Huic Andreæ Vegæ judicio ſuffra-
gantur Dominicus Sotus, & Alphonſus Salme-
ron ambo Synodi Tridentinæ Theologi.
Obj. II. Apud Lutheranos & Calviniſtas
nulla eſt auctoritas Conciliorum Tridentini &
Florentini, neque Romanorum Pontificum aut
Epiſcoporum Græcorum, multo minus Theo-
logorum Scholaſticorum; ergo horum teſfti-
monia incaſſum adverſus Novatores proferun-
tur. Ve. W. Conſ. I. Ex teſtimoniis illis proba-
mus continuam ſeriem doctrinæ ejusdem ab
ortu Eccleſiæ usque ad noſtram ætatem. II. Ex
perenni conſenſu Eccleſiæ Latinæ & Græcæ,
Schiſmaticæ etiam, ſequitur, Pœnitentiæ Sa-
cramentum ab Romanis Pontificibus non fuiſſe
confictum. III. Teſtimonia citata hoc evidens
argumentum nobis ſuggerunt. Aut Eccleſia
umverſa quingentis annis in graviſſimo errore
eſt verſata: aut verum eſt quod nos ab eadem
Eccleſia de Pœnitentiæ Sacramento didicimus.
Eecleſiam autem univerſam errare non poſſe
docet Apoſtolus I. Tim. 3. v. 15. Columnam &α

Sirmamentum veritatis illam aſſerens; ergo do-

ctrina noſtra de Pœnitentiæ Sacramento vera eſt.
Iuſt. I. S. Joannes Chryſoſtomus, Anaſta-
ſius Nicænus, & Theophylactus, verba illa
. Chriſti

190 DE PGNITENTIA.
Chriſti Matth. 18. Quxæcungue alligaveritis & ſol-

veritis &c. ajunt ad omnes Chriſtianos pertine-
re, propter verba antecedentia: & peccaverit in
te frater tuus &c., ita, ut ſenſus verborum Chri-
ſti ſit: ſi aliis injuriam remiſeritis, Deus etiam
veſtra peccata remittet; ſi retinueritis, & ipſe
vobis retinebit. Ergo ex illo teſtimonio non
ſatis probatur, datam fuiſſe Sacerdotibus pecu-
liarem poteſtatem remittendi peccata. B. M.
Conſ. Expoſitio iſta, ut multæ aliæ expoſitio-
nes Origenis, a quo illam B. Chryſoſtomus pe-
tiiſſe videtur, duriuſcula eſt, nee plane con-
textui Evangelico conſona, ubi perſona offen-
ſa clare diſtinguitur a teſtibus, coram quibus
offendens eſt corripiendus, & ab Eccleſia, ad
quam idem obſtinacior deferendus eſt. Nam
cum Chriſtus dixiſſet: & Eeclefiam non audierit,
Iſit tibi ſicut Ethnicus & publicanus, illico ſubdit:
Amen dico vobis, quæcumque alligaveritis ſatper
terram &c. Igitur genuina orationis Chriſti
explicatio eſt, quam Patres univerſim tenent,
in Eccleſia ſpecialem efle poteſtatem ligandi &
ſolvendi, eamque a ſolis Præſulibus & Sacer-
dotibus, queis Chriſtus auctoritatem iſtam cum
Spiritu S. communicavit, legitime exerceri.
Quam quidem Sacerdotum poteſtatem idem
B. Chryſoſtomus I. 3. de Sacerdotio c. 5. magni-
fice extollens, Etenim, inquit, qui terram in-
colunt, atque in ea verſantur, iis oommiſſum eſt,
ut ea quæ in cælis ſunt, diſpenſent: is datum eſt,
ut poteſtatem hahbeant, quam Deus optimus neque
Angelis, neque Archangelis datam eſſe voluit. Ne-
que

Wen

Ertine.
liit /
nhn.
Dhlo
len
rt
tonnge
ir onn.
MC.
n Cub
Ela, &
Nn
lMemn,
ſo:
fl he
8Cnrt
Henl 4
Geel⸗
CNNE
el.
niGen
migi
ffam 1
um 8
nnrte
ur is

17

DEPCNITENTIA. 191

que enim ad illos dictum eſt: quæcumque alligave-
ritis in terra, erunt alligata & in &lo; C. quæ-
cumque ſolveritis in terra, erunt ſoluta in cælo...
Halent quidem terreſtres Principes vinculi poteſta-
tem, verum corporum ſolum. Id autem quod dico
Sacerdotum vinculum ipfam etiam animam contin-
git, atque ad los usque pervadit: usque adeo
ut quc«cumqe Sacerdotes confecerint, illa eadem
Deus ſuperne rata habeat, ac ſervorum ſententiam
Dominus confirmet. Etenim quidnam boc aliud
ſſe dicas, niſi omnem rerum cæleſtium poteſtatem
ſſe Mis a Deo conceſſam * Quorumcumque enim,
ait, peccata remiſeritis, remittuntur eis, & quo-
rumcunque retinueritis, retenta ſunt. Quxnam,
obſecro, poteſtas hac una major eßſe queat. Tum
Sacerdotes noſtros ſupra legis Moſaicæ Sacer-
dotes extollens, At vero, ait, noſtris Sacerdoti-
bus non corporis lepram, verum animæ ſorder, non
dico purgatas probare, ſed purgare prorſus conceſ-
Num eſt. Denique argumentum ex illis Chriſti
verbis Joan. 20. v. 21. Stout miſit me Pater &c.,
nuper a nobis duéctum S. Doctor ita ſtabilit: Pa-
ter omne udicium Pilio dedit: caterum video,
ipſum omne judicium a Deo PFilio illis traditum.
WNam quaſi jam in cœlum translati, ac ſupra hu-
manam naturam poſiti, atque noſtris ab affeltibus
exempti, ſic illi ad principatum iſtum perducti ſunt.
Quæ hactenus ex B. Doctoris libro de Sa-
cerdotio paulo fuſius reeitavimus, poteſtatem
dimittendi peccata Sacerdotibus manifeſte aſſe-

runt. Nec moveri debemus, quod idem S.

Doctor hom. 1I5. in Matth. ſeribit: Liberare a
Lutre-

192 DE PGNITENTIA.

utredine peccatorum, Chriſti profelcto virtutir eſt;
ut autem non ad illa iterum revertantur, Apoſto-
lorum curæ ac laboris &c. non enim hic de admi-
niſtratione Sacramenti pœnitentiæ, ſed de ſan-
ctæ converſationis exemplo, deque prædica-
tionis officio, queis Paſtores Eccleſiæ populo
ad veram fidem & juſtitiam Chriſtianam con-
verſo præire, eumque a vitiis compeſcere, &
ad virtutum ſtudia hortari tenentur.
Inſt. 2. Solus Deus poteſt peccata remittere,
ut pluribus S. Scripturæ teſtimoniis confirmari
Poteſt, præſertim Luc. 5§. v. 21. Quis poteſt di-
mittere peccata, niſi ſolus Deus? Et Iiai. 43. V. 25.
Ego ſum ipſe qui deleo iniquitates tuas. Ergo non
datur Sacramentum, quo Sacerdotes confiten-
tibus peccata remittant. Be. Diſt. Antec. Solus
Deus poteſt pececata remittere poteſtate pri-
maria & principali C. poteſtate ſecundaria &
miniſteriali N. Quamvis impoſſibile videbatur,
per pœnitentiam peccata dimitti: conceſſit hoe Chri-
Rtus Apoſtolis, quod ab Apoſtolis ad Sacerdotum
ofzcia transmiſſuim eſt, inquit B. Ambroſius I. 2.
de Pœnitentia c. 2. Quibus ex verbis liquet,
hunc S. Doctorem nihil Acatholicis favere, dum
lI. 3. de Spiritu S. c. 18. Per Spiritum &. inquit,
peccata donantur. Homines autem in remiſſione
peccatorum miniſterium exhibent, non jus alicujus
poteſtatis exercent: nam Spiritum S. quod is pri-
maria & Præcipua auctoritate peccata dimittat,
Deum verum eſſe concludit, id quod libris illis
probandum ſuſceperat.

Inſt.

Clkt
AE
iut.

irg

nirere,
Ermeri
d.
Ba.
gonen
CCltien.
ne g.
Cera
Vichn,
Ue⸗
Orenane
Moisl
1Men
e
uit,
niſne
Clerha
A⸗
chtoiue

lbrs

DE PGNITENTIA 193
Miſt. 3. B. Auguſtinus tract. 3. in Joan. ſer-
vus, inquit, agere ſecundum legem poteſt, ſolvere
a reatu legis non poteſt. Idem clarius adhuc con-
firmat S. Cyprianus tract. de Lapſis ſic ſcribens:
Solus Dominus miſereri poteſt. Veniam peccatis,
qucæ in ipſum commiſſa ſunt, ſolus poteſt ille largiri.
Ergo nullus Sacerdotum poteſt a peceatis abſol-
vere. E. Diſt. Conſ. Nullus Sacerdotum poteſt
a Peccatis abſolvere auétoritate propria, natu-
rali, eaque infinita quæ Dei eſt, aut poteſtate
excellentiæ, qua pollet Chriſtus C. poteſtate
miniſteriali a Chriſto communicata nullus Sa-
cerdotum poreſt a peccatis abſolvere N. Patres
ambo monent, Sacerdotibus non conceſſam
fuiſſe poteſtatem abſolutam nullisque legibus
vinctam, qua pro ſua libidine gratiam indignis
impendant, ſed reconciliationis miniſterium
impoſitum illis fuiſſe, quo erga vere pœniten-
tes utantur, eisque peccatorum veniam ſecun-
dum leges a Chriſto præſcriptas miniſteriali fa-
cultare concedant. Eapropter jure a Patribus
caſtigatur intempeſtiva Sacerdotum quorum-
dam indulgentia, qui invito Chriſto, ante ex-
piata delicta, ut S. Cyprianus libro laudato ait,
ante exomologeſin factam eriminis, ante purgatam
conſcientiam, lapſis falſam pacem reſtituunt, peri-
culoſam dantibus, acxcipientibus nilbil profuturam.
His conſentit B. Hieronymus, dum com-
mentario in c. 16. Matth. invectus in Epiſcopos
& Presbyteros, qui Phariſæorum ſibi ſuperci-
lium aſſumentes, quosvis ſontes & inſontes ſe
Ppro libitu ſolvere ac ligare poſſe, cauſa non
NA cogull-

194 DE PœNITENTIA.
cognita, gloriabantur, mox ita eos hortatur:
Epiſcopus & Preslyter pro oficio ſuo, cum pecca-
torum audierit varietates, ſeit, qui ligandus ſit,
quive ſolvendus. Eorumdem & Presbyterorum

in Eccleſia poteſtatem, epiſt. I. ad Heliodorum,

magna reverentia extollit his verbis: Abſit, de
bis quidquam ſiniſtrum loquar, qui Apoſtolico gra-
dui ſuccedentes, Coriſti corpus Sacro ore confciunt;
per quos & nor Cbriſtiani ſumus; qui laves regni
cælorum habentes, quodammodo ante diem judicii
Inſt. 4. Miniſtrorum abſolutio præſumit pœ-
nitentem ſpiritualiter jam viventem, & peccati
condonationem a Deo factam: in cujus confir-
mationem Patres proferunt exemplum Lazari,
quem prius a morte ad vitam Chriſtus ſuſcita-
vit, quam diſeipulis ſolvendum a faſeiis ſepul-
cralibus commilſerit. Ita enim Gregorius M.
hom. 26. in Matth., Zunc, inquit, vera eſt abſo-
lutio præſidentis, cum æterni arbitrium ſequitur Ju-
dicis.. Ecce illum diſeipuli jam viventem ſolvunt,
quem magiſter reſuſeitaverat mortuum. Et B. Au-
guſtinus ſerm. 67. de verbis Evangelii, alias 8.
de verb. Dom. Quis, inquit, eum ſuſcitavit,
niſi qui remoto lapide clamavit, Laozare prodi fo-
ras *“ Quid eſt autem foras prodire, niſi quod oc-
cultum juerat, foras prodere?“ ui conftetur, fo-
ras prodit: foras procire non poſſet, niſßi reſuſeita-
tus eſſet. Ergo ſecundum Patrum ſententiam,
Sacerdotes non remittunt peccata, ſed veniam
illorum divinitus factam eſſe tantum declarant.
B. M. Antec. B. Auguſtinus duos in Peccator?
. a

Sm

4
.

S
Uremmmt

Mtui
Mimn
nmen
un
iſe
Al

ortarur
R
,
Trn
Chonn,
An
Moge
ifoun⸗
jg
i

mIpe.
Ercen
Econbr.
nLu
lli.
leonl.
Ctne N.
1id .
hnen
nſon
Br⸗
unt,
ufr
Hon N⸗
etur, 1
iſtr
tenban
d enid

DE PNITEN TIA. 195

ad juſtitiam traducto effectus agnoſcit: alter qui-

dem eſt gratia excitans & adjuvans ad odium
peccati, ad melioris vitæ propoſitum, & ad
ſinceram peccatorum confeſſionem, qua velut
ineoatæ & imperfeétæ vitæ motus exercet; at-
que vita hæc a ſolo Deo intus vocante & ope-
rante oritur: alter vero eflectus provenit ab
Eccleſia exterius miniſtrante, & a vinculis pec-
catorum ſolvente, cui dictum eſt, Quæ ſol-
veritis ſuper terram &c., & a Deo ipio ratam
Eccleſiæ ſententiam habente, ut ita expedirus
peccator omnes vitæ perfectæ motus edere poſ-
lit. Atque iſta lueulenter tradit idem S. Do-
Ctor loco nuper citato: tum vero concione 2.
in Pſ. 107. Kemiſſio, inquit, peccatorum ſolutio
eſt .. . . Cum audis, ominem pbeœnitere peccatorum
ſuorum, jam revixit: cum audis, hominem confi-
tendo proferre conſcientiam, jam de ſepulebro edu-
tus eſt, ſed nondum ſolutus. Quando ſolvitur?a qui-
us ſolvitur? Quæ ſolveritis in terra, inquit, erunt
Joluta & in olo. Merito per Eccleſiam dari ſo-
lutio peccatorum poteſt; Jitſeitari autem mortuus,
non niſi intus clamante Domino, poteſt: hæc enim

Dominus interius agit. Eamdem vero B. Gre-

gorii mentem fuiſſe ex homilia nuper in-
dicata intelligi licet, ubi, Videndum, inquit,
ℳ quæ oulpa præceſſit, aut quæ ſit pœnitentia ſe-
cuta poſt eulpam; ut quos omnipotens Deus per
compunctionis gratiam viſitat, illos paſtoris ſonten-
tia abſolvat. Ex quibus apparet, quo ſenſu ab-

dechte Jolutio præſidentis ſequi debeat arbitrium judicis &-

ecel

terni. Cæterum Patres conſtanter aſſerunt, ante
N 2 Sacer-

196 DE PGœNITENTIA.
Sacerdotum ſententiam in terris latam peccata

in coœlis a Deo non dimitti. Ac S. quidem Hi-

larius in cap. 16. Matth. exclamat: O beatus cœli
Janitor? cujus arbitrio claves æterni aditus tradun-
tur, cujus terreſtre judicium præjudicata auctoritas
ſit in cœlo; ut quæ in terris aut ligata ſint, aut ſo-

luta, ſtatuti ejusdem conditionem obtineant & in

cælo. S. Jo. Chryſoſtomus hom. 5. de Verbis
Iſai. A terra, inquit, judicandi principalem au-
toritatem ſumit cæœlum. Nam judex ſedet in ter-
ra, Dominus ſequitur ſervum. Et S. Bernardus
ſer. I. in Natali Apoſt. Pet. & Paul. Sententia Pe-
tri, ait, præcedit ſententiam cœli. Non quod
proprie ſint duæ ſententiæ: una enim ſolum eſt,
ac Præcipue a Deo, & hoc quidem in genere
prior; nihilominus hominis ſententia dicitur
præcedere, vel quia exterior abſolutio ordine
naturæ antecedit interiorem, vel quia proxime
incoatur, & quaſi definitur ſententia a Sacer-
dote, & infallibilirer conſequitur effectum, &
rata habetur in cœlo.
Inſt. 5. S. Auguſt. ſerm. 99. de verbis Evang.
S. Lue., alias 23., & hom. 50. reprehendens eos,
qui arroganter dicunt, Ego dimitto, ego mundo,
ego ſanctifico: Keſpondeat illi, ſubjicit S. Doctor,
MWon ego, ſed Chriſtus; ergo negavit penes Sa-
cerdotes eſſe facultatem peccata dimittendi. N.
M. Conſ. S. Auguſtinus & PP. cæteri poteſtatem

excellentiæ Chriſto ſoli adſecribunt: miniſterium

autem & communicatam Sacerdotibus a Chri-
ſto poteſtatem eadem peccata remittendi iidem

Pluribus extollunt, ut hactenus affatim demon-
ſtravi-

.

An
Minch
x
Ddenn
Ae
ite

Peced

en H.
re
ulir.
ürte
tuf.
Vn
e Verb
Ma.
iu.
urcs
nale⸗
ndo
None,
geret
dcit
one
Nüne

1el⸗

on, 4

PeLen
ens e
,Muuh
Dodoe,
es N⸗

endi Ne

Neſtanent
erue
a
lti
den⸗
e

DE PœNITENTIA. 197

ſtravimus. Quamquam B. Auguſtinus loco
laudato impudentiam Donatiſtarum præcipue
petat, qui vim Sacramentorum ex ſuæ ſectæ
miniſtrorum ſanctitate pendere jactabant, quaſi
nullum foret Sacramentum, quod ab heæreti-
co, aut alio malo miniſtro fuerit collatum.

ARTICULUS II.

An boc Sacramentum inſtitutum ſit per modum
. udici?
Ota. Hactenus ſatis ad propoſitum noſtrum
oſtendimus, Sacerdotibus poteſtatem re-
mittendi ac retinendi peccata a Chriſto fuiſſe
impertitam. Ex quibus Conc. Tridentinum
ſeſſ. 14. cap. 2. & 5. legitime intulit, Sacramen-
tum hoc ad formam judicii divinitus ordinatum
eſſe, quod inſtitui rite non poſſit, niſi pœni-
tentes peccata ſua Sacerdotibus aperiant.
Quid de confeſſione ſenſerint olim Monta-
niſtæ & Novatiani, ex ſupra dictis licet intel-
ligi.
Audiani Hæretici, qui tempore Valentinia-
ni ſenioris Eceleſiam vexabant, jubebant quidem
unumquemque peccata ſua confiteri: deinde confeſ-
ſis dabant veniam, non tempus ad pœnitentiam
defnientes, ſicut Eccleſiæ leges præcipiunt, ſed po-
Zeſtate condonantes, ut narrat Theodoretus I. 4.
Heæret. Fab. C. I0.
Eumdem morem tenuerunt Waldenſes,
tantum pauculas preces confeſſis injungere ſo-
liti: nec aliis, dicebant, confeſſionem fieri de-
N 3 bere,

199 DE PGNITENTIA:

bere, quam Barbatis, hoc eſt ſectæ ſuæ Pres-
Pyteris, penes quos tantum putabant efle fa-
cultatem abſolvendi. Poſtea anno 1530. a Bu-
cero & Oecolampadio rogati, ut revocarent
articulum, quo profitebantur confeſſionem au-
ricularem juris eſſe divini, detrectarunt id fa-
cere Barbati ſeu Waldenſium miniſtri, cauſati,
quod articuli illius proſeriptione erroris labes
iis inureretur, qui ad ea usque tempora felici-
ter rexerant Waldenſium Eccleſias, ut teſtatur
Igidius in hiſtor. reform. c. 5. Nihilominus
anno 1536. a Farello Calvini emiſſario induéti
proſcripto hoc eodem articulo Calviniſinum in
omnibus capitibus amplexi, & in unam cum
Genevenſibus Synagogam redacti ſunt.
Sæculo I4. Joannes Wicleffus docuit, omnem
exteriorem confeſſionem ſuperfluam eſſe & in-
utilem ei, qui debite fuerit contritus, ut habet
art. 7. eX 45. damnatis a Concilio Conſtantienſi
ſeſl. 8.
Sæculo 16. Deſiderius Eraſmus Roteroda-
mus, in annot. ad epiſt. S. Hieron. ad Ocean.
de obitu Fabiolæ, & ad cap. 19. Actor. & in
methodo theologiæ, & Beatus Rhenanus, in
annot. ad l. Tertull. de Pœnit. auſi ſunt jactare,
confeſſionem non ſemper fuiſſe in uſu, nec di-
vino eſſe inſtituto introductam.
Poſt hos Lutherus in Serm. de Confeſſ. &
Euchariſt. edito an. 1519. ait, confeſſionem,
quæ fit coram Sacerdote, non eſſe præceptam
a Deo, ſed a Papa: utilem tamen eile pronun-
tiat in vifitatione Saxonica an. 1528. Anno au-
. tem

ſn

HEhſee

? Dies
e
1 Bu.
ment
un.
li
e
1tela⸗

etatun

Mminus
dud⸗
numin
n cn

omben
in.⸗
habet
niet

oro

10n

n,
der ⸗

okel.
ldonenn
erene
lepton
Aobot.

.
4

DE PœNITENTIA- 199
tem 1537. in articulis Smalcaldicis, de Confeſ-
ſione, dicit, enumerationem peccatorum de-
bere eſſe liberam, ut quisque enumeret illa quæ
voluerit. =ðèB
Nec ſolum confeſſionis inſtitutionem divi-
nam negat eſſe Calvinus, ſed ait inſuper, rem
eſſe peſtilentem & noxiam Eccleſiæ l. 3. Inſtit.
c. 4. §. 7. & 19. Nihilominus §. 12. arbitratur,
expedire aliquando ſolatii cauſa, aliqua, de qui-
bus nimium angimur, miniſtro confiteri.
Dico. Sacramentum Pœnitentiæ a Chriſto
proxime eſt inſtitutum ad formam judicii, quo
nimirum fideles Sacerdoti peccata ſua aperiant,
& ab eo ſententiam excipiant.
Proh. I. Chriſtus, Matth. 16. V. 1I9. talis ju-
dicii inſtitutionem promiſit, dicens Petro: Zi-
i dabo claves regni cœlorum: & quodcumque liga-
veris ſuper terram, erit ligatum & in &lis: &α*
quodeumque ſolveris ſuper terram, erit ſolutum & in
c&lis. Et c. 18. v. I8. Amen dico volbis, Jucum-
que alligaveritis ſuper terram, erunt ligata & in
cœlo: & qucunue ſolveritis ſuper terram, erunt
Joluta & un lo. Joannis autem 20. V. 22. PO-
teſtatem eammdem Apoſtolis reipfa contulit, dan-
do eis Spiritum S. & dicendo: Quorum remiſeritis
peceata, remittuntur eis; & quorum retinueritis,
vetenta ſunt. Atqui non poſſunt miniſtri Chriſti
ligare aut ſolvere fideles, retinere vel remittere
peccata, niſi illa noverint, juxta illud Prov. 12.
v. 17. Qui judicat quod novit, judex juſtitic ſte
non polſunt autem pœnitentium cognoſcere
cauſas, niſi hi reos ſe ſtiterint & ſuimet accu-
N 4 ſato-

20⁰⁰ DrEPœNITENTIA.
ſatores, & quidem peccata ſua diſtincte expo-
ſuerint. Ergo dum Chriſtus dedit poteſtatem
ligandi & ſolvendi, retinendi & remittendi pec-
cata, Sacramentum iſtud in formam judicii in-
ſtiruit.
Act. 19. v. 18. & 19. legimus: Mulii ereden-
zium venielant conftentes, & annuntianter actus
Juos. Multi autem ex eis, qui fuerant curioſa ſe-
dati, contulerunt libros & combuſerunt coram
omnibus: ubi verſio Syriaca ſic habet: Plurimi
ex iis, qui erediderant, veniebant, conftebanturque
1d Sd,. ecerant. Hic primo confitentur fideles
jam baptizati, hi enim proprie dicuntur creden-
tes, ut conſtat Act. c. 2. V. 44. C. 4. V. 32. C. 5. V. 14.
& I. Theſ. I. v. 7. & alibi. Et babetur Græc.
7 αWαεινννουτιν, ui crediderant.

Deinde Confitebantur fua peccata, ut non
tantum Catholici omnes cum V. Beda in cap. I.
Marci, ſed etiam Melanchthon, Calvinus, Be-
Za, Bullingerus, Sarcerius in acta Apoſtolorum,
& maxima pars Adverſariorum exponunt. Et
quidem ſpeclatim ſua peccata recitabant, quod
indicat vox Græca, ava-Veεπονντος & Syriaca,
V, reſpondens hebraicæ, , numeravit,
ut idem ſit ac, numerantes peccata ſua. Et quo-
modo Paulus noſſe potuiſſet, ipſos curioſa ſe-
Ctatos fuifſe, aut libros ipſorum igni tradere,
ſi ipſi hujus delicti ſpeciatim ſe non accuſaſſent?
Denique Confeſſio illa non ſoli Deo facta fuir,
ſed etiam homini: ad Paulum enim veniebant,
ut confiterentur actus ſuos. Ergo confeiſie
. a

u.

e

er
larem
Pee.
lin.

on.
N
lſ.
CAN
Nrin
lte
Ucses
eden.
Fwl
Crre

n wn
1ch.
1,N.
orun⸗
un
, ll
Gnn,
nean
icho⸗
toale.
lere,
lthent

enieben

collc⸗

DE PCGNITENTIA. 201

iſta a Chriſto fuit inſtituta; cum nulla tunc tem-
poris lex Eccleſiaſtica de confeſſione exſtaret.
Jacobi 5. v. 16. præcipitur: Confitemini alter-
utrum peccata veſtra, i. e. non ſoli Deo, ſed
homines hominibus, neque omnibus indiſcri-
minatim, ſed Presbyteris, ut explicant Orige-
nes hom. 2. in Levit., S. Chryſoſtomus I. 3. de
Sacerdotio, S. Auguſtinus I. 50. homiliarum,
homil. 12., & Patres univerſim.
Prob. Il. Ex traditione perperua. Sculo I.
S. Barnabas, in epiſtola num. 19. inter varia ſa-
lutaria monita, Conftemini, inquit, peccata ve-
NRra. Epiſtolam autem iſtam tamquam verum
S. Barnabæ Opus laudant S. Clemens Alexandr.
Origenes, Euſebius, S. Hieronymus, & Ori.
tici recentiores, ut etiam Pinius in nova biblio-
theca auctorum Eccleſ. pag. 6. B
S. Clemens Rom. epiſt. 2. Vum vivimus, in-.
quit, ex toto corde convertamur ad Dominum,
quicquid mali admiſimus in carne abdicantes, ut ſa-
lutem adipiſeamur, dum ad pœnitentiam nobis tem-
pus ſuppetit: poſtquam enim ex hoc mundo egreſſi
fuerimus, nee confiteri pecata, nec pœnitentiam
agere poterimus. L
eculo II. S. Irenæus vir Apoſtolicus & S.
Polycarpi diſcipulus, l. I. c. 9. de Marco hære-
tico & præſtigiatore, ac pluribus mulierculis
ab eo corruptis diſſerens: Eæ, inquit, æpiſ-
ſime converſæ ad Ecoleſiam Dei confeſſæ ſunt, &&
ſecundum corpus exterminatas ſe ab eo, & velut cu-
pidine inflammatas valde illum dilexiſſ. Lum addit
de uxore cujusdam Diaconi, quæ ſimile vitium
N 5 Paſſa

202 DE PœNITENTIA.

Paſſa eſt: Omne deinceps tempus in exomologeſi
conſummavit, plangens ac lamentans ob hane,
duam paſſa eſt al hboc mago, oorruptelam. Et I. 3.
c. 4. de Cerdone hæretico: Conſummavit, in-
quit, modo quidem latenter docens, modo exomo-
logeſim faciens. Ergo tunc temporis in Eccleſia
exomologefſis etiam de occultis animi libidini-
bus in uſu erat. .
Eodem tempore Montaniſtæ duos pecca-
torùm ordines ſtaruebant, alia quidem venialia,
quæ ab Eccleſia remitti poſſe credebant, alia
irremifſibilia, quorum reis, poſt exantlatos Ppœ-
nitentiæ labores, a ſolo Deo veniam exſpectan-
dam eſſe volebant. Utrosque autem Catholici,
gbſoluta Pœnitentia ab Epifcopo dictata, pec-
Catis abſolvebant, teſte Tertulliano l. de pudi-
citia. Ergo confeſſio tum erat in uſu, ex qua
Epiſcopi qualitatem peccatorum, & dignam qui-
busque criminibus ſatisfactionem intelligerent.
Idem Tertullianus in libro, quem adhuc Ca-
tholicus de Pœnitentia compoſuit, poſtquam
oſtendit, omnibus omnino peccatis eluendis
Pœnitentiam eſſe neceſſariam, addit, confeſſio-
nem ejusdem eſſe necefſitatis, etiam quoad ſe-
creta animæ vulnera, ita ut pereant, qui ea de-
tegere erubuerint. Cap. 9. Zuntum, inquit,
relaxat confeſſio delictorum, quantum diſſimulatio
exaggerat. Confeſſio enim ſatisfactionis conſfilium
eſt, diſſimulatio contumacixc. Hujus igitur pœni-
tentiæ ſecundæ & unius quanto in arcéto negotium
eſt, tanto operoſior probatio et, ut non ſola con-
ſcientia præferatur, ſed aliquo etiam actu edie-
. 1e-⸗

in
nun
gfer
1.
4 /

l

Nam,
Ul⸗,
n in.
1
ormy.
N
lGn

0d elt
Venldl
Aat, 4
luose
Aheltn
Cathole,
1, per
Gepull⸗
er g⸗
ungll
lugren
b
lun
5eeenh
lelo⸗
Nunl
4 Ee⸗
ün,
emnlni
olſliun
ur ſen
tegotu
ſone
tuodr⸗

DE PGNITENTIA. 203

ble ſzretur. Cap. 10. Plerosque tamen hoc opus ut
publicationem ſui aut ſifugere aut de die in diem

differre præſumo, pudoris magis memores, quam

ſalutis... Grande plane emolumentum verecundiæ

occultatio delicti pollicetur. videlicet ſiquid huma-
næ notitiæ ſubduxerimus, proinde & Deum cela-
Simus & Adeone exiſtimatio hominum & Dei con-
ſcientia comparantur“ An melius eſt damnatum la-
tere, quam palam alſolvi? Et c. 12. St de exomologeſi
retractas, gehennam in corde confidera, quam tibi
exomologeſis extinguit; & pvena prius magnitudinem
imaginare, ut de remedii adeptione non dubites....

Litur cum ſcias adverſus gebennam, poſt prima illa

intinéctionis dominicæ munimenta, eſſe adbuc in exo-
mologeſi ſecunda ſulſidia, cur ſalutem tuam deſeris 8
Ex hoc teſtimonio ipſe Beatus Rhenanus con-
feſſionis antiquitatem rite colligi fatetur.
Seculo Ill. Origenes hom. 3. in Levit. Poſt-
quam ſcripſit, occultiſſima peccata noſtra om-
nia olim publicatum iri ab accuſatore dæmone,
qui nos ad illa inſtigaverat, mox ſubjungit: &
ergo in vita prmæveniamus eum, & ipſi noſtri accu-
ſatores ſimus, nequitiam diaboli inimici & accuſa-
toris eſfugimus: ſic enim & alibi Propheta dicit:
Die tu iniquitates tuas prior, ut juſtificeris. Et
hom. 2. in Levit. Eſt adluc, inquit, & ſeptima,
licet dura & laborioſa, per pœnitentiam remiſſio pec-
catorum; cum lavat peccator in lacrymis ſtratum
ſuum, & cum non erubeſeit Sacerdoti DVomini indica-
re peccatum ſuum, & qucrere medicinam, ſecundum
eum qui ait: Dixi, pronunciabo adverſum me iniuſti-
tiom meam Domino, & turemiſeſti impietateimn ey

204 DE PüœNITENTIA. .

dis mei. Et hom. 17. in Lucam, de eadem exo-
mologeſi diſſerens: &t hoc, inquit, fecerimus, &α
vevelaverimus pececata noſira, non ſoium Deo, ſed
&α his qui poſſunt mederi vulneribus noſtris atque
Peccatis, delebuntur noſtra peccata ab eo, qui alt:
Ecce deleo ut nubem iniquitates, && ſicut caliginem
ccata tua.
De Philippo Imperatore narrat Euſebiusl. 6.
c. 34., quod cum Chriſtianus eſſet, & pro mo-
re precibus pridie Paſchatis intereſſe voluiſſet,
eum ab Eccleſiæ aditu prohibuerit Epiſoopus, quod
multis oriminibus inquinatus eſſet; nec eum admi-
Jerit, autequam confeſſionem feciſſet, & iis, qui hu-
manitus lapſi fuerant, & in ordine pœnitentiumſta-
bant, ſeſe adjunxiſſet.
Luculentum item argumentum pro confeſ-
ſione nobis ſuppeditant Novatiani medio hoc ſæ-
culo orti, quorum occaſione, ut Sozomenus I. 7.
hiſt. c. 16. ſcribit, inſtitutus fuit Presbyter Pœ-
nitentiarius, ad quem omnes in crimina etiam
ſecreta lapſi accedebant, dignam & congruen-
tem ſatisfactionem præſtandam pro delictorum
modo & pravitate ab eo accepturi. Eadem er-
go tunc fuit, quæ nunc viget, hac in re Eccle-
ſiæ diſciplina.
S. Cyprianus libro de Lapſis: Quanto, in-
quit, & ſde majores &*ztimore meliores ſunt, qui
quamvis nulio Sacrificii aut libelli facinore conſtri-
i, quoniam tamen de hoe vel cogitaverunt, hoc
ipfum apud Sacerdotes Dei dolenter ſimpliciter
confitentes, exomologeſin conſcientiæ faciunt, ani-
mi ſut pondus exponunt, ſalutarem medelam Penze
tet

kenen
un
o, /1
titſe
U:

ebül⸗
ron⸗
Gliſſet,
olel
n dnn⸗
Plühr⸗
Htune⸗

Hcolkel.
hoele⸗
enngl,
Nerde⸗
pn eium
Cogluet
Geiconn
emer.
lelack-

tori.
n 9
eaſſtt
ruſt, N
ſnhlen
riur,

DE PGNITENTIA. 205
licet & modicis vulneribus exquirunt, ſeientes ſeri-
ptum eſſe: Deus non deridetur... Plus imo delin-
quit, qui ſecundum bhominem Deum cogitans,
evadere ſe pœnam eriminis eredit, ſi non palam
erimen admiſit.... Confiteamur populi ſinguli, quæ-
Jo vos Fratres dilectiſſimi, delictum ſuum, Jum ad-
buc qui deliquit in ſeeculo eſt, dum admitti confeſſio
ejus poteſt, dum ſutisfactio & remiſſio facta per da-
cerdotes apud Lominum grata eſt. Hactenus S.
Cyprianus.
Sculo IV. Lactantius I. 4. Inſtitutionum c.
17. cum dixiſſet, circumciſionem figuram pœ-
nitentiæ fuiſſe, mox adjicit: Deus volens vitæ ac
ſaluti noſtræ pro æterna ſua pietate conſulere, pœni-
tentiam nolis in illa cirecumciſione propoſuit, ut ſi
cor nudaverimus, ideſt, ſi peccata confeſſ ſatis Deo
fecerimus, veniam conſequamur, quæ contumacibus
&& admiſſa ſua celantibus denegatur ab eo, qui non
Jfaciem, ſed arcana pectoris intuetur. Et Cap 30.
agens contra Hæreticos, ac nominatim adver-
ſus Montaniſtas & Novatianos. Quia, inquit,
ſinguli quique cœtus Hæreticorum ſe potiſſimum eſſe
Cbriſtionos, & ſuam eſſe Catholicam Eccleſiam pu-
tant, ſeiendum eſt, illam eſſe veram, in qua eſt con-
foſſio Pænitentia, quæ peceata &° vulnera, qui-
bus ſubjecta eſt imbecillitas carnis, Jalubriter cu-
rat. Quæ de confefſione divinitatis Chriſti in-
epte Betuleius interpretatur: agit enim Lactan-
tius de confeſſione, quæ Novatianorum confeſ-
ſioni opponitur: nam illiin confeſſione divinita-
tis Chriſti non exerrabant; led confeſſis & pœ-
. ui=

206 DE PœNITENTIA.

nitentibus graviorum criminum veniam ab Ec-
cleſia dari poſſenegabant.
Synodus Laodicena Can. 2. jubet confeſſos
& pro diverſitate delictorum pœnitentia expia-
tos Communioni offerri.
S. Ambrofſius I. 2. de Pœnit. c. 6. Sil vis, in-
quit, uſtifcari, jatere delictum tuum: ſolvit enim
eriminum nexus verecunda confeſſto peccatorum.
S. Joannes Chryſoſtomus hom. 20. in Ge-
neſ. poſtquam multa de confeſſione Sacerdoti-
bus ſecreto facienda dixiſſet, ita coneludit: Con-
feſſio enim peccatorum abolitio eſt delittorum. Et
hom. 33. in Joan. In peccatis, inquit, quæ com-
miſimus, confitendis neminem vereamur.
Plura Conciliorum & Parrum reſtimonia
dabit Bellarminus l. 3. C. 5. & ſeqq.
Olj. I. Enarratio peccatorum omnium im-
poſſibilis eſt; ergo nec fuit à Deo præcepta,
neque ab Eccleſia præcipi poterat. Ita Calvinus
Inſtit. l. 3. c. 4. J§. 17. & 18. He. W. Sippoſ. quod
talem confeſſionem præceptam fuiſſe Catholici
Credant aut doceant. Sicut enim Calvinus ait,
in confeſſione Deo facienda non ſatis eſſe, ge-
neratim dicere: peccator ſum; ſed oportere,
quantum in nobis eſt, ſingula peccata accurate
confiteri, ac poſtea addere illud Pſ. 18. v. 13.
Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me:
& ſicut hæec enumeratio non eſt impoſſibilis,
neque crudelis carnificina, nec homines facit
hypocritas: ita cum in confeſſione Sacerdoti
facienda amplius aliquid non requiri tradunt
Catholici, etiam ab illis convitiis, ſeeundum ju-
dicium

17

1
mmm
M
Ii

rl

4
Neſſes

apl,.

ſoe
Nen
Nrunn
in
eoti.
iCn.
. D
lecon⸗

Einonit

Umin⸗
Wehe
Wos
ia
C
Hindin
ere,
Celrte
V. 1.
lntme
ves ie
Gcetil
imii

Galun

DE PGENITENTIA. 207

dieium ipſorummet Hæreticorum, confeſſio no-
ſtra erit immunis. Hanc ipſam reſponſionem
Concilium Tridentinum reddit Seſſ. 14. cap. 5.
& contrarium effutientes jure damnat Can. 6.
7. & 8.
Oj. II. Ante Innocentium III. nulla lex aut
conſtitutio lata fuerat de peccatorum confeſſio-
ne facienda; ergo antequam hic laqueum fide-
libus injiceret, res erat omnino libera. F. W.
Antec. A Chriſto latam fuiſſe legem, ſatis hacte-
nus oſtenſum fuit: igitur opus non erat, rem
a Chriſto præceptam, & perpetuo Eccleſiæ
uſu obſervatam, novis Epiſcoporum ſanctioni-
bus injungi. Quodſi lex divina non fuerit, pec-
cata Sacerdotibus confitendi, quomodo Patres
auſi fuiſſent, æternæ damnationi obnoxios pro-
nunciare, qui crimina reticuiſſent?
Præter Synodos autem ſupra laudatas, Con-
cilium Carthaginenſe III. celebratum ſub finem
Sæculi IV. Can. 31. ſtatuit, pœnitentibus pro
Epiſcopi arbitrio tempora pœnitentiæ eſſe præ-
ſcribenda. Cabilonenſe I. Sæculo VII. Can. 8.
jubet, ut pœnitentibus a Sacemotibus fatta con-
Feſſtone, indicatur pœnitentia. Concilium vero
Cabilonenſe II. Can. 32. non tantum actiones
externas, ſed etiam cogitationes malas in con-
feſſione exponendas eſle indicat. Eadem mo-
net C. Turonenſe III. Can. 22., Rhemenſe Can.
12., Pariſienſe Can. 32. &46. celebrata Sæculo
VIII. in Gallia. In Germania vero Concilium
Moguntinum III. ſub Rhabano Archiepiſcopo
Sculo IX. ſtatuit cap. 26. ab infirmis confeſſio-
nem

208 DE PGNITENTIA.

nem quidem excipiendam eſſe, ſatisfactionem
vero eis tantum eſſe declarandam. Sæculo eo-
dem Concilium Wormacienſe modum excipi-
endi confeſſiones accurate deſcribit.
Quamquam autem hæc omnia non fuiſſent,
nihil tamen inde pro hæreticis conficitur: ſic-
ut non ſequitur, Euchariſtiam fidelibus liberam
fuiſſe ante, quam Lege Eccleſiaſtica fuerat præ-
cepta Communio palchalis.
Inſt. Canone, Quidam. de Pœnit. d. I. le-
gitur: Quidam Deo ſolummodo confiteri debere pec-
cata dicunt, ut Græci. Ergo confeſſio non eſt ex
præcepto divino neceſſaria. . M. Conſ. Hæ
duæ voces, ut Græci, videntur in textum irre-
pliſſe ex marginali aduotatione imperiti cujus-
dam Scholiaſtæ: nec enim habentur in Theo-

dori Cantuarienſis capitulari, unde Canon ex-

cerptus eſt: nec in cap. 33. C. Chabilonenſs II.
ex quo Theodorus capitulum exſeripſiſſe vide-
tur: neque l. 4. Sentent. d. 17. ubi eamdem
ſententiam Magiſter adducit. At neque in Con-
cilio Florentino ſuper hac re contentio ulla erat
inter Latinos & Græcos. Econtrario Nicolaus
Cabaſyylas c, 29. explicationis Liturgiæ, & Ana-
ſtaſius Nicænus q.6. ſuper Scripturam docent ne-
ceſſariam eſſe hanc confeſſionemacramentalem.
Ac demum ſub finem Sæculi XVI. Hieremias
Patriarcha Conſtantinopolitanus in Cenſura
Confeſſionis Auguſtanæ c. II. reprehendit Lu-
theranos, quod dicerent, non opus eſſe pec-

cata ſingula ſpeciatim in confeſſione numerari.

Coren
lo eo⸗
cpi.

hn
K.
bermn
r.

11. l.
efn.
Nelte
Me
Umile.
oNi.
The.
onex⸗
enl.
eNe.
emden
en
ollten
Mools
Aor
Nehle-
ercenn.
Betenits
Ceohan
endkh
nern⸗
bun

DE PœNITENTIA. 269
Ex quibus patet, quam proterve hodiedum
adhuc talia de Græcis hæretici mentiantur: uti
etiam quod Innocentius III. c. Omnis utriusque.
confeſſionem privatam inſtituerit; cum ſolum

Canon iſte fidelibus injunxerit, ſemel ſaltem in

anno confeſſionem peragere, ne executio hu-
jus divini præcepti diutius, quam par eſt, dif-
feratur.
Olj. III. Nectarius Epiſcopus Conſtantino-
politanus abrogavit confeſſionem, & unicuique
permiſit ſecundum conſcientiam ſuam ad Sacra
Myſteria accedere, ut narrant Socrates l. 5. C. 19.
& Sozomenus I. 7. C. 16. Hiſtor. Eccleſ. Ergo
confeſſio non eſt juris divini. B. W. Antec.
Quod ipſe Dallæus Calviniſta Genevenſis I. 4.
c. 24. falſum eſſe contendit. Quare nihil eſt,
quod Calvinus hac hiſtoria tam contumelios in-
ſultet l. 3. Inſtit. e. II. n. 7. aſinos illos appellando.
Nectarius enim non abrogavit confeſſionem
Pprivatam, ſed modum confitendi publice, & pa⸗
lam evulgandi peccata clam commiſſa, qui mo-
dus utique non eſt juris divini. Præſertim ve-
ro abdicavit Presbyterum Pœnitentiarium, &
ejus munus ſuſtulit; atque diſciplinam Eceleſiæ
in agenda pœnitentia ad eum ordinem revoca-
vit, quo ante Decii tempora adminiſtrabatur:
tunc enim pœnitentiæ diſciplina penes Epiſco-
pos erat & plures etiam Presbyteros, e quibus
pœnitens unum aliquem pro arbitrio ſeligere
ſibi poterat. Quod ex Origene in Pſal. 37. col=
ligitur, ubi homil. 2. poſtquam ad confeſſionem
fuerat hortatus, ita proſequitur: Zuntummodo
Lireutn⸗

210 DE PCGNITENTIA.

circumſpice diligentius, cui debeas pecatum conf-
teri: proba prius medicum, cui debens cauſam lan-
guoris exponere, qui ſeiat infirmari cum infrman-
Ze, fere cum fleme, qui condolendi & compatiendi
noverit diſeiplinam, ita ut demum ſiquid ille dixe-
rit, ſiquid conſilii de'qerit, facias &α ſequariv. N
intellexerit, talem eſſe languorem tuum, qui in
conventu totius Eccleſiæ exponi debet & curari, e
quo fortaſſs & teri difcari poterunt, tu ipſe
Jacile ſanari; multa hoc deliberatione, & ſatis pe=
riti medici conſilio procurandum eſt.
Cum vero Novatiani Catholicos nimiæ er-
ga peccantes indulgentiæ incuſarent, ſtatutum
eſt, ut fideles publice lapſi non ante ad Eucha-
riſtiam admitterentur, quam peracta confeſſio-
ne & pœnitentia publica. Ad horum ergo ex-
cipiendas privatim ſolum confeſſiones ab Epi-
ſcopo deſignatus eſt Presbyter Pœnitentiarius,
qui pœnitentiam publicam lapſis præſeriberet &
moderaretur, eisque indicarer, quænam peccata
palam in Eccleſia evulgare deberent; id quod
erat pars non modica ſatisfactionis, quam Deo
& Eccleſiæ præſtabant. Verum cum Conſtan-
tinopoli illo tempore mulier nobilis confeſſa
Presbytero pœnitentiario, diutius ab eo juſſa
fuiſſet hærere in Eccleſia precandi cauſa, acci-
dit ut a Diacono vitiaretur, & ſcelus iſtud occul-
te commiſſum poſtea ex indiſereto pietatis ar-
dore palam in Eccleſia confiteretur. Unde ex-
ortam populi offenſam & ſeditionem adverſus
COlerum compoſiturus Necktarius Epiſcopus in-
diſeretam iſtam confeſſionem publicam atque
1otum

, t
nin.
ſeman.
uml
llre.
l G
rni,er
ße

ir er⸗
Conoumn
IDodn.
ntelio⸗
er.
GLpr.
nrias,
RNa
Mbrent
Aoe
Uunhe
Coler
el
lla
r
Acccd
Auts A⸗
0 e 6N
advel
Cope
Gln N

d.

DE PCNITEN TIA. 211

totum iſtud munus Presbyteri pœnitentiarii ab-
rogavit, & Pœnitentiæ diſciplinam redegit in
formam veterem, quæ ante Decii perſecutionem
vigebat, ut vel ab Epiſcopo pœnitentia dicta-
retur; aut, quia Epiſcopi aliis negotiis diſtenti
huic pro merito vacare non poterant, pœnitentes
ipſi ſibi aſſumerent in pœnitentiæ moderatorem
pro arbitrio ſuo unum aliquem ex Presbyteris.
Hoc autem de poœrnitentibus tantum accipien-
dum eſt, qui illorum criminum conſcii ſibi eſſe
videbantur, quæ publicæ pœnitentiæ ſubdi ſo-
lebant. Nam qui in leviora nec pœnitentiæ
publicæ obnoxia peccata lapſi tantum fuerant-
li priſtina ſemper libertate gaviſi ſunt, quemli-
bet vellent, e Presbyteris adeundi. Ut enim ad
illos non ſpectarat Presbyteri Pœnitentiarii in-
ſtitutio: ita nec ad illos ſpectavit ejusdem abro-
gatio.
Inſt. r. Thomas Valdenſis tomo a. c. 141⸗
& Melchior Canus in relect. de Pœnit. part. y.
fol. 89. ad 6. arbitrantur, confeſſionem Sacra-
mentalem reipſa a Negétario fuiſſe abrogatam,
eumque graviter in hoc peccaſſe. Ergo non
ſolus Presbyter pœnitentiarius cum confeſſione
publica indiſcreta fuit abrogatus. N. M. Conſ.-
Confeſſio privata peccatorum omnium, etiam
non ſubjectorum pœnitentiæ publicæ inviolata
manſit. Nam I. Cuncti qui præceſſerant Pa-
tres eam ad ſalutem neceflariam eſſe enuntiave-
rant: convellere ergo eam nec voluit, nec po-
tuit Nectarius. II. Ex Sozomeno ipſo hæc
doctrina ſatis firmatur, dum I. C. ita ſeribit:
2 Cum

212 DE PGNITENTIA.
Cum poœnitentilus, etiamſi ſæpius deliquerint, ve-
niam dare Deus præceperit, cumque in petenda
venia peccatum neveſſario confiteri oporteat; grave
& moleſtum ab initio jure & merito viſum eſt, Sa-
cerdotibus tamquam in theatro, circumſtante totius
Eccleſiæ multitudine, erimina ſua evulgare. Ea-
que e Preshyteris aliquem qui vitæ integritate ſpe-
atiſſimus eſſet, & taciturnitate & prudentia pol-
leret, huic offcio præfecerunt: ad quem accedentes
i, qui deliquerant, alctus ſuos conftebantur. IIlle
vero pro cujusqgue delitto, quid aut facere ſingulos,
aut luere oporteret pænæ loco indicens, abſolvebat
confitentes aſeipfis pœnas oriminum exacturos. Huc-
usque Sozomenus. Ex cujus verbis duo po-
tiſſimum colligimus: alterum, quod arcana
etiam crimina Pœnitentiario aperiebantur, in
quo nimirum prudentia & taciturnitas require-
batur: alterum, quod ad obtinendam veniam
neceſſario oportuerit confiteri erimina. Igitur Ne-
Ctarius confeſſionem ſecundum ſe abrogare, ex
veterum ſententia non potuit.
III. S. Jo. Chryſoſtomus Nectarii ſucceſſor
idem Eccleſiæ dogma non uno in loco confir-
mat, ut mox deelarabimus.
IV. Joannes Jejunator, qui poſt Nectarium
& S. Chryſoſtomum in eadem ſede C. P. cum
fama ſanctitatis floruit, in libello Pœnitentiali
ab ſe ad uſum Eccleſiæ Orientalis ſcripto, con-
feſſionis neceſſitatem apprime commendat, ubi
inter alia: 4. Sacerdos, inquit, eum interrogat ſu-
per ſingulis peccatorum generibus. 5. FP'oſt accep-
tam

S

, 4
Nenmi,
Ven
GH.
tt
fe r.
neſe
Nr
elin

—
=

on,
chn
.Bue.
o⸗
MN
r, in
aure⸗
Veliug
urNe.
hteitl

ſoele,
.

riocn
P. Co
enuid
0, N
dar, n
teo

3

DE PNITENTIA. 213

tam accurate omnium ſingillatim delictorum con-
feſſonem, idem Sacerdos pœnitentem abſolvit &.
V. Synodus etiam Trullana anno 692. ce-
lebrata ex plerisque orientalibus Epiſcopis, ne-
ceſſitatem confeſſionis ſumptioni Euchariſticæ
Præmittendæ ecernit can. 102.
Inſt. 2. Pluribus in locis S. Joan. Chryſoſto-
mus diſputat, quod Deus nihil aliud exigat,
niſi ut ſibi ſoli dicatur peccatum, & quod talis
confeſſio ſufficiat; ergo confeſſio homini facien-
da non eſt juris divini. N. Diſt. Antec. Diſpu-
tat S. Chryſoſtomus, quod Deus præter con-
feſſionem ſibi ſoli faciendam, nihil aliud exigat,
& quod hoc ſolum ſufficiat, ad remiſſionem pec-
catorum impetrandam per dolorem perfe-
Rum C. quod Deus nihil aliud exigat & hoc
ſolum ſufficiat ad implenda Chriſti præcepta N.
Teſtimonium ex homil. 21 ad Populum Antio-
chenum inepte prorſus adducitur a Dallæo; illa
enim homilia inſcribitur Catecheſis ad iätuminan-
dos, ſeu Cathechumenos, ad quos pœnitentiæ
Sacramentum nihil adhuc artinet.
Homilia autem 30 quæ eſt 5. de incomprehen-
ſibili Dei natura, Homil. 57. quæ eſt 9. de PIeni-
tentig, Hom. 20. in Geneſ., & hom. 68. horta-
tur omnes Chriſtianos, ut peccata ſua agnoſcant
cum pudore & dolore confiteantur Deo, exem-
plo Publicani: cum & ipſi tres pueri fornacis Ba-
bylonicæ, licet vitæ eſſent purioris, nihilominus
Palam confiterentur, Dan. 3. v. 33.; commen-
dat autem ſummam Dei benignitatem ad igno-

Kendum nobis propenſam, quia fimul ac ei quis

◻—— 3 cum

214 DE PœNITENTIA.

cum Davide dixit, Peccavi, nullas ad veniam
dandam moras interponit. Hom. 2. in Pſ. 50.,
Hom. 4. de Lazaro, & Hom. 58. omnes ad
Pœnitentiam, exemplo Jobi & Pauli invitat, &
quibus interdiu non vacat, ut ſaltem noctu in
lecto peccatorum examen & coufeſſionem eo-
Fum inſtituant. Quæ omnia Catholici ubique
docent, nec tamen homines a confitendi officio
apud Sacerdotes exſolvendo immunes pronun-
tiant.
Inſt. 3. Idem Chryſoſtomus negat neceſſa-
rium eſſe hominibus confiteri. Ergo. . Diſt.
Antec. Negat neceſſarium eſſe hominibus con-
fiteri publice C. privatim N. Ad expugnan-
dam peecatorum vecordiam & contumaciam,
Dei facilitatem inducens Hom. ZI. ad Pop. An-
tioch., Squis, inquit, ex ſœcularibus judicibus
alioui ecaptorum latronum diceret, ut peccata confi-
zeretur & dimitteretur; omni certe promptitudine
hoc ſitſetperet, ſalutis cupiditate pudorem con-
temnens. Hie vero hoc non eſt: verum & peccata
dimittit, nec cogit praſentibus quibusdam ea palam
vonfiteri &c. Quod autem tantum neget neceſ-
ſariam confeſſionem publicam, teſtatur ead.
hom. 21. Deus peccata non revelat, ne manifeſta
facit nec conſpicua, nec eogit in medium proceden-
Zes, quæ pecocavimus, enuntiare. Et Homil. 30.
WMWeque enim, inquit, te in theatrum duco conler-
vorum tuorum; Hom. 20. in Gen. UOſtendamus,
inquit, ulcus medico, qui curet, & non exprobret.
Hom. 2. in Pſ. 50. Mon dico ut ea conſervo expo-
Kas „

6
M

Venun
Ne,
es A
Wri
Men
nbige
lofre
on.

eceſt.
D.
We.
uumn.
muchnn⸗
0oAn.
oer
otoff⸗
ttlln
en .
fuun
Nnn
ler
en
nteke
elen⸗
Cil
oloſft
fnkmnt
ahnie
ſrotn
. 9

DE PCNITENTIA. 215

nas, qui te probris impetat. Hom. 4. de Lazaro:
Num bhomini dicis, ut te probro aftciat?
Inſt. 4. Idem Chryſoſtomus confeſſioni co-
ram Deo, quam exigit, ſolam confeſſionem pu-
blicam ut minime neceſſariam conſtanter oppo-
nit; confeſſionem autem in aures Sacerdotum
faciendam ſilet. Ergo. . Diſt. Antec. Con-
feſſionem Sacerdoti privatim faciendam fſilet,
quod ea locis a Dallæo nuper objectis ad pro-
poſitum non faciebat C. Confeſſionem Sacer-
doti privatim faciendam ſilet aliis etiam in tra-
Gatibus N. Sanctus Doctor prædicabat, locis
nuper laudatis, ſingularem Dei humanitatem,
qui pudori hominum parcit, etiam dum iis igno-
ſeit: nec præcipit confeſſionem publieam, cu-
jus major eſt verecundia & gravius jugum.
Exemplum autem privatæ confeſſionis coram
Sacerdote faciendæ ad id non conducebat: tum
quia hanc Deus a nobis flagitat, tum quia non
ita pudibunda eſt. L
uod autem idem S. Chryſoſtomus docue-
rit, Sacerdotibus aperienda peccata eſſe jam ar-
tic. Præced. Inſt. I. ad obj. 3. ex l. 3. de Sacer-
dotio indicavimus, ubi: Inſania enim manifeſta
eſ, inquit, deſpicere tantum principatum, ſine quo
nec ſalutis, nec promiſſorum bonorum compotes eſſe
poſſumus. Ramdem neceſſitatem jam ante firma-
verat l. 2. C. 3., Multa, inquit, arte opus eſt, ut
qui lahorant Cbriſtiani, ultro ſilbi ipſi perſuadeant cu-
rationihus Sacerptum ſeſe ſubmittere.... Raque ni-
hil eorum reliuquendum eſt, quod probe non excu-
tiat atque examinet Epiſcopus: duin omnia accu-
◻ 4 Tate

216 DE PNITENTIA.

vate ac ſtudioſe perſerutatum tum demum oportet il.
lum ſua ipſius remedia congrue, apte, accomodate
afferre. Hom. 30. in Geneſ. Quia, inquit, in
magnam hanc hebdomadam perventmus Dei gratia,
nune maxime &&* gejunii curſus intendendus, & ma-
gis continuandæ ſunt preces, faciendaque diligens &*
pura pecoatorum onfeſſto... Soit enim inimicus no-
Ner quod per tempus illud poſſumus de iis quæ ad ſa-
lutem noſtram attinent, loqui, & peccata declara-
re ſeu aperire, & detegere vulnera Medico; & ſani-
tatem conſequi. Hom. de Muliere Samaritana:
BEum, inquit, qui nos judicaturus eſt non reformi-
damus; eos vero qui nullatenus nos lædunt, berhor-
reſeimus, && ignominiam ab' ipfis inurendam refor-
midamus. Quapropter eo ipſo, quod timemus, peœ-
nam ſuſtinemus. Qui enim homini detegere peccata
erubeſeit, Deo vero cernente facere non erubeſcit,
negue conſiteri vult, neque pœnitentiam agere; in die
ila non coram uno vel duobus, ſed univerſo terrarum
orhe ſpectante traducetur. Denique hom. 9. in
epiſt. ad Hebr. Cjusmodi ergo eſt medicamentum
Pænitentiæ & quomodoconficitur?“ primum, ex pec-
catorum ſuorum oondemnatione & declaratione.
Tum addit: Quod oporteat & ſe in Sacerdotes, ut
convenit, gerere. Tandem modum confitendi ad-
ducit: Son autem dicit, ſum peccator; ea autem per
Weciet non cogitat & ſupputat, & non dicit: hoc o*
Wudpeccatum adimmi’fi; nunquam ceſſabit, ſemper qui-
dem confitens, curam autem nullam gerens corre-
Ctioniß. ₰
Inſt. §. Chryſoſtomus eos, qui per confeſ-
ſionem Deo interius factam a peccatis expurga-
X tI⸗

nti.
Nlcn⸗
l
in
b
rd
Ntuttr⸗
Nl
Nllnr.
Mnr⸗
lamn:
yn⸗
Ph.
nper.
,.
un
r,
nl⸗
6foron
penun
yer.
Mmn,
n,
Aid.
onden
her il⸗
colſe⸗

er N
ere

DEPGNITENTIA. 217

ti fuerint, videtur ab omni deinceps onere re-

levare. Ergo non reſtat confeſſionis apud Sa-
cerdotes inſtituendæ labor. B. MW. Antec. An non
reſtabant pœnitentiæ privatæ & publicæ opera,
quibus & Juſtitiæ Divinæ & Eccleſiæ ælificatio-
ni ſatisfieret? An ſuſtulit etiam hac confeſſio-
ne Deo ſoli facta eleemoſynas, quibus redime-
rentur peccata? An ſiquis aliena ſurripuiſſet,
ea reſtitui prohibuit? Quodſi S. Chryſoſto-

mus Deo ſoli confeſſos omni pudoris neceſſita-
te exemiſſe videtur; pudorem confeſſionis pu-

blicæ intellexit, minime vero privatæ: nam in
hom. de Muliere Samaritana, totum illud pu-
doris genus, quod divelli nequit a confeſſione
privata, peccatoribus devorandum eſſe pro-
nuntiat.
Inſt. 6. Verba illa Apoſtoli I. Cor. II. v. 28.
Probet autem ſe ipfum homo, & ſic de pane illo
edat &c. Eccleſia Romana de Confeſſione Sacra-
mentali interpretatur Seſl. 13. Trid. cap. 7., qua-
ſi hæc ſit neceſſaria probatio ad Euchariſtiam
ſumendam. Atqui locum illum Pauli non ita ac-
cipit Chryſoſtomus hom. 56., quæ eſt 8. de Pœ-
nit. & hom. 28. in I. Cor., ſed de examine pri-
vato; ergo non idem, quod Romana jam Eccleſia
de confeſione, ſenſit. N. N. Conſ. Acceſſuri ad
S. Euchariſtiam duplicem probationem inſtituere
poſſunt, quarum prior communis eſt Chriſtia-
nis omnibus, ſeilicet expendere ſtatum animi,
num quid criminis aut pravi affectus ei inhæ-
reat, quo indignus quis ſit, aut minus idoneus
ad tantum myfſterium capiendum. De hac pro-
5 batie-

218 DE PGNITNTIA.

batione potiſſimum diſſerit B. Chryſoſtomus, &
Conc. Tridentinum priore parte c. cit. Pro-
bationem hanc communem Chriſtianis omni-
bus ſequitur probatio altera peculiaris tantum
eorum, quos criminis gravioris conſcientia re-
darguit. Atque iſtos quidem a confeſſione pu-
blca immunes declarat S. Doctor dicta hom. 8.
de Pœnit. his verbis: Won in commune theatrum
dcuſationem producit, non delictorum teſtes ſtatuit:
intus in conſitentia, adſtante nemine præter eum,
qui cuncta videt, Deum, judicium pelcatorum ſta-
zuens, veforma quod deliquiſti: atque ſie pura con-
ſoienta Sacram attinge menſam. Et hom. altera:
Weque juſſit, ait, alteri alterum probare; ſed ſibi
ſe ipfum, faciens Judicium, ad quod populo non pa-
zeat aditus, & probationem, quæ careat teſtibus.
Adeo autem peccatores a privata confeſſione
non eximit, ut ad veniam impetrandam enume-
ratione criminum ſingillatim Sacerdoti facienda
opus eſſe plane aſſeveret, prout pluribus ex S.
Patre teſtimoniis prolatis demonſtravimus nu-
Per ad Inſtant. 4. Beatus autem Cyprianus ve-
hementer invehitur in eos peccatores, qui an-
te actam pœnitentiam & reconciliationem Ec-
cleſiæ ad communionem accedunt: imo & Sa-
cerdotes ipſos reprehendit, qui peccatores ad
Communionem facile admittunt ante perfectam
ſatisfactionem, ut videre eſt epiſt. 10. II. 12. 14.
18. & 1. de Lapſis, & aliis locis frequenter.
Idem ſentit S. Auguſtinus epiſt. 118. C. 3. dicens,
eum qui conſcientia peccati mortalis gravatur;
non ſuo, ſed Sacerdotis arbitrio debere ad hoe
OOOMU Sacra-

n,;A

Uo.
Ci.
um
ur.
e
lomn 9.
Aljrpn
Nn,
un,
Iſe.
.
Then
Aſi
Nn .
Mu.
one
hume-
Ge
eid
nnson.
bf⸗
lar⸗
n e⸗
KN.
Ies
eCarn
12.14
Uente
ccend
Taward,
kendk
r

DE PGœNITENTIA. 219

Sacramentum accedere, vel ab eo abſtinere.
Et lI. 50O. hom. 35. alias 70. fuſe hanc doctrinam
exſequitur. Et Auctor libri de Eccleſiaſticis
Dogmatibus c. §3. item ſcribit, criminis con-
ſcium ſibi, Sacerdotis judicio reconciliatum Commu-
nioni ſociaxvi debere, ſi vult non ad Judicium &* con-
demnationem Euchariſtiam peretpere. Clarius Leo
M. epiſt. 91I. cap. 2. Mediator, inquit, Dei &
hominum hanc præpoſitis Eccleſiæ dedit poteſtatem,
ut & confitentibus altionem pœnitentiz darent, &
eosdem ſalubri ſatisfattione purgatos ad communio-
nem Sacramentorum, ad januam reconciliationis
aqmitterent. Recte ergo Patres C. Tridentini
dicunt: Eceleſiaſtica conſuetudo declarat, eam pro-
bationem neceſſariam eſſe, ut nullus ſibi conſcius
mortalis pecati, quantumvis ſibi contritus villea-
zur, absque præmiſſa Sacramentali Confelſione ad
Sacram Euchariſtiam accedere debeat.

ARTICULUS III.
Utrum Peœnitentiæ Sacramentum diſtinguatur
a Baptiſmo?
NOGe J. Cum, ut ſcribit Sozomenus ſup. cit.
in nullo penitus peccare divinioris cujus-
dam naturæ ſit, & humana præſtantioris, lapſis
vero poſt Baptiſmum ſpes veniæ divinitus præ-
beatur; reconciliationem iſtam Catholici per
Pœnitentiæ Sacramentum fieri docent, quod
proinde ſecundam poſt naufragium tabulam ap-
pellant Tertullianus L. de Poœnit., S. Hierony-
mus in c. 3. Iſai. & epiſt. ad Demetriadem, alii-

que Patres, & Theologi cum Magiſtro in 4.d. 14.,

220 DE PœNITENTIA.

S. Thoma q. 84. a. 6. Baptiſinus enim eſt pri-
ma tabula, quam in communi originalis pecca-
ti naufragio arripuimus.
II. Doctrinam iſtam Patrum antiquorum &
Theologorum dereſtantur Hæretici recentiores,
ex quibus Lutherus l. de Captiv. Babyl. c. de
Baptiſmo: P'ræhutt, inquit, is opinionibus occa-
Rionem verbum illud periculoſum D. HMieronymi, ſi-
ve male poſitum, ſive male intellectum, quo Peniten-
iam appellat ſecundam tabulam poſt naufragium,
quaſi vero Baptiſinus non ſit pœnitentia. Et Cal-
vinus I. 4. Inſtit. C. 19. J. 17. majore adhuc im-
Pudentia in phraſin illam invehitur: S&d dittum,
inquit, eſz Hieronymi. Cujusecumque ſit, quin pla-
ne impium ſit, excuſari nequit, ſi ex eorum ſenſu
exponitur: quaſf vero per peccatum deleatur Bapti-
IJinus. Secundum horum opinionem, Melanch-
thon in Locis editis anno M D XXI. & cæteri
Novatores non aliud reconciliationis Sacramen-
tum admittunt, quam Baptiſmum, qui in con-
Virmationem gratiæ fiduxic ſigillum iis datus ſit,
qui pœniteniam meditantur, ut quoties de remiſſto-
ne peccatorum oogitant, Tline ſeſe colligant, animum-
que vecipiant & ſidem conſirment, inquit Calvinus
nuper citatus.
Baptiſinum cogitatione ſic apprehenſum &
memoria repetitum, ajunt, affatim ſufficere
ad culpas omnes & earum pœnas tam perfecte
remittendas, quam culpæ & reatus peccatorum
Præcedentium Baptiſmo ipſo remittebantur. Ex
hujus myſterii ignoratione ortum fuiſſe inter
Catholicos commentitium peœnitentiæ Sacra-
Wmell⸗

10er.
.
.
M,
C.
.
m,
nr.
,.
ch⸗

Den

W⸗
lot⸗
4 4
un.
uus

S
Rcere
lkecte
1Oruu
r.
le ine

Glel⸗

DE PeNITENTIA. 2321

mentum docet Calvinus I. 4. Inſtit. c. 15. §. 4.
& cum aliis hæreticis carpit Concilium Triden-
tinum, quod velit, difficiliorem ac duriorem eſſe
Pœnitentiæ reconciliationem, quam fuerat in
Baptiſmo.
Dico. Pœnitentia eſt Sacramentum omnino
diſtinctum a Baptiſmo. Ita Concilium Trident.
Seſſ. I14. C. 2. ubi anathema dicitur confunden-

tibus baptiſmum cum pœnitentiæ Sacramento.

Prob. I Memoria circumciſionis neminem
olim circumciſorum a peccatis expiabat, ſed
Præſcripta erant alia media, nimirum Sacrificia,
ut conſtat Lev. 4. 5. & 6. Ergo nec memoria Ba-
Pptiſmi tollet peccata Chriſtianorum, cum hic ſit
Sacramentum durironoy circumciſioni, circum-
ciſio ſpiritualis & non manu fatta, ut Coloſ. 2.
v. II. nuncupatur.
Apoſtolus Item, Hebr. 6. v. 4. dicens, eſſe
Impoſſibile, eos qui ſemel ſunt iluminati, h. e. ba-
Ptizati, & prolapſi ſunt, rurſum renovari ad pœni-
tentiam, non negat lapſos poſt baptiſmum poſ-
ſe Deo per Eccleſiam reconciliari, ut falſo col-
ligunt Novatiani, quia conſtat inceſtuoſum
Corinthium reconciliatum eſſe, ſed negar,
poſſe renovari per baptiſmum, ut textus ipſe,
& Patres communiter declarant, & ſupra fu-
ſius oſtendimus diſp. 5. C. I. a. 4. Inſtant. 3. ad

Object. 1.

Denique Luc. 12. v. 47. & 48. ait: Servus
qui cognovit voluntatem Domini ſui, & non fecit,
vapulabit multis: qui autem non cognovit, && fe⸗
cit digna plogis, vapulabit paucis. At juxta Hæ-
Teti-

DE PœNITENTIA.
reticorum opinionem, qui ſcienter poſt fidem
& baptiſmum peccaverunt, eſſent pares iis, qui
ignoranter in incredulitate ante baptiſmmum de-
liquerunt: imo melioris conditionis hiſce illi
eſſent: eoquod facilius ſit, baptiimum olim ac-
ceptum reminiſci, quam re ipſa iterum bapti-
2zari. Quæ quam abſurda ſint, nemo non videt.
Prob. Il. Patres pœnitentiam appellant ſe-
cundam poſt naufragium tabulam. Tertullia-
nus I. de Pœnitentia vocat inſuper poſt bapti-
ſinum ſecundam ſpem & ſecunda ſubſidia: at-
que ibidem cum. PP. cæteris docet, cum ante
baptiſmmum facillimus ſit aditus ad indulgentiam,
poſtea vero ad remiſſionem peccatorum non
Perveniri, niſi per multos labores, orationes,
lejunia. Ita Clemens Alexandrinus apud Eu-
ſebium I. 3. hiſtor. cap. 17. alias 24., Cyprianus
ſermone de lapſis, Gregorius Nazianzenus
Orat. in Ss. lumina, Pacianus epiſt. I. ad Sym-
pronianum, Hieronymus nuper cit., Epipha-
nius Hæreſi 59.; a quibus etiam nuncupatur ba-
ptiſmus laborioſus & lacrymarum.
Auguſtinus epiſt. 23. ad Bonifacium: & in-
Jans, inquit, poſt Vaptiſinum propria incipiat ha-
bere peccata, illa non regenerattione auferuntur, ſed
alia ocuratione ſanantur. Et l. 2. de adult. conjug.
cap. 16. & a catechumeno fatctum eſt homicidium,
baptiſimate abluitur; ſi a baptizato, pœnitentia &α
reconciliatione ſanatur. Et homil. 50. lib. 50. ho-
mil, de expiatione peccatorum a baptiſmo ad-
miſſorum loquens, In hac, inquit, pœnitentia
majo-

flen
hi
e.
N
r⸗
b
E
nl
lie⸗
Mpr.
A
Ute
tan,
N Mo
lones,
U.
nus
enns
F.
Dlr.
rbr⸗

Gu.
,l.

ſg.

Guun,
ria
zte⸗
ſnot⸗
Cnten

.

DE PüœNITENTIA. 223

majorem in ſe quisque ſeveritatem exercere debet,
ut a ſe ipſo judicatus non judicetur a Deo.
Patrum plura teſtimonia hactenus in decur-
ſu hujus tractatus adducta catholicam veritatem
eamdem luculenter probant.
Prob. III. Ratione, quam Conc. Tridenti-
num cap. 2. ſeſſ. I4. a quadruplici genere cau-
ſarum repetit. Wam præterquam quod materia &&
forma quibus Sacxramenti eſſentia perfcitur, longiſ-
ſime diſſident; conſtat certe, baptiſini miniſtrum ju-
dicem eſſe non oportere, cum Eccleſia in neminem
Judicium exerceat, qui non prius in ipſam per ba-
ptiſini januam fuerit ingreſſus Quid enim mihi,
inquit Apoſtolus, de his, qui foris ſunt, zudicare“
Secus eſt de domeſticis f’dei.. . . MWam bos, ſi ſe
poſtea erimine aliquo contaminaverint, .. ante hoc
tribunal (Pœnitentiæ) tamquam reos (Chriſtus)
ſiſti voluit, ut per Sacerdotum ſententiam poſſint
liberari. Alius eſt præterea baptiſini, alius pœni-
tentiæ frubtus: per baptiſmum enim Chriſtum in-
duentes nova prorſus in eo eftcimur ereatura ple-
naan & integram peccatorum omnium remiſſtonem
conſequentes: ad quam tamen novitatem d inte-
gritatem per Sacramentum penitentiæ, ſine magnis
noſtris fletibus, divina id exigente juſtitia, perve-
nire nequaquam poßſſumus &c.
Deinde ſi baptiſmi iterata memoria obſigna-

ret promiſſionem reconciliationis, ut Hæretici

volunt, ergo contra ſuam doctrinam, de ſua
juſtificatione certi eſſe non poſſunt: nam cum
infantes ipſi baptizati fuerint, non niſi ex alie-

no teſtimonio norunt ſe eſſe baptizatos.
Deni-

224 DE PœNITENTIA.

Denique non poreſt dici, quod baptiſmus
illico cum confertur jam deleat peceata omnia
futura, alias nemo Catholicorum & Hæretico-
rum damnabitur: neque quod tum illa purget,
cum reminiſcendo per fidem & pœnitentiam ad
ſignum & fœdus baptiſini cogitatione reditur:
alias incerta, ut dixi, erit juſtificatio: neque
ratio apparet, cur ſublata Euchariſtiæ frequen-

tatione, non ſufficiat ſpiritualis cibi aliquando

guſtati memoria.
Obj. Baptiſinus per Peccatum non deletur,
ergo ſemper poteſt eſſe utilis ad tollenda pec-
cata: ergo non eſt neceſſarium novum Sacra-

mentum pœnitentiæ. HBe. in ſententia Haretico-

rum N. Antec. Tria in baptiſino conſiderari poſ-
ſunt, actio externa baptizandi, gratia juſtificans
& character. Actio externa tranſit, gratia per
peceatum tollitur, characterem Hæretici non
admittunt. Igitur in ſententia Hæreticorum,
nihil baptiſmi poſt peccatum ſupereſt.
Inſt. I. Licet actio baptiſini deſierit, manet ta-
men perpetuum pactum in baptiſmo inter Deum
& nos initum, quod conſiſtit in hac Chriſti pro-
miſſione, Marci ult. v. 16. Qui orediderit & ba-
ptizatus fuerit ſalvus erit. Ergo ratione hujus
poteft eſſe utilis baptiſmus, ſi in memoriam re-
vocetur, & excitetur fides divinarum promiſ-
ſionum de venia peccatorum per Chriſtum dan-
da. Nam hoc eodem medio Judæi reconcilia-
bantur Deo, ſi recordabantur fœderis in circum-
ciſione cum Deo initi, & egreſſionis ex Ægy-
pto. B. M. Conſ. Pactum in baptiſmo initum

eſt

Phln
onni
Uetioo.
be,

und

.
els
Lecler
Ouinen

Lerur,
ee.
⸗
loeio.
mipol
Stenns
Naer
N
dro

,nnnttt.
Mereun
lipro⸗
Uolr
uſs
falnre-
Noonil ,
Pon Gan
col
Gacten
no n

Dr PœNITENTIA. 22⁵
eſt tantum cdnditionatum, non autem promiſ-
ſio abſoluta, ut Patres omnes hucusque intel-
lexerunt, ac præſertim Gregorius M. homil.
29. in Evang. ſequitur: Qui erediderit c bapti-
zatus Juerit, ſalvus erit. Fortaſſe umusquisue
apud ſemetipſiun dicat: Ego jam oredidi, ſalous
ero. Verum dicit, ſi fidem operibus tenet. Ne-
que B. Petrus Simonem magum ad recorda-
tionem bapriſmi remiſit Act. S. v. 22. ſed ait:
Pænitentiam age ab hbac nequitia tua: * roga
Deum &c.
IIraèlitæ ſolebant in memoriam revocare pa-
Gtum cum Deo initum, & egreſfionem ex Æ-
gypto, non quod ea commemoratione purga-
rentur a peceato, ſed ut recordatione benefi-
ciorum Dei, ſuæque inconſtantiæ & ingratitu-
dinis ad pœnitentiam excitarentur, atque ita di-
vinam clementiam exorarent.
Deinde ſatis jam refutatus eſt error Hære-
ticorum, qui purtant ſola fide divinarum pro.
miſſionum remitti peccata, & conſequenter Sa-
Cramenta ad hoc non conferre, niſi excitando
fidem. Vide diſp. I. C. 2. art. 3.
Denique baptiſmus præteritus non poteſt
excitare fidem, ſed inquiri oportet objectum
aliud, quo & fides in nobis, & ſuſcepti olim
baptiſmi memoria exciterur. .
Inſt. 2. Apoſtolus Epheſ. 5. v. 26. ſolum di-
cit, mundari Eccleſiam lavacro aquæ. Et S.
Fulgentius l. de Fide ad Petrum c. 30. vocat
baptiſinum Sacramentum fidei & pœnitentiæ.
Ergo non opus eſt alio poenitentiæ Saciarnene

226 DE PœNITENTIA.

. W. Conſ. Loquitur Apoſtolus tantum de mo-
do quo regenerantur & mundantur Eccleſiæ
membra, quando ad illam aggregantur. Mul-
tum autem diſcriminis eſt inter generationem
ſpiritualem, qua vita primum animæ datur; &
inter reſurrectionem ſpiritualem, qua vitam
ſupernaturalem amiſſam recuperamus: illud fit
per baptiſina, hoc per pœnitentiam. S. Ful-
gentius recte appellat baptiſmum Sacramentum
fidei & pœnitentiæ, ad illum enim catechume-
ni etiam per pœnitentiam diſponuntur, ſecun-
dum B. Petri adhortationem Act. 2. V. 38. Pœ-
nitentiam agite, & baptizetur unusquisque veſtrunt.
Et c. II. V. 18. Ergo & gentibus pœnitentiam de-
dit Deus ad vitam.
Inſt. 3. S. Scriptura effectum baptiſini per
tempus præſens, Ppræteritum & futurum de-
ſcribit: Tit. 3. v. 5. Salvos nos fecit per lavacrum
regenerationis: I. Pet. 3. v. 21. Jalvos facit hapti-
ſma. Marc. ult. v. 16. Qui baptizatus fuerit, ſal-
vus erit. Ergo habet vim purgandi peccata
Præterita, Præſentia, & futura. N. M. Conſ. Ba-
ptiſinus peccata habitualia tam originale, quam
perſonalia, quæ invenit, expurgat: ad futura
autem peccata vim ſuam minime exerit. Sacra
ſeriptura vero tres temporis differentias ideo
exprimit, cum de baptiſmo agit, quia in iis
qui olim baptizabantur peccata delevit, & de-
let etiamnum in iis qui baptizantur, ac delebit
deinceps qui adhuc baptizabuntur.
Inſt. 4. B. Auguſtinus I. I. de Nuptiis & con-

cup. c. 33. ſeribit, per baptiſinum non ſolum
Præ-

hlen.
lekge
1l.
türen
nS
UNn
EI.
eptuen
Pumme.
Ccun.
le⸗
Prun

Uon.

niper
n e.
nfon
ſeik,
on
, Nult
G
e
ien
ninh
AG

.

S

o e

1

DE PœNITENTIA. 227
Præterita & præſentia peccata remitti, ſed etiarm
illa quæ poſteriori tempore committuntur .
S. Doctor vult remitti peccata ſequentia ſolum-
diſpoſitive per effectus baptiſini, qui ſunt gra-
tia & character: per gratiam evadit homo ju-
ſtus, qui facile ſe venialibus peccatis expedit:
Per characterem fit idoneus ad Sacramenta cæ&œ:
tera, ac per fidem in baptiſino acceptam exci-
tatur ad pœnitentiam, qua peceatorum omnium
remiſſionem conſequitur. Fanatico autem Hæ-
reticorum ſenſui S. Auguſtinum adverſari, I-
quet ex iis quæ arg. 2. Concluſionis retulimus,
quibus l. 5. de Bapt. c. 22. addit Chriſtianum in
Peccata lapſum non ſanari per baptiſinum, ſed ber
veram converſionem.

ARTICULVUS IW.
Quibus partibus hoc Sacramentum conftet

Ota. Duplex hic quæſtio movetur I. utrum
Lpcnitentia more aliorum Sacramentorum
conſtet ex partibus eſſentialibus, quarum alte=
ra ſe habeat per modum materiæ, altera tam-
quam forma? Nam Scoôtus in 4. d. 14. q. 4. 10-
tam Sacramenti hujus eſſentiam in verbis abſo-
lutionis reponit, ac d. 16. J. I. diſerte negat,
contritionem & confeſſionem Sacramenti hujus
Partes eſſe: licet actum utrumque dicat præ-
requiri, eo quod ſententia ferri nequeat non

Cognita cauſa. Scoti ſententiam ampleétuntur

nonnulli, ut Jo. Major, & Gabriel, quæſt. 2z.
P 2 . efi⸗

228 DEPCNITENTIA.

definiens pœrnitentiæ Sacramentum eſſe Alſo-
lutionem hominis pœnitentis &c.
Hiſce e diametro adverſatur Dom. Sotus in
4. d. 1I4. Jq. I. a. I. aperte negans, abſolutionem
eſſe partem hujus Sacramenti: unde videtur to-
tam ejus rationem in contritione & confeſſione
ſtatuere, & abſolutionem ut neceſſariam perfe-
Gionem ſeu complementum pœnitentiæ æſtima-
re, inductus B. Thomæ auctoritate, qui q. 84. a. r.
ad 2. ait, Sacerdotem abſolvendo dare comple-
mentum huic Sacramento.
II. Quæritur item ex quibus partibus po-
nitentiæ Sacramenti materia confletur? Ubi Du-
randus in 4. d. 16. q. I. confeſſionem ſolam pu-
tat Sacramenti hujus eſſe materiam, quia con-
tritio, etſi ante omnino requiratur, ſenſibilis
non eſt: neque ſatisfactio ad eſſentiam aut ef-
fectum Sacramenti abſolute deſideratur. Pro-
bant hanc opinionem Gabriel diſt. 14. a. 2. &
quoad ſatisfactionem Marſilius .. 10. a. I. Com-
muniter tamen a Theologis aliis contritio, con-
feſſio & ſatisfactio numerantur tamquam partes
materiales, & proximæ, ex quibus materia Sa-
cramenti pœnitentiæ tamquam ex partibus in-
tegrantibus conſtet.
Dixi, has eſſe partes proximas, & ex qui-
us: nam peccata, quorum ſe Pœnitens accu-
ſat, ſæpe dicuntur materia pœnitentiæ, non
quidem talis ex qua hoc Sacramentum, ut eX
ligno ſtatua, conficiatur, ſed quia ſunt obje-
Gum & materia cireca quam Sacramentum hoc

verſatur: ſicut crimen aut quælibet cauſa alia di-
citur

4

sin
Unen

E
W

Uln
pek
Elinne
1al
ne.

.
.
mh.
ncon.
biis
nek.
1.
o,.
ins
en
ir

1t ge
0S Ar
e,
, I 6
ot

AMa

DE PG NITEN TIA. 229

citur materia judicii. Eſt ergo tantùm remota
Sacramenti materia, reſpectu cæterarum par-
tium: nam contritio eſt de peccato: confeſſio
eſt accuſatio peccati: Satisfactio ejusdem eſt
vindicta: & abſolutio, has partes informans,
a peccatis & ecrum reatu perpetuo benigne
exlmit.
Quamquam autem S. Thom. Opuſc. 22. C. 4.
referat, a quibusdam peccatorem, qui abſolvi-
tur, remotam hujus Sacramenti materiam nun-
cupari: id tamen admodum improprie dicitur:
eo quod homo ſubjectum potius, quam ma-
teria ſit Sacramentorum.
Dico I. Pœnitentiæ Sacramentum conſtat
ex materia & forma tamquam ex partibus eſſen-
tialibus. Ita paſſim Theologi cum S. Thoma
J. 84. a. 2. & 3. Prob. In Concilio Florentino
decretum ad Armenos§. Hac omnia, docet,
Sacramenta omnia Novæ Legis tribus perfici,
videlicet rebus tamquam materia, verbis tam-
quam forma, & perſona miniſtri. Et S. Quar-
tum Sucramentum, Pœnitentiæ Sacramenti qua-
ſi materiam eſſe actus pœnitentis tres, formam
vero: Ego te alſolvo &c.
Eadem omnino repetit Concilium Triden-
tinum ſeſſ. 14. cap. 3. & addit, tam abſolutio⸗-
nem, quam actus pœenitentis ad integritatem
Sacramenti pertinere. Ergo non ſimplex actio
Sacerdotis totum Sacramentum conſtituit.
Deinde Lucius Papa III. cap. Ad abolendam.
De Heæret. Sacramenta vocat Baptiſinum, Con-
feſſionem peccatorum, & Matrimonium; igi-
P 3 tur

230 DE PœNITENTIA.
tur confeſſionem Sacramentum eſſe credicdit,
confeſſio autem actus eſt peœnitentis.
Denique actus pœnitentis eſt ſignum Sacrum
gratiæ juſtificantis, divinitus inſtitutum, & ex
Dei promiſſione ad peccati remiſſionem con-
currens. Qui enim cum dolore peccata ſua
confitetur, eisque petit abſolvi, indicar, ſe illa

odiſſe, & ab eis animo recedere, ac proinde

juſtificari. Tale autem ſignum divinitus inſti⸗
tutum eſſe ad peccatorum remiſſionem, atque
ad eamdem aliquo modo concurrere teſtatur S.
Joannes f. epiſt. C. I. v. 9. &t confiteamur peccata
noſtra, Edelis eſt & juſtus, ut remittat nobis pec-
cata noſtra, && etmnundet nos ab omni iniquitate.
Quamvis effectus iſti apertius ſignificentur &
Perfecte compleantur per formam a Sacerdote
Prolatam.
Dico II. Partes materiales pœnitentiæ tres
ſunt, contritio, confeſſio, ſatisfactio, Ita Theo=⸗
logi communiter cum S. Thoma nuper cit. &
d. 90. tOta, & in 4. d. 16, q. I. a. I. Tres iſtæ
Partes materiales reeitantur etiam & explican-
tur a Conciliis Florentino & Tridentino nuper
citatis. Probatur tamen breviter de ſingulis.
I. Sacramentum hoc inſtitutum eſſe per mo-
dum judicii voluntarii, art. 2. oſtendimus contra
Hæreticos; ergo requirit confeſſionem, qua pœ-
nitens ipſe ſit ſui accuſator, teſtis & reus: un-
de confeſſio eſt de eſſentia & intrinſeca ratione
hujus judicii. De pondere, inquit Innocentius I.
epiſt I. Cc. 7. &ſtimando delittorum, Sacerdotis eſt
udicare, attendendo ad confeſſtonem Degere, 4ad
etus

=

DN

Wen

ticte

Cmm
8 A
un
Eh
Ce
inli
AOe
tur
Nl
.
nmne
Nur
eloe

s
e⸗
10.
Irsle
ehan
Vllet
Uls
Eo.
0Oo
nN.
0S: Wn.
Tation
Lennibl
erate
ſton

DE PœNITENTIA. 23 1

Neius, ad lacrymas. S. Ambroſius epiſt. 3. ſcri-

bit, providum efle debere judicium Sacerdo-
tale, nec debere Sacerdotem populi peccata
comedere, i. e. remittere, ſine prævia confeſ-
ſione ſincera: cibus enim, inquit, Sacerdotis eſt
peccatorum veiniſſo.
II. Contritione ad peccatorum remiſſionem
opus eſſe, ſupra ſatis demonſtravimus, ubi de
PCnitentiæ neceſſitate actum fuir. Et docet
Leo X. in bulla contra Lutherum art. I5. Item
Concilia Colonienſe, Moguntinum & Seno-
nenſe, & Catechiſinus Pii V. in doctrina de hoc
Sacramento. Ac ratio ipſa declarat: nuda enim
peccatorum ſuorum recitatio vel eſt ſtulta &
turpis jactantia de malo, vel hiſtorica præteri-
torum criminum narratio: ut ergo ſit legitima
ſui accuſatio, quæ veniam obtineat, ex dolo-=
re, ac deteſtatione proficiſci, hisque pœnitudi-
nis actibus informari & honeſtari debet. Se-
cundum illud z. Esdræ 9. v. F. Convenerunt filii
Irael in jejunio, & in ſacxeis, & buimus ſuper eos,
&& confitebantur peccata ſua.
III. Demum ad integritatem judicii pœna
reo inflicta pertinet in vindictam criminis: igi-
tur ſatisfactio aliquo modo eſt pars Sacramenti,
cum & ipſa effectum peculiarem ex opere ope-
rato Præſtet, ut alias explicabimus.
Partes haſce omnes paucis comprehendunt
S. Cyprianus ſerm. de Lapfis ſœæpe laudato: ac
primum contritionem & confeſſionem: Apud
Sacerdotes dolenter & ſimpliciter conntentur: Dein
ſatisfactionem: Salutarem medelam parvis licet &
P 4 modi-

932 DEPCNITENTIA.
modicis vulneribus exquirunt. Et S. Jo. Chryſo⸗
ſtomus ſerm. de Pœnitentia tomo 5. poſt homi-
lias decem de Pœnitentia: In corde ipſius contri-
Zio et, in ore confeſſo, in opere tota humilitas.
HMæc eſt perfecta & frulctifera pœnitentia. Et S.
Auguſtinus in illud Pſ. 146. Qui ſanat contritos
corde. Sanat, inquit, contrios corde, ſanat
confitentes, ſanat ſe ipſos punientes.

Dico III. Actus quidam alii male ab Hære-

ticis partes pœnitentiæ dicuntur. Prob. per
partes., I. Apoſtolus 2. Cor. 7. V. I0. terrores
iſtos a pœnitentia diſtinguit dicens: Quæ ſecun-
dum Heum triſtitig eſt, pœnitentiam in ſalutem ſta-
bilem operatur. Ubi per triſtitiam non intelligit
dolorem & afflictionem animi quæ actus ſunt
Pœnitentiæ eliciti; ſed moleſtiam, timorem ac
pudorem, quæ excitabantur ex objurgatione
illa acri & minis, quibus Apoſtolus in priore
epiſtola in ipſos fuerat invectus. Hinc paulo an-
te, CGaudeo, inquit, non quia contriſtati eſtis, ſed
quia oontriſtatt eſtig ad pœnitentiam. Quaſi dice-
Tet, non gandeo de triſtitia, gaudeo de fructu,
qui eſt pœnitentia.
Deinde pœnitentia eſt actus ſalutaris, ut te-
ſtatur Apoſtolus: at terrores tales ex minis le-
gis incuſſi ſalutares eſſe non poſſunt, cum ſint

actus mere naturales, præcedunt enim fidem,

ut Lutherani volunt.
Denique ne fides quidem eſt pars pœniten-
tiæ; ergo multo minus terrores iſti conſcien-
tiæ, qui ex Lutheranorum ſententia fidem præ-
eunt. Et quamvis a Concilio Trident. ſeſſ. 6.

cap.

4

GUt
on
unnn.
Ne.
16
nn

Hre
ores
r.
nſo.
dlat
6 nn
emnar
tone
hiole
Woc.
dde⸗

1 le.
lole⸗
ſor

demm,

Nrnlen
olet
Getapre
t.

„7
6

DE PNITENTIA. 233
Cap. 6. timor ex juſtitiæ divinæ fide obortus ad
Pœnitentiam & juſtificationem dicatur diſpone-
re, differt tamen a pœnitentia, ſicut fides &
ſpes, quæ ibidem diſpoſitionibus accenſentur.
II. Neque fides in partem pœnitentiæ ad-
mitti poteſt. Nam S. Scriptura fidem a pœni-
tentia de induſtria diſcernit Marci I. v. 15. Pæ-
nitentiam agite, & oredite Evangelio. Act. 20.
V. 21. 1 eſicfcans gudaæis atque Gentilibus in Deum
peœnitentiam & fidem in Dominum noſtrum Jeſum
Cbriſtum.
Jonæ c. 3. v. 5. Crediderunt Winivitæ in Deum:
&ν Predicaverunt jejunium, & induti ſunt ſaccis.
Igitur cum fides ſit principium pœnitentiæ, &
actus cujusliber ſalutaris, diſtingui illam neceſ-
ſe eſt a pœnitentia.
Patres item omnes quotquot de pœnitentia
ſeripſerunt, numquam illam actum fidei eſſe
dixerunt, ſed contritione, confeſſione, & ſui-
met afflictatione definierunt.
III. Errant etiam molles Lutherani, quan-
do omnes actiones bonas, quæ juſtificationem
conſequuntur, inter partes pœnitentiæ referunt.
Nam etſi omnia opera hominis juſti ad ſatisfa-
ciendum pro peccatis conducere de ſe queant:
multa tamen, quæ non animo reparandi offen-
ſas Deo illatas, & expiandi reatus reſiduos præ-
ſtantur, ſed alio ex fine bono fiunt, actus pœ-
nitentiæ nequeunt appellari.
IV. Pœnitentiæ partes non ſunt mortifica-
tio & vivificatio, hoc eſt, refrænatio vitioſarum
affectionum, & pium ſtudium bene operandi,

P 5 quæ

234 DE PœNITENTIA.
quæ in reconciliatione incoantur, ac deinde to-
ta vita perficiuntur, ut Calvinus & Beza vole-
bant. Prob. Pœnitentia Præit juſtificationem
tanquam via & diſpoſitio ad hanc; ut S. Scri-
ptura docet pluribus locis, præſertim Act. 2.
v. 38. Pœnitentiam agite, & bbaptizetur unusquis-
que veſtrum in nomine glheſu in remiſſionem pecca-
torum, & accipietis donum Spiritus Santcti. Act. 3.
v. 19. Pœnitemini, & comvertimini, ut deleantur
becsata veſtra. At vero Calvinus oſtendit, pœ-
nitentlam iſtam, quæ ſit mortificatio & vivifi-
catio, fructum eſie fidei juſtificantis; non ergo
talis eſt pœnitentia, qualem in Scriptura Sacra
legimus. Conf. Pœnitentia non eſt niſi pec-
catorum, nam Juſti non indigent pœnitentia, ut
Chriſtus Luc. 15. v. 7. inquit: atqui vitioſarum
affectionum mortificatio, & pium bene operan-
di ſtudium, actiones ſunt communes omnibug
hominibus juſtis, eisque prorſus neceſſariæ; er-
go vivificatio iſta & mortificatio non ſunt par-
tes ponitentiæ.
Obj. I. Si pænitens per ſuos actus eriam pro-
ducit gratiam Sacramenti, ergo non ſolus Sa-
cerdos eſt miniſter Sacramenti Pœnitentiæ. Be.
M. Seq. Solus Sacerdos nomine Chriſti tamquam
Judex cauſam pœnitentis cognoſcit, ac decidif.
Nuspiam vero reus aut accuſator dicuntur ad-
miniſtrare juſtitiam.
Inſt. I. Illud proprie & unice eſt Sacramen-
tum, quod confertur a miniſtro: ut conſtat in-
duétione Baptiſmi & reliquorum Sacramento-
rum: atqui ſola abſolutio tribuitur a miniſtro;
ergo

ſke
Ee⸗
venn
.
et
Nfe⸗
Monen
pa.
ego
N
Uhe.
MM,I
ſran
ennn.
bos
ejel⸗
.

D 60
s ⸗
. N.
G
eCll.
A.

ctaen
oln

DE PœNITENTIA. 235

ergo hæc erit ſola Sacramentum Peænitentiæ.
N. oum S. Th. a. I. & 2. Diſt. M. Illud unice eſt
Sacramentum, quod confertur a miniſtro, in
Sacramentis quæ habent corporalem materiam
C. in iis quæ habent actus humanos pro mate-
ria N. Talia Sacramenta ſunt Pœnitentia & Ma-
trimonium, quæ habent effectum correſpon-
dentem humanis actibus: & ſunt ex eſſentia ſua
judicium & contractus, ubi actus humani a ſuſ-
cipiente neceſſario ſuppeditantur, & nomine
materiæ & elementi largius acceptorum intelli-
guntur, quibus viciſſim formam ut Sacramen-
ti complementum adjicit miniſter. In eœteris
vero Sacramentis materiam & formam ſimul
miniſter ſolus exhibet.
Inſt. 2. Tota hujus Sacramenti vis ſita eſt
in clavibus: atqui hæ non ſunt penes pœni-
tentem, ſed penes ſolum Sacerdortem; ergo ad
effectum Sacramenti non poſſunt concurrere
actus pœnitentis. . D. Maj. Sacramenti hujus
vis tota abſolute ſita eſt in clavibus N. tota i. e.
Præcipua vis ſita eſt in elavibus C. Viſt. etiam
Conſ. Actus pœnitentis ſeorſim ſecundum ſe non
concurrunt ad Sacramenti effectum C. actus
Peœnitentis prout ſubſtant abſolutioni non con-
currunt ad effectum Sacramenti N. Sicut me-
dicus dicitur conficere medicamenta, & ſanare
ægrotum, licet hie aliquid materiæ conferat:
ita quamvis pœnitens adtus, quos ipſe produ-

cit tanquam Sacramenti materiam exhibeat, Sa-

cerdos tamen moraliter tantum Sacramentum
ſua abſolutione conferre cenſetur.
E.

236 DE PœNITENTIA.

Inſt. 3 Dolor & Confeſſio non pertinent a
ſubſtantiam judicii; ergo neque ſunt partes Sa-
cramenti, quod per modum judicii eſt inſtitu-
tum. W. Diſt. Antec. Non pertinent ad ſub-
ſtantiam judicii ſecundum ſe talis C. non perti-
nent ad ſubſtantiam judicii reconciliativi, quale
Chriſtus inſtituit N. In cauſis civilibus & cri-
minalibus nihil refert, utrum reus crimen aut
debitum fateatur an non: utrum debitum aut
peœnam libens an invitus ſolvat, modo, cauſa
cognita, legitime fuerit damnatus: allus item eſt
accuſator, reus alius. Econtra pœnitentia ad
redintegrandam cum Deo amicitiam ex natura
ſua tendit. Quam ob rem Act. 20. V. 21. vo-
catur Pœnitentia in Deum: & c. 26. v. 20. Ccon-
jungitur cum converſione ad Deum: & Eze-
chielis 18. & 33. ejus finis dicitur juſtificatio &
reconciliatio: ac ſæpe comparatur actioni, qua
liberi cum parentibus, ſervi cum dominis, &
uxores cum maritis in gratiam redeunt: ubi er-
ratorum confeſſionem, deteſtationem & depre--
cationem, cum ſatisfaciendi voluntate requiri na-
turæ inſtinctus nos docet. Ad udices, inquit pro
Ligario Tullius, ſie agi ſolet; non fecit, non co-
gitavit, falſi leſtes, fictum erimen: adparentem au-
tem, erravi, temere feci, pœnitet, ad clementiam
zuam confugio, delicti venianm: poſco, ut ignoſcas, oro.
In hac ergo ſacramentali actione confeſſionis
perceptio, prout eſſentialiter in accuſatione
comprehenſa, eſt pars materiæ; & ſatisfactio-
nis injunctio eſt pars formæ, quatenus ſare
. i0

ltte
tns
Allin.
nilo.
nt.
ti
M
men
uma
, C
lemet
Cnn N
rr
21, .
40, C.
&Lee
to
l
ns,
We
nbeen
lllie
ove⸗
,MA.
man⸗
ertion
ſn ) Ul
echon
ellnie
ichen
nli

DEz PœNITENTIA. 237
Ctio ipſa eſt materia. Aſt interrogatio pœniten-
tis habet ſe ſicut examen prævium in judiciis.
Inſt. 4. Et Florentinum & Tridentinum
Concilia actus pœnitentis non vocant mate-
riam; ſed quaſi materiam; ergo non videntur
eſſe revera Sacramenti Pœnitentiæ materia. Ke-
ſpondent I. aliqui N. Conſ. & dicunt, ideo a Con-
ciliis actus poœnitentis quaſßt materiam appellari,
quia tota Sacramentalis materia non eſt propria,
ſed per analogiam ſic nuncupatur. Verum hæc
ratio omnibus communis eſt, quorum tamen
rem formæ ſubjectam Concilia abſolute mate-
riam vocant. Neque ullius Sacramenti forma a
Conciliis quaſi forma dicitur; cum tamen om-
nium Sacramentorum formæ nomen hoc ad ana-
logiam formarum naturalium ſortiantur. Igitur
N. II. Diſt. Antec. Actus pœnitentis appellantur
quaſßi muteria, quod illi non eo modo, quo in
Sacramentis eſt materia, ſint proprie mate-
ria Pœnitentiæ Sacramenti N. quod non con-
ſtent ex aliquo elemento ſeu corpore ſenſibili,
ſicut eſt in Sacramentis aliis C. In Sacramen-
tis cæteris, ſicut in compoſitis artificialibus, ma-
teria proxima conſiſtit in uſu alicujus corporis
ſenſibilis, ideo ei nomen ſimpliciter tribuitur.
Aſt in pœnitentia nec mareria proxima, nec re-
mota ſenſibile quoddam corpus eſt. Quamvis
autem ob rationem iſtam pœnitentis actus qua-
ſi materia appellentur: nihilominus in hoc Sa-
cramento munus ac ratio materiæ æ&qquè ſerva-
tur, ac in ſex aliis, in quibus ſubjecti ſignifica-
tio imperfecta ac minus determinata per formam
ſuper-

238 DE PœNITENTIA.
ſupervenientem plane determinatur. Quapro-
Ppter etiam Concil. Trident. caput 3. Seſſ. I4. ità
coneludit: Atque bæc de partibus hujus Savramen-
ti &. Gnodus tradens &.
Oj. II. Et ſubſtantia & effectus Sacramenti
Pœnitentiæ ſine ſatisfactione conſiſtunt: ergo
hæc non eſt pars illius. G. Diſt. Antec. Sine ſatisfa-
ctione conſiſtunt Sacramenti ſubſtantia integra
& effectus omnis N. conſiſtunt Sacramenti ſub-
ſtantia & effectus præœcipui C. Diſt. etiam Conſ.
Ergo ſatisfactio non eſt Sacramenti pars integra-
lis præcipua C. nullo modo eſt pars integralis
materiæ Sacramenti N. Sicut corpus, materia
hominis, componitur ex capite, corde, manibus,
edibus, & cæteris membris tanquam partibus
integrantibus: quarum tamen aliquæ ſint præci-
puæ & quaſi eſſentiales animanti, ut cor, caput;
pectus, &c., quia ſine his primariis partibus eſ⸗
ſentia hominis nullo modo conſiſteret: ita ſe ha-
bent contritio & confeſſio, ſine quibus nec ma-
teria Sacramenti componi poteſt, nec abſolutio
impendi. Aliæ partes integrantes ſunt ſecunda-
riæ, ſine quibus rei eſſentia eſſe quidem poteſt,
ſed mutila & imperfecta: cujusmodi ſunt ma-
nus, pedes, oculi &c. in corpore humano; &
ſatisfactio in pœnitentiæ Sacramento.
Inſt. I. Luc. 3. v. 8. ſatisfactio dicitur fru-
&tas poœnitentie: ergo nequit eſſe ejus pars. He.
Diſt. Ant. Dicitur fructus pæœnitentiæ virtutis C.
Sacramenti N. Virtus pœnitentiæ cum ſit ha-
bitus ſimplex, non componitur ex partibus:
actus tamen tres habet, quorum prior mmicthut
e

en
H /

D 6

260

rt
tt
lunng.

Atef
e
Finrt
Vli
1.
ege.
Es
,Mlert
unbn
vnbu
nrei
c
P
aeh
Eleen
lChn
kunt⸗
oth
0rn.
md

un
ts. .
Viruun⸗

DE PNITENTIA. 239

eſt contritio; duo externi ſunt confeſſio & ſa-
tisfactio. Qui quidem actus externi a S. Scri-
Prura fructus pœnitentiæ vocantur.
Inſt. 2. Satisfactio prout eſt in voto & pro-
poſito pœnitentis, ſub ſenſus non cadit: prout
autem re ipſa exercetur, tum demum exiſtit,
cum actio ſacramentalis, confeſſio & abſolutio
dudum prærteriit. Ergo ſatisfactio nequit pars
elle Sacramenti. N. LDiſt. I. part. Ant. Satis-
factio ſub ſenſus non cadit, prout eſt in voto
Pœnitentis C. Prout a Sacerdote injungitur, &
a pœnitente admittitur N. Diſt. etiam partem
alteramn. Satisfactio re ipſa exercetur, cum præ-
teriit ſacramentalis actio quoad eſſentiam C.
dum præteriit adtio ſacramentalis quoad inte-
gritatem N.
Inſt. 3. Partes materiales, etiam integrales,
ſupponuntur formæ, ut ex Sacramentis aliis
conſtat, quorum partes materiales vel non di=
ſtinguuntur, vel ſi deſtinguuntur, unicuique
Parti materiæ reſpondet pars formæ. Atqui ſa=
tisfactio reapſe Præſtita formam ſequitur; ergo
non eſt pars materialis pœnitentiæ H. D. M.
Partes mareriales primariæ, ſine quibus com-
Poſitum conſiſtere non poteſt, ſupponuntur
formæ C. Partes integrantes ſecundariæ N.
Diſerimen patet in naturalibus compoſitis hete=
rogeneis: nam in matris utero cor & partes in=
tegrantes præcipuæ primum formantur; poſtea
vero membra reliqua, tanquam integrantes par-
tes ſecundariæ ac non elſlentiales accreſcunt.
Neque in Sacramentis omnibus quoad Partium
Ungu-

240 DE Pœ&NITENTIA.

ſingularum ordinem & conjunctionem ſimilitu-
do exacta hic exigi debet, ſunt enim illa res quæ-
dam morales vel quaſi artificiales, quarum una-
quæque fere diverſum modum habet compo-
ſitionis. Quamquam in argumento præſenti
ſententia etiam, quam fert Sacerdos Judex a
Chriſto delegatus, dupliciter accipiatur, & qui-
dem eſſentialiter, cum a crimine & Pœnis æternis
abſolvit; integraliter autem, quando ſatisfactio-
nem temporaneam jubet, tamquam partem Sa-
cramenti integrantem. Quæ profecto ſatisfa-
ctio opere ipio poſtmodum exhibita ſignifica-
tionem ſacramentalem, & efficaciam quamdam
ex opere operato habet, tum quod illam dolor
de peccatis voto & propoſito continebat; tum
etiam quod Sacramentali formæ moraliter con-
necteretur.
Olj. II. S. Auguſtinus Sacramentum Pœ-
nitentiæ appellat manuum impoſitionem: &
Concilium Carthaginenſe IV. Can. 78. ait: Pœ-
nitentes, qui in infirmitate Viaticum acceperint
Euchariſtiæ, non ſe oredant abſolutos, ſine manus
impoſitione, ſi ſupervixerint. Ergo pars Sacra-
menti Pœnitentiæ eſt iſte ritus incurrens in ocu-
los, ut moveat corda, quemadmodum Melanch-
thon ſcribit art. 13. Apolog. Conf. Auguſt. H.
M. Conſ. Etſi olim in Eccleſia fuerit uſitata, &
hodiedum ſit, nec niſi impie a Wicleffo deri-
deatur manuum impoſitio in Sacramenti hujus
adminiſtratione: numquam tamen credebatur
ad peccatorum abſolutionem eſſe necefſaria.
Quas enim Scriptura Sacra manuum impoſitio⸗
nies

nn
un
Rir

.

lnin
ee
n.

„
kenn
eekr
ſtoti.
Wler.
Mnden
ndl
tlen
C.

nN.
ine
in
cen
ſeunt
15 Gent⸗
, Al⸗
Cnchr.
H
rn,d
o
otiby
gecehe
e

DE PœNITENTIA. 241
nes meminit, vel curationes grotorum pro-
digioſas concernunt, vel parvulorum benedi-
ctiones Marc. 10. v. 16. vel adminiſtrationem
Sacramentorum Confirmationis & Ordinis.
Concilium Carthaginenſe publice pœniten-
tes, qui in mortis periculo privatim abſolveban-
tur, jubet, ſi reconvaluerint, in tertium pœni-
tentiæ gradum reverti, ubi Epiſcopus & Olerus
ipſis tempore jejuniorum proſtratis manus im-
ponebant, non quidem abſolvendo Peccatis,
led pro ipſis orando, aut eos Eccleſiæ reconci-
liando, ut abſoluto pœnitentiæ tempore fiebat.
Ex haétenus diſputatis
Colliges I. Sacramentum pœnitentiæ non
per ipſum genus ſigni, ſed per rem ſenſibilem
formalitati ſigni ſubjectam recte definiri: Compo-
Iitum morale conſtans ex actibus pœnitentir, & verbis
Saucerdotis, inſtitutum ad ſignißcandam & conferen-
dam gratiam remiſſvain peccati poſt aptiſinum com-
miſſi. Si vero res ſenſibilis in ſuas Partes diſtincta;
ad modum rerum artificialium definiatur, erit

Confeſſio legitime in foro pœnitentic Jacta, S abſolu-

ione judicis ſacri ſirmata. Ubi perperam abſo-
lutio pro genere poneretur: hoc enim cum ra-
tionem habeat materiæ, melius per partem ma-
terialem explicatur. H
II. Durandus d. 14. J. 3. contendit, Sacra-
mentum hoc potius dici debere Abſolutionis;
quam confeſſionis, eo quod illa ſit forma, præ-
cipua pars compoſiti. Sed contrarium ex hac
ratione videtur ſequi: nam quia materia magis
nobis nota eſt, ab hac Sacramenta cœtera dac
. 1

242 DE PœNITENTIA.

ſim ſua nomina acceperunt; ut Baptiſimus, Chri-
ſina, unctio extrema &c. Quin etiam a Patri-
bus ritus iſte utplurimum audit Sacramentum
reconciliationis, Homologeſis, Exomologefis, quod
latine Confeſſio ſonat: quare etiam hodie vul-
go Sacramentum pœnitentiæ ſeu confeſſionis

nuncupatur.

ARTICULUS V.
Quam ſit neceſſarium pœnitentiæ Saxramenum 5

Ota. Qui ex Hæreticis Sacramentum peœni-
tentiæ aliud a baptiſino divinitus inſtitutum
eſſe inficiantur, conſequenter ejus neceſſitatem
negant: nam ſi tale remedium a Chriſto ordi-
patum non fuiſſet, potuiſſent Chriſtiani a pec-
catis poſt baptiſina contractis per actus virtutis
pœnitentiæ æque expurgari, ac olim in lege
antiqua.
uæritur ergo nune ſolum, an poſtquam
Chriſtus hoc Sacramentum pœnitentiæ inſtituit,
medium iſtud Chriſtianis omnibus peccato le-
thali obſtrictis ita ſimpliciter ſit neceſſarium, ut
ſine illo re aut voto ſuſeepto, ſalutem conſequi
non poſſint? Et quamvis Catholici omnes fa-
teantur, illud ex præcepto Eccleſiaſtico neceſ-
ſarium eſſe: videntur tamen quidam e Scho-
laſticis antiquis ac recentioribus, quos infra no-
minabimus, negare, hoc idem Sacramentum
eſſe ex Chriſti inſtitutione medium a baptiſino
graviter lapſis, ad ſalutem plane neceſſarium.

Certe

nuch
en
K
od
Men
lcki

den
nnumn
elknen
orl.
dpee
nns
EE

DE PœNITENTIA- 243

Certe Scotus in 4. d. 17. q. un. 5. in iſta qua.
Rione. Gabriel, Medina & Cajetanus putant,
ejusmodi neceſſitatem ex illo loco Jo. 20. v. 22.
non colligi.
Dico. Sacramentum pœnitentiæ neceſſarium
plane medium eſt ex Chriſti inſtitutione ad've-
niam peccatorum lethalium poſt baptiſma admiſ-

ſorum obtinendam.

Prob. I. Chriſtus Mat. 16. v. 19. & c. 18. v. 18.
& Joan. 20. v. 22. dum ait Apoſtolis, Accipite
Spiritum S., quorum remiſeritis peccata &c. conſti-
tuit Sacerdotes judices peccatorum mortalium,
committendo ipfis claves regni cælorum, cum
Poteſtate ligandi & ſolvendi, remittendi pec-
cata & retinendi: atqui ſi fideles ſine ipſorum
miniſterio poſſent cælum intrare, ſolvi a pec-
catis, eorumque remiſſionem obtinere, fruſtra
& joculariter poteſtas talis Sacerdotibus com-

milla fuiſſet; ſic enim nemini poſſent peccata

ar
eli
Non .
nuny
eui
es 1r.
0 ecel⸗
S Gh⸗
Aae
enn
Merne

16

retinere, h. e. negare, aut differre abſolutio-
nem ab eis. Ergo judicium Sacerdotum, ſeu,
quod idem eſt, pœnitentiæ Sacramentum, ex
Chriſti inſtirutione eſt ſimpliciter neceſſarium
ad remiſſionem peccatorum lethalium a bapti-
ſino admiſſorum. Hoc argumento utitur Con-
cilium Tridentinum ſeſſ. 14. cap. 5. Et pridem
ante S. Auguſtinus eodem argumento uſus ho-
mil. 49. & 50. Agite, inquit, gucſo penitentiam,
Oualis agitur in Rccleſia. MWemo ſibi dicat: ooculte
ago, apud Deum ago. Ergo ſine cauſa dictum eſt,
guc ſolveritis in terra, ſoluta erunt in cœlo: ergo
ſine cauſa ſunt claves datæ Eecleſiæ Dei5 fruſtra-
2 mus

244 DEPGNITENTIA.

mus Evangeliun, fruſtramus verba Cbriſti. Vi-
delicet ſi aliunde aditus in domum pateat, fru-
ſtra uni claves crederentur.
Prob. Il. Teſtimoniis Patrum ſupra art. I.
& 2. recitatis: quibus aliqua hic pro auctario
ſubjicimus. Origenes I. 3. Periarchon. c. r. cir-

ca medium: Qut non ria- inquit, ſuorum pec-

catorum cognoverit mola, ac proprii oris confeſſto-
ne prodiderit, is abſolvi non poterit. Baſilius M. in
id Pſ. 32. Miſericordia Domini plena eſt terra, di-
cit, Deum velle remittere peccatum, ſi tamen
contritio & confeſſio adſit. Idem regula 288.
ex brevioribus, Neceſſario, inquit, s peccata
aperiri debent, quibus oredita eſt diſpenſatio myſte-
riorum Dei. Idem habet in epiſt. 15. ad Am-
philochium cap. 73.
S. Leo epiſt. 91. ad Theodorum Forojulien-
ſem Epiſc. Multiplex, inquit, miſericordia Dei
1ta lapſibus ſubvenit humanis, ut non ſolum per ba-
pitiſini gratiam, ſed etiam per boœnitentiæ medicinam
ſpes veniæ veparetur ernæ; & quii regenerationis
onum violaſſent, proprio ſe udicio condemnantes
ad remiſſionem eriminum pervenirent, ſic divinæ
homnitatis præſidiis ordinatis, ut indulgentia Dei ſine
ſuphlicationibus Sacerdotum ete obtineri. Me-
diator enim Dei & bominum homo C. J. hbanc Ec-
cleſiæ præpoſitis &c. ut in fin. art. 2.: Si ergo ſine

Sacerdotum ſupplicatione venia peccatorum

obtineri nequeat, ſupplicatio iſta ſive abſolutio
Sacerdotum jure divino neceſſaria erit.

Prob. II. Si lex adeo difficilis confitendi
peccata etiam maxime propudioſa, eſſet inſti-

tuta

N
1.
.

Etnan

Ule
Uin
alen

l ſt

Ait

Un,
nelt
n
Afß⸗
eN
,G
en
.
ent
tonmte
A

Olen.
ne
nri
fedeu
Cnn
N.
unr
eho 1
cc
D
l.
cont
G⸗

DE PGœNITENTIA. 245
tuta ab homine, vel non fuiſſet admiſſa præci-
pue a potentioribus, vel deſuetudine abrogata
fuiſſet, ut etiam legibus Apoſtolicis contigit,
vel ſaltem aliqui ejus veniam interdum ſeu diſ-
penſationem impetraſſent. Atqui horum nihil
umquam eveniſſe recordamur. Igitur evidens
ſignum eſt, divina autoritate illam ab Apoſto-
lis Eccleſiæ fuiſſe commendatam; quemadmo-
dum de hujuscemodi ritibus & præceptis do-
cet S. Auguſtinus I. 4. de Bapt. contra Donati-
ſtas c. 24.
Confirm. Minutius Felix Tertulliano coæ-
vus, in Octavio Scribit, Chriſtianos ab Ethni-
cis riſu exceptos fuiſſe, quaſi adorarent virilia
Sacerdotum, eo quod ad horum genua provo-
luti peccata confiterentur.
Clj. I. Multa poſſunt dari media utilia ſeu
ſufficientia ad eumdem finem, quamvis nullum
eorum ſimpliciter ſit neceſſarium; ergo ex eo
quod Chriſtus judicium Sacerdotum tamquam
utile ac ſufficiens ad peccatorum remiſſionem
inſtituerit, non legitime coneluſerunt Patres
Tridentini, illud eſſe neeeſſarium. . Diſt. Conſ.
Si ex eo ſolum, quod Sacerdotes a Chriſto in-
ſtituti ſint judices, Patres Tridentini collige-
bant, judicium hoc eſſe medium neceſſarium
ad remiſſionem peccatorum, non legitime con-
cluſerunt C. cum ex eo, quod tales ſint judi-
ces, ad quos pertineat remiſſionis aut retentio-
nis peccatorum ſententiam pronuntiare, judicii
hujus neceftſitatem Patres collegerint, non legi-
time concluſerunt N. Si confeſlio non efler

Q3 neceſ-

246 DE PœNITENTIA.

neceſſaria, ſed voluntaria dumtaxat, Sacerde-
tes remittere quidem peccata poſſent, retinere
non poſſent. Ad exercitium ergo utriusque
hujus adtus opus eſt, ut fideles teneantur uti
hoc medio tamquam neceſſario ad peccatorum
remiſſionem. Nam cum Mat. 16. V. 19. Sacer-
dotibus creditæ ſint claves regni cælorum, hoc
Peccatori ſine clavium actu patere nequit: hoc
enim ſub clave clauſum eſſe dicitur, quod ſine
clave non poteſt aperiri; ſecundum illud Apoc.
3. v. 7. Qui habet clavem David: qui aperit, &
nemo claudit: elaudit, & nemo aperit.
Inſt. I. Sola pœnitentis contritione remittun-
tur peccata, quin illa Sacerdos retinere poſſit;
ergo ex poteſtate retinendi non colligitur, pœ-
nitentiæ Sacramentum eſſe medium neceſſarium
ad peccatorum remiſſionem. B. Diſt. Antec.
Sola Pœnitentis contritione remittuntur peccata
abſolute N. ea conditione, ut judicio iſti ma-
neat adhuc obnoxius C. Semper manet obli-
gatus huic tribunali, ut in eo ſententiam abſo-
Iutionis aut retentionis excipiat. Nam licer in
dato caſu peccata quoag culpam non retinean-
tur; nihilominus quoad obligationem confiten-
di retinentun a Chriſto, cujus inſtitutio & lex
nondum eſt impleta. Unde ſequitur, Sacra-
mentum iſtud re aut voto ſuſcipiendum me-
dium eſſe neceſſarium ad peccatorum remiſ-
ſionem.
Inſt. 2. Secundum hactenus dicta, videmur
Petere principium: præſumimus enim neceſſi-
tatem confitendi peccata; & ex hac neeſiirete
infe⸗

dort
) lei,
nh
eru
t
n t
et
lod
Apoe
1,

indn
eſolt
M

Cinun

Atii
ne

r.

Nen
nd
mloe!
ennenr
Cuie.
98S
tr⸗
uin G.
kenl

n ee⸗
ſoch

DE PGNITENTIA. 247

inferimus, manere obligationem confitendi pec-
catum etiam contritione perfecta jam deletum.
N. M. Aſſumpt. &α ejus probat. Cum Sacerdoti-
bus poteſtas univerſe & generatim commiſſa ſit
in omnia peccata mortalia, neceſſe eſt, ut poſ-
ſit circa omnia effleaciter exerceri: atqui non,
Poſſet exerceri ullo modo circa peccata per con-
tritionem remiſſa, niſi maneret ſaltem obligatio
illa confitendi; ergo ex illa poteſtate optime
colligimus & neceſſitatem Sacramenti, & obli-
gationem confitendi.
Inſt. 3. Secundum etymologiam 23 retinere,

non ſolum ſignificat non remittere, ſed præ-

cipue ſignificat actum poſitivum ligandi: ex po-
ſitiva autem hac ſignificatione hoc ſolum con-
ficitur, ſolutum aut ligatum manere, quem Sa-
cerdos ſolverit aut ligaverit; quodſi hoc Sacer-
dos non fecerit, alia via peccatorem ſolvi poſſe
aut ligari. Ita Janſenius in Concordia c. 147. H.
Diſt. Ant. Verbum retinere, non accipitur tan-
tum negative, ſed ſignificat præcipue actum po-
ſitivum ligandi, ſi referatur immediate ad ipfas
culpas N. in nonnullis aliis actibus & objleétis C.
Sicut verbum remittendi, ita etiam verbum re-
tinendi, in materia præſenti, ad culpas potif-
ſimum refertur: culpæ autem non poſſunt di-
recte per actionem poſitivam retineri. Sane
Cyrillus, Euthymius, Rupertus aliique Patres
antiqui retentionem illam per negationem ve-
niæ explicarunt. Quamquam judieium ipſum,
quo quis indignus abſolutione cenſetur, actus
ſit poſitivus, & Pro ſententiæ retentionis,
4 Ut

248⁸ DE PœNITENTIA.

ut Tridentinum loquitur. Actus autem iſte po⸗
ſitivus adhuc firmat noſtram conſecutionem: ſi
enimsacerdotes jus habent ferendi hoc judieium,
remittendi & retinendi peccata pro cauſæ meri-
tis, neceſſe eſt, ut pœnitentes ſe ſe illis ſiſtant.
lſt. 4. Ex eo quod Sacerdos retinere ve-
nialia poſſit, negando eorum veniam indiſpoſi-
tis, non infertur, Sacramentum pœnitentiæ
eſſe medium neceſſarium ad remiſſionem pec-
catorum obtinendam; ergo neque ex poteſtate
retinendi peccata mortalia non diſpoſitis ad re-
cipiendam abſolutionem non infertur legitime
neceſſitas abſoluta Sacramenti pœnitentiæ lapſis
in peccata gravia. H. M. Conſ. Non eſt par ra-
tio. Nam ſi, retento peccato mortali, clavis
non erret, vere culpa manet; quodſi etiam cla-
vis forte erraverit, manet ſemper obligatio pro-
curandi abſolutionem in foro illo. Econtra Sa-
cerdos peccati venialis abſolutionem negans re-
tinet illud tantum ſecundum quid, h. e. ut Sa-
cramentaliter non abſolvatur; non autem ne-
ceſſario deinceps foro illi ſubjiciatur.
Iuſt. 5. Remiſſio peccatorum, de qua Joan.
20., intelligi non poreſt, niſi ſuppoſita volun-
taria ſubjectione peccatoris; ergo neque reten-
tio peccatorum intelligi poteſt, niſi voluntarie
Peccator ſe Sacerdoti ſubjecerit. Ergo Sacer-
dos ea ſolum retinere peccata poteſt, quorum
ſe pœnitens accuſare voluerit, non vero ea quæ
noluerit aperire. Ergo ex utraque hac pote-
ſtate non concluditur, confeſſionem eſſe me-
dium neceſſarium ad peccatorum remiſſionem
impe-

nln
Wen.
D
e
Ultene
n er
Melkae
A re
Nine
e
lor
,
mch.
n.
in.
Gnt⸗
e Wd
Men t.

Mln.

eleel⸗
lorere
et
Coru.
eld
Me
delen
le

DEPGNITENTIA. 249

impetrandam. W. Diſt. Antec. hoc eſt, Sacer-
dos non poteſt remittere peccatum, cujus ſe
Pœnitens non accuſaverit C. Quaſi pœnitenti
arbitrarium ſit peccata ſua reticere, aut aliquo-
rum tantum ſe accuſare, queis a Sacerdote ſol-
vatur, & peccatorum ſilentio preſſorum ve-
niam aliunde conſequi M. Antec. & tres ejus con-

ſecutiones. Rem iſtam Chriſtus non permiſit li-

beræ voluntati peccantium, neque ait, Acci-
pite poteſtatem remittendi && retinendi peccata, quæ
ipſi peceatores voluerint; ſed ſimpliciter, vemit-
tendi & retinendi peccata. Igitur adjecta illa li-
mitatio detrahit verbis Chriſti, & poteſtati mi-
niſtrorum, quorum judicio & arbitrio cauſæ
iſteæ fuerunt creditæ. Deinde ſi liberum cui-
que ſit nolle judicari a Sacerdote de peccatorum
remiſſione vel retentione, ergo pœnitens, cui
Peccati confeſſi abſolutio negata fuit, ejus-
dem veniam aliunde ſine nova confeſſione &
Sacerdotum ôpera, per contritionem v. g. ob-
tinere poterit, ſicut fere in ſimili caſu peccato-
rum venialium poſſet evenire: nec enim facta
ſemel confeſſio obligationem illi addidit, nec
Sacerdos, utpote functus officio, addere eam
Ppoſſet. Igitur ut retinendi poteſtas ſit efficax,
Oportet, illam ſimpliciter & abſolute cadere in
peccata, & inde intelligi obligationem confitendi
& ſubjiciendi peccata abſolute huic poteſtati,
non vero cum conditione ſi confiteri illa pec-
catori libuerit. .
Quamquam enim hæc clavium una eadem-
que ſit poteſtas, primario in gratiam pœniten-
(Q 5 tium

250 DE PENITENTIA.
tium & peccatorum remiſſionem ordinata; quia
tamen etiam in favorem divinæ cauſæ ſeu juſti-

tiæ inſtituta fuit, juxta cap. S. & can. I5. ſel. 14.

C. Trid., vis retinendi evaſit ſuo modo coactiva
ad caſtigandum & vindicandum delicta: requi-
rit ergo aliquam neceſſitatem ex parte rei; cum-
que in hoc foro externa violentia locum non
habeat, oportet ut coactio fiat per obligationem
Præcepti, quo non ea ſolum peccata elavibus
ſubmittantur, quorum ſe reus voluerit accuſare,
alias poteſtas in hunc finem eſſet valde inefficax;
ſed abſolute omnia ad injurias Dei vindicandas.
Ex quibus apparet, cur neceſſitas Sacramenti
hujus magis ex actu retinendi, quam remit-
tendi peccata colligatur.
Obj. II. Chriſtus conſtituit etiam Sacerdo-
tes judices peccatorum venialium, non tamen
ex eo legitime infertur, judicium eorum eſſe
medium neceſſarium ad remiſſionem peccato-
rum: ergo neque eſt bona illatio Patrum Tri-
dentinorum pro neceſſitate Sacramenti Peœni-
rentiæ, quia Sacerdotes Chriſtus conſtituit Ju-
dices omnium peccatorum. B. Diſt. Ant. Chri-
ſtus conſtituit Sacerdotes Judices peccatorum
venialium, ad illa eodem modo remittenda &
retinenda, quo remittunt ac retinent morta-
lia N. ad venialia quidem remittenda; non au-
tem ſimpliciter retinenda C. Poteſtas retinen-
di non ita proprie ac ſimpliciter extenditur ad
venialia peccata, ſicut ad mortalia. Concilii au-
tem argumentum non tam ducitur ex poreſta-
B te ju-

F
,
AnN

er

lcuun
nli
1
leiz
NeNINI
Oont
Ohnd
Celline
eltcan.
Cnds.
Cuweni
Plenie

erco
tamen
n Ne
ecl⸗
Cun
übor
Aiur
/O.
nun
ecz.
Portt⸗
O.
keinnen
achror
“

DE PGœNITENTIA. 25v 1

te judicandi abſolute, quam ex poteſtate judi-
candi cum facultate remittendi peccata.
Inſt. Verba Chriſti ſimplicia ſunt, & quoad
utramque partem indefinite & indiſtinéte cadunt
in peccata: ergo vel ſub utroque membro ve-
nialia peccata comprehenduntur, vel ſub neu-
tro. H. Diſt. Ant... Indiſtincte cadunt in pec-
cata, ita tamen ut ipſorum ſenſus peccatis utris-
que accommodari debeat modo illis proportio-
nato C. ut par omnino ſit utrorumque ratio tam
quoad remiſſionem, quam quoad retentionem
N. Poteſtas remittendi conſecutione quadam a
mortalibus ad venialia deducitur. Nam ſi vir-
tus clavium ſufficit ad tollendam injuriam ſim-
Pliciter & ad amovendum impedimentum, quod
nobis adlitum in cœlos perpetuo præcludit: quan-
10 magis ſufficiet ad amovendum impedimen-
tum temporaneum venialis culpæ, injuriæ ſecun-
dum quid, cujus venia in hac vita facilior eſt &
in purgatorio amicis dari ſolet. E diverſo quod
Peccata venialia ſint tantum injuriæ ſecundum
quid, quod nemini cœlum occludant, ſed ſint
tantum impedimenta temporalia ab ingreſſu in
cœlum, quæ in purgatorio auferri queunt, non
Potuit ad iſta æque extendi poteſtas retinendi,

atque ſe extendit ad peccata mortalia. Quam-

Vis ergo verba Chriſti ſimplicia & uniformia eſſe
videantur, quia tamen in ipſo nomine, peccata,
analogia latet, exigunt plane, ut eum propor-
tione ad ea, quæ ſub ſe continent, applicentur
juxta materiæ capacitatem.

.

252 DE PœNITENTIA.
Olj. I. Juxta Gratianum Cauſa 33. J. 3.

duæ erant inter Viros ſapientes & religioſos opi-
niones de confeſſionis neceſſitate. Ergo libera
tunc fuit, nec divino jure præcepta. N. Diſt
Ant. Juxta Gratianum duæ erant opiniones in
Eccleſia de confeſſionis neceſſitate quoad effe-
ctum, h. e. quoad veniam conſequendam C.
quoad præceprum N. Duplex quæſtio eſt de
Confeſſione, altera Catholicos inter & hæreticos
de confeſſionis neceſſitate quoad præceptum, an
omnibus poſt baptiſinum in crimina lapſis a Chri-
ſto præcepta ſit, & in Eccleſia ſemper uſurpa-
ta: altera inter Theologos de confeſſionis ne-
ceſſitate quoad remiſſionem peccatorum; an
Prima gratia contritione ante confeſſionem &
Sacramentum, an vero in Sacramento demum
obtineatur. Primam de lege Chriſti ac præce-
pto circa confeſſionem hic non attingit Gratia-
nus; ſied ſecundam, quæ non mediocri animo-
rum contentione in utramque partem agitaba-
tur. Hanc poſtremam ſolum controverſiam ex-
Pendit Gratianus, diſputans de effectu confeſ-
ſionis, non de præcepto. Quod patet I. ex ipſo
quæſtionis titulo: & ſola confeſſione cordis crimen
boſſit deleri? II. Ex verbis, quibus primam opi-
nionem exhibet: Sunt enim, inquit, qui dicunt,
quemlibet eriminis veniam ſine confeſſione falcta Ec-
leſiæ && ſacerdotali judicio poſſe promereri. Paſſim
etiam hiſce locutionibus promiſcue utitur: ſine
confeſſtone: ante confeſſtonem: in contritione: non
in confeſſione. III. Quia de venia, juſtificatione,
& remiſſione peccatorum ſemper loquitur; non
au-

ℳ

—
=SS

nun
t
cent
ele
Leties
Un a
Chn.
Ur.
is.
m "
Nnemd
Gemum
Necr
Grne⸗
ſund.
A
elbme
olle
Nerßi
.
noe⸗
jAent
n
N
nor/
oner
hotoe
Cinn/

S= =

DE PœNITENTIA. 253

autem de ſalute. Eodemque ſpectant teſtimonia
Scripturæ & Patrum, quæ adducit: Convertimini
ad me, &α ego convertarad vos &. & illud Augu-
ſtini: Wondum pronuntiat ore; & tamen Deus jam
audit in corde. Idem ſuadent comparationes,
quas adducit, v. g. de leproſis: qui mundati ſunt
antequam ſeſe oſtenderent Sacerdotibus; de
Abrahamo, qui juſtificatus eſt ante circumci-
ſionem. IV. Hoc idem Gratianus identidem
colligit his & ſimilibus verbis: Ex quo datur in-
telligi, quod antequam Sacerdotibus peccata noſtra
conſfiteamur, a lepra peccati mundamur.. Patet,
quod ante quam quisque confiteatur peccatum, per
gratiam internæ compunkétionis alſolvitur. .. Cum
ergo ante confeſſionem, ut probatum eſt, ſimus re-
ſuſeitati per gratiam &ẽ
Huc etlam ſpectavit Gratianus Can. Qui-
dam. ſupra art. 2. Inſt. ad Obj. 2. indicato, ni-
mirum eam efle vim contritionis, & confeſſio-
nis Deo factæ, ut peccata purget inviſibili Dei
operatione. Canonem iſtum, quem Uſſerius
& Dallæus Acatholici Scriptores etiam interpo-
latum eſſe fatentur: repurgatum exhibet editio
decreti juſſu Gregorii XIII. accurata.
Inſt. I. SS. Thomas in 4. d. 17., Bonaventu-
ra ibid., Antoninus in Chronico part. 2. T. I5.
ſect. 19. aliique paſſim Gratianum accipiunt de
lege confeſſionis. Ergo. HN. MW. Conſ. Plurimi
ſunt, qui exiſtimant Gratianum non de ipſa con-
feſſione, ſed de confeſſionis effectu ac efficacia
contritionis illic diſputare. Id quod ex nuper
diſputatis apparer, tum quod ibidem Oratianus

254 DE PCNITENTIA.

ſeribat, argumentum quod tractabat talis eon-
ditionis eſſie, ut de eo ultro citroque a ſapienti-
bus ae religioſis viris ætate illa diſputaretur: at-
qui nullus Theologorum illius ætatis neceſſita-
tem confeſſionis ex divino præcepto faciendæ
negabat; Ergo Gratiani diſſertatio tantum de
confeſſionis & contritionis effectu erat inſtituta.
Prob. Aſ. inductione ſapientum, qui Gratiano
coævi aut ſuppares erant. Goffridus Vindoci-
nenſis Abbas I. 3. epiſt. 16. fuſe probat, confeſ-
ſionem, non quatuor tantum criminum, ut ad-
ſtruebat Guilielmus quidam, ſed omnium pror-

ſus eſſe neceſſariam, atque hoc eſſe certum, nihil.

hoc certius eſſe, i’dem ad fidem Catholicam pertinere.
S. Bernardus in exhortatione ad milites tem-
pli. Quodſi, inquit, quispiam confiteri eonfundi-
tur.. talis pudor peccatum adducit... quandoma-
lum, quod ex profundo cordis compunctio conatur
expellere, pudor ineptus olſtruſo labiorum oſtio non
permittit exire. Idem S. Bernardus primum
edidit miraculum, ut ne vir quidam nobilis ſine
confeſſione moreretur; quemadmodum in vi-
ta ejus Guilielmus S. Theodorici Abbas Ber-
nardo coævus narrat.
Theobaldus Stampenſis in epiſt. ad Epiſc.
Lincolnienſ. ſcribit, confeſſionem cordis non fo-
re infructuoſam, ſi aliquo eventu confeſſio oris im-
pediatur.

Petrus Cellenſis de diſciplina clauſtrali c. 20.

Maledittus, inquit, omnis, qui non amputat per
confeſſtonem peccata.

Ro.

1
Nö
t⸗
AMen

N
Wfan
ſeu

beurtee
eale
Ugrern
tbner
1o
Huntn
Tintin
Cre
Vindos
Colel.
Dr ad.
nnror.
n fil.
npenmn.
Ulueger.
lunts
io N
n
ppmm
ſolsle
Ndomn 1. 6
Ro.

Ai.
anſe.
iin⸗

rchic
hpungf

DE PœNITENTIA. 255
Robertus Pullus, ſententiarum part. 5. C. 10.
p. 6. C. 5 1. & 59. ſcribit, Corde contrito & hu-
miliato mox peccatorum veniam oncedi; neceſſe ta-
men eſſe poſtea Mlſreni.
Hugo Viétorinus Tom. 2. ſerm. 53. Zunc
Julus, inquit, peccutoris incipit, quando veraciter
pro delictis ſuis ingemiſeit; quæ tamen ſalus tum perfi-
citur, quando id, unde inoemuit, ore confiteture quc
ſalutis perfeétio eſt.... necxeſſitatis articulo impedia-
tur: per ſimmunn tamen Sacerdotem... adimpletur.
Mox pluribus ediſſerit, delicta graviora Sacer-
dotibus pandi oportere. Et Tom. 3. l. 2. de Sa-
cramentis fidei, part. 14. integra, diſputans de
confeſſione, pœnitentia, & remiſſione peccato-
rum, expendensque illud Jacobi 5. Conftemini
alterutrum peccata veſtra, ut ſalvemini, ſeribit:
Hoc eſt, non ſalvamini, niſi connteanuni. Et c. 8.
advertit, multos ſenſiſſe, quod in ſola cordis
contritione, etiam ante confeſſionem oris, pec-
Cata dimittantur: ſed non ideo tamen confeſſio-
nis Sacerdoti faciendæ neceſſitatem ac legem
ſuſtuliſſle, Poſt contritionem enim cordis, con-
feſſionem quoque oris eſſe neceſſariam: quia
iquis, etiam poſt impetratam veniam peccatorum,
confteri eudem peccata ſua neglexerit, quaſi inſtitu-
tionis divineæ contemptor, reus... erit.
Richardus Victorinus de poteſtate ligandi &
ſolvendi c. 5y. Vera Pœnitentia, inquit, eſt abo-
minatio peccati cum voto uvedi, confitendi, & ſa-
tisfaciendi.... ſolus hax conditione non tenetur, ui
evequendi facultas divinitus denegatur.. nam ſi
Jacere neglexerit, periculun æternum non evadit.

Pe-

256 DE PœNITENTIA.
Petrus Bleſenſis l. de Confeſſione ſacrameni⸗

tali, ejus neceſſitatem probat verbis S. Auguſti⸗-

ni, quæ aliquoties jam recitavimus: Memo dicat,
Oeculte confteor &c. Lum, ſi vese, inquit, pudor
probibeat confiteri; recolat, quomodo libri conſcien-
tiarum aperientur coram omnibus in die Judioti.
Petrus Lombardus 4. ſent. d. 17. duas mo-
vet controverſias, perinde ac Gratianus, alte-
ram de vi contritionis; alteram vero deinceps
de confeſſione: ibi autem ſancit ex Jacobi man-
dato & plurium Vererum dictis, indubitanter
oſtendi oportere, Deo primum, ac deinde Sacerdoti
offerri confeſſtonem, neo aliter poſſe perveniri ad in-
greſſum Faradiſi, ſi facultas adſit.
Petrus Pictavienſis ſententiar. Part. 3. C. 12.:
ait pariter, confeſſionem eſſe neceſſariam, &
quidem ſub pœna peccati mortalis. cap. autem
13. eam fundat in Chriſti verbis & Apoſtoli
Igitur ſapientes illi ac religioſi viri quorum
meminit Gratianus, non de confeſſione dubi-
tabant aut diſceptabant; ſed de alio quodam ca-
pite prorſus diverſo; hoc eſt, de contritionis
efficacia. ê
Iuſt. 2. Gloſſa in princip. de Pœnitentia diſt.
5. dicit, ritum confitendi peccata inſtitutum eſſe
ab Eccleſia vel ab Apoſtolo Jacobo, quam, teſte
Navarro, ſecuti ſunt nonnulli Canoniſtæ. S.
etiam Bonaventura d. 17. 2. P. a. I. q. 3., Alexan-
der 4. Parte, d. 17. alias 76. membro 3. a. 2. do-
cent, inſtitutam quidem a Chriſto confeſſionem
fuiſſe, ſed non præceptam. Ergo confeſſio
non

1
reiun
rli

ol
AEi
mbe
r

DE PœNTENTIA. 257

umei non eſt medium ita neceſſarium. . M. Conſ.-
e. Sumpſerunt iſta ex Hugone Victorino I. 2. de
din Sacramentis P. I4. C. I. at hic ſcribit, confeſſio-
y nem fuiſſe de jure divino legis vereris, & Chri-
Gn. ſtum Dominum non dediſſe in hoe novum præ-
ceptum, ſed ſpecialem modum priori addidiſſe.
Ergo exiſtimabat Hugo, confeſſionem non
fuiſſe juris humani, ſed divini. Igitur S. Bona-
ventura & Alenſis docent inſtitutum quidem
a Chriſto fuiſſe Sacramentum confeſſionis quo-
ad ſignificarionem & efficaciam, promulgatum
vero tantum ab Jacobo quoad præceptum.
Nam ſi confeſſionem Chriſtus ipſe non præce-
Piſſet, ab Eccleſia profecto tantum onus fideli-
bus imponi minime potuiſſet, ut pluribus oſten-
n, & dunt Scotus d. 17. Jq. r., Durandus q. 8., Paluda- .
AMem MUIS q. 2. a. 2., SOtus d. 18. q. I. . I., Navarrus de
tüi Pcœnit. d. 5. n. 18., Canus & alii. Quorum ſen-
tentiæ etſi Adrianus & nonnulli Theologi re-
pugnent; omnes tamen ſolide concludunt,
præceptum confitendi peccata antiquius omni ca-
none humano eſſe; adeoque a ſolo Chriſto &
Apoſtolis voluntatis divinæ præconibus Eccle-
ſiæ commendatum: nec fieri poruiſſe, ut legi
nact. humanæ tam ſeveræ, tamque dubii juris non
umcle adverſarentur Chriſtiani proceres, aut nulli
nwiek umquam ejus venia fieret. Hinc Janſenius in
hr d Concordia cap. 147. ſcribit, Apoſtolos ex Spi-
MWer ritus S. inſpiratione intellexiſſe, hanc fuiſſe
25 Chriſti intentionem, eamque Eccleſiæ tradidiſſe.

Nfehio⸗

O,

tin.
en
en.
, de
eincen
mml.
toner
eetti
illin⸗

0l

Aor
leElni
Cdnc.
Cntons

258 DE PœNITENTIA.

CAPUT II.
De Forma Sacramenti Pænitentiæ.

ARTICULUS I.
Quænam ſit hujus ðacramenti Forma!

NTOaI Conſuetam hujus Sacramenti for-
N mam his verbis, Ego te alſolvo &τ. com-
prehendi, legimus ex CC. Florentino in
decreto Eugenii §. Quartum Sacramentum, &
Tridentino ſeſſ. 14. c. 3. Formulam iſtam reji-
ciunt Hæœretici noſtræ ætatis, quibus abſolutio
nihil eſt aliud, quam miniſterium annuntiandeæ
remiſonis peccatorum, ut Melanchthon in Locis
an. 1543. editis ſcribit.
II. Inter Catholicos Theologos quidam,
quos alias indieabo, non probabant formam
hanc per modum indicativum efferri, ſed de-
recando potius recitandam cenſuerunt.
Alphonſo Toſtato, 1. Part. ſui Defenſorii
c.6. non videbatur dicendum, Alſolvo, quod
magis proprie verbum, Remitto, adhiberetur.
Gabriel diſtinct. 14. J. 2. Putat, addi debere,
al omnibus peccatis. Durandus d. 22. J. 2. invo-
cationem SS. Trinitatis judicat eſſe de neceſſi-
tate hujus formæ. In quam ſententiam Joan-
nes Major & Petrus Sotus inclinant.
Dico. Forma hujus Sacramenti conveniens
& ſufficiens ſunt verba iſta formaliter ſumpta:
Ahſolvo te. Ita S. Thomas d. 84. 2. 3. & in 4.
d. 22. q. 2. a. 2. & Theologi communiter. Prob. I.

pars argumento S. Thomæ. Cum Sacramema
nova

,

Eunic.
e C
entinon
M,
n tej:
luno
Mtmnte
ilos

unm
Oormam
de.
2M
Nendi
ho,
Phberenn.

Eebele,

2 Mo⸗
enel
n on

Obwenſe
et nn
4. ) Kn
ierli

n e⸗
n ,

DE PNITENTIA. 259

novc legis eſfciant, quod ſignificant, forma qebet
ſianificare id, quod in Sacramento qgitur proportio-
naliter materiæ Sazramenti. Atqui pœnitemiæ
Sacramentum non conſiſtit, ut reliqua, in conſe-
cratione alicujus materic, nec in uſu alicujus ma-
teriæ ſanctificatæ, ſed in remotione materiæ cujus-
dam, prout peccata dieuntur eſſe materia pœniten-
tic. TLulis autem remotio ſignificatur a Sacerdote,
cum dicitur, Ego te abſolvo. Nam peccata Jſunt
quaædam vinecula, ſecundum illud Prov. y. v. 22.
IMmiguitates ſuæ capiunt impium, &funibus pecca-
torum ſuorum quisque conſtringitur: Unde hac eſt
convenientiſſima forma.
Conkrm. I. Ut ſignificetur effectus hujus Sa-
cramenti, neceſle omnino eſt verbum, Ahlſol-
vo, aut ſimile aliud adhiberi: opus item eſt pro-
nomine, Ze, ut ſignificetur perſona cui effe-
us impendatur; ergo hæ duæ voces requi-
runtur ad conſtituendam eſſentiam formæ hu-
jus Sacramenti. .
Confrm. II. Sacerdos eſt vere judex a Chri-
ſto conſtitutus: ut ſupra probavimus; ergo
convenienter utitur verbis illis, Abſolvo te: ejus
enim ſententia ex inſtitutione Chriſti eft infalli-
bilis, & ſimul cum ipſo & per ipſum Deus ju-
dicat, quin ideo Sacerdoti auctoritas divina, aut
Ppoteſtas excellentiæ tribuatur.
Prob. II. pars. In Sermone etiam vulgari
cum deprecantibus dicimus, condono tibi, vel
Temitto tibi, remiſſionem offenſæ & injuriæ a
nobis fieri indicamus: & in judiciis civilibus
hæc duo verba, Abſolvo te, ſufficiunt, ad ur
R 2£ ube:

260 DE PGNITENTIA.

liberum pronuntiandum; ergo etiam ſufficient
in Sacramento pœnitentiæ ad totum formæ ef-
fectum exprimendum.
Oj. I. Per verbum indicativi modi proprie
ſumptum potius ſignificatur remiſſio principa-
lis, ſeu, ut vocant, auctoritativa; ergo verba
hæc, Abſolvo te, non convenienter adhibentur
in formam Sacramenti. Be. Diſt. Amec. Per
Verbum indicativi modi ſignificatur remiſſio
principalis, ſi non reſtringatur a perſona & in-
tentione proferentis C. ſecus N. Sacerdos eſt
tantuimm miniſter Cbriſti, & diſpenſator myſterio-
rum Dei, ut proteſiatur Apoſtolus 1I. Cor. 4.
V. I. nec alio nomine actionem aggreditur, niſi
tamquam judex miniſterialis. Excellit tamen
judicem humanum inferiorem, quod hujus
ſententia non ſit omnino firma & irrevocabilis
ſeu definitiva, donec per ſuperiorem confirme-
tur: at ſententia Sacerdotis ultima ſit & defini-
tiva, cum ſit vere ſimul ſententia Dei ut judicis
principalis, ac Sacerdotis ut miniſtri.
Inſt. Reatus pœnæ eſt quoddam vinculum
morale, non vero peccata ſunt vincula quæ ſol-
vi poſſint, ſed ſunt potius injuriæ & offenſæ
quæ remittantur, & Chriſtus tantum dixit:
Quorum remiſeritis; ergo improprie & contra
Shriſti inſtiturionem adhibentur, Abſolvo te. N.
M. Antec. Licet pœna ſit actus ad quem ſontes
ligantur, tamen funes, quibus ligantur ſunt
ipſa peccata, quæ illos conſtringunt & detinent
ad ſupplicium, ut ſine gratia Dei illis expedire

ſe non poſſint. Hinc Iſa. 52. v. 2. dicitur: ſolve
vincu-

yNd

NoK
Tlenm
, le
Iennile
1Gir.
os e
hee.
(.
ur,l
amen
Eii
Neblis
rme⸗
ENR.

Cvonun
1 Ne 1.
Nenſe
C.
oo
ote⸗
o
ror i
deine
ſe
Cr,

DE PGNITENTIA. 261
vincula colli tui. Et 58. v. 6. Diſolve colligationes

umpietatis, ſolve faſetculos deprimemntes. Pl. 118.

v. 61. Funes peccatorum circumplexi ſunt me. Chri-
ſtus etiam Matth. 16. v. 19. ait: Quodeumque ſol-
veris ſuper terram. Et c. 18. v. 18. 4uæ Wiαι ſol-
veritis.
Non ergo debebat Toſtatus offendi hac vo-
ce, Abſolvo, neque in re tantilla diſcrepare ab
uſu communi & traditione Eccleſiæ. Cum ver-
bum, Abſolvo, ſit uſitata in omnibus judiciis
formula: econtra vox, Remitto, latius pateat,
& a quocumque privato injurias aut debita con-
donante adhiberi ſoleat. „
Obj. II. Sacerdotes abſolventes ſolent cer-
tas in ritualibus præſcriptas preces præfari; di-
cunt ſemper: Abſolvo te a peccatis tuis: & Con-
cilia dum dicunt, formam eſſe, Abſolvo te, ad-
dunt, & otera. Ergo hæc duo verba, Ab-
Jolvo te, non ſunt forma ſufficiens ad hoc Sa-
cramentum perficiendum. N. M. Conſ. Hoc
ſolum ex argumento ſequitur, verba illa, cum
diſtincta invocatione Ss. Trinitatis, ex neceſſi-
tate præcepti eſſe adjungenda: eo quod in Sa-
eramentorum adminiſtratione teneamur ſervare
ritus ab Eccleſia præſcriptos, ut jubet C. Tri-
dentinum ſeſſ. 7. can. 13. de Sacram. in genere.
Quod etiam accipiendum de præſeriptis preci-
bus eſt, niſi harum omiſſionem neceſſitas, aut
Pœnitentium copia ſuaſerit.
Loquendo ergo de neceſſitate abſoluta,

pronomen, Ego, ſine dubio redundat, cum
R 3 illud

262 DE PœNITENTIA.

illud perſona prima, Alſolvo, neceſſario con-
tineat. .
Iuſt. I. Verba quæ requiruntur ad comple-
tam ſignificationem & ſenſum formæ, ſunt de
formæ eſſentia: atqui verba, a peccatis tuis,
determinant ſignificationem verbi, Abſolvo,
quod alioqui eſt indifferens ad liberandum a
cenſura, pœna, aut peccato; ergo ſaltem illa
verba ſunt de eſſentia hujus formæ. N. Diſt.
Ahumpt. Verbum, Alſolvo, ſecundum ſe ac
ſeorſim ſpectatum indifferens eſt ad quamlibet
abſolutionem C. ſuppoſita confeſſione, ſuper
quam cadit, eſt ita indifferens N. In hiſce cir-
cumſtantiis ſatis determinatam habet ſignifica-
tionem. Sicut enim forma ultimo determinat
materiam: ita viciſſim forma a materia ſolet de-
terminari. Quapropter S. Thomas ſup. eit. ver-
ba illa: eatis tuis, ad formæ eſſentiam non
requirit: meque illa neceflaria eſſe cenſent S.
Antoninus 5. p. tit. I7.c. 2I. G. I., Sylveſter & Ca-
Jetanus in ſumma, Verbo, Abſolutio, Navar-
rus, Sotus, Suarez & Theologi plerique.
Quodſi quis illa etiam adjecerit putans, ad
formæ eſſentiam ea ſpectare, non continuo
formæ ſubſtantiam component, aut effectus Sa-
cramenti tunc demum producetur, quando de-

ierint efferri: neque enim cum efſentia Sacra-

menti poſita fuerit, ejusdem effectus ſuſpenſio
ex miniſtri arbitrio amplius pender.
Inſt. 2. Unicum verbum, Alſolvo, Pprola-
tum ab Judice civili, ob circumſtantias accuſa-
tionis ac defenſionis, ſufficit ad reum ab omni

crimi-

.

1o con.

mple.
in de
nie,
A
Mdum
len i
1
nEeN
Uolbet
er
leer.
lynhter.
ermint
Geerce.
el.
do

ert I

er⸗
Ny.
e⸗
7 4
Cntiao
ansde
aodod
fa
glolen

lin⸗ n
dunn 9
unt,

.

DE PœNITENTIA. 26⁸

criminatione abſolvendum; ergo idem unicum
verbum ob ſimiles circumſtantias a Sacerdote
prolatum ſufficiet, ad pœnitentem peccatis ab-
ſolvendum, quin dicatur, Alſolvo te. . W.
Conſ. Ratio diſeriminis apparet ex diſp. 2. C. I.
a. 2. ubi probavimus, in baptiſmo exprimen-
dam eſſe perſonam, quæ baptizatur, quod
etiam in Sacramentis cæteris locum habet. Sic-
ut enim verbum, Baptizo, non ſatis ſignificat
actum determinatum ad perſonam & tempus,
cui actio applicatur: ita etiam verbum, Abſol-
vo. Quam Chriſti inſtitutionem, tamquam
quæſtionem facti melius ex conſenſu Doctorum,
& decretis Conciliorum intelligimus, quam ex
uſu fori civilis, cum quo Sacramenti hujus ad-
miniſtratio in non paucis convenire non poteſt.
Inſt. 3. Sacerdos exhibere ſe deber abſol-
vendo ut Dei miniſtrum: atqui hoc præſtat di-
cendo, In nomine Patris & Filii & Spiritus S.
Ergo hæc SS. Trinitatis invocatio videtur ne-
ceſſaria eſſe ad eſſentiam formæ hujus Sacramen-
ti: ficut requiritur etiam ad formam Bapriſini.
g. MW. Conſ. Non eſt neceſſe, ut in omnibus

Sacramentis cauſa principalis exprimatur. Chri-

ſtus diſerte juſſit baptizari in nomine Patris, &
Eilii, & Spiritus &. Et Baptiſmus eſt janua Ec-
cleſiæ, & ſolennis profeſſio fidei explicitæ in 88.
Trinitatem, quæ per ſe loquendo ac primario
eſt neceſſaria in lege gratiæ. In Sacramento au-
tem Pœnitentiæ ratio iſta congruentiæ locum
non habet: nec verba Chriſti Joan. 20. nec Ec-
cleſiæ Traditio ſuadent, hanc SS. Trinitatis in-
R 4 vOCA-

264 DE PNITENTIA.

vocationem in abſolutione uſurpandam eſſe,
quippe quæ duodecim prioribus ſæculis nec in
Latina, nec in Græca Eccleſia fuit uſurpata.
Hine S. Thomas nuper cit. ſeribit, nullum ex-
tare de hac re Chriſti præceptum, ſed hoc relin-
qui arbitrio Sacerdotiis. Quod autem adjungit
Conc. Tridentinum, & ctera, indicat, ſe quæ-
ſtiunculas illas Doctorum diſputationibus relin-
quere.

ARTICULUS II.
An aq formam Sazramenti Pœnitentiæ ſuüfficiant
verba precatoria“

No* J. Clavem Sacerdotis non ſe extende-
re ad remiſſionem culpæ niſi per modum
deprecationis, cenſuerunt olim S. Bonaventura
d. 18. a. 2. q. I. & 2., & Alexander q. 80. &
Guilielmus Pariſ. c. 9. de Sacram. Pœnit. Hi
ſine dubio ſufficientem eſſe pronuntiabant for-
mam deprecatoriam ſive impetratoriam. Qui-
bus acceſſerant Joannes Mayro d. 14. q. 2. Dom.
Sotus d. 3. a. 5. palam affirmans; formam hanc
eſie validam, Abſolvat te Cbriſtus.
Joannes Morinus I. S. de adminiſtratione Sa-
cram. Pœnit. c. 12. teſtimoniis quamplurimis
oſtendit, Græcos quovis ſæculo abſolutionem ſa-
cramentalem expreſliſſe, ac nunc etiam expri-
mere verbis deprecatoriis. Id quod etiam in
Eccleſia Latina jugiter factum fuiſſe usque ad
ſæculum duodecimum fuſe probat idem Mori-
nus c. 8. 9. & ſeqq.

II.

n ele
nec i
npen
me.
ai.
Apnt
t.
Eleln⸗

Fine

Menle.
Nocun
Hertuni
Vnid.
.
gubn
Dunkun
Ner.
rnd
wenſt
erht
etmmn
Gse 4
en Ain

DE PGNITENTIA. 26 5

. Advertit hic Suareſius d. 19. ſect. 1. n.
25. verba precatoria ſeu impetratoria bifariam
poſſe accipi, ſemel formaliter; prout nimirum
non habent ſenſum alium, quam deprecandi;
materialiter autem accipiuntur eadem werba,
quæ cum in ſenſu deprecandi proferri poſſint,
proferuntur modo & intentione impetrandi: ut
ſiquis pro poteſtate verba iſta, Abſolvatur Pe-
trus, tamquam actum judicialem proferat, ait
eſſe æquipollentia formæ communi, qua Sacer-
dos Petro dixerit: Abſolvo te.
Dico. Forma Sacramenti Pœnitentiæ non
poteſt eſſe mere precatoria aut impetratoria.
Ita S. Thomas q. 84. a. 3. ad I. Scotus, Duran-
dus, Paludanus, Gabriel & reliqui in 4. d. 14.
Petrus Sotus leét. 4. de Confeſſ., Navarrus c. I.
de Pœnit. diſt. 6. num. 9., Suarez &c. Prob. I.
Chriſtus dedit Apoſtolis poteſtatem ligandi &
ſolvendi, eosque Judices conſtituit, quibus fa-
cultas ſit remittendi & retinendi peccata: atqui
Judex exequens munus ſuum, ac decidens cau-
ſas, profert ſententiam ſuam aſſerendo, vel ne-
gando, neque utitur forma deprecatoria, aut
aliena ope fieri poſtulat, quod ſibi injunctum
eſt. Ergo.
Prob. II. Cum N. L. Sacramenta efficiant
quod ſignificant, ac viciſſim ſignificent quod
efficiunt, forma Pœnitentiæ debet ſignificare,
quod miniſter efficit: at hie non tantum exorat
& impetrat peccatorum remiſſionem, ſed hanc fa-
cit, & pro poteſtate confert; hinc S. Scriptura non
mmeminit precum a Sacerdote adhibendarum,
R § neque

266 DE PGœNITENTIA.

neque ait, Quibus ſolutionem aut remiſſionem pec-
catorum poſtulaveritis, ſoluta & remiſſa erunt, ſed
quæcumque ſolveritis, quorum remiſeritis peccata.
Erge illa tantum ſoluta erunt, quæ habens cla-
ves &οt—t—ſtatem ſolverit: nam qui petit aliquid
ſolvendum aut remittendum, non ſolvit aut re-
mittit.
Prob. III. Concilia Florentinum, Tridenti-
num & Moguntinum c. 4. præſeribunt Sacra-
mento Pœnitentiæ adminiſtrando formam ſim-
pliciter enuntiativam: ut ſolet adhiberi in judi-

ciis, & nuspiam pure deprecativam: imo Sy-

nodus Tridentina Sefl. I4. c. 3. diſerte prote-
ſtatur, preces quasdam de Eccleſiæ Sanctæ more
laudabiliter quidem adjungi; ad ipſius tamen for-
mæ eſſentiam nequaquam ſpectare, neque ad ipſtius
Sacramenti adminiſirationem neceſſarias eße.
B. Thomas autem Opuſculo 22. ſcribens
contra quemdam ſua ætate contendentem pro
forma deprecatoria, ait ſententiam iſtam eſſe
præſümhptuoſam, ne dicam, erroneam. Tum ve-
ro ſubdit: Miror, qua temeritate aliquis aſſerat
eſſe ſolutum, quem babens olaves non ſagnificat ſe
ſolvere, ſed ſolum rogat eſſe ſolvenduin.
Obj I. Chriſtus reliquit Eccleſiæ arbitrio,
determinare formam Sacramento pœnitentiæ.
Ergo perinde eſt, ſive hæc utatur forma depre-
catoria, ſive huic plusquam undecim ſæculis uſi-
tatæ formam enuntiativam ſubſtituerit. N. Diſt.
Antec. Reliquit Eccleſiæ arbitrio determinare
formam, cujus ſignificatio effectui reſpondeat C.
quæ non ſignificet quod efficit SacramnituI

DE PGœNITENTIA. 267

unft. ſi forma hujus Sacramenti tot ſæculis depreca-
toria fuiſſet, non auſus fuiſſet S. Thomas ſæcu-
m lo duodecimo proximus, ſententiam aſſeren-
uck. tem, quod hæc ſufficiat, tam acri cenſura per-
ind ſftiringere, & ex verbo Dei probare, quod nul-
Hur 10 modo ad abſolutionem idoneæ ſint hæ vo-
cCes, Alſolutionem & Kemiſſionem tribuat tibi
Ien Deus, ut C. I. Opuſculi citati argumentatur.
Deinde nullum poteſt Concilium vel Statutum
nln. produci, quandonam hæ voces, Abſolvo te,
nidd. fuerint inſtitutæ, & ſua vis formalis deprecato-
nd. riis adempta, cum nihilominus a ſæœæculo duode-
e. cimo uſque ad noſtra tempora precandi for-
Gem mulæ verbis, Abſolvo te, & præmitti ſoleant,
=e. & ſubnecti.
hin Inſt. I. Sicut ex verbis illis Jac. 5. v. 14. In-
.

4 Eimaiur quis in vobis? inducat Presbyteros Eocle-
ſaun ſc, O ovent ſuper eum, ungentes eum oleo in no-
enſi mine Domini, & oratio fidei ſalvabit infrmum &&.
And colligimus, formam extremæ unctionis depre-
catoriam eſſe: ita cum mox ſubjiciat Apoſtolus,
oς Conftemini alterutrum peccata veſtra, & orate
o pro invicem, ut ſalvemini, pari ratione hoc idem
de forma Poœnitentiæ Sacramenti demonſtrabi-
mus. W. MW. paritatem. I. quia ſequela contra-
dicit C. Tridentino, quod formas deprecantes
ndet ab eſſentia Sacramenti Pœnitentiæ penitus arcet.
lsl. II. quia B. Jacobus per verba, Conmftemini &.
Sacramentum quidem Confeſſionis indicat; ſe-
gernim quentibus tamen verbis, orate pro invicem α.
N ſolum preces ferventes juſtorum omnium in-
monm telligit, quæ vim Sacramenti non habent, ſed
impe-

Abirio,
lentie.

268 DE PœNITENTIA.

impetratoriam ſolam ex opere operato, ut ra-

tio mox addita indicat: WMultum enim valet dJe-
precatio juſti aſſdua. Elias erat homo ſimilis nobis,
W oravit, ut non plueret, & non pluit annos tres
2c1†. Quin etiam, ſi juxta vocis Græcæ ſigni-
ficationem accurate ſententia Apoſtoli latine red-
datur, ita ſonat: Precamini pro vobis mutuo,
ut ſanemini, n οαι α οε: unde beneficium
temporale ſolum tali oratione impetrandum
colligimus. III. Certum eſt, illis verbis Apo-
ſtoli promulgari inſtitutionem unctionis extre-
mæ: ita enim declarat Synodus Trident. Seſſ.
14. C. I. de Extr. Unét. At Pœnitentiæ Sacra-
menti inſtitutionem malunt Patres deducere ex
illis verbis Jo. 20. Quorum remiſeritis peccata &.
ut eadem ſeſſ. de Sacram. Pœnit. Cap. I. & ſed.
tradunt. Sicut ergo Eccleſia materiam & for-
mam unctionis extremæ ex verbis inſtitutionis
Jac. 5. intelligit: ita etiam materiam & formam
Sacramenti Pœnitentiæ ex verbis Chriſti Jo. 20.
illud inſtituentis debet inveſtigare, & revera in-
veſtigat, ut crebro fatetur Tridentinum loeis
citat.
Inſt. II. S. Ambroſius I. I. de Pœnit. c. ult.
Satis, inquit, eſt ad remiſſionem peccati oratio,
quæ fit a pluribus. Ergo. e. W. Conſ. S. Do-
Gtor non loquitur de remiſſione & abſolutione
Sacramentali, ſed de reconciliatione publice pœ-
nitentium: nimirum dandam eſſe iis veniam,
indulgentiam & pacem, pro quibus multi ſua
obſecratione intercedunt: hancque moderatio-

nem adhibendam, Pauli auctoritate confirmat,

Gl

ie

Ue N.
ltd.
li,
ter
n⸗
eck.
on,
en
dunn
4 Po⸗
Ie.
del.
Gerr⸗
eleel
,Ge
te⸗
r.
tors
Nennh
errnn
C los

eN
Cton
o
otoe
ſcepee⸗
ebnam,
oli
deti⸗
Oofunt

DE PCNITENTIA. 269

& ſubdit: ne triſtitia pœnitentem tædio longæ di-
lationis abſorbeat.
Inſt. II. Idem S. Doctor l. 3. de Spiritu S. c. 19.
omnem Sacerdotibus poteſtatem abſolvendi adi-
mit, ſola precandi facultate relicta, dum ita diſ-
ſerit: Weque enim in ſuo, ſed in Patris, & Filii
c Spiritus §. Womine peccota dimittuntur; iſti ro-
gam, Divinitas donat. k. M. A. S. Ambro-
ſius indicat ſolum Deo tanquam præcipuo Au-
thori tribuendam eſſe remiſſionem peccatorum,
Sacerdotes vero tanquam miniſtros ſuum ad id
exhibere obſequium; nihilominus vere abſol-
vere, nam allegat verba Chriſti: Quorum re-
miſeritis &. Deinde etiam formam noſtram in-
dicat dicens: Iz Womine Patris, & Eilii & pi-
ritus Sancti a Sacerdotibus peccata dimitti.
Ultima verba S. Ambroſii explico Diſt. Iſti
rogant formaliter antequam remiſſionem pec-
cati impertiant, & dum formam remittendi
efferunt, rogant virtualiter & æquivalenter C.
quaſi ipſa formula remiflionis fuerit precatio
formalis N. Sacerdos dicens: Abſolvo te in No-
mine Patris & Eilii & Spiritus &. & uivalenter
& virtualiter orat, quia ſciens, effectum Sa-
cramenti præcipue a Deo ſolo pendere, ſeque
tantum ut miniſtrum & inſtrumentum Chriſti
Nomine agere preces Eccleſiæ Ppræmittit, &
cum affectu deprecantis ſubjicit verba indicati-
va, ſententiam abſolutionis pronuntiando, iis-
que Deum determinat ad dandam poœnitenti
gratiam. Hanc eſſe S. Doctoris ſententiam
conſtat ex iis, quæ protinus addit: I; Baptiſmo
quo-

270 DE PGNITENTIA.

quoque peccata donari non eſt ambiguum. In Bapr-
tiſino autem operatio Patris & Pili & Spiritus
ſancti eſt. Item Auguſtinus variis locis, ac præ-
ſertim L. 5. de Bapt. C. 20. Quomodo exaudit
inquit, bomicidam deprecantem vel ſuper aquam
Baptiſini, vel ſuper oleum, vel ſuper Euchariſtiam,
vel ſuper capita eorum, quibus manus imponitur?
guc omnia tamen funt 8 valent etiam per homici-
das. Atqui omnes conſentiunt formas Baptiſ-
mi & Euchariſtiæ ſemper ac neceſſario fuiſſe
indicativas: nam Ambroſius L. 4. de Sacramen-
Iis C. 4. convenitur, inquit, ut conficiatur ve-
nerabile Sacramentum, jam non ſuis ſermoni-
bus ſacerdos, ſed utitur ſermonibus Chriſti.
Et PP. eitati de Euchariſtia ſupra, diſerte con-
teſtantur, Euchariſtiam fuiſſe confectam a Chri-
ſto, & hodiedum a Sacerdotibus confici verbis
hisce: Hoc eſt Corpus meum. Igitur hi duo &
alii Patres aliud nihil volunt, quam quod Deus
Sacerdotem ſuper panem & vinum verba pro-
ferentem exaudiat, & ad ejus verba indicativa
cônvertat elementa in corpus & ſanguinem
Chriſti, atque idem in Baptiimo, Confirma-
tione & Pœnitentia faciat, tribuendo gratiam
iis, ſuper quos forma Sacramenti profertur.
Inſt. IV. Auguſtinus ſerm. 23. L. 50. Ho-
mil. in illa Chriſti verba Lucæ 7. PEides tua te
ſalvam fecit: medicus bonus inquit, ægros non ſo-
lum præſentes ſanabat, ſed & futuros etiam prævi-
debat. Futuri erant homines, qui dicerent, ego
peccata dimitto, ego uſtifico, ego ſanälifico, ego
ſano, quemcunque baptizo. Tu, cum ſis heine⸗
1018:

NM
Pyi

en
nnt
one⸗
Dpt
ule
hmen.
n e
Clncl
Crtki
eco⸗
10Chri
ferbi⸗
GS
AN
r
wdenie
Mun
Cnmme
uun
Eenur.
D Do.
6e tun
es ton/
ſten⸗
eſeni
Cifinre
nioror
6

DE PœNITENTIA. 271
dicis: Veni mulier, ego te ſalvam facio. Re-
ſpondet tibi Chriſtus: Quando a judæis putatus
ſum homo, remiſſionem peccatorum ſidei dedi, dixi:
vade, mulier, des tua te ſalvam fecit. Deinde
contra eosdem hæreticos argumentarur ex facto &
exemplo Chriſti, mulieri dicentis non dimitto,
ſed dimittuntur tili peccata tua; Item ex verbis
Chriſti: Accipite Spiritum &.; item ex verbis
Apoſtoli I. Cor. 3. & 6. SWiritus Dei hbabitat in
vobis, ut confutet dicentes: ſi non dimittunt
homines peccata, falfum eſt, quod ait Chri-
ſtus: Qucæ ſolveritis interra ſoluta erunz & in cælo:
reſpondet enim hoc Chriſtum dixiſſe, quia Spi-
ritum Sanctum daturus erat hominibus, qui
Peccata remittit, & Deus eſt. Subſumit Morim.
atqui non potuiſſet Auguſtinus ita, niſi inepte,
contra hæreticos argumentari, ſi ipſe &alii Sa-
cerdotes Catholici hac forma: Abſolvo te, aut
ſimili indicativa uſi fuiſſent. Ergo tum tempo-
ris forma hæc indicativa non erat uſitata. N.
D. Ant. Auguſtinus ita argumentatur contra
hæreticos, horum formulam, qua in Sacra-
mentorum adminiſtratione utebantur, compa-
rando cum verbis, queis Chriſtus peccata di-
miſit N. comparando modeſtiam verborum
Chriſti cum inſolentia verborum, queis ſe hæ-
retici extra adminiſtrationem Sacramentorum
jactabant. C. Explicatio patet vel ex unica hac
phraſi hæreticorum, quam S. Doctor refert:
Ego ſano quemcunque haptizo, quod non po-
teſt accommodari ad formam Baptiſini. Item
quod Chriſtus ad condonanda peccata non uſus
fue-

272 DE PGNITENTIA.

fuerit verbis: nam dum ait: dimittuntur tili
peccata, indicavit tantum hoc externo ſigno
internum voluntatis ſuæ affectum, quo ſolo ei
peccata remiſit. Hine W. ſubl. Tametſi enim
hodie uſurpemus formam indicativam, imper-
tiendo abſolutionem; ſiquis tamen Sacerdotum
noſtrorum ex hac formula, & ex verbis Chri-

ſti Matth. 16. & 18 & Jo. 20. anſam caperetcum

illis hereticis ſe efferendi, tamquam ſuamet pote-
ſtate & auctotate peccata dimitteret eisdem ver-
bis Chriſti & aliis argumentis Auguſt. a nobis ve-
re & apte confutari poſſit. Denique hæretici
illi occaſionem errandi ſumpſerunt ex formulis
indicativis, queis utebantur; neque enim ex
deprecatoria forma fieri id potuir. Ergo tunc
temporis Sacramenta Baptiſini & Pœnitentiæ
Per formas indicativas adminiſtrabantur, cum
non poſſit oſtendi, quod ſoli hæretici iis uſi
fuerint. Ergo falſum eſt, quod XII. primis ſæ-
culis forma deprecatoria in uſu fuerit.
Inft. V. Guilielmus Paris. Epiſc. C. 19. de
Sacram. Pœnit. Weque more judicum forinſecorum,
inquit, pronuntiat Confeſſor, alſolvimus te, non
condemnamus, ſed magis orationem facit ſuper eum
ut Deus abſolutionem & remiſſionem atque gratiam
ſatisfatctionis tribuat. Ergo. H. W. Conſ. Quili-
elmus ſolum indicat, Confeſſorem abhorrere a
faſtu, quo judices ſæculares ferunt ſententiam
numero plurali dicendo: abſolvimus te; neque
etiam condemnare reos: ſed modeſtedicere nu-
mero fingulari: abſolvo te, neque id ſine Ppræ-

miſſis ad Deum precibus. Quæ reſponſio pa-
tet

1
AAl

buß
Alßne
gfun
a

“

N
lthe
liſi,
Wnn

Nlᷓ⸗
oro
loe
enin
er.
n
letcun
pore
nyer⸗

fe.

geici
Coris
len er
ne
lentie
Af.
Sull
role⸗

19,6
rrmc
, ℳℳ
em
tian
l⸗
Elere 1
genden
3 0e
ceten
ldnen

DE PœNITENTIA. 273
tet ex Alex. Halenſi, qui fuit æqualis & familia-
ris Guilielmi, & P. 4. Q. 21. membro I in O.
ait, precibus pro pœnitente præmiſſis, Sacer-
dotes ſubjungere formam indicativam, qua ſen-
tentiam pronuntiant. Hinc cum Franc. May-
ro in 4. d. 14. q. I. retuliſſet, in provincia Pro-
venciæ aliquos ita abſolviſſe: Abſolvat te Deus
Pater, D. F., D. Sp. S., ad 3. reſpondet, improba-
tam fuiſſe iſtam formam, quia ſacramentalia ſunt
ſtricti juris, & ideo immutari non debent. Er-
go hæc Cuilielmi & Mayronis teſtimonia Mo-
rinum non juvant, cum vel inde conſtet, for-
mas deprecativas recentes fuiſſe.
lit. 6. Ut ex MSS. variis intelligimus, Ec-
cleſiæ quoad precationes ſuper pœnitentes con-
veniunt, non item quoad formas alias: aliquæ
enim habent: ſis alſolutus a me; aliæ: abſolvimus
e; aliæ: alſolvo te. Si ergo Sacerdos pœniten-
tem non abſolvat precando, non una, & ea-
dem fuit olim abſolutionis formula; Ergo ne-
que idem Sacramentum pœnitentiæ. H. D. Il.
Non fuit formula abſolutionis eadem gramma-
tice C. eadem moraliter N. Imperativa & in-
dicative, numeri ſingularis aut pluralis idem
ſenſu communi ſignificat.
Ohy. 2. In Eceleſia Græca prioribus ſæculis
hujus Sacramenti forma fuit mere deprecativa:
Nam in Euchologio typis edito, & in pluribus
MSS. nihil præter preces a Sacerdote pro re-
miſſione peccatorum pœnitentis ad Deum fun-
dendas præſeribitur. Recentiores irem Græci,
ut Nicolaus Cabaly la Hieremias Pankxh

274 DE PœNITENTIA.
C. P. Reſponſione I, ad Lutheranos, in eisdem
precibus formam abſolutionis ſtatuunt: atque
hodiedum quamplurimi Sacerdotum Græco-
rum aliter non abſolvunt. Ergo. d. MW. Ant.
Eædem ſemper fuerunt formæ Sacramento-
rum in utraque Eccleſia, & prorſus immutatæ
in omnibus Eccleſiis, ut fatetur Morinus ipſe
c. 18. n. 2. Cum ergo Florentinum Concilium,
nihil contradicentibus Græcis, ac poſtea Tri-
dentinum dicant, hujus Sacramenti formam ſo-
lam eſſe verba, Abſolvo te, vel his ſimilia, ſe-
quitur, formam Eccleſiæ Græcæ numqum de-
Precatoriam fuiſſe. In Euchologia autem tan-
tum relatæ ſunt ceremoniæ & preces prolixæ,
ab omnibus Sacerdotibus ſuper pœnitentes pro-
mendæ, non ut eis pœnitentes abſolverentur,
ſed ut adjungerentur formulæ, queis abſolutio
pPerficiebatur, quæ in antiquis Latinorum &
Græcorum Ritualibus & Pœnitentialibus, juſta
ex cauſa omittebantur, quam retulimus diſp. 2.
C. 2. a. 3. ad Inſt. I. Obj. T.
Atque hoc Euchologiorum ſilentium præ-
bere occaſionem potuit, cur multi Recentio-
rum Græcorum in ſola deprecatione Sacerdo-
tum, vim remittendi peccata ſitam eſſe putent,
&ẽ formam antiquam omittant, quæ ſenſu in-
dicativo conſtat, & qua non pauci alii tum Ca-
tholici, tum Schiſmatici etiamnum utuntur, te-
ſte Arcudio de concordia utriusque Eccleſiæ
I. 4. C. 3.3 Presbyteri enim eorum dicunt, Habeo
te venia donatum: Epiſcopi vero, Mea medio-
oritas habet te venia donatum: Alii, Divina gra-
, 114

ehen
AN
rcco.
,.
No.
me
Mpſe
elun
n I.
.
1,E.
unce.
ntn.
volne,
lesplo⸗
Fenu,
Pli⸗
U O
lde

n N.
eeennb⸗
o⸗
Uecl)
S
elian.
oror
.
Uodel
ot, E
ln
D'
1

DE PœNITENTIA. 275

tia Somni Spiritus per me peccatorem & Cminimum
Jxrvum ſuum habet condonata, quæcumque peccaſti.
Hanc quidem Gabriel Philadelphienſis Epiſco-
pus habet: priorem vero tradidit Arcudio Ni-
cephorus quidam Eecleſiæ Conſtantinopolita-
næ Archidiaconus & Protoſyncellus vir doctus.
Idem Arcudius ex Manuicripto, Ruſſorum
idiomate conſcripto, talem abſolutionis formu-⸗
lam legit: Ab' omnibus peccatis, quæcumque nunc
coram me indigno confeſſus es, ota te faciat,
Ego quoque Pater ſpiritualis, poteſtate mibi a Deo
&ρ ſuperioribus conceſſa alſolvo te ab ommibus peo-
catis tuis. Det ergo tibi Deus, ut in hoc && in

Juturo ſæculo irreprebenſibilem te ſiſtas judicio ejus,

qui oſt benedictus in ſæcula. A duobus autem
Antiochenis Patriarchis hanc accepit: Medio-
critas noſtra habet venia donatum ſpiritualem filiun
Juum. Quæ quidem formæ omnes idem ſo⸗
nant apud Græcos, ac ſi quis latine diceret: Do
tibi veniam, mediocritas mea dat tibi veniam:
hinc omnes ſufficiunt ad abſolvendum. Mini-
me vero ſufficiet, ſiquis diceret: pſe Domine
dimitte, remitte, condona peccata bujus M., dquiq
tua eſt potentia, & tuum regnum Patris &.
habet enim hæc forma ſignificationem ſubſtan-
tialiter diverſam ab iſta, Alſolvo te; adeoque
iſti æquivalere non poteſt.
Iuſt. I. Euchologia habent formas Baptiſmi,
Confirmationis, Ordinis, & Extremæ unctio-
nis: at non apparet ratio cur formam Pœni⸗=
tentiæ non contineant; ergo forma Pœniten-
tiæ ſunt illæ preces, quas Sacerdotibus ſuper
8 2 Son=

276 DE PGNITENTIA.

confeſſos dicendas præſeribunt. E. M. Aſſ. Ideo
Euchologia non habent formam pœnitentiæ,
quia MSS., unde excerpta ſunt, eamdem non
habuerunt, quæ tamen formas quatuor illorum
Sacramentorum continebant: ſicut etiam Ritua-
lia latina habent quidem formas quatuor illorum
Sacramentorum, quin Pœnitentiæ formulam
habeant. Quodſi quæ as, cur cæteris formulis ac-
curate conſignatis in veterum Ritualibus & Eu-
chologiis utriusque Eccleſiæ, Pœnitentiæ ſo-
lius forma deſideretur? . Euchologia & Ri-
tualia antiquorum condita fuiſſe eo tempore,
quo formæ Sacramentorum viva voce miniſtris
tradebantur, nec ſine neceſſitate ſcripro quid-
quam mandabatur. Opus autem erat, literis con-
ſignari preces in Pœnitentiæ Sacramento & aliis
ufſitatas, eo quod plures eſſent ac prolixæ:
item formas & ceremonias quatuor dictorum
Sacramentorum, quod aliæ atque in ſpeciem
diverſæ adhiberentur in utraque Eccleſia, ut
citra confuſionem quælibet ſuos ritus religioſe
conſervaret. Econtra quoniam forma, Alſol-
vo te, breviſſima erat & perpetuo communis
utrique Eecleſiæ, nulla urgebat neceſſitas hanc
literis mandandi.
hiſt. 2. Clemens VIII. in inſtructione ſuper
ritibus Græcorum anno 1595. edita, jubet
Presbyteros Græcos, homini Latino in neceſ-
ſitate abſolutionem tribuentes, uti forma a Con-
cilio Florentino præſcripta, eisque permittit
adjicere precationem, quam pro forma abſo-
lutionis tantum adhibere alias conſueverunt.
L Ergo

e
enlix,
1non
Uum
Mn.
lnn
ohln
Hllor.
L.
le ſ.
&N.
or,
rs
dgit
cor⸗
ais
ire:
Croln
Nen
a, l
o
Ar
NMMun
Flae

ehet
de
oneck
mnidr,
Pelln
6

ſeſen

DE PœNITENTIA. 277

Ergo Pontifex vidertur approbare ut validam
Sacramenti hujus formam precationis ab ipſis
in pœnitentes Græcos prolatam. . M. Conſ.
Simpliciter & abſolute jubet adhiberi formam
Concilii Florent. Ergo ſolam formam depre-
catoriam, aliis Græcis uſitatam, tamquam in-
ſufficientem repudiat: nam alioqui hanc per-
mitteret, & non adſtringeret ipſos ad formam
C. Florentini. Sicut dum eodem decreto Græ-
eos Epiſcopos Latino Epiſcopo ſubjectos a Græ-
co Epiſcopo ordinari permittit, non interdicit,
eos forma & ritu Græco ordinari, etſi hæc a La-
tinorum ordinatione plurimum differre videan-
tur, approbantur tamen a Pontifice ut ſufficien-
tia; ergo illam formam deprecatoriam ad Sa-
cramentum Pœnitentiæ conficiendum ut nul-
lam & invalidam prohibet.
Inſt. 3. Quidam recentiores etiam Theolo-
gi cenſent, valere formas precatorias in Pœni-
tentiæ Sacramento, quamvis ſint illicitæ. Ergo.
Be. N. Conſ. Franciſci quidem Maironis hæc erat
Opinio: ſed venia dignus erat, quod ante CC.
Florentinum & Tridentinum ſcripſerit. Hanc
autem veniam non æque merentur nonnulli,
qui cum Eſtio, poſt illa Concilia idem dicere
auſi ſunt. Cæterum Morinus Dominicum So-
tum, Vaſqueſium & Bellarminum immerito in
ſuam ſententiam pertrahere conatur: contra-
rium enim docent: ac Sotus quidem in 4. d.
I4. q. I. a. 3. Qui deprecatione, inquit, ſolum uti-
ur, non abſolvit, ſed alſolutionem petit a Deo. Et
§. ult. negat valere formas: Alſolvat te Deus,
5 3 vel,

278 DE PœNITENTIA.
Vel, zribuat tibi abſolutionem, eoquod depreca-
tive accipiantur. Hanc ergo formam, Abſol-
vit, vel, abſolvat te Chriſtus, cum valere ait d.
3. J. un. art. 5. imperative accipit, non depre-
cative. Quo modo Arcudius recte ita argu-

mentatur: & in ſermone trito illa verla, parcat

tibi Deus, idem ſonant, quod, Ego tibi parco,
profecto poterunt in Sacramento, niſi aliud olſtet,
b. e. Eccleſiæ onſuetudo, eodem ſenſi dici, & va-
lebit Sacramentum.
Olj. I. Chriſtus Matth. 16. & 18. & Joan.
20. dedit etiam Eccleſiæ poteſtatem ligandi &
ſolvendi cenſuris, & nihilominus ſola preca-
tione poſſunt abſolvi ab excommunicatione;
ergo etiam a peccatis. . M. Conſ. Etiam mu-
tu, ſcripto; familiari converſatione, collatione
officii aut beneficii poſſunt abſolvi ab excom-
municatione, quamvis abſentes: quod tamen
nemo de Sacramentali abiolutione dixerit. Igi-
tur cum abſolutio a cenſuris non ſit actio Sacra-
mentalis, arbitrio Eceleſiæ omnino permiſſa eſt.
E contra Sacramenti forma a Chriſto determi-
nata, ab Apoſtolis tradita Eecleſiæ, ab hac im-
mutari non poteſt.

ARTICULUS III.

Quis ſenſus ſit verborum formæ hujus Sacramenti? Al

Noe I. Jam ſupra c. I. a. I. ad obj. 2. Inſtan-
Ltiam meminimus, Magiſtrum non ex-
tendere poteſtarem clavium ad remiſſionem
culpæ: nam diſt. 18. Lit. F. ſcribit, Sacerdoti-

bus

cn
M,

lyfe

leer⸗
ione,
nNr.
ore
tom⸗
unen
⸗
diett⸗
hrek.
gemm.
eit⸗

gmeii

. olu
Mri
⸗
don⸗

DE PGœNITENTIA. 279
bus tantum conceſſam eſſe poteſtatem ſolvendi
& ligandi, id eſt, offendendi homines ligatos vel ſo-
lutos. Unde ſenſus verborum, Ahſolvo te, alius
ipſi non eſt, quam, Abſolutum oſtendo & decla-
ro. Hunc ſequuntur ibid. q. r. a. 2. S. Bonaventu-
ra, Gabriel, Major, Alexander 4. P. q. 21.
Medina tract. 2. q. de effect. abſolutr.
II. Senſus alius horum verborum eſt: Ab-
Jolvo te, non a culpis, ſed ab obligatione eas
ſubjiciendi clavibus Eccleſiæ. Hanc interpre-
tationem referunt S. Bonaventura & Alexander,
& ex parte ſequitur Gabriel d. 18. J. ..
Richardus autem Victorinus l. de Poteſt. lig.
& ſolv. c. 21., Hugo Viéct. l. 2. de Sacram. pP. 14.
c. 8. & Scotus d. I4. Jq. 2. ad 2. arbitrantur, ver-
his illis ſignificari remiſſionem pœnæ vel æter-
næ, vel temporalis, juxta indigentiam poœni-
tentis. His adverſatur Janſeniſtarum error,
qui totam reconciliationem peccatoris cum Deo
fieri putant contritione perfecta & debitæ Sa-
tisfactionis exſecutione: unde hanc præmitten-
dam eſſe contendunt, ac demum a Sacerdote
verbis illis deelarari oportere, ipſum a peceato
jam eſſe immunem. =
Dico I. Senſus verborum abſolutionis non
eſt, Ego te oſtendo, declaro a peccatis abſo-
lutum. Ita S. Thomas q. 84. a. 3. ad 5. & in diſt.
18. J. T. a. 3. quæſtiunc. I. & cum eo Theologi
veteres ac recentiores. Argumentum, quo ex
verbis S. ſeripturæ utuntur; Richardus 'tapro-
Ponit. Extat quorundam Jententio tam Ffrivola,
ut ridenda potius, quam vefellenda videatur: n.
S Han

280 DE PœNITENTIA.

zant enim, Sacerdotes non habere poteſtatem ſol-
vendi, ſed oſtendendi ſolutos: ſed numquid Domi-
nus dixit, quod ſolutum oſtenderitis, erit ſolutumé
Dicunt, Sacerdotes non habere poteſtatem remit-
zenqi peccata, cum Dominus hoc dicat: & dicunt,
babere poteſtatem oftendendi remiſſa, cum Domi-
nus hoc non dicat.
Ex eisdem Chriſti verbis C. Tridentinum
ſeſſ. 14. cap. 6. decidit, Sacerdotis abſolutionem
non eſſe ſolum nudum miniſterium qeclarandi remiſ-
Ja ſ peccata. Et can. 9. contrarium propu-
gnaturos anathemate ferit.
Confirm. I. Declaratio iſta peccati remiſſi
non fit Deo: neque Eccleſiæ, cum plerumque
ſeereta ſit: nec fieri ſemper poteſt pœnitenti,
qui ſæpe ſurdaſter eſt aut moribundus ſenſu de-
ſtitutus: ergo eſſet ſermo plane otioſus.
Imo cum effectum divinæ gratiæ & remiſ-
ſionis peccatorum jam præiumeret, ſecundum
ſe quoque eſſet omnino inutilis æque ac fides,
qua Hæretici credunt remiſſa ſibi eſſe peccata
per Chriſtum.
Conf. Il. Hac Magiſtri explicatione enerva-
tur omnis poteſtas Eccleſiaſtica. Quis enim di-
XNerit, Papam & Epiſcopos illis Chriſti verbis,
Quacumque alligaveritis, && ſolveritis &c. vere
accepiſſe faculratem diſpenſandi, aut cenſuris
adſtringendi, ſi aliud nihil poſſint, quam decla-
rare, hunc hege non teneri, hunc eſle ligatum?
Denique ſupervacaneum foret miniſterium
Sacerdotum: cum quivis doctus & prudens vir
conſcientiam pœnitentis accuratiusi poſſet ex.
plo-

INr
ct

Un
Un
linl
rih

n
Dm.
n
it.
Vn,
Dn.

Mnn
kopen
rn.
on.

niü
unele
Nlenth
lice⸗
tenl.
dhen
de

Pecal

eerA.
Nind.
ſes,
. Ve
cenioit
Gedt
enn
foltert
Nudenit
16
o

DE PGNITENTIA. 281

plorare, ac de obtenta peccatorum venia judi-
cium ferre, quam Sacerdos qui literis & inge-
nio minus polleret.
Dico Il. Neque ſenſus formæ abſolutionis
eſt, Abſolvo te obligatione ſubjiciendi peccata
clavibus. Prob. I. . argum. Chriſtus Joan. 20.
dedit poteſtatem remittendi peccata: at ſolverce
aliquem ab obligatione præcepti, non eſt re-
mittere peccata. Ergo hoc ſenſu non exerce-
tur proprie facultas a Chriſto Sacerdotibus im-
Pertita.
II. Nullum ſenſum talis abſolutio haberet,
ſiquis confiteretur tantum peccata venialia, aut
lethalia alias jam legitime in confeſſione prolata.
III. Poteſt quis abſolvi a peccatis, quin ab ob-
ligatione illa confitendi ſolvatur, ut in materia
de caſibus reſervatis indicatur. IV. Ad talem
effectum non oporteret gratiam conferri in Sa-
cramento, nec requireretur diſpoſitio ulla ſu-
Dernaturalis in pœnitente ad obligationis hujus
ſolutionem obtinendam; ergo talis abſolutio
nihil participaret de ratione Sacramenti. Imo
nec utilis eſſet nec neceſſaria, cum ſe onere con-
fitendi ſola culparum ſuarum narratione pecca-
tor exſolvere Poſſet, ſine forma ulla verborum
ab audiente Sacerdote adhibita.
Dico III. Neque etiam forma memorata
habet hunc ſenſum: Abſolvo te a poœna pecca-
tis debita. Prob. eisd. argum. Secundum hanc
opinionem Sacerdotes numquam remitterent
Peceata: Chriſti autem verba, Quorum remiſe-
vItis pecoata &c., in ſenſu proprio accipi opor-
8 5 tet;

282 DE PNITENTIA.

tet, niſi vel Eccleſia aliud ſtatuat, vel circum-
ſtantia literæ aliud requirat.
Deinde contingere poteſt, ut quis iterum
ſe accuſet peccatorum tam mortalium, quam
venialium, quæ olim pœnitentiæ virtute & Sa-
cramento quoad culpam & pœnas omnes ab-
unde expiavit, ita ut nullus formæ tali effectus
ſupereſſet.
Dico IV. Verum ſenſum formæ hujus Sa-
cramenti nobis exponit S. Thomas dicto art. 3.
ad 5.: Abſolvote, id' eſt, Sacramentum Abſolutionis
Zibi impendo. Hanc B. Thomæ ſententiam Theo-
logi fere omnes hodie ſequuntur, ut omnium
optimam. Per formam enim Abſolutionis pri-
mario ae directe ſignificatur, & efficitur pecca-
torum remiſſio virtualis, ſeu talis formæ Poſi-
tio, quæ ſecundum ſe faciat hominem formali-
ter ex peceatore juſtum. Sive ergo pœnitens
ante abſolutionem juſtus jam ſit, ſive adhuc pec-
cator, ſemper vere profertur in eum memorata
Sacramenti forma: licet in ſolo peccatore per im-
Perfectam contritionem diſpoſito remiſſionem
etiam formalem & ſignificet, & operetur. Er Ratio
eſt; quia Sacramentum omne per ſe ac præcipue
ſignificat effectum ſuum primarium ſeu gratiam:
ergo etiam Pœnitentiæ Sacramentum præcipue
ſignificat eamdem gratiam prout remiſſivam pec-
cati. Prob. Seq. Si pœnitentia ſignificaret &
efficeret primario ac immediate remiſſionem
Ppeccati, & gratiam tantum ſecundario ac indi-
recte, ergo peccati remiſſio antecederet gratiam;
cum tamen unica cauſa formalis noſtræ juſtifi-
catio-

eh.

um
Gen
d.
RL.
fean

1o K.
It/,
foi
no⸗
hkſomn
opr.
helet⸗
ol.
Gll.
ens
bee⸗
Vokant
erir.
oven
Mer

de

Chnn.
eſpe
lapee⸗
e
Goren
ei
igetii
reſt

DE PœNITENTIA. 293
cationis dieatur gratia a Tridentino Concilio
ſeſſ. 6. cap. 7. & omnis formæ veteris privatio
formæ novæ induéctione poſterior cenſeatur.
Obj. I. Verba illa Chriſti, Luc. 7. v. 48.: Ke-
mittuntur tili peceata, tempore præſenti profe-
rebantur, eis tamen Chriſtus tantum declaravit
ac teſtatus eſt, peccatricem ſolutam ſuis crimi-
nibus eſſe, prius enim erant jam dimiſſa. Ergo
etiam forma, Abſolvo te, vera erit, licet decla-
ret tantum, peccata a Deo dudum dimiſſa eſſe.
H. M. Conſ. Ad argumentum jam reſpondimus
diſ. 5. c. 3. a. 3. ad Inſt. obj. 1. Textus Græcus
exprimit in tempore præterito: αιοvτ—. ο
a& ααaρτιαν vemiſſa ſunt tua peccata.
Qhbj. I. Quamvis peccata per contritionem
fuerint remiſſa, non tamen ſine ordine ad abſolu-
tionem; ergo hoc ſenſu peccata illa dieuntur re-
mitti per formam abſolutionis ſubſequentem,
quod per hanc illorum remiſſio quaſi complea-
tur & conſummetur.
Confirm. Sicut Chriſtus Patres dudum ante
a peccatis mundatos dicitur redemiſſe, quia ju-
ſtificati erant in virtute pretii, quod poſtea ſol-
vit: ita quamvis peccatum fuerit remiſſum prius,
tamen per hoc Sacramentum fit quaſi ſolutio &
ſpecialis applicatio meritorum Chriſti ad conſum-
mandum illum effectum. v. M. Conſ. Hæc ex-
Plicatio non tenet in venialibus per contritionem
prius remiſſis: neque in peccatis mortalibus
jam ſemel abſolutione ſacramentali deletis.
Neque ad rem præſentem facit exemplum
illud de juſtificatione Patrum antiquorum: iis
enim

284 DE PœNITENTIA.

enim prius facta eſt applicatio meritorum Chri-
ſti, quam exhibitio pretii a Chriſto fieret. Nunc
autem ex parte Chriſti cum ſolutio jam ſit ſuffi-
cienter exhibita, eadem tunc efficaciter applica-
tur, quando datur effectus divinæ gratiæ: at
hic effectus datur per contritionem; ergo per
abſolutionem non applicantur merita Chriſti ad
ſolvendam remiſſionem peccati per contritio-
nem ante dimiſſi, neque applicatio meritorum
Chriſti reſervatur in illud tempus, quo eſt appli-
candum Sacramentum, utcumque contritio vo-
tum Sacramenti contineat. Igitur modus iſte non
videtur ſatis accommodatus eſſe ad ſacramentalis
formæ ſenſum exponendum, eo quod vi formæ
novus effectus à Sacramento non producatur.
. II. In verbis iſtis, Abſolvo te, tacite
ſubauditur, quantum indiges; quare ſolum re-
miſſionem peccati ſignificant, quantum ad id,
quod de facto tollitur: ergo hic adæquatus ver-
borum iſtorum ſenſus ſecundum ſe unus ſem-
per & idem eſt. . MW. Conſ. Nam ſi pœnitens
ob remiſiſa prius & plane expiata peccata, nul-
lius amplius indigeret, forma in dicto ſenſu nec
Operaretur quidquam, nec ſignificaret.
Ohj. I. In Sacramento Pœnitentiæ remit-
titur pœna æterna, & aliquid etiam de pœnatem-
porali; ergo formæ ſenſus recte ſtatuitur iſte:
Abſolvo te a pœna peccatis debita. N. MW. Conſ.
Tam ob rationes Concluſ. 3. adductas, quam
quod remiſſio pœnæ æternæ tantum ſignifice-
tur indirectè per formam, prout nimirum fit:
fit autem non per ſe, ſed quatenus culpæ remiſ-

A
n
CMenn
at

ſioe-

C.
Mune
ſff.
Nlar.
e
o
nlud
Uittio⸗
orun
l.
o.
enon
ennls
Orane
Mur.
le⸗
n 1e
,
rer⸗
blen⸗
Mnlen⸗
itr l.
Ninee
lerih⸗
Atenn.
oe de⸗
NC
88)
nfe
Girmn:

DE PœNITENTIA. 295

ſionem conſequitur, in qua comprehenditur.
Quare etiam eamdem conditionem includit, ſci-
licet ſi ſit in homine ralis reatus qui remittatur:
quæ quidem conditio deficit in iis, qui peccata
gravia recitant; quibus antea jam ſunt abſoluti,
& in iis, qui venialium tantum ſe accuſant.
Temporalium vero poœnarum remiſſionem
forma eadem indirectè ſignificat pro modo diſ-
poſitionis, quam pœnitens ad Sacramentum ad-
hibuit. Quodſi Baptiſmus flaminis, qui virtus
tantum pœnitentiæ eſt, tanta virtute quando-
que pollet, ut cum culpis omnem etiam reatum
Pœnæ temporalis abſtergat; quanto magis effe-
tum iſtum præſtare poterit Pœnitentiæ Sacra-
mentum, dummodo peceator tam perfecta con-
tritione ſeſe ad effectum iſtum digne diſpo-
ſuerit.
Obj. V. Forma Sacramenti idem ſignificat,
ſive ad peccatorem edicatur, ſive ad pœniten-
tem jam juſtificatum: atqui prolata ad juſtifica-
tum non ſignificat tolli vinculum peccati; ergo
hoc etiam non ſignificat dicta peccatori. Minor
conſtat induléct. Rideretur enim, qui homini ſo-
luto ac libero diceret: Solvo te vinculis aut car-
cere. . Diſt. min. Prolata ad juſtificatum non
ſignificat, peccati vinculum rolli immediate,
proxime & formaliter C. mediate, remote ac
virtualiter N. In utroque ſignificat: Impendo
tibi Sacramentum Abſolutionis & ſignum illud
effectivum gratiæ, qua reddaris amicus Dei, &
in libertatem filiorum ejus vindiceris: quæ qui-
dem gratia formalem etiam remiſſionem pecca-
. 11

286 DE PoœNITENTIA.

ti operatur in eo, qui adhuc peccatis obſtrictus
tenetur. Igitur ridiculum non eſt, pœnitenti
etiam juſtificato dici: Alſolvo te: nam verba,
condono, abſolvo, remitto &. in uſu humano non
unice reconciliationem formalem & actualem,
ſed etiam radicalem & virtualem ſignificant: ne-
que filius, patrem, quem ſibi reconciliatum eſſe
novit, denuo veniam rogans, ridetur, quaſi rem
jam factam, adeoque impoſſibilem poſtularet. Er-
go homines iteratam condonationem poſſibilem
Putant, & ipſis vox, condono, quantum in ſe, idem
ſonat, ac, eo affelctu te proſequor, qui eſt incompoſ-
ſililis cum jure ad odium, ſive id fuerit, ſive etiam-
num exiſtat. Atqui identidem juſti quortidie
Deum obſecrant: Dimitte nobis debita noſtra:
nec id incaſſum, nam eumdem gratiæ Dei affe-
ctum ſibi exhiberi depoſcunt.
Inſt. I. Diſputatur hic potiſſimum, quem
ſenſum verba iſta, Alſolvo te, habuerint ex uſu
hominum, ante ſignificationem myſticam ex
Chriſti inſtitutione adje tam: atqui ex homi-
num uſu non ſignificant gratiam ſanctificantem,
neque Sacramentum Abſolutionis; ergo non
ſatis commode dicuntur primario ſignificare gra-
tiam ſanctificantem Saeramento Abſolutionis im-
pertiendam. Ne. Diſt. Aſſ. Iſta non ſignificant
ex uſu hominum determinate & explicite C. in-
determinate & confuſe N. Verbo, Alſolvo, in-
dicatur quælibet vera abſolutio, qualis etiam uſu
hominum habetur virtualis ſeu radicalis abſolu-
tio nuper explicata. Cum ergo gratiæ ſacra-
mentalis communicatio ſit vere abſolutio vir-
ua⸗

ſrichn
iteng.
ebe,
hnon
En,
U.
ncke
n
et .
Pihen
0Gen
r⸗
Etane
dile
.

en
NN
n
honm
Cnen
NN
ell⸗
se⸗
Kemt
C. i
voy.
Kataun
Sinſ
ieſ
Unoſ

DE PüœNITENTIA. 287

tualis, & quandoque etiam formalis; hæc utique
voce hac, Alſolvo, ſenſu vulgari acceptâ, com-
prehenditur, licet indeterminate & confuſe.
Inſt. 2. Forma Baptiſmi & aliorum Sacra-
mentorum collationem gratiæ etiam ſignificat;
ergo a ſignificatione Sacramenti Pœnitentiæ non
diſtinguitur. V. D. Ant. Significat collationem
gratiæ ex inſtitutione ſua ſacramentali C. ex ſig-
nificatione quam habet communi hominum uſu
N. Significatio ſacramentalis Baptiſmi, Pœniten-
tiæ & aliorum Sacramentorum, gratiam deter-
minate etiam exhiber. Econtra ſignificatio,
quam verba Baptiſmi habent ex uſu hominum,
non præfert gratiam, ſed ſolam intinctionem
aut ablutionem corporis: cum tamen vox, Ah-
Jolvo, quia quamcumque liberationem a culpa
ſignificat ex uſu hominum, illam etiam quæ gra-
tiæ collatione fit, neceſſario ſua ſignificatione,
licet indeterminate & confuſe contineat.
Ex quibus etiam apparer diſcrimen inter eum,
qui homini dudum e vinculis & captivitate ere-
pto diceret: Solvo te vinculis & carcere, & inter
Sacerdotem, qui pœnitenti juſto dicit, Abſolvo
Ze, nam prior vel ludit, vel declarat mere &
confirmat exemptionem factam; quia verba ejus
habent pro objecto immediato realem, forma-
lem & actualem ſolutionem vinculorum: cum
viciſſim Sacramenti forma objectum habeat
quamcumque etiam virtualem liberationem à
culpa factam.
Inſt. 3. Ergo forma abſolutionis partim ſe
haberet ipſam pro objecto, & ſimui grathun
eln

288 DE PœNITENTIA.

Dei, peccatum deſtruendum & hominem ab-
ſolvvendum. B. C. Illat. Seæpe contingit, ut
actus intellectus aut voluntatis ſe ipſi habeant
partim pro objecto: ita voluntas aliquid do-
nandi, præcipiendi, prohibendi, debet per ſe
ipſam id velle præſtare: ut: declaramus Cajum
innocentem, addicimus ei hæreditatem, lego ei
hortum ſuburbanum: & apud Logicos omnis
cognitio eſt adtus vitalis, omnis vox eſt ſonus
aëre percuſſo editus. Igitur, ſicut Sacramenta
cætera ſignificant effectus ſuos, non omnino ab-
ſolute, ied quantum eſt ex parte ſua: ita & for-
ma Pœnitenticæ ſignificat efficaciam abſolutionis
a peccatis, quantum eſt ex ſe, atque hoc modo
ſignificat exhibitionem Sacramenti ex ſe remiſ-
ſivi peccatorum, non in actu quidem ſignato,
ſed in actu exercito. Quæ omnia breviter ex-
preſſit Hugo victorinus l. 2. de Sacram. p. 14.
C. 8. dicens, hanc formam magis ſigniſicare virtu-
tem ſuam, quam eventum.

ARTICULUS IV.
Utrum Abſolutio ſine verbis dari pPoſſit?

Ota I. Ad eſſentiam formæ abſolutionis ſuf-
ficere ſigna, queis intentio Sacerdotis de
Ppœnitente abſolvendo convenienter exprima-
tur, ut ſunt ſcriptura, aut nutus, exiſtimarunt
olim quidam Theologi non ignobiles, ut Palu-
danus, d. 17. q. 2. a. I. num. 7., Medina, Cod.
Confeſſ. q. de modo confit., Petr. Sotus lect. II.

de Confeſſ., ubi dicit, hanc ſententiam poſſe ſe-

cure teneri, quam tenent, inquit, plures noſtrorum.
Sylve

nr
Ala
fudkm
D
And
oN
Gnn
h
,⸗

en d
it, u
beant
lco.
Prl.
Cn
Cond
Pſonn
Imen
noeb.
Kr.
lioass
nol
nl.
gono,
erer.
N
onil

,
isc
Cincg.
W
n D
na,

Diy PœNITENTIA. 299
Sylveſter, Armilla, Tabiena, Rainerius, &
Præcipui veterum Thomiſtarum, inter quos S.
Antoninus 3. p. TIIt. 14. C. 19. H. 9. & tit. 17.
c. 12. & C. 21I. H. 3. refert in Conc. Baſileenſi
tractatam fuiſſe quæſtionem, quid faciat Sacer-
dos, qui ſine jurisdictione audivit Confeſſio-
nem, & abſolvit pœnitentem, multosque di-
xiſſe, poſſe poſtea petere jurisd ctionem, &
abſolvere illum ubicunque ſir. Opinionem
eandem indicant Adrianus, Navarrus, & com-
plures alii. 3
II. Ad idem argumentum ſpectat quæſtio,
utrum Sacerdos abſentem pollit abſolvere?
nam licet verba Protulerit, verba tamen pro-
Pria eſle nen poſſunt ei, ad quem diriguntur:
cum enim ab eo non percipiantur, rem ſigni-
ficatam in eo exprimere non poſſunt. Poſſe in
caſu neceſſitatis confeſſionem fieri Sacerdoti ab-
ſenti & ab eodem abſente abſolutionem dari,
teruerunt auctores modo recitati cum Richar-
do, Majore, Alexandro, & quibusdam aliis,
quorum ſententiam Dom. Sotus, Relect. de te-
gendo ſecreto, memb. 3. q. 4. Concl. 5. dub. 4.
ait, fortaſſe eſſe veram.
Quamvis autem S. Thomas in Quodhbeto
quodam doceat, confeſſionem fieri poſle per
Scripturas, ut Suarez memorat; nmihilominus
in4. d. 17. q. 3. a. 4. . 3. ad 3. ait, in extrema
neceſſitate utilius effe confiteri Laico præſenti,
quam Sacerdoti abſenti: ubi innuit Sacerdotem
abſentem ablolvere non poſſe. Eum ſequitur
Scotus, nixus eo unslo, quod confelli⸗
de-

290 DE PüNITENTIA.
debeat eſſe ſecreta: quod ſane rem intentam
non evincit. His conſentiunt Thomiſtæ, Car-
dinalis Toletus, Suarez, Gregorius de Valent.,
Edmundus Augerius Catechiſmi c. 4. lect. 7.,
ac Theologi recentiores omnes.
Dico L. Sacramenti hujus forma ſufficiens
verbis propriis ac voce humana eſt proferenda.
Ita Magiſter in 4. d. 14., S. Thomas q. 84. a. 3.
ad 3., & Theologi modo laudati. Prob. Juxta
Decretum Eugenii in C. Florentino editum, Sa-
cramenta novæ legis conſtant verbis: a qua re-
gula generali non eſt facienda exceptio, verba
analogice aut in ſenſu improprio accipiendo in
Sacramento aliquo, niſi Eccleſiæ Traditio aut
conſenſus Doctorum id ſuadeat. Atqui nec
Traditio Eccleſiæ, neque Doctorum conſenſus
exceptionem talem in Pœnitentiæ forma facien-
dam ſuadent. Ergo. Prob. min. Ex documen-
tis antiquis conſtat, in Eccleſia dum pœniten-
tes abſolverentur, ſemper adhibita fuiſſe verba
formalia vel phraſi indicativa vel imperativa,
Vel, ut quibusdam placet, deprecatoria aut im-
petratoria: nec apparet veſtigium, quod nutu
aut ſigno alio verbis æquivalente Sacramentum
hoc fuerit unquam adminiſtratum.
uid? quod Concilium Florentinum in
dicto Decreto doctrinam iſtam de Pœnitentiæ
Sacramento vel maxime explanat docens, for-
mam hujus Sacramenti eſſe verla, quæ Sacer-
dos profert, cum dicit &. Qui conſonat Sy-
nodus Trident. Seſſ. 14. cap. 3. declarans, for-
mam Sacramenti Pœnitentiæ in illis miniſtri e⸗
V is

M
lfin

ehtam
Cr.

len,

1,,

He
Een
19
YN
n ⸗
lare.
Netbe
do n
lio en
ine
Nenl⸗
cen.
len
cnen⸗
leretn
ennnd
ur .
Nl

eltum

nn n
6neore
,
G
ong
lads, .
Polini

Se

DE PœNITENTIA. 291
lis poſitam eſſe: neque preces adjungi ſolitas
ad formam perfinere. =òM
Ex quibus intelligimus, vera ac formalia
verba a Conciliis ad Pœnitentiæ & quinque pri-
orum Sacramentorum formas abſolute requiri:
nam memoratum C. Florehtini Decretum in
ſolo Matrimonii Sacramento cum exceptione
loquitur, dum ait, cauſam ejus efficientem eſſe
vegulariter conſenſum per verba de præſenti ex-
Dico II. Sacerdos non poteſt abſolvere niſi præ-
ſentem. Prob. I. Quod in uſu & adminiſtratione
Sacramenti Eccleſia nec facit, nec fecit unquam,
ſignum eſt fieri non poſſe: atqui nullo exemplo
doceri poteſt, abſentem àa Sacerdote umquam
abſolutum fuiſſe. Ergo. Major prop. inde pa-

tet, quod fere omnia; quæ ad doctrinam &
diſciplinam de Sacramentis attinent, licet in S.

Scriptura fundentur, ex uſu & traditione Ec-
cleſiæ firmari præcipue oporteat ac declarari.
II. Nuper oſtendimus;, ad Sacramenti hu-

4 jusformam ſermonem humanum neceſſario re-

quiri. Præterea eſt talis ſermo, qui dirigatur
ad perſonam aliam per pronomen, Ze, TZili;
Vos, Vobis, & in formulis precatoriis, MHic,
Mte &c. Atqui particulæ tales ad veritatem
ſermonis perſonam præſentem exigunt: licut
in forma Euchariſtiæ particulæ Moec, Hie,
ſubjectum, in quod efferuntur, præſens requi-
runt; neque fieret transſubſtantiatio aàab eo, qui
per pronomina, IIud, Ile, formas conſecra-
tionis in panem, aut calicem abſenten ediceret.
I2 Ergo

292 DE PœNITENTIA.
Ergo idem tenendum eſt de forma Sacramenti
Euchariſtiæ. 4
III. Clemens VIII. Anno 1602. die 19. Jul.
Hanc propoſitionem, ſeilicet licere per Iiteras ſeu
internuntium Confeſſario alſenti peccata ſacramen-
taliter confteri, & ab' eodem alſente abſolutionem
obtinere, ad minus uti falſam, temerariam, &*
ſcandaloſam damnavit, ac probhibuit &c. Atqui
non damnavit Pontifex ſimpliciter confeſſionem
abſenti factam, ut conſtat ex declaratione per
Paulum V. Rituali Romano adjecta, & ex iis,
quæ infra dicturi adhuc ſumus: ergo damnavit
potiſſimum eam partem, qua abſolutio abſenti
impertita defenditur.
Olj. J. Cum Pœnitentiæ Sacramentum ſit
inſtitutum per modum judicii, nihil eſſentiali-
ter poſtulat, quod non ſit de eſſentia judicii:
atqui de eſſentia judicii non eſt, ut verbis for-
malibus ſententia feratur, ſed ſeripto ſolet ſee-
pe dari, ac nutibus fieri etiam poteſt. Ergo.
B. MW. Maj. Actio Sacramenti Pœnitentiæ in plu-
ribus ab judicio forenſi diſcrepat: idem enim
in hoc Sacramento actor, reus, & teſtis eſt,
cui pro ſe & contra ſe peroranti fides habetur;
& qui numquam damnari poreſt, ſed ſemper
abſolvitur, dummodo vere pœnitens acceſſerit.

Weque hic paritatem peti poſſe a poteſtate ſol-

vendi a cenſuris, oſtendit reſponſio ad obj. 3.
art. 2. L
Obj. I. Quamvis C. Florentinum in laudato
Decreto Eugenii tradar, Confeſſtonem oris pPar-

tem eſſe materialem Sacramenti Ponitenmtis .
illa

enn

u.
1
i,.
Fn
n,
ugl
loen
e per
11s,
Muft
Deni

n
innil.
lei:
8lr.
Na
. 1
enht
n ann
el⸗
heu,
lnhel
Ceti.
ne
o

10 4
Clen,
en,

DE PGNITENTIA. 292
illa tamen ſeripto, nutu, aut abſenti etiam fa-
cta ſufficit; ergo licet idem Concilium doceat,
abſolutionem verbis impertitam, eſſe formam
hujus Sacramenti, poterit eadem etiam nutu
præſentibus, aut per literas abſenti dari. Ne.

MW. Conſ. Ex uſu perpetuo Eccleſiæ, ex Patrum
& Conciliorum traditione novimus, a Chriſto

ſola verba pro abſolutione fuiſſe aſſignata, non
item pro confeſſione: expreſſior enim ſignifi-
catio magis ex parte formæ requiritur, quam
ex parte materiæ. Declarantur iſta ex Baptiſ-
mi adminiſtratione & Euchariſtiæ, quorum for-
mas vera verba a Chriſto præcepta fuiſſe nemo
dubitat; etſi hujus præceptionis argumentum
potiſſimum ab Eecleſiæ traditione conſtanti pe-
tatur.

Inſt. Etiam ad Sacramentum Matrimonii

peragendum verba ordinarie requiruntur, quod

nihilominus in caſu neceſſitatis nutu, ac literis
etiam inter abſentes perficitur: ergo idem te-
nendum de abſolutione ſacramentali ideo neceſ-
ſaria, præſertim in caſu, quo Sacerdos loquen-
di impotens pœnitentem nonniſi per ſigna alia
abſolvere poteſt. . M. Conſ. In Matrimonio
Chriſtus naturalem contractum honorare tan-
tum voluit, & in eo altiorem Saeramenti ra-
tionem fundare, igitur materiam & formam

priorem reliquit: ar in Sacramento Pœnitentiæ

ritum ſpecialem inſtituit, eique ſpecialem for-

mam novæ Legis Sacramentis accomodatam de-

ſtinavit, quæ verbis proprie talibus conſtaret.
Quodſi in Baptiſino, qui majoris multo neceſ-
1 3 ſita⸗

—

294 DE PGNITENTIA.

ſitatis Sacramentum eſt, quoad formam ver-⸗
balem diſpenſatum non fuit, quanto minus id
erat opus in hoc Sacramento, cujus defectum
poœnitens contritione ſupplere poterit.
Obr. II. Ex ſola natura & inſtitutione Sacra-
menti Pœnitentiæ perquam difficulter ſuadetur,
abſolutionem per ſigna verbis æquivalentia da-
tam, aut literis abſenti miſſam, Jure Divino
irritam eſſe ac nullam, ſed potiſſimum Theſeos
noſtræ argumentum ab uſu & traditione Eccle-
ſiæ ſumitur. Atqui exempla plura abſolutio-⸗
num abſentibus miſſarum exhiberi queunt: nam
I. S. Cyprianus I. I. ep. 17. ſeribit, ſe recepiſſe
confeſſiones aliquorum abſentium, per ſeriptu-
ram; ergo videtur ipfis etiam abſentibus red-
didiſſe abſolutionem, hujus enim ac confefflio-
nis par eſt ratio. II. S. Thomas Cantuarienſis
in carcere detentus Romam pro impetranda ab-
ſolutione miſit. III. Apud Euſebium I. 6. C. 34.
Serapion quidam ægrotans milit ad Presbyte-
rum quemdam ægrotantem, ur ipſum abſolve-
ret, & ſibi Euchariſtiam per miniſtrum quem-
dam mitteret: qui cum illi Euchariſtiam miſe-
rit, præſumitur etiam illum abſolviſſe. IV. Ro-
bertus Cœnomanenſis Epiſcopus morti Pproxi⸗
mus a Patribus Concilii Duciacenſis an. 872., &
Potamius Bracarenſis Epiſcopus a Patribus Con-
cilii X. Tolerani abſolutionem obtinuerunt. Sed
& Hildebaldo Sueſſionenſium Epiſcopo abſolu-
tionem per literas poſtulanti dedit Hincmarus
Archiepiſcopus Rhemenſis. V. Hisce accedit
judicium Patrum multorum Conc. PBañieenis
quod

i

DEPNITENTIA. 295
quod initio hujnus art, ex S. Antonini 3. parte
adduximus. B. MN. Acumpt. Omnibus hiſce
inductionibus non aſtequitur Morinus, quod
ſibi probandum ſumpſerat. Nam ad I. . con-
trarium magis ex S. Cypriani teſtimonio colli-
gi: ſeribit enim, ſe mandaſſe, ut ex Presbyte-
ris præſentibus unus eis pacem daret: quodſi
Presbyfer non adfuerit, Diaconus id faceret:
unde apparet, ipſum loqui tantum de reconci-
liatione quadam ad pœnitentiam publicam per-
tinente. Igitur ſi reconciliationem iſtam opera
præſentium præſtari oportere S. Epiſcopus ju-
dicavit, quanto magis præſumitur idem præ-
ſtandum judicaſſe de abſolutione ſacramentali.
Ad. II. B. Quid S. Thomas petierit ab Ale-
xandro III., ex ejusdem Pontificis reſeripto con-
ſtare, quo ipſum monet, ut ſiquid commiſit, de
quo propria conſcientia debeat remordere,;illud Sacer-
ott, qui diſeretus ſit & providus, confiteatur. 8.

Epiſcopus ergo veniam ſolum periit, vel a ſuſ-ꝭ

penſione, quam ipſe ſibi, ne ſacrum faceret,

impoſuerat, vel a pœnis Canonicis. Ejusmo-

di relaxationes a pœnis Canonicis etiam fuiſſe
illas abſolutiones quas Gregorius VII. frequen-

ter abſentibus miſit, teſtatur Morinus ipſe l. 10.

cap. 22. . 6.
Nec magid probat, quod c. Qualis. 30. . 5. Præ-
cipitur, adulteræ pœnitentiam per ſoriptum vecipi-
endam eſſe: nam ibi non agitur de abſolutione,
ſed de confeſſione; idque non propter judicis
abſentiam, ſed ob majorem fidem & certitudi-
nem. Unde evidens eſt, ſcriptam illam con-
T 4 feſſio-

296 Dz PœNITENTIA.
feſſionem non exigi ad abfolutionem ſacramen-
talem, ſed ad aliam judicialem.
Ad II. . I. Serapioni non legitur data

fuifſe abſolutio Sacramentalis, ſed tantum Eu-

chariſtia per puerum miſſa, & conſequenter
Pax & reconciliatie cum Eccleſia: nam quod
metu victus coram tyranno fidem negaverat,
ad ſtatum publice pœnitentium erat redlactus.
Ad, II. . Robertum generaliter tantum
confeſſum obtinuiſſe abſolurionem ſolum cære-
monialem a cenſüris & pœnis: qualis etiam a
Ciſtercienſium Superiore moribundis datur, &
abſolutio Ordinis nuncupatur.
Peotamius poſtea ſe Conciko ſtitit, &
confeſſione præſentibus iterata, non fuit abſo-
lutus, ſed de fede dejectus; & pœnitentiæ per-
Petuæ damnatus, alio in ejus locum ſubrogato.
Hoc igſtur exemplum ipfo teſte Morino ad
6 rem præſentem non eſt.
Ad E. B. Afferri quorumdam Theologo-
rum aut Patrum fententiam opinantium, quid

poſſe fieri fibi videatur, non vero factum, quo

ſolo firmari objectio debuerat.
Obj. III. Propoſitio a Clemente VIII. pro-
ſoripta ait, licere. ... ab abſente abſolutionem
obtinere. Ergo ex hujus Pontificis Decreto
nondum evincitur, abſolutionem talem non
ſufficere. N. W. Conſ. Pontifex pracipit, ne deinceps
Ma propoſitio. umquam tunquam aliquo cafupro-
babtlis defendatur, aut ad' praxin quovismodo dedu-
catur. At ſi abſolutio abſenti data ſufficeret,
ſaltem in extremo neceſſitatis caſu Propoſiſᷓ
IIIa

Du

latnen

.
lent
nN
glierh
n.

IENtIHhn.

Perle
an 4
G.

= –

hin
r
Eper⸗
tgo.
nd

DE PœNITENTII. 297

illa ad praxin deduci probabiliter poſſet „ 2
deberet. Ergo.

CAPUT III.
De prima parte materiali Pœnitemiæ Sacra-
menti, quz éſt Contritio,
ARTICULUS I.
ine dolor aliquis internus de eſſentia bujus
Sacramenti“
Ota. Exiſtimabant nonnulli, ad Sacramenti
Pœnitentiæ effectum non requiri pœniten-
tiam formalem, ſed ſufficere voluntatem confi-
tendi & reeipiendi abſolutionem, modo pœnitens
nullo actu formaliter aut virtualiter peccato ad-
hæreat: nam cum voluntas confitendi ſit vo-
luntas abjiciendi peccatum, & recuperandigra-
tiam, hoe ipſo quædam virtualis pœnitentia eſt.
Ita ſentit Sylveſter Verb. Confeſſ. I. q. 21. Idem
de Baptiſino clare affirmavit Sotus in 4. d. 14.
9J.. 4. a. 3. .
Dico. Dolor aliquis internus atque ſuper-
naturalis omnino eſt de eſſentia Pœnitentiæ Sa-
cramenti, etiam cum tantum venialia, aut mor-
talia olim jam abſolutione remiſſa pro confeſſio-
ne exponuntur. Ita S. Thomas q. 84. a. I. ad 1I.
Item d. 86. a. 6. ac ſœpe alias, ac Theologi com-
muniter, vix uno & altero contradlicente: nam
nonnullos in loquendi modo tantum ab hae theſi
diſerepantes notavimus c. I. a. 4.

Prob. Concilium Trident. Seſſ. 14. c. 3. do-

cet, contritionem eſſe partem & quaſi materi-
5 am

298 DE PGœNITENTIA.

am hujus Sacramenti: atqui non eſt pars mere
integralis; ergo eſt pars ellentialis. Prob. min.
Pœnitentiæ actus formalis per ſe loquendo eſt
medium ſimpliciter ad juſtificationem neceſſa-
rium, ut diſp. 5. C. 4. a. I. demonſtravimus: &
Concilium Trid. cap. 4. declarat, contritionem
ſemper fuiſſe neceſſariam ad peccatorum re-
miſſionem impetrandam, nec Scriptores Ca-
tholicòs umquam tradidiſſe, Sacramentum Pœ-
nitentiæ absque bono motu ſuſcipientium, gra-
tiam conferre. 1 6
Ex hactenus diſputatis liquet altera pars
Theſfeos. Nam peccata mortalia, queis in prio-
re confeſſione jam abſoluti ſumus, peccata item
venialia ſunt materia remota Sacramenti Pœni-
tentiæ, & ſola etiam perquam utiliter pro con-
feſſione recitari queunt, ut cit C. Tridentinum
habet cap. 55. Ergo etiam ad illorum confeſſi-
onem neceſſaria eſt contritio: ne Sacramen-
tum Pœnitentiæ nullum ſit defectu partis eſſen-
tialis. .
Obj. J. Quod pertinet ad Sacramentum ut
Pars, debet fieri cum intentione;, ut fiat Sacra-
mentum: atqui hoc non eſt opus ad contritio-
nem, qua pœnitens ad abſolutionem diſponi-
tur: nam ſiquis pridie veſperi excutiens con-
ſcientiam, nihil de confeſſione cogitans, vere
conteratur, ac poſtridie Sacramentum Pœni-
tentiæ adire velit, non requiritur nova contri-
tio. Ergo contritio eſt mera diſpoſitio ad ab-
ſolutionem recipiendam. . Diſt. Maj. Quod
pertinet ad Sacramentum ut pars, debet fieri
cum

ne
AMn
hefe

M/

X

I nen.

uin
lo ett
Keſl
Iinen
unt
Ne
tumnbo.
I 7 61 I⸗

Nn
pro⸗
Mnln
Den’
0CN½t
Vinumn
el⸗
awene⸗
teder

enumt
ſGr
Unnnio⸗
AMoer.
8 C
ns, Ven
n ben
1 cOo
toi
Gehe

DE PœNITENTIA. 299

ecum intentione ut fiat Sacramentum ex parte
Miniſtri C. debet fieri cum intentione Sacra-
menti ſemper ex parte ſuſcipientis N. Huic
ſufficit intentio habitualis ſuſcipiendi Sacramen-
tum, quam adferre cenſetur is, qui Chriſtiane
vivit, & contritione elicita Deo reconciliari
deſiderat, id quod eſt votum implicitum Sa-
cramenti Pœnitentiæ.
Inſt. I. Ad ſuſcipiendum Matrimonii &
Ordinis Sacramentum non ſufficit i ejusmodi
interpretativa intentio; ergo neque ſufficiet ad
Sacramentum Pœnitentiæ. B. M. Conſ. Ma-
trimonium eſt contractus oneroſus, ad quem
partis utriusque confenſu formali opus eſt.
Item in Ordine mutatur vitæ ſtatus, gravis ob-
ligatio ſuſcipitur, quæ nemini niſi directe vo-
lenti injungenda eſt.
Inſt. z. Ut contritio tanquam pars Sacra-

menti fiat ſenſibilis per confeſſionem, debet

hanc præire, & ad hanc movere, ut ejus cauſa:
atqui hoc ſæpe non accidit: valet enim abſolu-
tio, licet contritio poſt confeſſionem eliciatur,
ut docent Suarez, Vaſquez, Henriquez, de Lugo
& alit communius contra Coninc. Ergo con-
tritio eſt mera diſpoſitio ad Sacramentum. H.
W. Maj. Quæ etiam ex uſu fidelium contrario
confutatur. Satis ergo ſenſibilis fit contritio
Per confeſſionem, cum qua moraliter unum
efficir.
Inſt. 3. Sacramenta plura plures partes re-
quirunt;: atqui poteſt unus dolor ſufficere du-
plici abſolutioni: qui enim obtenta abſolutio-
ne;

300 DE PGNITENTIA.

ne, alius adhuc peccati recordatur;, abſolvitur
denuo, quin ad novum dolorem adſtringatur.
Ergo contritio non videtur pars hujus Sacra-
menti. N. Diſt. Aſuimpt. Unus dolor virtua-
liter & moraliter multiplex ſufficere poteſt du-
Plici abſolutioni C. dolor & realiter & morali-
ter unus ſufficere poteſt duplici abſolutioni N.
Prior dolor univerſalis cenſetur adhuc informa-
re coônfeſſionem proxime inſtauratam, hince vir-
tualiter multiplex videtur. Secus judicandum
eſſet, ſi altera confeſſio a priore confeſſione &
dolore diſtaret, ut ab illo informari amplius,
nec cum eo commune quidquam habere crede-
retur. Cur autem ad iterationem Sacramenti
requiratur alia confeſſio & abſolutio, uti etiam
ad reliqua Sacramenta diſtincta realiter materia
& forma, facile hinc licet intelligi.
Olj. Il. Contritio ad integritatem Sacramen-
zi requiri dicitur a Concilio Trid. ſeſſ. 14. c. 3.
Pars autem integralis non eſt eſſentialis; ergo
contritio non eſt de eſſentia Sacramenmti Pœni-
tentiæ. Be. MW. min. Cujus ratione lege ſupra
C. I. a. 4. inſt. 3. ad obj. 2. Partes integrantes
dicuntur, quæ ſua quantitate totius quantita-
tem conſtituunt. Secundum hanc generalem
materialium partium conditionem Concilia Flo-
rentinum & Tridentinum ajunt contritionem,
confeſſionem & ſatisfactionem requiri ad inte-
gritatem Sacramenti & ad perfectam peccato-
rum remiſſionem, quin negent, aliquam, vel
aliquas ex hiſee partibus eſſentiales & ad verita-
tem Sacramenti ſimpliciter neceſſarias eſſe.

cnimn
A

G
n
l
n
w.
Nimn

Jl

ſee
1

e

Pohefn
onnr
Nere.
me.
.

Mien
non
hiert.
lonctn
ellnec⸗
nin,
leacke
Cnerd
ietin
tert

Fmner⸗
1)
WY
eneu
ſn
mun
Nlit.
Ckklen
Clart
fnonen
in
Rhen
gum,

Kadge
1 4 .

DE PœNITENTIA. 301

ARTICULUS II.
An contritio imperfecta ſit actus bonus & hboneſtus

Né I. Contritio generatim a Conecilio Tri-
dentino ſefl. 14. cap. 4. definitur, animi
dolor ac deteſtatio de peccato commiſſo, cum propo-
ſito non peccandi de cœtero. Quo conceptu con-
veniunt contritio perfecta & imperfecta, quæ
nunc paſſim vocatur in ſcholis attritio, & cap.
cit. C. Trid. dicitur concipi vel ex turpitudinis
peccati conſideratione, vel gebennæ & peœnarum
metul.
Quandocunque ergo fides Chriſtiana nobis
exhibet motivum diſtinéctum a formali ratione
caritatis, aptumque ad excitandum odium ac
deteſtationem peccatorum noſtrorum, erit for-
malis ratio contritionis imperfectæ ſeu attritionis.
II. Lutherus ſermone de pœnitentia an. 1517.
habito docuit, deteſtationem peccatorum ob
amiſſionem æternæ beatitudinis, aut ob reatum
damnationis æternæ, facere hominem hypo-
critam, imo magis peccatorem. Hic eſt arti-
culus 6 quem Leo X. cum aliis pluribus ex eo-
dem ſermone excerptis damnavit, quemque
Lutherus & ſuum, & Chriſtianiſſimum eſſe po-
ſtea obſtinate aſſeveravit libro eontra Bullam
Antichriſti, & in aſſertione omnium articulo-
rum ſuorum.

III. Alter error eſt diſcipulorum Baji, qui,
cum nullum actum medium agnoſcant, qui non
ſit aut ex caritate ſeu amore benevolentiæ, aut
ex vitioſa cupiditate, omnia etiam fidelium ope-
ra

302 DE PNITENTIA.

ra contendunt eſſe peccata vera omiſſionis, eò
quod per actum veræ caritatis ad Deum tam-
quam finem ultimum non referantur: adeoque
actus fidei, ſpei, timoris, religionis, mileri-
cordiæ, patientiæ aliarumque virtutum, ſi non
ſint ex caritate, vera eſſe peccata. Quo etiam
ſpectavit Janſenius, cum 1. 5. de gratia Chriſti
C. 21. timorem pœnæ ex ſe ipſo quidem rectum
eſſe ait; at ex parte timentis, qui eum ex cari-
tate non refert ad Deum finem ultimum; eſſe
vitioſum.
Digco I. Attritio ex conſideratione turpitu-
dinis peccati concepta actus bonus eſt & hone-
ſtus. Prob. I. Concilium Trident. nuper cit.
declarat, talem actum eſſe donum Dei, & piri⸗
tus Sanäéti impulſum. II. Quælibet virtus tbo-
na mentis qualitas, qua relcte vivitur; qua nemoma-
le utitur, ut tradit S. Auguſtinus . I. retract. C. I.
habet enim peculiarem honeſtatem ab objecto
proprio, atque in eadem conquieſcit: neque
ulla lex a Novatoribus oſtendi poteſt, qua præ-
cipiatur, ut actiones ſingulas ex motivo amo-
ris benevolentiæ ad Deum referamus, prout in
tractatu de actibus humanis, & de gratia pluri-
bus demonſtratur.
Dico II. Bona etiam & utilis eſt attritio
concepta ex ſolo metu gehennæ & aliarum pœ-
narum a Deo infligendarum, h. e. qua quis
Deum vindicem ita timet, ut ſolius pœnæ fu-
giendæ cauſa de peecatis admiſſis doleat, & im-
minentia averſetur. Prob. Bonus eſt & utilis
timor gehennæ; ergo etiam ad hanc evitandam
bonum

Nb,
tam.
odn
Ueri.
Nlwn
u
Ntehn
ene
In,

hnt
Kloe.
het 6
.
g
Hlou⸗
Cc
Gdo
11 r
gue
fom.
IM
Clu⸗

ere
tochſ
Gn
ont!
eut, .
Er⸗

ctu

DE PœNITENTIA. 200

bonum eſt dolere de peccatis admiſſis, & inſtan-
tia horrere, quia hæc ſunt cauſæœ certiſſimæ,
quæ pœnas ſempiternas accerſunt. Prob. Ant.
I. Deus timorem iſtum ait eſſe initium Sapien-
ticæ Pſ. 109. V. I0., Prov. I. v. 7. Expelli ab eo
peceatum, nec quemquam ſine eo juſtificari
poſſe Eccli. I. v. 27., eſſe initium dilectionis ib.
C. 25. V. 16.,; Chriſtus Mat. 10. v. 28. jubet nos
Deum timere, qui poteſt & animam 8o7 corpus
perdere in gebennam. Et Mat. §5. v. 13. C. 24. V.
25.2 Marc. 9. V. 42., LUc. 12. V. 5., Ac ſæpe alias
ignem gehennæ, flammas inextinguibiles, ver-
mem non moriturum, tenebras exteriores, &
ſtridorem dentium minatur. Idipſum Mat. 3.
v. 10. Joan. Baptiſta intentat.
Ex Patribus Clemens Alexand. l. 2. Stromat.
Qui timorem, inquit, damnanz, i legem etiam in-
Vectantur: quodſ legem, clarum eſt, quod & eum
qui legem tulit. Hieronymus in c. I. Malach.,
Vult, inquit, Deus, ut primum ejus filii ſimus,
& bonunz voluntate faciamus; ſi hoc conſequi no-
lumus; ut ſaltem nos ſervos habeat, a malis per
Nuppliciorum formidinem recedamus, ut de timore
ſervorum ad gratiam ſiliorum transeamus. Et in
c. 2. Mich. Ur, qui pudore vel verecundia non tenen-
ur, agant pœnitentiam Laltem comminatione pœna-
rum, Auguſt in Pſ. 127. Me, inquit, timor non-
dum caſtus præſentiam Domini & poœnas timet:
imore facit, quidiquid boni facit, non timore amit
Zendi bonum illud, ſeq timore patiendi illud malum:
non timet, ne perdat amplexus pulcherrimi Sponſi,
led timet, ne mittatur in gehennam. Bonus eſt &g& iſte

timor, utilis eſt. Prob.

304 DE PœNITENTIA.

Prob. II. Timor iſte eſt actus ſpei, ergo eſt bo-
nus & honeſtus. Prob. Ant. Spe Theologica
non tantum deſideramus conſecutionem ſummi
Boni, & media eo conducentia, ſed timemus
etiam & averſamur mala conſècutioni Summi
Boni contraria: atqui damnatio æterna ſummum
malum eſt, & æternæ beatitudini vel maxime
adverſatur; ergo actus, quo illam horremus,
a ſpe, virtute Theologica, proficiſcitur.
III. Effectus hujus timoris eſt honus, quia
voluntatem peccandi coërcet, ac ſaltem opus
externum prohibet; ergo timor talis actus ma-
lus dici nequit.
IV. Probabile eſt, hunc timorem pertinere
ad dona Spiritus Sancécti, de quibus Iſai. I1. v.
2., ut non tantum tradunt Alexander Halens. 3.
part. ſum. Theol. q. 76. n. 2., S. Bonavent. in 3.
d. 34. Part. 2. a. I. J. I., Sed etiam S. Gregorius
& S. Auguſtinus; ac ne diſtinctioni locus ſit, Gre-
gorius hom. 19. in Ezechiel. ſcribit, eſſe timo-
rem pœnæ, qui creſcente caritate minuitur. Et
Auguſtinus l. de Gratia & lib arb. Cc. 18. ait, ti.
morem, quem Iſaias inter Spiritus S. dona nu-
merat, non eſſe illum, quo Petrus Chriſtum
negavit, ſed de quo Dominus: Zimete eum,
qui poteſi && animam & corpus perdere in gebennam.
Quamquam vero S. Thomas 2. 2. q. 19. a. 9.
in OQ timorem ſervilem enumero Spiritus S. do-
norum/excludat, ait tamen, illum a Spiritu S.
eſſe: & art. 7. probat illum eſſe initium Sapientiæ,
in quantuim aliquis timore pœnæ diſcedit a peccato,
& per boc babilitatur ad Sapientiæ effectum. P
enl=

.
S

elbe.
hor
hlummn

emms
rm
Uenn
Qunn

peme
I1
lens,
N in,
kegris
e⸗
Deine⸗
num
Git
OCAAR.
Crnn
un

Cymm .

19,97
1S
gGapen
IrA.
Cyn.
in

DE Pœ NITENTIAA., 305
Denique C. Tridentinum nuper cit. decla-
rat, contritionem conceptam ex conſideratio-
ne turpitudinis peccati, vel ex gehennæ & pœ-
narum metu, ſivoluntatem peccandi exeludat, eum
ſpe veniæ, non ſolum non facere honunem lypocri-
tam, && magis peceatoremn, verum etiam donum
Dei ſe, & Spiritus Sancti impulſum &. Et cap.
5. contrarium tenere auſos damnat. Sefſl. 6. au-
tem Can. 8. ita ſtatuit: Siquis dixerit, gehennæ
metum, per quem ad miſericordiam Dei de pecca-
is dolendo confugimus, vel a peccato abſtinemus,
beccatum eſſe, aut peccatores pejores facere, ana-
hema ſit. Unde etiam Alexander VIII. anno
1690. 7. Dec. inter 31. propoſitiones damna-
vit hanc 14: Zimor gehennæ non eſt ſupernaturalis.
Et 15. 8 Attritio, quæ gehennæ & pœnarum metu
coneipitur ſine dilectione benevolentiæ Dei propter
ſe, non eſi bonus morfus ac ſupernaturalis.
Olj. I. Primo & maximo mandato tenemur,
omnia noſtra referre ad Deum ex motivo cari-
tatis; ergo ſiquis deteſtetur peccata ex motivo
ſpei, religionis, timoris aut alius virtutis tan-
tum, peccat ſaltem peccato omiſſionis; eſtque
defectus non tam actonis ſeu ſpei, aut virtutis
moralis, ſed ex parte agentis, qui actionem
on ex caritate refert ad Deum. N. M. Majs
Sufficit referri omnes actiones noſtras ad Deum

relatione quadam conformitatis, eo quod ſint

conformes regulæ primæ morum, ſeu normæ
rectæ agendi, quæ Deus eſt: quo quidem ſen-
ſu ſpes & virtutes morales Opus ſuum ad Deum
t finem referunt implicite, ita ut Deus ſit omni-
U umm

306 DE PGNITENTIA.

um actionum illarum moralium finis ultimus cui.
At vero caritas ſuis actibus ita explicite fertur
in Deum, ut hic ſit finis qui, & finis proximus
& ultimus cui. Vide ſupra diſp. 5. C. 2. a. 3.
Inſt. Quod non fit ex caritate, vanum eſt
& frivolum, ut docer Apoſtolus I. Cor. 13.
atqui actus talis attritionis non fit ex caritate;
ergo eſt vanus & ſimulatus. HBe. Ewxplic. Ent. Ap.
Hoc eſt, nihil proficit ad meritum vitæ æter-
næ, quod ſine habitu caritatis Dei & proximi
fit C. quaſi cæterarum virtutum actiones malæ
ſint & hypocriticæ N. Videtur Apoſtolus mo-
nuiſſe, nullum opus bonum illi proficere, qui
proximum odit: nam de amore Proximi ibi
potiſſimum ſermocinatur. Attritio nondum
quidem ex caritate concipitur, in eamdem ta-
men inducit, ſicut & fides, quæ juſtificationis
initium eſt.
Obj. I. Talis magis odit gehennam, quam
peccatum; ergo affectu inordinato laborat. H.
Diſ. Ant. h. e. gehennam primo ac propter ſe
dereſtatur & peccatum propter gehennam C.
quaſi comparet gehennam cum peccato, & mi-
noris faciat malum peccati, quam gehennæ N.
Ita in hac materia explicandum eſt axioma: Pro-
pter quodunumquodjuetale, illud & magis: nempe
deteſtatur pœnitens gehennam prius natura &
independenter a peccato, & non viciſſim. Ne-
que ideo magis appretiative deteſtatur gehen-
nam, quam peccatum, quando hujus fugam ad
illam evitandam adhibet: nam ſæœpe majus bo-

num amamus & uſurpamus ad conſequendum
ml-

nuei
Eenrnr
nus
neſt

r9
e er,.
Nnn
0een
obere⸗
nnli
rnn
Coocn
Gend.
tons

rC
Dorn. 1
Unlet
Hen .
Ann.
necN
Die⸗
menb⸗
V
GoN
knon
D

egle,

1

DE PœNITENTIA., 307
minus, quin tamen hoc illi præferamus: jita
enim minus bonum intendimus tantum ut fi-
nem proximum & utilitatis, non vero ut finem
ultimum & excellentiæ. In quo nihil præpo-
ſterum aut inordinatum apparet: cum & Deus
ipſe uſus Incarnatione Verbi ſit ad hominumre-
Parationem.
Viſt. I. Attritus magis movetur a malo ge-
hennæ, quam peccati, ergo pluris facit malum
gehennæę. N. MW. ſeq. Snmma & ſempiterna
miſeria majorem vim habet percellendi animum
hominis ſordibus peccatorum aſſueti, quam
foœditas peccati. Hinc Deus a pœnarum metu
ſolet incipere, dum peccatorem ad reſipiſcen-
dum inducit, ut docet C. Tridentinum ſeſſ. 6.
cap. 6.; & S. Auguſtinus Tract. 9. in Joann. &
nullus, inquit, timor, non eſt qua intret caritas.
Inſt. II. Talis attritio oritur ex amore pro-
prio, ergo eſt vitiola. e, Diſt. Ant. Oritur
ex amnore proprio ordinato tamen C. inordina-
to N. Quando quis ſibi vult bonum divina
lege prohibitum, aut propter objectas difficul-
tates ab officio deficit, præpoſtero affectu labo-
rat, qui paſſim amor proprius dicitur, & vi-
tuperatur voce in malam partem accepta. In
attritione autem tres affectus comprehendun-
tur, quorum primus eſt deſiderium vitandi ge-
ennam: alter deteſtatio peccati cum dolore &
Propoſito deinceps ab illo abſtinendi: denique
ordinatio hujus dereſtationis ad gehennam vi-
tandam. Quæ quidem omnia rationi rectæ, &
divinæ voluntati convenire oſtendimus in con-
cluſione. U2 Ulj.

308 DE PCNITENTIA.

Olj. I. Hujusmodi attritio concipitur ex
timore ſervili: atqui timor ſervilis malus eſt,
ergo & attritio. E. Diſt. Maj. Attritio conci-
Pitur ex timore ſerviliter ſervili N. ex timore
fimpliciter ſervil C. Timor uterque dicitur
ſervilis, quia ſervorum eſt timere pœnam pro-
pter ſe, & ex ſolo timore pœnæ peccatum fu-
gere ac deteſtari. Timor autem ſerviliter ſer-
vilis eſt, quo timetur gehenna tamquam prin-
cipale & ſummum malum, ut inquit S. Tho-
mas nuper laudatus, a. 4. ita u- homo eam plus,
quam ipſas Dei offenſas metuat, malitque De-
um peccando offendere, quam æternas Ponas
ſentire: qui timor utique perverſus & malus
eſt; non quia timetur gehenna, ſed propter
pravam animi comparationem & amorem ſui
inordinatum, quo homo ſe ipſum finem ulti-
mum ſibi præfigit. Timor autem ſimpliciter
ſervilis non eligit peccatum, ut fugiat infer-
num; ſed horret & declinat peccatum, ut infer-
num declinet, quem averſatur; arque adeo
utrumque ſimul deteſtatur.
Imſ. I. Timor iſte ſimpliciter ſervilis poteſt
quandoque adhuc eſſe cum affectu ad pecca-
tum; ergo erit adhuc malus. W. Diſt. conſ.
Erit malus ſi foret cauſa inducens ad affectum
peccati C. cum potius ab hoc affectu deterreat
N. Affectus iſthic malus tribuendus potius eſt
ſubjecto non ſatis efficaciter gehennamtimenti:
hinc tam parum inficit actum timoris, quam
parum inficiuntur actus fidei, ſpei, miſericor-
diæ, aliarumque virtutum moralium, guilhus
⸗-

tur er
Hek,

Cnel.

We

lert.
m.
El
Anii
el⸗
Eens
A
Her
enli
0l
Noer
We⸗
be

1
1

t i

l
en
eCon
Eeettes
Or
,

Gleie

,

.
N

1

DE PNITENTIA. 309

adjungi poteſt. Excludit autem omnem affe-
Gtum ad peccatum timor ſervilis, quando eſt
appretiative maximus, quo nimirum timemus
gehennam ſuper omnia mala, quorum perpeſ-
lio ad vitandam offenſionem divinam necefſaria
eſt. Quodſi timor appretiative minor fuerit,
Pro aliquibus tantum caſibus affectum ad pec-
catum execludert: nec tamen ideo malus dici de-
bet, ſed minus bonus & minus efficax; & at-
tritio inde concepta etiam erit bona, licet non
ita ſufficiens. At vero orta ex timore priore,
nempe attritio appretiative ſumma, eſt multo
melior, & ſola ea, quæ, ſi cum ſpe veniæ jun-
Cta fuerit, in Sacramento ad impetrandam gra-
tiam diſponit, ut habet Trident. ſeſſ. 14. cap. 4.
Inlt. II. Timor ſimpliciter ſervilis opponi-
tur caritati perfectæ, & ab hac foras mittitur,
ut traditur I. Joan. 4. v. 18. Ergo non efſt bo-
nus. B. Diſi. Ant. Timor ſervilis ſecundum
fubſtantiam opponitur caritati,; & ab hac foras
mittitur N. Timor ſecundum denominationem
extrinſecam ſervilitatis opponitur caritati &c. C.
Ita D. Thomas recens citatus. Timor iſte fe-
eundum ſubſtantiam eſt metus gehennæ pro-
bter ſe, & peccati propter gehennam. Qui
quidem manet in hominibus perfectiſſimæ ca-
ritatis & ſanctitatis, ſed ſine denominatione ſer-
vilitatis: nam hæc tantum extrinſeca timori eft,
nec ei ratione ſui ipſius convenit, ſed tantum
ratione ſubjecti: quando nimirum eſt in ho-
mine, qui peccatum timet non ratione offenſeæ
divinæ, ſed ſolum propter pœnam, quæ pro-
C. 3 Prie

310 DE PGNITENTIA.

Prie ſervorum eſt. Igirur ſervilis dicitur timor,
quia hæret in ſubjecto deſtituto caritate: ſicut
dicitur fides mortua, quia eſt in ſubjecto non-
dum per gratiam & caritatem vivente. Quem-
admodum ergo caritas ſuperveniens non ejicit
fidem mortuam, ſed tantum denominationem
mortuæ facit ceſſare: ita caritas ſubſequens non
ejlicit timorem peccati propter gehennam, ſed
tantum deſinere facit denominationem ſervilita-
tis, idque curat, ut juſti non ſolum deteftentur
peccatum propter gehennam, ſed etiam ob
amorem virtutis, ac Dei ipſius. Unde conſe-
quitur, timorem iſtum quandoque hominum
malorum & ſervorum eſſe, nee tamen idcirco
malum & intrinſece ſervilem dici oportere.
Iuſt. IUII. Timor mundanus malus eſt &
prohibitus Mat. 10. v. 28., & I. Pet. 3. V. I4.9
Iſai. 5I. V. 7. 5Q ergo etiam timor ſervilis. . M.
Conſ. Timor mundanus dicitur, quando quis
mala a creaturis impendentia ita veretur, ut
Creatorem offendere non dubiter: quod fecit
Petrus Chriſtum negando: igitur mundanus
iſte timor, tamquam peccati cauſa, malus eſt.
At ſervilis timor non poteſt in peccatum indu-
cere: nemo enim peccat, quia Deum iratum
timer, ſed potius vel ideo a peccatis cohibetur.
Deinde timor mundanus, quem ſæœpe reſpe-
Ktum humanum nuncupant, faeile quoad inten-
ſionem ſeu vehementiam actus excedere poteſt:
Contra timor gehennæ numquam poreſt eſſe ni-
mis vehemens; nemo enim tantum timet ge-
hennam, quantum timeret, ſi eam, ut eſt, per-
ſpectam

tinon

ſc

nN⸗

en.

Enlir
kfeuot
ennch
Pone⸗
onton
ſaen
ere

A

1.l49
o
; 1
ol
undn
il.
Eauud
Piben
e
Odinee
ele e
t 7
inet
nee⸗

. DE PœNITENTIA. 311
ſpectam haberet. Quodſi quis etiam plus ti-
meret pœnam gehennæ, quam culpam, non
ideo peccaret, quia nimium timeret pœnam ge-
hennæ, ſed quia defeétu caritatis, & ſanæ

rationis judicii, non tantum horreret culpam,

quantum deberet.

Inſt. II. Peccat, qui Deum propter alincd

tantum diligit, v. g. propter bona temporalia,
amore mercenario; ergo peccat etiam, qui

Deum timet propter aliud, nempe propter in-

fernum. N. M. conſ. Objectum amoris eſt bo-
num, timoris malum: Deus autem eſt ſum-
mum bonum in ſe, nec ullo modo in ſe malus,
ſed tantum mali ſunt ejus effectus, quibus ſon-
tes affligit; ergo Ppropter aliud timeri debet, &
amari propter ſe: non vero ſolum propter bo-
na temporalia: id enim eſſet finem ultimum in
horum fruitione collocare; eſſetque talis amor
æque præpoſterus, atque amor hic comitansti-
morem ſerviliter ſervilem, quo eligeretur pec-
catum ad vitandum gehennam.
Obj. IV. Omnes Lheologi cum Philoſopho
docent, fieri aut omitti invite & ſecundum quid
involuntarie, quidquid ex metu fit, aut omit-
titur: atqui hoc ideo dicitur invite, & ſecun-
dum quid involuntarie contingere, quia rema-
net affectus ad contrarium; ergo qui ex metu

gehennæ a peccato deſiſtit, affectum ad pec-

candum retinet. H. Diſt. Maj. Secundum Theo-
logos & Philoſophum quidquid ex metu fit aut
omittitur, contingit ſecundum quid involunta-
rie, ſi affectus ad oppoſitum non obſtat fini

4 Per

312 DE PüœNITENTIA.
er actionem vel omiflionem ex metu decre-

tam obtinendo C. ſi huic fini obſtet affectus ad

oppoſitum N. & conceſſa min. Diſt. conſ. Si
affectus ad peccandum non obſiſteret fini per
omiſſionem actionis intento C. cum talis affe-
ctus impediat, quo minus finem omiſſione actio-
nis intentum aſſequatur N. Conſ. Qui ſincere
finem deſiderat, vult eriam omnia media ad il-
lum aſſequendum neceſſaria: atqui ex gehenneæ
metu deteſtans peccatum, vult vitare gehen-
nam; ergo etiam cupit omnia mecddia ad vitan-
dum gehennam neceſſaria. Atqui ad hanc fu-
gam magis opus eſt exuere affectum ad pecca-
tum quam deſiſtere a mala actione externa:
nam ſolus affectus ad peccatum damnare homi-
nem poteſt, eum externa actio ſæpe vitio non
vertatur; ergo qui ex meru inferni deteſtatur
peccatum, non retinet affectum ad hoc; ergo
metus inferni ſincerus ac vehemens non facit,

aut, ut magis proprie loquar, non relinquit in

ſubjecto involuntarium, ſaltem actu.
Inſt. J. Qui jacturam mercium facit, qui
a furto abſtinet ex metu, retinent affectum ad
oppoſitum; ergo etiam is, qui ex gehennæ
metu cohibet ſe a peccato. N. MW. Conſ. Mer-
cator in tempeſtate jacturam faciens, fur metu
laquei manus continens, ſciunt voluntatem ad
contrarium nihil obſtituram fini abs ſe intento:
nam navis vere alleviatur jactura ſolum exter-
na: & qui ſolo affectu in res alienas fertur, num-
quam ſuſpenditur e patibule, cegitationis enim
paœnam nemo patitur, ff. de pœnis, & c. Cogiza-
onts.

I
1/
N 11

certe⸗
eN
l. S
1 ſer.

.

Grd.
gee
eir
Aſtu.
untr
Aer
elennt
ſekont.
o
lme.
e

oNrg

.
lul, Gl
1

Ner.

r wetn
eni

Ttee

nen⸗ ee⸗
lat,in
onit⸗

efelke

DE PNITEN TIA. 313

tionis. de Pœnit. d. I. videlicet in foro humano.

Homo enim videt ea, quæ parent: Dominus autem
intuetur cor. I Reg. 16. v. 7.
Inſt. I. Qui ex ſolo gehennæ metu pecca-
tum deteſtatun, virtualiter dicit: vellem peccare,
niſi gebennam metuerem; ergo affectum ad pec-
catum retinet. B. Diſt. Ant. Si r0 ſolo acci-
piatur exeluſive aut comparative, virtualiter ita
diceret C. cum a0 ſolo ſumatur tantum præci-
ſive N. Ita pœnitens abſtinet ab omni virioſa
comparatione vel excluſione: neque enim mo-
tivum timoris gehennæ Præfert aliis præſtanti-
oribus, neque offenſæ Dei, injuriæ, inobedien-
tiæ &c.: nec mortiva iſta formaliter excludit aut
virtualiter; ſed ab his omnibus præſeindit.
Inſt. III. Multi tamen ita comparati a natura
ſunt, ut peccarent, ſi metu inferni non abſter-
rerentur; ergo virtualiter ita dicunt: vellem pec-
care, ni metuerem gehennam. N. C. Ant. M.
Conſ. Ex ackibus conditionate futuris nemo bo-
nus eſt aut malus. Non pauci ita ſunt affecti,
ut ſi Dei aut virtutis amore non duceren-
tur, in his vel illis occaſionibus peccarent: num
ideo abſtinendo a peccatis ex motivo amoris Dei,
aut ex honeſtate virturum, virtualiter dicunt:
vellem peccare, ni Deum diligerem, aut ni duce-
Ter honeſtate virtutis?
Inſt. I. Voluntas efficax finis non neceſſa-
rio applicat media, niſi urgente conſecutione
finis. Ergo poteſt quis velle virare gehennam,

& poſtea tantum peccata deſerere; ergo retine-

re adhue poteſt affectum ad præſens peccatum.
U5 He⸗

314 DE PœNITENTIA.

. Diſt. ſeq;. utramq. Poteſt ita agere, ſi gehen-
næ timor fuerit appretiative ſummus N. ſi non
talis fuerit C. Nec tamen iſte metus appretia-
tive minor, dici malus poteſt: ſicut fides & ſpes
non ſunt malæ in eo, qui vitæ emendatio-
nem differt: ut inſt. I. ad Obj. 3. obſervavi-
mus.
Olj V. Non poteſt aliquid perfecte odio habe-
ri, cujus contrarium non prius diligatur; ergo nec
poteſt quis ſincere odiſſe peccatum, niſi ex
amore juſtitiæ; ergo odium peccati ex timore
pœnæ non eſt bonum ac ſincerum. H. Diſt. ant.
Non poteſt quid odio haberi, cujus contrari-

um non diligatur, ſi propter ſe & ex motivo

proprio odio habetur C. ſi odio habetur pro-
Pter aliud & ex motivo communi N. Si ode-
rim cibum ſuavem, quia valetudini obeſt, non
opus eſt, ut ante amaverim cibum amarum;
ſed ſufficit, omnia odiſſe, quæ valetudini, quam
amo, adverſantur. Hine Diſt. I. ſeq. Si pecca-
tum ex motivo proprio deteſtatur G. cum de-
teſtetur illud ex motivo communi, & ex hone-
ſtate, quæ peccati turpitudini indirecte oppo-
nitur N. I. & 2. ſeq. Si ex amore Dei peccatum
oderim, non prius opus eſt, amaſſe cujusque
virtutis peculiarem honeſtatem. ergo etiam
poſſum bene & ſincere odiſſe peccata, quia red-
dunt me perpetuo miſerum, qui amo & deſi-
dero eſſe æternum beatus. (QQuare ſufficit,
quod motiva ejusmodi communia tollant indi-
recte affectum ad peccata.

o.

AMAN

4

er

Mmn
/
ün
el
re
r

gefen.
ron
Meir

Nonkte
eoe
M
Ainore
Un
Conn.
Voine
Ir pro⸗
6
von
ron)
aven
N
onnde
Ferten⸗

e..

nau
ſecle
batat
Sc
laon

.

DE PNITENTIA. 315
Olj. VI. Auctoritatem Patrum, ac præſer-

tim S. Auguſtini, qui l. de Natura & Gr. c. 57.

Sub lege, inquit, ℳ, qui timore ſupplicii, quod lex
minatur, non amore juſtitic ſe ſentit abſtinere ab
opere peccati, necdum liber, nec alienus a volunta--
te peccandi: in ipſa enim voluntate reus eſt, qui mal-
let, ſi ſieri poſſet, non eſſe quod timeat, ut libere fa-
ciat, quod occulte deſiderat. Eadem habet epiſt.
44., ubi talem adhuc vocat inimicum juſtitiæ: &
Concio. 17. in Pſ. I18. ait, talem invite abſtine-
re peccato, & eſſe inimicum legis: & I. c. ad Bo-
nifacium c. 9. In ipſa intus voluntate peccat, qui non
voluntate, ſed timore non pecoat: & Concione 25.
in Pſ. 1IS8. appellat talem timorem carnalem,
quo non crucifigatur caro, ſed adhuc laten-
ter vivat peccandi voluntas: & Tr. 9. in epiſt.
Joan. circa medium, comparatur timori adul-
teræ, quæ intus oblectatur adulterio, quod ta-
men non committit, quia timet maritum. Ea-
dem fere habet S. Thomas I. 2. q. 107. a. I. ad I.
& aliis quibusdam locis. Ergo timor iſte malus
eſt. . D. Antec., Hæc Pprædicata tribuuntur
timori tantum imperfecto, incoato, ſerviliter
ſervili C. tribuuntur timori caſto, appretiative
ſummo & ſimpliciter ſervili N. Quod S. Au-
guſtinus timorem ſolius gehennæ admittat, quo
Peccandi voluntas excluditur, conſtat ex con-
cluſione. Et Serm. I3. de verb. Apoſt. Zimor,
inquit, ſervus eſt caritatis. Ne poſſideat diabolus
cor tuum, præcedat ſervus in corde tuo, & ſervet
dominæ venturæ locum. Fac vel timore pœnæ, ſi
necdum potes amore juſtitic. Et Tr. 9. in ſdi
Oan.

316 DE PœNITENTIA.
Joan. Opus et ergo, ut intret timor primo, per
quem veniat caritas. Limor medicamentum, a-
ritas ſanitas.. . nullus eſt timor, non eſt, quo in-
tret caritas. Sicut videmus per ſetam introduci li-
num, quando aliquid ſuitur: ſic imor primo oc-
cupat mentem, non autem ili remanet, quia ideo
intravit, ut introduceret caritatem. Ex quibus
Patet, quam imperite Lutherus Serm. de Penit.
homines hortetur, ut acturi pœnitentiam, ocu-
los in ſolam ſpeciem virtutis, nequaquam au-
tem in pœnas peccatorum conjiciant: nam qui
peccatorum ſordibus aſſuevit, non illico move-
tur ad virtutis ſpeciem.
Inſt. Ergo ſaltem timor ſerviliter ſervilis in-
ordinatus eſt & malus, ſecundum doctrinam
Patrum. B. D. Illat. Timor ſerviliter ſervilis,
intrinſece, ſecundum ſe, & quatenus abſterret“
homines ab actione externa peccati, eſt inordi- Wlk
natus & malus N. extrinſece ſecundum affectio. MW
nem ad peccatum, quam adhuc compatitur, Im
malus eſt C. Eſt malus, inordinatus, carnalis ol
& ſervilis, quia eſt hominum malorum & in- Man
ordinatorum, carnalium & ſervorum: non au- Wnn
tem eſt intrinſece malus, quia timor gehennæ (um
eſt. Nam quod abſterret etiam ab extrinſeca mn
ſolum actione peccati, neque inducit ad pecca- m
tum: non eſt malum: atqui timor iſte cohibet am
ab extrinſeca actione peccati, neque inducit ad hn
peccatum, ergo malus non eſt. Quod autem
homo talis magis timeat pœnam quam culpam,
& malit adhuc peccare, non oritur ex hoc timo-
re, ſed ex affectu ad peccatum, qui adhue ani-
O

Nn
N
Coroe⸗

o.
NDhunun
lnii
D
otdr
Knn.
ſhinl
8andt
N
,MA
enc
rſecn
Ne⸗
doct
od Alen
hoe io
hihn

DE PœNITENTIA. 317

mo inhæret, & cui expellendo timor iſte nimium
infirmus eſt, nec ideo in ſe malus, ſed mini-
me omuium bonus eſt: bonus tamen adhuc,
quia lege divina & humana hic terror incutitur
iis, qui necdum ratione & virtutis amore duci
ad officium volunt; ut ſaltem externa abſtinen-
tia acriminibus, vel non cohtrahant aut augeant
habitus pravos, vel contractos longa ceſſatione
nonnihil deſueſcant, afque ita idonei magis
efficiantur ad ſtudia virtutum. Ita Bellarminus
l. 2. de Pœnit. c. I17. & 18. ad Obj. 5. ubi lau-
dat illud Gregorii M. in c. I. Cantic. dicentis:
Kecti diligunt te: non recti adbuc timent te.

ARTICULUS III.
An ad effettum Sacramenti Pœnitentigæ percipien-
dum neceſſario requiratur contritio perfelcta?

N* I. Petrus Lombardus in 4. Senr. d. 18.,
S. Bonaventura ibid. art. 2. q. I., Hugo &
Richardus Victorini, Alexander, Gabriel Ma-
jJor, Medina, & nonnulli alii exiſtimabant, mo-
tum contritionis verum & perfectum ita ad Sa-
cramenti hujus ſuſceptionem eſſe neceſſarium,
ut, ſi pœnitens eo deſtituatur, Sacramenti etiam
effectu fraudetur, quamvis putet ſe vere eſſe
contritum, neque in Sacramenti ſuſceptione
quidquam peccaverit. Hi nimirum negant, po-
teſtatem clavium extendi ad remiſſionem pec-
catorum mortalium.
II. Sententiæ hujus auſteritatem mitigare
ſtuduerunt Henricus quodlib. I. q. 32., Cajeta-
nus q.S4. a. 3., Ferrarienſis l. 4. cont. Gent. C. 72.

7

318 DE PœNITENTIA.

& alii quidam dicentes, perfectam contritionem
eſſe per ſe quidem neceſſariam ad Sacramenti
effectum percipiendum; ſufficere tamen quan-
doque ſolam attritionem ex parte Pœnitentis,
qui ſe putat eſſe contritum, eoquod Sacramen-
tum faciat, ut actus ex attritione tranſeat in con-
tritionem, vel perficiendo eumdem actum, vel

efficiendo ut homo ex actu imperfecto tranſeat

ad perfectum; vel etiam per ſolam habituum in-
fuſionem poœnitens ipſe ex attrito evadat æqui-
valenter contritus. Quod ultimum tenuerunt
Franc. Victoria in Relect. de poteſt. Eccleſ. q. 2.,
Sotus I. 2. de Nat. & Gr. c. 1I5. & in 4. d. 18.
q. 3. a. 2., Ledeſina & alii quidam.
II. Denique S. Thomas & complures Theo-
logi, quos infra memorabimus, tradunt, veram
peccatorum attritionem ſufficere ei etiam, qui
ſcit ſe non eſſe perfecte contritum.
Dico. Ad Pœrnitentiæ Sacramentum cum
fructu percipiendum non opus eſt contritione
Perfecta, ſed ſufficit attritio ſola, etiam cognita
ut talis. Prob. J. Chriſtus Matth. 16. dedit cla-
ves Petro, & in eo cæteris Epiſcopis & Pres-
byteris, & Matth. 18. & Joan. 20. dedit Apo-
ſtolis & ipſorum Succeſſoribus poteſtatem ſol-
vendi & remittendi peccata, hoc eſt inſtituit
Pœnitentiæ Sacramentum, quo fideles poſt Ba-
ptiſimum lapſi expiarentur a ſuis peccatis, ut fa-
tetur tota Eccleſia, docetque Concil. Trident.
Seſſ. 14. C. I. & Can. I. & ſeqq. Ac S. Tho-
mas etiam ait, Sacramentum Pœnitentiæ eſſe
medicinam, qua peccati mortalis febris olrur
-

W
e
M

An
M
un
6aen
lain

We

„.
e
D

G

eu
rurone
cnt
Eenick⸗
Le.
.
end.
rn
d
68) n
Tce
NS

ent,

DE PNITENTIA. 319

Atqui eſt plane abſurdum, dari alicui claves,
queis nemini aperire poſſit fores occluſas: im-
Pertitam poteſtatem judici, qui abſolvere ne-
minem poſſit: facultatem remittendi peccata
collatam Presbyteris fuiſſe, qui peccatum num-
quam remittant: conſtitutum eſſe Sacramentum
reconciliationis; quo nullus in æternum recon-
cilietur: indicatam medicinam pro febricitan-

tibus, qua nemo niſi ſani utantur; quæ quidem

manifeſta abſurditas contingeret, ſi ſola contri-
tio perfecta ad recipiendam abſolutionem ſuffi-
ceret, ergo non hæc ſola ſufficit ad gratiam pri-
mam in Sacramento recipiendam, ſed ſufficien-
ter etiamn ad gratiam hanc ſuſcipiendam diſpo-
nit contritio imperfecta.
Prob. Il. Si ad hujus Sacramenti valorem opus
eſſet contritione perfecta; requireretur diſpoſi-
tio, qua ordinarie carent pœnitentes: atqui hoe
cogitari non poteſt, quod Sacramentum iſtud
plerumque nullum ſit. Ergo. Prob. Seg. Maj.
Seſſ. I4. C. 4. ait Tridentinum: Etſi comtritionem
bane aliquando caritate perfeétam eſſe contingat:
S. Auguſtinus epiſt. 180. ad Honoratum ſeri-
bit, magnum exitium ſequi eos, qui de hoc Sæ-
culo exeunt vel non regenerati, vel ligati. Er-
go ſentiunt, pœnitentes plerumque perfecta
contritione carere. Ac ratio ipſa ſuadet: nam
licet catechumeni plerique ante Baptiſinum, &
Pœnitentes ante Confeſſionis Sacramentum di-
ligant Deum; nondum tamen tam puro in ipſum
amore afficiuntur, qualis contritionem perfe-

Ctam reddit.
Prob.

320 DE PCNITENTIA.

Prob. III. Salus morientium ita pendere po-
teſt a Sacerdotis abſolutione, ut hujus defectu
quandoque damnentur: atqui hoc falſum eſſet,
ſi perfecta contritio omnino & abſolute ad ab-
ſolutionem requirererur: nam ſi illa adeſſet; ſi-
ne abſolutione pœnitentes ſalvarentur; ſi abeſſet,
etiam cum abſolutione damnarentur. Ergo con-
tritio perfecta eaque ſola non omnino & abſolu-
te ad hoc Sacramentum requiritur. Maj. autem
prob. tum ex laudata nuper S. Auguſtini epiſto-
la, tum ex c. 2. epiſtolæ Cœleſtini Papæ ad Epi-
ſcopos Viennenſis Provinciæ, ubi Sacerdotes in
articulo mortis abſolutionem pœnitentibus ne-
gantes, ait, mortem æternam eis addere, & ani-
mas interficere: tum ex ſenſu totius Eccleſiæ,
in qua, ut docet Conc. Trident. Seſſ. 14. cap. 7.,
NWe quis pereat, pie admodum cuſtoditum ſemper
Juit, ut nulla ſit reſervatio, in articulo mortis; atque
ideo omner Sacerdotes quoslibet pœnitentes a quibuſ-
viy cenſuris abſolvere poſſint. Et olim jam in C.
Carthaginenii III. Can. 34. jubentur omnes
ægrotantes in mortis articulo baptizari vel abſol-
vI, modo aliorum teſtimonio conſtet, hæc Sa-
cramenta ab eis expetita fuiſſe. Citatur c. Ægro-
tantes. de Conſec. d. 4. Plura adhuc in rem
iſtam Patrum & Conciliorum teſtimonia coacer-
vat Gratianus Cauſa 26. q. 6. Denique ſi abſo-
lutio nihil ſit aliud, quam declaratio peceatorum
contritione perfecta jam remiſſorum, cur fide-
les morituri tam ſolicite Sacerdotis abſolutio-
nem flagitant? .

1 . Prob.

UVe

giden.

Jeun
Ul
ven
enld

mgt
NN
Mrnnn
tinw
TCiaunn
UINenonn
iinon
Agene
Untl
Ulin.
NIe
unben
ne

Sai

nenr
Sencr.
on

uele
er
lle
Cl.
. Clon
ſ.
er
Ar.
i lecn
(dacel⸗
ſ
oliolli
ani
6l

4
4
8

—

DE PCNITENTIA 23232
Prob. IV. Idem Concilium Trid. cap. 4. do-

cet, attritionem quidem ſine Sacramento per-
ducere peccatorem ad juſtificationem non poſ-
ſe; tamen eum ad gratiam in Sacramento di-
ſponere. Ergo Concilium cenſet, attritionem
eſſe diſpoſitionem ultimam per ſe ſufficientem
cum Sacramento ad conſequendam juſtificatio-
nem. Conſequentia patet: nam paulo ante dixe-
rat Concilium, omni tempore neeſſariam fuißſe
contritionem ad impetrandam veniom ererro ere,
ubi ſine dubio Concilium de diſpoſitione ulti-
ma ad juſtificationem loquitur. Deinde Conci-
lium dicit, attritionem in Sacramento aliter di-
ſponere ad grariam, quam extra Sacramentum:
atqui extra Sacramentum diſponit ad gratiam
remote, ergo proxime diſponit in Sacramento.
Ergo Sacramentum Poœnitentiæ juſtificat pecca-
torem per ſolam attritionem diſpoſirum.
Prob. E. Sicut Baptiſinus per ſe inſtitutus eſt
ad homines regenerandos: ita Pœnitentiæ Sacra-
mentum per ſe inſtiturum eſt ad reſuſcitandos
baptizatos à morte peccati; ac eapropter ambo
hæc dicuntur eſſe Sacramenta mortuorum. Ergo
Sacramentum Pœnitentiæ ex inſtitutione ſua ac-
cepit vim conferendi gratiam primam, & ex-
Pellendi peccatum mortale; ergo ad ſuam effi-
caciam non requirit neceſſario, quod peccatum
Jam ſit expulſum.
Prob. VI. Si contritio perfecta ſemper ad
Sacramentum Pœnitentiæ requireretur, multo
difficilior erit reconciliatio Chriſtianis, quam
Olim in Lege antiqua fuerat: quod aperte repu-
X . guat

322 DE PœNITENTIA.

gnat ſuavitati Legis Evangelicæ & ſenſui com-
muni Chriſtianorum. Hinc Clerus Gallicanus
in Comitiis generalibus anno 1700. celebratis
declarat, duo iſta ex ſacroſancta Synodo Tridenti-
na monenda; primum, ne quis putet, in utroque
Sacramento (Baptiſmno & Pœnitentia) requiri ut
præviam contritionem illam, quæ ſit caritate per-
fecta, &* qus um voto Sagramenti, antequam altu
ſuſeipiatur, hominem Deo veconciliat.
Sacra autem Facultas Pariſienſis anno 1638.
Kalendis Julii inter alia, quæ in Claudii Segue-
notii Oratoriani notis in S. Auguſtini librum de
Virginitate notavit, de theſi præſente ita pro-
nuntiat: Quæ tradit auétor de attritionis inſuß-
cientia, & contritionis ex perfecta caritate neceſſi-
zate ad recipiendum Sacramentum Pœnitentic, &

quwa addit & approlat de abſolutione, quod nibil

aliud it, quam declaratio Jutidica peccati jam re-
mniſſ, damnavit quoque Facultas, T cenſuit, has
propoſitiones eſſe quietis animarum perturbativas,
commani & omnino tutæ praxi Eccleſiæ contrarias,
eſzcaciæ Sacramentit Peœnitentiæ imminutivas, &σ
inſuper temerarias & erroneas. Seguenotius vero

caritatem non intenſive & ratione gradus per-

fectam, ſed eam, quæ ex motivo iuo proprio
& formali vera ſit & perfecta, intelligit: pro-
ut manifeſte patet ex notis ejus ad Cap. 38. Pag.
II3., ubi motivum timoris gehennæ opponit
motivo perfectæ caritatis.
Obj. I. Coneilium Trid. docet, attritione tan-
rum impetrari, non vero effici gratiam in Sa-
cramento; ergo juxta doctrinam Tridentini
attrt-

naf

Cah

on
nin,

DE PœNITENTIA. 323

i. artritio eſt tantum remota diſpoſitio ad gratiamm;
e imbpetrando videlicet gratiam contritionis, qua
e homo juſtifietur. N. W. Conf. Concilium im-
„ Pertratlonis nomine intelligit efficientiam mora-
e em bPropriam, quam exercet ut Ppars Sacra-
menti: nam eodem vocabulo impetrationis ve-
.

niæ utitur, cum de contritione perfecta ſub Ca-
Pitis initium difſerit. Deinde ſi attritio tantum
eſſet infallibilis diſpoſitio ad contritionem, er-
nlce 90 quilibet attritus in Sacramento Confeſſionis
Gr. eiiccret ex opere operato certo & infallibilirer
nt contritionem, tamquam effectum Sacramenti;

nſen

e hoc autem eſt contra experientiam. Præterea
repugnat, ut actus vitalis liber ſit effectus ex
opere operato Sacramenti productus. Ad hac
i aliter attritio diſponit ad gratiam in Sacramen-
t0, quam extra illud: atqui jam extra Sacra-
II mentum Poteſt impetrare contritionem; ergo
nin in Sacramento diſponit proxime ad gratiam ſan-
n Ctificantem, tamquam Sacramenti pars, ut hic
m a Concilio Tridentino nuncupatur. Denique,
dum Concilium dicit, attritionem in Sacramen-
Hr. diſponere ad gratiam, comparat illam cum
e contritione, quæ omni tempore neceflaria fuit
ad veniam impetrandam: atqui contritio ſem-

Per fuit ultima diſpoſitio ad gratiam; ergo &
Ngſ artritio erit in Sacramento diſpoſitio ultima ad
oohon gratiam; cum nullius Propioris diſpoſitionis
mentio a Concilio fiat.
ionete⸗ Inſt. I. Patres Concilii Tridentini ex decre-
emn, to ſibi exhibito expunxerunt hæc verba: Con-
iden zritionem imperfectam. .. otiam ſuſfcere ad Sacra-
— X 2 menti

324 DE PCGNITENTIA.
menti hujus conſtitutionem: atqui quæ expungun-
tur & corriguntur, non approbantur; ergo
ſecundum mentem PP. Tridentinorum contri-
tio imperfecta non ſufficit in Pœnitentiæ Sacra-
mento ad gratiam recuperandam. N. Diſt. Aſ-

ſumpt. Quæ expunguntur, non approbantur

in ſenſu, quem verba expungenda aliquando
præferunt C. non approbantur in ſenſu alio,
quem verba commodiora ſubſtituta indicant N.
Non eſt propria locutio, quod attritio ſufficiat
ad Sacramenti conſtitutionem, cujus aliqua pars
materialis tantum eſt. Deinde noluit Coneilium
ſententiam Scoti aperte proſcribere, qui in ſola
abſolutione hujus Sacramenti eſſentiam ſtatuit.
Igitur commodius dicitur attritio ad Dei gratiam
in Sacramento Pœnitentiæ impetrandam diſpo-
nere: quæ verba eumdem, quem nos tuemur,
ſenſum habent, & leguntur citato Ccap. 4.
ſeſſ. 14.
lyſt. 2. Ideo correctum fuit decretum, teſte
Pallavicino I. 12. C. 10. Hiſtor. Concil. Trid.,
quod Epiſcopus Tudetanus monuerit, variare
ſententias Catholicorum circa ſufficientiam ar-
tritionis: Concilium autem agens tantum con-
tra Hæreticos, noluit definire quidquam Theo-
logis Catholicis eontrarium. Ergo ex Concilio

non poteſt peti argumentum pro attritione.

H. Diſt. Aſſumpt. Concilium noluit aliquid con-
trarium Theologis Catholicis definire directe
& immediate C. indirecte & mediate N. Con-
cilia neceſſario ſæpe emendarunt opiniones

Theologorum Catholicorum, connexas errori-
bus

2
2

nn
MwK
Cn
e
r
h

yr.
1go
nn.
r.
nh
n di
nt N.
ſenr
Mlon
nten
ktu.
iren
lho.
mll⸗
,4

e
Ind,
lle
d⸗
C⸗
Tleo-
Onehio
tone
Gid con⸗
e re
N
Wsen

4

DE PœNITENTIA. 32 5⁵5

bus Hæreticorum. Ita ſententia illorum, qui
cum Magiſtro dicebant, abſolutionem eſſe tan-
tum declarationem peccatorum remiſſorum,
rejecta fuit a Conciliis Florentino & Tridentino:
quod quidem minime acquievit Tudetano,
qui contendebat, contritionem perfectam ſem-
Per ad abſolutionem peccatorum in Sacramento
requiri.
Inſt. 3. Idem Concilium ſeſſ. 6. cap. 6. inter
diſpoſitiones ad Baptiſmum enumerat dilectio-
nem Dei; ergo eadem dilectio requirerur tam-
quam diſpoſitio ad effectum Sacramenti Pœni-
tentiæ obtinendum. HN. Diſt. Antec. Concilium
enumerat dilectionem Dei puram & perfectam
N. dilectionem Dei inchoatam & necdum per-
fectam C. Verba illa: Deum, tamquam ommis
ſtitie fontem, diligere incipiunt, rem ſatis lo-

„quumtuur.

Iuſt. 4. Concilium ibidem requirit propo-
ſitum ſervandi mandata divina, quorum pri-
mum & maximum eſt pura Dei dilectio; ergo
hanc ad omnem converſionem exigit. N. Diſt.
Conſ. Concilium ad omnem converſionem re-
quirit dilectionem puram virtualiter, implicite
objective C. requirit puram dilectionem for-
malem N. Obſervatio mandatorum objectum
eſt hujus propoſiti, ergo re ipfa ab hoc diſtin-
guitur.
Iunſt. §. Seſſ. I4. cap. 4. Concilium requirit
ad effectum Sacramenti contritionem, quæ fuit
quovis tempore neceſſaria ad impetrandam ve-
niam: atqui heæc eſt contritio perfecta; in lege
X 3 enim

326 DE PNITENTIA.

enim vetere non juſtificabat alia; ergo. N. Diſt.
Maj. Requirit, quovis tempore neceſſariam
contritionem ſumptam inadæquate, & ſecun-
dum prædicata generica C. requirit contri-
tionem ſumptam adæquate, & ſecundum præ-
dicatum unum ſpecificum N. Quod vero ſub
finem Capitis dicit, Ninivitas ad plenam ter-
roribus prædicationem Jonæ pœnitentiam egiſ-
ſe, & miſericordiam imperraſſe, probabilius
vult, ipſos tantum a ſubverſione urbis ſervatos,
non autem perfecte juſtificatos fuiſſe: hoc enim

exemplo tantum utitur Concilium, ad oſten-

dendum, pœnitentiam talem bonam eſle, non
vero malam, ut criminabantur Hæretici.
Inſt. 6. Analogum ſimplieiter prolatum ac-
cipitur pro præcipuo analogato, ut patet ex
vocabulo panis, quod ſimpliciter prolatum,
Pro tritico ſumitur: atqui cap. 3. dictæ Seſſio-
nis dicitur ſimpliciter contritio eſſe pars Sacra-
menti; ergo Concilium intelligendum eſt de
contritione perfecta. p. M. Suppoſ. Min. Con-
tritio æque eſt nomen univocum intuitu contri-
tionis perfectæ & imperfectæ, atque animal re-
ſpectu hominis & beſtiæ, Falſum autem eſt,
quod prædicatum de ſubjecto univoco enuntia-
tum, Ppræcipuum tantum univocatorum afficiat:
nam cum dicitur, animal ſentit, æque intelli-
guntur beſtiæ, ac homines. Quod vero voca-
bulum, panis, plerumque accipiatur pro triti-
Cco, nihil probat: cum a Particulari ad univer-
ſale trahi argumentum non debeat.
Clj. II. S. Joannes epiſtola priore c. 3. 6 14.
icit:

etannn
letlan
vane
mmne
I

M

iam
Cun.
mi.
N
nb.
ne
Deb
ſnenos
Cenin
le.
,
mn.
e e
Nun
elio.
Nt.
E
Con-
CNN.
E.
el
NR.
cer
ind
10 VOt
Auohe

DE PGNITENTIA. 327
dicit: Qui non diligit, manet in morte: I.
Cor. ult. v. 22. anathema dicitur non diligenti-
bus Dominum nolumn eſm Chriſtum: & cap.
I3. actus cæterarum virtutum & Dei dona nihil
prodeſſe dicuntur ſine caritate; ergo. N. Ex-
plic. illa teſtimonia: Qui non diligit Dominum
noſtrum Jeſum Chriſtum, & fratrem ſuum, æ
non diligit, accipiendo contrarie, manet in
morte, eſt anathema, C. aϑ non diligit, acci-
pPiendo præciſive, N. Hinc S. Joannes mox
ſubdit: Omnis, qui odit fratrem ſuum, homiciqa
eſt. Quamquam huic objectioni jam ſatisfa-
tum ſit articulo proxime præcedente H. ad
Inſt. I. Ad peccatorum remiſſionem Deus
exigit converſionem ex toto corde, ut Deut. 4.
V. 29., JOEël. 2. v. I2.2 & aliis locis: atqui attritio
non eſt converſio ad Deum ex toto corde, fa-
lis enim converſio fit tantum ex motivo amo-
ris; ergo. Be. Diſt. Maj. Deus exigit conver-
ſionem ex toto corde, h. e. converſionem, qua
Peccator vere ac ſincere crimina ſua deploret
ac deteſtetur C. quaſi hæc ſit ſola converſio
ex toto corde, quæ ex motivo perfectæ cari-
tatis Pproficiſcitur N. Etiam contritio ex mo-
tivis virtutum cæterarum, ipſiusque gehennæ

metu vere ac fincere deteſtatur peccata, eaque

vitare ſtatuit. Inficiari tamen non poſſumus,
contritionem imperfectam qualemcumque in
Vetere Teſtamento non diſpoſuiſſe proxime ad
gratiam, ubi Pœnitentiæ Sacramentum nondum
fuerat inſtitutum, & legales expiationes per ſa-
X 4 4 cri-

328 DE PœNITENTIA.

crificia infirmæ nimium erant ad peccata tol-
lenda, ut tradit B. Paulus Heb. 10. v. 4.
Iuſt. 2. Auctoritate Patrum, & præſertim
S. Auguſtini. . Patres hortari ſæpe ad dete-
ſtandum peccata ex motivo caritatis Dei; at mo-
tiva virtutum cæterarum nequaquam ſpernere.
Sane Auguſtinus Serm. I. de temp. non ait, pœ-
nitentiam ſolam, aut veram, ſed, pœnitentiam
certam non facit, niſi odium peccati aut amor Dei-
nam ſi quis timore pœnæ peccata deteſtatus,
poſtmodum in ſe affectus divini amoris
non experiatur, merito ſuſpectam pœnitentiam
ſuam habere poteſt, ne fuerit ex timore illo
ſervili, qui affectum ad peccata non excludit:
timor enim ille caſtus, qui peccati expellit affe-
Gum, ideo divinitus inſpiratur, ut ſenſim ad

amorem pelliciat. Eodem ſpectat B. Joannes

Chryſoſtomus Homil. 4. in poſteriorem ad Co-
rinthios ſuadens, ut ingemiſcamus tantum,

quod Dominum ram benignum & noſtri aman-

tem offenderimus, non vero quod pœnas ſimus
daturi, hoc enim nihil eſſe: nempe timorem il-
lum mere ſervilem ſpernit, non ut malum, ſed
ut inſufficientem ad veniam obtinendam, obaf-
fectum peccati, qui illi adhuc adjungitur.
Quamquam Patres ſubinde ſolum loquan-
tur de Pœnitentiæ virtute ſecundum ſe, quæ
utique non conſequitur veniam peceatorum ſine
imperato adtu perfectæ caritatis. Ita in libro
de vera & falſa Pœnitentia cap. 17. dicitur: oine
amore Dei nemo umquam gratiam inenit. Et B.

dantur,

Auguſtinus l. 2. contra Creſconium c. 12. Mun-
1.2.

N
nn!
lenre
ünhnm

1
ie, on
,

.
tnnin
ſor
lund
NN
eiun
Ne lo
Neluce⸗

Iick.

InG

ANeSs

(C.

WNI.
8lurne

Nteni.
d

DE PONITENTIA. 329

dantur, inquit, peccata caritate, quæ ſi adſit,
ommia recte funt; ſi vero abfit, cœtera fruſtra
fiunt, Et I. de catechiz. rudib. c, 20. Legem non
implet, niſt caritas. Hæc enim omnia Par-
tim de caritate habituali intelligi oporter, ſine
qua non agitur aliquid dignum æterno præmio,
neque diu quis poteſt conſiſtere, quin legem
divinam prævaricetur: partim etiam de actu
amoris inchoati ſunt accipienda. Evidens au-
tem eſt, id non potuiſſe dici ab Auguſtino de
ſolo actu perfectæ caritatis Dei: nam ſine hoc
bonos eſſe actus juſtitiæ, religionis, miſericor-
diæ, imo & timoris ſervilis, fatetur ipſe S.
Doctor.
Ohh). II. Alexander VII. decreto edito 5.
Maji an. 1667. ſub pœna excommunicationis la-
tæ ſententiæ vetuit cenſura theologica, alterius-
ve injuriæ aut contumeliæ nota taxari ſenten-
tiam eorum, qui ad juſtificationem in Sacra-
mento actum dilectionis neceſſarium eſie con-
tendunt. Ergo juxta mentem Summi Pontificis
videtur ad fructum Sacramenti Pœnitentiæ per-
Cipiendum requiri caritatis motivum, quo con-
tritio perfecta reddatur. N. M. Conſ. Pontifex
Prohibet, gravi cenſura notari ambas ſententias,
ſive quæ negat, ſive quæ aſſerit neceſſitatem ali-
qualis dilectionis Dei in artritione ex metu gehen-
næ concepta: caritas autem, qua Deus propter
ſe perfecte diligitur, non eſt aliqualis dilectio
Dei, ſed caritas Dei perfecta, & dilectio Dei
ſimpliciter, non vero cum particula diminuen-

te accepta. .
X 5 Olj.

330 DE PNITENTIA.

Olj. IV. Contritio perfecta refertur neceſ- 1

ſario ad actum poreſtatis clavium, remiſſio pec-
cati per contritionem prius obtenta quaſi con-
ſummatur; ergo licet ad effectum Sacramenti
conſequendum ſola contritio perfecta diſponat,
poteſtas remittendi peccata non erit fruſtra, eo-
quod ad culpæ remiſſionem hoc modo opere-
tur. B. I. A. MW. Conſ. Illa clavium poteſtasre-
vera nec peccatum remitteret, neque a culpa
abſolveret, ſi non haberet actionem aliquam de
ſe expulſivam peccati, ſed ſolum declararet ab-
ſolutum, aut ab obligatione culpæ pronuntiaret
immunem: ut pluribus ſupra art. 3. cap. 2. do-
cuimus.
Iunſt. I. Contritio in quantum pars eſt & vo-
tum Sacramenti, remittit culpam; ergo etſi
numquam ſine contritione conferatur hic effe-
ctus, ſufficienter tamen explicatur hoc modo
Sacramentum pœnitentiæ cum poteſtate clavium
ad peccati remiſſionem eſſe inſtitutum. H. M.
Ant. Contritio in dato caſu remittit peccata an-
te confeſſionem & abſolutionem; ergo tantum
ex opere operantis, perinde ac olim in Anti-
qua Lege remiſerat. Igitur hoc modo pote-
ſtas clavium & virtus Sacramenti non apte ex-
plicatur. Nam cum Patres Tridentini Seſſ. 14.
C. 3. Præcipuam vim Sacramenti Pœnitentiæ in
forma ſitam eſſe tradant, ſequitur, effectum Sa-

Cramenti ex opere operato ante non conferri;

quam illa proferatur. L
Inſt. 2. Poteſt accidere, ut & contritio pœ-
nitentis, & abſolutio Sacerdotis eodem puncto
tem-

Mrt
lun
4
unedh
nilts⸗

Phecel
1 Dec.
Dcon.
enti
ln.
Uc
elisr.
etole
ene⸗
ntth
nite

D10

o.
a
ek.
od—
Wluen
.N
tl.
utunt
14li.
e⸗
ee.
eNl
enien
nd
colen

aitofe

DE PNITENTIA. 331

temporis exerceantur; ergo tunc abſolutio per
ſe ipſam operabitur ad peccatorum remiſſionem.
N. I. Ant. quod moraliter impofſſibile videtur,
ut actus inſtantaneus pœnitentis cum oratione
Sacerdotis ſimul eodem puncto temporis deſi-
nant. Ad Conſ. G. Dato etiam tali caſu nihil
pro Adverſariorum ſententia conficitur: nam
formæ veritas non fundatur in eo, quod con-
tritio cum illa concurrat, ſed in hoc, quod ipſa
vim habeat peccatorem juſtificandi: ergo vim
illam habet, etiamſi non præſumat diſpoſitionem
per ſe ſufficientem ad tollendum culpam. De-
inde ſi perfecta contritio culpæque remiſſio tam-
quam diſpoſitio unice neceſſaria ad actionem &
& efficaciam Sacramenti ſupponeretur, nullum
remedium facilius ad peccatorum remiſſionem
obtinendam datum fuit per inſtitutionem Sa-
cramenti, ſed potius adjectum fuit onus.

ARTICULUS IV.

Urum attritio ſine inchoata dilectione ſußcienter
peccatorem confitentem diſponat ad gratiam
abſolutionis percipiendam?

Ota. Cum Sefſ. 6. c. 6. Concilium Triden-
tinum doceat, ad juſtificationem requiri,
ut pœnitentes Deum tamquam ommis Juſtitic fon-
tem diligere incipiant: Seſſ. autem 14. Cc. 4. nulla
expreſſa hujus dilectionis indicatæ mentione fa-
Cta dicatur, quod contritio imperfecta ſeu attri-
tio peccatorem ad Dei gratiam in acramento PIzg-
nitentiæ impetrandam diſponat: orta eſt contentio
celebris inter Scholaſticos, qui perfectam con-
rri-

332 DE PœNITENTIA.

tritionem negant eſſe neceſſariam diſpoſitionem
ad Sacramentum Pœnitentiæ; aliis quidem in-
coatatn quamdam Dei dilectionem abſolute re-
quirentibus ad hoc, ut attritio in Pœnitentiæ Sa-
cratnento ad gratiam proxime diſponat: aliis
vero id negantibus
Incoata autem dilectio Dei ſenſu triplici quo-
ad quæſtionem præſentem ſumi poreſt. I. Quan-
do Deus ſuper omnia diligitur propter ſe etiam
ut finis cui, ſed actu remiſſo, nec admodum ve-
hementi, quem affectum Bajus, Janſenius alii-
que Novatores caritatem imperfectam nuncu-
pant, & ad gratiam in Baptiſmi & Pœnitentiæ
Sacramentis obtinendam ſufficere arbitrantur,

nequaquam vero extra Sacramentorum illorum

uſum, niſi forte in caſu neceſſitatis, ut ſupra
diſp. 5. C. 3. a. 3. advertimus.
II. Alteram Dei dilectionem incoatam, quæ
cum attritione neceſſario conjuncta eſſe debeat;
ut peccatorum remiſſio in hoc Sacramento con-
feratur, laudant Pallavicinus & Recentiorum
nonnulli, eſtque ea omnis & ſola, qua Deus
propter ſe tanquam finis cui diligitur, ſed non-
dum ſuper omnia: nam etiamſi, inquiunt, di-
vina bonitas creatis omnibus præſtet, eisque an-
teferri mereatur: vere tamen & ſincere diligi
poteſt propter ſe, licet non ſecundum to-
tam dignitatem & amplitudinem ſuam. Poſſu-
mus enim vere ac ſincere amplecti motivum ali-
quod, etſi illud non amplectamur ſecundum to-
tam ſuam dignitatem & amplitudinem. In hanc

rem adfertur Bellarminus, qui l. 6. de Er⸗
lib.

bnen
enben
le
ll
1
AEnn
3
e
no,

1

l I
Knnen

fonen
emin.
le e.
ir.
Hor.
rlectn
Muane.
A.
humm.
ghlente
runr,
um

e
en;
Wen.
Ntinum
us
.
lenn
ocn .
1 Dol
pwunt
domt
I

,de

DE PGœ&NITENTIA. 333
lib. arb. c. 7. Dilectio Dei, inquit, alia eſt perfe-
&ta, quoniam eſt dilectio Dei ſuper omnia, quæ vi-
delicet Deum rebus omnibus anteponit; alia imper-
Jecta; quoniam qfficitur quidem erga Deum, ſed non-
dum illum rebus Cæœteris præfert. Et infra: Dile-
Ctio imperfecta, qua Deus non antefertur omnilbus
rebus, non meretur nomen caritatis, neque impiet
legem, neque conveniunt illi encomia, qlwa püſſim
zribuuntur ins Divinis Literis caritati: tamen ex
isdem locis onvincitur, ümperfelcta illa dilectio do-
num eſſe Dei, && e ſolis naturæ viribus haberi non
III. Demum incoata Dei dilectio diei poteſt
actus ſpei, quo Deum tamquam omnis juſtitiæ
fontem diligimus: ubi Deus eſt objectum mate-
riale, & fnis, qui propter ſe ipſum diligitur, cum
idem ſit objectum formale hujus actus: qui in hoc
unico a caritate perfecta deficit, quod in Deum
non feratur tamquam in proximum inemcui, ſed
proximum ſubjectum cui ſit amans ipſe. Unde iſta
dilectio amor concupiſcentiæ nuncupatur: cume
diverſo caritas perfecta, qua erga Deum, etiam ut
ſuljectum cui, bene afficimur, amor benevolen-
tiæ atque amicitiæ dici mereatur.
Dico I. Ut imperfecta contritio ſit proxima
diſpoſitio ad gratiam abſolutionis accipiendam,
aliquam ſaltem incoatam Dei dilectionem debet
includere. Prob. I. Non minor diſpoſitio ad
Peccatoris juſtificationem requiritur in pœniten-
tiæ Sacramento, quam in Baptiſmmo: atqui in
hoc requiritur, ut peccator Deum tanquamom-
nis juſtitiæ fontem diligere incipiat, ex Sefſ. 6.
C. 6.

334 DE PœNITENTIA.

C. 6. Trid.: ergo multo magis hoc opus eſt in
Sacramento Pœnitentiæ.
Prob. II. Ad omnem adulti juſtificationem
requiritur vera & propria ad Deum converſio,
hoe enim indicatur a Scriptura & Patribus exi-
gentibus converſionem ex toto corde: atqui ve-
ra & Propria converſio non conſiſtit in ſola pec-
catorum deteſtatione, ſed etiam in dilectione
formali Dei, ergo & hæe ad juſtificationem in
Sacramente requiritur. Major & Minor ſæpius
fuir probata in diſputatione præcedente, ac in-
Primis C. 3. art. I. & ſeq., ac declaratur iterum
breviter ſecundum principia S. Thomæ: Quod-
vis peccatum continet malitiam duplicem, quod
ſit averſio a Deo, & converſio ad bonum creatum.
Igitur ut peccator vere ad Deum convertatur,
utramque illam malitiam retractare debet: quod
quidem ſola attritione fieri non poteſt, qua pœ-
nitens ſolum a creatura iterum avertitur: ergo
opus adhuc eſt amore Dei, quo ſolo ad Deum
ſe denuo formaliter convertit. Ita S. D. q. 86.
a. 2. in O. & ad r. Adulto, inquit, in quo ſunt
alttualia peccata, quæ conſiſtunt in deordinatione
altuali voluntatis, non remittuntur peccata, etiam
in Baptiſmno, ſene actuali immutatione voluntatis,
quæ ſit per pœnitentiam. Talem autem immu-
tatiönem non tantum averſione a creatura, ſed
converſione ad Deum fieri neceſſario, tradide-
rat in Corpore concluſionis.
Prob. III. teſtimoniis PP.: S. Cyprianus Tr.

de Lapfſis, poſtulat ab iis, qui abſolutionem a Sa-

cerdotibus exſpectabant, ut ſinguli delictum ſuum
con-

1

.
En!

llt
Ai
UWce
Ille
un

mige
MI
aann
Men

ein

Mem
Il.
r.
Aleni
lenie
El.
lenmn
.
Clol
Aun
nun,
vod
.
Deum
,/
nr
GGn
d,
ldn.
nſ
Calſc⸗

eonl
Centd

Cne

DE PGNITENTIA. 335

conkteantur, & ad Dominum toto corde convertan-
tur & redeant. S. Auguſtinus l. de Gr. Chriſti
c. 26. Eiſi, inquit, mandatum Dei viqetur ali-
quando non a diligentibus, ſed a timentibus fieri;
tamen ubi non eſt dilectio, nullum bonum opus imm-
putatur (ſeilicet ad juſtitiam pœnitenti) nec rette
bonum opus vocatur. Et l. 21. de Civ. C. 16. Me-
que, inquit, id ſit veraciter ac ſinceriter, niſi vera
dilectione juſtitic... Tunc itaque vitta vitia depu-
tanda ſunt, cum Dei amore vincuntur. Eumdem
initialem Dei amorem indicat S. Doctor: cumm
epiſt. 145. alias 144. L. de Nat, & Gr. C.57. in Pſ.
77 ac ſœpe alias docet, ſolo timore pœnæ, abs-
que amore juſtitiæ neque declinari peccatum,
neque bonum opus fieri. S. Joannis Chryſo-
ſtomi, aliaque plura teſtimonia ſupra a. I. C. 3.
d. 5. attulimus.
Confirm. I. Peccator per pœnitentiam reci-
Pitur in amicitiam Dei ex inimico: nihil autem
eſt convenientius, quam ut hæc reconciliatio
fiat deteſtatione offenſæ qua talis, quod ſine ali-
qua Dei dilectione formali propter ſe continge-
re non poteſt: nam qui ſolum deteſtatur pecca-
tum ſine actu formali Dei dilecti, de malo tan-
tum ſuo, non vero de Dei offenſa dolere vide-
tur.
Confirm. II. Hac ſolum via non tantum con-
ſulitur virtuti Sacramenti Pœnitentiæ & Pote-
ſtati clavium, ſed auctoritas etiam S. Scripturæ
& Patrum, præprimis Concilii Tridentini ſer-
vVatur, toties conteſtantium, remiſſionem pec-
catorum non fieri ſine dilectione Dei.
18

336 DE PœNITHNTIA.
His adponimus judicium Cleri Callicani an.

1700. de diſpoſitionibus ad Baptiſmmi & Pœniten-
tiæ Sacramenta neceſſariis ita declaratum: We-

que ſatis adimpleri poteſt utrique Sacramemto neceſ-
nrium vitæ novæ incoandzæ, ac ſervandi mandata
divina propoſitum, ſi pœnitens primi ac maxrim
mandati, quo Deus toto corde diligitur, nullam
curam gerat.
Quæ quidem congruunt doctrinæ Concilii
Araulicani II. Can. ult. ſic decernentis: Deus
ipſe nobis nullis præcedentibus bonis meritis &* Fdem
& amorem ſui prius inſpirat, ut &C Baptiſmi Sa-
oramenta fiqdeliter requiramus, & poſt Baptiſimum,
cum ipfius adjutorio, quæ ſibi ſint placita, implere
poſſimus.
Dico II. Amor ille initialis, quem attritio
proxima ad gratiam Sacramenti diſpoſitio com-
prehendit, eſt actus ſpei, quo Deus diligitur
tamquam nobis bonus. Ita cum Honorato Tur-
nelio Theologi complures. Prob. Ut in Sacra-
mento proxime ad gratiam diſponat attritio, de-
bet hæc amorem quemdam Dei initialem con-
tinere: atqui amor iſte initialis non eſt alius,
quam actus ſpei, quo Deum tamquam omnis
juſtitiæ fontem diligere incipimus. Ergo. Prob.
Indutct. I. Amor iſte initialis non eft caritas Dei
ex ſuo motivo formali, & ſpecifico perfecta,
ſed tantum quoad intenſionem ſeu vehemen-
tiam actus paulo remiſſior, ut ex quorundam
veterum Scholaſticorum opinionibus, Recen-
tiores quidam & Rigidiores conjiciunt: nam

Omnem

contra hos ſupra diſp. 5. c. I. & 2. evicimus, A

. n
o .

Putuf
N
mmns

nom

Ghnn
N Gon
M

1 Nr
llen
ul
U
III

Kl

NIeN
Uiten.
Ne.
egſ.

Ct
r.
lonor
N.
detr
ol
eNN.⅓
Mas
l.
asNe
Dl
APeten
Oung
Re
:N
c⸗

DE Pœ NITENTIA. 337

omnem contritionis actum ex perfectæ carita-
tis motivo formali & ſpecifico elicirum cujus-
cumque is gradus fuerit, proxime ad juſtifica-
tionem diſponere.
II. Neque amor iſte initialis eſt imperfecta
illa Dei dilectio, qua afficitur quidem peccator
erga Deum, ſed nondum illum cæteris rebus
Ppræfert: nam ut dilectionem talem cum Bellar-
mino donum Dei ſupernaturale eſſe demus,
nihilominus illa, judice ipſo Bellarmino,
ne nomen quidem caritatis meretur, neque
implet legem. Quomodo ergo ignavus iſte mo-
tus animi, ac ſimplex complacentia, qua Deus non

antefertur omnibus rebus, peccatorem pcœniten-

tem accendere, atque ad gratiam Sacramenti &
Peccatorum veniam diſponere proxime poſſit?
III. Reſtat igitur, ut quandoquidem actus
contritionis imperfectæ, qui proxime ad pri-
mam gratiam diſponat, dilectionem Dei incoa-
tam complectitur, hæc ſit actus ſpei, quo Deus
diligatur, & propter ſe diligatur, & ſuper om-
nia diligatur: hoc enim cuilibet Virtuti Theo-
logicæ proprium eſt, ferri in objectum ſuper
omnia. Quamvis in hoc unico, ut memini-
mus, amor hic initialis a caritate deficiat, quod
in Deum, ut amanti bonum feratur, & ſic amans
nondum ſemetipſum in Deum expreſſe referat,
nec ſimul finem ultimum ſubjectivum in ipſo
explicite ac poſitive reponat.
Obj. I. Tridentina Synodus ſemper ſtudio-
ſe cavit, ne ſuis decretis ullum inferret præju-
dicium liberis Scholæ opinienibus: Wec er
Y col-

338 DEPCNITENTIA.

colleca fuerat ad decidendas opiniones, ſed ad er- Ein
rores reſeindendos. Ut ſcribit Pallavicinus l. 4. N 1
c. I0. Hiſt. Cono. Trident. Atqui certum eſt, h
liberam Scholarum Catholicarum opinionem otn
eſſe, utrum ſola contritio perfecta ſufficienter en
ad Pœnitentiæ Sacramentum diſponat: an etiam alit
attritio ſola ſufficiat ad gratiam primam in Sa- mmi
cramento conſequendam: an autem ex dilectio-
ne ſaltem incoata, & ex quanam initiali dile-
Ctione deteſtatio peecati in attritione proficiſci ,
debeat. Ergo ex Tridentina Synodo argumen- am
tum in præſenti quæſtione promi non poreſt. mimn
V. Diſt. Conſ. Ex Synodo Tridentina promi ggle
non poteſt argumentum, quo oſtendatur, hanc min
quæſtionem clare & expreſle definitam eſſe C. glii
non poteſt promi ratiocinatio theologica, qua aage
ex ipſiusmet Concilii verbis veriſimilius infera-
tur, ad peccatorum veniam in Sacramento hoc
conſequendam non requiri abſolute contritio- an
nem perfectam, ſed ſufficere attritionem, mo- n
D do dilectionem incoatam contineat N. mn
Iinſt. I. Seſſ. I4. cap. 4. Synodus docet, in mngn
Sacramente Pœhitentiæ attritionem, quæ vel H
ex turpitudinis peccati conſideratione, vel ex
gehennæ & pœnarum metu concipitur, eſſe W
diſpoſitionem ad remiſſionem peccatorum per- ir
cipiendam; ergo non opus eſt ad hunc effe-
Qum incoata Dei dilectione. H. Diſt. Ant. do- h
cet, attritionem eſſe diſpoſitionem omnino ad- D
æquatam N. ſaltem inadæquatam C. Sacra Sy-
nodus damnatura Hæreticos, attritionem ut in-

honeſtam convitiantes, voluit tantum definire,
eam i

nid
edo⸗
lch⸗
hfeſi
nen⸗
et
Monn
m
elel
1, O
en.
lohoe
Cndo⸗
W
coet,1
1e
ſel e
Gmnpet
e

An

gino 1

Gcnd
pemu

nc,

DE PœNITENTIA. 339

eam eſſe donum Dei, & pœnitentem ad gra-

tiam Dei diſponere. Reliquit autem Catholi-
corum diſputationi, utrum talis attritio ſit di-
ſpoſitio adæquata; an vere complexum ex de-
teſtatione peccati, metu gehennæ, & ex in-
coata Dei dilectione exigatur tamquam diſpo-
ſitio proxima, adæquata in ratione contritionis.
Nam, ut Pallavicinus nuper citatus refert, ma-
jor pars Patrum & Theologorum diſputarunt
pro dilectionis actu neceſſario, ad gratiam in
Sacramento Pœnitentiæ obtinendam, nec ſo-
lam attritionem ex metu gehennæ concçeptam
ſufficere ad effectum iſtum contendebant. Ho-
rum omnium primo loco ſermonem habuit ja-
cobus Lainius Soc. Jeſu, Præpoſitus Ceneralis:
quem ſecuti deinde ſunt ali omnium Ordinum
Viri eruditiſſimi, acriter declamantes pro ne-
ceſſitate incoatæ alicujus formalisque Dei di-
lectionis propter ſe. Argumentum autem de
ſuffieientia formidoloſæ Pœnitentiæ a paucis de-
libatum fuiſſe ſeribit: aliquod dumtaxat veſti-
gium reperiri opinionis negantis neceſſitatem
amoris in iis, quæ Granatenſis Archiepiſcopus
diſputavit. Quin etiam Ruardus Tapperus, Lo-
Vanienſis Academiæ Cancellarius, T'om. I. art. 5.,
& Melchior Canus part. 5. de Pœnitentia, ſut-
ficere quidem, ajunt, in Sacramento attritio-
nem ex metu gehennæ conceptam; ſed hocnon
eſſe certum & indubitatum. Et Dom. Sotus,
qui paucis poſt finitum Concilium annis Com-
mentarios in 4. ſententiarum librum edidit, diſt.
198. q. Z. a. 2. ſoribit, doctrinam de ſufficientia
X 2 ate

340 DE PCNITENTIA.

attritionis veram eſſe, ſed novam, nec auſu-
rum ſe abſolvere eum, qui diceret, ſe non pœ-
nitere propter Deum. Prorſus autem incredi-
bile eſt, quod tanti Viri, qui ſeſſioni XIV. in-
terfuerunt, & contulerunt operam ſuam con-
cinnando illi decreto, quo adverſarii noſtri con-
tendunt, definitam fuiſſe ſufficientiam attritio-
nis, dilectione Dei incoata deſtitutæ, aut hu-
jusce decreti ſententiam non fuerint aſſecuti,
aut definitionem, qua ſententiæ, quamipſi tue-
bantur, veritas adſtruitur, contempſerint.
Inſi. 2. Quod generi convenit, idem &
convenit ſpeciebus: atqui contritio generatim
dicitur pars materialis Sacramenti Pœnitentiæ,
Seſſ. 14. cap. 3.: ergo etiam attritio, quæ cap.
4. ſpecies contritionis appellatur, erit pars Sa-
cramenti, & ad abſolutionem ſufficiens. N.
Diſt. Maj. Quod generi convenit eſſentialiter
& ab intrinſeco, idem & convenit ſpeciebus
C. quod generi convenit contingenter tantum
& ab extrinſeco, iderm & convenit ſpeciebus
N. Quando prædicatum contingens enuntia-
tur indefinite de ſubjecto univerſali, propoſi-
tio evadit particularis: accidit autem contri-
tioni, eſſe partem Sacramenti; igitur vox uni-
verſalis, contritio, accipitur a Concilio parti-
culariter, ita ut idem ſonet, ac, aliqua contri-
tio eſt pars materialis Sacramenti, nempe com-
plexum illud ex deteſtatione peccati ob metum
gehennæ, vel deformitatem vitiorum, & ob
amorem Dei initialem.

Inſt. 3. Non omnes actus Sefſſ. 6. cap. 6. Te-
cen-

iuf⸗
Mn
IA
nln
Fu

ae
Plen

ℳ
Wen

lmnn

lſen
unnen
r
onen

ault
npc.
leci.
n.
n.
n.
luntr.
uuN.
leng
Al.
nt
en
tttun
lente
Nec
1s.
6 N.
taler
d
T
heids
Penutt⸗
nut
CMl.
i
i
P (Ooll
ope⸗ 0
5 ſhen
n,

DE Pœ NITENTIA. 341

cenſiti ad juſtificationem in baptiſino obtinen-
dam ſunt neceſſarii; ergo neque actus ille in-
coatæ dilectionis. B. W. Conſ. Ad juſtificatio-
nem adulti requiritur converſio ad Deum: hæc
autem ſolo amore fit. Hinc capite præcedente
recitantur a Concilio verba Joëlis 2. v. 12., &

Zach. I. v. 3.: Convertimini ad me, & ego con-

vertar ad vos.
liſt. 4. Deteſtans peccatum, quia eſt con-
tra reverentiam, Deo ut ſupremo Domino de-
bitam, convertitur ad Deum, quem non ideo
formaliter diligit; ergo converſio ad Deum
non fit ſola dilectione formali. H. M. Antec.
Hujus pœnitentis objectum materiale eſt pec-
catum, formale quod proximum eſt deformi-
tas peccati, remotum eſt honeſtas moralis actus,
finis qui eſt pœnitens ſibi honeſtatis talis orna-

mentum expetens; non ergo adtus talis eſt con-

verſio ad Deum formalis: hœc enim ſolum acci-
dit vel actu caritatis perfectæ, vel amore concu-
Piſcentiæ, ut diſp. S5. cap. 3. a I. fuſe exegimus.
Inſt. §. Synodus Tridentina in præfatione
Seſſ. I4. proteſtatur, ſe exackiorem & pleniorem
de Sacramento Pnitentiæ qefinitionem traditunam;
Capite autem 4. contritioni caritate perfeltæ, &
ante Sacramenti uſum ſanctificanti opponit con-
tritionem imperfectam ſeu attritionem, quæ ex
conſideratione turpitudinis peccati aut gehen-
næ metu concipitur, quin ullam caritatis men-
tionem addat; ergo dum mox ait, attritione
iſta nos in Sacramento ad gratiam Dei impe-
trandam diſponi, in ea non requirit amorem.

342 DE PœNITENTIA.
Be. Diſt. Conſ. Synodus in attritione non requi-
rit amorem perfectæ caritatis, quæ ex ſe homi-
nem Deo extra Sacramenti uſum reconciliet C.
Synodus hac diviſione dilectionem Dei incoa-
tam ab actu attritionis in Sacramento ad gra-
tiam diſponentis excludit N. Eodem capite
contritio generatim definitur, dolor ac deteſtatio
de peccato commiſſo, ecum propoſito non peccandi de
cætero: dolor autem de peccato, ſecundum S.
Auguſtinum L. 14. de Civit. c. 7. & S. Tho-
mam ſupplem. q. 3. a. I. fundatur in amore rei
illius, de cujus jactura dolemus, præſertim ſi
ex metu gehennæ excitetur, cujus potiſſimum
malum eſt jactura ſummi boni, quæ poœna
damni ſolet nuncupari. Præterea dolor ille de-
bet eſſe de peccato, quia eſt offenſa Dei, cum
ſit actus pœnitentiæ: vix autem concipi poteſt
dolor de offenſa Dei ſine aliquo Dei amore;
actus enim virtutis pœnitentiæ, ait S. Thomas
3. P. Q. 85. a. 6. et contra peccatum ex amore Dei.
Et q. 86. a. 3.: Ad rationem pœnitentiæ requiri-
tur, ut diſpliceat peccatum, quia eſt contra Deum
Juper ommia dilectum.
Inſt. 6. Concilium illam attritionem pro
diſpoſitione ultima ad gratiam Sacramenti ad-
mittit, quam Lutherus rejicit: atqui hic num-
quam negavit, attritionem junctam cum amo-
re Dei bonam eſſe & utilem; ergo Concilium
ſolam attritionem ex gehennæ metu conceptam

pro ultima diſpoſitione ad Sacramenti gratiam

admittit. Minorem declarat Lutherus in aſſer-

tione articulorum a Leone X. Gdamnnatorui
. U 1,

mun
Dw
“

D G
unri

4

Ewin
eni n
htn
m
Kn
nn

.

egn
vom.
et
or.
n
r
ien
ndd
ond⸗
To.
lelei
inſ
mm
e o
1e
cun
Mel
re;
o
nede
etun
O

i
Nu
al
nofu⸗
ehe
i
B;

DE PœNITENTIA. 343
ubi, & dixerint, inquit, ſe loqui de contritione
in caritate facta, jam articulus nibil ad me: non
enim umquam ſic docui: imo quia, ut meum da-
mnant, de contritione naturali && impia extra fi-
dem eos loqui oportet. W. Diſt. Min. Lutherus
numquam negavit attritionem junctam cum
amore Dei h. e. caritate perfecta habituali, bo-
nam eſſe & utilem C. attritionem ſine caritate
Perfecta & habituali N. Lutherus omnem pœ-
næ timorem vituperavit tanquam violentum &
coactum: deinde nullum, ait, bonum opus
fieri poſſe ante caritatem diffuſam in cordibus,
h. e. ante gratiam ſanctificantem; hinc ſcribit:
de contritione in caritate facta; non autem ex
caritate facta. Utrumque hunc errorem confu-
tatura Synodus docet, attritionem ex gehennæ
ac pœnarum metu conceptam, ſi voluntatem
peccandi excludat cum ſpe veniæ, impulſum
eſſe Spiritus Sanéti, & ad Dei gratiam in Sa-
cramento pœnitentiæ impetrandam diſponere.
Olj. II. Joannes Gerſon tom. 2. in ſerm. de
Poœnit. in Cœna Domini ita ſcribit: Dicit Lo-
minus Guilielmus Pariſtenſis, & ali communiter,
quod attritio, quæ alias non eſt ſuffciens, Kt ſuf-
iciens virtute Sacramenti. Item S. Thomas in
4. d. 6. q. I. a. 3, ad §5. Ad hoo, inquit, ut ho-
mo ſe præparet ad gratiam in Baptiſino percißi-
endam, prcexigitur fides, ſed non caritas, Auia
ſuffcit attritio præcedens, etſi non ſit contritio. Er-
go etiam ſecundum antiquorum Theologorum
communem ſententiam ſufficit ad remiſſionem
Peccati in Sacramentis mortuorum impetran-
V 4 dam

344 DE PGNITENTIA.
dam attritio ſupernaturalis ex metu gehennæ,
vel conſideratione turpitudinis peccati, aut alio
ſimili motivo ſupernaturali concepta ſine actu
dilectionis Dei incoatæ. ita Jo. Bapt. Gonet in
Manuali Thomiſtico tom 6. tract. 5. C. 4. 6. 4.
Et fuſius de eadem re agit alias tom. 5. diſp. 7.
a. 2. We. Diſt. Conſ. Sufficit talis attritio ſine
actu dilectionis ex motivo perfectæ caritatis C.
ſine actu dilectionis Dei, qui ſit amor initialis N.
Guilielmus Pariſienſis libro de Pœnitentia fol 31.
ſcribit, attritioni, qua peccator indulgentiam
ſcelerum in Sacramento conſequitur, neceſſa-
rio conjuncfum eſie amorem præparatorium,
quo Deus ametur ſecundum quod eſt Deus.
MWeceſſe, inquit, o, ut moveatur qui atteritur
vel conteritur, motu fidei, ſpei: .NVecoſſe eſt
eiam, ut moveatur motu dilelctionis alicujus, ive
illa ſit caritas ſive non. Et paulo ante: Amore
præparatorio amatur Deus ſecundum quod eſt Deus;
quemadmodum amore, qui caritas dicitunr. Quare
erunt eusdem ſpeciei amor præparatorius & amor
qii caritas dieitur: nimirum ex objecto mate-
riali & formali inadæquato. Jo. Gerſon I. c.
Confeſſo, inquit, ſiat vere, non ficte, hoc eſt, in
contritione & caritate, ſecundum probabilem con-
Jecturam. Utrum autem confeſſio, quæ fit ſine
caritate, liberet, ne iterum dicantur peccata, t
diſcultas vix inter ſohbolaſticos diſſolubilis. ... Dicit
autem Dom. CGuilielnut. Nec profuit Adver-
ſariis S. Thomæ auctoritas: loquitur enim loco
citato de caritate perfecta: quod vero ad omnem
Pœnitentiam exigat aliquam Dei dilectionem,
ex

Gn
er

end
Cn
Aliren
pen

ehne,

r
A

tin

foln.
lun
lleN
.
in
el
Crun,
Der
ennn
Ante
Du
Ere
V N
Goete
le
71„½

.

DE PœNITENTIA. 345

ex ſupra adductis ipfius teſtimoniis vidimus.
Quapropter Conertus ipſe in Manuali l. ce. Se-
cundo alit reſpondent, amorem, de quo Concilium
ibi loquitur... eſſe amorem ſpei, ſeu concupiſcen-
tic, quo peccatores Deum ut ſibi onum & piaca-
bilem diligere incipiunt, ut ex ipſo contexrtu li-
quet &c. Reſpoaſione autem tertia idem Go-
netus ait, incoatam illam dilectionem a Con-
cilio requiri non quidem ut diſpoſitionem omni-
no neceſſariam ad jJuſtificationem quæ ſit in Baptiſ-
mo, ſed ſolum declarari, talem dilectionem fre-
quenter reperiri & ordinarie in adultis, cum adsa-
cramentum Baptiſini accedunt. Quod idem Jo.
Baptiſta Gormaz innuere videtur.
Inſt. I. Si Lex Evangelica oneri confeſſio-
nis adhuc neceſſitatem amoris adjiciat, ergo
gravior erit lege antiqua. W. MW. Illat. Amor
iſte Dei difficilſis videri non debet: nec enim
Pœnitens ſperare à Deo peccatorum veniam
poteſt, quæ deteſtatur ſuper omnia dereſtabi-
lia, quin Deum ſimul amer, ut tanti beneficii
auétorem; vel ſaltem tunc propendeat ad ſic
amandum Deum, ut non poſſit eum non ama-
re, niſi expreſſe nolit, imo & conetur in op-
poſitum. Non ergo eſt difficilis Lex Chriſti
exigens amorem illum, qui grata quadam ne-
ceſſitate conjunctus eſt cum ſpe veniæ, & tam
convenienter requiri poteſt per modum diſpo-
ſitionis ad juſtificationem.
Iiſt. 2. Sacramentum pœnitentiæ cum ma-
joris ſit efficaciæ, quam Sacramenta Veteris

Teſtamenti, longe minorem exigit diſpoſitio-

X 5F nem

346 DE PGœNITENTIA.
nem ad juſtificationem: hoc autem non eſſet,

ſi exigeretur actus formalis dilectionis. Ergo.

B. Diſt. Maj. Sacramentum pœnitentiæ mi-
norem exigit diſpoſitionem, ita ut pœnitentes
a lege amoris Dei & veræ ad Deum converſio-
nis prorſus eximat, ſoloque timoris gehennæ
actu juſtificet N. ut ſaltem amoris initialis actum
exigat C. Qum in lege timoris nemo ſine ca-
ritate & contritione perfecta juſtificari potuerit,
credibile non eſt, in lege Evangelica & amo-
ris homines ſolo timore ſine ullo amoris actu
juſtificari poſſe.
Suſt. 3. Timor gehennæ ſupernaturalis im-
pulſus Spiritus Sancti omnem peccandi volun-
tatem excludit, hominemque ad Deum con-
vertit; ergo eſt ſufficiens ad Dei gratiam in Sa-
cramento percipiendam. . Diſt. Antec. Ti-
mor gehennæ adæquate ſumptæ omnem pec-
candi voluntatem excludit, hominemque ad
Deum convertit C. timor gehennæ inadæquate
ſumptæ hæc præſtat N. Gehenna adæquate
ſumpta complesctitur pœnas ſenſus & damni.
Timor ergo pœnæ ſenſus, quæ eſt gehenna
inadæquate ſumpta, quandoque actualem
omnem peccandi voluntatem excludit, ira ut
ne conditionatam quidem, implicitam & in-
tus latitantem retineat. Quodſi ſimul fuerit ti-
mor pœnæ damni, erit metus gehennæ adæ-
quate ſumptæ, qua voluntas & affectus peccan-
di omnis ſive adtualis ſive habitualis plane re-
movetur, & peccator pœnitens ad Deum po-
Rtive convertitur: talis enim affectus non eſt
absque

“
mn
de
reen

UNI

Intoczn

iukn
llun e
NNontane
Ullehhe
Mun

Wn

ncthi
ne
Ake
Mm

et,

o
i.
h.
n
n
ec
Meni

.

.

i

Uin.
Foln.
.
1.
II.
Ne.
dere
Celun
C.
em
len
AU
K.
enrt⸗
ale⸗
Neenn
Den⸗
aung
8 N 3

DE PGœNITENTIA. 347

absque amore ſpei, eo quod timor mali naſca-
tur ex amore boni contraru, atque in ipſo funde-
tur, ut docet B. Thomas I. 2. Jq. 25. a. 2.,; C7*
paſſiones omnes ex amore cauſentur, ut S. Augu-
ſtinus l. 14. de Civit. c. 7. & 9. tradit.
Olj.III. Teſtimonia S. Scripturæ, quæ 1I. Con-
cluſione de converſione ad Deum adducuntur,
caritatem perfectam ſine dubio ſuadent; ergo non

ſatis apte in concluſione 2. ad actum ſpei, qui

eſt amor concupiſcentiæ, accommodantur.
N. M. Conſeq. Ex laudatis Scripturæ teſtimoniis
conſtat, neminem juſtificari, qui non per ac-
tum amoris ad Deum convertatur: ar in Sacra-
mento baptiſini & pœnitentiæ actus ſolos cari-
tatis perfectæ non eſſe neceſſarias diſpoſitiones
ad gratiam primam obtinendam nuper evici-
mus; ergo ſufficiet amor initialis, quo Deum
tamquam omnis juſtitiæ fontem diligere inci-
pimus.
Inſt. I. Patres Tridentini Seſſ. 6. cap. 6.
Poſt recitatum ſpei actum ſubjungunt amorem
initialem; ergo amorem iſtum ab actu ſpei di-
verſum eſſe pronuntiant. B. Diſt. Conſ. Ergo
Ppronuntiant dilectionem Dei incoatam diver-
ſam eſſe ab actu ſpei tendentis in objectum ſuum
ſecundarium C. ab actu ſpei in objectum ſuum
Primarium tendentis N. Objectum ſpei pri-
marium eſt Dei bonitas, qua beati reddimur;
ſecundarium vero ſunt media ad beatitudinem
noſtram proficientia. Igitur dum Concilium
dicit: In ſpem eriguntur, fidemes, Deum ſili
propter Cbriſtum propitium fore; ſpem indicar
ten-

348 DE PœNTTENTIA.

tendentem in veniam peccatorum, quæ eſt
medium ad beatitatem: dum vero ſubjungit: il-
lumque tamquam omnis jutſtitic fontem diligere in-
cipiunt; affectum exprimit ejusdem ſpei Deum
ipſum amore complectentis. .
Iuſt. 2. Præſtat dici, hanc incoatam Dei
dilectionem eſſe amorem benevolentiæ, quo
Deus propter ſe tamquam finis cui diligitur,
ſed nondum ſuper omnia. Ne. M. Aſſertum.
Quomodo iners hic affectus ſimplicis compla-
centiæ, qui nec eſt actus virtutis theologicæ, nec
moralis, nec nomine caritatis dignus, quo Deus
non amatur ſuper omnia, inducere pœniten-
tem poteſt ad peccata ſua ſuper omnia mala de-
teſtanda? aut quomodo anteferatur amori alii
ex virtute ſpei profecto, quo & Deus propter
ſe ac ſuper omnia diligitur?
Inſt. 3. Qui contra fidem aut ſpem pecca-
vit, ſine actibus harum virtutum juſtificari non
Poteſt; ergo cum omne peccatum caritati ad-
verſetur, nullus peccator ſine adtu caritatis ju-
ſtificari poteſt. N. W. Conſ. Fides, ut ait Tri-
dentinum Seſſ. 14. c. 8., eſt juſtificationis no-
ſtræ initium, fundamentum & radix, uti &
Spes; caritas autem eſt finis vel potius forma
qua juſti ſumus: igitur fides & ſpes tamquam
media neceſſario antecedunt gratiam ſanétifican-
tem, non item caritas, quæ non eſt medium
ſed finis. Quod autem extra Sacramenti uſum
actus caritatis perfectæ ad juſtificationem re-

quiratur, non tam ob rationem in inſtantia ob-

tenſam accidit, quam quod ad juſtificationem
ex

enelte
ln⸗
al
II “ 4
Uprelie

n el
1.
Pilh.
n

un

e.
“
en
Mer.
Nle.

A
Per

er⸗
GNda
igd.
ibe
N1I.
.

16
ONnn
Gen

bhenr.

eun

hobn
leſln
Corer⸗

VAn.

DEPCNITENTIA. 349

ex opere operantis impetrandam nullus extet

actus alius, præter caritatis perfectæ actum,
qui ad gratiam ſaltem de congruo promeren-
dam ſolus quamdam habet proportionem.
Olj. W. In ſententia iſta poſſet quis ſalvari,

etiamſi tota vita ſua nullum dilectionis perfe-

Ctæ actum elicuerit, ſi poſt ſuſceptum cum in-
coOata Dei dilectione & attritione baptiſinum mo-
reretur. N. M. Aſ. Omnis homo rationis
uſum adeptus tenetur continuo ſine vitupera-
bili mora per actum perfectæ caritatis ad Deum
converti, idque etiam poſtquam ſuſcepto Sa-
cramento juſtificatus fuit; eumdemque actum
debet ſæpe, dum vivit, repetere, ac præſer-
tim in mortis articulo: neque poteſt lex iſta
diu latere hominem qui Deum agnoſcit: neque
ad baptiſmum eſt admittendus, qui eamdem
ante doctus non fuerit. Quodſi quis ſuſcepto
baptiſmo, diutius quam par eſt executionem
hujus præcepti diſtulerit, lethaliter peccabit;
ac multo magis is qui in mortis articulo actum
perfectæ caritatis ſua culpa neglexerit. At ſi
ſuſcepto legitime Sacramento, poſtea ſubito
mortis caſu occupatus impediretur, quo minus
actum dilectionis perfectæ concipiat, ſalvabi-
tur. Adulto enim peccatori Sacramenti copiam
habenti actus caritatis non neceſſarius eſt ad ſa-
lutem neceſſitate medii, ſed tantum ex præ-
cepto, quod non pro quovis puncto temporis

obligat, cum ſit poſitivum, nec minus propter

probabilem juris & facti ignorantiam, aut ob
impotentiam excuſationem admittit, quam quæ-
liber

350 DE PGNITENTIA.
libet alia præcepta. Ita Suarez Tom. 4. in 3.
partem S. Thomæ diſp. 15. Sect. 4. dub. 2.
Ex hactenus dictis
Colliges. Joannes Gormaz diſp. 6. ſect. 5.
n. 448. hoc argumento contendit tamquam mo-
raliter certum, licere eum attritione ex metu
gehennæ, aut ex conſideratione turpitudinis
peccati concepra accedere ad Pœnitentiæ Sacra-
mentum: illa ſententia, inquit, eſt certa mo-
raliter, quæ ex Eccleſiæ doctrina & praxi, aliis-
que principiis certis ita deducitur per diſcurſum
theologicum, ut oſtendatur, principia illa ſta-
re non poſſe, quin ſententia ipſa inde deducta
ſubſiſtat; atqui ita ſe habet ſententia de ſuffi-
Cientia attritionis: ergo. Minorem probat tum
ex praxi communiſſima Eccleſiarum Germaniæ,
Hiſpaniæ, Italiæ: tum quod Alexander VII. in
Decreto art. 4. Obj. 3. laudato, ſententiam ne-
gantem neceſſitatem aliqualis dilectionis Dei in præ-
Jata attritione ex metu gehennæ concepta, vetet,
alicujus theologicæ cenſuræ alteriusve injuriæ aut
contumeliæ nota taxari; addatque hanc ſenten-
tiam hodie inter Seholaſticos communiorem videri:
tum quod iidem Scholaſtici Tridentinæ Synodi
doctrinam pro ſua ſententia ſtare afſeverent:
tum quod declarationem Cleri Gallicani neceſ-
ſitatem ſolius perfectæ dilectionis pro Bapti-
ſini & Pœnitentiæ Sacramentis, an. 1700. reji-
cientis, ſibi patrocinari affirment.
Ex his, inquam, principiis, & ex oppoſi-
tarum objectionum explicationibus concludunt,
ſententiam ſuam plane certam eſſe certitudine

pri-

n ie
len
n
KrV
An
ir
le
Mlnun
Waen
led

i⸗
Utet

Une
trdn
elune
ſonen
it
Cbeni
El.
,tun
ni
Un
ſe.
ſe.
N
ie an
elnen

Ael.
gecel.

Dn

0 ⸗

ohe
Gben

nine

DE PœNITENTIA. 351

privata, licet non certa ſit certitudine authen-
tica, cujus videlicet oppoſitum ſine cenſura de-
fendi non poſſit. Quæ quidem vera eſſe da-
mus adverſus illos, qui contritionem ex per-
fecto caritatis motivo profectam unice pro diſ-
poſitione ad abſolutionem requirunt; modo
amor initialis non omittatur, qui ſaltem ſpei
theologicæ affectus ſit, quemque concluſione
ſecunda ſuaſimus. Temperamentum iſtud
advertit Gormaz ipſe, & amplexus eſt: nam
diſp. 5. Sect. 5. §. 2. n. 33 . ait, numquam da-
ri veram attritionem ſufficientem ad conferen-
dam gratiam cum ſacramento absque conſortio
alicujus dilectionis: licet enim attritio concipi
Poſſit ex quocumque illorum motivorum a
Tridentino aſſignatorum, quin ex amoris mo-
tivo concipiatur; in hac tamen divina provi-
dentia ſemper præcedunt diſpoſitiones a Deo

ordinatæ ad illam eliciendam: cum autem ex

illis ſir Dei dilectio ex amore concupiſcentiæ
ſaltem, numquam contritio imperfecta reperie-
tur in Sacramento absque Dei dilectione. Et
ante n. 333. accurate oſtendit, Conc. Tri-
dentinum Seſſ. 6. cap. 6. non ſolum agere de
diſpoſitione ſufficiente ad juſtificationem quæ
fit extra Sacramentum, ſed etiam de ea, quæ ad ju-
ſtificationem in Sacramento ſufficit: nam cap.
7. agit de diſpoſitione ad gratiam juſtificantem,
cuſus gratiæ baptiſimus eſt cauſa inſtrumentalis,
ut conſtat ex hisce verbis: Hajus juſtificationis
cauſcee ſunt. .. . . inſtrumentalis item Sacramen-
cum Vaptiſini: Sed illa diſpoſitio, quæ ut vo-
um

352 DE PGNITENTIA.

tum baptiſmi ſufficiens eſt ad conferendam
gratiam, eſt diſpoſitio ad gratiam extra Sacra-
mentum; illa vero diſpoſitio quæ gratiam
efficit cum Sacramento re ipſa ſuſcepto, eſt
diſpoſitio cuom Sacramento. Ergo Triden-
tinum, de dilectione Dei agens, gene-
rali voce utitur, qua disjunctim requiran-
tur ſive caritas perfecta, voto tantum Sacra-
menti ad juſtificationem inducens, ſive amor
initialis concupiſcentiæ ad Dei gratiam impe-
trandam diſponens proxime in utroque Sacra-
mento. Quod probabilius adhuc evincunt fe-
ſtimonia, quæ Concilium ad firmandam do-
Grinam ſuam capite 6. ex S. Scriptura pro ju-
ſtificatione tam extra Sacramentum, quam in
Sacramento profert his verbis: De hac diſpoſi-
tione ſeriptum eſt: Confde, fili, remittumur tibi
veccata tua; &: Peœnitentiam qoite, & aptize-
tur unuſquiſque veſtrum in nomine g. C. in remiſ-
ſionem peçcatorum veſtrorum. ne
Idem Gormaz infert, non eſſe ſermonem Imm
Concilio de amore Dei participativo, quando ln
homo attritus juſtificatur cum Sacramento; (Gan
verum etiam de amore Dei formali, ſive per- Iuumm,
fectæ caritatis, ſive concupiſcentiæ. Sicut enim g d
is, qui videre incipir, re ipſa videt, & qui in-. mm
telligere incipit, re ipſa intelligit; ita etiam, qui unni
diligere incipit, re ipſa diligit.

D
I

ige.
Ktr.
nd
on
unr in
N
iu.
ſto⸗

Enſen

M

Meno/

ele.
NeNN

n

N

DE PNITENTIA. 353

L ARTICULUS V.
Quoduam propoftum cum contritione ad pœniten-
ic Snoramentum requiratur?
Cta. Initio hujus capitis diximus, fuiſſe
Theologos, qui formalem dolorem inter-

num de neceſfſſitate & eſſentia hujus Sacramen-

ti eſſe negabant: hi conſequenter docent nullo
propoſito opus eſſe. Ac Dominieus Sotus quidem

diſt. I7. q. I. a. 2. aperte pronuntiat, confeſſionem

numquam fiéctam eſſe ex defectu propoſiti, ſi
tamen pœnitens ſüuum defectum confiteatur.
Econtra Jo. Major, Jac. Almainus in 4. D.
I4. q. I. Navarrus, Petrus Sotus, Andreas Ve-
ga, Reginaldus & complures alii exiſtimant,
requiri ſaltem ac ſufficere propoſitum virtuale,
neceſſario implicitum & incluſum in eo actu,
quo peccata ex motivo caritatis aut alius virtu-
tis genesalis dereſtamur.
Hanc quoque ſententiam pernicioſi erroris
damnant Bellarminus I. 2. de Pœnit. c. 6. & 7.
Melchior Canus, Valentia, poſt Adrianum,
& Cajeranum, nixi potiſſimum auétoritate CC.,
Florentini, quod in inſtructione Eugenii ad Ar-
menos, & Tridentini, quod Seſſ. 14. cap. 4. do-
cet, primam partem materiæ hujus Sacramen-
ti pœnitentiæ eſie contritionem, ad quam perti-
net dolor, cum propoſito non peccandi de cæ-
tero.
Media via inter utrosque inceſſit Suareſius
diſp. 20. ſect. 4. n. 33. & amborum ſententias
conciliavit: cum quo .
Di.⸗

8

354. DE PNITENTIA.

Dico. Propoſitum formale, per ſe loquendo,
neceſſarium eſt ad contritionem, partem matreria-
lem hujus Sacramenti; per accidens tamen ſufficit
virtuale. Prob. LYpars. Concilialorent. & Trid. do-
cent, ad contritionem, primam Pœnitentiæsacra-
menti partem, pertinere propoſnum non bpeccandi de
lætero; ergo ſi quis confitens peccata mortalia ſci-
ens volens omittat propoſitum formale, & in ea
Ldiſpoſitione abſolutionem recipere velit, ſine du-
bio graviter peccabit, ac reddet Sacramentum
nullum; eo quod ne virtuale quidem propoſi-
tum habere convinceretur, quod vere con-
trito eſſet facillimum. Ideo nihil eſt magis uſi-
tatum in adminiſtratione hujus Sacramenti,
quam exigere a fidelibus propoſitum cavendi
deinceps peccata.
Prob. Il. pars. Concilium Trident. ait,
ſuſficere in hoc Sacramento attritionem ex ge-
hennæ metu, ſi voluntotem peccandi exeludat:
atqui omnis contritio efficax voluntatem pec-
candi excludit, etiam ſine formali propoſito
concepta, ut diſputatione præcedenti cap. 2.
a. 3. oſtendimus; ergo ad contritionem in hoc
Sacramento ſufficit ſaltem per accidens pro-
politum virtuale. Hujusmodi videlicet anima ma-
vult dilecto Deo mori, quam eo offenſo vivere, in-
quit B. Auguſtinus tract. 71. in Joan.
Ohbj. I. Concilia non fruſtra exprimunt re-
quiri dolorem & propoſitum; ergo ſicut num-
quam ſufficit ad Sacramentum pœnitentiæ dolor
tantum virtualis: ita ne per aceidens quidem

ſufficiet aliquando propoſitum virtuale. H. W.
Conſ.

N

ien
Ceiken
Menr
le
rcku
MoN
enienu

n nn⸗
ey N

War

*
DE PœNITENTIA. 35 5

Conſ. Mœſtam præteritorum erratorum dete-
ſtationem formalem ipſum pœnitentiæ nomen
inſinuat. Et Concilium Seſſ. 14. cap. A. loquens
de attritione non tam expreſſe requirit formale
Ppropoſitum, ſed ſolum dolorem illum qui pec-
candi voluntatem excluqat: contritio autem im-
Perfecta & efficax includit virtuale propoſitum
contrarium voluntati peccandi; ergo hanc ex-
cludit eſſentialiter: cum econtra polilit eſſe ef-
ficax propoſitum vitandi actionem malam ſine
ejus deteſtatione & dolore.
Inſt. Quia contritio requiritur ex neceſſita-
te Sacramenti & prœcepti, non ideo Sacramen-
tum pœnitentiæ valet, quod pœnitens ex in-
advertentia contritionem omiſerit: ergo cum
inadvertentia tollat defectum propoſiti formalis,
hoc non videtur exigi ex neceſſitate Sacramen-
ti vel præcepti. W. Diſt. Conſ. Hoc non vide-
tur ita exigi per ſe N. per accidens C. Ne-
que eſt eadem ratio contritionis & propoſiti in
hoc Sacramento: nam contritio eſt eſſentiali-
ter deteſtatio peccati præteriti, confeſſio eſt ac-
cuſatio peccati præteriti, abſolutio etiam eſſen-
tialiter & unice in peccata præterita fertur. Igi-
tur cum omnes partes eſſentiales Sacramenti &
ipſius pœnitentiæ etymologia noxas commiſſas
ſpectent, diſpoſitio in futurum non tam vide-
tur eſſe intrinſeca, quam deteſtatio peccatorum
Præteritorum.
Obj. Il. Qui habet judicium firmum de re-
lapſu, non habet verum propoſitum ac dete-
ſtarionem: nam cum actus voluntatis dirigan-=
1. 2 tuk

„
356 DE PCNITENTIA.
tur a judicio, prudens & efficax propoſitum
eſſe nequit, cui antecedit judicium certo affir-
mans pro eodem inſtanti ejus contradictorium.
Atqui certi ſumus de relapiu in venialia; ergo
hæc neque vere deteſtari, nec verum propoli-
tum ea vitandi poſſumus concipere. Be. Diſt.
Min. Certi ſumus de relapſu in venialia, quæ
deliberate omnino committantur N. de relapſu
in venialia quæ ex ſubreptione & minus delibe-
rate nobis accidant, ſubdiſt. certi ſumus, quod
tam frequenter in eadem ſimus relapfuri ac
Prius N. poſſumus nobis probabiliter perſua-
dere & cum gratia Dei ſperare, nos rarius
talia peccata deinceps commiſſuros C. F irmum
& abſolutum propoſitum concipere poſſumus
vitandi omnia peceata venialia, quæ cum ple-
na deliberatione admitti ſolent: hoc enim poſ-

üñibile eſt cum Dei gratia, quæ dige poſtulan-

tibus confertur ſecundum legem Dei ordina-
riam. Quamquam autem propoſitum prorſus
abſolutum de venialibus ſine deliberatione per-
fecta obrepentibus formari nequeat, eo quod
totam illorum collectionem ſine ſpeciali privi-

legio diutius caveri ſit impoſſibile: Ppoteſt ta-

men pœnitens proponere, omnem adhibere di-
ligentiam ad illa vitanda, vel minuenda quoad
humano modo poterit: id quod tam ad con-
tritionis actum, quam ad Sacramenti poœniten-
tiæ integritatem ſufficit.
Inſt. I. Multis ob diuturnam peccandi con-
ſuetudinem tam difficilis emendatio apparet, ut

impofſſibilem exiſtiment: atqui de objecto im-

lr
Vatr
Cim

Dmnn
Nn
e.
len.
Nne
Pols
Cehe⸗
o
iNin
lr⸗
ord
nc⸗

Pon

DE PGNITENTIA. 357
poſſibili non datur proæreſis: ergo multi, qui
peceata mortalia deteſtantur „ propoſitum
firmum de eorum emendatione concipere non
poſſunt. . Diſt. Maj. Multis emendatio im-
Poſſibilis apparet ſpeculative, directe & ſecun-

dum quid C. emendatio tam difficilis apparet,

ut impoſſibilem exiſtiment prudenter, abſolute,
reflexe, & penſatis omnibus N. Propoſitum
vitandi peccata mortalia debet eſſe abſolutum,
& de ſe perpetuum ex parte objecti; ergo non
eſt de objeéto impofſſibili: nam etſi gravibus

argumentis nitatur judicium de futuro relapſi,

ſpeculativum tamen eſt, eique opponi poreſt
judicium practicum de futura emendatione,
nixum ſpe divinæ gratiæ, quam Deus precan-
tibus, ut oportet, ſuamque operam ſtrenue ad-
hibentibus promittit, ac multis jam obduratis
peccatoribus ad perfeéctam & conſtantem con-
verſionem ſæpe contulit. Igitur judicium illud
de relapſu futuro, utut probabile, repudian-
dum eſt, & animus ſpe divinæ gratiæ erigen-
dus ad media vitæ melioris alacriter capeſ-
ſenda.
Inſt. 2. Si pœnitens contra judicium proba-
bile relapſus, meliora ſperare debeat; ergo
propoſitum foret actus ſpei; atqui actus pœ-
nitentiæ non eſt actus ſpei: ergo. B.. Diſt. Maj.
Propoſitum foret actus ſpei generalis C. pecu-
liaris virtutis theologicæ ſubd. foret actus eli-
citus N. imperatus C. Quævis virtus amat,
odit, rimet, audet, averſatur, deſiderat, at-
que etiam ſperat: qui quidem actus communes
, 3 ſunt

1

358 DE PGœNITENTIA.

ſunt virtutibus omnibus, atque etiam pœniten-
tiæ. Quamquam propoſita pœnitentium, ut
firma ſatis ſint, ſpei theologicæ actibus impe-
ratis juvari omnino oporteat.

ARTICULUS VI.

An Pœnitentiæ Sacramentum informe eſſe poſſu
defectu attritionis?

Ota I. Sacramentum, cui nulla pars eſſen-
tialis deeſt, dicitur eſſe validum ſeu ve-
rum: quodſi nullam gratiam ſuſcipienti confe-
rat defectu diſpoſitionis debitæ, erit Sacramen-
tum verum quidem & validum, ſed informe,
eo quod careat forma gratiæ, quam efſentiali-
ter ſignificat, & in ſubjecto rite diſpoſito effi-
cit. Lalia Sacramenta ſunt Baptiimus, Ordo
& alia, quæ miniſtrantur peccatoribus adultis,
Per attritionem vel contritionem ante non di-
ſpoſitis, ad gratiam Sacramenti recipiendam.
Il. Dari poſſe etiam Pœnitentiæ Sacramen-
tum verum & validum, ſed informe, tenue-
runt olim Capreolus, Richardus, Paludanus,
Cajetanus, Sotus, Canus, Silveſter, Navar-
rus & alii, quos refert & ſequitur Suareſius
diſp. 20. ſect. 5., cui conſentiunt de Lugo, Ga-
ſpar Hurradus, Lannerus, Diana, & multi re-
centiorum. Variis autem modis id contingere
poſſe veteres exiſtimârunt, quos hic recitare &
confutare ſupervacaneum erit: quandoquidem
eorum alii extra ſtatum quæſtionis verſantur,
alios vero ſupra jam rejecimus.
Igitur tunc ſolum viderur dari poſſe Ko
eltio

crt

ie
ion
n⸗

4

Clh

I

An
in.
lln⸗
tu,,
,

Muni

ten.

DE PœNITENTIA 359
feſſio valida ad Sacramentum conſtituendum,
at informis quoad effectum gratiæ, cum ei de-
eſt attritio non quidem intenſive, ſed extenſi-
ve ſufficiens, ſeu ex defectu integritatis, non
Vero qualitatis attritionis, orto ab inculpabili in-
advertentia vel ignorantia. Ut cum quis de
gravi peccato furti ſe accuſans illud deteſtetur
ex ſpeciali ſolum morivo juſtitiæ, ac proponat
deinceps vitare omnia mortalia ex motivo ho-
neſtatis, quæ reperitur in vitando relapſu poſt
factam reconciliationem: de peccato vero libi-
dinis lethali, quod ſola cogitatione admiſit, ni-
hil ex oblivione inculpata doleat; hic, inquiunt
Theologi illi, ſufficienter eſt diſpoſitus, ur de
furto cum fructu abſolvatur: nihilominus ei
obſtat occultum libidinis peccatum, quo minus
gratiam abſolutione Sacerdotis obtineat.
II. Econtra complures alli negant, poſle
dari verum Pœnitentiæ Sacramentum, ac ſi-
mul informe. Et Andreas Vega quidem L. 13.

in Trid. c. 26. 34. & 36. id inde probat, quod

exiſtimata ſaltem ex invincibili ignorantia attri-
tio neceſſaria ſit ac ſufficiat non ad ſubſtantiam
ſolum, ſed ad effedtum quoque Sacramenti:
quam opinionem ut falſlam ſupra jam repudia-
vimus. Melius ſententiam iſtam defendunt
Gabriel, Joan. Major, Adrianus & Medina
vVeram & ſupernaturalem contritionem bperfe-
Gam vel imperfectam necefſlario requirentes

tam ad eſlentiam, quam ad effectum hujus Sa-

cranenti: quibus accedunt Cabriel Vaſques,
Pallavicinus, Haunoldus, & recentiores innu-
3 1R 4 meri.

1

360 DE PONITENTIA.

meri. Et haud dubie eadem mens fuit priſco-
rum Scholaſticorum, qui unanimiter pro di-

ſpoſitione ad gratiam abſolutionis obtinendam
exigebant contritionem ex caritate perfecta, aut

ſaltem ex amore Dei initiali profectam. Cum
quibus
Dico. Quando pœnitenti in dato caſu deeſt
univerſalis deteſtatio peccatorum mortalium,
Pœnitentiæ Sacramentum ſimpliciter nullum
eſt, adeoque informe dari nequit & verum ac
validum.
Prob. I. Concilium Florent. in decreto Eu-
genli §. Quartum ait, materiam hujus Sacra-
menti eſle actus pœnitentis, qui in tres diſtin-
guuntur partes: quarum prima eſt cordis con-
tritio; ad quam pertinet;, ut doleat de pecca-

to commiſilo, cum propoſito non peccandi de Cæ-

Zero; ergo motivum univerſale ex parte pro-
Poſiti non requirir. Atqui hoc idem eſt moti-
vum doloris: eſt enim impoſſibile, ut quis
amet aliquod motivum, & ſimul adverrtat ad
peccatum a ſe commiſſum deſtructivum illius
motivi, quin doleat de peccato ex tali moti-
vo; ergo cum motivum tam propoſiti, quam
deteſtationis ſit univerſale, Sacramentum Pœ-
nitentiæ nequit eſſe informe. Quam ob rem
Concilium Tridentinum Seſſ. 14. Cap. 4. docet,
contritionem non ſolum vitæ novæ propoßitum
e innovationem, ſed veteris etiam odium contine-
re: nec ratiolapparet, Cur illud neceſſario uni-
vVerſale eſſe debeat, & non iſtud.
Prob. Il. Concilium Trident. eadem ſeſl. 14.

Ccan.

n

C
Kln
n
nn

lo⸗
(.
un
ſdut
Cn
Am
m

r.
Nr⸗
Clbn.
C
erer⸗
.
d⸗
Nl.
nA
No.
un
Pren
do
n cohe
Hrio
enk

DE PCNITENTIA. 3 61
can. 4. ita definit: & quis negaverit, ad inte-
grain α perfectam bevocatorum remiſſonem requiri
Zres atctus in pœnitente, videlicet contritionem,
confeſſtonem & ſatisfactionem, quæ tres Poœniten-
tiæ partes dicuntur, anathema ſit. Unde ita ar-

gumentor: ideo Sacramentum Pœnitentiæ,

Juxta adverſarios „ informe eſt, quia deficit
contritio actus pœnitentis: atqui contritio actus
Poœnitentis eſt pars pœnitentiæ, ad peccatorum
remiſſionem requiſita; ergo hujus defectu Sa-
cramentum plane nullum eſft.
Prob. II. Eadem Synodus cum cap. ſeq.
dixiſſet, exigi eorum tantum peccatorum mor-
talium confeſlionem, quorum pœnitens recor-
datus fuerit, illico ſubjungit: Keliqua autem
peccata, quæ diligenter cognanti non occurrunt,
eadem confeſſione incluſa eſſe intelliguntur: pro
quibus fideliter cum Propheta dicimus: Ab' occultis
meis munda me Domine. Ergo juxta doctrinam
Concilii univerſim peccata mortalia occulta in-
telliguntur incluſa in eadem confeſſione, & per
eamdem confefſionem illorum quoque venia
petitur: atqui non ſunt incluſa, neque venia
illorum petitur, niſi ratione doloris univerſa-
lis; nam dolore particulari nec eomprehendun-
tur, nec retractantur: ergo ad confeſſionis va-
lorem, ex mente Tridentini, requiritur dolor
univerſalis.
Olj. I. Sufficit reſtringi verba Coneilii ad
propolitum univerſale univerſalitate tantum ſe
extendente ad relapſum; ergo ex univerſalita-
te propoſiti non legitime concluditur neceſſa-
1 5 Tia

.

362 DE PœNITENTIA.

ria univerſalitas deteſtationis ac doloris. . M.
Anteç. Si ita arbitrari licet, dicam, requiri tan-
tum propoſitum non repetendi peccata com-
miſſa, neque illud extendi debere ad peccata
omnia, quorum ſpecies nondum fuit perpetra-
ta. Atqui Concilium Seſſ. 14. cap. 4. contri-
tioni, ait, junctum eſſe propoſitam non peccandi
de cctero, quod ſine dubio generatim ad om-
nia prorſus peccata extenditur. Et infra, illa
attritio ad Dei gratiam in Sacramento Pœniten-
tiæ impetrandam diſponere dicitur, quæ vo-
luntatem peccandi excludit, h. e. virtuale ſaltem
pPropoſitum continet, nullum deinceps admit-
ftendi peccatum. Et clarius adhuc Sefſſ. 6. cap.
6. ad diſpoſitionem baptiſmo præviam exigi-
tur, ut proponant. ... incoare novam vitam, 7
Jervare divina mandata. Quo quidem argumen-
10 preſſi adverſarii fatentur, ideo debere ma-
gis extendi in Sacramento Pœnitentiæ propo-
ſitum, ne minus ad juſtificationem requiri vi-
deatur ab eo, qui poſt baptiſinum multis ſe
Criminibus contaminavit, quam ab illo, qui
peccatum nullum perſonale ante baptiſinum
commiſit.
Inſt. I. Synodus Tridentina Seſſ. 14. cap. 4.
loquitur de attritione, quæ per ſe eſt ſufficiens
diſpoſitio ad gratiam in Sacramento: atqui at-
tritio ex particulari motivo virtutis moralis con-
cepta ſuſticienter in Sacramento ad gratiam di-
ſponit, quantum eſt ex ſe, & reſpectu eorum
peccatorum, quæ quis deteſtatur formaliter &
confitetur; ergo juxta mentem Concilii Trid.
attri-

fut
me
n

A
Gel
C
ln
Ume

DEPGNITENTIAA 363
N attritio iſta ſufficit ad conſtituendum Sacramen-
dr. rume nam ex accidenti plane ſe habet, quod
un. peccati ignoti obex in ſubjecto hæreat, quô
2tritionis & Sacramenti effectus impediatur.
. p. M. Min. Secundum cap. 3. ejusdem Seſfſ.
Junt quaſi materia hijus Sacramenti ipfius peæni-
tentis actus, nempe contritio &., qui quatenus in
peœnitente ad integritatem sacramenti, ad plenam-
que &α* perfectam peccatorum remiſſonem exr Dei
nſtitutione requiruntur, bac ratione partes FPoœni-
. jentix dicuntur. Atqui contritio ex particulari

In virtutis moralis motivo concepta non condueit
ad perfectam remiſſionem peceatorum in eaſu
„ poſito: ergo.
N. Nec juvat hic cauſari, quod per accidens ob
6 ignotum aliud peccatum attritio talis effectum
r gratiæ in Sacramento obtinere nequeat, utpo-
Ir te obice latente impedita. Nam extra caſum
p. talem ne per ſe quidem id poreſt: ſi quis enim

r ſolius intemperantiæ gravioris reus, hoc pec-
6E catum mortale ex temperantiæ tantum morivo
I Qeteſtaretur ſine propoſito formali, hic etſi ri-
nim te confeſſus Sacramenti fructum non percipe-
ret: nam etſi Suareſius Lect. 4. n. 33. doceat,
4½ propoſitum virtuale per accidens ſufficere;
Gens quia tamen temperantiæ motivum Particulare
N eſt, univerſale propoſitum nequaquam virtute
SN. ſua comprehendit, quod tamen univerſale pro-
n poſitum ſaltem virtuale, ad Pœnitentiæ Sacra-
eciuu mentum ſimpliciter exigi hucuſque oſtendimus,
WI S adverſarii ipſi paſſim fatentur.
i Inſt. 2. Materia eſlentialis Sacramenti Pœ-
9 niten-

1.

364 DE PC&NITENTIA.

nitentiæ eſt deteſtatio peccatorum a ſuſcepto
baptiſmo admiſſorum: atqui hic dolor eſſe po-
teſt ſine eftectu gratiæ; ut ſi quis non concepto
dolore de peccatis ante baptiſimum cum obice
ſuſceptum eommiſſis, poſtea doleret de pec-
catis ſuis ut oppoſitis obligationi Chriſtianæ,
dolor iſte obicem non tolleret: ergo. e. Diſt.
Maj. Materia Pænitentiæ eſſentialis per ſe ac
regulariter eit talis deteſtatio, modo ſit ſatis
univerfſalis C. talis deteſtatio, quæ per accidens
non eſt ſat univerſalis ac ſufficiens ad plenam &
perfectam peccatorum remiſſionem, eſt mate-
ria eſſentialis Pœnitentiæ N. Male præſumit
Lugo n. 94. tamquam indubitatum, quod in
illo caſu ſufficeret deteſtatio peccatorum, in
quantum ſunt hominis Chriſtiani. Opus au-
tem eſt deteſtatione magis univerſali, quæ &
peccata ante baptiſmnum commiſſa, & ea, quæ
baptiſinum ſecuta ſunt, complectatur, ac du-
plici munere fungatur: habet enim ſe tantum
ut diſpoſitio, qua poſita, baptiſinus reviviſcens
Peccata Præcedentia abſtergat; pars vero ma-
terialis eſt Pœnitentiæ Sacramenti, quo peccata
a Chriſtiano jam perpetrata dimittuntur. Unde
apparet, peccata, quæ baptiſinum anteceſſe-
runt, nequaquam eſſe materiam remotam Sa-
cramenti abſolutionis. ,
Obj. II. In Sacramentis aliis defectus dolo-
ris eſt tantum obex gratiæ; ergo idem contin-
gere poteſt in Pœnitentiæ Sacramento. B. W.
Conſ. In Sacramentis cæteris contritio eſt tan-
tum diſpoſitio ad conſequendam gratiam: in

Poœni-

S
lNon
Mnin
y/

S

DE PGCGNITENTIA. 365
Pœnitentiæ autem Sacramento eſt ſimul pars

eſſentialis. Hinc petitur ratio, cur non ſuffi-

ciat contritio exiſtimata: compoſita enim ex
veris Partibus, non autem ex puratitiis conſtare
queunt. Hinc iterum patet, cur abſolutio &
confeſſio ſine dolore non poſſint moraliter per-
ſeverare, dum poſtea verus dolor excitetur,
ſicut baptiſinus rite collatus perſtat moraliter,
ac poſtmodum amoto per contritionem obice
gratiam denique reviviſcens confert.
Inſt. Suflicit dolor, quo confeſſio peccato-
rum memoriæ occurrentium habeat veram for-
mam accuſationis, & abſolutio ſormam judicii
exhibeat: atqui talis eſt dolor particularis de
peccato occurrente memoriæ, & tamen ineffi-
cax reſpectu alterius quod ſtudioſe reminiſeen-
tem fugit. Ergo. N. Viſt. Maj. fufficit talis
dolor ſi fuerit univerſalis & propoſito univer-
ſali conformis ſaltem ex motivo tale propoſitum
virtute comprehendente C. ſi fuerit Particu-
laris, qui propoſitum univerſale non fundet N.
Ideo non poteſt deduci par ratio a confeſſione
non integra materialiter: nam integritatem iſtam
ſæpe de induſtria omittens vere abſolvitur &
gratiam Sacramenti obtinet; quod nemo dixe-
rit licere de dolore particulari. Deinde dolor
univerſalis & deteſtationem omnium peccato-
rum in confeſſione omiſſorum, & propoſitum
vitandi omnia etiam ignota complectitur, quæ
omnia particulari dolori deſunt.

CA.

366 DE PœNITENTIA.
CAPUT IV.
De Confeſſione pante altera Sacramenti
Pœnitentiæ.
ARTICULUS I.
De Pracepto Eccleſiaſtico confitendi.

Uta. Sicut fides & caritas, ita pœniten-
tiæ quoque virtus præcipitur lege natura-
li, quæſecundum ſe quidem præit legem Dei poſi-
tivam, per quam virtutis ejusdem exercitium im-
Peratur. Econtra lex confitendi ſua peccata &
Pœnitentiæ Sacramentum obeundi ſolum eſt
poſitiva, neque dici poteſt naturalis, niſi in
quantum natura dictat, adhiberi oportere me-
dia à Deo ad ſalutem obtinendam injuncta.
Tale vero medium ex divina ordinatione præ-
ſcriptum eſſe confeſſionem, fuſe probavimus
cap. I. fere toto hujus diſputationis. In præ-
ſens autem quæritur, quos & quando lex iſta
obliget ex determinatione Eccleſiæ aut neceſ-
ſitatis?
Dico. Lege Eccleſiaſtica uſus confeſſionis
fidelibus certo tempore præcipitur. Prob' I.
Canon 21. magni Concilii Lateranenſis an 1215.
ſub Innocentio III. celebrati ita habet: Omnis
utriusque ſexus delis, poſtquam ad annos diſere-
tionis pervenerit, omnia ſua ſolus peccata conftea-
tur ſideliter ſaltem ſemel in anno proprio Sacerdoti,
& injunctam ſibi pœnitentiam ſtudeat pro viribus
adimplere. Eadlem lex approbatur a Conc. Trid.
Seſſ. I4. cap. 5. & can. 8. damnantur oppoſitum
ſuadentes. Prob.

n
Kn
Win,
Und
ll

l.

len
r.
l⸗
n.

n
Ne⸗

DE PœNITENTIA. 367
Prob. II. Præceptum confeſſionis annuæ

dudum jam ante Concilium iſtud Lateranenſe

vigebat. Nam B. Joan. Chryſoſtomus hom. 30.
in Geneſ. quam in majore hebdomade habuit,
monet ſuos, faciendam tunc eſſes purom & dili-
gentem peccatorum confeſſionem, ut pluribus ejus
verba recitavimus ſupra c. I. a. 2. Inſt. 4. ad. obj.
3. Sonnatius Archiepiſcopus Remenſis in Ec-
cleſiæ ſuæ ſtatutis, & Theodulphus Aurelia-
nenſis Epiſcopus in Capitulari ad ſuæ diœceſis
Epiſcopos cap. 36. tempus quadrageſimæ huic
confeſſioni afſignant, ſæculo nono.
Regino Prumienſis Abbas ſæculo decimo,
l. I. de Eccleſiaſticis diſcliplinis cap. 57. & 288.
feriam quartam ante Quadrageſimam ab Epi-
ſcopis & Presbyteris, ait, plebi Chriſtianæ præ-
ſcribi oportere, ut cum omni humilitate & con-
Zritione cordis ommis ſimpliciter confeſſus, ſuſeipiat
rvemedia pœnitentiz &c. Et I. 2. C. 65. monet
ſciſcitandum ex laicis, t ad confeſſionem non ve-
niat vel una vice in auno, &&α Poœnitentiain pro pec-
catis ſuis ſuſcipiat &c. .
Sæculo eodem Ratherius Epiſcopus Vero-
nenſis in ſynodica ad Presbyteros per univer-
ſam diœceſin conſtitutos, Feria quarta, inquir,
ante Quadrageſimam plebem ad confeſſionem invi-
tate &c.
Undecimo Sæculo Burchardus Wormacien-
ſis Epiſcopus l. 16. Decretorum cap. 2. ſtatuit,
monendos eſle populos, ut feria quarta ante
quadrageſimam confeſſionem accedant.

Odo

368 DE PNITENTIA.

Odo Pariſienſis Epiſcopus, in ſtatutis ve-
tuit, ne quis ultra annum confeſſionem ſuam

differat, tomo 6. Bibliothecæ PP. Bignei, &

tomo 10. Conciliorum.
Imo S. Chrodegangus Epiſcopus Merenſis
in Regula cap. 31I. tom. 3. Spicilegii, præce-
perat jam ſæculo octavo, ut ter per annum
populus fidelis ſuam confeſſionem ſuo Sacer-
doti faciat. Ex hac doctrina
Conftcitur I. Nondum baptizatos lege iſta
non adſtringi: cum nec ſint proprie fideles,
nec peccata ipſorum ſubſint clavibus Eccleſiæ,
neque poſſint ſubjici etiam poſt baptiſinum
ſuſceptum.
II. Lex iſta ligat omnes baptizatos mentis
compotes & gravis peccati/reos, atque ipſum
etiam Summum Pontificem ſaltem quoad vim
directivam: exigit enim lex naturæ, ut caput
membris conformetur in iis, quæ ipſi & mem-
bris ſunt communia.
III. Ait decretum Concilii Lateran. Qui
ad annos diſeretionis pervenerint: quare amentes
& parvuli, qui nondum contraxerunt peccata
mortalia, nec poſſunt exhibere actus pœniten-
tiæ, canone iſto non comprehenduntur.
IV. Canoni illi ſunt obnoxii qui conſcii
ſunt ſibi peccati lethalis: nam venialia confite-
ri nemo tenetur, ut habet Concilium Triden-
tinum Sefſl. 1I4. cap. 5. ſub finem monens,
Eccleſiæ præcepto deſignari tantum tem-
pus, quo tenemur confeſſionem jure divino ne-

ceſſariam facere: atqui jure divino nemo tene-
tur

ln
n
e
VN

Ml

e.
Dm

l
Inn
.

e i
eles,
ele,
Cnunn

nen’
n
Iin
n
M⸗

Wenns
“
enr.

Cin
Ttide⸗
oen
U
G
old

DE PCœNITENTIA. 369
tur ad confeſſionem noxarum venialium, aut
eorum mortalium, queis ſemel jam pro con-
feſſione fuit legitime abſolutus. Ergo.
V. Præcepfo iſti non ſatisfit per confeſſio-
nem ſacrilegam: Eccleſia enim præœcepto divi-
no implendo tantum adſignavit tempus; igi-
tur non ſatisfacit præcepto Eccleſiaſtico, qui
non implet divinum præceptum, quod jubet,
Peccata Sacramento confeſſionis expiari. Vide
1I4. Propoſitionem ex damnatis ab Alexandro
VII. Quodſi daretur confeſſio ſacramentalis
valida & informis, defectu doloris ſe exten-
dentis ad peccata, quorum pœnitens non remi-
niſcitur, ea ſatisfieret Præcepto Eccleſiæ, quæ
tantum requirit, ut hoc Sacramentum bona fi-
de ſuſcipiatur, perceptionem autem fructus non
imperat. Ita Eccleſiæ præcepto ſatisfacit, qui
in ſtatu peccati Miſſæ aſſiſtit, etſi ejus fructum
non percipiat: nec enim fructus Miſſæ præci-
Pitur, ſed reverens ejus auditio, licet etiam
hæc præcipiatur ob fructum, tamquam propter
finem legis extrinſecum, qui ſub præeeptum
non directe cadit.
VWI. Rite confeſſus mortalia clavibus nondum
ſubjecta ſatisfecit Præcepto Eceleſiæ de confeſ-
ſione annua, etiamſi mortale aliquod ex obli-
vione aut juſta de cauſa omiſerit: eo quod di-
vino præcepto ſatisfecerit. Secus res haberer,
ſi mortalia clavibus jam rite ſubdita, aut venia-
lia tantum confitendo recitaſſer: recordatus
enim peccati lethalis, quod in confeſlione ex-
ciderat, aut legitime fuerat omiſſum, tenere-
A a tur

370 DE PœNITENTIA.

tur ad ejus confeſſionem anno eodem præſtan-
dam: quia non ſatisfecit præcepto divino, quod
eſt tantum de peccatis mortalibus exponendis,
quæ clavibus nondum rite fuerunt ſubjecta.
WI. Eamdem ob cauſam lapſus demum in
peccatum mortale tenetur ad ejus confeſſionem
præcepto Ecclefiaſtico faciendam anno eodem,
etiamii antea ſœæpius venialia, quæ ſolum per-
Petraverat, confeſſus fuiſſet. Quodlſi ſemel
mortalis peccati, in quod cecidit, ſe legitime
accuſaſſet, ad aliorum confeſſionem, quæ an-
no eodem commiſit, præcepto Eccleſiæ non
adſtringitur.
VIII. Tametſi confeſſio ſub tempus paſcha-
le inſtituta valde probetur a Tridentino Conci-
lio ſeſſ. 14. cap. 5.; qui tamen alio tempore
confeſſus fuerit, nihil amplius debet legi Eccle-
ſiaſticæ de confeſſione annua: niſi Concilium
Provinciale decreto ſpeciali ad id feſtum exe-
cutionem præcepti reſtrinxerit.
IX. Quilibet tenetur confiteri in mortis ar-
ticulo, aut in morali periculo numquam poſtea
implendi præceptum confeſſionis: nec tamen
quiſquam obligatur ad iſtud præſtandum ſcri-
pto vel per interpretem: utraque enim confeſ-

ſio iſta publica eſt, quæ non præcipitur. Ita

Theologi communiter cum Cardinale Toleto.
X. Qui toto anno confiteri neglexit, tene-
tur prima die anni ſequentis, ſi poteſt, aut pri-
ma data opportunitate confiteri: nam præce-

ptum hoc non eſt ex iis, quæ cum tempore

Præſcripto expirant, ut præcepta jejunandi,
. reci-

A
Cräin
Gencokn
We

P
I
nad⸗
ohnni

W

DE PœNITENTIA. 371

recitandi horas canonicas, celebrandi feſta:
ſed præſcribit ſolum terminum, ultra quem
executio Præcepti divini differenda non ſit. Li-
cet ergo finis anni ſit terminus, ultra quem con-
feſſionem differri non licet; terminus tamen non
eſt, quo ceſſet obligatio, cum ſit tantum de-
terminatio Præcepri divini, declaretque, obli-
gationem talem eſſe, ut confeſſio ultra differri
non debeat. Igitur talis evoluto anno deinceps
& continenter peccat, donec confiteatur, cum
confitendi obligatio tantum non exſpiret, ut
creſcat etiam. Quodſi ſola prioris anni Pecca-
ta confeſſus, poſtinodum in alia gravia recide-
rit, ad iteratam horum confeſſionem, qua hu-
jus anni præcepto ſatisfiat, obſtringetur. Cur
autem non ad tres confeſſiones renebitur „ qui
tribus annis præceptum confitendi neglexit?
E. Qia una confeſſione jubetur exprimere
Peccata omnia, quæ poſtea non ſunt amplius
materia neceſſaria confeſſionis.
Oj. I. Etiam non baptizati divino præce-
Pto ad ſacram Euchariſtiam tenentur, ergo er-
lam ad Sacramentum Confeſſionis. F. M. Conſ.
Non baptizati tenentur Chriſti præcepto ſuſci-
Pere Baptiſinum & ſacram Communionem, cu-
Jus ſtatim evadunt idonei: Poœnitentiæ autem
Sacramenti nemo capax eſt, niſi Poſt baptiſina
Peccaverit.
Olj. II. Si pueri rationis uſum aſſecuti Ec-
eleſiaſtico præcepto adſtringantur ad confeſſio-
nem annuam peccatorum mortalium, ergo
etiam ſubibunt pœnas neglecti hujus præcepti,
Aa 2 quæ

372 DE PGNITENTIA.
quæ Capitulo: Ommis utriuſque. indicantur;
nempe quod viventes ab Eccleſia arcendi ſint,
& mortui careant ſepultura Eceleſiaſtica. B. W.
Conſ. Excipiuntur capp. I. & 2. extra. de deli-
& puerorum. Quamquam ne adultis quidem,
ni i ad arbitrium Epiſcopi pœnæ illæ, aliæque
ſtatutis ſynodicis decretæ infligantur prævari-
catoribus legis illius Eceleſiaſticæ.

ARTICULUS II.
De Qualitate Confeſſtonis.
N Queritur cum Hæreticis aliis Calvi-

nus, a Concilio illo Lateranenſi magno

demum fidelibus laqueum confeſſionis injectum

fuiſſe: & Dallæus Genevenſis Miniſter convi-
tiatur, invectam ab Innocentio III. eſſe ſervi-
tutem immanem & inauditam, ac ne a ſœviſ-
ſimis quidem Tyrannis umquam tentatam. Sed
impudens mendacium iſtud confutatur teſtimo-
niis S. Scripturæ & antiquitatis univerſæœ, queis
conſtat, ex divina Chriſti inſtitutione Confel-
ſionis Sacramentum ex perpetuo Eccleſiæ uſu
ad nos uſque perveniſſe: Eccleſiam vero ipſam
hac in re aliud nihil ordinaſſe, quam quæ ad
diſeiplinam pertinent, dum tempus dumtaxat
fidelibus præſeripſit, quo Sacramentum iſtud
obire debent: atque iſtud pluribus ante Late-
ranenſe Concilium & ipſum Innocentium III.
a Conciliis & Epiſcopis fuiſſe Ppræſtitum, nu-
per in ſecunda probatione concluſionis demon-
ſtravimus. Reſtat jam, ut de ejusdem confeſ-

ſionis qualitate, quantitate, alisque Pro-
Prle-

U

z

4
6ol
un
aoen

1

e

Mar

DE PœNITENTIA. 373

prietatibus breviter pro noſtro inſtituto aga-
mus.
Dico I. Ad Confeſſionis ſacramentalis eſſen-
tiam non requiritur, ut ſit ſecreta. Ita poſt
Alexandrum S. Thomas Quodlib. I. art. 10 &
in4. d. 17. q. 3. a. 4. q. 3. ad 2., & in eamdem eſt.
Joan. Major, Richardus, Paludanus & Theo-
logi paſſim contra Scotum ead. diſt. q. unica
art. 3.; Gabrielem q. I. a. 2.) & Angelum ver-
bo Confeſſto I. num. 39., qui putabant, ſecre-
tum eſſe de eſſentia ſacramentalis Confeſſionis;
quandoquidem peccata cordis ſunt ſecreta.
Prob- I. Conditio iſta non exigitur ex ne-
ceſſitate Sacramenti: nam ad hoc ſolum opus
eſt accuſatione ex vero animi dolore profecta,
qua Sacerdoti ſufficiens detur notitia ad judi-
candum de peccatis ac de ſtatu pœnitentis: at-
qui ad talem accuſationem nihil refert, utrum
Publica ſit, an privata. Ergo.
Prob. II. Neque ſecreta confeſſio neceſſaria
eſt ex præcepto aliquo. Si enim Chriſtus ſo-
lam confeſſionem ſecretam inſtituiſſet, non po-
terat Eccleſia approbare confeffiones publicas,
& eas pœnitentium arbitrio committere, ut
olim fecit, & Concilium Tridentinum adhuc .
Probat ſeſſ. I4. cap. 5.
Dicoll. Ad Confeſſionis ſacramentalis ſub-
ſtantiam non pertinet, ut voce fiat. Ita S. Tho-
mas nuper cit., cui conſentiunt cæteri Theolo-
gi. Proh. S. Leo epiſt. 91. ait, abſolvendos
eſſe moribundos, qui ſolo nutu confitentur,
vel quos teſtantur alii confeſſionem petüſſe.
Aa 3 Idem

374 DE PœNITENTIA.

Idem habetur ex Can. II. Coneilii Arauſicani I.
& ex Rituali Romano a Paulo V. edito & pro-
Poſito toti Eccleſiæ, quod nimirum contineat
receptos & approbatos Eccleſiæ ritus, & quo

hortatur omnes, ut tamquam Eccleſiæ filii il-

lud obſervent, utpote Romanæ Eccleſiæ om-
nium Matris & Magiſtræ auétoritate conſti-
tutum.
Confirm. I. Poteſt pœnitens cauſam ſuam Sa-
cerdoti æque aperire per ſigna alia: ergo dici
non debet, medium iſtud confeffionis adeo ne-
ceſſarium ad verba formalia ſola, quæ pluribus
ſæpe deſunt, eſſe alligatum.
Conkhirm. W. Accidit ſubinde, ut pœnitens
vocis uſu deſtitutus, non ſolum poſſit, ſed et-
iam teneatur in articulo necefſitatis per ſigna alia

confiteri, per ſe loqquendo: eo quod hæc ſint

Materia indubitata, & facile ac-ſine indecentia
exhiberi poſſint.

Dico Ill. Confeſſio facta abſenti per literas

Aut ſigna alia valet, ita ut Sacerdos teneatur ta-

lem præſentem, ſi aliter amplius confiteri ne-

– gueat, in mortis periculo abſolvere. Ita B. Tho-

mas & Theologi complures, quos laudat & ſe-
quitur Suareſius diſp. 21. ſect. 3.
Prob. I. Talis revera accuſat ſe apud Sacer-
dotem peccatorum ſuorum, ut ab illo abſolva-
tur; atqui ejusmodi accuſatio ſufficit in caſu ne-
ceſſitatis; ergo. Prob. min. Ex verbis inſtitu-
tionis ſolum habemus, ut pœnitens Sacerdoti
aperiat cauſam ſuam; quod quidem variis ſignis
in necefſſitate fieri poteſt. Neque extat præ-
ceptum

UU
ae⸗
Ceane
E
ie

nil.
no.
lee
o
1.

l

7

DE PœNITENTIA. 375

ceptum divinum aut Eccleſiaſticum, quo accu-
ſationis hujus eſſentia ad ſolum ſermonem hu-
marium formaliter talem adſtringatur. Neque
etiam expediebat, medium ſalutis adeo neceſ-
ſarium arctari ad ſignum illud ſolum, quod in
neceſſitatis articulo toties deficit. Igitur cum
literæ ſigna ſint admodum clara ſermonis hu-
mani, confeſſioni præ aliis omnibus in neceſſi-
tate ſubſerviunt.
Prob. II. Juxta indubitatam doctrinam S.
Thomæ Opuſculo 6S5., S. Antonini, Paludani,
Silveſtri, aliorumque Thomiſtarum veterum,
cum Scoto, poteſt moribundus ſenſibus deſti-
tutus abſolvi a Sacerdote præſente, modo per te-
ſtes conſtet, ipſum prius pœnitentiæ ſigna de-
diſſe: atque etiam debere abſolvi conſtat tam ex
epiſt. 9I. Leonis M. relata Can. His qui in tempore.

26. q. 6. ex Concilio Arauſicano I. & Rituali

Pauli V. citatis Concluſ. II., quam etiam ex Con-
cilio Carthaginenſi IV. Can. 67., Carthaginenſi
III. Can. 34., item ex Can. Qui recedunt. 26. J.
6.,; & C. ZEprotantes. de Conſecr. d. 4. Ergo re-
Cte concludimus, valere confeſſionem per lite-
ras factam in neceſſitate.
Dico IV. Confeſſio non redditur invalida a
vanæ gloriæ pruritu, aliove ab affectu veniali-
ter malo. Proh. Ad veram & validam confeſ-

ſionem exigitur legitima declaratio ſuorum pee-

catorum Sacerdoti facta, cum vera de iis con-

tritione: atqui hæc duo poſſunt eſſe, licet af-

fectus vanæ gloriæ, aut alius venialiter malus

ſe elam inſinuet. Ergo.

/

376 DE PNITENTIA.

Dieo V. Mendacium non reddit irritam
Confeſſionem, niſi quando in mareria confeſ-
ſionis fuerit peccatum mortale. Katio patet:
nam ſi quis negaret ſe feciſſe peccatum veniale,
quod re vera fecit, aut mortale, quod olim
confeſſus jam fuerat, aut aliunde confiteri non
tenetur, hie neque peccatum grave committe-
ret mentiendo, nec ulli gravem inferret inju-
riam; ergo ex hoc ſolum capite confeſſio non
redderetur invalida, modo ſufficientem abſo-
lutioni materiam & dolorem adferret.
Econtra qui ſe accuſat peccati mortalis, quod
non fecit, aut qui negat tale, quod confiteri de-
beret, decipit in cauſa gravi Confeſſarium, ejus-
que judicium, quod de confitentibus ferre de-
bet, confundit: atque inde hoc novo peccato
Sacramentum reddit irritum.
Quod idem tenendum de eo, qui confeſſus
veniale peccatum quod non admiſit, aliud pec-
catum abs ſe vere commiſſum non adjicit, men-
dacio illo in ſpeciem levi ſubduceret Sacramen-
to materiam, ac lethali ſe crimine obſtringeret.
Quod tamen non contingeret, ſi peccatum
allud re ipſa perpetratum ſimul cum dolore con-
fiteretur: ita enim nemini gravem injuriam in-
ferret.
Denique ſi quis generalem exomologeſin fa-
ciens, peccatis mortalibus olim jam rite con-
feſſis, miſceret alia, quæ numquam antehac
confeſſus fuir, neque hujus rei moneret Sacer-
dotem, aut interrogatus veritatem celaret,
ſine dubio peccatum grave, & poœnitentiam ir-
ritam

. Se

Iüden
Id
tniil
s
el

.

n

H
.
el
alner
Ceel
Cutr.
ec.
ni.

nr
te N
ie
et e⸗
eniit

DE PG NITENTIA. 377

ritam faceret: cum foret in cauſa, quo minus
Sacerdos judicium prudens tam de danda abſo-
lutione, quam de ſatisfactione præſtanda ſerret.
Olyj. I. cont, I. conel. Synodus Trid. Seſſ. 14.
cap. y. ait, confeſſionem ſecretam non eſſe

alienam a divino mandato, nec inventum eſſe

humanum. Et cap. Omnis utriusq. Præcipitur,
ut ſoli Sacerdoti confeſſio fiat. Ergo confeſſio
publica hon probatur ab Eccleſia. GN. M. Conf.

Synodus/rident. tantum ſtatuit, aliquam con-

feſſionem ſive ſecretam, ſive publicam a Chri-
ſto præceptam fuiſſe, nec eam eſſe inventum

humanum, ut calumniabantur Hæretici: quos

cann. 4. 6. 7. & 8. condemnat. Concilium ve-
roO Lateranenſe, cap. Omnis utriusque. ſolum
monet, confeſſionem ſecretam dumtaxat exigi
Poſſe, eaque ſatisfieri divino præcepto. Recte
tamen Suareſius tradit, nemini ſine cauſa gravi
confeſſionem publicam faciendam, aut permit-
tendam eſſe.
Obj. Il. contra 2. Coneluſ. In Decreto Eu-
genii in Concilio Florentino edito §. Quartune,
Dars materialis hujus Sacramenti dicitur eonfeſ-
ſto oris: ergo ad eſſentiam hujus partis opus eſt

ſermone humano. B. MW. Conſ. Ita appellatur,

quia plerumque ſolet, ac etiam debet ore fieri
confeſſio, niſi gravis neceſſitas ſuadeat nutu,
ſcripto, aut ſignis aliis eam peragi. Quam ob

rem Concilium Tridentinum Sefſl. 14. cap. 5.

ſolum confeſſtonem, omiſia voce, oris, pronun-
tiat jure divino neceſariam ommibus poſt Baptif-

num lapfis. 2=
Aa S Quodſi

378 DE PCGNITENTIA.

Quodſi ex cap. 3. ejusdem Sefſſionis, ubi
verba miniſtri Sacramenti hujus forma dicun-
tur; abſolutionem verbis propriis fieri tantum
debere, expreſſimus: non continuo ex Euge-
nii decreto ſequitur, æque ad confeſtionem
verba proprie talia requiri; cum alia longe ſit
ratio materiæ Sacramentorum, alia formæ.

Ohj. III. contra 3. Concl. S. Leo, & Patres

alii, hac & præcedente concluſione citati lo-
quuntur tantum de abſolutione a cenſura Ec-
cleſiaſtica, non vero de abſolutione ſacramen-
tali: ergo illorum teſtimonia ad rem præſen-
tem nihil attinent. . M. Ant. Tametli Patres
quidam loquantur tantum de abſolutione ab ex-
communicatione, ac præſertim S. Cyprianus ep.
13., Ubi ait, in ſimili eventu Diaconum poſſe re-
conciliare ægrotum pœnitentem, facta exomo-
logeſi: quos tamen laudavimus Patres & Ponti-
fices non ſpeciatim de excommunicatis, neque
de publice pœnitentibus agunt, ſed abſolute &
ſimpliciter de fidelibus & peccatoribus, decla-
rantque illius pœnitentiæ & abſolutionis tan-
tam eſſe neceſſitatem, ut ex ejus defectu dam-
nari homines poſſint: quod de abſolutione a
cenſuris verum non eſt. Deinde Patres iidem
utuntur voce pœnitentiæ?, eamque appellant
actionem Sacerdotis, ſatigfactionem, actionem pœ-
nitentis, quibus non ſolet ſignificari abſolutio a
cenſura: vel alia cæremonialis, ſed verum Sa-
cramentum. Imo Leo M. expreſſe dicit, pœ-
nitentiam dandam eſſe a Sacerdote vi poteſtatis
aeceptæ per illa verba: Quorum remiſeritis pec-
ocata

ennt
non
ler hje

unna
n
G

DE PœNITENTIA. 379

cata &c. Merito ergo hane Soti & Cani ex-
ceptionem rejicimus, cum S. Thomas ipſe q.
84. a. 3. ad 2. verba Leonis M. de reconcilia-
tione ſacramentali interpretetur.
Inſt. I. Rituale Pauli V. non habet majorem
approbationem, quam libri cæteri cum licen-
tia Romani Pontificis editi. Ergo. Be. MW. Ant.
cujus falſitatem arguunt proteſtationes ipſius
Pontificis in concluſione recitatæ, quibus ad-
dit, ſe rituale hoc edere, ſicut Pius V. & Cle-
mens VIII. Breviarium, Miſſale & Pontificale
ediderant: atque hoc negotium proprio & ma-
turo conſilio, ac ſtudio præſtantiſſimorum Car-
dinalium & aliorum Doctorum fuiſſe tranſ-
actum.
Iuſt. 2. Propoſitionem iſtam: Licet per lite-
ras ſive internuntium confeſſario alſenti peccata ſua
Jacramentaliter conftert, & ab eo abſente alſolu-
tionem obtinere, damnavit Clemens VIII. ut fal-
ſam, ſcandaloſam & temerariam quoad utram-
que partem conjunctim & diviſim, & contra-
riam interpretationem rejecit, prout idem Pon-
tifex in congregatione Inquifitionis Romanæ
declaravit 6. Jun. 1684. referente Petro Lom-
bardo Archiepiſcopo Armachano epiſtola da-
ta ad Ægidium Coninc S. J. Theologum, cu-
jus exemplar ipſe .gidius recitat in libello apo-
logetico, qui inſcribitur, Reſponſio ad diſſerta-
zionem impugnantem abſolutionem moribundi ſenſi-

bus deſtituti. Imo Paulus V. S. Pont. die 14.

Julii 1605. idem quod Clemens VIII. declara-
vit, & contrariam Suareſii opinionem juſſit ex-

pungi

380 DEPGNITENTIA.

pungi ex tomo ipfſius IV. in 3. p. S. Thomæ
ſect. 4. diſp. 21. Ergo. e. W. Conſ. Idem Cle-
mens VIII. poſtea rogatus reſpondit, ſe hunc

caſum moribundi nec intendiſſe, neque decre-

to ſuo comprehendere; ſeque ipſum, ſi adeſſet
rali moribundo, abſolutionem impertiturum:
quod an. 1608. 16. Aprilis Patri Florentino S.
J. Belgicæ Provinciali Præpoſito, & Leonardo
eſſio, Romæ tum agentibus, teſtati ſunt Car-

dinalis Bellarminus & Petrus Lombardus Ar-

macanus Hiberniæ Primas, qui etiam hujusce
rei teſtimonium propria manu ſubſcriptum im-
Pprimis dicto P. Florentino, tum Doctoribus
quibusdam Lovanienſibus tradidit. Porro Cle-
mens VIII. S. Leoni aliisque PP., & Paulus V.
ſuomet Rituali contradicere nec voluerunt, nec
pPotuerunt. Et Petrus Armachanus ait, non
impune ab ſe laturum Parochum, qui ægroto
tali abſolutionem negaſſer.
Inſt. 3. Euſebius Papa ſcribit, eo caſu ſacer-
dotem debere orare ſuper ægrotum, nulla fa-
Cka abſolutionis mentione. e. Dictum jam ſæ-
pe fuit, precum nomine a Patribus intelligi for-
mas Sacramentorum. Quamquam epiſtolæ il-
læœ non ſint Euſebii Papæ, ſed impoſtoris cu-
jusdam, ut vel inde patet, quod in iis fuſe tra-
Kerur de inventione S. Crucis & feſto ejus ab
Euſebio inſtituto: atqui Euſebius jam obiit an.
31I. Crux autem demum ſub Silveſtro Papa
an. 326. inventa fuit.

ARTI-

Ponne
med

An

M N
llte
d
Cin
Menmn
Ml
lne
Mntnn

UMo

Oe.
hune
ale.
Cet
hn
d
N
1C.
Ar.
wee
n.
tbun
Ce⸗
5.
Ie
Nol
o

ſce.
akr
nl⸗
r.
lel.
8 (W⸗
ſer
o4
Püre
1ol

DE PœNITENTIA. 28 1

ARTICULUS II.
Quandonam ſußciat confeſſto integra formaliter
tantum?

NCOta. Materialiter integra confeſſio dieitur,
in qua omnia peccata mortalia diſtincte ſe-
cundum ſuas ſpecies & numeros exprimunrur:
quodſi quis ex cauſa legitima generatim tantum
ſeſe peccatorum ſuorum accuſet, vel unum &
alterum reticeat, aut circumſtantiam cæteroqui
neceſſariam ſupprimat, erit confeſſio formali-
ter tantum integra. Utrum iſta aliquando ad
hoc Sacramentum ſufficiat, nunc inquirimus:
nam materialiter integram per ſe requiri, con-
ſtat ex hactenus dictis, & ex dicendis infra con-

ſtabit.

Dico. Ad beneficium abſolutionis obtinen-
dum ſufficit confeſſio formaliter tantum integra,
quando obſtat impotentia phyſica vel moralis,
quo minus pœnitens confeſſionem materialiter
integram præſtet. Ita communiter Theologi.

Pars I. quoad naturalem impotentiam jam ſatis

probata eſt articulo proxime præcedente, ubi
ex Patribus & Concilis docuimus, ad abſolu-
tionem moribundo impertiendam ſufficere, ſi
is aliqua tantum peccata proferre poſſit, aut
petierit Confeſſarium, aut ſigna alia doloris edi-
derit, Talis enim facit, quod ab ipſo in ejus-
modi circumſtantiis præſtari ac prudenter exi-
gi poteſt: & quamvis non edat confeſſionem
diſtinctam & perfectam, de peccatis ſingilla-
tim, peragit tamen incoatam & largius ſum-
Ptam

392 DfE PGNITENTIA.

ptam de peccatis generatim & confuſe indicatis,
quatenus ſe peccatorem declarat, & abſolutio-.
nem poſtulat. 8
Obſtaculis impotentiæ naturalis accenſetur
etiam oblivio aut ignorantia inculpata alicujus
Peccati lethalis, teſte ipio Concilio Tridentino
Seſſ. 14. cap. S., neque ad oblivionem iſtam aut
ignorantiam cavendam tenetur quisquam pec-
cata ſua ſeripto conſignare; niſi forte quis ita
ſtolidus ſit, ut nullum omnino peccatum me-
moria tenere poſſit. Mutos tamen qui non
omnia peccata nutibus poſſunt exprimere, &
ſcribere norunt, aut confeſſuros Sacerdoti ſur-
do ad id præſtandum obligari docer Suarez cum
Pluribus aliis: eo quod diligentia iſta reſpectu
talium hominum non cenſeatur extraordinaria.
Pars II. itidem ratione communi aſſeritur,
quod præcepta iſta affirmativa non obligent
cum gravi proprio aut alieno incommodo vi- Edd
tæ, famæ, aut fortunarum: quæ quidem di- Imi
ſtinctius enarrantur in Theologia morali. Mpe
IItud ſolum hic addo, nemini umquam li- Mqin
cere detegere in confeſſione occultum peccatum uIlie
alienæ perſonæ, quæ non fuit complex in eo- tinic⸗
dem peccato confitentis. Imo ne licere qui- Mhad
dem complicis crimen proferre, ſi aliter poſſit iuh
ſuummet ſatis explieare, non aperiendo nomen uum
complicis. Quodſi ſuum peccatum ſatis ex- auli
plicare non poſſit, quin una confeſſario notus Mi
fiat complex, tenetur etiam cum hac privata
complicis nota ad integram materialiter confelſ- A
Kionem, quam nec differre, nec alii Sacerdoti,
. qui

nherl

Td

nal

ſentg
luro⸗

ſuur
n⸗
n.
men
npe.
nin
nme.
non
le,
llle.
cun
ſer
ne
lur,
en
o N
enc
.
Mont
ſeb⸗
. Poh
honel
is
Ro
Pe
1

dne

7
1

DE Pœ NITENTIA. 383
qui complicem non agnoſeat, præſtare po-
teſt, prout traditur communiter a Theologis
contra Valentiam & Dianam.
Obj. IJ. Qui petit confeſſarium, deſiderat
quidem confiteri, re ipſa tamen non confite-
tur: atqui ad abſolutionem requiritur prævia
confeſſio; ergo qui pertit confeſſarium, non
poteſt ab hoc ſuperveniente abſolvi. Be. W.
Maj. Jrgrotus talis confitetur quali per inter-
pretem ſaltem incoate & confuſe, quantum in
hiſce circumſtantiis valet, quod ſufficere ſupra
abunde oſtendimus. Ex Canone autem, Quem
Pænitet, diſt. . de Pœnit. colligitur tantum, ejus-

modi confitendi ritum citra caſum neceſſitatis

non licere.
Icſt. I. Non poteſt ferri ſententia, niſi ju-
dex diſtincte cognoverit crimen ſontis: atqui
ſi pœnitens tantum poſcat confeſſarium, aut
ſigna edat doloris, non cognoſcitur diſtincte
ullum ejus delictum; ergo. . Diſt. Maj.
Non poteſt ferri ſententia in cauſis criminalibus
aut civilibus, ubi agitur de damno tertii aut
Reipublicæ, niſi judex diſtincte cognoverit cri-
men ſontis C. non poreſt ferri ſententia incogni-
ta diſtincte cauſa in judicio ſacro hujus Sacra-
menti, quod ſolum rei gratia eſt inſtitutum, &
cujus tota reconciliatio & abſolutio pendet a
vero dolore & ingenua quadam delicti confeſ-
ſione, quoad ejus fieri poteſt N.
Inſt. 2. Sacerdos tali moribundo ſuperve-
niens non habet ſufficientem notitiam, utrum
Priorem dolorem non retractaverit, aut an non
Pec-

384 Dz PœNITENTIA.

peccatum novum commiſerit; ergo. v. Dif.
Antec. Non habet notitiam ſufficientem pro
caſu neceſſitatis N. extra hunc caſum T. Ar-

gumentis hiſce tantum probatur, non licere

ſta diſpoſitos extra caſum neceſſitatis abſolvi.
Inſt. 3. Jam ante ſciebat ſacerdos, talem ho-
minem peccatorem efle; atqui hæc confuſa &
imperfeéta notitia ipſi amplius nihil declarat;
ergo ſi ex notitia priore non poterat ipſum ab-

ſolvere, neque id poteſt ex ſignis hiſce imper-

feéctis. . W. Aſſumpt. Ex hilce ſignis capit ſa-
cerdos notitiam judiciariam & ſacramentalem
materiæ proximæ Sacramenti, nempe accuſa-
tionis doloroſæ factæ a pœnitente, eo modo
quo hic & nunc fieri potelſt.
Inſt. 4. Peccata ejus, qui generatim tan-
tum ſe accuſat, ne indirecte quidem remittun-
tur: nam directe dicuntur remitti, quæ clavi-
bus diſtincte ſubjiciuntur, indirecte vero reli-
qua, propter conſortium illorum quæ direéte
per verba abſolutionis & gratiam inde profe-
Ctam remittuntur; ergo cum nihil proferatur,
ad quod abſolutio terminetur directe, nullum
peccatum indirecte remitti poterit. . cum ua-
reſio W. Antec. ad cujus probationem Dico, abſo-
lutionem in hujusmodi confeſſione generica di-
recte terminari ad peccatum ſecundum rationem
Communem, in qua peccata omnia conveniunt,
indirecte autem ad peccata ſecundum rationem
particularem. Hinc eadem peccata particula-
tim debet poſtea, cum poreſt, ſacerdoti iterum
gonfiteri.

Mee

lele
A
Emurl
CMnvdn
, Ce
ſert,
olen
.

6

ſan

Clen
Undh.
mper.
Nlli.
rlen
Cou
NN

Iu.
nun.
C.
r
dne
ror
Menu⸗
AMA
Ne
1 N.
eicrd⸗
Hltione
Webiu
itn
Pant⸗

lon

Dz PœNITENTIA. 385
Inſt. 5. Obtento fine deſinit obligatio præ-

cepti; ergo ſi in confeſſione tantum formali-

ter integra peccatum remittatur omiſſum, non
deber Poſtea directe iterum ſubjici clavibus. B.
Diſt. Anes. Obtento fine deſinit obligatio præ-
cepti, ſi finis ipſe non pendeat ab efficaci vo-
luntate præceptum exaéte implendi C. ſecus N.
Ita etiam contritione perfecta, aut Sacramento
extremæ Unhétionis remittuntur peccata, quæ
tamen poſtea Sacerdoti aperienda ſunt. Vide
propoſitionem 11. ex, damnatis ab Alexandro
Obj. II. Ingens difficultas ex verecundia aut
metu infamiæ propriæ orta non excuſat a con-
feſſione integre facienda, ergo neque difficul-
tates aliæ. G. M. Conſ. Damnum aut difficul-
tas infamiæ propriæ apud ſolum Confeſſarium
ex confeſſione orituræ ſequuntur per ſe ex in-
tegritate confeſſionis, uti etiam infamia com-
plicis neceſſario detegendi in confeſſione ma-
terialiter integre peragenda: econtra aliæ in-
commoditates graves, cujuſinodi forent odium,
quo Confeſſarius pœnitentem aut complicem
Proſequeretur, aut exhæredatio eorum habent
ſe ex accidente ad confeſſionem.
Olyj. III. Infamatio proximi jure naturæ
Prohibita eſt: ergo numquam licet aperire in
confeflione complicem. N. Diſz. Confſ. Num-
quam id licet, ſi aliter confeſſio materialiter in-
tegra præſtari poſſit C. ſecus N. Infamatio
injuſta proximi eſt quidem prohibita, non ve-
ro juſta: nam & in foro externo licet quando-
Bb que

3986 DE PGNITENTIA.

que detegere complicem, ſi rei crimen aliter
perfecte cognoſci nequeat; quanto id magis li-
cebit in confeſſione, eui ex natura hoe incom-

modum adhæret, ut materialiter integre fiat,

& in qua complicis infamia fere nihili eſt in-
tuitu judicii forenſis. Neque in hoc negotio
confeſſionis omnino integræ ita neceſſario, pe-
jor debet eſſe conditio pœnitentis, quam com-
plicis, qui patrando ſimul crimen videtur jure
ſuo ceſſiſſe, ne aliquatenus infametur. Ita ceon-
rra Navarrum & alios quosdam Theologi com-
muniter cum S. Thoma 2. 2. q. 73. a. 2. Ac
refert etiam Venerabilis Beda L. de remediis
peccatorum cap. I. ex antiquis Canonibus,
quod, ſi quis ucoratus ancillam ſuam violaverit,
annum unum poœniteat &c., igitur circumftantia
ancillæ complicis erat declaranda.
Pius item IV. Pont. an. 1561., & alii dein-
ceps Pontifices conſtitutionibus vulgatis præ-
ceperunt pœnitentibus deferre Sacerdotes, a
quibus in ſacro tribunali ad flagitium ſollicita-
bantur. Ergo quandoque licet Pœnitenti pro-
pter ſuam propriam utilitatem, ſocium crimi-
nis vel ſimpliciter reum declarare.
Praxis etiam veteris Eccleſiæ nos docet,
licere pœnitenti, propter complicis aut alio-
rum utilitatem, crimen ipfius Sacerdoti mani-
feſtare, ut corrigatur & emendetur: impera-
batur enim olim talis delatio, ſtatutis etiam pœ-
nis adverſus eos, qui fratrum peccata, quæ
noverant, non accuſabant. Ita juſſit S. Hera-

clas, Alexandriæ Epiſcopus, ut Heæretici ad
Eccle-

Ate
l.
n
ilh

in⸗
ſo

n
Col
n.

eis

Pn

l⸗
.
) 4
No.
Hot⸗

eh

do.

ddr
oer,

e

1,6

DE PœNITENTIA 387

Eccleſiam redeuntes non prius admitterentur,

duam quæcumque ab adverſariis audierant, palam
poſuiſſent. Ita refert S. Dionyſius Alexandri-
nus apud Euſebium L. 7. Hiſtor. c. 7. Plura
in hanc rem exempla dabit Morinus L. 2, de
Pœnit. c. 7. “ W
Nihilominus non niſi perraro & admodum
circumſpecte indulgendum pœnitenti, ut pro-
Pter ſuam aut aliorum utilitatem complicis per-
ſonam aperiat: ne aut fidelibus, violatum a
Sacerdote confeſſionis ſigillum ſuſpicaturis,
poœnitentiæ tribunal inviſum reddatur; aut per-
ditis hominibus præbeatur occaſio, viros pro-
bos obtentu religionis & pietatis aliquando tra-
ducendi. .

ARTICULUS IV.
Quas peccatorum circumſtantias exponere in con-
feſſtone teneamur?
Nv J. Cireumſtantiæ quædam aliam ſpe-
ciem peccati actibus etiam internis in ge-
nere moris conciliant: ut ſunt adjuncta perio-
næ, loci, inſtrumenti, finis, modi, tempo-
ris. Dixi, in genere moris: nihil enim attinet
ad præſentem quæſtionem, quod ſpecie phy-=
ſica varietur actus, utrum quis gladio, an ve-
neno interficiatur.
Aliæ dantur circumſtantiæ, quæ quidem
peccati ſpeciem non mutant, reddunt tamen
illud haud Paulo gravius in ſua ſpecie: nam fur-
tum gravius cenſetur committere, qui vim in-
gentem pecuniæ furatur proximo, quam is,
Bb 2 qui

.

388 D PœNITENTIA.

qui tres aut quatuor aureos eidem ſubtrahir:
hærere diutius in pravis deſideriis idem, ſed
gravius peccatum eſt, quam eisdem ad mo-
mentum conſentire. “
I. Solus Cajetanus, Tom. I. Opuſc. tract.
de Confeſſ., tunc ſolum, ait, ſpecies peceato-
rum exprimi oportere, cum illæ ſunt ſatis cla-
ræ, & notæ omnibus, tantæque, ut morale
Confeſſarii judicium varient. Quæ quidem
opinio non diſplicet Cano relect. de Pœnitent.
part. S., & Navarro in c. Conſideret. in princ.
n. I8. & 19. de Pœnit. diſt. 5.
Major eſt contentio ratione circumſtantia-
rum, quæ peccati magnitudinem in ſpecie ſua
inſigniter augent. Has per ſe quidem confi-
tentibus neceſſario declarandas eſle arbitraban-
tur olim Altiſiodorenſis, Alexander, Marſilius,
Cajetanus, Canus, Victoria, Sotus uterque,
ac plures alii, quos refert & ſequitur Fr. Sua-
reſius diſp. 22. ſect. 3.
Non pauci tamen pœnitentes hoc onere
immunes pronuntiant, ut S. Thomas in 4. d.
16. a. 2. J. 5., Albertus, Paludanus, Duran-
dus, Bonaventura, Almainus, Carthuſianus,
Adrianus, quos itidem & plures alios ordine
citat Suareſius; & ex recentioribus Toletus,
Vaſquez, Lugo, & quamplurimi, quos vide
apud Dianam p. I. tract. 7. reſol. I.
Dico J. Circumſtantiæ, quæ ſpeciem &
numerum peccatorum immutanr, in confeſſio-
ne aperiendæ ſunt. Hæc theſis certa eſt.
PBrob. Conecilium Trid. ſeſſ. 14. Cap. 5. ait,
Sacer-

UMts
;Aen
0

DE PœNITENTIA. 389

Sacerdotes judicium hoc exercere non pôtuiſ-
ſe, ſi pœnitentes in genere duntaxat, & non po-
tius in ſpecie ac ſigillatim ſua ipſi peccata declaraſ-
ſent. Et infra: Etiam eas cireumſtantias in con-
feſſione explicandas eſſe, quæ ſpeciem peccati mu-
tant. Cujus mox rationem reddit: quod ſine
illis peccata ipſa neque a pœnitentibus integre epo-
nantur, nec udicilus innoteſeant; & ſtert nequeat,
ut de gravitate eriminum recte cenſere poſſint, &α
pæœnam, quam oportet, pro lis pœnitentibus im-
ponere. Et can. 7. aliter docentes feriuntur ana-
themate. Idem colligitur ex Trullano can. 102.,
quo ita ſtatuitur: Oportet, qui facultatem alſol-
vendi & ligandi a Deo receperunt, peccati quali-
tatem ſpeculentur. Et can. 7. Concilii Worma-
cienſis anno 868.: Pœnitentibus, inquit, ſecun-
dum differentiam peccatorum Sancerdotis arbitrio
pœnitentiæ decernantur. In decreto etiam Euge-
nii Armenis a Concilio Florentino tradito dici-
tur, ad confeſſionem pertinere, ut peccator om-
nia peccata, quorum memoriam habet, ſuo Ssacer-
doti eonfteatunr. Denique Concilium Lateran.
can. 2I. Omnis utriuſque. non ſolum monet fide-
lem quemlibet, ut omnia ſua peccata conftemur;
ſed etiam, ut ſit Sacerdos diſeretus, diligenter in-
quirens c& peocatoris circumſtantias && peccati.
Unde ita ratiocinor: Concilia docent, pec-
cata omnia pro confeſſione eſſe dicenda: ſed
quando vel numerus peccati ejusdem reticere-
tur, aut circumſtantia ſpeciem varians, non
omnia peccata dicerentur; ergo & numerus
Peccati ejusdem frequentai „ & ſpeciem varian-
3 tes

390 DE PœNITENTIA.
tes circumſtantiæ debent exponi. Min. patet
ex doctrina de actibus humanis: nam quando
circumſtantia ſpeciem mutat, hoc ipſo ſunt

æquivalenter duæ peccatorum ſpecies, etſi eo-

dem in actu conveniant.
Dico II. Per ſe loquendo non eſt obligatio
exponendi circumſtantias peccatum in eadem
ſpecie inſigniter aggravantes.
Proh. I. Cum oynodus Tridentina ſeſſ. 14.
cap. 5. docuiſſet, circumſtantias ſpeciem mu-
tantes confitendas eſſe, atque pronuntiaſſet,
impium eſſe dicere, hanc obligationem obſer-
vatu impoſſibilem eſſe, ſubjungit rationem:
Conſtat enim, nihil aliud exigi, quam ut ea pec-
cata quis conftteatur, quorum meminerit. Atqui
hoc facit, qui confitetur numerum & ſpecies;
ergo conſtat, præter hæc nihil exigi.
Conf. S. Thomas nuper cit. reſponſ. ad 5.
hoc de utraque ſententia judicium profert:

Quidam dicunt, quod omnes eircumſtantiæ, qucxk

aliquam notabilem quantitatem pecxcato addunt,
confiteri neceſſitatis ſit, ſi memoriæ occurrant. Alii
vero dcunt, quod non ſint de neceſſttate confkten-
dæ, niſi circumſtantiæ, quæ ad aliud genus peccati
trabunt, & hoc probabilius eſt.
Prob. II. Non poteſt inveniri regula certa,
& in praxi obſervanda, qua cognoſcantur cir-
cumſtantiæ inſigniter in eadem ſpecie pecea-
tum aggravantes; ergo pœnitentes non ſunt ſi-
ne neceſſitate in has anguſtias redigendi. An-
zec. probatur ex ipſo difſidio Adverſariorum,
& commentis diverſis, quæ non cohærent.

Nam

n⸗
nttr

Miuu

WA
Tns,

,

n.
leri
er.
enn
. r.
ll
1,

DE PNITENTIA. 391

Nam quod Suareſius hunc canonem ſtatuat,
Quando gravitas excedit notaliliter or dinarium mo-
dum operandi tali modo circa talia oljetta, rem
magis involvit: quis enim modus ordinarius in
furtis, detractionibus, perjuriis, imprecatio-
nibus, cogitationibus laſcivis aut deſideriis?
Quaſi vero ordinem aut modum teneant, qui
modum rationis excedunt.
Proh. III. Si explicandæ ſunt circumſtantiæ
aggravantes, explicandæ quoque erunt circum-
ſtantiæ minuentes, v. g. cum peccatur ex Ve-
hementi ira,; metu, tentatione, aut dolo alte-
rius: atqui hoc eſt contra praxin etiam adver=
ſariorum; ergo. Maj. prob. Sicut non licet in
confeſſione minuere materiam neceſſariam ad
confeſſionis integritatem (qualis eſt, ſecundum
adverſarios circumſtantia aggravans) ita non
licet materiam non idoneam abſolutionis appo-
nere; quod utique faceret, qui circumſtantiam
alleviantem non exprimeret: hanc enim reti-
cendo, apponerem gravitatem, quam pecca-
tum haberet ſine tali circumſtantia: ſicut adver-
ſarii putant, ſuppreſſa circumſtantia aggravan-
te, non omne exponi, quod eſt neceflſaria
confeſſionis materia.
Obj. I. Laudati canones Concilii Trullani
& Wormacienſis requirunt exactam narratio-
nem peccatorum non tantum quoad ſpecies di-
verſas, ſed etiam quoad circumſtantias aggra-
vantes; ergo ſi ex illis canonibus probetur, di-
verſas peccatorum ſpecies in confeſſione eſſe
recenſendas, probabitur Eetenn circumſtantias
4 Ag-

392 DE PœNITENTIA.

aggravantes ſpeciem explicari oportere. B. N.
Eönſeq. Non omnia quæ hiſce & aliis antiquis
canonibus ſuadentur, ſimpliciter neceſſaria funt
ad veritatem Sacramenti: quædam enim circum-
ſtantiæ notantur, quæ ne quidem rationem ha-
bent peccati ſaltem mortalis, ut complexus con-
Jugis gravidæ aut tempore feſtivo &c., quibus
etiam poœnitentia præſeripta dictabatur; non
quod iſta aperiri in eoonfefſione Sacramenti ne-
ceſfitas exigeret, ſed quod rigor diſciplinæ Ec-
eleſiaſticæ, & fidelium fervor ad tantam accu-
rationem procedebant. Recte ergo Vaſquez &
alii ſcribunt, nimium ab Adverſariis deduci ex
illis canonibus, dum neceſſariam circumſtan-
tiarum tantum aggravantium explicationem vo-
lunt exprimere, quam concilia ut perurtilem
monent eſſe adhibendam.
Inſt. Ideo Tridentinum Concilium jubet ex-
primi numerum & circumſtantias variantes ſpe-
cies peccatorum, quia alioqui Sacerdotes hoc
Judicium incognita cauſa nec exercere poſſunt,
neque æuitatem in Pœnis imponendis ſervare:
atqui ratio eadem afficit circumſtantias aggra-
Vantes, quæ impoſitionem pœnæ diverſam exi-
gunt, & Confeflarii judicium de ſtatu pœniten-
tis inſigniter variant. Ergo. N. Diſt. Maj. Ideo
Tridentinum & numeros & ſpecies peccato-
rum juber exprimi, quia alioqui Sacerdotes nee
judicium hoc quoad eſſentialia exercere, nec
Zqualitatem eſſentialem in pœnis decernendis
ſervare poſſunt, C. quia opus ſit formari ju-
dicium perfectiffimum & metaphyſice cxactunn
. . E

WNG
Com
RN

Iuo⸗

mns

le en
ltt
amne

e

nea

3

n

us
n
I. .

⸗

DEPG NITENTIA. 393

de gravitate peccatorum, & quiaſint injungen-
dæ pœnæ mathematice æquales, ideo Triden-

tinum & numeros & ſpecies peccatorum jubet

exprimi N. Unde etiam apparet falſitas mi-

noris: neque enim ad judicium eſſentialiter re-

tum in hoc Sacramento opus eſt cognoſci cir-
cumſtantias ſpeciem non mutantes, ſed tantum
aggravantes, eo quod hæ judicium dumtaxat
quoad accidentalia varient, perinde ac circum-
ſtantiæ tantum notabiliter actum minuentes.
Quodſi eadem eſſet ratio habenda circumſtan-
tiarum aggravantium, quæ ſpeciem mutantium,
Concilium valde ofſcitanter egiſſet, dum illis
Prætermiſſis, has dumtaxat exprelſſit.
Denique Concilium ibidem noſtram opinio-
nem magis firmat docens, Sacramentum iſtud
ita fuiſſe inſtitutum, ut non ſit carnificina con-
ſcientie, ac nihilominus exigens accuratum
examen in omnem ſpeciem ac numerum pecca-
torum: hoc enim nec moraliter eſt impoſſibi-
le, nec admodum difficile homini ſalutis ſuæ
ſtudioſo; at indagare omnes circumſtantias ag-
gravantes tam ex parte actus, quam objecti,
easque memoria tenere, opus intolerabilis mo-
leſtiæ & infiniti laboris eſſet non tantum igna-
ris literarum hominibus, ſed literatis etiam.
Olj. II. Si circumſtantiæ aggravantes non
ſint exponendæ in confeſſione, ergo furatus
mille aureos ſatisfaceret confitendo , Juratus
ſum aureum, hæc enim eſt ſumma gravis, &
Juxta hanc opinionem ſufficit dici, Jurtumgra-
ve comniſt: Item qui impetu uno decem ho-
b 5 mines

=

394 DE PG&NITENTIA.

mines interfeciſſet, ſufficienter confiteretur, di-
cendo: Occidi. Atqui hæc ſunt abſurda. Ergo.
B. M. ſeqq. Confitens furtum aurei, utitur mo-
do loquendi limitativo & reſtrictivo, unde vul-
70o æſtimatur hanc unitatem aurei furando
non exceſſiſſe; non ergo talis confitetur pecca-
tum ſuum: at dicens ſe ſummam gravem fura-
tum eſſe, utitur conceptu præciſivo, quo ſum-
ma nulla excluditur, datque Confeſſario occa-
ſionem inquirendi in ſummam ipſam, quo &
diſpoſitionem pœnitentis agnoſcat, & de reſti-

tutione præſtanda cum illo conveniat. Quem-

admodum autem Confeſſarius jus habet & of-
ficium ita interrogandi, ita pœnitens roganti
reſpondere tenetur.
Eodem modo . ad caſum alterum, non ſa-
tisfieri dicendo, Occidi: nam ex illa communi
formula loquendi deceptus Confefſarius, unius
tantum hominis cædem factam fuiſſe judicaret;
ui alias dicentem, ſe plures uno impetu inter-
Teiſſe, incunctanter in cæſorum numerum in-
quireret: nec enim numerus hominum occiſo-
rum ita in homicidium unum coaleſcit, ut ſum-
ma aureorum plurium uni ſubductorum fur-
tum unum conficit.
Iuſt. I. Ex modo dictis, Sacerdos, audito,
abſtuli ſummam gravem, jure debet inquirere in
quantitatem furti, & pœnitens tenetur reſpon-
dere; ergo eſt obligatio confitendi circumſtan-
tias pecatum in ſpecie aggravantes. G. Diſt.
Conſ. Eſt talis obligatio per ſe loquendo N. ali-
quando per acoidens C. Interrogatione illa ao
1e-

1 1 4
od
An
)
ficei
yone
Minn
Mohen
akce

lij

ch.

DE PGNITENTIA. 395

reſponſione non opus eſt per ſe, quaſi explica-
tio illa ſit materia ſimpliciter neceſſaria ad Sa-
cramenti valorem; ne videatur pœnitens velle
impedire novo peccato inſtructionem ſibi ad ſa-
lutem neceſſariam; aut non habere ſufficiens pro-
poſitum. Quòdſi pœnitens ſatis alias doctus
noverit, ſe Confeſſarii inſtructione hac in par-
te non indigere, ſitque paratus ad præſtandum
omnia, quæ injungi ſibia Sacerdote poſſent, nec
ipſe reſpondere teneretur, nec Confefſſarius ea-

dem de ipfo prudenter præſumens, illum in-

terrogare.
Inſt. 2. Unum furtum aureorum decem con-
tinet totam malitiam & gravitatem decem fur-
torum ſingulorum unius aurei; ergo ſi in hoc
caſu eſt explicandus numerus, in illo erit ex-
plicanda gravitas. . M. Conſ. Non eſt expli-
candus numerus propter gravitatem præciſe,

ſed quia alioqui ſi tantum confuſe dicerem, laſ-

phemavi aliquoties, ſeiens me decies blaſphemafſ-
ſe „non exprimerem numerum certo mihi co⸗
gnitum.
Ol'. III. Si non tenemur exprimere cir-
ſtantias mere aggravantes peccatum, ergo non
opus eſt declarari actum peccati externum, ſed
ſufficit dici, conſenſi in homicidium: in diffama-
tione non eſt addendum, utrum obtrectatio
vera fuerit an falſa: in inceſto gradus conſan-
guinitatis non eſt explicandus: in adulterio po-
teſt reticeri ſolicitatio complicis: ſufficit, ſi
quis accuſaverit ſe violati jejunii, quin addat,
ſe carnes comediſſe. Atqui ſequelæ iſtæ ab

396 DE PGNITENTIA.

omnibus tamquam falſæ proſcribuntur; ergo.
B. M. ſeqq. In confeſſione oportet exprimi to-
tum, quod ſubſtantialiter habet rationem pec-
Ccati; ackio autem externa licet non habeat ma-
litiam numero aut ſpecie diverſam a conſenſu
voluntatis pravo, non tamen huic ſolum acci-
dit ut circumſtantia, ſed eſt verum ac proprie
dictum peccatum; unde illa ſuppreſſa non di-
citur peccatum totum ſecundum (uam ſubſtan-
tiam: cum vero circumſtantia ſemper includa-
tur in eo, quod ſubſtantialiter eſt eſſentia pec-
cati, illa non declarata nihilominus dicitur to-
tum quod rationem peccati habet. Deinde
qui ſolum conſenſum internum in peccatum fa-
tetur, præſumitur acceptione vulgari, negare
opus externum, quod revera commiſit, quod
mendacium in tanto negotio culpa lethali non
vacat.
Diffamatio evulgatione veri criminis ſpecie
differt ab ea, quæ falſum crimen affingit. In-
ceſtus ſecundum gradus diverſos conſanguinita-
tis probabiliter aliæ peccatorum ſunt ſpecies:
ſecus, nemo teneretur diverſitatem graduum
explicare, per ſe loquendo, ſed tantum ex ac-
cidente ob annexam cenſuram aut reſervatio-
nem. Solicitatio item ad adulterium exprimen-
da eſt tamquam ſpecie diſtinctum crimen à vo-
luntate ſimplici mœchandi ſine opere externo.
Denique violatio jejunii comeſtione carnium
duo ſpecie peccata præceptis duobus diverſa
imperantibus repugnantia involvit. Ex dictis
Colliges’. Non ſatis cohærere doctrinam quo-
rum-

g

Onn

. 9
lobin
unn
Ale
4

lin
Ne
I
len.
Hch
C.
10.*
de
nkr.
e
d
In

e⸗
lunn
l
Mu
to.
nen
AV.
er.
Kolun
e

—=

DE PGNITENTIA. 397

rundam, qui cum Eſparza volunt exponendas
eſſe pro confeſſione circumſtantias, quæ ſe te-
nent ex parte objecti, non autem eas quæ te-
nent ſe ex parte actus, quod ipſe Suareſius &
reliqui adverſarii noſtri adverterunt. Nam ſi
unum furtum mille aureorum diſtincte eſt de-
clarandum, quia æquivalet mille furtis ſingulo-
rum aureorum; par omnino ratio erit de cir-
cumſtantiis, quæ ſe ex parte actus habent: in
diuturna enim actus continuatione cujuslibet
momenti duratio æquivalet peccato integro, &
ad mortale peccatum ſufficeret ſola. Quod
idem de actus vehementia, ſeu ut ſcholæ lo-
quuntur, majore intenſione dici oportet: ſi
enim gradus intenſionis homogenei ſint, actus
intenſus ut quatuor, quatuor diſtinctis actibus
æquivalet; ſi fuerint heterogenei, major adhuc
erit plurium actuum in actu uno æquivalentia,
eo quod gradus alter altero tune ſit perfectior.

ARTICULUS V.

Quomodo peccata dubia ad confeſſonem per-
tineant?
Cte. Dubium quandoque ſumitur pro ju-
dicio incerto, quo ſenſu opiniones proba-

biles dicuntur dubiæ: aliquando vero dicitur

ſuſpenſio aſſenſus & diſſenſus objecto incerto
Præſtandi.
Secundum priorem dubii acceptionem valde
impropriam ſæœpe contingit, ut de una contradi-
ctionis parte probabiliter judicemus, de parte
Autem oppoſita judicium probabile non habea-
IIIS

398 DE PGœNITENTIA.

mus, ſed vel ſuſpicionem quamdam aut formi-
dinem. Quo in caſu certum plane eſt, poſſe
nos, & aliquando etiam debere ſequi tale judi-
cium, ita ut ſi probabiliter judicemus nos pec-
càſſe, aut peccatum numquam fuiſſe eonfeſſos,
ad confitendum illud teneamur: econtra ſi ju-
dicemus nos peccatum non admiſiſſe, aut jam
confeſios eſſe, ab obligatione confitendi redda-
mur immunes. Hoc enim modo non dubita-
mus proprie, ſed opinamur: quod quidem ju-
dicium probabile ad humanas actiones dirigen-
das ſufficit: nam licet ſpeculative ſit incertum,
ex eo tamen deducitur judicium practice certum
de honeſtate actionis vel omiſſionis, ſufficiens ad
actiones humanas: quia major certitudo regu-
lariter hominis vires excedit.
Juxta poſteriorem vero & propriam dubii
acceptionem duplex modus dubitandi occurrit:
ac Prirad quidem, quando pro utraque con-
tradictionis parte habetur probabile judicium,
quamvis animus in partem alteram cum majo-

re vel minore probabilitate inclinetur. Du-

bium tale vocatur a multis probalile, ab aliis po-
ſitivum. At quando quis probabiles quidem
rationes habet dubitandi, nec tamen determi-
nari poteſt ad ferendum judicium probabile pro
Parte alterutra, appellatur dubium negativum.
De hiſee duobus modis dubitandi præſens di-
ſceptatio tantum verſatur: nam quod alii du-
bium negativum nuncupent, cum quis ſuſpe-
ſus hæret, an peccaverit, an non, ſine ulla ra-
tione pro parte utraque apparente, nimium
ꝗquan-

4

NN

ea
lung.
Uece
Vani/

Uanhn
ke

el

m.
le
Ni⸗
el⸗
l
n
d⸗
r.
Nl.
er.
nn
honn
ed
ren⸗

bl
ttkt
⸗
bn,
nſ⸗
N
len
erlal⸗
ero
iwtnn
en
i
ſſ
ſeuet⸗
Cian

DE PGNITENTIA. 399
quantum improprie loquuntur; ac videtur ef-

fectus iſte animi non tam dubitatio dicenda eſſe,

quam ignorantia: ut quando hæſitamus aſſere-
re, utrum numerus ſtellarum par ſit, an im-
par. Quodſi nulla apparet ratio, quæ confeſ-
ſionem peccati neceſſariam probet, nihil eſt,
quod dubitem, me ab obligatione confitendi
eſſe immunem. .
Dico J. Qui in dubio poſitivo probabiliter
judicat, ſe non peccaſſe mortalirer, vel tale
peccatum jam fuiſſe confeſſum, poreſt ſe judi-
cio iſti conformare, ut non teneatur tale pec-
catum confiteri, licet in contrarium habeat con-
jecturas adhuc probabiles. Ita Silveſter V. Con-
Jeſſto. 2. q. 2., Suarez & alii complures, inter
quos Haunoldus theſin iſtam adeo certam pro-
nuntiat, ut etiam a ſtatu quæſtionis eam aman-
det. 8
Prob. In rebus practicis, in quibus nonim-
minet periculum, licet ſequi opinionem pro-
babilem, non obſtante opinione contraria pro-
babili, vel etiam probabiliore: raro enim ple-
nam certitudinem rerum agendarum aſſequi
poſſumus; ergo judicium illud pro capacitate
cujusque cenſetur ſufficiens ad inferendam pra-
Gticam certitudinem.
Confirm. Si pœnitens dicat, ſe habere tale
judicium de peccato quopiam, & velle illud
ſequi, confeſſor debet ei conformari in hoc,
ſicut in aliis rebus probabilibus; ergo multo
magis poterit pœnitens peccatum illud omitte-
re: perinde ac ſi initio tale judicium habuiſſet
e

400 DE PœNITENTIA.

de actu ejuſinodi dubio, an ſit peccatum, aut

utrum hoc peccatum teneatur confiteri.
Dico II. Peccata mortalia, de quibus ne-
gative dubitamus, neceſſario in confeſſione de-
bent exponi. Ita S. Thomas diſt. 2. q. 2. a. 3.
ad 3. & d. 17. q. 3. a. I., Paludanus, Richar-
dus, Dom. Sotus, Medina, Navarrus, Sil-
veſter, Victoria, & Summiſtæ veteres ac re-
centiores, contra Caramuelem, Ægidium Co-

ninc, Antonium de Spiritu S. in Directorio

Confeſſor. tr. S5. d. 5. ſ. 2. n. 27 5., quibus fa-
vent Layman, Granadus, Præpoſitus, Arria-
ga & Haunoldus, quamvis omnes hi ſubtimi-
de pronuntient. Prob. I. In dubiis pars tutior
eſt eligenda: qui autem exponit peccatum, de
quo ita dubitat, nullum ſubit periculum, cui ſe
exponeret, qui reticeret crimen, quod vere
commilſerat.
II. Ea peccata tenemur confiteri, de qui-
bus extra Sacramentum conteri tenemur: at
extra Sacramentum conteri de peccatis negati-
ve dubiis tenemur ſaltem ratione periculi; ergo.
II. Ex ſententiis Practicis præferenda eſt
illa, quæ congruit ſenſui ac judicio fidelium,
& praxi continuæ, nec contra ſe habet ratio-
nes enervantes vim praxis & communis judi-
cii: atqui talis eſt ſententia ſuadens obligatio-
nem confitendi peccata negative dubia; ergo.
Obj. J. Concilium Tridentinum non memi-
nit obligationis confitendi peccata dubia; ergo
nemo tenerur ea confiteri, cum ſine ſufficienti
Gauſa tam gravis obligatio imponi Rdehbus Men
ebeat.

Kanmd
AN.
N
nu
Ehkantn
l

et.
nCo.
loro⸗
ll.
r.
Dum
otor
E
uite
ſele

⸗
:. N
egtt
Ne
e
gto⸗
lgnro.
eINN.
nienn
4; H
Uſher
pn

DE PœNITENTIA, 401
debeat. . iſt. Anr. Tridentinum non me-
minit diſerte & explicite talis obligationis, ne
definiret quæſtionem inter Scholaſticos utrim-
que agitatam C. non meminit hujus obligatio-
nis ne implicite quidem N. Concilium docet,
explicanda eſſe omnia mortalia, quorum poſt
diligens examen pœnitens conſcientiam habeat:
atqui peccati dubii habet conſcientiam ſaltem
dubiam & incertam; ergo ad illud declaran-
dum fenetur.
Inſt. IL. Nemo poteſt ſine ſufliciente cauſa
damnare alios, ergo neque ſe ipſum. . Con-
cedo Totum. Nemo ſine cauſa damnatur, ſed
obligamur dumtaxat ad confitendum peccatum
ut dubium. Z
Inſt. 2. In dubiis melior eſt conditio pofſli⸗
dentis; atqui quando dubito an peccaverim,
libertas mea certa eſt, ſolum autem peccatum
& lex ſunt dubia; ergo non teneor confiteri
Be. W. min. In hoc caſu libertas eſt dubia, lex
vero confitendi peccatum dubium certa eſt ?
nam qui dubitat, an graviter peccaverit, nec
ſe dubio expedire poteſt, tenetur ex caritate
Pœnitentiam agere, ne, ſi forte peccaverit»
damnetur. Atqui pœnitentia hominis chriſtia-
ni eſt non ſolum deteſtatio peccati, ſed ejus
etiam confeſſio, ut habetur ſeſſ. 6. cap. 14. Cono.
Tridentini; ergo talis tenetur ad confeſſionem
Peccati dubii: adeoque lex certa eſt. Igitur
regulæ Juris, In obligationibus pænisqut impo-
nendis, benignior interpretatio eſt fncienda, Mat=
Jue pro libertate innocentia & pPoſjeſſto, aliæque
Ce Ejes

(402 DE PCGNITENTIA.

ejus generis, effectus tantum oneroſos reſti-
tuendi, ſubeundi condemnationem, pœnam,
aliudque ſimile onus reſpiciunt, non autem ef-
fectus favorabiles, ex quorum omiſſione ſum-
ma miſeria prudenter timetur, & ad quos con-
ſequenter homo præcepto naturali caritatis ad-
ſtringitur. .
Inſt. 3. Per actum pœnitentiæ ex affectu ca-
ritatis præcavetur malum, quod imminere po-
teſt; ergo ad hunc ſolum tenetur, tamquam
ad effectum favorabilem, qui dubitat, non ve-
ro ad confeſſionem oneroſam magis. N. Diſt.
Antec. Per actum poœnitentiæ junctum voto
confitendi, aut confeſſioni ipſi, cavetur malum
quod imminere poteſt C. per actum pœniten-
tiæ ſine tali voto, aut ipſa confeſſione præca-
vetur malum illud N. Actui pœnitentiæ ſecun-
dum ſe non debetur remiſſio peccati, ſed ex di-
vina pollicitatione; ergo illo non præcaventur
mala imminentia, nilſi ea ratione fiat, qua illi
Deus peccati remiſſionem promiſit, prout ad-
junctam habet confeſſionem, aut ejus votum.
Obj. Il. Concilium Trident. Seſſ. 13. cap. 7.
jubet, præmittendam Euchariſtiæ ſumptioni
confeſſionem peccati mortalis, cujus quis ſibi
conſcius eſt, & Seſſ. 14. cap. 5. docet, teneri
ad confitendum peccatum, cujus quis conſcien-
tiam habet, & cujus meminit: atqui conſcien-
tia ſignificat certam ſcientiam: & Cardenas
in criſi Theol. p. 2. diſp. 46. c. 5. n. 270. inau-
ditum, inquit, eſſe, quod nomen conſcius di-
catur de eo qui dubitat; nec niſi bfüciiſine.
. arI

l

in
N

on

lien
Ih mn

en
ean

Peli.
Enm,
in ef.
Eln.
wn
itd.

Fechne⸗
derepe
un
on ye.
M.
W
hlun
nlen⸗
lter.
.
Ad⸗
endur
Ga
n⸗
on
d.
Mll
ssl.
leneti
er
Ncen
ner
0. .
hen⸗
ndn
1

DE PGœNITENTIA. 403
dari à quolibet vocibus ſignificationem, in qua
numquam uſurpantur. Ariſtoteles item lib. r.
de memoria, ait, animam cum reminiſcitur,
pronuntiare, ſe aliquid olim ſenſu aut intelle-
Ctu percepiſſe, & Platoni meminißſe eſt quoddam
ſeire, S. Thomas autem T. p. q. 79. a. 13. in
conſcientia, inquit, ſecundum proprietatem vo-
cabuli importat ordinem ſeientiæ ad aliquid, nam

conſeientia dicitur cum alio ſeientig. Nihilautem

horum accidit dubitanti; ergo ſecundum decre-
ta Conc. Tridenrini non tenerur confiteri qui
negative de peccato commiſſo, aut confeſſo du-
bitat. N. Diſt. Aſſzumpt. Conſcientia ſignificat
Certam ſcientiam vel directam vel reflexam C.
ſemper directam N. Scientiam directam habet,
qui certo novit, ſe peccatum admiſiſſe, refle-
Xam vero, qui ſcit ſe dubitare, aut probabili-
ter ſuſpicari utrum peccaverit. Neque adeo
inuſitatæ ſunt phraſes illæ: nam Honorius III. c.
Petitio. de homicidio volunt. diſerre mentionem
conſcientiæ dubiæ facit: & Innocentius III. c.
Inquiſitioni. De ſent. excom. Diſtinguimus, in-
quit, atrum habeat conſciemiam ejusmodi ex ore-
dulitate levi & temeraria, an probabili & diſeretd.
Quapropter ròconſeius, ex Tridentino accipitur
pro habere conſcientiam: neque ſemper opus eit,
ut, qui reminiſcitur, pronuntiet per memoriam
directam, ſed ſufficit, quod id fiat per reflexam.
Sed nec Ariſtotelis aut Plaronis auctoritas ad-
verſariis patrocinatur: nam ſi anima reminiſcens
Pronuntiat, le intellectu aut ſenſu aliquid percepiſ-
ſe, vera eſt pronuntiatio, licet probabilem etiam,
Cc 2 auE

404 DE PNITENTIA.

aut dubiam perceptionem aſſerat. Plato etiam,

dum in Phædone, ſeu dialogo de Anima tradit,
Quod diſcere nihil aliud ſit nobit, quamn recordari, &&
ipſa diſciplina ſit recordatio, ſcientias noſtras pu-
Tat eſie reminiſcentias notitiarum, queis animæ
antequam corporibus jungebantur, pollebant:
nequaquam autem omnem memoriam dixit eſ-
ſe ſcientiam, quandoquidem multa ipſe proba-
biliter in partem utramque verſat. Denique
S. Thomas I. c. tantum probare ſtudet, con-
ſcientiam non eſſe potentiam, ſed eſſe actum:
atqui dubium etiam eſt actus, & quidem ſi eſt
de peccato commiſſo, eſt actus remordens,
qualem etiam conſcientiam eſſe, ibidem docet.
Imo in ſermone communi ſcire dicimur, quod
ex aliorum relatione accepimus, licet non in-
dqubitata notitia: & I. 25. §. 7. ff. de Hæredita-
tis partitione, dicitur quivis poſt motam comro-
verſiam..... Joire, rem ad ſe non pertinentem poſ-
Vadere ſe.
Olbj. Ill. Cum jubeamur mortalia tantum
confitéri, dubitare an culpa ſit mortalis eſt du-
bitare, an præcepto confitendi comprehenda-
tur: atqui quando dubitatur, an res aliqua præ-
cepto contineatur, nemo illo præcepto obliga-
tur, ut vulgo tradunt; ergo qui dubitat, an
mortaliter peccaverit, non tenetur præcepto
confitendi. H. Diſt. Min. Quando dubitatur,
an res præcepto contineatur, nemo præcepto
obligatur, ſi præceptum ſe non extendat ad rem
ipſam dubiam C. ſecus N. Juxta Tridenti-

num tenemur confiteri mortalia, quorum con-
ſcien-

M
Kaln
Pl
1 Pon
einn
Werp
n
nſe
rhitt
köen
ehe
üre⸗
ECbn
NG
nK
Ond
Uton
ſni
bn

DE PœNITENTIA. 405
ſcientiam habemus: atqui etiam de peccato du-
bio ſcimus nos habere conſcientiam dubiam,
evidens enim eſt cuivis dubitanti, ſe dubitare;
ergo lex confitendi mortalia etiam extendit ſe
ad peccata dubia. Et certe legem iſtam a Chri-
ſto etiam pro dubiis peccatis inſtitutam novi-
mus ex perenni doctrina & uſu fidelium: cum
econtra opinio adverſariorum vixdum a Sæcu-
lo celebretur, & ipſorummet confeſſione ſit
tantum ſpeculative probabilis.
Inſt. I. Dubium facti pertinentis ad materiam
Præcepti reducitur ad dubium juris: atqui in du-
bio juris nemotenetur ad actionem; ergo cum du-
bitare de peccato mortali ſit dubium facti perti-
nentis ad præceptum confitendi, ideoque reduca-
tur ad dubium juris, nemo ita dubitans tenetur ad
confitendum. Nam & Suarez ipſe cum pluri-
bus affirmat, neminem teneri, quando dubi-
tatur de actione ex qua legis obligatio primum
curreret: & 65. Regulam Juris in 6. de me-
liore conditione poſſidentis, non ſolum in ma-
teriis juſtitiæ, ſed etiam in aliis omnibus valere.
. Diſt. Maj. Dubium facti reducitur ad dubium
juris, quando obligatio non eſt in juncta pro facto
ut dubio C. ſi pro facto ut dubio etiam injuncta eſt
obligatio N. & conceſſa minore, eodem modo di-
ſtinguo conſequens & ejus probationem. Ex
hac reſponſione facile concedimus, neminem
teneri ad obſervandum jejunium, ad diem fe-
ſtum celebrandum, aut ad explendum votum,
qui dubitat utrum ætatem, quo jejunandi ob-
ligatio incipit, expleverit, utrum lit dies jeju-
Cc 3 nii

4 0= F( DE PCNITENTIA.

nii aut feſtus, utrum votum conceperit, &c.
nuſpiam enim præcipitur harum rerum execu-
tio, ubi de actione aut circumſtantia dubitatur:
ficut etiam netno tenetur caſum reſervatum ad
ſuperiorem deferre, qui de actione dubitat:
nemo tenetur de excommunicatione ob cæœædem
dubiam, eo quod iſta legibus non comprehen-
datur. Econtra ex homicidio dubio, aut ex
dubia percuſſione clerici contrahitur irregula-
ritas, quia hæc etiam actionibus ejusmodi du-
biis ab jure Canonico decernitur.
Inſt. 2. Dubium, quod vinci non poteſt,
quivalet invincibili ignorantiæ:: nam ſic du-
bitans vere non ſcit ſe commilſiſſe peccatum,
nec in ejus venire poteſt notitiam: atqui tace-
re culpam, quæ ex ignorantia invincibili ne-
ſcitur eſſé commiſſa, aut eſſe mortalis, non
opponitur præcepto confeſſionis; ergo qui ſic
dubitat, non tenetur confiteri. Be. Diſt. Maj.
Tale dubium æquivaler invincibili ignorantiæ,
quaæ opponitur ſcientiæ directæ C. quæ ſcien-
tiæ reflexæ opponitur N. Hoc eſt, talis vere
neſeit, ſe peccatum admiſiſſe, novit tamen, ſe
habere conſcientiam dubitantem, utrum pec-
catum commiſerit, nec ne: cum hac autem
ſCientia reflexa tenetur lege confitendi.

Inſt. 3. Peccatum dubium non eſt materia

certa abſolutionis, quæ omnino nulla foret, ſi
dubitans vere non peccaſſet; ergo neque hic
obligatur ad confeſſionem, tamquam ad pœ-
nam certam pro delicto incerto. . Diſt. An-
Ze. Non eſt materia certa abſolutionis, fi vere
com-

ba
AL Mde
e u
mon
denc
U—
nCl
Fenlefn
lebehn
10
Emu,
Di en
pen

6.⅓

el.
Ur:
d
ln
hen
ne
l

Gl⸗

M.
Nnk,
en.
Flele
1

.

ſe

en

el,
e

DE PGœNITENTIA. 407
commiſſum fuerit N. ſi non fuerit commiſſum
C. utcumque autem ſe habeat, eſt certo pec-
catum dubium in conſcientia: ne vero injuria
Sacramento fiat, aut a pœnitente adjungendum
eſt peccatum certum, aut abſolutio cum con-
ditione impertienda. Hinc Diſz. Conſ. non ob-
ligatur ad pœnam certo delicto reſpondentem
C. reſpondentem delicto dubio N. obligatur
ad accuſandum ſe de peccato tantum ut dubio,
ex qua obligatione ſoluta grande beneficium re-
fert, nempe veram abſolutionem, ſi forte pec-
catum perpetraverit. Ex hactenus dictis
Colliges I. Certus ſe peccaſſe mortaliter te-
netur illud confiteri, ſi ita de confeſſione facta
dubitet, ut probabiliter decidere nequeat,
utrum confeſſus illud fuerit: eo quod ne pro-
babiliter quidem ipſi conſtet, an obligationi
fecerit ſatis.
II. Eodem modo qui dubitat, an pecca-

tum, cujus ſibi certo conſcius eſt, mortale, an

veniale fuerit, ad ejus confeſſionem obligatur;
ne ſe exponat periculo confeſſionis non integre
factæ.
III. Qui ſcit, actionem aliquam eſſe letha-
liter malam, & negative dubitat, num illam
admiſerit, tenetur ad ejus confeſſionem, tum
ob rationes modo adductas, tum quia tenetur
ad contritionem de tali actu eliciendam.
IV. Non tenetur ad confitendum, qui poſt
examen diligens abſolute ac fere certo judicat,

le non peccaſſe, etſi reſtet formido quædam

de oppoſito: tale enim judicium abſolutum
Cc 4 ſuf-

408 DE PGNITENTIA-
ſufficit, ut quis lege ſolutus habeatur. Idem
pronuntiandum, ſi quis valde probabilius cen-
ſeat, ſe non peccaſſe: quandoquidem etiam ve-
riſimilitudo infigniter major æquivalet in mo-
ralihus certitudini. Idem reſpondendum in
contrarium de eo, qui judicat, ſe peccaſſe,
Prout de judicio probabili, & probabilium
comparatione, in I. 2. Thomæ traditur.

ARTICULUS VI.
Puando confeſſo iteranda ſit
Teo JL. Qui Sacramentum Pœnitentiæ vere
ſuafſcepit ſine confeſſione materialiter inte-
gra, tenetur in proxima confeſſione repetere
illa tantum peccata, quæ ex oblivione inculpa-
ta aliisque de cauſis legitime reticuit.
Prob. I. pars: Concilium Tridentinum ſeſſ.
14. Ccap. 5. docet, ea peccata confitenda eſie,
quorum quis conſcientiam habet: at peccato-
rum jam expoſitorum in confeſſione ac remiſ-
ſorum nemo habet confcientiam. Deinde fa-

tum jam ſatis eſt præcepto Chriſti, Joan. 20.

dicentis: Quorum remiſerifis,, & quorum rvetinue-
ritis peceata &c. unde potiſſimum confeſſionis
neceſfitas probatur: retineri enim peccata amn-
plius nequeunt, quæ diſtincte in confeſſione
explicata funt ac remiſſa.
Quapropter Benedictus XI. in Extravag.
Imter cunctar. De privilegiis: We ſequutur, in-
quit, alſurdum, ut peccata ſemel per pœnitentiam
dimiſfa debeat qiuis iterum confiteri. Confirmar
idem Joannes XXII. in Extrav. Vas ⸗tg.
e

PAalee
N
Wanmg
conn
Gunre
t
Irmen
Prtorl
Gnne
ent
lrine
ld
Ulnel

u
ut

N

Nete
Lne.
ter
lr.

ne
S
d⸗
tent.
.
ilk.
s
r.
Ronm

Em
tur, .
ntene
orſ

DE PœNITENTIA. 409
de Hæret., ubi oppoſitum dicit eſſe hære-
ticum.
Pars Il. conſtat ex ſupra diſputatis, ac præ-
ſertim ex Concilio Tridentino ſeſſ. 14. cap. 5.,
quo docetur, oportere omnia peccata morta-
lia ſigillatim & in ſpecie, quorum pœnitentes
poſt diligentem ſui diſcuſſionem conſcientiam
habent, in confeſſione detegi: quæ autem in
confeſſione formaliter tantum integra pœni-
tens omiſit peccata, nondum ſigillatim & in
ſpecie eſt confeſſus; ergo ad ea rurſus expo-
nenda adhuc tenetur.
Dico II. Quando Sacramentum Confeſſio-
nis quocumque ex defectu nullum fuerat, ite-
randa eſt confeſſio etiam materialiter antea in-
tegre facta. Eſt ſententia communis & certa.
Prob. Sacramentum Confeſſionis eſt præ-
ceptum tamquam medium ſimpliciter ad ſalu-
tem neceſfarium: at quando ex defectu aliquo
Sacramentum Confeſſionis nullum fuit, pecca-
tor nondum ſatisfecit præcepto ſuſcipiendi hoc
Sacramentum; ergo adhuc tenetux illud ſuſci-
Pere confitendo ſua peccata, quæ ſacramentali
abſolutione nondum ſunt expiata.
Variis autem modis Confeſſionis Sacramen-
tum nullum eſſe poteſt: vel enim deeſt pars ali-
qua marerialis, quales ſunt contritio aut con-
feſſio peccati culpabiliter omiſſi: vel deeſt ab-
ſolutio Sacerdotis, aut profert hic verba ſine
animo abſolvendi, aut caret juriſdictione vel
approbatione.

Cc 5 Ohj.

410 DE PCGNITENTIA.

Olj. I. cont. I. concl. Si peccatum jam rite
in confeſſione expoſitum ac dimiſſum, non am-
Plius ſit materia neceſſaria confeſſionis, ex eo,
quod retineri amplius non poſſit, neque idem
erit materia ſufficiens amplius ad confeſſionem:
nam verba: Quorum remiſeritis &c. æque late
patent, ac illa: Quorum retinueritis peccata. H.
W. Illat. & ejus prob. Quod amplior ſit pote-
ſtas remittendi, quam retinendi, probat con-
feſſio peccatorum venialium. Reus rite abſo-
lutus poteſt in eadem cauſa ſæpius judicari, ſi
velit; non vero ad tale judicium cogi juſte po-
teſt. Quod vel maxime in voluntario hoc pœ-
nitentiæ judicio locum habet, in quo juſtus ſe
ſe peccatorum præteritorum ſæpius accuſare,
&& abſolutionis gratiam obtinere poteſt: reti-
neri autem dimiſſa peccata amplius non poſ-
ſunt, cum nec ipſa redeant, nec Sacerdos poſ-
ſit impedire, quo minus quiſquam per actus
Pœnitentiæ ad beneficium abſolutionis crebro
recipiendum ſe diſponat. Neque nunc major eſt
confeſſionis neceſſitas, quam olim erat contri-
tionis, antequam lex confitendi figeretur:
nam tunc ſemel de peccatis ſuis perfecte contri-
to iterata contritione non erat opus, licet ma-
gno cum fructu id ſæpe fieret.
Qhj. II. oont. 2. concl. Quando confeſſione
legitime facta non conficitur Sacramentum ob
Malitiam Sacerdotis nolentis abſolvere, pœni-
tens facit, quod potuit ac debuit, ergo non
eſt obligandus ad iteratam confeſſionem. B. .
Cenſ. Eſt obligatio recipiendi medium hoc M
alu-

Am
Eennls
lun,
Ae n
W
Wa

DE PœNITENTIA. 411

ſalutem neceſſarium: ſine præmiſſa autem con-
feſſione recipi non poteſt; manet ergo obliga-
tio confitendi. Sicut cum quis ex malitia ba-
ptizantis ſine intentione fraudatus hoc Sacra-
mento citra culpam ſuam fuerit, ad actionem
Baptiſmi denuo ſubeundam adſtringitur, quod
medio ad ſalutem ſimpliciter neceſlario carere
ipſi non liceat. Ex dictis hactenus
Conficitur I. Eum, qui ex malitia aut igno-
rantia culpata ſacrilege confeſſus eſt, & hanc &
ſequentes alias confeſſiones omnes teneri repete-
re, ſi eas memor prioris ſacrilegii fecerit, nec id
emendarit confefſione legitima. Quodſi confeſ-
ſionem unam aut plures intermedias, oblitus con-
feſſionis ſacrilegæ, bona fide peregerit, has in-
termedias ſolas iterare non tenetur.
II. Eidem Sacerdoti peccatum ſacrilege
omiſſum aperiens non tenetur ſingillatim cæ-
tera jam diſtincte in priore confeſſione expoſi-
ta repetere, modo generatim dicat, ſeſe eo-
rum, quæ nuper confeſſus eſt, accuſare: nam
Sacerdos eorumdem adhuc confuſe ſaltem re-
cordatur, & de omnibus prudens judicium
ratione ſtatus pœnitentis formavit. Ita plures
contra Suareſium.
III. Non repetendum eſt peccatum jam
confeſſum, cujus omiſſa inculpabiliter circum-
ſtantia ſine hoc ſatis explicari queat. Ita qui
furtum confeſſus, poſtea meminit, ſe etiam
contra votum egiſſe, ſatisfacit confitendo, ſe
violaſſe votum. Econtra circumſtantia parri-
cidii aut inceſtus violenti non poſſunt ſeorſim
. expo-

412 DE PCGNITENTIA.

exponi: nam licet ſpeciem mutent, non tamen
habent malitiam diſparatam a malitia totius
actus.
IIV. Qui ſcit, ſe aliquando confeſſionem ſa-
crilegam feciſſe, neſeit autem, quænam illa
fuerit, aut quodnam peccatum omiſerit, ſatis-
facit dicendo, ſe aliquando, unum peccatum
omittendo, ſacrilege confeſſum fuiſſe, neque
ideo tenetur omnes interea peractas confeſſio-
nes repetere: nam tenetur eo tantum modo
confiteri, quo dubitat; dubitat autem ſolum
generatim indeterminate de aliqua confeſſione.
V. Si quis novit, Confeſſarium aliquod
peccatum non audiviſſe, eo quod ſurdaſter ſit,
aut obdormiverit, aut fuerit diſtractus alio,
tenetur illud repetere in eadem vel proxima
confeſſione. Si dubitet, quodnam peccatum
Sacerdos non perceperit, totam confeſſionem
retexere debet.
VI. Bona fide confeſſus Sacerdoti adeo im-
perito, ut hic nequiverit diſcernere materiam
neceſſariam a non neceſſaria, non tenetur pec-
cata ſemel confeſſa iterum exponere: neque
ignorantia Sacerdotis tollit juriſdictionem; alio-
qui miniſtro tali non poſſet moriturus in neceſ-
ſitate confiteri: neque par hujus Sacerdotis eſt
ratio, & miniſtri ſurdi, ille enim omnia aceu-
rate percipit.
VEII. Qui omiſit etiam ex malitia injunctam
ſibi ſatisfactionem exſequi, nec poſtea ejus re-
cordatur, non tenetur deinceps priorem con-

feſſionem legitime factam iterare: nam gor
abſo⸗

1
N
et
6

4

Ute
i li

unnin
m
Etende
Icnan
nels⸗
Dl

Amen
tis

l.

nl
Cnm
Nege
kelio.
nod
Olun
lone.

d

kerſ,
d
Nin
Nu
Nlenn

Eo
meien
er.
ele
d.
lecc⸗
se

1 ACe.

nlr⸗

eſ 1

ene

DE PCNITENTITIA. 413

abſolutionis non pendet a peccato futuro: nec

obligatur quis pœnitentiam petere pro pecca-
tis rite olim expoſitis & condonatis, cum ſa-
tisfactio pars eſſentialis Sacramenti hujus non ſit.
VIII. Communiter docent Theologi, eum,
qui confeſſus peccatum ut dubium, poſtea ve-
ro certam ejus notitiam conſecutus eſt, teneri
ad id pro certo deinceps recenſendum. Aſt

Cardinalis de Lugo, Rhodes, & non pauci alii

eo pœnitentem non obligandum eſſe arbitran-
tur: cum non poſſit dari ratio diſpar, cur non
teneatur etiam deinde dicere numerum certum,
quem incertum antea detulerat.
X. Si quis confeſſione generali bona fide

pPeracta, poſtmodum dubitet, utrum in ea pec-

catum aliquod omiſerit, non obligatur ad il-

lud in confeſſione ſequenti explicandum, niſi
ei ratio poſitiva admodum probabilis id ſuaſe-

rit: nam a poſſeſſione peccati expoſiti tam faci-
le derurbandus non eſt; neque exponit ſe pe-
riculo ulli ſuæ ſalutis, eo quod ita generaliter
confeſſus ab iis etam quæ memoriæ non occur-
runt, abſolvatur.

CAPUT V.
De Smitfactione.
ARTICULUS I.

An cum culpa ſemper omnis pœna remittatur 2

N J. Gehennæ pœna triplex eſt; prima
reſpondens malitiæ, qua peccator a Deo
avertitur, eſt privatio viſionis Dei, quæ pœna

damnmi

414 DE PœNITENTIA.

damni dicitur: altera eſt pœna ſenſus, quæ re-
ſpondet inordinatæ converſioni ad creaturas;
tertia eſt utriusque pœnæ æternitas, reſpon-
dens offenſi Regis æterni & infiniti implacabi-
li iræa. Harum primam & tertiam ſemper cum
culpa remitti nemo inficiatur: ſecundam item
Ppœnam remitti omnem in baptiſmi Sacramento
certum eſt, uti etiam in baptiſmmo ſanguinis ſeu
martyrio, & in perfecto flaminis baptiſmo,
hoe eſt, per pœnitentiæ & contritionis actus
vehementes admodum ex amore puro Dei pro-
fectos. Diſpuratur ergo in præſens inter Ca-
tholicos & Hæreticos, an hæc eadem pœna
Pœnitentibus extra dictos caſus baptiſinatis ſem-
per una cum peccato remittatur, an vero ad-
huc in iſta aut furura vita in purgatorio luenda
reſtet?
II. Quamquam autem Lutherus in aſſertio-
ne articulorum ſuorum, art. 5. admittat rea-
tum poœnæ temporalis in hac vita poſt culpam
remiſſam: idem tamen alias negavit, ullam pœ-
nam à Deo exigi poſt culpam, ut intelligimus
ex concione de indulgentiis habita anno 1518.
& ex Aſteriſeis, quos oppoſuit Eckii Obeliſcis
ad initium ſecundi Aſteriſci. Quem errorem
ſecuti ſunt Calvinus I. 3. Inſtit. c. 4. §. 31. &
32. ubi docet, pænas juſtis non in vindictam
ſcelerum præteritorum infligi, ſed tantum pa-
terne eos caſtigari ad emendationem & profe-
ctum impoſterum. Idem tradunt Melanchton
in Locis ultimo editis tit. de ſatisfactione, Kem-
nitius in 2. parte examinis pag. 1074. Dallæus
In

uImin

Mel
VN 10
hal

IDen
IGnerr
Mnn
Ciſplr
benn e
n.

Ure
tuas
Pon.
Nibi.
cum
Ien
MMend
nnoſer
no
Akus
lhro.
1C.
Ment
slen.
.
Uendh
Frio⸗
ter⸗
CMn
umpe⸗
onu
6
ellis
IOtem
.5.
dn
tuta
eocrt
le, e

4
1

DE PCNITENTIA. 415

in peculiari libro hac de re edito, & cæteri Lu-
therani & Calviniſtæ, conſecutione neceſſaria
ex errore alio, quo adſtruunt, pœnitentiæ Sa-
cramentum non diſtingui à baptiſmo, ſed pœ-
nitentem ex memoria baptiſini olim ſuſcepti tam
Perfecte renovari quoad condonationem omnis
culpeæ & pœnæ, quam perfecte renovabatur
cum primum baptizaretur, quem errorem ſu-
Pra C. I. a. 3. Confutavimus.
Dico. Quando peccator Deo reconciliatur,
non ſemper ei remittitur tota pœna tempora-
lis. Hæc eſt doctrina Catholica, quam confir-
mavit Concilium Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 14.,
& can. 30. & ſeſſ. 14. cap. 8. & cann. 12.
13.2 IA.
Prob. I. Peccatum ſuum Adamus pœniten-
tia expiavit, ut traditur Sap. 10. v. 2., idem
Peccatum originale Adami poſteris remittitur
Per Baptiſmum & Pœnitentiam, ac nihilomi-
nus pœnæ temporales ſeu pœnalitates Adamo
ipſi fuerunt inflictæ Gen. 3. v. 19., easdemque
ejus poſteri ob criminis communionem omnes
ſubeunt, teſte Apoſtolo Rom. 5. v. 12.: Ia in
omnes homines mors pertranſiit, in quo omnes pec-
caverunt.
Exemplum alterum nobis exhibent multi,
qui diluvio perierunt Geneſ. 6., quos pœni-
tentes ſuorum criminum fuiſſe colligimus ex
I. Petri 3. V. 19. & 20.
Item Num. 12., poſtquam Mariæ ſorori
ſuæ Moyſes veniam exoraſſet peccati murmu-
rationis, ob quod lepra divinitus fuerat per-
cuſſa,

416 DE PœNITENTIA.

cuſſa, hæc tamen adhuc una hebdomade pœ.
nas criminis dare debuit.
Exod. 32. Dei inſtinctu juſſit Moyſes inter-
fici viginti tria hominum millia ob peccatum
jam remiſſum ad preces Moyſis: de reliquis
autem, quos ejusdem peccati jam pœnituerat,
& quorum peccatum Moyſes iterato depreca-
batur, ait Deus v. 34.: Ego autem in die ultio-
nis viſitabo & hoc peccatum eorum.
Omnes adulti Iſraelitæ, qui murmurave-
rant contra Deum, prohibiti ſunt ab ingreſſu“
terræ ſanctæ, licet ipſis Deus ad preces Moy-
ſis peccatum dimiſerit- Num. 14. v. 20. Imo nuln
Moyſes ipſe & Aaron in ultionem diffidentiæ Epont
ad aquas contradictionis admiſſæ non permit- Ulhl
tebantur populum in terram promiſſam indu-
cere, ſed debebant mortem in deſerto obire.

r..
SE NoNe.

Num. 20. & Deur. 32. v. 49. tle.

David quoque Deus veniam peccatorum me

adulterii & homicidii dedit, 2. Reg. 12., id ni- Utſgfen

hilominus v. 14. adjecit: Verumtamen quoniam (fi
blaſphemare feciſti inimicos Dei propter verbum hoc, hhl
lius, qui natus eſt tili, morietur; & ante v. 10. Att⸗
dixerat: Quam ob rem non recedet gladius de do- W1
mo tua uſque in ſempiternum.
Eumdem David licet peccati, quod nume- m
rando populum commiſit, pœnituiſſer, arque älui
is ſine dubio Deum placaſſet, pœna tamen hujus uſi
delicti relaxata non fuit, ſed optionem ei Deus yn
per Gad Prophetam reliquit aut famis ſeptem a
annorum, aut trium menſium fugæ ab hoſtibus, m
aut peſtilentiæ dierum trium, ut ibid. C. 24. re-
cenſetur. De

lepr.

inter.
uum
cns
hunn
e
elr

nnaye.
gteſn.
Wo⸗
. O
Georie
Eln⸗
Ir.
le,

oten
Ptin
unlel
Ne
Al

W
Agt

enli

n

6 60

DE PœNITENTIA. 417
De filiis & poſteris David legimus Pſ. 98. v.
30.: Si autem dereliquerint filii ejus legem meam,...

viſitabo in virga iniquitates eorum, & in verbe-

ribus Peccata zorum: miſericordiam autem meam
non diſpergam alb eo.
Denique Apoſtolus I. Cor. II. v. 30. ait,
multos Chriſtianorum ob indignam S. Eucha-
riſtiæ Communionem morbis & morte puni-
tos fuiſſe, quibus tamen veniam indultam pec-
cati fuiſſe meminit ibidem mox ſubdens: Dum

Judicamur autem, a Domino corripimur, ut non

cum hoo mundo dammemur.

Prob. IIl. Multi Patrum ſuadent, orandum
eſſe pro mortuis, & locum eſſe aliquem poſt
hanc vitam, in quo peccata expurgentur. Alii
pro peccatis propriis ſatisfaciendum eſſe do-
cent, ut S. Chryſoſtomus homil. de Pœnit. &
Confeſſione: We peccantes, inquit, & inukti
manentes nos ehfceremur deteriores, non remiſit
nobis ſupplicium; ſed vidit hoc manifeſte, quod pec-
catis ipſis non minus damnoſum ſit non punirie
Propter hoc imponit pœnam. S. Aug. in Pſ. 50. ad
hæc verba: Veritatem dilexiſti: ita commentatur:
Hoc ot, impunita beccata eorvum, etiam quibus
ignoſcis, non reliquiſti: ſic prorogaſti miſericor-
diam, ut ſervaves & veritatem. Blura in hanc
rem habet Enchiridii c. 70. & ſeqq. Et Auctor
Libri de vera & falſa pœnit. c. 19.: Converſus, in-
quir, vita vivet; non tamen promittimus, quodevadat
opm pænam. Gregorius M. L. 9. Moral. Cc.
27.² Weguaquam, inquit, peccato parcitur; quia
nullatenus ſine vinditta = Rie David audire
D

boſi

41¹8⁸ DE PNITENTI.

poſt confeſſonem meruit: Vominus tranſtulit pec-
catum tuum, & tamen multis poſt oruciatibus af-
Nictus ac fugiens, reÄatum culpeæ, quam perpetra-
verat, exſolvit.
VI. Rationem reddit Concilium Tridenti-
num ex cap. 6. Epiſt. ad Hebræos. Conve-
nientius fuit, ut homo in regeneratione per
Baptiſinum perfecte omnino renovaretur, ex-
tinguerenturque omnia peccata cum toto ipſo-
rum reatu: eo quod originale trahebatur ab
alio, peccata vero actualia fuerint commiſſa in
ſtatu imperfecto ab homine, qui viribus gra-
tiæ & lumine fidei carebat. At Pœnitentia ap-
licatur tantum ut medicina, ſanans quidem,
ſed non tollens omnem cicatricem, ut inquit
Origenes homil. 8., quare decebat, ut homo,
quantum poteſt, ad peccati remiſſionem coo-
pPeretur, ſatisfaciendo ſaltem pro reatu pœnæ
temporalis: nam æterna per gratiam cuin cul-
pa dimittitur. Ita B. Auguſtinus L. 2. de pec-
catorum merit. c. 39.
Ob'j. I. Pœnæ illæ, quarum S. Scriptura
meminit, non fuerunt inflictæ a Deo ut Judi-
ce in vindictam criminum, hoc enim ad ſolos
inimicos pertinet; ſed erant virgæ & corre-
ptiones paternæ ad futurorum remedium, ne
tam facile peccator relabatur; ergo. N. W. An-
tec. Etſi fateamur, flagella reſipiſcentium eſſe
etiam paternas caſtigationes, & remedia ad-
verſus relapſus futuros: ſunt tamen etiam ve-

Sn
Pürlen
nſe
Maen
gl⸗
Creni ,
Inlirn

ra ſupplicia & ſatisfactiones debitæ culpis præ- dn

teritis ex juſtitia: Davidi enim non dicebatur,
filius

Ue
Mg
ſune.

ſent..
he.
e
Nl,e⸗

i.

tur d
Min
grr⸗
tiac⸗
liden
ui
Hono,
nco.
ene

nol.

EWe

Ntpun
.
corte⸗
m,
N.A
on 6
edta
etann
ps
Gcke

DE PœNITENTIA. 419

filius morietur, ne poſthac pecces, verumta-
men quoniam blaſphemare feciſti inimicos Domini
&c.: ſed & David ipie optimus voluntatis Dei
Interpres, aliis pro peccato ſuo ſatisfactionibus,
videlicet lacrymis, jejuniis, humicubatione
mortem filii amoliri ſtuduit. Deinde mors com-
munis omnibus hominibus decreta eſt ante,
quam in peccata perſonalia laberentur; ergo
eam pœnam luunt, non ut a peccato abſti-
neant, ſed ut juſtitiæ ſatisfaciant, etiam infan-
tes præcoqua morte abrepti. Hinc Rom. 6.
v. 23. dicirur, ſtipendia peccati mors. Quin imo
cum Deus ipſe mortem, quam IIraelitis, queis
reconciliatus fuerat, in pœnam dictaſſet, ad-
jecit: Et ſcietis ultionem meam, Num. 14. v. 34.
Denique ridiculum eſt dicere, puniri ideo ho-
mines morte, ut cautius poſtea vivant.
Inſt. I. Chryſoſtomus nuper cit. ſcribit:
Propter hoc imponit nobis pœnam, non de peœatis
ſumens ſupplicium, ſed ad futura nos corrigens.
Et conſentit Auguſtinus L. 2. de peccat. mer.
c. 33. & 34. Ergo. Be. M. Conſ. Ambo Patres
docent, a Deo ſupplicia infligente magis inten-
di utiliratem noſtram, quam peccati ultionem:
uterque tamen diſerte tradit, illa immitti in
vindicdtam ceriminum.
Inſt. 2. Auguſtinus muper cit. c. 24. ait,
mortem eſſe exercitationem virtutis. Ergo. B-
MW. Conſ. Idem L. 12. de Civit. c. 6. Pronun-
tiat, mortem procul dubio pœnam eſſe naſeen-
tis, etſi gloria etiam ſit renaſcentis. Sane par-
Vulis præmature ex hac vita decedentibus mors
Dd 2 EG£

42⁰ DE PNITENTIA.

& morbi nequeunt virtutis exercitationes
eſſe. .
Olj. II. Sublata cauſa tollitur effectus; at
poœena eſt effectus peceati; ergo hoc remiſſo, illa
tollitur. . Diſt. Maj. Sublata cauſa tollitur ef-
fectus, i. e., ſi nulla ſit cauſa, non erit effe-
us C. i. e., ceſſante cauſa deſinit effectus,
Jubdiſt. Si hujus conſervatio pendeat a cauſa C.
ſi effectus conſervatio pendeat ex arbitrio alie-
no N. multi effectus naturales ac morales ſuis
cauſis ſunt ſuperſtites. Quod ergo peccato
dimiſſo reatus temporalis pœnæ perſeveret, ex
Dei placito pendet, cui aliter in Baptiſmo, ali-
ter in Pœnitentiæ Sacramento placet peccata
donare.
Inſt. Deus Ezech. 18. v. 22. Promittit, ſe
oblivioni daturum peccata pœnitentium, nec
illa ipſis porro nocitura: at vero ſatis illorum ede
recordaretur, ſi vel temporaliter illa puniret; wnias
nec modice illa nocerent pœnitentibus. Ergo. alna
Be. Explic. Maj. Deus peceata pœnitentium ob- uImm
liviſcitur, nec illa amplius nocent, quia ſemel mmdn
condonata non amplius redeunt, nec Deus re- (um,
ſpecéctu illorum iterum avertitur ab homine ut aßel
inimico C. quaſi nullam a pœnitente ſatisfactio- c ie
nem exigat N. Deus pœnitentem ut amicum mmi
& filium caſtigat, donec eum perfecte purget ag⸗
ac mundet, ut prædixit Iſai. I. V. 25.: Conver- Hele

tam manum meam ad te, & excoquam ad purum
ſcoriam tuam.

ARTI.

fione

, ar
P
rek.
.
r
und.
dle.
ſiS

MArO

eher
0 A
eceit

lee
Nun
e;
o.
nc
UEn
olt⸗
ſe

1o.

iconn
Purge
Conme

Ip

N

DEPGœNITENTIA. 4²1

ARTICVULUS H.
An pro pœna temporali ſatigfacere poſſimus?
COta. Aliquas caſtigationes temporales Deus
N hominibus adeo firmiter decrevit, ut nul-
lam pro iis redemptionem velit admittere,
qualis eſt mors inevitabilis omnibus, Gen. 3.
v. 19., Rom. 5. v. 12. Mors item præmatu-
ra filii David ex adulterio ſuſcepti, 2. Reg. 12.
v. I4.; Moyſi etiam deprecanti pœnam, quam
Num. 20. V. I2. ad aquas contradictionis incur-
rerat, repoſuit Deus Deut. 3. v. 26. MWequa-
quam ultra loquaris de hac re ad me; emiæ:
Zu ergo noli orare pro populo boc; .. Aduia non
exvaudiam te. De hiſce pœnis jam non eſt locus
diſputandi, ſed de aliis, utrum bonis actibus
& operibus redimi poſſint, non tantum ſatis-
factione congrua, ſed etiam condigna?
Negat Calvinus L. 3. Inſt. c. 4. F. 30. & 36.,
ita concludens: Abſit, ut alia umquam fuerit
dnοMπhιινοτι;: quam ſanguis Chriſti. Lutherus
in aſſertionem articulorum ſuorum art. S5. no-
men quidem ſatisfactionis non admittit, con-
cedit tamen, poſſe præveniri manum Dei, &
Pœnis ſponte ſuſceptis pœnas illas averti, quas
alioqui ob ſcelera noſtra merebamur. Quod
idem admittit Melanchthon in locis ultimo edi-
tis, tit. de Satisfactione & Apologia Conkfeſſ.
Auguſt. cap. de Confeſſ. & Satisfact. Kemni-
tius in 2. p. Exam. Pag. 1078. .
Dico l. Pœnæ aliquot temporales peccatis
debitæ poſſunt ſatisfactione congrua a poniten-

tibus redimi.
Td Dd 3 Prob.

7

42² DE PœNITENTIA.

Probh. J. Deus Paralip. 2. Cc. 7. promittit, ſe
ſterilitatem terræ aliasque plagas publicas cohi-
biturum, ſi populus ad pœnitentiam conver-
ſus deprecatus illas fuerit. Idem repetit Jerem.
18. V.- 8.
Daniel c. 4. v. 24. ſuaſit Regi: Peccata tua
celeemoſynis redime, & iniquitates tuas miſericor-
diis pauperum. Eccli. 3. v. 33. Lenem ardentem
extinguit agua, & eleemoſyna reſiſtit peccatis.
Tob. A. v. 11I. Eleemoſyna ab omni peccato a
morte erat, & non patietur animam ire in te-
nebras. Bed a culpa ſola pœnitentia liberat; er-
go eleemoſyna liberat a pœna peccati. Huc
Pertinet, quod Prov. 16. v. 6. dicitur: Miſe-
ricordia & veritate redimitur iniquitas.
II. Idem ſuadetur in Novo Teſtamento:
Luc. 3. V. 8. Joannes Baptiſta hortatur: Facite
frubtus dignos pPœnitentic. Quæ verba Joannes
Chryſoſtomus homil. 10. in Matth., Pacianus
epiſt. 3. ad Sympronianum, aliique Patres de
ſubmiſſione, fletu, jejuniis, aliisque aſperita-
tibus ſponte aſſumptis explicant, queis Deo ſa-
tisfaciendo venturam ejus iram evadamus, ut
Concilium Tridentinum ſeſſ. 14. cap. 8. fuſius
argumentatur. Hinc Apoſtolus 2. Cor. 7. v. 10:
QOuæ ſecundum Deum triſtitia eſt, pœnitentiam in
ſalutem ſtabilem operatur; & I. Cor. II. V. 3I.

Quodſi noſmetipſos dijudicaremus, non utique judi-

cavemur; ubi non ſolum jubet nos inquirere
ac diſcernere peccata noſtra, ſed corrigere et-
iam, atque aſpere punire, ur cum Patribus cæ=-
reris exponit idem Chryſoſtomus homil. 24. in
Matth. De-

EN
4
Me.
lunth,.

g⸗

Uhe
an

DF PGNITENTIA. 4²3³

,6 Denique innumera ejuſinodi exempla ex-
oki. tant in SS. Paginis: ex quibus eminent Iſrae-
ter. litæ, qui in L. judicum toties ob defectionem
en, ſuam aà Deo caſtigati, eaſdem caſtigationes je-
juniis, lacrymis & precibus averterunt. Ni-
u nivitæ Jonæ ult. eiſdem mediis prædictum poſt
. quadraginta dies urbis excidium effugerunt.
Hrn Manaſies Rex 2. Paral. 33. V. 12. agens pœni-
um, tentiam, e captivitate ereptus, & ſolio fuit
ο reſtitutus. Achab internecionem domus ſuæ
k. libi ab Elia intentatam jejuniis aliisque poœni-
te. tentiæ operibus diſtulit 3. Reg. 21. V. 27. Job
Hi & David ſponte ſe afflixerunt ob culpas ſibi re-
N. miſſas, & ponas eis debitas ſunt deprecati.
III. Probat eamdem doctrinam uſus per-
ew. petuus Eccleſiæ, poœnitentibus opera laborioſa
e imperantis: & Patrum teſtimonia, queis ærum-
ms nolfæ illæ ſatisfactiones laudantur & ſuadentur.
nms Tertullianus L. de Pœnit. c. 7.: Poœnitere, in-
sA gquit, non pigeat, .. offendiſti, ſed reconciliari
lytn adhuc potes: babes, cut ſutigacias, quidem
rt volentem. Et c. 8.: Confeſſio ſatigfackionis conſi-
Su lLium eſt, diſſimulatio comumacik.... Satisfa-
iun ctio confeſſione diſponitur, confeſſone poœnitentia
N naſcitur; pœnitentia Deus mitigatur. Et paulo
emn ante c. 6.: Quam ineptum eſt, quam iiquum,
banitentiam non adimplere, & veniain deliciorum
ſuſtinere; boc eſt, pretium non exvhibere, ad mer-

ige
i. cem manum müttere: hoc enim pretio Dominus ve-
Giam addicere conſtituit; bac pænitenticæ compen-
H Jatione redimendam proponit impunitad»eem.
oiun Origenes hom. 6. in Exod.: Pænitendo, inquit,
S Dd 4 flendo

424 DE PœNITENTIA.

Nendo, ſatisfaciendo deleat quod admiſſum eſt. Et
homil. 15. in Levit. poſtquam docuit, peccata
in hac vita redimi poſſe, Quale, inquit, pre-
zZium? pœnitentiæ ſine qubio lacrymis congregaium,
& manibus, id eſt, labore boni operis inventum.
Cryprianus tract. de lapſis, Dominus, in-
quit, orandus eft, Dominus ſatigfactione noſtra
placandus... .. Orare oportet impenſius. .. diem
uctu ranſigere. . ratos ſolo adbaærere cineri,
in oilicio & ſordibus volutari. .. Qui ſie Deo ſatis-
fecerit. ... non ſolum Dei veniam merebitur, ſed
vovonam.
Eisdem pene verbis utitur Lactantius. I. 4.
Inſtit. cap. 17. & Hilarius cap. 4. in Matth.,
Ambroſius I. de eleemoſyna & jejunio cap.
20. Habemus, inquit, plura ſulſidia, quibus
peccata noſtra redimamus, pecuntam habes, redi-
me peccatum tuum... peccatis tuis venumdatus es;
redime te operibus tuis, redime te pecunia tua. Et
epiſt. 82. Quæ nobis ſalus eſſ poteſt, niſi jejunio
eluerimus peccata noſtra * Plura in hanc rem
Patrum teſtimonia lege apud Bellarminum de
Pœnit. I. 4. C. 9.
Dico II. Etſi Deo ex rigore juſtitiæ ſatis-
fieri non poſſit, juſti tamen per opera pia pro pœ-
nis temporalibus veterum peccatorum condig-
ne ſatisfaciunt. L
BProb. I. S. Scriptura & Patres tradunt, poſ-
ſe peccata piis operibus redimi, ſatisfieri Deo
Pro peccatis, opera bona eſſe ſatisfactiones pro
poœnis peccato debitis, eſſe pretium ac pecu-
niam queis peccata redimamus: atqui Phreſ
iiſtæ

Crn
engn
unan
y t
Uler
D

cN
M.
n,
n
n.
Sn
Mrh
nr.
13

8l
lut.
a
l
.
n;
E
Ww
N
n

erg

3

DE PNITENTIA. 425
iſtæ ſatisfactionem condignam exprimunt;

0.
Prob. Il. Satisfacere condigne & ex ea, quæ
Deum inter & homines intercedere poteſt, ju-
ſtitia, eſt accedente multiplici Dei gratia ipſi
ſatisfacere quodammodo ex propriis & ad æ-
qualiratem: atqui hæc poteſt præſtare homo
juſtus; ergo. Prob. min. Tametſi Deus abſo-
lutus Dominus omnes actiones bonas nobis im-
perare poſſir; quia tamen multas a nobis pro
Ppoteſtate non exigit, ſed illas laudando & ſua-
dendo nobis liberas relinquit, evadunt hoc mo-
do opera indebita, arbitraria nobis & propria.
Ergo ex bonis hiſce propriis Deo ſatisfacere
Ppoſſumus: cum ipſius benignitate factum ſit,
ut ſua munera patiatur eſſe noſtra merita, ut
tradit B. Auguſtinus.
Deinde per gratiam ſanctificantem efficimur

filii Dei, membra Chriſti & habitacula Spiritůs

Sancti; ergo cum opera noſtra, ut a Spiritu
Chriſti in nobis habitante procedunt, infinita-
tem quamdam habeant, etiam æqualitatem ali-
quam cum injuria, qua Deum peccando offen-
dimus, ſortiuntur.
Ad hæc Deus nos ſibi per gratiam reconci-
liando debitam peccato æternitatem pœnæ con-
donat; ergo multo facilius pro reliquiis tem-
Poralibus homo juſtus per actiones bonas ſatis-
faciet condigne: quandoquidem congrue ſatis-
facimus pro pœna æterna.
Denique ſi meretur juſtus ex cond'gne glo⸗
riam æternam, quanto magis ex condigno ſa-
D d 5 tis-

426 DE PœNITENTIA.

tisfacere poteſt pro pœnis temporalibus, quod
multo eſt minus: cum poſt Tridentinum Seſſ.
14. Cap. 8. & 9. Pius V. & Gregorius XIII.
damnando propoſitionem Baji 77mam aperte
aſlerant, nos eodem modo quo meremur, ſa-
tisfacere, idque vere ac proprie. Dicta autem
propoſitio damnata ita habet: Satigfactiones la-
borioſe uſtificatorum non valent expiare de con-
digno pœnam temporalem reſtantem poſt culpam con-
donatam.
Obj. I. Peccata gratis remittuntur, ut no-
vimus ex S. Scriptura & Patribus, præſertim
Ambroſio Il. 10. in Luc. c. 96. ubi, Mon inve-
nio, inquit, quid Petrus dixerit, ſed quid fleve-
rit: lacrymas ejus lego, ſatisfactionem non lego.
Ergo non poſſumus ſatisfacere pro pœnis pec-
catorum. Ne. Diſt. Antec. Peccata remittuntur
gratis quoad culpas & pœnæ æternitatem C.
quoad pœnas temporales N. S. Ambroſius
verbo, ſatisgfacere, utitur pro excuſare ſe, ſi-
cut & Paulus Act. 24. v. 10. Bono animo pro
me ſatigfaciam: nam idem Ambroſius antea ſcri-
Pſerat: Maluit ipſe ſuum accuſare pecœatum, ut
uſtificaretur fatendo, quam gravaretur negando.
Quamquam & ipſa pœnæ temporalis-remiſſio,
licet per ſatisfactionem redemptæ, gratuita ad-
huc dici debeat: eo quod ſine gratia Dei ſatis-
fieri ne a juſtis quidem poſſit.
Inſt. I. Si Deus operibus noſtris propitie-
tur, ergo fruſtra Chriſtus dicitur propitiatio
Pro peccatis noſtris Joannis epiſt. 1. C. 2.v. 2. & c.
4. V. 10. & Iſai 53. V. 5. Livore ejus ſanati ſit-
mus?

I
en
ak
ele

d
nk.
tul

3
a
n.

tno.
eün
ine.
er.

el⸗
tur

0.
Go
l
ne
.
,
il.
o,
d.
lans.

optt
i
.2
G
1

DE PCNITENTIA. 4²7
mus: poſuit Dominus in eo iniquitatem omnium
noſtrum. & I. Petr. 2. v. 24. Peccata noſtra ipſe
pertulit in corpore ſuo ſuper lignum. . Miſt. qj.
Si Deus operibus noſtris mere naturalibus &
humanis placatur, Chriſtus non eſt propitia-
tio C. ſi Deus propitiatur noſtris operibus, om-
nem vim & dignitatem habentibus ex merito
crucis & gratia Chriſti, ergo Chriſtus non eſt
Propitiatio N. Hanc diſtinctionem ſtudioſe
adhibet C. Tridentinum nuper cit.: Chriſtus
omne pretium large effuſeque pependit; ſed
iis tantum prodeſt, quibus per inſtrumenta di-
vinitus ordinata applicatur, inter quæ referun-
tur preces, eleemoſynæ & auſteritates corpo-
ris. Neceſſe autem prorſus erat, ut perſona,
qualis Chriſtus eſt, pro culpa & reatu æternæ
damnationis ſatisfaceret, cum id homo pecca-
tor & inimicus Dei minime potuerit. At ve-
ro ut primum, remifia culpa & damnationeæ-
terna filii Dei evadimus, ipſi in Chriſto & per
Chriſtum ſufficimus ad ſatisfaciendum pro pœ-
nis temporalibus.
Inſt. 2. Mutatio morum, juxta Patres, op-
tima eſt pœnitentia; ergo ſatisfactio eſt ſuper-
flua. Be. Diſt. Antec. Mutatio morum cum
contritione, confeſſione & ſatisfactione eſt op-
tima poœnitentia C. ſola morum mutatio N.
Unica hæc mens eſt Parrum. S. Auguſtinus
hom. 50. C. I5. I. 50. Homil. MWon ſußicit, in-
quit, mores in melius commutare, & à falctis ma-
lis receqere, niſi etiam de his quæ facta ſunt ſJatist-
ſiat Deo per pœnitentiæ dolorem, per bumilitatis
gemi-

42 8 Dr PœNITENTIA.

gemitum, per contriti cordis ſacrificium, cooperan-
tibus eleemoſynivL. Eadem habet cap. 7. Enchi-
ridii. Et ante eum S. Cyprianus epiſt. 18. ad
Cornelium, adverſus eos qui lapſos ſtatim re-
conciliari volebant: Intereedunt, inquit, ne ex-
oretur precibus & ſatisfaltionibus Chriſtus: ne Deo
indignanti ſatigiat: datur opera ne ſatisgfalctionibus
&* lamentationibus iſtis delicta redimantur, nevul-
nera lacrynis abluantur.
Olj. Il. Non poteſt ex condigno & ad æ-

qualitatem ſatisfieri Deo ab homine pro culpa,

ergo neque pro pœna. N. M. Conſ. Satisfacere pro
culpa eſt ſimul reſtaurare amicitiam cum Deo:
ad omnem autem ſatisfactionem hominis erga
Deum requiritur acceptatio Dei: acceptatio
autem Dei jam præſumit Dei amicitiam; ergo
eſt impoſſibile ſatisfacere condigne pro recupe-
randa Dei amicitia. Deinde ſicut offenſio ha-
bet infinitatem aliquam ex parte objecti: ita ut
ſit æqualitas, ſatisfactio pro ea debet habere in-
finitatem aliquam ex parte principii ſatisfacien-
tis: hæc autem infinitas deeſt peccatori, qui ut
homo eſt mera creatura; neque opera ejus ſa-
tisfactoria fiunt à Spiritu Chriſti ipſum inhabi-
tante, ſive ab homine ut membro Chriſti ac
filio Dei per gratiam & caritatem effecto; quip-
pe qui ante expiatam aut gratis donatam offen-
ſam eſt adhuc peccator & inimicus Dei. E-
contra ſatisfactio juſti pro reſidua pœna non eſt
reſtitutio honoris, nec recuperatio amicitiæ,
ſed tantum compenſatio qua reſtauretur æqua-
litas juſtitiæ, luendo debitum pœnæ rempora-
. lis;

N

Ua⸗
Kwnn
Cunln
h
1 MWa
open

4

rn.
ehi.
Ie.
t.
,
he
il

ge.

,
Deo
el
ino
e⸗
8

An.

Cen
N

e
IE
l.
Men.
E

Mo

1
enn

DE PœNITENTIA., 429

lis; quod utique præſtari poteſt ab homine Deo
grato ex bonis ipſi propriis: cum ad juſtitiæ æ-
qualitatem non requiratur æqualitas perſona-
rum.
Inſt. Gloria æterna eſt præmium æquale
bono operi; ergo omnis ejus vis & valor ex-
hauritur promerendo Garkin „ neque ſufficit
ad obtinendam ex condigno remiſſionem pœ-
næ. MW. Diſt. Antec. Gloria æterna eſt præ-
mium æquale operi ut meritorio C. ut ſatisfa
torio N. Antec. & Conſ. D

ARTICULUS III.
Conditiones ad ſatigattionem extra Sacramentum
reqluiſitæ.

D'* J. Ut opus pœnale ſit condigne in actu
ſecundo ſatisfactorium & temporalem pœ-

nam certo tollat, requiritur acceptatio divina.

Ita Suarez eontra Vaſqu. Prob. I. Deus ut ſu-
premus Dominus poſſet opus iſtud pluribus a-
liis nominibus exigere; ergo niſi ipſe illud tam-
quam ſatisfactionem pro pœna debita deſtinave-
rit, non poteſt illo pœna certo tollii.
II. Supremi Iudicis eſt reo pœnas commu-
tare, non autem ſontis. =
III. Satisfactiones noſtræ ſunt perinde æ-
quales pro pœnis hujus, ac alterius vitæ; ſed
certum eſt, eas ſœpe non ſufficere in actu ſe-
cundo pro pœnis hujus vitæ, defectu ſolius
acceptationis divinæ; ergo quod ſufficiant pro
Poœnis vitæ alterius, ſolæ divinæ acceptationi
adſeribitur.
Conf.

4³⁰ DE PœNITEN TIA.

Conf. Animæ a corporibus ſolutæ non ſa-
tisfaciunt pro pœnis, licet intenſiſſima contri-
tione peccata deteſtentur; neque etiam per pœ-
nas in purgatorio patientiſſime toleratas: at-
qui horum alia ratio reddi nequit, quam quod
Deus hos actus in eum finem non deſtinaverit.

Ergo.

bus Pœnis ſatisfaciat, opus eſt, eum adhuc eſſe
viatorem & in Dei gratia. Prob. I. pars. Hoc
diſcrimen inter ſatisfactionem & ſatispaſſionem
intercedit, quod Deus in hac vita ipſam volun-
tariam acceptationem & perpeſſionem pœnæ,
tam ſponte ſuſceptæ, quam divinitus nobis im-
miſſæ admittat in partem ſatisfactionis & expia-
tionis, ita ut ſatisfactio iſta hac ratione cenſea-
tur actio noſtra: econtra quia Deus volunta-
riam tolerantiam pœnarum vitæ alterius non
computat in partem ſatisfactionis, totum quod
miſeri illi juſti etiam libentes ſuſtinent, æſtima-
tur dumtaxat ut paſſio, neque computatur in
Partem pornæ ſatisfactoriæ ad tollendum rea-
tum. Quapropter Chriſtus Jo. 9. v. 4. Venit
nox, inquit, quando nemo poteſt operari. Ubi
per noctem alterius vitæ ſtatum innuit: nam
etiam ſe ipſum inter eos, qui nocte ingruente
nihil operari poſſunt, comprehendit.
Prob. II. pars ex Tridentino, quod ſatisfa-
ctionem omnem noſtram fieri dicit per Chriſti
gratiam, in qua vivimus.
Dico III. Ad ſatisfactionem condignam
non ſufficit actionem eſſe liberam honeſtam &
ſuper-

Dico II. Ut condigne quis Dro temporali-

ldu
und
A
nn.
emi
MNeme
latvent

von .
Cltri.
1ne.
d.
od

Wn

Ponk.

eele
Noe⸗
olen
dun.
Pon,
oir.
eni
Elle⸗
unt.
Oton

nled

Ae⸗ .

rur
uon e-
Si

1

DE PœNITENTIA. 431

ſupernaturalem, ſed inſuper requiritur, ut
ſit laborioſa. Prob. Satisfacere eſt cum
conſenſu offenſi judicis prævenire pœnam
ab hoc infligendam, & eam ita evadere: quia
æquum non eſt, ut idem bis puniatur; ergo ſa-

tisfactio eſt actio juſtitiæ vindicativeæ. Atqui

omnis vindicta exigit pœnam; ergo ſatisfactio
omnis conſiſtit in actione pœnali & ærumnoſa.
Ohbjy. I. cont. I. concl. Malæ actiones, ſeclu-
ſo decreto & comminatione Dei, merentur
pœnam, quia ponunt inæqualitatem cum jure
divino: atqui actiones ſatisfactoriæ hanc in-
æqualitatem tollunt pretio ſuo intrinſeco ante
omnem Dei acceptationem extrinſecam: ta-
lis enim promiſſio non auget valorem ope-
ris intrinſecum; ergo non egent acceptatione
Dei, ſed Deus debet acquieſcere, perinde ac
creditor repræſentata pecunia debita. Ne. Diſt.
Maj. Mala opera ſecluſo Dei decreto merentur
poœnam in actu primo C. in actu ſecundo N. Ubi
lex non eſt, nec eſt legis transgreſſio ſeu pec-
catum, aut inæqualitas cum divino jure. Diſt.
etiam min. Actiones ſatisfactoriæ hanc inæqua-
litatem tollunt in actu primo C. in actu ſecun-
do N. ante divinam promiſſionem ſunt idoneæ
ad ſatisfaciendum, ſi Deus nolit ipſe pœnas ſu-
mere, & actiones bonas aliis nominibus exi-
gere. Unde apparet ratio diſparitatis evidens:
nam ſolius judicis eſt pœnas decernere aut mu-
tare: mereri autem pœnas eſt peccatoris ſolius.
Neque ad rem eſt exemplum creditoris huma-
ni & debitoris: nam hi ambo jura & bona pro-
Pria

432 DE PGœNITENTIA.

pria ac diverſa habere poſſunt; cum econtra
ſubſtantiæ creatæ, quidquid ſunt, Dei ſint.
Obj. II. cont. 2. concl. Satisfacere eſt æqua-
le reddere: atqui peccator pœnam ſibi debitam
ſuſtinendo, æquale reddit; ergo non opus eſt
ad condignam ſatisfactionem ſtatu viatoris &
graticæ. w. Diſt. Maj Satisfacere eſt æqquale
reddere conſentiente & probante ſupremo Ju-
dice C. hoc non conſentiente N. ſine gratia
Chriſti in hac vita nulla ſatisfactio eſſe poteſt.
Quod autem in altera ſuſtinent damnati, inviti
atiuntur; ergo nequit eſſe ſatisfactio: cum ne
Lonam quidem voluntatem, qua juſti in pur-
atorio ſupplicia admittunt, Deus pro ſatisfa-
Rione acceptet.
Olj. III. cont. 3. concl. Si ſatisfactio debet fie-
ri per opus pœnale, ergo actus caritatis, licet
Perfectiffimæ virtutis, eſiet minus ad ſarisfa-
ciendum idoneus, quam actus abſtinentiæ. N.
Diſt. ſeq. Si actus caritatis ſit valde languidus,
& actus abſtinentiæ ſit admodum intenſus & æ-
rumnoſus C. ſecus N. Omnes actus honeſti

ſunt habiles ad ſatisfaciendum: nam quia ad-

verſantur bono alicui ſenſibili, nobis ſunt diffi-
ciles & ærumnoſi. Quodſi hominibus virtute
perfectis faciliores videantur, ob habi-
tum vehementer intenſum, non minus ſunt
ideo ſatisfactorii: cum actio ex virtute abſoluta
profecta præſtantior omnino ſit. Cæterum in
hoc diftert ſatisfactio a merito, quod hoc non
augeatur intenſive ab opere externo adjuncto
& continuato: nam meriti pretium maxime pe-
titur

N

Kade
WWN
Gonn
Lpeln
Inin
ennun
ln,
unln
Nüe

DS
,⸗A.

Coniti
nt.
q.
DIom
weſt
i
N
.
egnt
oeſt.
luytl
uane
npor.
ſioh.

letf.
lat
ckr⸗
K. N
Clig⸗
iNe.
fieg
i
Grrue
DeDre.
1 on
Dt
erun
oc N
Ane
Ne

7
6

OE PœNITENTIA. 433

titur ab honeſtate actionis internæ: cum econ-
tra opus inde dicatur ſatisfactorium, quod pœ-
nale ſit & ærumnoſum; ergo cum opus exter-
num ſecundum ſe pœnam & ærumnam augeat,
addit vim ſatisfaciendi actui interno, a quo fuit
imperatum, etſi hic phyſice amplius non per-
ſeveret. Ex hucuſque diſputatis
Coll. I. ſatisfieri etiam per opera alias præ-
cepta, licet non peragantur a nobis animo ſa-
tisfaciendi, ſed tantum ſtudio placendi Deo.
Nam Tridentinum Concilium ſeſſ. 6. cap. 10.
docet, nos non tantum per actiones bonas ul-
tro admiſſas, ſed etiam per præceptas mereri
augmentum gratiæ & gloriæ. Ratio autem
tota, cur per bonas actiones ſatisfaciamus, eſt,
quia ſunt pœnales, fiuntque per Chriſti gra-
tiam, in qua vivimus, & Deo placemus.
II. Hactenus actum eſſe de ſatisfactione,
quæ ex opere operantis exhibetur: ad quam
tamen obierva, neminem per ſe teneri. Ne-

que enim juſtitia vindicativa exigit, ut quis de

ſe ipſe ſupplicium ſumat: ſufficit ergo illi ſatis-
fieri in purgatorio. Neque etiam lex caritatis
quemquam graviter adſtringit ad avertendum
a ſe malum, niſi irreparabile, & quo inimici
Dei conſtituimur: neque jubet procurare ac-
celerationem beatitudinis, ad cujus perfectio-
nem procurandam neminem ſub gravi culpa
obligat. Et quis peccati lethalis damnabit eum,
qui veniale peccatum adhuc in mortis articulo
admitteret, aut de venialibus omnibus non
contereretur tunc, quando ſcit, ſe amplius ſatis-
facere non poſie. Ee AkR-

434 DE PNITENTIA.

ARTICULUS IV.
De ſatigfactione injungenda in Sacramento
bœænitentic. =

D'. Sacerdos ſpectata gravitate peccato-
rum & facultate pœnitentium, tenetur
pœnam peccatis proportionatam illis injun-
gere. .
Prob. I. ex uſu perpetuo Eccleſiæ, quæ
pœnitentes numquam ſine conveniente ſatisfa-
ctione impoſita abſolvit.
Prob. II. Concilium Laodicænum ſæculo4.
celebratum canone 2., Concil. Carthaginenſe
III. ſub finem ejusdem ſæculi IV. can. 31., Tu-
ronenſe III. anno 813. can. 22., Cabilonenſe
II. eodem anno can. 38., Moguntinum I. ſub
Rhabano anno 847. can. 31I., Wormacienſe an-
no 868. can. 25., & Tridentinum ſeſſ. 14. cap.
8. præcipiunt, debere Sacerdotes, quantum ſpi-
ritus & prudentia ſuggeſſerit, pro qualitate Gri-
minum & pænitentium facultate ſalutares & con-
venientes ſatisfatctiones injungere.
Prob. II. a priori, ex inſtitutione divina,
Matth. 16.: Quxcumque ligaveritis, & cap. 18.:
Quzxcumque alligaveritis: quibus verbis Chri-
ſtus Sacerdotibus non tantum poteſtatem dedit
retinendi peccata impœnitentium, ſed etiam
pœnitentes ad certa ſatisfactionis & pœnitentiæ
opera alligandi: ut, quemadmodum peccata
remittunt quoad culpam & pœnam æternam,
dum abſolvunt, ita etiam retineant peccata
quoad pœnam temporalem, dum imponunt
mulctam

üKünn
Muckt
e lin
len
Uln;
Vm
e

lo.
fen
nr
oft.

n 4

bnene⸗

1,T.
Pnene
I

len.

nſ.

necn⸗
V.

Cin

r.
Ce

edan

nevte
ee

Eteraa

nbe⸗

DE PœNITENTIA. 435

mulctam pœnitenti. Ita argumentatur Triden-
tinum nuper citatum, & Patres antiqui, quos
inter Leo M. epiſt. 91.: Mediator Dei, inquit,
& hominum hane Præpoſitis Eccleſiæ tradidit po-
Zeſtatem, ut && onfitentibus actionem pœnitentizc
darent, & eosdem ſalubri ſatisfatctione purgator,
ad Communionem Sacramentorum per joenuam re-
conciliationis admitterent.
PBrob. IV. rationibus compluribus eorum-
dem Patrum, ques Concilium Trid. breviter
ſtringir. Par omnino erat, a Deo mandari
Miniſtris, ut neminem a Baptiſmo lapſum, ſine
ſatisfactione reconciliarent: ſiquidem in lumine
fidei & agnitione Dei jam verſantes peccarunt,
poſtquam diabolo & pompis ejus renuntiarunt,
per gratiam Spiritus ſancti habitacula & filii Dei
effecti, totque beneficia adepti, Deum offen-
derunt: quæ quidem omnia de nondum bapti-
Zatis dici non poſſunt. Deinde ita extollenda
eſt divina miſericordia, ur & juſtitiæ, quoad
Hieri poteſt, ratio habeatur. Præteren Baptiſ-
mus eſt regeneratio, quæ citra magnum labo-
rem naſcituri accidit: econtra Pœnitentia eſt
medicina, quæ per ægroti uſtiones, inciſio-
nes, ſüdores, allaſque ſanandi moleſtas exer-
citationes peragitur. Porro expedit plane,
non adeo impunem poœnitentem diicedere, ne
facilitate veniæ ad iterum peccandum provo-
cetur, ſed pœnis coercitus & gravitatem cri=
minum agnoſcat, & horum odio virtutisque
atmnore ſenſim probe vivere diſcat: extirpet ha-
bitus vitiorum, virtutes acquirat ; dumque

Ee 2æ Chridhi

336 DE Pœ NITENTIA.

Chriſti deguſtat crucem, cum ipſo pro pecca-
tis ſuis compatiatur, ut cum eodem in cælis
regnet. S=WèW
Denique dum unuſquiſque ſua peccata caſti-
gat ipſe, avertitur a populo Chriſtiano ira Dei,
corriguntur alii, ſarciuntur ſcandala, & tota
exhilaratur Eccleſia.
Olj. Dici nequit, omnes fere Sacerdotes
damnatum iri, cum hodiedum ſoleant poœni-
tentibus pro multis & gravioribus criminibus
aliquot precatiunculas, aut unum & alterum je-
junium injungere, licet Concilium Tridenti-
num nuper citatum dicat, eos alienorum cri-
minum participes affici, ſi forte peccatis conni-
veant, & indulgentius cum peccatoribus agant,
leviſſima quædam opera pro graviſlſimis deli-
Ctis injungendo; ergo non videtur debere in-
jungi ſatisfactionem proportionatam peccatis.
H. Diſt. Conſ. Non videtur debere injungi ſa-
tisfactionemm Pproportionatam peccatis ſolis C.
Pproportionatam etiam facultati pœnitentium N.
Debhent, inquit Concilium, Sacerdotes Domini,
quantum ſpiritus & prudentia ſuggeſſerit, proqua-
litate oriminum & benitentium facultate, ſaluta-
ves convenientes ſatidfabtiones injungere: fru-
Qus enim pœnitentium potitlime ipeétandus eſt.
Quapropter Ppœnitentes moribundi ſine ſatisfa-
ctone injuncta abſolvendi ſunt, ut conſtat ex
Conciliis & Patribus relatis ſupra cap. 4. a. 2.
concl. 2. & 3. Quoad cæteros moderanda eſt
ſatisfactio pro ratione infirmitatis corporalis aut
ſpiritualis ipſorum, ſi nimirum ex Pemifeni
7„ 2 . u⸗-

Eunen
macr
N
lehhn
Nunte

perc.

cxl

nelli.
;
G

erd

Lpeen
iabs
uunſe.
bdent⸗
n
Ccom.
Gian
SCel.
ge ll⸗
ns.
utr
sC
gtund.

DE PœNITENTIA. 437

duriore prævideantur fore puſillanimes, alieni
a Sacramento Pœnitentiæ, aut ſi ratione mor-
bi, aliusve impedimenti impotentes fiant ad
illam peragendam. Nam ſi moderata ipfis ſa-
tisfactio dictetur, communiter & per ſe lo-
quendo, periculum tantum eſt, ne gravius
tantum in purgatorio luant; ſi vero decernatur
pœna auſterior, quam pœnitentis infirmitati
expediat, verendum eſt, ne is ſe alio quodam
gravi peccato obſtringat, negligendo ſatisfa-
Gtionem, reticendo peccata graviora, mollio-
res & imperitos Confeſſarios de induſtria ad-
eundo. Denique mitiorem ſatisfactionem im-
perans non facit Sacramento injuriam, ad cu-
jus integritatem ſatisfactio omnimodis exaéta
non requiritur, neque etiam ſatis certo con-
ſtat, quænam illa ſit: neque Deo injurius eſt,
cujus integrum ſervatur jus pœnam debitam
olim in purgatorio expoſeendi. Quam in rem
in Supplemento B. Thomæ q. 18. a. 4. in OQ.
ita habetur: Pœnæ ſatisfactoriæ in canone deter-
minatæ non competunt omnibus, ſed variandæ ſunt
ſecundum arbitrium Sacerdotis divino inſtinétu re-
gulatum: ſicut Medicus aliquando prudenter non
dat medicinam eficacem, quæ ad morbi curationem
Jußciat, ne propter debilitatem naturæ majus pe-
riculum oriotur: ita Sacerdos divino inſtinctu mo-

tPus non ſemper totam pœnam, quæ uni peccato de-

betur, injungit, ne infirmus allquis ex magnitudi-
ne pœnæ deſperet, & a poœnitentia totalter re-
cedat.
Inſt. Canones Apoſtolorum & Conciliorum
Ee 3 priſco-

438 DE PGNITENTIA.

priſcorum certas, eaſque graves pœnas pecca-
to cuilibet decernebant; ergo Eccleſia hodie in
gravem morum corruptelam defecit; quæ ca-
nonum illorum executionem non urget. k.
Diſt. Ant. Canones decernebant graves poœnas
Z foro Eccleſiæ externo, & quidem ad Epi-
Copi arbitrium injungendas & temperandas C.
decernebant eas pro foro interno, ſubd. tam-
quam præcepta divina aut Eceélefiaſtica N. tam-
quam regulas, queis Presbyteri inſtruerentur,
& quibus prudenter uterentur C. nullam cer-
tam pœnam divinitus eſſe præſcriptam, neque

etiam lege humana, quæ pœnitentibus dicte-

tur, ſed diſcreti Confeſiarii arbitrio rem com-
mitti, conſtat tum ex Concilio Tridentino
ſeſſ. 14. cap. S., tum ex Innocentio III. c. Deus
Aui. de Pœnit. & Remiſſ., irem ex c. Menſuram.
de Pœnit. diſt. r. Hine N. Conſ. Nam Sacer-
dotem leviore pœnitentia per aceidens ſæpe
contentum eſſe poſſe, conſtat ex uſu veteris
Eccleſiæ, quando peenitens inſolita ſigna ve-

hementis doloris edit, aut fatisfactiones plures

jam ipfe præœæmiſit: quando adhibentur indul-
gentiæ, ſacrificia & ſuffragia; his enim & plu-
ribus aliis de caufis publicæ etiam pœnitentiæ

modus olim ſtatuebatur. Ex hiſce breviter ex-

Plicatis
Coll. I. actiones mere internas, ceu medi-
tationes, actus fidei, contritionis & ſimiles
pofſe, ac interdum expedire in ſatisfactionem
injungi. Sunt enim optimi, & maxime liberi,
difficiles ac ærumnoſi: atque in q. 86. a. 4. S.
Thomæ

KDer
Cünn
Mh
S
ittl
TAun
Ula
l

e

eccr.
Dle in
ec.
.
NS
A.
Need,
mn.
Nun.
fentur.
1cer.
Iece
8cicke
mC.
Ennno
M
n.
r⸗
1Nen
onſe
NPns
C.
enrie
Ker

acko
e

8

DE PœNITENTIA. 439

Thomæ concorditer tradunt Theologi, remiſ-
ſionem temporalis reatus peccati majorem eſſe
ac minorem pro modo contritionis. Oratio
item ab omnibus inter opera maxime ad ſatis-
faciendum accommodata numeratur, non qui-
dem propter ſolam vocem, ſed potiſſimum ob
mentis attentionem, in qua maxima ejus per-
fectio & difficultas conſiſtit.
1I. Quantumvis Sotus & alii probabilius
arbitrentur, actiones aliunde jam præceptas in
criminum pœnam imperari poſſe; raro tamen
id expedit: nam pœnitentia injungenda non ſo-
lum eſt ad novæ vitæ cautelam, ſed ad præ-
teritorum etiam vindictam & caſtigationem
erratorum, ut Patres Tridentini monent.
Quod dici vix poteſt de actionibus alioqui præ-
ſcriptis, quæ exſequi Chriſtianos oportet,
etiamſi nihil peccaſſent. Igitur culpa non va-
cat Sacerdos, qui tantum decerneret in pœni-
tentiam pro peccatis gravibus actiones alia lege
Eccleſiaſtica jam ordinatas.
III. Si Sacerdos opus ab alio exequendum
in ſatisfactionem decernit, hoc opus, prout
per alium abſolvitur, non eſt pars Sacramenti,
ſed ſola illa actio laborioſa ac difficilis, qua pœ-
nitens opus illud ab alio exequendum pro-
curat.
IW. Pœnitens, cui ſatisfactio modica pro
gravi crimine injungitur, monendus eſt, hoc
fieri, ut ipſius imbecillitati conſulatur; eique
ſunt explicandæ pœnæ, quas juxta Canones an-
tiquos ſubire deberet, & quas graviſſimas Deus
Ee 4 adhuce

1

440⁰ DE PœNITENTIA.

adhuc ab ipſo in hac vel altera vita in flammis
Piacularibus repetiturus eſt, ni ipſe ultro ma-
num ejus præveniat.
V. Qui moderatas etiam poœnas, medici-
nales prælertim detrectant, abſolvendi non
ſunt.
VI. Poœnitentiæ publieæ nondum fſunt pe-
nitus abrogatæ, ſed inſtaurari eas poſſe aſſeve-
rat Concilium Tridentinum ſeſſ. 24. de Reform.
cap. 8. Quamquam niſi ob crimina publica, &

inconſulto Epiſicopo imperari eas non opor-

teat.
ARTICULUS V.
De ſatigfactione a confttentibus præſtanda.
lo I. Pœnitentes tenentur injunctam ſibi
ab Sacerdote ſatisfactionem accurate ab-
ſolvere tempore & modo præſcripto, niſi fue-
rit legitime dilara, mutata aut ſublata. Prob.
L. pars. Concilium Tridentinum ſeſſ. 14. cap. 8.:
Claves, inquit, Sacerdotum non ad ſolvendum
dumtaxat, ſed & ad ligandum conceſſas, etiam
antiqui Patres & eredunt, & docent. Unde Sa-
cerdotibus ipſis incumbit gravis obligatio di-
ctandi confitentibus ſatisfactionem: atqui po-
teſtas iſta & officium fruſtra forent, ſi ex arbi-
trio pœnitentium penderet parere, & non pa-
rere. Ergo.
Pars Il. non eget probatione: nam ſi ſatis.

factio differatur a Sacerdote, pœnitens eo tan-

tum tempore ad illam præſtandam tenetur, in
quod jure conjieitur: ſi vero ex negligentia
culpabili fuit procraſtinata, ſolvi debet, quam-
primum

Couman
Gle
Pnid
lller⸗

lun

Wrn
Ne
.
NW
Monen
W

heen

Aummnt
me.

cei.
8

llan⸗
homn
Ohor.

l
n
le dh
Ie.
D.
Nnüm
4, (
e
.
.
n Nr

a.

8 eo
gerot,
egie⸗

DE PœNITENTIA. 441
primum poterit. (Quodſi fuerit ſublata, ad
nihil tenebitur: ſi immutata, ad illam ſolum,
quæ fuit in locum prioris ſubſtituta. Num-
quam autem licet Pœnitenti ſatisfactionem im-
peratam mutare ſecundum ſubſtantiam: cum
reus in judicis ſententiam nihil poſſir. At Con-
feſſlarius, qui illam dictavit, hoc ſine dubio
poteſt, utpote cui nec facultas, nec notitia de-
ficit: quæ quidem commutatio ad Sacramen-
tum idem, quo primo injuncta, pertinet. Po-
teſtatem eamdem habet unuſquiſque Sacerdos,
jurisdictione in pœnitentem præditus, modo
hunc eadem peccata iterum confitentem audiat,
& eisdem abſolvat: nam commutatio pœnæ
actus judicii eſt, quod ſine cognitione cauſæ
& Sacramenti adminiſtratione exerceri nequit:
Sacramentum vero adminiſtrare eſt confeſlo
abſolutionem impertiri.
Præterea tolli aliqua Pœnitentiæ pars po-
teſt, ſi fuerit imprudenter impoſita: imo ipſe
Pœnitens poſſet aliquam fſatisfactionis portio-
nem per accidens tollere, ſubtrahendo mate-
riam, quando moraliter certus eſt, ſe indul-
gentias lucrari; modo non fuerit ſatisfactio me-
dicinalis: nam talem nec indulgentia tollere,
nec ipſe Sacerdos, niſi in ſimilem, ſine pecca-
to convertere poteſt.
Denique in præfatis caſibus expedit, ſem-
per aliquid de prima ſatisfactione relinqui, ut
prioris Sacramenti integritati conſulatur.
Dico II. Nullo Chriſti præcepto ſatisfactio-
nis præſtationem abſolutioni Sacerdotis præ-
Ee 5 mittere

442 DE PGNITENTIA.

mittere jubemur. Prob. I. Xyſtus IV. anno

1I478. hanc Petri Uxamenſis propoſitionem
damnavit: Quod non ſint abſolvendi pœnitentes,
niſi peratcta prius pœnitentia ipfis injuncta: & Ale-
xander VIII. iſtam: Ordinem præmittendi ſatis-
factionem abſolutioni induxit non politia aut inſti-
tutio Eccleſiæ, ſed ipſa Chriſti lex & Præſoriptio,
natura ret Mdipſum aliquo modo dictante, Quam
eamdem S. Facultas Pariſients anno 1644. die
28. Julii damnavit ut temerariam & hæreticam.
I. In antiqua Eccleſia non tantum publice
pœnitentes, ſi ante expletam pœnitentiam in
mortis diſcrimen incidebant, ſed etiam alii gra-
ves peccatores, qui in peccato perſeverantes
Pœnitentiam agere differebant, in eodem vitæ
periculo abſolvebantur, modo conſtiterit,
ipſos Sacerdotem, cui confiterentur, deſide-
raſſe, ut ſæpius ſupra oſtendimus.
III. Eccleſia Latina jam a ſex ſæœæculis, &
Græca jam a duodecim ſæculis, ſervare deſiit
morem pœnitentes non abſolvendi, niſi per-
fecta pœnitentia, ut data opera ex Græcorum
Ritualibus Joan. Morinus demonſtrat L. 6. C.
24., atqui Eceleſiam in adminiſtratione Sacra-
menti alicujus tanto tempore erraſſe, dici non
poteſt ſine enormi temeritate & errore mani-
feſto: nam Quicumque aliter ſentire aut docere
non metuunt, quam ſacroſancta KRomana Ecclehia
prædicat & obſervat de Sacramento Confeſſtionis &
reliquis Eccleſiaſticis Saeramentis, vinculo perpe-
tzui anathematis innodantur. C. Adq abolendam. de
Hæret. Et B. Auguſtinus epiſt. 118. ad Ja-
nua⸗

p

in

C

Wok
Neſe
Cenun
N
m nel
Mnl
lnn

1

Vamn
Tonem
lenen,
e.
Rſr.
n.
ſner

enam.
Mhlce
focn n
Aige⸗
eruntss
e
lieri⸗
lce.
, E
NR
iin le⸗
NI
4
Crr.
lnd
en⸗
Ien
1 Eecle
onnl
o e
ycm

1,
D

DE PGNITENTIA. 443

nuarium, inſolentiſſimæ audacic eſe pronuntiat,

Danere , quin ita faciendum ſit, quod tota per
orbem frequentat Eccleſia.
W. Totum fundamentum jJanſenianorum,
ſatisfactionis executionem abſolutioni præmit-
tendam eſſe contendentium, eſt, quia peccata
miniſterio Sacerdotis non tolluntur, ſed ante
expiata, & divinitus jam donata tantum decla-
rantur: atqui doctrina iſta falſa eſt, & proſeri-
pta a Concilio Tridentino ſeſſ. 14. cap. 6. & can.
9. Ergo.
V. Si injunctæ ſatisfactionis executio ex le-
ge Chriſti tam neceflario præmittenda ſit ab-
ſolutioni, ut hæc non ſit valida, niſi ſatisfactio
prius completa fuerit, ergo impoſſibilis erit
uſus Sacramenti Pœnitentiæ hominibus innu-
meris, qui mortem obeunt, antequam ſatisfa-
Gtionem abſolvere poſſint, & conſequenter vel
neganda his eſſet abſolutio, vel abſoluti etiam
damnarentur, quod a Chriſtiana pietate abhor-
rere veteris Eccleſiæ Patres & Concilia tradi-
derunt.

VI. Ut ſatisfactio reatum pœnæ tollat, ab-

latam præſumit culpam: ſed ante abſolutionem
ſæpe non eſt ablata culpa; niſi velis, ſemper
illi debere præmitti contritionis perfectæ actum:

quod falſum eſſe demonſtravimus ſupra cap. 3.

art. 3.

Quare merito cenſura S. Facultatis Pari-

ſienſis notatus fuit anno 1644. Theophilus Bra-
chet, qui erroneam illam opinionem in libro,
Verax pacificus, inicripto propugnaverat. (Et
a Cle-

—

444 DE PGNITENTIA.

a Clemente XI. anno 1713. die 8. Septembr. in
conſtitutione, Umigenitus, inter centum &unam
Ppropoſitiones Queſnelli octogeſima ſeptima
hoc eodem errore laborans, eſt proſcripta.
Hiſee Præivit inſignis Apoſtata M. Antonius de
Dominis, Spalatenſis quondam Archiepiſco-
pus, in libro de Repub. Chriſtiana c. 7. n. 57.,
ſed & hujus libri una cum defuncti cadavere a
carnifice Romæ exuſti ſunt anno 1624.
COlj. I. cont. I. concl. Sacerdos poreſt ſatis-
factionem pœnitenti committere tantum per
modum conſilii; ergo Pœnitenti tunc liberum
erit, eam implere, & non implere. . M.
Antec. Secundum doéëtrinam Concilii Triden-
tini facultas dictandi ſatisfactionem oritur ex
Poteſtate ligandi: atqui poteſtas ligandi non ex-
ercetur ſuggerendo conſilium, ſed adſtringen-
do & præcipiendo, ſicut & juſtitia vindicati-
va; ergo cum Sacerdos, per ſe loquendo, te-
neatur imponere ſatisfactionem, injungenda
eſt præcipiendo. Neque probatur excuſatio
Suareſii & Dianæ dicentium, ligari pœniten-
tem conditionate, ſi velit conſequi fructum ex
opere operato Sacramenti: quis enim putet,
reum carcere conſtringi, cui judex dixerit, ſi
Vis in carcere manere, tractabo te laute; ſi ve-
ro diſcedere mavis, per me licet, abi? Hinc
Pinguem illorum errorem averſare, qui pu-
tant, omnia futura opera pœnitentis in partem
Sacramenti extolli per verba, quæ poſt abſolu-
tionem Sacerdos quandoque profert: 1
o-

DN

M
IG
Nid
ſr in
nen,

nirk-
hr

DE PGNITENTIA. 445
v LDomini noſtri Eſu Chriſti &c.: hæc enim phra-
Umm ſis mere eſt precatoria.
ime Inſt. I. Poteſt pœnitens vel omnem ſatisfa-
hn. Gionem, vel potiſſimam ejus partem differre
ind in vitam alteram, peracta modica illius parte,
. ut conſulatur Sacramenti integritati; ergo. .
IS N. Antec. Quod verum eſſe diximus de ſatis-
Me factione extra Sacramentum ex opere operan-
tis exhibenda. Secus res habet in Sacramen-
M., tO Pœnitentiæ, ubi obligatio explendi ſatisfa-
nr Gionem naſcitur ex poteſtate ligandi, quæ
vemm prorſus quoad hanc partem enervaretur, ſi
N Pcnitenti liberum foret non obtemperare.
Iidr. T'ametſi peccatum grave non committeret, qui
urd etiam de induſtria negligeret exſequi ſatisfactio-
etr. nem levem; ſicut nec Sacerdos, qui hanc non
ger. imperaret: neque enim ſatisfactio pars eſt ta-
ſekf. lis, ſine qua Sacramentum informe eſſet: &
Ne. Bonifacius VIII. reprehendit Confeſſarios, qui
m anno Jubilæi pœnitentias alias imponebant, ut
Gin refert Gloſſa in Extravag. Antiquorum de Pœe-
Aner nit. & Remiſſ. Imo nihil Sacerdos delinqueret,
nr ſine injuncta poenitentia abſolvendo confi-
om tentem, quem certo ſcit jam ſatisfeciſſle.
l Inſt. 2. Abſurdum eſt dicere, eum, qui
e. injunctam levem ob Peccata gravia pœniten-
Ie tiam omitteret, peccare tantum venialiter;
eum vero, qui gravem pro venialibus indictam
md ſatisfactionem non præſtaret, mortale pecca-
n tum admittere. B. M. Aſſumpt. Levitas &gra-
vitas hujus obligationis ex ipfſa ſatisfactionis ma-
teria proficiſcitur, non vero a cauſa, Propter
quam

446 DE PœNITENTIA.

quam ſatisfactio imperatur. Niſi forte cum
quibusdam teneas, poſſe rem gravem ſub levi
obligatione imperari, & viciſſim rem levem
ſub obligatione gravi. Quodſi quandoque ſub-
diti Magiſtratus civilis leges ſine peccato non
acceptent, non continuo ſequitur, pœnitentes
non teneri obtemperare Judici ſacro, rationa-
bilem pœnitentiam injungenti: nam Magiſtra-
tus civilis poteſtatem ſuam a ſubditis accipit.
Inſt. 3. Nemo tenerur uti privilegio: atqui
poſſe pro magna pœnarum purgatorii ſatispalſ-
ſione ſubſtituere modicam ſatisfactionem, eſt
privilegium; ergo. W. Diſt. min. Poſſe pro
pœnis purgatorii ſubſtituere modicam lſatisfa-
Gionem, eſt privilegium merum N. eſt privi-
legium adjunctum præcepto C. adhæret im-
perium Judicis vindicantis delicta, & ferentis
ſententiam abſolutoriam quidem, ſed ſimul ob-
ligatoriam, & quidem in reum, qui ſe huic
judicio ſponte ſubjecit, ubi Sacerdos poteſta-
tem abſolvendi non debet uſurpare ſine pote-
ſtate ligandi.
Ohi,. Il. Poteſt aliquis ipſe votum editum
abs ſe mutare in melius; ergo etiam ſatisfactio-
nem ſibi injunctam. H. W. Conſ. Determina-
tio voti pendet a propria cujuſque voluntate:
econtra latisfactionis modus ſtatuitur a Sacer-
dote tamquam Superiore & Judice. Quam-
quam ne hic quidem pœnitentiam, peracta
omnino tota actione Sacramenti Confeſſionis
& Abſolutionis, in graviorem mutare pofſit:
quia ſententia lata ſemel tranſiit in rem judica-
tam,

Il

eſli
wN

ißta

Aump
nd
Ten
llrhe
flie

Ap
l
tiel.
n
eNo
akr
Prni.
e in.
il
ob.
e
tr.
lemde.

n
de⸗
Latate.
Ger⸗
Qunn.
Perce
Neſton
e

DE PœNITENTIA. 447

tam, & habet quamdam rationem contraéctus,
qui nolente parte altera mutari poſtea nequit.
Obj. III. Solus Superior poteſt alterius ju-
dicis ſententiam mutare; ergo Confeſſarius
æqualis poteſtatis, mutando ſatisfactionem ab

alio injunctam, huic injurius eſt. N. Diſt. An-

tec. Solus Superior poteſt alterius Judicis ſen-
tentiam mutare in cauſis civilibus C. in Sacra-
mento Pœnitentiæ, in quo liberum eſt reo ſæ-
Pius iterare judicium N. Quoad ſacrum hoe
forum ſingula, quæ in judicio poſteriore per-
aguntur, habent ſe tamquam ex accidente ad
confeſſionem priorem.
Iiſt. Si Sacerdos poteſt commutare pœni-
tentiam ab alio æqualis poteſtatis Sacerdore di-
Ctatam, poterit Sacerdos inferior etiam muta-
re pœnitentiam a Superiore ob caſum reſerva-
tum injunctam: nam pœnitens eamdem con-
feſſionem poteſt apud Sacerdotem inferiorem
iterare. B. M. ſeq., ouus prob. diſt. Poteſt con-
feſſionem iterare eo modo, ac ſi numquam
fuiſſet facta, N. tamquam ante jam peractam
apud Sacerdotem ſuperiorem, qui ſolus pote-
ſtatem a caſu reſervato abſolvendi habet C.
Quodſi etiam Sacerdos inferior poſſet mutare
materiam, in quam Superior votum reſerva-
tum commutavit, ut Suareſius contra Navar-
rum contendit; hoc tamen nihilominus diſeri-
minis intereſt, quod commutando votum Su-
pPerior non imponat præceptum pœnitenti.
Obj. IIl. cont. 2. concl. Abſolutio, ſecun-
dum Patruin doctrinam, merces eſt Steus
abo-

44 8 DE PCNITENTIA.

laborioſæ ſatisfactionis; ergo abſolutio ſatisfa-
ctionem ſequi debert. . Diſz. Ant. Abſolutio
a pœna temporali merces eſt & fruétus labo-
rioſæ ſatisfactionis C. abſolutio a culpa & Ppoœ-
na æterna N. De hac abſolutione ſcribit Apo-
ſtolus Rom. 3. vV. 24.: Juſtißtcati gratis per gra-
tiaim ipfius, per redemptionem, quæ eſt in Chriſto
.D . I. Ex diſciplina primævæ Ecoleſiæ
conſtat, ante expletam ſatisfactionem non fuiſ-
ſe datam abſolutionem ſacramentalem: nam In-
nocentius I. in epiſt. ad Decentium cap. 7. ſcri-
bir, tunc debere dimitti, cum vidqerit congruamm
ſatisfactionem. Leo M. epiſt. 82. ad Theodo-

1

G
Nd
Fut
Coin
li
ur

lr

rum ait, eosdem ſalubri ſatitfactione burgatos, aa f

Communionem avramentonum per Januam recon-
eiliattonis adnittendos eſſe. Ergo. W. W. Conſ.
Quamvis Eccleſia eo tempore, quo vigebat
pœnitentia publica, ordinarie abſolutionem
Peccatoribus gravibus diſtulerit uſque ad tem-
Ppus expletæ ſatisfactionis; numquam tamen
judicavit, ſatisfactionem iſtam ex neceſſitate
Sacramenti præcedere abfolutionem debere:
nam præter inſinuatum nuper mortis articu-
lum, datam fuiſſe abſolutionem nondum præ-
ſtita ſatisfactione pluribus caſibus nos monu-
menta veterum docent, ac L quidem, cum pe-
riculum erat, ne propter dilatam abſolutio-
nem pœnitentes ad Hæreticos vel Schiſmnaticos
deficerent. Ira Cyprianus epiſt. 52. II. In-
ſtante Tyrannorum perſecutione. Idem S. Cy-
prianus epiſt. 54. III. Cum ſpes erat, hac
in-

Mns
ßen
illomn
h
AM, M

hin

Aan
en
Enn

llte
lölin
bo.
6 k.
hipo.
e.

Locele

Vnul.
fumle.
.
dükkfn
Teode
,
junt.
irt
Cen
Eten
Vn u
welit
re
An.
V lk⸗
on⸗
cNNl
Pnne
.
lend

DE PœNITENTIA. 449
indulgentia vel plures ad Eccleſiæ gremium re-
verſuros, vel extinguendum ſchiſma eſſe. Ita
S. Cornelius Papa epiſt. inter Cyprianicas 46.,
& ipſe Cyprianus ep. 19. IV. Ad commen-
datitias Confeſſorum, Cyprianus epiſt. 16. V.
Cum pœnitens egregia ſigna vehementis dolo-
ris demonſtrabat, Ita S. Gregorius Nyſſenus
epiſt. Canon., & Concilium Ancyranum can. 5.
Tom. I. Conc. pag. 1453.
lLiſt. 2. Eccleſia tribus prioribus ſæculis pec-
catores, qui poſt vitam potiſſime in vitiis trans-
actam, Sacramentum abſolutionis in mortis ar-
ticulo poſcebant, ad illud non admiſit; ergo
Prebabilius intelligimus, morem iſtum ab A-
poſtolis & a Chriſto ipſo profectum eſſe. An-
lecedens patet ex S. Cypriani ep. 52. ad Anto-
nianum, ex Concilii Arelatenſis I. can. 22., ex
Innocentii I. ep. I. ad Decentium c. 7., Leonis
M. ep. 91. Ne. M. Antec. Ad cujus probatio-
nem H. J. S. Cyprianus cum cæteris Africæ
Epiſcopis ſtatuit, ut lapſi in idololatriam non
reciperentur ad abſolutionis Sacramentum in
articulo mortis, ſi illud uſque eo petere diſtu-
liſſent, eo quod ſera iſta pœnitentia non ſincera
videatur; non autem quod abſolutionem, quæ
ante ſatisfactionem perfectam conferretur, in-
validam eſſe cenſeret: nam ſub finem libri con-
tra Demetrianum ſeribit, pœnitentiam ne ſub ipſo
quidem vitæ temporalis exitu & occaſu ſe ram
eſſe: veniam confitenti dari, & ad immortalita-
tem ſub ipia morte tranſiri.

Ff II.

47 DEz PœNITENTIA.

II. De eisdem Apoſtatis loquitur C. Arela-
tenſe, aitque, eis quidem S. Euchariſtiam, non
autem abſolutionem ſacramentalem negari.
Quod confirmatur a C. Nicæno I. paucis poſt
Arelatenſe annis celebrato, canone 13. ubi, Dehie,
inquit, qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex
antiqua regularisque ſervabitur, ita ut ſi quis egre-
ditur e corpore, ultimo & maxime neceſſario via-
zico minime privetur. Viaticum iſtud appellat
abſolutionem ſacramentalem: nam Canone eo-
dem Euchariſtiæ communionem arbitrio Epi-
ſcopi committit.
III. Eadem adhuc clarius teſtatur Innocen-
tius epiſt. cit. & epiſt. 3. ad Exuperium c. 2.
De iis, inquit, qui tota vita incontinentiæ de-
diti, ſub finem vitæ reconciliationem poſcunt,
olſervatio prior durior, poferior interveniente mi-
ſericordia inclinatior eſt: nam conſuetudo prior te-
nuit, ut concederetur eis pœnitentia, ſed Commu-
nio negaretur. Poſteaquam Dominus noſter pacem
Eccleſiis ſuis reddidit, jam terrore depuiſo commu-
nionem dari abeuntibus plac-uit. Tribuitur ergo
cum pœnitentia extrema communio, ut bomines
hujusmodi vel in ſupremis ſuis pœnitentes, miſeren-
te Salvatore noſtro a perpetuo exitio vindicentur.
IV. Neque Leo M. dum loco cit. ait, Sa-
cerdotibus a Chriſto poteſtatem commiſſam fu-
iſſe, pænitentibus ſatigfactionem injungendi, eaque
purgatos ad communionem Sacramentorum per ja-

ginßfe
ſerſen

umd
lrnt
1fien
an
lpn
nn/

muam veconciliationis admittendi, ullo modo aſ- ,

ſerit ſatisfactionem ex neceſſitate abſoluta præ-

mittendam eſſe reconciliationi ſacramentali:
nam

Kr
Ml
uult,
ir

ſinr

Gyrel
onee
toly⸗

neen⸗
ume
rie
oluot,
r u-
furt.
.
en
Chn.
ur N
lut
Nſr.
mnr.
1t, N
Gunte
i, 44
n hei
noc⸗
onn
tubi, 1

DE PœNITENTIA. 451
nam ibidem addit, urgente periculo mortis,
non eſſe negandam reconciliationem: Quia, in-
quit, miſericordiæ Dei nec menſuras poſſumus po-
nere, ne- tempora defnire.
Inſt. 3. S. Auguſtinus Serm. 57. de temp. ſeri-
bit: Parum eſt, peccatorem pœnitere, niſi pœni-
tentiam peregerit; ergo veteres videntur dubi-
taſſe de veritate abſolurionis datæ moribundo,
qui pœnitentiam eo diſtulit. . Diſt. Conſ. Vi-
dentur de talis abſolutionis veritate dubitafle ex
eo Capite, quod executio ſatisfactionis præmiſ-
ſa non fuerit N. ideo dubitarunt de veritate
talis abſolutionis, quod pœnitentia ſera raro ve-
ra ſit C. Datur quidem, proſequitur idem S.
Doctor, etiam in extremis pœnitentia, quia non
poteſt denegari, ſed auctores tamen eſſe non poſſa-
mus, quod qui ſic petierit, mereatur abſolvi.
Pænitemtia quæ ab infirmo petitur, infirma eſt.
Pœnitentia quæ a moriente tantum petitur, timeo
ne ipfa moriatur. Sermone autem 66. Pæniten-
tia vera non annorum numero cenſetur, ſedamari-
udine animi.... Pœnitentia quumvis ſit exigui
emporis, ſi intimo cordis amaritudine agitur, non
deſpicitur apud udicem juſtum Deum, qui cor-
dis ſecreta conſiderat. &c. ð
ARTICULUS VI.
De Efficacia Satisfactionis Sacramentalis.
COta. Cum Concilium Tridentinum Seſſ.
14. Cap. 3. dicat, confeſſionem, contri-
tionem & ſatisfactionem eſſe partes Sacramen-
ti, quatenus ad plenam perfeltamque remiſionein
beccatorum ex Dei inſtitutione requiruntur; effe-
f 2 ius

45⁵2 DE PœNITENTIA.

ctus etiam aliquis gratiæ ex opere operato ſa-
tisfactioni ſacramentali eſt adſeribendus: eo
quod actio iſta alquo modo procedat a poteſta-
te ſolvendi & remittendi pececata, Sacerdoti per
confeſſionem ſubjecta, & ideo Chriſti merita &
ſatisfactio ſpecialiter per hane partem applicen-
tur: neque pars ulla Sacramenti ſit, quæ non
operetur, quod peculiari modo ſignificat.
Quamquam autem certum ſit, a pœnitentiæ
Sacramento effectum gratiæ duplicem præſtari,
quorum altero remittitur culpa, altero pœna æ&;=-
terna, & aliquid etiam temporalis pœnæ relaxa
tur: negarunt tamen quondam non pauci, grati-
am gratum facientem conferri ex opere operato
ſatisfactionis, in quantum hæc pars pœnitentiæ
eſt, ut refert S. Thomas in A. diſt. 16. q. I. a. I.
quæſtiunc. 2. ad 3. in quorum ſententiam multi
etiamnum concedunt.
Imo Adrianus q. 2. de ſatisfactione in ſolu-
tionibus argumentorum, & quidam alii ſentire
videntur, ſatisfactionem nequidem remittere
pœnam ex opere operato, ſed tantum ex opere
operantis, quamquam cum majore merito,
quod ex præcepto Sacerdotis fiat.
Dico I. Proprius & maxime indubitatus
effectus ex opere operato ſatisfactionis eſt re-
miſſio alicujus pœnæ temporalis, præter illam

quæ reſpondere poſſet ex opere ſeu merito ope-

rantis. Ita cum S. Thoma quodlib. 3. a. 28.
Theologi communiter quos citat Suareſius diſp.
38. ſect. 2. n. 2. Prob. I. Sacramentum pœni-
tentiæ inſtitutum eſt ad remiſſionem peccati:
H atqui

At
Ulliͤ
Me
üllis
EN
Cunneg
l
wlung
Merien
tena

lo .

60
Nelte.
iper
Nr.
lern
1.
hlente
Alur;
euc.
grti.
eno
ente
a
Nli

c.
eene
onlet
ellene
Nen/,
Pans
le⸗
1 Wan
100e
2,1
1s6
n
4

4

DE PCNITENTIA. 45⁵3
atqui pars iſta non ordinatur ad remiſſionem
culpæ; ergo ad remiſſionem pœnæ temporalis,
ut Concilia nos docent; ergo remittet ex opere
operato aliquid temporalis pœnæ. II. Sacra-
menta novæ legis efficiunt quod ſignificant:

atqui pars iſta pœnitentiæ ſignificat punitionem

peccati & commutationem pœnæ purgatorii in
pœnam præſentem; ergo redemptionem pœnæ
vel maxime efficit ex opere operato.
Dico II. Sacramentalis ſatisfactio etiam poſt
abſolutionem peracta confert ex opere operato
gratiam aliquam gratum facientem. Ita S. Tho-
mas q.. 90. a. 2. ad 2. Cajetanus in comment.,
Dom. Sotus d. 17. q. I. a. 2., & Suareſius, qui
theſin hanc dubiam cenſet, ei tamen utpoôte fa-
vorabili adhæret, tam propter auctoritatem B.
Thomæ, quam ob rationes ſqq. I. Si pœni-
tens ante perceptam abſolutionem omnia ſibi
injuncta ſatisfactionis opera exhibuiſſet, majo-
rem utique gratiam ex opere operato, tam-
quam magis diſpoſitus acciperet, atqui ſatisfa-
ctio abſolutionem ſubſequens, nihilominus cum
Partibus aliis unum Sacramentum conſtituit;
ergo totum Sacramentum per hanc quoque par-
tem pœnitenti melius diſpoſito gratiam majo-
rem confert; adeoque per ſatisfactionem aliquid
gratiæ infunditur, quod antea datum non erat.
II. Pars iſta pœnitentiæ inſtituta non tan-
tum eſt in vindictam & remiſſionem pœnæ, ſed
etiam ad medelam & emendationem peccato-
rum; ergo, cum novæ legis Sacramenta idem
efficiant quod ſignificant, dabitur ex ſatisfactio-
Ff 32 nis

454 DE PGNITENTIA.
nis opere operato gratiæ peculiare auxilium ad-
juvans ad emendanda peccata. Arqui in ſacra-
mentali effectu auxilium peculiare gratiæ adju-
vantis ſemper conjunctum eſt cum habitu pe-
culiari gratiæ ſanctificantis; ergo probabile eſt,
dari talem habitum etiam ex opere ſatisfactio-
nis poſtea præœſtito.
Dico III. Satisfactio impleta in ſtatu pecca-
ti non confert effectum pœnitenti, niſi remo-
ta fictione. Pars I. eſt contra Marſilium, Me-
dinam, Scotum, & contra eos etiam, qui pu-
tant, a peccatore ſatisfieri ex opere operantis
poſſe pro pœna temporali.
Prolbr. Nullum Sacramentum confert effe-
ctum ſpecialem ſine generali, neque ſecunda-
rium ſine primario, ut conſtat ex Baptiimo &
Euchariſtia, quæ indigne ſuſcipiens non con-
ſequetur remiſſionem reatus, etiam reſidui a
peccatis olim jam remiſſis; ergo idem dicen-
dum eſt de ſatisfactione poſt abſolutionem in
ſtatu peccati peracta.
Cynfirm. Remiſſio pœnæ temporalis effe-
us eſt ſupernaturalis, aliquo modo præparans
hominem, ſen removens impedimentum glo-
riæ; igitur non decet illam conferri, niſi ei,

qui eſt proportionatus ad gloriam & amicus
Dei. Unde ſtatus peccati videtur eſſe obex re-

miſſionis pœnæ tam in Sacramentorum uſu,
quam in exercitio aliorum bonorum operum.
Pars Il. traditur a Navarro de Pœnit. d.
6. cap. I. in principio n. 48., Cajetano, Vi-
Gtoria, Petro Soto, quos citat & ſequitur Sua-
reſius,

lls
itm

Seck
n di
N
egne
Nilͤ li
eliane
eni
Alent,
ii
Ame

Annge

Nlhe

rin.
lun
ltt
D

— =-

üpenr
Seno
Me.
Vihu.

Krahns

ete.
Clch⸗
*
1n.
ni
den.
Wen V

6
i
ngt
i
ae
Derke
D
Penit
tno,
uru:
6

DE PGNITENTIA. 455
reſius, rem hanc incertam appellans, licet pro-

pabiliorem eſſe arbitretur. Nam ut ſatisfactio

talis tamquam opus operantis mortuum ſit, at-
Jue eatenus effectum numquam conſequatur;
in quantum tamen opus ſacramentale eſt & ap-
plicatio ſatisfactionis Chriſti, ſemper ex ſe vi-
vum eſt, & nonnihil mortificatum ratione ſub-
jecti, ur non poſſit in eo habere effectum ra-
tione præſentis diſpoſitionis. Igitur ſicut ope-
ra mortificata reviviſcunt recedente fictione,
ita & ſatisfactio iſta obice amoto effectum ſuum
ſortitur tamquam pars veri Sacramenti.
Oj. I. cont. 1I. conel. Remiſſio pœnæ tem-
poralis alieujus peccato debitæ effectus eſt com-
munis omnibus Sacramentis; ergo noneſt pro-
prius ſatisfactioni ſacramentali. Ve. Viſt. Antec.
Remiſſio alicujus pœnæ temporalis eſt effectus
pPer accidens communis omnibus Sacramentis
Trans. quia hoc incertum eſt, quamvis pie cre-
datur. Remiſſio alicujus pœnæ temporalis eſt
effectus quaſi per ſe & ex inſtitutione conve-
niens omnibus Sacramentis N. hoc ſenſu ſoli
Pœnitentiæ?, & maxime ratione ſatisfactionis
convenit. Equidem verum eſt, per abſolutio-
nem Sacerdotis aliquid etiam pœnæ tempora-
lis remitti, atque ideo eum, qui obtenta ab-
ſolutione, ante ſatisfactionem peractam mori-
tur, mirius in purgarorio haberi: nihilominus
reſiduum pœnæ ante exhibitam ſatisfactionem
non tollitur, eo quod Sacramentum non præ-
ſtet effectum ſuum ex opere operato, antequam
Ff 4 re

456 DE PœNITENTIA.
re ipſa ſuſcipiatur; ergo neque pars ejus, pro-
Portione ſervata. 2
Quamquam non ita neceſſariam hanc ſatis-
factionem a Sacerdote injunctam æſtimemus,
ut allis bonis operibus pœna redimi nequeat,
quem Adriani errorem merito Petrus Sotus
lect. 2, de ſatisfactione reprehendit. Nam ut
Pœnitens ſatisfactionem imperatam abſolvere
teneatur; ſi tamen hanc explere nequeat, aut
ante tempus ſatisfactioni præſcriptum alia ope-
ra bona aut Sacramenta frequentet, porerit ſi-
ne dubio per ſatisfactiones congruas ab reatu
toto penitus ſeſe exſolvere: neque enim impo-
ſitio pœnitentiæ cæteris piis actionibus ad ſatis-
faciendum idoneis vim ſuam ullo modo ener-
Vavit.
Inſt. I. Si remiſſio pœnæ effectus eſt pro-
Prius ſatisfactionis ſacramentalis, ergo ſi hæc
Præmittatur abſolutioni, & ſubjectum diſpoſi-
tum ſit per contritionem perfectam & per gra-
tiam, effectum illum ante abſolutionem conſe-
querur ex opere operato: eſt enim pars Sacra-
menti, & virtute clavium nititur. w. M. ſeq. Nul-
lum Sacramentum effectum ſuum ſortitur, quod
non ſit eſſentialiter conſummatum per formam.
Deinde remiſſio pœnæ eſt effectus ſecundarius
remiſſioni eulpæ conjunctus; ſicut ergo pœna
ante culpam non remittitur, ita neque pars iſta
ante abſolutionem poteſt ad effectum ſuum ſa-
cramentalem pertingere. Denique ſi contritio,
Pars potior, effectum ſuum ex opere operato
ante abſolutionem non obtinet, quanto Nmi
atis-

Min
r Kn
Wi
dn
Eannt
Urunen
iad
91.
d⸗
lmn
uli

H ro.

eltti.
imn,

,

8dn
N
Hohee
A
Hope.
ill.
dtenn
limo.
Ul
ane.

r.
e
r
4
M.

IAN.
Goans
Nn
left

nnrn
Oen
to
*

DE PCNITENTIA. 457

ſatisfactio, pars integrans duntaxat? Si quem
ergo remiſſionis pœnæ effectum nondum data
abſolutione adipiſcitur, adſcribi is operi ope-
rantis debet.
Inſt. 2. Abſolutio tollit ex opere operato omnem
peccati maculam; ergo' ſi ſatisfactio remiſſio-
nem pœnæ tamquam peculiarem ſibi præſtat ef-
fectum ex opere operato, quælibet injuncta a
Sacerdote ſatisfactio omnem pœnæ temporalis
reatum tollit, perinde ac indulgentia plenaria
a Summo Pontifice conceſſa: cum uterque fa-

ciat totum quod poteſt. . M. Conſ. Peccati

lethalis macula non poteſt tolli, niſi tota ſimul:
gratia enim æqualiter peccatis mortalibus omni-
bus & ſingulis adverſatur. Hæc autem abſo-
lutionis gratia torum peccatum remittens im-
mediate a Sacerdote confertur. Econtra Sa-
cerdos non immediate tollit reatum diviſibilem
Pœnæ, ſed mediante impoſita ſatisfactione di-
viſibili, per pœnitentem peragenda. Eodem
modo cum Pontifex per indulgentias immedia-
te reatum omnem tollir, opus injunctum ſe ha-
bet ut mera conditio: cum tamen ſacramenta-

lis ſatisfactio ſit cauſa remiſſionis pœnæ.

Inſt. 3. Deus reliquit Sacerdoti poteſtatem
commutandi pœnam purgatorii in ſatisfactio-
nem impoſitam; ergo qui ſuſtinendo pœnam
a judice impoſitam, Præſtitit ſatisfactionem, ni-
hil debet amplius. Ita Gloſſa in c. Menſuram.
de Pœnit. d. I. H. Diſt. Ant. Deus dedit hanc
Poteſtatem Sacerdoti ſervgra juſtitiæ propor-
tione C. ut ſuo arbitrio diſponat N. Deus non
f 5 fecit

45868 DE PœNITENTIA.

fecit Sacerdotes dominos, ſed judices; ratio
vero judicii æquitatem poſtulat. Igitur cum
reatus ſit finitus, dabitur ſatisfactio, quæ eum
exæquet, aut etiam excedat.
Obj. II. cont. 2. concl. Per unum Sacramen-
tum non datur niſi una gratia ſacramentalis: ae
Præſertim in hoc Sacramento non confertur alia

gratia quam remiſſiva peccati. Atqui ſatisfa-

ctio abſolutionem conſequens, præſumit gra-
tiam illam jam collatam; ergo non confert gra-
tiam ſacramentalem. N. Diſt. Maj. Per Sacra-
mentum omnino jam conſummatum poſita for-
ma, non datur niſi unica gratia ſacramentalis C.
ſecus N. Item, in hoc Sacramento non con-
fertur alia gratia, quam remiſſiva peccati, ſi
totum cum abſolutione perficiatur C. Si abſo-
lutione peracta, adhuc perficiatur integraliter
Per ſatisfactionem N. tunc enim alia adhuc
gratia habitualis adjungitur.
Inſt. Si ſatisfactio poſt abſolutionem pera-
cta aliquam gratiam ſacramentalem confert, ergo
illam in ſtatu peccati exhibens peccaret mortali-
ter, eo quod obicem gratiæ poneret. N. Diſt. IIiat.
Peccaret mortaliter, loquendo ſpeculative C.
Practice & moraliter loquendo, peccaret mor-
taliter N. Quia effectus iſte valde eſt incertus,
ac probabiliter etiam negari poteſt, ideo practi-
ce ac moraliter tantum onus nemini eſt impo-
nendum. Peccare tamen talem venialiter, pro-
babile eſſe videtur: eo quod recipiat partem Sa-
cramenti indigne, Salicui ejus effectui obicem
ponat.
obj.

Il

ſti

unt
olki⸗

N

mntu
nagt
Inprtn
Cpancn
no
CM
lroen
Ennn
2Ma
Men
den
n
um
Amne
M

l

Re
rcun
Eeumn

nmi
licke
rr
tor.
ctr.
nor.
isC⸗
MC.
, 4
illo.
Klter
e

n
ahe
jmmnte
Mn
e 0
nol⸗
ceridd
Preck
iwp
er, 0
nend

DE PœNITENTIA. 459

Obj. II I. cont. 3. concl. Satisfactio ante ab-
ſolutionem præcepta & præſtita in ſtatu pec-
cati coniequitur ſuum effeéctum; ergo etiam ea
quæ in ſtatu peccati poſt abſolutionem præſta-
tur. . Diſt. Antec. Satisfactio ante abſolutio-
nem in ſtatu peccati præſtita conſequitur ſuum
effectum formalem & proximum C. conſequi-
tur ſuum effectum finalem ac remotum N. Ef-
fectus ſatisfactionis proximus ac formalis eſt,
quod concurrat ad integritatem Sacramenti, &
& impleat obligationem a Sacerdorte impoſitam:
quem quidem etiam præſtat ſatisfactio poſt abſo-
lutionem in ſtatu peccati exhibita. Confeſſarius
enim non tam modum operis, quam opus ip-
ſum præcipit. Quod idem in præceptis aliis
apparet: neque enim graviter delinquit, qui
in ſtatu peccati Sacrificio Miſſæ diebus feſtis ad-
ſiſtit: neque uſpiam extat evidenter grave præ-
ceptum contritionis aut confeſſionis ei, qui in
medio injuncti jejunii menſtrui iterum in pec-
catum ineidiſſer. Sicut ergo ſatisfactio ante ab-
ſolutionem in ſtatu peccati præſtita effectum
remotum & finem ſuum, ſeu remiſſionem pœ-
næ poſt abſolutionem demum aſſequitur: ita &
ſatisfactio poſt abſolutionem in peccato perfe-
Cta reatus remiſſionem ſolum obtinet, cum per
contritionem, vel per abſolutionem reviviſcit.
Quod quidem verum etiam eſt, licet opus bo-
num fiat cum circumſtantia aliqua venialiter
mala, ut cum ex præſcripto jejunans excedat
nonnihil in quantitate cibi & potus, aut cum
vana gloria id præſtet, modo formam ſervet
jeju-

460 DEPGNITENTIA.

jejunii: nam actio ejusmodi quoad ſubſtantiam
bona eſt ac pœna delicti, habetque ſe tamquam
inſtrumentum, quo Chriſti ſatisfactio applica-
tur. Exemplum nobis præbent baptiſmus, qui
peccaminoſe ſuſceptus, recedente tamen fi-
ctione pœnam omnem cum culpa remittit: &
confeſſio ipſa aliaque Sacramenta, quæ venia-

liter peccando obita gratiam nihilominus con-

ferunt.

CAPUT VI.
De Indulgentiis.

ARTICULUS I.
De Suffragiis.

Nv I. Hactenus de ſatisfactionibus propriis
Ppœnitentis. Aliæ autem ſpecies ſatisfactio-
nis ſunt ſuffragia & indulgentiæ: per illa ſatisfit
ex opere operantis, per has ex opere operato.
Nomen autem ſuffragii bifariam ſumitur, pri-
mo quidem magis ample, pro ſubſidio, quod
ſibi fideles mutuo præſtant, precationibus præ-
ſertim, ad quas hortatur B. Jacobus epiſt. cap.
5. v. 16. Orate pro invicem, ut ſalvemini. Et S.
Paulus c. I15. v. 30. ad Rom. ſcribit: Obſecro vos
Nratres, ..: ut adjuvetis me in orationibus ve-
Rris pro me ad Deum. Jobi etiam ultimo v. 8.
ait Deus: Ite ad ſervum meum Job: Job autem
Jervus meus orabit pro vobis: faciem ejus ſuſeipiam.
Veritas hujus ſuffragii adeo certa eſt, ut eam ne
Hæretici quidem in dubium vocent: quam-
quam preces nihil prodeſſe contendant, ſed ex
errore

mren
Ckan

Mncnn

Uun ce
N
Neſ en
r iti
ahee
ranlt
D

nin
Wan
Pler.
gui
uf.
i

DE PœNITENTIA. 461

errore illo, quo præter cœlum & infernum
damnatorum, locum tertium negant dari, in

quem animæ defunctorum migrent.

De hac ſuffragii acceptione non diſceptabi-
mus, ſed de altera preſſius ſumpta per modum
ſolutionis pro altero, qua tollitur reatus Poœnæ
illius cui applicatur aut in quem transfertur ſa-

tisfactio.

II Suffragia iſta ſpeciatim accepta olim ne-
gabat dari Joan. Wicleffus, teſte Thoma Wal-
denſi, tom. 3. de Sacramentalib. a cap. 93. ad
c. 100., & poſt eum Lutherani aliique recentio-
res hæretici, vel quod putent, remiſſa culpa,
nullum pœnæ reatum ſupereſſe; vel quod di-
cant Chriſtum abunde pro omnibus ſatisfeciſ-
ſe, & conſequenter noſtra merita & ſatisfactio-
nes pro reatu proprio aut alieno rejiciant.
Catholici vero hoc ſuffragi genus admit-
tunt cum conditionibus aliquot, quarum prior
exigit, ut uterque, tam is qui tribuit ſuffra-
gium, quam is qui accipit, ſit & juſtus & via-
tor. Nam juſtus & viator pro ſe ſatisfacere
poteſt; ergo ſolus id in alterum poteſt trans-
ferre: injuſtis autem viatoribus non remittitur
Pœna ante culpam. Beati in cœlo non poſſunt
ſatisfacere amplius pro aliis, ſed cum quadam
Dei diſpenſatione animabus purgatorii ſuffraga-
ri, ſuas eis ſatisfactiones applicando, queis in
hac vita non eguerunt. Soli ergo viatores ju-

ſti ſatisfacere poſſunt pro juſtis viatoribus: qui-

bus adhuc accenſentur quoad hoc beneficium re-
cipiendum animæ in purgatorio.

462 DE PœNITENTIA.

Altera conditio eſt, ut ſuffragator ſatisfa-
cCtiones ſuas in juſtum alterum transferat eique
communicet libere: alioqui ſatisfactiones ſicut
cæteræ actiones bonæ, ſoli ſatisfacienti, ut par
eſt, proderunt.
Dico. Poteſt juſtus viator in alterum juſtum
viatorem transferre ſatisfactiones ſuas, queis
hic a reatu pœnæ temporalis ex pacto divino
condigne & ſecundum eam, quæ erga Deum
elſſe poteſt, juſtitiam liberetur. Hæc theſis eſt
S. Thomæ in 4. d. 20. dJ. I. a. 2. J. 3. & Theo-
logorum omnium, quorum potiſſimam par-
tem recitat & ſequitur Suarez diſp. 48. ſect. 2.
n. 4. Prob. I. Apoſtolus Coloſſ. I. v. 24. ſcri-
bit: Gaudeo in paſſzonibus meis pro vobis, & ad-
impleo ea quæ defunt paſſtonum Chriſti in carne
mea pro corpore eus quod eſt Ecoleſia. Id eſt, ut
explicant S. Auguſtinus in Pſ. 61., Greg. M.
in I. Reg. c. 9., SS. Anſelmus & Thomas in loc.
cit. Apoſt. Ofero paſſiones meas pro Eccleſiæ mem-
u, ut Chriſti paſſones eis ſiant in actu ſocundo
utiles.
Idem Apoſtolus ad Rom. c. 12. v. 5. ait:
Multi unum corpus ſumus in Chriſto, ſinguli autem
alter alterius membra. & I. Cor. 12. V. 27. Los ſtis
corpus Chriſti & membra de membro. Sicut ergo in
corpore naturali, ita etiam in myſtico mem-
bra ſibi mutuo operationis fructum communi-
cant, ut explicat S. Auguſtinus tract. 32. in
Joan., & S. Chryſoſtomus hom. 41. in I. ad
Corinth., qui ad hoc etiam expendit verba Apo-
ſtoli 2. Cor. I. V. II. Aduvantibus vobis in ora-
fione

1
uN
M N
Arel,
un
ing
lunn
Kntn
U⸗
un

DE PœNITENTIA4. 46

ids zionepronobis, Re. & colligit, ſolere Deum aliis

Leige
lenr
upar

hſin
I
0 dhin
Denn
lelgel
Iheo.
n.
.
Alu
,
ur
9 1
Gonce.
ſeen.
ſin

1/4
Gan
i
eon
Wenn

„

Propter alios gratificari. Et infra ſubdit: Unum
corpus omnes ſumus, ſint membra licet alia aliis illu-
Eriora, undique veniamipſis impetrari licet precibus
pro ipſis eſfuſis, muneribus datis, conſortio eorum,
inter quos velut commune corpus referuntur.
Prob. II. Ex uſu veteris Eccleſiæ, in qua
paſtores publicis pœnitentibus aliquid de pœna
ſeu ſatisfactione debita ſolebant remittere pro-

pter aliorum juſtorum interceſſiones & ſatisfa-

ufun

in 11
b!
n,

Ctiones, ut colligitur ex Tertulliani libro ad
Martyres, cap. I., & ex S. Cypriani epiſtola 11.
alias l. 3. ep. 15. & epiſt. 13. & 14. VUnde,
inquit, qui libellos a Marryrilus acceperunt, præ-
rogativa eorum apud Deum adjuvari poſſunt: &α
iterum, Auxilio eorum adjuvari apud Dominum
in delictis ſuis poſſunt. Si ergo miniſtri in per-
ſona Chriſti remittunt & relaxant pœnas, ſa-
tisfactiones & cenſuras ſecundum illud Apoſtoli
2. Cor. 2. V. 10. Cui aliquid donaſtis, & ego,
nimirum rogatus à vobis: nam & ego quod do-
navi, propter vos in perſona Chriſti: conſequens
plane eſt, a Chriſto quibusdam remitti pœnas
pPeccatorum propter aliorum interceſſiones ſive
ſatisfactiones. Item ſi libellis & ſatisfactionibus
Martyrum adjuti pœnitentes venia peccatorum
a Deo donantur, quanto facilius pœnæ remiſ-
ſionem obtinebunt, quod minus eſt.
Prob. III. Eccleſia illum Symboli articulum,
quo Communionem Santctorum credimus, eo ſen-
ſu ſemper intellexit, quod fideles ſibi mutuo
ferre ſuffragia poſſint, ita ut alius pro alio ſol-
Val

464 Dy/ PœNITENTIA.

vat pœnam temporalem peccatis remiſſis debi-
tam. Nam Catechiſmus Pii V. de Sacramento
Pœnitentiæ . 61. In eo, inquit, ſumma Dei
bonitas clementia maximis laudibus & gratiarum
actionibus prædicanda eſt, qui humanæ imbecillita-
ti hoc condonavit, ut unus poſſit pro alio ſatisfa-
cere. Et de modo hujus ſatisfactionis inquit:
Qui divina gratia præditi ſunt, alterius nomine
Poſſant, quod Deo debetur, perſolvere, quare ſit, ut
quodam pacto alter alterius onera portare videatur.
Wec vero de hoc cuiquam fidelium dubitandi locus
relictus eſt, qui in Apoſtolorum Symbolo Sancto-
rum communtonem prontemur.

Prob. IW. In ſatisfactionibus, quas fideles

juſti pro ſe mutuo præſtant, eſt omnimoda æ-
qualitas rei ad rem; nam Cajus tantumdem præ-
ſtat pro Titio, quantum hic pro ſe ipſe præſta-
re debuiſſet. Neque deeſt pactum Dei ac pro-
miſſio, ut ex S. Scriptura & doctrina Eccleſiæ
modo intelleximus. Ergo nihil deficit, quo
minus ejusmodi ſatisfactio ſit condigna, & ex
ea, quæ Deum inter & hominem intercedit, ju-
ſtitia.
Confirm. Ex reſiduo Sanctorum theſauro
Eccleſia tamquam ipſorum heæres ſatisfactiones
fidelibus diſpenſat; ergo Sancti dum vivunt,
multo magis poſſunt aliis communicare ſuas ſa-
tisfactiones ſaltem aliquas, etiam ex opere ope-
rato, quarum ſunt domini.
Obj. I. Teſtimonia Scripturæ, quæ in hanc
rem adduci ſolent, pon evidenter convincunt;,
poſſe unum fidelem alteri ſuffragium ferre, pro
illo

Vann
M
n

mene,
nn N,
tinin
lelie.
Cnn.
Mn
Mftt
lrtr.
en
n.

6ei
noe.
enle⸗
Nulr
E.
NN
, N
du

H

MN
Coes
wont,
ſes

Ned

4
.P

end
vinon
lente

DEz PœNITENTIA. 46 ⁵
illo ſatisfaciendo & ſolvendo pœnam debitam;
ergo commodius explicantur de intereeſſione
per modum impetrationis & meriti de con-
gruo, ita ut ad preces alterius Deus alteri pœ-
nas gratis ac immediate condonet, aut huic au-
xilium præbeat gratiæ, cum quo bene operando,
pœnæ remiſlſionem merito proprio obtineat.
B. M. Conſ. Hanc recentiorum quorumdam
Theologorum opinionem Suareſius cenſet eſſe
falſam & valde novam in Theologia; ideoque
omnino vitandam in materia adeo gravi, eo
quod omnibus Theologis & ſenſui communi
adverſetur.
Nam I. ſi teſtimonia Scripturæ indifferen-
ter ſecundum ſe loqui videntur, omnem com-
municationem poſſibilem & convenlentem in-
cludunt, quem ipſis Eccleſiæ ſenſus & perpetua
traditio, fidiſſima voluntatis divinæ interpre-
tatio, attribuit. II. Ut Catechiſinus Rom. n.
52. recte notavit, ſatisfacere pro altero eſt de-
bitum pro eo ſolvere, non autem gratuitam
Pœnæ remiſſionem ipſi exorare: quod multo ef-
ficacius nobis præſtant Sancti in cœlo, qui tamen
ſatisfacere Ppro nemine amplius poſlſunt. Imo
in ſenſu iſto improprio, ad ſatisfaciendum pro
alio, ne ſtatus quidem juſtitiæ requireretur:
impetratio enim non tam in poſtulantis juſtitia
propria, quam in concedentis bonitate ac mi-
ſericordia innititur.
Obj. I. Debitum pœnæ eſt debitum perſe-
nale; ergo non poteſt per alium ſolvi. E. Miſt.
Antec. s.. eſt debitum perſonale hoc ſenſu,
Cg quod

466 DE PNITENTIA-
quod ex ſe talem perſonam conſtituat debitri-
cem, & ab ea debitum juſie poſſit exigi C. quaſi
neceſſario ſolvendum ſit per actionem vel paſ-
ſionem ſolam talis perſonæ, ac repugnet legi
juſtiti?, compenſari pœnam unius pro altero
N. Alioqui nec ſatisfactio Chriſti erit aliud quam
impetratio: ſiquidem vere languores noſtros ipſe tu-
lit, & dolores noſtros ipſe portavit. Iſa. 53. V. 4.
Inſt. I. Hoc ſufficit, ut ærumnæ Chriſti
cenſeantur eſſe propria ſatisfactio pro nobis,
quia licet hæc non fuerit præſtita a noſtra ipſo-
rum perſona, fuit tamen exhibita a Chriſto Ca-
pite noſtro. Igitur cum nullus homo ſit alte-
rius caput morale quoad hunc effectum, bona
opera pro aliis oblata erunt tantum impetra-
tiones. N. M. Conſ. Sicut actiones & ærumnæ
a Chriſto pro nobis oblatæ, ideo ſatisfactiones
pro nobis evaſerunt, quia Chriſtus à Deo ca-
put morale omnium hominum fuit ordinatus:
ita, quia ex eadem Dei ordinatione multi unum
corpus ſumus in Chriſto, ſinguli autem alterius
membra Rom. 12. v. 4., cum proportione qua-
dam alterius pro altero ſuſcepta & oblata ſatis-
factio ſufficit. Uti enim ex divina inſtitutione
ſe habet communicatio capitis ad membra, ita
& communicatio membrorum inter ſe in iis, in
quibus commode fieri poteſt. Quorum unum
eſt hæc ſatisfactio.
Inſt. 2. Debitum pœnæ contrahi non poteſt per
opus alienum; ergo neque ejus ſolutio per opus
alienum poteſt fieri. N. W. Conſ. Reatus ſequi-

tur culpam, quæ cum ſit voluntaria averſio a
Deo

Kaar
S
n
ſulge
wann
nunn.
M
ea
Anr
r

bbir:
uuli

lbeg.

li
leo
len

.
Chrii

bis,

.
001.
tde.
bonm
pene

Unce

ones
.
onon
nhe
Negl
li⸗
oe
1, ia
isrn
1wün

orelp
er 05
os S
We
9

DE PGœNITENTIA. 467

Deo & converſio ad creaturam, aliena volun-

tate contrahi nequit: ſolutio autem pœnæ, cum
ſit bonum opus ac laborioſum, ab alio utique
præſtari poteſt, modo is, in quo reatus hæret,
conſenſerit; ad quod ſufficit voluntas implicita

ac generalis, qua quilibet a malo, quantum in

ipſo eſt, liberari deſiderat.
Inſt. 3. Debitum reliétum a peccati actu ad
ſe diſponendum pro obtinenda remiſſione cul-
Pæœ ita perſonale eſt, ut non poſſit per alium ſolvi;
ergo idem dicendum eſt de debito relicto ad ſe
diſponendum pro remiſſione penæ. HB. M.
Conſ. Remiſſio culpæ, in adultis ex lege ordi-
naria, cum ad intrinſecam rectitudinem & ſan-
ctificationem Hominis pertineat, non fit ſine
intrinſeca & proportionata diſpoſitione conver-
tendli & venia donandi: at remiſſio pœnæ ſo-
lius, quod hominem non faciat meliorem aut
magis ſtudioſum, fieri per actionem extrinſe-
cam & ſatisfactionem communicatam poteſt.
Inſt. 4. Meritum gratiæ & gloriæ ita eſt per-
ſonale opus, ut nemo alteri id præſtare poſſit;
ergo cum reatus pœnæ etiam ab aéctione pro-

Pria oriatur, aliena ſatisfactione tolli non pote-

rit. W. W. Conſ. Augmentum gratiæ & gloriæ,
quod acquiritur meritis, cum præmium virtu-
tis ſit, & hæc actibus propriis acquiratur, ne-
mo alii illud mereri poteſt: remiſſio vero pœ-
næ convenienter obtingit ex ſola liberalitate ejus
qui poteſt donare; aliquam autem liberalitatem
Dei intercedere, quando alius pro alio ſatisfacit,
nuper jam diximus. Neque par eſt ratio inter
Gg 2 digni-

468 DEY PœNITENTIA.
dignitatem præmii, & reatum pœnæ: nam ut
dignus quis ſit præmio, debet in eo actio bo-
na & ſanctitas habitualiter ſaltem adhuc perſe-
verare: at extincto jam ac dimiſſo peccato ma-
net adhuc debitum pœnæ in homine juſto; igi-
tur per ſolam pœnæ ſolutionem, absque alia
intrinſeca pœnitentis diſpoſitione vel majore
ſanctificatione reatus ille demi poteſt.
Olyj. III. Secundum doctrinam Apoſtoli ad
Gal. 6. v. 5. Unusquisque onus ſuum portabit. &
2. Cor. 5. V. 10. referet propria eorporis, prout
geſſit, ſive lbonum ſive malum. & TI. Cor. 3. V. 8.
propriam mercedem accipiet ſeundum ſuumlaborem.
quod idem Pſ. 61. v. ult. habetur. Atqui his
teſtimoniis adverſatur theſis noſtra: nam juſtus
qui aliis ſatisfactiones ſuas communicavit, dum
ipſe poſtea pro reſiduo ſuorum reatuum pœ-
nas daturus eſt, non recipiet ſecundum ſuum

laborem, ac viciſſim alter qui per ſatisfactio-

nes alienas impunis evadit, non portabit onus
ſuum, nec referet malum prout gefſſit. Ergo.
B. MN. Aſſumpt. Senſus dictorum teſtimonio-
rum eſt, quod nullus contaminetur peccatis

alienis, neque reus pœnæ evadat, niſi ex pro-

prio peccato, prout exponit S. Auguſtinus ſerm.
24. de verb. Apoſtoli: ac potiſſimum pronun-
tiatur de judicio extremo, ubi nullus expiatio-
ni locus eſt; ſed quisque ad pœnam in propria
perſona ſuſtinendam condemnabitur, niſi ei
tempore congruo atque in eo ſtatu ſubventum
fuerit, in quo capax adhuc ralis ſubſidii erat.
Quæ quidem conditio ex aliis B. Pauli verbis n⸗
telli⸗

ng
Wir.
Vlke
wm.
Vlnn

n
Antr
e
enn
nts.
n
S

oliA
N.
Pron⸗
16.
oren.
ulko
Cunn
.
Cn
Wo.
NN
Un
Mne
tn
o.
letmn.
Onon
Pati⸗
Nror
ol
Wenu
ſdis
Ver⸗

1

DE PœNTTENTI. 469
telligitur, cap. 6. v. 2. Alter alterius onera por-
tate: quod S. Auguſtinus I. 2. de Conſenſu
Evang. c. 30. de oneribus participundæ infirmita-
tis expoſut. ?
Ad prob. Ahſſumpt. B. quod, ſi is, qui alii
ſatisfactiones ſuas ceſſit, cum adhuc ipſe luen-
dum quid habuerit, non fruatur propriis ſatis-
factionibus, id ex arbitrio ipſius libero accidat,
qui ſe ex caritate aut miſericordia ſatisfactionis
ſuæ fructu privat: & quod, ſi alter, pro quo
ſarisfit, impunis abeat, hoc ipſum alieno bene-
ficio debeat. Nam cum ſatisfactio fiat ſolven-
do tantum, quantum debetur; non poreſt ea-
dem ſufficere ad ſolvenda duo debita æqualia,
proprium & alienum: quapropter minor in
ſingulis redditur, quæ offertur pro multis.
Ita Scotus quodlib. 20., S. Antoninus & Theo-
logi communiter cum S. Thoma d. 45. q. 2. a.
I. quæſtiunc. 4. & d. 20. q. I. a. 2. quæſtiunc. 3.
Secus in impefratione contingit: nam quia
in hac non ſpectatur æqualitas vel condignitas
operis aut operantis, ſed ſola bonitas ac libera-
litas donantis; impetrans alii omnes ſuas ſatis-
factiones ſibi retinet. =Sð
Sive autem quis ceſſione ſuarum ſatisfactio-
num, ſive per impetrationem proſit aliis, adee
de meritis propriis nihil illi deperit, ut ea ad-
huc ob ſtudium caritatis & miſericordiæ augean-
tur. Satisfactio enim pro alio & meritum pro
ſe ſimul in eodem opere eſſe nihil repugnat:
£ quod diverſarum ſint rationum, ordinentur
ad diverſos effectus, fundenturque in prinei-

Gg 3 . Piis

476 DE PœNITENTIA-

piis ſeu proprietatibus actuum diverſis, ſcilicet

in bonitate & reatu pœnæ. e
OV'j. IV. Animæ in purgatorio detentæ per-
tinent ad aliud forum; ergo ſatisfactio per ſuf-
fragia pro ipſis oblata, eſt mera impetratio, qua
Deum precamur, ut ipfis liberaliter reatum
condonet: nam ſi Eccleſia ſciret, eſſe ſolutio-
nem condignam ex juſtitia effectum infallibili-
ter habituram, non rogaret Deum, ut ſuffra-
gia pro defunctis acceptet. Be. M. Conſ. Suffi-
Ccit, illas adhuc pertinere ad idem corpus Ec-
cleſiæ, & auxiliis alienis indigere: quapropter
licet judicari à nobis ultra non poſſint, poſſunt
tamen adhuc juvari ſatisfactionibus noſtris per
modum ſuffragii, non vero ad modum ſenten-
tiæ. Preces Eccleſiæ eatenus ſolum ſatisfacto-
riæ ſunt, quatenus pœnales: nam per ſolam
impetrationem nemo fidelium animas in purga-
torio ſuis reatibus, ſicut nec ſe ipſum imme-
diate poteſt eximere. Quando autem Eeccleſia
Deum precatur, ut preces & ſuffragia pro de-
functis admittat, ſolum poſcit inſpirari fideli-
bus deſideria ſatisfaciendi pro eis, & eisdem
applicari reſiduas in theſauro ſuo ſatisfactiones.
Iuſt. Satisfactiones hujus vitæ non habent
proportionem cum pœnis purgatorii: hæc
enim longe alius ordinis ſunt & rationis; ergo
ad has expiandas illæ condignæ non ſunt. B.
Diſt. Anteg. Satisfactiones hujus vitæ cum pœ-
nis purgatorii non habent proportionem phy-
ſicam C. moralem N. Obpus liberum in gra-
tia præſtitum ab homine viatore æquivalet pœ-
. nis

lan
Mtnd
uhe
1 9
Mnden
minp
il
dn

UI

n

ler

er⸗
l.
dln
nn
Gis⸗
bl
lhe.
Guft.
l⸗
oret
Cloer
pen

e.

to.
On
nr.
nre⸗
dodene
N E
Gdl.
ACen
ed⸗
ddeat
U
Herg
at.
Cnßt
n
din⸗
Gi,

9

DE PœNITENTII. 471
nis acerbioribus vitæ alterius. Fructumtamen
Sacramenti, aut indulgentias ſibi ſoli conceſſas
transferre in alium nemo poteſt.
Obj. V. Preces & aliæ piæ actiones, quas
Eecleſia per miniſtros peccatores pro animabus
in purgatorio exſolvit, hiſce proſunt; ergo
etiam peccatoribus proſunt ſatisfactiones com-
municatæ. He. Diſt. Antec. Preces & pſalmo.
diæ ex opere operantis ab Eccleſia per os mi-
niſtrorum peccatorum Deo exhibitæ proſunt
tantum per modum impetrationis, quæ gra-
tiam in ſubjecto non exigit C. proſunt permo-
dum ſatisfactionis M. Antec. & Conſ. Solius
Chriſti opera in Sacramentis & Sacrificio ap-
Plicata ſuſpenduntur peecatoribus, & iis juſti⸗
ficatis reviviſcunt.
Obhj. EI. Ordinum Religioſorum Superio-
res ſolent quandoque hominibus extraneis com-
munionem omnium bonorum ſuæ familiæ im-
pertiri; ergo non opus eſt, ut ſuffragator li-
bere ſatisfactiones proprias in alium transmit-
tar. W. MW. Conſ. Religioſi ſinguli ſciunt morem
illum & probant: id quod ſufficit, ut illorum
Superiores tamquam Patres ac diſpenſatores
univerſales juſtis ex cauſis poſſint in communio-
nem fatisfactionum & impetrationum ſui ordi-
nis alios admittere.

ARTICULUS II.
Indulgentiarum veritas ofenditur.

COta. Indulgentia in ſenſu theologico ac-
cepta, eſt remiſſio reatus pœnæ infallibi-

Eg 4 liter

472² D?E PCNITENTIA.
liter facta ex opere operato per legitimam diſ-
penſationem theſauri Eceleſiæ. Dicitur I. Re-
miſſio, quod vocabulum generale eſt, com-
plectens actum geminæ juſtificationis, quo in-
dulgentiæ concedi ſolent: nam viventibus tri-
buuntur per ſententiam abſolutionis; defunctis
vero non per ſententiam, ſed ſolum exhibitio-
ne pretii ex theſauro Eccleſie, eo quod non
ſint amplius ſubditi. Sicut princeps eum, quem
in ſua poteſtate habet, e carcere eximit tam au-
toritate ſua, quam pretio perſoluto: quem au-
tem in poteſtate non habet, tantum ex ærario
publico pretium ſolvendo liberat; ubi ſolum in
ærarium publicum jurisdictionem exercet. Di-
citur II. Reatus pœnæ: neque enim culpa mor-
talis ſine Sacramento remitti ab Eccleſia poteſt;
ergo per indulgentias relaxantur ſolum reatus
EιEι, non Eccleſiaſticæ tantum, ſed etiam de-
itæ in purgatorio: alias defunctis nihil pro-
deſſent, econtra vivis forent noxiæ, quos a
Pœnitentiis Eccleſiaſticis avertendo ad ſupplicia
graviora purgatorii differrent. At neque ad
tollendum poœnas Eccleſiaſticas opus foret ex-
Pendere theſaurum Eccleſiæ, cum in pœniten-
tiæ Sacramento tolli poſſent. III. Dicitur, ex
opere operato: nimirum vioperis, ut a Chriſto in-
ſtitutum eſt, non vero ut ex honeſtate, ex meri-
to aut ſatisfactione operantis proficiſcitur: quo
quidem in puncto indulgentiæ a ſuffragiis diffe-
runt. IV. Fer legitimam diſpenſationem: ad
uam quidem non opus eſt poteſtate ordinis,
ſed ſuſhicit poteſtas jurisdictionis; nam & Cnr⸗
Ima-⸗

t
cthre
Kenkan
Ade
G
nont
inni
Eliktla
Mulire
Une
vCh
Urt
e

nd.

1.

com.
in.
ſt.
d
hir.
4 n
lefnt
Mman.
ldl
Entti⸗
lunin
1 N.
.
Cel;
itis
ne⸗
.
n
ptet
le
ten⸗
Men⸗
,
ſoi.
ert
:
sd
ſem: 1
nil
6

DE PGœNITENTIA. 473

dinales Diaconi largiuntur indulgentias. V.
Theſauri Eccleſic: ita habent Summi Pontifices
mox laudandi: nam juſtitia Dei exigit, ur ni-
hil ſine ſolutione debita remittatur. Nihilomi-
nus gratis fit remiſſio iſta: quandoquidem Deus
dat unde ſolvamus, nempe ſatisfactiones Chri-
ſti ſaltem inadæquate ad ſolutionem quamlibet
concurrentes, ſine quibus opus operatum dari
nullum poteſt.
Poteſtatem dandi indulgentias olim negarunt
Waldenſes, Joannes Wicleffus, Joannes Hus
& Hieronymus Pragenſis, ut conſtat ex Con-
cilio Conſtantienſi Seſſ. 8. & 19.
Item Petrus Oxumenſis, de quo ſupra me-
minimus, inter errores alios docuit, Papam
non poſſe alicui vivo remittere purgatorium.
Præ omnibus autem hisce ſe extulit Martinus
Lutherus An. 1517. indulgentias dictitans pias
Eceleſiæ fraudes, aut potius impoſturas Pon-
tificum fidelibus noxias. Ad quam hæreſin ip-
ſum non tam veritatis ſtudium, quam invidia
impulit, quod provinciam promulgandi indul-
gentias a Leone X. conceſſas Albertus Cardina-
hs Brandenburgicus Archiepiſcopus Magde-
burgenſis & Moguntinus Dominicanis detule-
rit. Luthero quoad hunc errorem adhæſerunt
Zwinglius, Calvinus, & cæteri Novatorum.
Dico. Datur in Eccleſia poteſtas conceden-
di indulgentias, queis remittantur fidelibus pœ-
næ pro Peccatis remiſſis debitæ apud Deum.
Theſis iſta eſt de fide Catholica, &
Eg' 5 Prol.

474 DE PœNITENTIA.

Prob. I. Chriſtus Matth. 16. v. 19. pro-
miſit Petro claves regni cœlorum, & poteſta-
tem ſolvendi, ita ut ſoluti etiam ſint in cœlis,
quos ipſe ſolverit in terris: quod ipſum cap. 18.
V. 18. ad Apoſtolos alios, & Sueceſſores eorum
Epiſcopos edixit. Ergo cum hæc poteſtas citra
reſtrictionem Petro commiſſa fuerit, poteſt om-
nia ſolvere & amovere, quæ aditum ad cœlos
prohibere poſſunt, cujusmodi ſunt pœnætem-
porales pro peccatis remiſſis adhuc pendendæ.
Poteſtatem iſtam exercuit B. Paulus dum 2.
Cor. 2. v. 10. de inceſto pœnitente, quem an-
tea Satanæ tradiderat, reſcripſit: Cui autem
aliquid donaſtis, & ego: nam & ego quod donavi,
ſi quid donavi, propter vos in perſona Cbriſti.
Prob. II. Poteſtatem hanc conſtanter agno-
vit Eccleſia, ut conſtat ex Tertulliano, qui I.
ad Martyres c. I. ait, rogatu Martyrum remiſ-
ſas fuiſſe pœnitentias publice pœnitentibus, &
licet l. de pudiecitia c. 22. Poteſtatem iſtam in-
dulgentiarum ſugillet factus jam Montaniſta,
hoc ipſo tamen ejus uſum ſæculo ſecundo fre-
quentem inter Catholicos demonſtrat.
Morem eundem pœnitentibus confeſſis &
abſolutis ad Martyrum libellos indulgendi pœ-
nas Sæculo III. nobis refert S. Cyprianus, epiſt.
I2. Idem confirmat Baſilius M. citarus a Pho-
tio can. 73. Nomocanonis. S. Gregorius M.
populo Romano indulgentias ſtationum conceſ-
lit, ut ipſi aclverſarii fatentur.
Idem conſtat ex can. 59. Concilii Ancyrani,
ex C. Nicæni I. can. II. & CC. Lateranenſi an.

1115,

kt
Men
lm
nmnne
Mrhe
enhnn
lehtei
wimn
lſn
n
N 1
egie

Ume

Aen

pro.

reſta.
elo,
nS
nmn
Gi
N
lenn.
e⸗
II1.
⸗
Oten
Non,

DrEPGNITENTIA. 475
11IS. Lateranenſi an. 1215., ex Lugdunenſi
Generali, & Generali Viennenſi ſub Glemente
V. Clementina un. dereliquis. Confirmatur-
que a Clemente VI. Extrav. Unigenitus. de Pœ-

nit., a Paſchali II. aliisque deinceps Pontifici-

bus. Concilium autem Tridentinum Sefl. 21.
cap. 9. de Ref. indulgentias cleſtes theſauros ap-
pellat. & Seſſ. 25. decretum de Indulgentiis ita
incoat: Cum poteſtas conferendi indulgentiasa Cbri-
NRto Eocleſiæ conceſſa ſit. Et infra eos anathema-
te dammat, qui indulgentias aut inutiles eſſe aſ-
ſerunt, vel eas concedendi in Eccleſia poteſta-
tem eſſe negan.
Prob. III. argumento dicti Clementis VI.
Extat in Eccleſia theſaurus ſatisfactionum Chri-
ſti & Sanctorum: atqui theſaurus iſte foret
omnino otioſus & inutilis, ſi per indulgentias
applicari fidelibus non poſſit; ergo dantur in-
dulgentiæ, queis ſatisfactiones Chriſti & San-
Gorum in egentes expendi poſſint ac diſpenſari.
Major Prob. Satisfactiones Chriſti ſunt infinitæ;
ergo quantumcunque hucuſque depromptum
ex eis fuerit, theſaurus illarum integer manet.
Deinde innumeræ fuerunt actiones bonæ & æ½=-
rumnoſæ Sanctorum, queis aliqui ipſorum non
indigebant in ſatisfactionem ſuorum peccato-
rum, ut B. V. Maria quæ peccati expers plane
erat; allique qui admodum innocentem & pœ-
nitentem vitam degebant. Manent ergo ſatis-
factiones reliquæ adhuc in conſpectu Dei, &
retinent vim ſuam, ur diſpenſentur fidelibus ab
Eccleſia, ad cujus ærarium tamquam Rau⸗
icæ

.

476 DE PœNITENTIA.
blicæ, bona civium ſine certolhærede deceden-
tium ex jure gentium pertinent. Ita S. Tho-
mas in 4. d. 20. q. I. a. 3. Q. I.
Obj. I. Ex capp. 16. & 1I9. Matth. tantum
probatur poſſe ſolvi fideles a peccatis & pœnis
per abſolutionem ſacramentalem & per pœ-
nitentiam ibidem injunctam; ergo teſtimonium
illud pro indulgentiis non rite adducitur. .
M. Antec. Quia Chriſtus non adſtringit ſuam
promiſſionem ad vinculum aliquod particulare,
loquitur de poteſtate ſolvendi ab omnibus vin-
culis, nimirum a vinculo pœnæ, vinculo ex-
communicationis, vinculo legis, voti, ac ju-
ramenti. .
Inſt. Eſt eadem poteſtas ſolvendi; ergo ſi
culpa non ſolvitur, niſi in Sacramento, neque
poœna ſolvi extra Sacramentum poteſt. . Diſt.
Antec. Eſt eadem ſolvendi poteſtas, uno & eodem
modo uſurpanda ad ſolvendum omnia vincula
N. ſolvendum vinculum quodque, prout con-
ditio ipſius exigit C. Peccatum mortale non
ſolvitur ſine infuſione gratiæ: hæc vero extra
Sacramentum tribui ab homine non poteſt, at
quia pœna temporalis novam gratiæ infuſionem
non exigit, ſed hanc præſumit, nihil obſtabit,
quo minus etiam extra uſum Sacramenti tol-
latur.
Inſt. 2. Si omnia illa vincula a Pontificibus
ſolvi poſſe probetur ex eo, quod Chri-
ſtus verba ſua ad nullum vinculum ſpeciatim
adſtrinxerit, ergo etiam poterunt ſolvi ab illis
vincula matrimonii conſummati; conſequens

e

DE PœNITENTIA. 477

eſt falſum, ergo. E. MW. Ilat. Verba Chriſti
tantum comprehendunt vincula ſolubilia: ma-
trimonii autem conſummati vinculum indiſſo-
lubile eſſe Chriſtus ipſe declaravit Mat. 5. v. 32.
Inſt. 3. Eccleſia nequit ſolvere quod ligare
non poteſt: atqui reatum pœnæ retinere ne-
quit, ergo neque per indulgentias remittere.
B. M. Maj. Cujus falſitas apparet in peccatis
venialibus, queis Eccleſia ſolvit, licet retinere
ea nequeart.
Obj. II. S. Paulus tantum loquitur de abſo-
lurione a cenſura excommunicationis & remiſ-
ſione pœnæ Eccleſiaſticæ: alias non dixiſſet, ſe
poœnas illas cum tota Eccleſia donare; ergo.
B. M. Antec. Apoſtolus non pœnam folum Ec-
cleſiaſticam, ſed illam potiſſimum, quam ince-
ſtus Deo & Chriſto debebat, remittit: nam ait,
ſe illi remittere non ſuo aut Eccleſiæ nomine,
ſed in perſona Chriſti. Verba ipſius refero:
Cui autem aliquid donaſtig, (h. e. donari petiſtis)
& ego (ſupple, dono) nam & ego quod donavi,
propter vos, (nempe, donavi) in perſonæ Chri-
Ni. Quod liquet ex pœna, quam huic ſcele-
rato I. Cor. 5. v. A. inflixerat: In nomine Do-
mini noſtri eſu Chriſti... ocum virtute Domini
noſtri Jeſu. IL-oquitur ergo ibi de foro divino,
non autem tantum de poreſtate illa externa po-
litica & Eceleſiaſtica, ut exponunt SS. Ambro-
ſius L. I. de Pœnit. c. 6., Epiphanius heæreſi
59. & Anſelmus.
Inſt. I. Maldonatus diſp. de Sacram. tom. 2.
q. 3. de Indulg. ſcribit ſcholaſticos quosdam Hu⸗
taſſe

478 DE PCNITENTIA.
taſſe, indulgentias non eſſe antiquiores quadrin-
gentis annis, hoc eſt ante ſæculum duodeci-
mum eas non obtinuiſſe. Ergo verba illa Pau-
li male de indulgentiis explicantur. N. MW. Conſ.
Scholaſtici illi errarunt, quod non ſaris diſcer-
nerent modum concedendi indulgentias ſub cer-
tis conditionibus & operibus qui a ſœæculo duo-
decimo uſurpabatur, ab uſu ipſo indulgentia-
rum, qui Eccleſiæ ipſi coævus eſt. Nam cer-
to novimus indulgentias conceſſas fuiſſe a Pa-

ſchali II., Urbano II. in Concilio Claromonta-

no crucem pro recuperanda terra ſancta ſuſci-
pPientibus: a Gregorio VII. in epiſt ad Epi-
ſcopos Britanniæ, & in epiſt. ad quosdam Fra-

tres Monaſterii Maſſilienſis: qui quidem ſœæcu- AI

Io XI. ſederunt: & ante hos a Sergio III, qui
ſæculo X. ineunte, & a Leone III., qui exſpi-
rante ſœæculo VIII. vixerunt. Ac Waldenſes
quidem primi indulgentiarum hoſtes dicuntur:
hi vero ſub annum MCLXX. apparuerunt. Ex
quo falſi convincitur Kemnitius, qui indulgen-
tiarum uſum anno MCC. cœpiſſe ſcribit. Leo-
nem quidem III. plures indulgentias conceſſiſ-
ſe teſtatur S. Ludgerus in epiſtola, quam refert
Surius tom. 2. die 5. Mart. poſt vitam S. Swi-
berti c. 9. Bellarminus vero L. I. de Indulg.
c. 3. ait, Romæ in Eccleſia S. Martini in mon-
tibus extare memoriam in marmore exciſam
literis antiquiſſimis indulgentiæ illi Eccleſiæ con-
ceſſæ a Sergio II. qui circa medium ſæculi IX.
ſedit.
“ Imo

nC
ar
icynn
Ulken
Nlrin
ien ,
lenci
tht
eng
ummt
Gine

rci⸗
loe
br.
dln
olr.
Lll.
pemn
ce.
,.
homn.
.
hnkE
nlten

7

DE PCNITENTIA. 479
Imo jam a Gregorii M. ætate ſat luculenta
de indulgentiis notitia extat, quem plenariam
indulgentiam conceſſiſſe refert fama publica tum
Romæ, tum aliis locis. S. Thomas in 4. d.
20. q. I. a. 3. quæſtiunc. 2., Altiſiodorenſis,
aliique Scholaſtici ſeptennem ab eo indulgen-
tiam conceſſam fuiſſe ajunt.
Inſt. 2. Cum Patres ſcribunt, ſe remittere
Pœnas pro peccatis debitas, non intelligi eos
oportet de pœnis debitis in foro divino, ſed de
his tantum, quæ debentur in foro Eccleſiæ, ad
hoc enim ſignificandum in decretis Pontificum
additur, de injunctis pœnitentiis: ut c. Cum ex eo:
& c. Moſtro. de Pœnit. & Remiſ., & in Clement.
unic. de Reliq. & venerat. SS. Ergo. H. M.
Antec. Sicut Epiſcopi remittebant pœnas ab
Eccleſia definitas, quando ad bonum animarum
expedire cenſebant: Ita videntur etiam remi-
ſiſte pœnas apud Deum definitas, quando id
fieri oportebat, cum poteſtas ligandi & ſolven-
di de ſe omnia complectatur. Deinde cum pœ-
næ illæ impoſitæ fuerint non ſolum ad ſatisfa-
Cctionem Eccleſiæ ſed etiam ad compenſa-
tionem delictorum, non videntur fuiſſe remiſ-
ſæ, quin alia via compenſaretur ſatisfactio ſeu
remiſſio pœnæ apud Deum. Unde Cyprianus ep.
I4. dicit, ideo has remiſſiones ad preces Marty-
rum vel aliorum fidelium fieri, quia auxilio eo-
rum adjuvari apud Dominum in delictis ſuis poſ-
ſent; indicans, ſatisfactiones iſtorum per mo-
dum ſuffragu prodeſſe lapſis apud Deum, ideo-
que

4³⁰ DE PNITENTIA

que eorum interceſſione merito fieri remiſſio⸗
nem apud Eccleſiam.
Denique impoſſibile eſt, Eccleſiam univer-
ſam errare in re morali & graviſſima ad bonos
mores fidelium pertinente: atqui Eccleſia uni-
verſa ita acceptat hunc indulgentiarum uſum,

ac de illo ſentit, ut hæreticos æſtimet, qui ta-

lem uſum reprehendunt, ſeu hanc poteſtatem
Eccleſiæ negant; ergo Eccleſia in hoc more in-
dulgentiarum recte ſentit, & conformiter pri-
mitivæ Patrum traditioni.
Inſt. 3. Apud antiquos Eccleſiæ Doctores
Græcos & Latinos, quales ſunt Chryſoſtomus
& Auguſtinus, non invenitur expreſſa harum in-
dulgentiarum mentio. Ergo. W. W. Conſ. Non
erat tunc opus, diſtincte harum indulgentiarum
meminiſſe, tum ad perſuadendum, tum ad de-
fendendam fidem, nullo tunc hæretico indul-
gentias obtrectante: neque etiam propter mo-
res fidelium componendos, eo quod rigor diſ-
ciplinæ, ac fervor pœnitentiæ tunc magis vi-
geret. Unde etiam fortaſſe accidit, quod in
Primis Eccleſiæ temporibus rarus eſſet actus in-
dulgentiarum, ut Sotus d. 21. q. I. a. 3. in fine
adnotavit. Sufficiebat ergo Patribus antiquis
declarare poteſtatem remittendi peccata & ſol-
vendi Eccleſiæ divinitus conceſſam, quin mo-
dos, queis Eccleſia ligare poteſt ac ſolvere, ſeor-
ſim explicarent.
Oj. II. Si indulgentia tollit pœnas tempo-
rales aut injunctas a Sacerdote, aut injungen-
das per canones, ergo pœnitens non tenetur

ad

Sbe
epn
Urm
lun
Prll⸗
ueB
Eee

no.

Uver.

onos
ni⸗
n
G
len
teit⸗
1l.

Cores
onns
Unmin.
No
Erumn
Uck.
dll.
1.
u,
N
Cot
Avin⸗
Vt
tis
⸗
d

e ſeor.

tenh
oſong
Na

4

3

DE PCNITENTIA 481
ad pœnam ſubeundam, quam Sacerdos in rri-
bunali pœnitentiæ iujunxit. N. M. Seq. Si pœ-
næ à Sacerdote injunctæ ſunt medicinales, ab
his Eccleſia non diſpenſat. Sed & cæteras ſine
gravi cauſa omittere nemini licet, tum quod
nulli conſtet, utrum fructum omnem indul-
gentiæ perceperit; tum quod Eccleſiæ diſci-
plinæ conſulturi Pontifices in diplomatibus in-
dulgentiarum apponere ſoleant: Iijunctä ſaluta-
vi Ponitentidt.
Inſt. I. Canones Pœnitentiales non vigent
amplius: & in Sacramento Pœnitentiæ leviores
ſolent injungi pœnitentiæ: ergo in præſentiſta-
tu Eccleiiæ indulgentiarum uſus fere nullus eſt.
N. M. Conſ. Hoc ipſo, quod leviores ſatisfactio-
nes à Sacerdotibus injunctæ impares ſunt pla-
candæ Divinæ Juſtitiæ, ſubſidium indulgentia-
rum nobis eſt neceſſarium.
Iiiſt. 2. Eccleſia non poreſt a jure divino diſ-
pPenſare; atqui, pœnas temporales divinæ
juſtitiæ debitas relaxaret, diſpenſaret in jure di-
vino; ergo. . Diſt. Maj. Non poreſt aucto-
rifate humana ac propria diſpenſare in jure di-
vino C. nomine & auctoritate Chriſti N. Ita
Paulus 2. Cor. 2. V. 6. ait, ſe donaſſe in PBerſo-
ga Chriſti. Quamquam ne Eccleſiæ quidem in-
dulgentia quemquam pœnitentem ab omni pœna
temporali & laborioſis operibus penitus eximat.
NambPaulus demum poſt exactam anni unius pœ-
nitentiam inceſto illi reſiduum ſatisfactionis di-=
Miſit. Et S. Cyprianus Tract. de Lapſis, gra-
viter expoſtulat cum jis, qui lapſis, ad Mar-

482 DE PGNITENTIA.

tyrum commendationem, ſine prævia pœni-
tentia, dabant pacem irritam c& accipientibus nibil
profuturam. Ded & Bonifacius VIII. Extrav.
Antiquorum, docet, unumquemque plus mereri,
cv eftcacius conſequi indulgentias, qui Baſilicas ip-
ſas Apoſtolorum aumplius & devotius Frequentat.
Quæ quidem conſirmantur ex can. 5. Conc. An-
cyrani, & can. II. C. Nicæni I., ubi Epiſco-
pi arbitrio committitur, mitius tractare, ac
tempus pœnitentiæ abbreviare iis, qui ferven-
tius in ſtudium bonorum operum & ærumnas
pœnitentiæ incubuerunt. Accedit, quod in-
dulgentiæ eximere peccatores non omnino poſ-
ſint ab onere penitentiæ, jure naturæ neceſſa-
rio: nam Luc. 3. v. 8. præcipitur: Facite fructus
dignos pœnitentiæ, & c. 13. v. 5. i poœnitentiam
non egeritis, omnes ſimiliter perlbitis. Atqui pœniten-
tiæ uſus non tantum ob ſatisfactionem, ſed etiam
ad extirpanda vitia & cupiditates frænandas ſa-
luti æternæ eſt ſumme neccſſarius. Alioqui
foverentur peccata, torpor & enervatio diſci-
plinæ Eceleſiaſticæ irreperet, & hæreticis præ-
beretur occaſio indulgentias ipſas petulantius
obtrectandii
Denique ſi B. Paulus, Heb. 6. ſoli Bapti-
ſinatis Sacramento perfectam hominis renova-
tionem attribuit, ita ut effectus idem pœniten-
tiæ auſteræ, etiam cum abſolutione ſacramentali
junctæ, non niſi perraro contingat: tantum bene-
ſicium inengenrd bonis operibus & pœniten-
tia congrua deſtitutæ difficile adſeribetur. Qua-
Propter quas Eccleſia offert indulgentias Plend.

Sant
tuota
e

pen’
Gnii
on.
He,
i.
ut
lr
ln.
e,
nven.
nns
Nir
oor.
Kell.
ſ
M
len⸗
uun
l.
Non
⸗
n.
NMnns

⸗
ON⸗
güiten⸗
wedl
nben
Nenſtl
r.C

iuse
6

DE POœNITENTIA. 483
rias, non continuo omnes aſſequuntur, ſed illi
dumtaxat, qui cum egregio fervore ac pietate
ad illas obrinendas ſeie diſpoſuerint.
Obj. II. Sicut ſatisfactio Chriſti fuit infinita,
ita peccatum, pro quo ſatisfecit etiam erat in-
finitum; ergo cum in hoc diluendo ſatisfactio
exhauſta fuerit, nihil amplius ſupereſt. . W.
Anteg. Meritum & ſatisfactio Chriſti fuerunt
infinita ſimpliciter, peccati vero malitia & of-
fenſio eſt tantum infinita objective & ſecundum
quid, eo quod reſpiciat Deum objectum infi-
nitum. Hinc Apoſtolus Rom. 5. v. 15. MWon
ſicut delittum, ita & donum. Et infra: Ui a-
bundavit delictum, ſuperabundavit &&gratia. Nimi-
rum potentius fuit donum & paſſio Chriſti, quam
peceatum Adami. Unde Clemens VI. in Extravag.
Unigenitus. de pœnit. & remiiſ-ſeribit, unicam ſan-
guinis Chriſti guttam propter unionem hypoſta-
ticam totimundo reconciliando ſatis eſſe potuiſſe.
Inſt. r. Deus reddidit Chriſto cumulatum
præmium pro paſſione: Nam Philip. 2. V. 8.
dicitur: Humiliavit ſemetipſum. : .:: propter quod
& Deus ealtavit illum. ergo nihil ſupereſt, quod
in theſauro Eecleſiæ recondatur. . M. Conj. Neo
meritum Chriſti exhauſtum fuit gloria corporis
& exaltatione nominis, aut donisgratiæ & glo-
riæ in homines collatis, cum fuerit infinitum.
Paſſio autern in quantum ſatisfactoria, ipſi, qui
pPeccare non poterat, nihil profuit, ſed tota
hominibus reiervabaur.
Mnſ. 2. Si Chriſti ſatisfactio eſt infinita,
ergo ſuperfluæ iunt Sane orum ſatisfactiones.
Ih z .

484 DEPCGNITENTIA.
W. M. Seq. Licet Sanctorum ſatisfactiones non
ſint abſolute neceſſariæ, utiles tamen ſunt ad
ſatisfaciendum: nam Chriſti ſatisfactio habet ſe
ut cauſa univerſalis ac præcipua, ſatisfactiones
autem Sanctorum tamquam cauſæ particulares
in virtute Chriſti ad effectum indulgentiarum
quodammodo concurrunt.
Olj. IV. Indignum Chriſto eſt, infinitis
ejus ſatisfactionibus modicas Sanctorum ſatisfa-
Gtiones adjici: quo Sancti etiam præter Chri-
ſtum vocari poſſent noſtri redempfores.
e. M. Aſſert. Si non erat indignum maje-
ſtate Verbi humanæ naturæ hypoſtatice uniri,
cur indignum ſit, ſatisfactionibus ipſius Sancto-
rum quoque ſatisfactiones adjicivatqui aliis etiam
in cauſis divinæ majeſtati rationes & actiones
humanas adjunctas fuiſſe legimus citra indigni-
tatem. Exodi 14. v. 3I. IIraélitæ eredideruns
Domino & Mogſ ſervo ejus. 4. Reg. 19. V. 34.
ait Deus: Protegam urbem hane, & ſalvabo eam
propter me, & propter David ſervum meum.
Act. 15. v. 28. ſeribunt Apoſtoli: Viſum
Spiritui Sancto & nobii. I. Cor. 3. V. 9. Pall-
lus ſe cum Apollo, Dei adjutores appellat: &
alios titulos & officia de ſe prædicat, quæ Deo
& Chriſto propria videntur.
Quodſi Chriſti precibus nihil indignum
committunt Chriſtiani pro aliis precando; ne-
que ſatisfactionibus Chriſti fiet injuria, ſi quis-
que juſtus pro reatu proprio aut alieno ſatisfe-
cerit: nimirum ſatisfactiones noſtræ omne ſuum
Pretium ac vigorem ex Chriſti meritis & gratis
nan-⸗

n
he
Wan
fnuna

g on
nt 20
Perke

ones

ls
Hürmn

Knt
otr.
Chn.
nſe⸗
Uonr,
Holbo⸗
ctom
ſoes
gne⸗
N
emn
ftunt

H

N
16
eeo

oon
0;1
n
oneln

DEPœNITENTIA. 485
nanciſcuntur: ac ſi quæ ſunt reſiduæ, tantum
ſecundario & per accidens ad theſaurum Eccle-
ſiæ concurrunt, qui primario ac eſſentialiter ex
Chriſti ſatisfactionibus conſtat. Unde etiam
apparet, cur ſolus Chriſtus proprie & abſolute
Redemptor noſter dici queat: hic enim ſolus
nos ſua morte liberavit a peccato, quo captivi
tenebamur, & omnem vim merendl ae ſatisfa-
ciendi præſtat. M
Inſt. I. Sancti receperunt jam ſuperabun-
dantem mercedem laborum ſuorum. Luc. 6. V.
38. Menſuram bonam, & confertam && coggita-

tam, & ſupereffluentem dabunt in ſinum veſtrum.

& Rom. 8. v. 18. MWon ſunt condigunaæ paoſſiones
bujus temporis ad futuram gloriam. Ergo. M.
V. Conſ. Merita quidem Sanctorum ſuperabun-
danti præmio compenſabuntur: at ſatisfactio-
nes, queis non indigebant, in communi Eecle-=
ſiæ theſauro conduntur.
Inſt. 2. Nihil ſancti fecerunt aut paſſi ſunt bo-
ni ad quod non tenebantur, ſecundum illud
Luc. 17. v. 10. Cum feceritis omnig qux pra-
cepta ſunt vobis, dicite ſervi inutiles ſu-
mus: quod debuimus facere fecimus; ergo nihil
ſupereſt, quod aliis communicent. Nam &
prudentes virgines, Mat. 25. V. 9. reſponde-
runt fatuis: We forte non ſußiciat nolis & volit.
. M. Conf. Chriſtus ibi de ſola obſervatione
Præceptorum loquitur, qua nemo debet glo-
riari, Deum enim illa nihil juvat, Job. 22. V. 3.
Quid prodeſt Deo; ſi juſtus fueris? aut quid ei con
Jers, ſi immaculaa fuerit via tua? Multa ta-
h 3 men

4

4⁸6 DE PœNITENTIA. “
men fecerunt & pertulerunt Sancti, quæ prz.
cepta non erant, quas ſatisfactiones Pro reati-
bus propriis non neceſſarias, Eccleſiæ theſau-
ro reliquerunt. . il
Virgines prudentes non loquuntur de ſa-
tisfactione; ſed de oleo’gratiæ & caritatis habi-
tualis, quod uti ad ſalutem cuilibet eſt neceſſa-
rium, ita nemo in alterum poteſt effundere.

Iluſt. 3. Si etiam ex juſtorum ſatisfactioni- .
bus indulgentiæ conferunt remiſſionem pœnæ, ſ
ergo ex eorumdem Sanéctorum ſatisfactio-
nibus Miſſæ Sacrificium & Sacramenta di- ſiu
centur talem remiſſionem præſtare. V. MW. re
Zeg. Convenit plane, ut Sacrificium Miſſæ & ſan
Sacramenta, ceu primaria Chriſtianæ Religio- uhn
nis fundamenta, ante ullius Sancti merita a ne

Chriſto capite inſtiruerentur, & ex illius ſolius ihlg
influxu vim omnem & efficaciam participarent. Al
At collatio indulgentiæ, cùm non ſit actio ſacra- M
mentalis, ſed exercitium Miniſterii Eccleſiaſti⸗ ern
ci pendens a poteſtate clavium, mutuæ carita- At
tis officia ad exhibendam ſatisfactionem non aie
reſpuit. uin
Inſt. 4. Pontifex ſine expenſione theſauri ſa- MWan
tisfactionum Chriſti & Sanctorum diſpenſat Mlie/
in votis; ergo etiam per poteſtatem a Chriſto 1
ſibi traditam poteſt proxime remittere pœnas, l
quin theſaurum illum aperiat. . W. Conſ. Ju- s
ſtitia vindicativa non exigit pretium, quo vo.
tum tollatur, exigit vero pro expungendo rea-
tIu poœnæ, quam nequit immediate ſolvere kon-
. tifex5

Pre.
lenti.
n.

el.
h.
e.
kont
ene,
io⸗
d.
N.
les
⸗
4
Nue
ſn

₰

DE PœNITENTIA. 487

tifex; ſicut nec culpam ſine Sacramento re-
mittere.

ARTICULVUS III.

Conditiones ad dandas && lucrandas Indulgentias
requiſitx. .
D* . Indulgentiæ debent a legitimo diſ-
N penſatore, juſtis de cauſis, & aliquo ſig-
no externo concedi, alioqui nullæ erunt. I.
Opus eſt lagitimo diſpenſatore, cujusmodi ſunt
Summus Pontifex, qui poteſtatem univerſalem
a Chriſto in Petro accepit: deinde Epiſcopi,
qui & ipſi poteſtate ordinaria, ſicut abſolvunt
a peccatis, ita indulgentias largiuntur: neque
enim hæc eis poteſtas ex ſpeciali commiſſione
defertur, ſed jure communi annexa eſt ipſorum
dignitati, ut decenter ſuo munere fungantur.
Quamquam hæc facultas ipſorum non ſit adeo
generalis: unum enim tantum annum conce-
dere poſſunt in die dedicationis Eccleſiæ, &
quadraginta dies in caſibus aliis: neque poſſunt
eas largiri defunctis, aut non ſubditis ſuis, eo
quod nullo jure id exprimatur. Suis tamen
ſubditis etiam extra diœceſin ſuam illas poſſunt
impertiri. c. Cum e eo. &c. Moſtro. de pœnit.
& remiſſ.
Abbates, Parochi, & Sacerdotes alii Epi-
ſcopis inferiores jure communi non poſſunt
concedere indulgentias, ſed ſolum ex commiſ-

ſione Pontificis & Epiſcoporum. c. de Excedenti-

bus. de Exceſlib. Prælat.
Hh 4 Pa-=

—

4⁸8 DE PCNITENTIA.
Paneormitanus, Felinus, Dom. Sotus, Na-
varrus & Cordubenſis exiſtimant, Concilium
generale poſſe concedere indulgentias: negant
alii, eo quod Concilium generale, ſecluſo Papa,
non papalem, ſed epiſcopalem poteſtatem ha-
beat: quod vivente Pontifice probabilius vide-
tur, non item Sede Pontificia vacante.
II. Dicitur, juſzis de cauſig, iisque diſtincétis
a remiſſione pœnæ: has enim prorſus requiri
fatetur Clemens VI. in extravag. Unigenitus. &
Leo X. in ſua decretali ad Cajetanum ait, ſe
nullam poteſtatem habere concedendi indulgen-
tias ſine legitimo motivo. Ratio etiam mani-
feſta id ſuadet: nam dominus non habet ratas
Profuſiones a Miniſtris prodligis factas; Apo-
ſtoli autem dicuntur, miniſtri Cbriſti, & diſpen-
ſatores myſteriorum Dei, 1. Cor. 4. v. I. Qua-
Propter ſi motivum non ſit æquale indulgen-
tiis, vel hæ erunt nullæ, vel ſolum proportio=
natæ motivv.
III. Dicitur, iogno externo: Nullus enim
actus jurisdictionis exercetur ſine ſigno ex-
terno fufficienter indicante voluntatem ſupe-
rioris. Unde patet, ne quidem ſolo diſſenſu
Pontificis interno revocari indulgentias ſemel
conceeſſas poſſe.
Dico Il. Ut quis indulgentiam ſibi lucretur,
debet eſſe vivens, viator, rationis compos,
baptizatus, in ſtatu gratiæ, & opus injunétum
omnino expleviſſe. I. Debet eſſe vivens & via-
zor: nam qui pro ſe indulgentias lucratur, fere
ſemper opus aliquod injunétum exſequitur:
mor-

lNt
ümi
ante
Aiua
Cnin
luhmnte
urd
en

Me.
liu
Erant

n.

Nk.

Knts
ſegu.
Ee
Uyen.
Manl⸗
tus

Apo.

.
.

N.

Wr

ein
.l⸗
,lr⸗
Hi
ſend

cteror,
ulr
G
un,
egon

DE PœNITENTIA. 489
mortuis autem nullum opus injungi poteſt:

igitur nullas pro ſe indulgentias lucrari poſſunt.

Nihilominus cum ſummus Pontifex habeat ple-
nitudinem poteſtatis ad diſpenſandum Eccleſiæ
theſaurum etiam non ſubditis, infallibiles in-
dulgentias concedit fidelibus defunctis, ſed
tantum per modum fſuffragii & ſolutionis. Qua
de re licet veterum aliqui dubitaſſe videantur,
ſententiam ſuam tamen revocarunt. Nec quis-
quam ſine nota hæreſeos jam contradicere poſ-
ſet poſt Xyſti IV., Leonis X:, & aliorum Pon-
tificum editas Bullas. .
II. Debet eſſe rationis compos: nam uſu ra-
tionis deſtitutus tantum ſpeciatim annuente Pon-
tifice, per alium præſcripti operis exſecutorem
lucrari indulgentias poteſt.
III. Opus eſt, ut ſit haptizatus: quia Cate-
chumeno nequit Eccleſia per modum abſolu-
tionis largiri indulgentias. Sed tantum per mo-
dum ſuffragii: cum in illum exercere jurisdi-
tionem nequeat. .
IV. Debet in ſtatu gratiæ eſſe: peccator
enim frui aliena ſatisfactione non poteſt, ut Art.
r. docuimus. Excommunicato non vult Ecele-
ſia hoc beneficium impertiri, licet forte gra-
tia divina Præditus eſſet.
V. Opus injunéctum explendum eſt: nam cum
hac conditione conceduntur indulgentiæ.
VI. Dictum eſt, Uz quis ſili lucretur indul-

gentias: Nam ſtatus gratiæ non exigitur in eo,

qui alteri indulgentias lucrari cupir: peccatum
enim ejus, qui opus-injunétum exſequitur;, in-
Hh 5 dul⸗

.

te clavium in Pœnitentiæ Sacramento aliqua pœ-

490 DE PCGNITENTIA.

dulgentias impedire nequit alii conferendas,
qui peccati expers, & ſatisfactionis alienæ per-
cipiendæ capax eſt.
Naeavarrus & Cajetanus inſuper intentionem
lucrandi indulgentias gratis requirunt, cum id
Pontifices non exigan.
Obi. I. cont. I. Conel. Abbates & Præpoſiti Ordi-

num exercent jurisdictionem in ſuos Religioſos,

faciuntque extraneos aliquando participes meri-
torum & ſatisfactionum ſuæ familiæ: Sacerdo-
tes etiam virtute clavium in Pœnitentiæ tribu-
nali exercent jurisdiéstionem, & aliqua pœnæ
temporalis parte confeſſos liberant: ergo & iſti
habent facultatem largiendi indulgentias. Be.
M. Conſ. Poteſtas concedendi indulgentias per-
tinet ad forum externum Eccleſiæ;, ipfſaque
conceſſio indulgentiarum eſt actus juridictio-
nis, quo relaxantur pœnæ temporales a jure
vel ab homine diétatæ, atque idoneæ non tan-
tum ad exemplum & correctionem publicam,
ſed etiam ad ſatisfaciendum pro reatu apud
Deum reſiduo. Præfeéti autem ordinum ju-
risdictionem tantum in ſuos habent quoad di-
ſciplinam vitæ regularis; ergo illis publicas &
ſolennes indulgentias elargiri non poſſunt, ac
multo minus externis, in quos nullam jurisdi=
Ctionem habent: nam communicatio illa meri-
torum ſui Ordinis non fit virtute clavium, ſed
tantum conceditur per modum impetrationis
ac ſuffragii. .
Quamquam autem Sacerdotes cæteri virtu-

næ

Apenin
unde
, H
annin

vence
lteper

fonem
nid

⸗
o
nnetl.
eroo⸗
nbo.
Do
E
K N
1sper⸗
Ngre
cto⸗
e
un⸗
Wen
n
unn /
E
esd⸗
Awet
n, 4
tio

ert V
digu

DE PNITENTIA. 491
næ temporalis parte confeſſos eximant, hane
tamen jurisdictionem exercent tantum in foro
interno ac ſecreto, non vero in foro externo
& publico Eccleſiæ, ad quod potiſſimum ſpe-
ctat largitio indulgentiarum: nam quod in tri-
bunali pœnitentiæ minus injungunt Sacerdotes)
expiandum adhuc pœnitenti reſtar per opera
Pœnalia, ut habet Bellarminus I. I. de Indulg.
C. II.
CObj. II. Valida eſt actio, qua indigno ſine
legitima causa Beneficium Eccleſiaſticum con-
fertur: ergo etiam quando conferuntur indul-
gentiæ ſine legitima cauſa extrinſeca. B. M.
Conſ. Eccleſia ratam habet illam beneficii colla-
tionem, ut caveatur variis incommodis alioqui
ſecuturis. Nullum autem ſequeretur incom-
modum, ſi indulgentiæ ſine cauſa juſta conceſ-
ſæ nullæ ſint: imo ſi valerent, gravia orirentur
incommoda, quia homines tantæ impunitatis
fiducia facilius in peccata ruerent. F
Inſt. I. Ad redimendam culpam ſufficit indigen-
tia pœnitentis; ergo eadem indigentia ſufficiens
eſt ratio ad remittendam per indulgentias po-
nam. N. M. Conſ. Peccator non poteſt liberari cul-
pa niſi contritione & confeſſione, quæ cum ex ſe
ſint actiones laborioſæ, & adjunctam ſatisfactio-
nem habeant, a peccatis futuris dererrent pœ-
nitentes: At indulgentiæ non ſunt ita neceſſa-
riæ, quia pro pœnis fatisfacere unusquisque
poteſt. Hinc ne in Civilibus quidem largitio-
nes laude dignæ eſſent, ſi indigentibus anſam
deſidiæ & proclivitatis in vitia præberent.
ſt

492 DE PœNITENTIA.
Inſt. 2. Si ad concedendum indulgentias

æquale his motivum requiratur, ergo irrite
erunt conceſſiones fere omnes indulgentiarum:

cum pleræque adjunctas preces exiguas aut elee-
mosynas habeant. w. W. Seq. qualitas mo-
tivi non tam petitur a bonitate actus, qui impe-
ratur, quam a bono, quod per indulgentias ob-
tineri poſſe ſperatur: cujusmodi eſſe poteſt fervor
Ordinis Religioſi inſtaurandus, pax Chriſtiano-
rum,;, converſio Infidelium, Sanécti cujusdam ve-
neratio, aliudve publicum vel privatum bonum
diſtinétum a remiſſione pœnæ indulgentias lu-
cranti obventura: imo cum ex indulgentiis tanta
Dei gloria, quanta ex ſatisfactione ipſa, ſperatur.
Olj. II. cont. 2. Concl. Si ad lucrandum in-
dulgentias ſtatus requiritur gratiæ, ergo ſi opus
injunctum plures hebdomadas duret, ſæpius
confitendum eſſet ei, qui interea peccaret B. W.
Seq. Sufficit opus ultimum præſtari in ſtatugra-
tiæ, quando indulgentiæ aut jubilæi gratiæ ſunt
obtinendæ: nec enim Pontifex exigit, ut opus
quodlibet in ſtatu gratiæ peragatur; ſed lege
Dei ita ſancitum eſt, ut nemo capax remiſſionis
Ponæ ſit, qui non fuerit in gratia. Utrum in-
dulgentiæ reviviſcant, incertum eſt. Neque
Par ratio peti a Sacramentis poteſt: nam ſecun-
dum S. Thomæ doctrinam, nnllum horum,
quod characterem non imprimit, reviviſcit.
Qui culpa mortali vacat, confiteri non tenetur:
nam dum Pontifex ad indulgentias obtinendas
confeſſionem exigit, de confeſſione ſolorum le-
thalium a Doctoribus explicatur. Imo ſi cn
egl⸗

Mrag t
len
e 1.
un⸗
he
gen
Ar
kr
n
ſ e
N

Heni
Urlee
rum
eſes.
6Mo.
ttcr.
lkne
Kero.
Ve.
numn
ol.
Slant
aur.
mi.
os
p⸗
N
r.
elwnr
R
t⸗
IM
i⸗
eche
ec⸗
onln
wid
lenel
Kinen
Nori
vol

DE PGNITENTIA. 49⁹3

legitimè confeſione in peccatum mortale recide-
ris, confiteri iterum non teneris, modo ulti-
mum opus vere contritus peregeris. Quod
potiſſime dicendum, quando finis a Pontifice
intentus obtineri poteſt; etiamſi actio præſcri-
pta in peccati mortalis ſtatu peragatur: ut eſt
ædificatio Eccleſiæ, ſublevatio pauperum, re-
reſſio Paganorum, recuperatio terræ ſanctæ.
Olj. II. S. Thomas in 4. d. 26. q. I. a. 30. do-
cet, Incdulgentias tantum valere, quamum lonant;
modo ex parte dantis ſit auétoritas, ex parte re-
cipientis caritas, & ex parte cauſæ pietas. Er-
go non opus eſt executione operis per Bullam
injuncti. . MW. Conſ. Ideo præſcripti operis exe-
cutionem non adjicit S. Doctor, quod opus
novum injungi non ſit abſolutè neceſſarium,
quandoquidem propter opus præteritum in-
dulgentia dari poteſt.

ARTICULUS IV.
Variæ diviſiones Iadulgentiarum adducuntur.
D* I. Indulgentiæ ratione ſubjecti, cui alli-
gantur, aliæ ſunt locales, aliæ reales, aliæ
perſonales. I. Locales dicuntur indulgentiæ,
quæ templo, ſacello, altari, aliive loco ſacro af-
figuntur, ut, quicunque illa ingreſſi fuerint, aut
viſitaverint, & præieriptas preces vel opera
Præſtiterint, illas adipiſcantur. II. Interdum
addicuntur alicui grano, roſario, crucu-
læ, imagini aliive rei ſacræ, unde veales ap=
pellantur. III Interdum tribuuntur perſonæ;

quoties illa v. g. Sacrum fecerit vel audierit, vi-
ſita-

494 DE PœNITENTIA.

ſitaverit infirmos aut captivos, quam ob cau-
ſam perſonales nuncupantur Tres iſtæ indul-
gentiarum ſpecies, quia ſine temporis determi- †
natione ſubjectis ſuis affixæ ſunt, vocantur per-
petuæ: nam quæ conceduntur definito ſpatio
temporum, quo ſolum percipi queunt, dicun-
tur temporariæ: ut cum pro iis lucrandis deter-
minantur viginti quatuor horæ, hebdomas
una & altera, vel annus integer, ut in jubilæo.
Si generatim dicatur, concedi indulgentias in
mortis articulo, quin exprimatur, in vero arti- 5
culo mortis, probabilius etiam obtinentur in ar-
ticulo mortis præſumpto, quamvis mors reve- 1
ra tum non ſequatur. 1
Dico Il. Ratione effectus dividuntur indul- alnm
gentiæ in partiales & totales. Katio eſt. Effe- Mift
tus proprius indulgentiarum eſt remiſſio pœ- iſai
næ; ergo ſi juxta limitationem conceſſionis, Aüd
pars tantum pœnæ remittatur, erunt indulgen- fnnfl
tiæ tantum partiales: ſi vero citra exceptionem immin
omnis reatus tollatur, ut nihil pœnæ luendum ünm
ſuperſit, erunt totales & plenariæ. B (tong
I. Indulgentiæ partiales aliquæ ſunt tot die- Audi
rum vel annorum, ſignificantque remiſſionem tMn
Pœnitentiæ, quæ peragenda fuiſſet tot diebus vel denn
annis ſecundum Eccleſiæ ritum: nam in primiriva Mmi
Eccleſia ſolebat imponi peœnitentibus, ut feria mm
2. 4. & 6, jejunarent, ut abſtinerent a balneo, c
equitatione, ſacra communione &c. prout ex he
Tertulliano l. de Pœnit., Conc. Triburienſi Can. i
34. & ex l. 19. Burckardi conſtat. tan

Or.

b an
eincl
Lerm.
r er.
o⸗
cn.
lee
Müons
leo
1
0oft⸗
ia.
kee⸗

rinl
E.
pe⸗
er
ſen
enn

N
ent
ordl
ire
Nken
Poe
toht

ena

1

DE PœNITENTIA. 49 5

Quadragenæ indulgentia ſignificat remiſſio-
nem pœnæ, quæ quadraginta continuatis die-
bus in jejuniis & aliis laborioſis operibus agen-
da fuiſſet. Quodſi pœnitens tempus iſtud in ſolo
pane & aqua tranſigere debebat, carena dicebatur
ob carentiam fere omnium ciborum, qualis
Præmitti ſolebat pœnitentiæ ſeptenni, ut Au-
Ctores nuper citati teſtantur.
Indulgentia, qua pars aliqua, v. g. tertia aut
quarta peccatorum donatur, ſignificat, remitti
Ppœnitentiam, quæ pro tanta parte pœnæ pec-
catis debitæ fuiſſet peragenda.
II. Legitur aliquando indulgentia plena,
plenior, pleniſſima. Suareſio diſp. 50. ſect. 4.
num. v. videtur verbis iſtis æqualiter ſignifica-
ri indulgentia totalis; gradus autem compara-
tionis, putat addi ad majorem rei declaratio-
nem, & ad tollendos ſcrupulos, qui ex variis
opiniomibus poſſent oriri. Sotus ait, indulgen-
tiarum prædicatores exaggerationis cauſa illam
gradationem inveniſle. =
Quidam plenam ad ſolam penam peccatis mor-
ralibus debitam referunt: pleniore, ajunt, re-
mitti adhuc pœnas venialibus decretas: pleniſ-
ſima verò etiam culpas veniales indulgeri.
Probabilius videtur Bonifacius Papa, qui in
extrav. Antiquorum de Pœnit. & Remiſ. primus
vocibus illis uſus eſt, indulgentiam plenam re-
tuliſſe ad remiſſionem totius pœnitentiæ injun-
Gæ a Sacerdote: pleniorem, ad remiſſionem
Pœnæ totius ſecundum Canones injungendhze 35

496 DE PœNITENTIA.
pleniſſimam, ad remiſſionem omnis poœenæ, quæ
a divino judicio exigi poſſet.
III. Inter plenarias indulgentias eminet Ju.
bilæum, Ha hebraice, quod ipfis ſignificabat

annum quinquageſimum remiſſionis, in quo
agrorum cultura quieſcebat, & venditæ poſſeſ-
ſiones prioribus dominis reſtituebantur, ut le-
gimus Levit. 25. & 27. & Num. ull. Unde
Iſaiæ 61: V. 2. & c. 63. V. A. translata eſt illa vox
ad ſignificandum tempus Evangelicæ Legis,
quod per annum Jubilæi Hebræorum ſignifica-
batur. Idem vocabulum nobis exprimit annum
ſæcularem, quo maximæ indulgentiæ Romæ
conceduntur: qui quidem initio fuit annus cen-
teſimus, quando a Bonif. VIII. anno MCCC.
magnum illud Jubilæum primo Romæ celebra-
batur. Poſtea anno MCCCL. a Clem. VI. re-
vocatum fuit ad annum quinquageſimum. De-
nique a Xyſto IV. anno MCCCCXXV. ad vi-
gelimum quintum annum eſt arétatum.
Banauam autem ampliſſima hæc Jubilæi
remiſſio non differat ab indulgentüs plenariis
quoad effectum primarium remiſſionis omnium
Poœnarum, tres tamen præcipuas præroga-
tivas habet. Nam primo motivi certitudine
vulgares omnes indulgentias ſuperat. Secundo
ratione ſolennitatis & conſenſus totius Chriſtia-
ni Populi; Tertio propter privilegia plurifna;
videlicet quod poſſit quilibet per quemvis Con-=
feſſarium ab Ordinario approbatum ad exci⸗
piendum eonfeſſiones abſolvi a caſibus reſerva=
1t18,

N
E
ndr
tenk
Cuen
1A
MI
hlerl
umn

t
6

t, uu

e N.
eber
U⸗
..
Hu
N
vo
lin
Dber
nnun
Rome
uocel⸗
.
gehre
re⸗
N.
Ae⸗
6
Nu
Muni
loe⸗
che
eCun
et

Porn

sC .

16
6 N

4

DE PœNITENTIA. 497
tis, & in plerisque votis diſpenſationem obti-
nere.
In lIucrando autem Jubilæo quatuor potiſ-
ſimum obſervanda ſunt, nempe executio ope-
rum injunctorum, eorum commutatio, abſo-
lutio a reſervatis, & tempus quo beneficium
iſtud eſt acquirendum, quorum omnium ex-
Plicatio Theologis moralibus incumbit.
Ohj. I. Si quis indulgentias, queis Ponti-
fex dimidium pœnarum remittit, bis lucratus
fuerit; vel torus pœnæ reatus tunc donabitur,
vel tantum dimidium partis dimidiæ, quæ ſu-
perfuerat a prima acquiſitione indulgentiarum?
Si primum, ergo falſum dixit Pontifex, tan-
tum dimidiæ pœnæ remiſſionem datum iri: ſi
ſecundum, ibitur in infinitum; cum dimidium
reſidui ſemper in duas partes dimidias divida-
tur, quarum altera novis ejusmodi acquiſitio-
nibus indulgentiarum expungi poſſit. B. W. r.
Jq. Quod reſiduum eſt pœnarum non æſtima-
retur tunc ut totum, ſed ut dimidium totius
quod extabat, cum indulgentiæ primum ac-
quirebantur.
Oj. I. Non eſt credibile, aliquem 48000.
annorum in purgatorio fore; ergo gratis ad

tot annos Iæpe conceduntur indulgentiæz. H.

MW. Conſ. Formulæ conceſſionum tantum indi-
cant, tolli pœnas purgatorii, quæ tollerentur
Per pœnas eccleſiaſticas tot annorum, ſtatutas
à 8S. Canonibus, & temperandas pro fervore
Pœnitentium.

DE PœNITENTIA.

GAPUT VII.
De Peœnitentia publica.

ARTICULUS IV.
Ritus & inſtitutio Pœnitentiæ publicæ.
Ota I. Chriſtiani olim in duos ordines diſ-
N pelſcebantur, in Catechumenos & fideles.
Catechumenorum quidam erant audientes, qui
conciones quidem auſcultabant, baptiſinum au-
tem nondum petierant; alii econtra catechu-
meni, qui baptiimum jam expetierant, dice-
bantur electi & competentes.
Fideles dividebantur in tres claſſes, quarum amm
primam conſtituebat Clerus, ad quem omnes mium
Eccleſiaſtici pertinebant: ſecundam Laici, qui mindl
communi nomine fideles nuncupabantur: ter- Hh
tiam Pœnitentes, qui etſi fideles eſſent, tamen mii
ob crimina a cæteris fidelibus ſegregati, & quaſi m is
in ſentinam Eccleſiæ rejecti pecullari nomine upan
cenſebantur. Nomine autem Pœnitentium ſo- zann
li illi intelliguntur, quibus pœnitentia publica, auinpr
eaque ſolennis imperabatur. Nec enim omnis aamn
Poœnitentia olim publica erat, ſed dabatur etiam mai
Poœnitentia privata & occulta, quando pecca- nil⸗
tum clam commiſſum ſoli Sacerdoti detegeba- nr
tur, & ſatisfactio ita privatim & occulte per-. s

Klll

agenda injungebatur, ut ex ea crimen aliis in- Nlr
noteſcere non potuerit; ut conſtat ex epiſt. 80.
S. Leonis ad Epiſcopos Campaniæ.
,

Mota Il. Pœnitentia, quam Gratianus c. WNi- .

bil prodeſt. de Pœnit. d. 3. & Magiſter zn.
Iſt. A

l
ang
binne
,E

Con

1O
, N
7, ter⸗
Ulcen
Kcen
Vodohne
funt
AM
vetla
Necd
eg
lre
A

aumdt
Sſtet

DE PGNITENTIA. 499
diſt. 14 ſolemnem, S. Auguſtinus ep 54. hu-
millimam, S. Ambroſius & Patres alii ſimplici-
ter publicam nominant, pluribus ex capitibus
differt a Pœnitentia publica non ſolenni. Nam
I56 Pœnitentia ſolennis ob aliqua tantum cri-

mina publica & enormia indicebatur, nempe

ob idololatriam, homicidium & fornicationem;
quibus S. Gregorius Neocæſarienſis in epiſto-

la canonica adjungit furtum in cives, barbaro-

rum incurſione afflictos & fugitivos admiſſum.

2do Pœnitentia ſolemnis ſemel tantum in vita

concedebatur. Quod ſi quis deinceps iterum

in ejusmodi crimina relaberetur, licebat ei qui-

dem conventui Eccleſiæ & ſacrificiis adeſſe, non
autem communicare de corpore Chriſti, niſi in
mortis articulo; ut refert Syricius Papa epiſt.
I. C. 5. 3 1 Pœnitentia ſolennis non injunge-

batur Clericis majoribus, neque conjugato cui-

Piam, niſi ex conſenſu conjugis alterius, & ra-
rO juvenibus aut mulieribus. Atο Solennis pœ-
nitentia imperari a ſolo Epiſcopo poterat: cum
econtra pœnitentia publica non ſolennis ob plu-
ra alia crimina publica, ac (æpius etiam fideli-

bus quibuslibet, non ab Epiſcopo dumtaxat,
ſed etiam a Presbyteris dictaretur.

MWota II. Pœnitentia ſolennis tres, ſeptem,
decem ac plures interdum annos durabat. E-

jus initium dabatur feria IV. ante Dominicam I.

Quadrageſimæ, quando pœnitentes pulla veſte
& cilicio induti, tonio capite, exceptis fœmi-
nis, & cinere aſperſi, in Kecleſiam induee-
bantur. Hinc ſupereſt etiamnum ritus, fide-
Ii 2 lees

500 DE PœNITENTIA.
les initio jejunii verni cineribus aſpergendi. Ia-
ductis in Eccleſiam pœnitentibus Epiſcopus cum
Clero manus poſtquam impoſuit, eosdem de-
nuo ex Eccleſia ejiciebat: ubi diverſas ſtationes
occupabant, prout in pœnitentiæ temporibus
proceſſerant. Harum prima dicebatur 7aρ=-
αανα.νοι, ſtatio Elentium, qui extra fores Ec-
cleſiæ ſub dio, aut ſaltem in veſtibulo preces
fidelium cum fletibus poſtulabant. Secunda
appellabatur cρννοu, HAuditio, quando intra
portam in poôrticu cum Catechumenis verbum
Dei ipſis audire, non autem precibus fidelium
intereſſe licebat. Tertia nuncupabatur bvνvα.
α, Suhſtratio, quando humiſtrati & genuflexi
hærebant, humili ac de miſſo habitu, variisque
pœnis & carnis macerationibus exercebantur.
ſeveriſſima fuit hæc ſtatio, unde apud veteres

abſolute pœnitentia vocabatur. Iſti cum com-

petentibus ad concionem & preces Eccleſiæ in-
tra templi ambitum usque ad ambonem, id eſt,
ad locum, ex quo Epiſtola & Evangelium legi
ſolebat, admittebantur, non vero ad ſacrificii
celebrationem. Quarta ooννο νο ſen Conſiſten-
zia erat, cum in Eccleſia ad Sacrificium etiam
conſiſtere, non vero ad communionem altaris
pPercipiendam admitterentur, ex qua cauſa etiam
ſtatio iſta appellabatur minor execommunicatio.
Hiſce quatuor vulgatis ſtationibus Ppœniten-
tium quintam nonnulli adjiciunt, quæ ésαοι
ſeu complementum vocatur, eratque illorum,
dui jam expleta poœnitentia exſpectabant feria

mnA
Atümm
hmmn
Ad
lin d
tirnm
nnpnt
punp
n
lm

.
wan
.
Ni
Alt.
Cel
Lount
U
tbucn
cfum

NN.

ken
iege
tur
eres
⸗
en.
G
boe
u
n
ers

dn

Nid.
eniles⸗
lan
Gon
uk

DE CoNFESSIONE. 5Ser

V. in eœna Domini reconciliari: hoc enim ſo-

lIum tempus reconciliationis erat.
Nota IV. Præter ea, quæ hactenus me-
moravimus, pœnas plures ſubibant. Nam I.
ante expletam pœnitentiam nulli licebat par-
ticipare ſacra myſteria prioribus Eccleſiæ tem-
poribus. Morituris tamen poſtea S. Commu-
nionem conceſſit ſynodus Nicæna I. can. 12. &
Eccleſia Romana ſingulis annis feria V. hebdo-
madæ majoris pœnitentes reconciliavit, eisque
S. Communionem tunc ſolum indulſit, ut te-
ſtatur Innocentius I. cap. 7. epiſt. ad Decentium
Epiſc. Eugubinum. 2. Numquam poterant
promoveri ad Clerum, etiam expleta pœni-
tentia. 3. Non concedebantur pœnitentibus
nuptiæ, niſi quandoque juvenibus. 4. Non
licebat eis adire militiam, neque convivia aut
balnea. §5. Dum ſtarent in ordine pœniten-
tium non poterant eſſe ſuſceptores in baptiſmo
aut confirmatione. 6. Privabantur unctione
infirmorum. 7. Debebant ſepelire mortuos.
8. Diebus dominicis & tempore paſchali flexis
genibus orabant, dum fideles cæreri ſtantes
Precarentur. Diebus autem jejuniorum in Ec-
cleſia comparebant, & in genua provolutis Sa-
cerdotes manus imponebant, & preces pro
ipſis fundebant.
Dico. Inſtitutio pœnitentiæ publicæ & ſolen-
nis non eſt a Chriſto & Apoſtolis, ſed eſt di-
ſciplinæ tantum Eccleſiaſticæ. Prob. I. Toto

primo ſæculo, & ſæculo ſecundo quoad majo-

rem partem quibuslibet peccatoribus pœniten-
Ii 3 tibus

502 DE PœNITENTIA.

tibus quorumcunque criminum etiam extra ar-
ticulum mortis dabatur abſolutio: ut conſtat
ex hiſtoria illius inceſti, quem B. Paulus ob
commercium cum noverca I. Cor. 5. excom-
municatum, poſtea tamen reſipiſcentem abſol-
Vit, & fidelibus cæteris impenſe commendavit,
2. Cor. 2. Joannes item Apoſtolus adoleſcen-
tem ad latrocinia & homicidia degenerantem,
per ſilvas conquiſivit cum lacrymis, & redu-
ctum brevi fidelium communioni reſtituit, ut
narrat Euſebius Hiſt. Eccleſ. l. 3. C. 23. S. I-
TenæUs I. 3. C. 4. aperte air, Cerdonem non ſe-
mel apoſtaſiæ ſuæ veniam conſecutum fuiſſe.
Tertullianus l. de præſcriptionibus c. 30. teſta-
tur, Marcionem ſecundo ad pœnitentiam fuiſ-
ſe admiſlum, eique, modo quos corruperat
ſecum reduceret, communionem & pacem
Promiſlam; ſed antequam id exſequeretur,
morte Ppræventum fuiſie.
Poſt medium ſecundi ſæculi cum gravibu
& publicis peccatoribus ſeverius agere cœpit
Eccleſia, & tribus criminibus, ſi manifeſta eſ-
ſent, omnem veniam negare extra morrtis arti-
culum; donec non multo poſt, circainitium ter-
tii ſæculi hunc diſciplinæ rigorem Romæ tem-
Peravit S. Zephyrinus Pontifex, & veniam for-
nicatoribus, poſtquam convenienti pœniten-
tia perfuncti eſſent, indulſit: homicidis & ido-
lolatris ſine ſpe veniæ, ut antea, relictis. In-
dulgentiam iſtam Sancto Pontifici exprobrat
Tertullianus l. de pudicitia c. I., ſed injuria:
nam ſub medium ſæculi tertii eadem modera-
tione

RKNN
Ne
mn,

4

DE PœNITENTIA. 50¾

Ning tione idololatræ & homicidæ excepti fuerunt,
unk ut conſtat ex epiſtola 58. Cypriani. Cum
u autem pœnitentiæ hujus publicæ vigor ſtatim
un. cœpiſiet deferveſcere, reſtituta eſt poſt per-
mů ſecutionem Diocletiani & Maximiani a Conci-
mm liis Ancyrano, Nicæno & aliis.
ele Prob. II. Si hæc Poœnitentia publica fuiſſet
NOH inſtituta a Chriſto, & ab Apoſtolis promulgata,
I. quilibet Chriſtiani, atque etiam de quovis pec-
„I Cato gravi deberent eam obire, neque Eccle-
SOl ſiæ liceret hac in re quidquam mutare: atqui
okt. ad eam non tenebantur olim Clerici, mulieres,
ſe conjugati, neque juvenes; & de paucis tantum,
r eisque publicis criminibus talis Pœnitentia di-
nfI. Ctabatur: ejusque ritus ſæpe fuit ab Eecleſia im-
peu mutatus; imo tota hæc ſolennitas ſenſim ſublata.
Nen Et quamvis Concilium Trident. Seſſ. 24. c. 8.
un de Reformatione, pœnitentiam publicam pu-
blice & cum ſcandalo Eccleſiæ, peccnatibus
n injungendam decernat; addit tamen, ab Epi-
ſcopo hoc peœnitentiæ genus in aliud ſecretum poſſe
commutari, quando ita magis Judicaverit.
4 ARTICWUEFUSII.

lel⸗

lc Pro quibus peccatis Pœnitentia publica dicta-
or batur?
Den⸗

Lo. Pro ſolis peecatis publicis: eisque gra-

viſſimis & ſcandaloſis olim præcipiebatur
Poœnitentia publica. Eſt contra Novatores
Pr quosdam, Prob. J. Origenes hom. 15. in Le-
ep-

vit. ob graviora quidem crimina ſemel, aut

n Ii 4 raro

7

504 DE PœNITENTIA.

raro pœnitentiam concedi: de communibusau-
tem culpis, quibus domum noſtram ſpiritua-
lem dæmoni venumdamus, & quæ frequenter
incurrimus, quotidianam pœnitudinem agen-
dam non interdici. Gregorius Nyſſenus, qui
ſub medium ſæculi IV. floruit, in epiſtola ca-
nonica ad Letoium, can. 4. & 5. ait, homici-
dis & prædonibus, qui illis ſimiles æſtiman-
tur, ſtatutam a Patribus eſſe pœnitentiam pu-
blicam; nullam autem iræ aut avaritiæ crimi-
nibus, imo ne furto quidem ipſi, neque etiam
uſuræ, ut teſtatur Baſilius M. epiſtola canoni-
Ca 2. Can. I4., neque raptoribus virginum &
viduarum, quando nullus concubitus Præceſ-
ſit: & can. 34. prohibitum, ait, fuiſſe a Patri-

bus, publicare adulteras confeſſas, aut quo-

modocumque convictas, ne mortis periculum
adirent, ſed eas juſſas a S. Communione ab-
ſtinere uſque ad expletum tempus pœnitentiæ.
S. Leo M. ep. 92. ad Ruſticum c. 17. ſcri-
bit, qui convivio ſolo & eſcis immolatitiis gen-
tilium uſi ſunt, poſſe jejuniis & manus impo-
ſitione purgari: idololatras autem, homicidas,
& fornicatores non oportere admitti ad Com-
muionem, niſi per pœnitentiam publicam. S.
Eligius Noviomenſis Epiſcopus, qui ſæculo
VIL. floruit, homilia 1I. 13. & 15. quas in cœ-
na domini habuit, fideles etiam in mortalia
lapſos, clare diſtinguit in eos, qui ſine pœni-
tentia publica prius acta, & eos qui nonniſi poſt
Pœnitentiam publicam abſolutam in Paſchate
communicaturi erant. 8

Utnen
Mmnnen
u
Cil
UI
Mnn
Uinsni
lli
N
pte
N t

cliten
ndol
n 8
rket
Dirt.
(o.
Clun
0.
lk.
lr
ligt
nnpe⸗
ing

DE PœNITENTIA. 505

II. Juxta Auguſtinum epiſt. 108. ad Seleucia-
num, hi tantum ad pœnitentiam, quam pro-
Prie publicam appellat, cogebantur, qui mere-
Pant ſeparari a corpore Chriſti per excommuni-

cationem canonicam: atqui ex eodem Auguſti-

no, non propter mortalia quælibet, ſed tantum
Propter graviora a corpore Chriſti ſic ſeparari
merebantur; ergo teſte eodem tantum propter

graviora crimina ad pœnitentiam publicam ad-

dicebantur.
III. Ex occultis criminibus etiam graviſſimis
homicidii & adulterii nemo olim obligabatur
ad pœnitentiam publicam. S. Auguſtinus de
homicida ſibi privatim noto, ſub finem ſerm.
15. de verb. Dom. Prorſus, inquit, nee prodo,
nec negligo, corripio in ſecreto. Et paulo infe-
rius eadem habet de adultero ſibi clam detecto;
uti etiam cap. 12. homil ult. ex 50. Conci-
lium autem Rhemenſe II. an. 813. can. 31. di-

ſcrimen habere cupit inter eos, qui publice, &

qui clam pœnitere debent.
IV. Eccleſia ſemel tantum conceſſit pœni-
tentiam publicam, ut ex Origene & Patribus
cæteris novimus. Quis autem credat, Eccle-

ſiam voluiſſe omnia mortalia fubjecta eſſe illi pe-

nitentiæ, quæ ſemel tantum in vita peragi po-
teſt, cum Chriſtus pœnitentiæ Sacramentum
iterabile pro baptizatis inſtituerit?
V. Qui pœnitentiam publicam obierant
numquam poterant promoveri ad ſacros
Ordines: cæteris dum durarer pœniten-
tia non licebat adire militiam, nec inire matri-
Ii 5 moOo⸗=

506 DE PœNITENTIA.
monium, aut inito uti; ſi ergo propter quæli-
bet peccata lethalia ſubeunda erat publica pœ-
nitentia, quantæ turbæ exortæ fuiſſent in Ec-
cleiia, dum pauciſfimis Chriſtianorum ad cle-
rum & militiam adlegi, aut conjugio & pro-
creandis liberis operam dare licuiſſet?
VI. Denique cogebantur ad publicam con-
feſſionem, qui ad pœnitentiam publicam dam-
nabantur: arqui nemo occultos peccatores ad
talem confeſſionem cogebat, nec conſeiis cri-
minum licebat illa publicare, ut de mulieribus
adulteris tradit Baſilius M.; Neque licuifle un-
quam ea crimina propalari a Presbyteris qui-
bus privatim confeſſio facta eſt, probat invio-
labile Sacramenti ſigillum. Ergo.
Ohj. I. Ideo Patres de pœnitentia publica
agentes, tria tantum illorum peccatorum, ido-
lolatriæ, homicidii & fornicationis memine-
runt, quia ad illa, tamquam capitalia, cætera

omnia reduci poſſunt; ergo inde nequit pro-

bari; quod de peccatis cæœteris non fuerit agen-
da pœnitentia publica. N. N. Ante. Quod &
pueris abſurdum apparet, quibus ex catechilſ-
mo conſtat, non tria, ſed ſeptem eſle pecca-
ta capitalia: quomodo enim ebrietatem aut fur-
tum ad illa tria peccata revocabis.

Inſt. I. Baſilius epiſt. cit. can. 52. fures, &
can. 65. ſepulcrorum effoſſores, aliosque pec-
catores pœnitentiæ publicæ ſubmittit; ergo non
ſola illa tria crimina pœnitentiæ publicæ erant
obnoxia. . Diſt. Ant. Baſilius illos etiam pec-
cato⸗

Cen
Vplble
lan,
Mnin
Ur
li

en
n

len

e⸗
en
o⸗

00
5

DE PGœNITENTIA. 507

catores poœnitentiæ publicæ ſubmitit, ex tra-
ditione Patrum N. ſuamet auctoritate & ex ſta-
tutis recentioribus C. Can. 30. De Ius, inquit,
qui rapiunt ( nempe mulieres) Canonem quiden
antiquum non halemus & cc. Alii Patres diſerte
eximunt fures, & eos qui idolothyta in con-
viviis gentilium veſcuntur. Concilium Laodi-
cenum Sæculo IV. can. 7. hæreticos ſola chriſ-
matis unétione ad communionem recipiendos
pronuntiat; modo errores deteſtati fuerint ac
Ppublice revocarint. Et Neocæſarienſe An. 314.
can. 4. & quis, inquit, mulierem concupiſeens, Pro-
poſuerit cum ea conecumbere, & cogitatio eus non
perveniat ad effettum; apparet quod gratia LDei li-
beratus eſt, nempe a pœnis canonieis, adeoque
Pœnitentia publica fornicariis & adulteris præ-

cepta. Ex quo conſtat, nullam pœnitentiam

Ppublicam peccatis etiam graviſſimis ſola cogita-
tione admiſſis fuiſſe ſtatutam.
Inſt. 2. Tertullian. l. de Pœnitentia memi-
nit ſolius pœnitentiæ publicæ; ergo pro peccatis
quibuscunque tunc agebatur tantum pœniten-
tia publica. w. W. Conſ. Ab initio libri usque
ad cap. 7. agit de Pœnitentia generatim, quæ
poſt Baptiſmum lapſis eſt neceſſaria. Hanc ve-
rO cap. 5. unicam, ait, eſie oportere, non qui-
dem ex deſperatione indulgentiæ, ſiquis bapti-
Zatus ſæœæpius peccaverit, ſed amore innocentiæ
ac rigore difciplinæ: quia optandum efſet, ut
in recuperata juſtitia Perſeveraret. A Cap. 7.
autem usque ad finem tractat de Pœnitentia pu-
blica, cui tamen non omnia peccata ſubjicit,
me-

508 DE PœNITENTIA.
meminit enim ſolius pœnitentiæ, quæ cum Ba-

Pptilmo conferri poteſt: nam I. ait, eſſe unam,

ſicut unus eſt Baptiſinus. II. Sicut a graviſfi-
mis criminibus idololatriæ per Baptiſmum gen-
tiles expiantur & Deo reconciliantur: ita fide-
les per pœnitentiam publicam ab homicidio &
fornicatione. III. Sicut catechumenis per Ba-
ptiſmum, ita fidelibus per Pœnitentiam publi-
cam omnis pœna & culpa a Deo remirtitur.
Inſt. 3. Ibidem cap. 1I0. damnat verecun-
diam, quæ peccatores abſtinebat, quominus
Peccata ſua confiterentur; ergo agit de pecca-
tis occultis, nam peccata publica fateri non pro-
hibet pudor. F. W. Conſ. & eus probationem.
Magna pars Eccleſiæ peccata publica pœniten-
tium ignorabat: igitur ingenti animo opus erat,

coram his & aliis omnibus in ea, qua dixi, abje-

Ctione & quallore peccata palam omnibus facere.
Inſt. 4. S. Cyprianus epiſt. 47. ad plebem,
ait, minora delicta expianda fuiſſe pœnitentia
publica. G. Fornicationem & adulterium vo-
cat delicta minora intuitu idololatriæ. Libro
autem de Lapſis triplicis generis lapſos adfert,
rimo eos, qui palam idolis chus obtulerunt:
lecundo Libellaticos, qui quidem palam fidem
non negaverant, qui pretio libellos impunita-
tis a magiſtratibus obtinuerant, quo pacto licet
& vitæ & idololatriæ exterioris periculum rede-
miſſent, ſeque a ſatellitum furore & audacia
eſſent tuiti, nominis tamen chriſtiani profeſſio-
nem confuſione quadam abnegaverant: tertio
Uos, qui libellos tales emere cogitaverant. So-

los

lurtn
Alnzern
unn
inte
N
aſid
NKe
uchr
chaun
lwn

Iutian

enn
fün

nee

.
lint

n.
Em
H

1
ren

PNen
nd⸗
Ccun.
minns
erer.
npro
ene
Nlen⸗
genh
e.
ee.
Wn
entn
N⸗
e
le,
l:
Genn
Cr.
le
Al
4e1
. 1.
ot.

DE PNITENIIA. 509

los vero illos, qui idolis ſacrificaverant, pœni-
tentiam publicam ſubire debuifle, conſtat ex
loco citato, ubi cæteros ad confeſſionem & pœ-
nitentiam privatam hortatur. Et epiſt. 58. ad
Antonianum aperte teſtatur, libellaticos facti
pœnitentes ſine mora ad communionem rece-
Ptos fuiſſe.
Obj. II. Patres hortantur ad pœnitentiam
publicam, imo jubent eam injungi ob crimina,
quæ nonniſi occulte ſolent committi, & quo-
rum aliquis ſe ſponte aceuſat: ut S. Gregorius
Neocæſarienſis epiſt. canonic. can 8., Baſiſius M.
can. 6I., S. Gregorius Nyſſ. can. 3., Conc. Anacyr.
can. 20. Ergo propter occulta etiam crimina de-
bebat obiri pœnitentia publica. N. Diſt. Conſ. Si
manſerint occulta, & ſoli Epiſcopo vel Presbyte-
ro fuerit ea eonfeſſus N. Si evaſerint nota vel dela-
tione, vel publica peccatoris confeſſione C.
crimen publicum evadere poteſt, Imo noto-
reitate juris, quando conſtat, vel ſententia ju-
dicis, vel confeſſione rei in judicio, vel age⸗
tima depoſitione teſtium: 2do notoreitate facti,
quando commiſium eſt in præſentia multorum,
vel in loco publico, vel eo tempore, quo po-
tuit multis innoteſcere, vel paſſim verſatur ob
oculos majori parti viciniæ: 3tio denique red-

ditur famoſum, quando ejus fama ex ſufficien-

tibus indiciis orta pervenit ad majorem partem
communitatis. (Quamdiu nullo generis ejus
modo crimen evadit publicum, dicitur mane-
re occultum. Igitur Origenes homil. 2. in Pf.

37. & alii Patres commencdant & probant con-

510 DE PœNITENTIA.

feſſionem publicam occultorum criminum, &
Publicam pœnitentiam, quam quis ſponte con-
feſſus palam ſubit, ad eamque inſtanter hor-
tantur: id quod olim in uſu fuiſſe, non nega-

mus. Quodſi quis palam ſuum crimen, alias

occukum, ſponte confeſſus fuiſſet, hunc ad
Pœnitentiam publicam damnabant canones ci-
tati, quamvis ad longe mitiorem, quam ſialiis
modis illud notorium evaſiſſet. Verum hoc
nihil contra theſin noſtram evincit: nam quan-
do quis omnino libere ex pietate & pœnitentiæ

ſtudio occultum crimen plurimæ parti Eccle-

ſiæ manifeſtat, pœnitentiam publicam poſtea
injunctam ob crimen notorium fübibit.
Inſt. I. S. Auguſtinus & alii Patres ajunt,
duplicis generis peccata dari, alia quidem gra-
via, mortalla, capitalia, alia vero leviora, ve-
nialia & quotidiana: illa quidem expianda efle,
inquiunt, pœnitentia publica, hæc vero pre-
cibus quotidianis. Ergo. H. Explic. teſtim. PLP.
IIla eſſe expianda, ajunt, pœnitentia publica,
ſi fuerint ſcandaloſa, & commoverint univer-
ſam Eceleſiam, ut loquitur Concilium Carthag.
III. can. 32. C. ſi fuerint occulta, aut non ita
ſcandaloſa N. Sæculo VI. S. Cæſarius Arela-
tenſis homil. g. & ſæculo XI. Falbertus Carno-
tenfis ſerm. 2. ad populum, diſtincte addunt,
diuturna iracundia, ebrietas aſſidua: brevis ergo
iracundia & ebrietas raro admiſſa non pleéte-
bantur pœnitentia publica, cum nemo neget

ea eſſe peccata mortalia. Hinc Cæſarius ſub- I
jungit: Quia Iuſtum eſt, ut, qui multorum de-

Rru- DW

De
Uaſtt
N
ogen
nn
rche
hnnin
Ann
uene.
104
/
.

IIA
NN
I
lentie
Loce
Rhoſe

Cent
en ete
, ⸗
lele⸗
1 N⸗
ol
pe
MMle
t,
A N
Mor
C

20c

erbt
00
emno⸗
Elrt.
lim

DEPCGNITENTIA. 7II

Nrubtione ſe perdidit, cum multorum ædificatione
ſe redimat.
Inſt. 2. Juxta diſciplinam Patrum antiquo-
rum omnia peccata mortalia merentur pœnam
excommunicationis, ſeu privationis S. Euchari-
ſtiæ: atqui hæc privatio erat præcipua pars pœ-
nitentiæ publicæ; ergo mortalia omnia ſubjicie-
bantur pœnitentiæ publicæ. W. Diſt. Maj. hoc
eſt, nulli licebat accedere ad Sacram Commu-
nionem, antequam peccatum mortale, in quod
inciderat, pœnitentia expiaverit, & Confeſſio-
ne Sacramentali, prout etiam præſeribit Con-
cilium Trid. Seſſ. 13. c. 7. C. quaſi omnia pecca-
ta mortalia, ſecundum Patres, meruerint ex-
communicationem canonicam N. Excommu-
nicationem canonicam & pœnitentiam publi-
cam, ut præfati ſumus, ſola peccata canonica
vulgata ſubibant: quodfi eadem peccata vel nul-
lo teſte committebantur, vel ſolo complice con-
ſcio pœnitentiæ publicæ non erant obnoxia ſe-
cundum Canones, ſed ex concilio duntaxat
Presbyteri, &ex consenſu pœnitentis, qui etiamn
negatione abſolutionis ſacramentalis compelli ad
publicam pœnitentiam quandoque ſolebat, non
vero aperta & publica ab altari remotione. Quam
ob rem S. Auguſt. ſupra laudatus, Serm. 35 1.
MWos, inquit, a Communione probibere quemquam
non poſſumus.... niſi aut ſponte confeſſum, aut in
aliquo ſive ſæculari, ſive Eccleſiaſtico judicio nomi-
natum atque convictum. Quodſi idem S. Do-
Ctor homil. 49. inter 50. adhortans adulteros,
agite, inquit, pœnitentiam, qualis agitur in a,
a

512 DE PGœNITENTIA.

ſia... Memo ſibi dicat, occulte ago, apud Deum
ago: non intelligit pœnitentiam ſolennem &
publicam, ſed generatim illam, quæ virtute
clavium peragitur, monetque illos, ne Sacerdo-
tum miniſterio prætermiſſo, coram Deo tan-
tum pœnitentiam agant: mox enim addit:
Ergo ſine cauſa dictum eſt: Qucæ ſolveritis in
terra &.
Solet etiam hic tractari quæſtio de perſo-
nis pœnitentiæ publicæ olim obnoxiis. Ubi
potiſſima altercatio eſt de Clericis majoribus,
quos multi aſſerunt ſubjectos publicæ pœniten-
tiæ fuiſſe tribus ſæculis prioribus, ſecuti Joan-
nem Morinum, qui id l. 4. c. 12 pluribus
adſtruit. Verum alü melius hoc negant
cum Albaſpinæo Obſervat. 6. & 7. in Op-
tatum. Sane hic Sanctus I. 2. n. 26. gravi-
ter invehitur in Donatiſtas, quod lapſos Epi-
ſcopos & Presbyteros pœnitentiæ publicæ ſub-
jiciant, Duol quidem perſecutionis tempore, ait, &
nullo faltum eſt poſt thurifcationem. Sed & Sy-
nodus Ancyrana anno 314. Can. I. & 2. Pres-
byteris & Diaconis, qui idolis ſacrificaverunt,
pœnitentia ductis, honoris quidem nomen ſer-
vat, verum absque ulla functione & exercitio M
Ordinis. Petrus Alexandrinus can. 10. Cleri-
cis lapſis Communionem concedit. S. Leo
epiſt. 2. alias 92. ait, alienum eſſe a conſuetudine Z
Eccleſiaſtica, ut Presbyteri aut Diaconi peni-
tentiam publicam obeant. S. Auguſtinus l. .
de Bapt. contra Donat. teſtatur, Clericis ad Ec-
cleſiam, a qua defecerant, reverlis, manus in-
ter

Ea
Gine
iel.
Nle.
int
onnn
Een
7
upbus,

ten.
fion.
urbo

egtl

100,

N
ſag
S
u

D PüœNITENTIA. 513
ter laicos non imponi, ſc. ad pœnitentiam publi⸗
cam. Et Conc. Carthaginenſe V. ætate Augu-
ſtini celebratum idem can. I1. decidit: Uy lapfis
acerdotibus manus, ſicut laicis, non imponantur.
Et habetur c. Confirmandum eſt. diſt. 50.
Per pœnitentiam vero publicam intelligitur
tantum lucétuoſa illa ac ſolennis, quæ in tertio
Pœnitentiæ gradu, qui Sulſtratio dicebatur,
Peragi ſolebat, in quo pœnitentes cinere con-

ſperſi, induti ſacco ac plane lugubri habitu,

variis laboribus & carnis afflictationibus, &
frequenti menus impoſitioni Epiſcoporum &
Cleri rotius ſubjiciebantur: a quo dedecore ac
verecundia Clericos majores Kccleſia ſemper
exemit. .
Privatam tamen ſeceſſionem ac peeniten-
tiam lapſis Clericis injunctam fuiſſe, ait S. Leo
in epiſtola laudata. Quo modo explicatur, qui

„Objici ſolet Canon 76. Conc. Eliberitani, alla-

que teſtimonia, quæ Morinus adducit)

1.
CAPUT VIII.
DE
MINISTRO SACRAMENTI PCGNITENTIE.
ARTICULUS I.
Ouauam poteſtas in miniſtro bujus Sacramenti
veqzairatur“
ico J. Ut quis ſit verus Sacramenti hujus
miniſter, ſimpliciter in eorequiritur po-
teſtas ordinis, ſeu ur ſit Sacerdos. Ita
Catho-

„

514 DEPGNITENTIA.
Catholici omnes contra Waldenſes, Wiclef-
fiſtas, Lutheranos & Novatores Ccæteros.
Prob. I. Verba Chriſti Joan. 20. v. 23. Quo⸗
rum remiſeritis peccata, vemittuntur eis, σ quo-

rum retinueritis, retenta ſunt, ſolis Sacerdotibus gnl

dicta fuiſſe conſtat ex perenni traditione & uſu

Eccleſiæ orientalis & occidentalis. Concilium

Florentinum in decreto Eugenii §. Quartum,
inquit: Miniſter hujus Sacramenti et bacerdos.
Idem ſtatuit Gonc. Tridentinum, Seſſ. 14. Cap. 6.
& can. 10., Siquis dixerit, inquit, non ſolos da-
cerdotes eſſe miniſtros alſolutionis, ſed omnibus &α*
ſingulis Chriſti fdelibus eſſe dictum: Quorum re-
eniſeritis peccata . . . quorum verborum virtute
quililet alſolvere poſſi, anathema ſit.
Prob. II. Teſtimoniis Patrum. Origenes
homil. 2. in Levit. Eſt adbuc, inquit, ſeptima
peccatorum remiſzo, ocum peccator non erubeſcit
Sagerdoti Domini indicare peccatum ſuum. S. Cy-
Prianus l. de lapſis: Confiteantur, inquit, ſin-

guli delictum ſuum, dum remiſſio facta per Sacer-

dotes apud Deum grata eſt. &%. .
Baſilius M. in Regul. brevior. ad interroga-
tionem 288. reſpondet: Meceſſario is peccata
aperire debent, quibus eredita eſt diſpenſatio my-
Mteriorum Deie Non autem cuilibet, ſed Apo-
ſtolis & ipſorum ſucceſſoribus Sacerdotibus
hanc diſpenſationem creditam eſſe monet B.
Paulus I. Cor. 4. v. I. & c. 12. V. 28. & ſqq.
S. Joan. Chryſoſtomus I. 3. de Sacerdotio,

cap. 5. extollit poteſtatem Sacerdotibus a DBeo

conceſſam abſolvendi a peccatis, quæ ſit major
omnium

u

n

ulu
An
ut
.
nu
lon ſe
At

ene
n
Gn
⸗
I

nn.

lengr.
nn⸗
N
otbi
oner
d
cerd
bose

DE PNITENTIA FxrS
omnium terrenorum Principum poteſtate,
guam Deus optimus neque Angeliy, neque Arch-
angelis dutam eſſe noluit. &. ut fuſius retulimus
ſupra c. I. a. r. ad Inſt. 1. Obj. 3.
Innocentius I. epiſt. 1. De pondere, inquit,
ſtimando deliczorum, Sacerdotis eſt adicane.
Auguſtinus epiſt. 228. deterret Sacerdotes,
ne deſerant oves in periculo: quia magnum exi-
tium ſequizur eoxr, qui de hog Saculo vel non re-
generatt exeunt, vel ligati.
S. Leo epiſt. 8. Stc divinæ, inquit, bonitarxit
Prelidiis ordinatis, ut indulzentia Dei niſi ſuphli⸗
cationibus Sacerqotum nequeat obtineri.
S. Cæſarius homil. 41. Peccatorem ad non
difterendam pœnitentiam hortatus: Weſcit, in-
quitz; ! poſſu pæœnitentiam accipere, && confiteri
Deo &&* Saverdoti. Plura Patrum teſtimonia de-
dimus cit. cap. I. huj. diſp. Art. I. & 2.
Dico Il. Ut quis Sacramentum pœniten-
tiæ adminiſtrare poſſit, opus ei adhuc eſt ju.
risdictione. Prob. C. Florentinum dicta Seſi.
1I4. Cap. 7. ait: Nullius momenti eſſe abſolutio-
nem, quam Sacerdos in eum profert, in quem
ordinariam, aut ſubdelegatam non habet juris-
dictionem. Ac rationem hanc reddit: Poœni-
tentiæ Sacramentum eſt judicium: atqui ad ju-
dicium requiritur neceflario in judicante juris-
dictio, & ſubjectio in eo qui judicatur: neu-
trum autem habetur a ſola poteſtate ordinis;

alioqui Sacerdotes quilibet eſſlent ſibi mutuo
Paſtores & ſubditi. Ergo.

Kk z Okj. I.

516 DE PGNITENTIA.

Obj. I. cont. I. concl. Jacobi 5. v. 16. dici- il

tur: Confitemini alterutrum peccata veſtra;
ergo cuilibet fieri confeſſio poteſt. NE. Explic.
Anteced. Confitemini alterutrum peccata ve-
ſtra generatim C. ſpeciatim ſubdiſt. ſinguli ſin-
gulis quibusque N. reus judici, laicus Sacer-
doti C. Sic veteres intellexiſſe oſtendunt teſti-
monia ſæpius allata. Quæ quidem teſtimonia
etiam ſufficiunt ad dandam rationem diſerimi-
nis, cur non æque omnes Chriſtianos concer-
nat dictum Chriſti: Quorum remiſeritis pecca-
za, &. ac illud Marth. ult. Euntes aptizate.
Præterquam quod major fit baptismi neceſſitas,
quam poœnitentiæ Sacramenti, ut notat B. Tho-
mas diſt. 17. q. 3. a. 3. quæſtiunc. r. ad 2. ne-
que in baptismi adminiſtratione ſervetur rario
judicü, quam remittendi & retinendi poteſtas
in pœnitentiæ Sacramento exercet.
Inſt. I. Olim defectu Presbyteri ſacramen-
talem abſolutionem impertierunt Diaconi: nam
S. Cyprianus epiſt. 48. & alibi ſcribit, lapſos in
idololatriam, ſi libellos Martyrum exhibere
poſſint, Presbyteris abſentibus, apud Diaco-
num exomologeſin facere poſſe, ut manuum
ejus impoſitione ad Dominum cum pace ve-
niant. Ergo. . N. Antec. S. Doctor loquitur
ſolum de exomologeſi, qua morituri tales Dia-
cono ſuum lapſum in idololatriam, & ſua vota,
qua deſiderarunt reconciliari, aperiant, ut ab
80 reconciliari, & S. Euchariſtiam in viaticum
percipere poſſint. Idem ſenſus eſt Synodi Eli-

beritanæ, quæ can, 32. facit Diacono poteſta- A

temn

ntni.
1
/,
ne,
Iiu
Ur

Vlt
n gen⸗
lyl.
llle.
llr.
N.
Untrde
ine
lerimi
Ceer⸗
haen.
Chnt
cellg
D,T.
G2 e.

nſi
volelis

Crmneh⸗
herhbet
D.
nuutt
ce Ne⸗
gden
les
nN
Vite
In
.
4

7

Dfk PGœNITENTIA. 517
tem concedendæ communionis, ſi ei juſſerit
Sacerdos: indicat enim ſolum eommunionem
Eccleſiaſticam, non vero reconciliationem cum
Deo. Sed & C. Toletanum I. cum Diaconos
lapſos privat poteſtate imponendi manus, non
intelligit niſi honorariam illam, cum clerus cum
Epiſcopo pœnitentibus manus ſæœpe ſoleret im-
ponere. Ad ſenſum eundem Alcuinus, Ordo
Romanus aliique dicunt: Diaconus ſuſcipiat pœ-
nitentes, & det eis ſanétam communionem, ſuice-
ptione tantum ceremoniali, ut precum Eccle-
ſiæ & Euchariſtiæ participes fierent; non vero
abſolutione ſacramentali. Ordo enim Rom.
ſcut ſaerificium, inquit, offerre non Shont, niſt

Epiſcopi vel Presbyteri, quibus elaves regni cœleſtis

traditæ ſunt; ſic neo iſta judicia alius uſurpare de-
bet. Odo Pariſienſis, in Statutis Synodal.
Stat. 56. Probibetur, inquit, diſtricte, ne Dia-
coni ullo modo audiant confeſſtones, niſi in auktiſſi-
ma neceſſctate: claves enim non habent, nee pohſunt
abſolvere. His Alcuinus cum cæteris antiquis
conſentit.
Iuſt. Il. c. Fures. Extra. de furtis. FKuves;
inquit, e furando comprehenſit vel vulnerati,
Prebytero vel Diacono confeſſt fuerint, commu-
nionem eis non negamus. Alia item Concilia,
Patres & præcipui Theologi jubent, abſente
Epiſcopo & Presbytero, confeſſionem fieri
Diacono, aut etiam laico. Ergo. G. Senten-
tia illa in Jure can. mendoſfa eſt: ita enim ca-
non 31. Conc. Triburienſis, in decretales re-
latus, ſonat: & comprehenſi & vulnerati, Deo-
kKk 3 de

518 DE PeNITENTIA.
gque && Savergoti confeſſ, . Et ut prior lectie
admittatur, tamen recte explicari poteſt ſecun-
dum ſententiam CC., PP. & Theologorum,
qui, abſente Epiſcopo & Presbytero, confef-
ſionem aliis jubent fieri, ad præceptum Chriſti
de confeffione quoquo modo implendum, &
gratiam ipſa operis humilitate conſequendam
C. ad abſolutionem ſacramentalem ab iis ſuſci-
Piendam N. Juxta hanc expoſitionem S.
Thomas nuper cit. ait: Laicum in neceſſitate ſutp-
plere Vicemz Saverdotis, oui confeſſio fiat: eo quod
Putarer, hominem in articulo mortis teneri
peccatum mortale, cujus ſibi conſeius eſt, ſal-
tem laico confiteri: ibidem tamen ad I. & diſt.
20. q. un. a. I. quæſtiunc. z. ad 3. ait, ejusmo-
di confeſſionem non eſſe ſacramentalem, nec
ita confeffum conſequi ſacramentalem abſolu-
tionem, ſed defectum Sacerdotis erga ſic con-
feffum & contritum a ſummo Sacerdote fup-
Pleri. Igitur Morinus, qui in aliam partem
Propendere viſis eſt, ipfis veterum teſtimo-
Niis, quæ in ſuæ opinionis patrocinium addu-
cit, convincitur. Nam Magiſter ſententiarum
I. 4. diſt. 17. &, inquir, Jefuerit Sacerdos, pro-
ximo vel ſocio ot faotenda confeſſio. . . Tunta
quiphe vis oſt eonfeſtonig, ut, ſi deeſt Sacerdos;,
conkteatur proximo. . . CS† ſi ile, oui confite⸗
bitur, poteſtatem ſolvendi non habet; it tamen di-
geus venia er deſiderio Sacerdotis.

Verbis pene eisdem utuntur, Gratianus,

Præpoſitus in ſumma inedita, Albertus Ma-
ghus aliique apud Morinum.

ſed
NKe
ante
in
cton
lad
eli
inn
e⸗
Pde
.

Leckee
echn.
lum,
llel.
, S
enn
lolli⸗
Hen
lſſb.
Hato
eherti
l, K.
S
eno.
1, O
l.
.
NeN.
E
mem
elinn
r.
Tuna
gterth
anffi
anen

Ptläm
HK

6

DE PœNITENTIA, 519
Obj. II. cont. 2. coneluſ. Sacerdotes in ſua

ordinatione aceipiunt poteſtatem remittendi
peccata, dum dicitur eis idem ab Epiſcopo,

quod dicebatur Apoſtolis a Chriſto, Joan. 20.
Accipite Spiritun §., quorum remiſeritis pecoa-
za, C. atqui poſt illa Chriſti verba non ege-
bant Apoſtoli poteſtate alia; ergo neque Sa-
cerdotes poſt collatum ſibi Sacerdotium egent
diſtincta poteſtate jurisdictionis. . Diſt. Maj.
Sacerdotes in ſua ordinatione accipiunt poteſta-
tem totalem & completam remittendi peccata
N. accipiunt poteſtatem radicalem, incoatam
& ex parte principii activi, C. Poteſtas totalis
& completa remittendi peccata conſtat neceſſa-
rio ex poteſtate ordinis & jurisdictionis, qua-
rum prior ſola ordinatione confertur, poſte-
rior vero ante & poſt ordinationem conferri
poteſt. Quare Apoſtolis Chriſtus dicendo:
Accipite Spiritum S., quorum remiſeritis pecca-
ta, &. tantum conceſſit poteſtatem ordinis:

nam cum continuo ante dixiſſet: Sicut miſi me

Pater, & ego mitto vos, jam eis conferebat ju-
risdictionem univerſalem in omnes Chri-
ſtianos. S=“
Huſt. L. Sacramento ordinis confertur po-

teſtas judicandi, ſeu peccata judicialiter cogno-

ſcendi, ac deinde prout videtur retinendi ac
remittendi: atqui hæc eſt poteſtas Jurisdictio-
nis; ergo non opus eſt, alia poteſtate jurisdi-
Ctionis. B. Diſt. Maj. .. confertur poteſtas

jus dicendi remota, incoata, late & improprie

dicta C. poteſtas proxima, completa, proprie
E 4 &

520 DE PœNITENTIA.
& ſtricte dicta N. Jurisdictio proprie accepta,
de qua Concilia diſſerunt, eſt poteſtas regendi
& gubernandi; quæ non datur per ſolam ordi-

nationem: nam Epiſcopi abſolute ordinati, ſeu

mere titulares, item Epiſcopi epiſcopatu ſuo
dejecti, aut qui legitime renuntiarunt, carent
jurisdictione,; quam tamen habent Epiſcopi
confirmati antequam ordinentur. Deinde po-
teſtas ordinis ſola ordinatione confertur verbis
iſtis: Accipe Spiritum Sanctum cρ. econtra po-
teſtas jurisdictionis acquiritur pluribus ſignis
externis, v. g. collatione beneficii ab Epiſcopo,
quæ etiam legitime delegatur a beneficiato non-
dum ordinato. Præterea poteſtas jurisdictio.
nis augeri, minui, delegari poteſt, & adimi:
Poteſtas ordinis eadem eſt & æqualis in omni-
bus, nec delegari poteſt, nedum amitti. De=
niqus poteſtas ordinis confertur ſine ſubjecta
materia: jurisdictio autem nequit eſſe ſine ma-
teria certa & determinata; quomodo enim ſu⸗
pDerior ſit ſine certis ſubditis? Igitur jurisdi-
Ctionis collatio, cum ſit deſignatio ſubditorum,
habet ſe ſicut approximatio cauſæ ad ſubje-
Gtum: nam etſi ignis idoneus ſit ad comburen-
dum lignum, nullum tamen comburet, niſi
ſibi admotum.
lLiiſt. 2. Sacerdotes habent poteſtatem ſuam

abſolvendi a Chriſto, non vero ab Eccleſia.

Be. Diſt. aſj. Habent a Chriſto hanc poteſtatem
radicalem, incoatam, & ex parte principii
activi C. hanc poteſtatem abſolutam & com-
pletam a Chriſto N. accedente Iurisdictionzel

nmrn
a
eli ll
hen,
n
ſei

eph,
gend
or.
len
e

Verbe
po.
ſons
0 UCl
.
AClNe
ONN.
N
bel
R.

tved

Hdtoun
e
uer.
u
olor
Neſtans
tinet

ice

4

R

DE PGNITHNTIA. 521
Eccleſia poteſtas abſolvendi a Chriſto, per Sa-
cramentum ordinis collata, completur & per-
ficitur in ordine ad uſum.
Inſt. 3. Si non una cum porteſtate abſol-
vendi ſimul in ordinatione conferatur juris-
dictio, ergo poreſtas illa abſolvendi erit inuri-
lis, cum reduci in actum non pofſſit. . M.
Wat. Reduci poteſt in actum accedente juris-
dictione, quæ & ipſa non cenſetur eſſe otioſa,
quod ſine poteſtate abſolvendi, per ordinatio-
nem collata, in actum ſecundum non prodeat.
Habet ergo ſe res fere ſicut cum Rex eliqui-
bus poteſtatem abſolvendi vel damnandi im
Pertiverit, quam exercere non poſſint ante
quam ipfſis a Prorege in præfecturis ſubditi cer-
ti deſignentur.
Iinſt. 4. Si ad abſolvendum requiritur juris-
dictio, ergo ſummus Pontifex a nemine abſol-
vi poterit: Sicut enim in foro externo a nemi-
ne judicari poreſt, ita in judicio interno nemi-
ni poteſt in ſe dare jurisdictionem. B. MW. Illat.
& ejus probat. Propter excellentem, omnique
humana majorem dignitatis ſuæ prærogativam,
quam auctoritati mere humanæ ſublici non
convenit, non poteſt in foro externo cuiquam
in ſe committere jurisdictionem. Econtra cum
in foro interno auctoritas abſolvendi divina ſit,
ejusque judicium omnibus Chriſtianis peccato-
ribus jure divino neceſſarium; hoc ipſo quod
Pontifex confeſſarium ſibi eligit, committit ei⸗
dem jurisdictionem in ſe ipſum: perinde ac
ſupremi Principes judicibus, queis cauſas ſuas
Kkk à5 (Geci⸗

522 DE PœNTTENTIA.
decidendas committunt, jurisdictionem in ſe

ipſos conferunt.

Coll. J. Quilibet Sacerdos, etiam excom-
municatus, ſi alius haberi nequit, poteſtatem
habet abſolvendi quemcunque peccatorem in
articulo, aut probabili periculo mortis, v. g.
inſtante prælio aut navigatione. Ubi immeri-
to quidam excommunicatos vitandos, ſuſpen-
ſos, interdictos & hæreticos excipiunt: nam
C. Tridentinum Sefl. 14. cap. 7. In articulo,
inquit, mortis omnes ſacerdotes quoslibet pœniten-
tes a quibusvis peccatis & cenſuris alſolvere poſ-
ſunt. Quod autem excommunicati, penitus-
que præciſi, a Sacerdotum miniſterio arcean-
tur, & omnino vitari jubeantur, id in odium
& pœnam ſcelerum ipſorum ſtatuitur: ideoque
in aliorum fidelium emolumenta, non in ſepa-
ratorum favores pœnam illam legum interpre-
tatione molliri, non vero exaſperari decet.

II. Jurisdiétio & approbatio ordinarii tam
requiritur ad abſolvendum a venialibus, quam
a mortalibus, ut declaravit Innocentius XI. de-
Creto dato An. 1679. neque enim poteſt judex

ſine jurisdictione eſſe.

Hinc poteſt Eceleſia

reſervare peccata venialia, decernendo, abſo-

Intionem a non approbato nullam eſſe; licet

Peœnitens aliis mediis ſine Sacramento hæc ex-
vergere poſſit. Quæ omnia ad iteratam ab-

Rolutionem a peccatis alias jam in confeſſione

remiſſis accommoclari p

oſſunt.

7

ARTI.

Gtmmtann
N
CMannt
Inpkncne

in

n l

nt

Cn.

Kem
nin
lne.
Uhen.

,

ten.
e l.
☚
UCei
Oduen
e
Nr.
.
D
5 n
Ne.
er
0ckela
d.
aee 4
Aran
Ukele

N

1
Dr PœNITENTIA 523

ARTICUL US II.

De neceſſitate approbationis ad Sacramentum Pa-
nitenti«” adminiſtrandum.

bernandi populum Chriſtianum, alia
eſt ordinaria, alia delegata. Ordinaria jurisdi-
ctio eſt ea, quæ haberur ex officio & titulo, cui
incumbit cura animarum, ut eſt Epiſeoporum,
Parochorum & Superiorum, monaſteriorum
& coœnobiorum in religioſos ſibi fubjectos.
Delegata jurisdictio haberur ex commiſſione
hujus, qui ordinaria jurisdictione pollet. Ali-
quid jurisdictionis delegatæ eſt approhatio: hæc
enim non tantum eſt Epiſcopi teſtimonium ju-
ridicum de Sacerdotis alicujus habilitate ſuffi-
cienti ad excipiendas confeſſiones, ſed ſimul
conſenſus ac depuratio ad id officii in diœceſi
obeundum.
Dico: Sacerdotibus omnibus beneficium
curatum non habentibus adeo necefſaria eſt ad
excipiendas Sæcularium confefſiones approba-
tio Epiſcopi, ur ſine hac nulla ſit ipſorum ab-
ſolutio. Ha C. Tridentinum Seſſ. 23. Ccap. I 5.
de Reform. Decernit, nullum, etiam regularium
boge confeſſtones Salarium, etiam Sacerdotum,
audire, nec ad id idoneum reputari, miß aut pa-
tochiole heneſic5ium habeat, aut ab Epiſcopis per

Wota. — ſen poteſtas Eccleſfiaſtica gu⸗

cexamen, aut alias judicetur idoneus, o opproba-

Hionem, quæ gratis detur, obtineat. 3.
Dixi d.

524 DE PNITENTIA.

Diexi I. Non habentibus beneficium curatum.
Hinc omnes Prælati, etiam Regulares, hac ap-
Probatione egent: non item ii, qui habent be-
neficium curatum, ut Epiſcopi etiam nondum
conſecrati, modo jurisdictionem habeant, Ab-
bates, qui jurisdictione quaſi epiſcopali pollent,
atque etiam Parochi, quamdiu beneficium ſuum
obtinuerint. Ut primum autem deſinunt ita
beneficiati eſſe, egent approbatione, æque ac
Cæterl. .
Dixi Il., Ad confeſſiones Scoularium: cum

ergo Concilium nihil innovet circa confeſſiones

Regularium virorum vel fæminarum, poſſunt
a quolibet Sacerdote jurisdictionem habente
audiri, juxta decretum C. Tridentini. Quam-
quami Gregorius XV. conſtitutione anno 1622.
edita ſanxerit, nequis, etiam regularis Sacer-
dos, Monialium confeſſiones, niſi approbatus
ab Epiſcopo excipiat: quæ quidem approbatio
peculiaris eſſe debet pro hiſce perſonis. Ne-
que etiam is, qui pro Monialibus certo tem-
pore audiendis approbationem tulit, extra il-
lud tempus ſine ſingulari approbatione audire
illas deinceps poterit, ut diſerte ſtatuit Cle-
mens N. in Bulla, ſuperni Principis familigs.
Ex eadem lege Tridentini C. conficitur,
quod nullus Prælatus ſæcularis non habens ju-
risdictionem epiſcopalem confiteri poſſit cui=
quam non approbato ab Epiſcopo, aut non
habenti beneficium curatum. Imo quod nec
Cardinalis aut Epiſcopus aliusve ſæcularis Cle-
ricus eligere poſſit alterius diœceſis Presbyte-

nlenen

hn
ugel
lenne⸗
Se
barr
ponhn
le

n.
eh
the.

DE PGNITENTIA. 525
rum a ſuo Epiſcopo non approbatum, ut ha-
betur in declaratione Cardinalium 1158. &
1160. cCit. a Suareſio d. 28. S. 4. n. 8. Quæ
quidem ultima pars videtur eidem Suareſio no-
va & difficilis: nam ſi Epiſcopus extraneo Sa-
cerdoti jurisdictionem & approbationem in
oves proprias impertire poteſt, cur non idem
poterit in ſe ipſumꝰ
Dixi UII. Approbatio Epiſeopi: quo nomi-
ne cenſentur etiam ejus Vicarius, & quicum-
que habent jurisdictionem Epiſcopalem, ur
ſunt Abbates quidam, & Capitulum ſede va-

cante. Hinc probabile nullo modo eſt, quod

quidam aſſerere auſi ſunt, ſufficere judicium
Academiæ, aut curati alicujus: hæc enim opi-
nio prorſus adverſatur C. Tridentino, quod
ſolorum Epiſcoporum meminit; & ita quoque
explicavit Pius V. in Bulla, quæ incipit: Ko-
mani Pontificis. Igitur cum neceſſaria omnino
ſit approbatio Epiſcopi, ſaltem confirmati,
ſuboritur dubium, cujusnam Epiſcopi? In
qua quæſtione accedere non poſſumus illorum
ſententiæ, qui opinantur, confeſſarium debe-
re & poſſe a ſolo eo approbari, in cujus diœ-
ceſi Sacerdos quaſi ſedem fixam habeat, nec
poſſe approbationem ab alio obtinere, in eujus
diœceſi conſtanter non habitet: eo quod ap-
Probatie ſit actio quædam jurisdictionem ha-

bentis in Presbyterum ſibi ſubdirtum. Cur

enim Epiſcopus Wormacienſis non poſſit ap-
Probare pro excipiendis confeſſionibus Sacer-
dotem in Diœceſi Spirenſi habitantem, &£ ibi-
dem

„

526 DE PœNITENTIA.

dem non approbatum? Nam Sacerdos ab Epi-=
ſcopo non ſuo petens vel admittens approba-
tionem, fit velut transeunter ejus ſubditus,
dum ſe illi hoc in caſu ſponte ſubmittit.

Dixi I. Ue ſine hac nulla ſit ablſolutio.
Quapropter neceſſaria ſimpliciter eſt approba-
tio, vel abſoluta pro quovis loco, tempore
vel perſonis totius diœceſis; vel limitata ad cer-
tum tempus, locum & perſonas, quos
limites ſi quis exceſſerit, idoneus non eſt ad
conficiendum abſolutionis Sacramentum. Nam
Gcut poſſunt Epiſcopi Sacerdotibus, etiam re-
gularibus privilegiaris, approbationem ſimpli-
citer negare: ita eamdem poſſunt reſtringere,
ut novimus ex Bulla Clementis X. quæ incipit:
Superna magni Patris ſamilias.
Obhj. I. In extravagante: ſaper cathedram.
De ſepulturis, & in Clementina: Dudum. Eod.
tit. In extravagante: Imer cunktas. De privi-
legiis, & in Bulla Leonis X. quæ incipit: Sa-
ero approbante concilio. Statuitur, ut regulares
mendicantes, petita & injuſte negata approba-
tione, poſſint audire confeſſiones Sæcularium;
ergo eis non eſt adeo neceſſaria hæc approba-
tioO. H. MW. Conſ. Privilegium illud regularium
inſertum fuit corpori juris communis, capitu-
lo auteme Licet Komanus. de Conſtit. in 6. di-
citur: Romanus Pontifex edendo conſtitutio-
nem poſteriorem, priorem, quamvis de illa
mentionem non faciat, revocare, quando con-
tinetur in jure; atqui in Concilio Tridentino,
. quod

hntr
Fnd
l
Ren
lnnn
nſti

DE PG&NITENTIA. 527

quod Pontifex ipſe indixit & confirmavit, ubi
approbationis neceſſitas abſoluta indueitur, di-
ſerte ſubjungitur: Privilegiis & conſuetudine
quacumque, etiam immemorabili, non olſtantibus.
Nec fit cuiquam injuria: nam cum Eccleſia
omnibus jurisdictionem tribuat, poteſt, cum
videtur, eadem privare; ſicut etiam revera
privat omnem, qui approbatus legitime non
fuerit.
Accedit Bulla Urbani VIII. anno 1628. edi-

ta, quæ incipit: Cum ſicut accepimus, qua o-

mnia & ſingula indulta, quæ a Sede Apoſto-
lica promanarunt audiendi Sæcularium confeſ-
ſiones absque Ordinarii approbatione quibus-
cumque Collegiis, Capitulis, Religionibus,
Societatibus conceſſa revocantur, caſſantur,
tolluntur, reprobantur, annihilantur, viribus
& effectu evacuantur, nullisque perſonis im-
poſterum ullo modo ſuffragari poſſe decer-
nitur.
Ex quo nemini deinceps tamquam proba-
bile tueri licet, quod Navarrus in Manuali cap.

27. n. 264. & 265. & nonnulli quondam tra-

diderunt, etiam poſt C. Tridentinum ſufficere
licentiam petitam, etſi negetur.
Inſt. I. Actio injuſta nemini nocere debet:
atqui quando negatur dignis approbatio, eſt
actio injuſta; ergo regularibus nocere non de-
bet: neque præiumendum eſt, a Concilio da-
tam Epiicopis facultatem agendi contra juſti-
tiam. B. Diſt. Maj. Actio injuſta nemini de-
bet necere per ſe, C. per accidens-N. Qe
enlu

528 DE PœNITENTIA.
ſenſu etiam Concilium, reſtituendo Epiſcopis
poteſtatem ſuam integram, eisdem præbuit oe-
caſionem, quandoque injuſte agendi. Quam-
quam vix apparet, quomodo Epiſcopus præ-
ſentatos a Superioribus ſuis religioſos non ac-
ceptando injuriam illis faciat; nam dicta Cle-
mentina, Dudum, limitationes aliquot conti-
net, queis Epiſcopi ſe tueantur. Ac prior

quidem, quod Prælatus, Epiſcopo renuente

aliquem, illius loco debeat ſubrogare alterum:
Poſterior autem, ut non plures præſententur
Epiſcopo, quam ſint neceſſarii? atqui Epiſco-
pus dicere poſſet, eos non eſſe neceſſarios,
qui ſe approbandos offerrent, quod alii ſibi
ſappetant Sacerdotes.
Cæterum decernere hic de juſtitia actionis
non eſt Religioſorum, ſed Epiſcoporum, quos
Concilium judices conſtituit vel potius reſtituit
juſtis & maxime neceſſariis de cauſis. (QQuodſi
Regulares factam ſibi injuriam putent, habent
coram quo de illa querantur, abſurdiſſimum au-
tem foret, ſi penes ipſos maneret poteſtas cauſam
propriam decidendi: cum vix ullus, ut ut indo-
Cus, aut improbus ſit, non ſibi perſuadeat, cum
rejicitur, in juriam ſibi inferri. Licet ergo nege-
tur injuſte approbatio, ſuum nihilominus effe-
um talis negatio ſortitur, ſicut econtra cum
Epiſcopus approbat, cui ſcit eſſe recuſandam
approbationem, hæc tamen valida erit: Nam
cum Synodus dicat: aut alias idoneus judicetur,
loquitur de ſententia externa authentice ab
Epiſeopo lata; ad cujus valorem non requiri-
Kur,

e
le
Een
Uren
Ede
W

eoi
Ut oe.
lum.
re.
e.
40
r
enn
Clele
eromn:
egtur
Plco.
lnios,
Uütb

Ginis
Al
irt
N
wn
nnmn
sali
nitl.
M
ege⸗
e⸗
aen

DE PGNITENTIA. 529

tur, ut judex interius idem æſtimet, quod ex-
terius pronuntiat.
Obj. II. Pius V. ſtatuit, approbationem
Mendicantibus conceſſam revocari non poſle,
nec poſſie eos ab Epiſcopo, a quo approbati
ſunt, iterum examinari, ſed tantum ab ejus
ſucceſſore; ergo approbatio non poteſt ad cer-
tum tempus limitari. B. W. Conſ. Gregorius
VIII. Bulla ſua, cujus initium, In tauta rerum
& negotiorum mole, Conſtitutiones Pii V. pro
Mendicantibus & alis Regularibus contra lo-
corum Ordinarios, ad terminos Juris Com-
munis & Concilii Tridentini reduxit.
Inſt. I. Approbatio vi Sententiæ Juridicæ

Epiſcopi approbantis tranſit in rem judicatam;

ergo revocari amplius non poteſt. . W. Conſ.
Nihil verat, contra id quod prius judicatum
eſt, poſtea judicari, ſive licite, ſive non, præ-
ſertim in hac cauſa, in qua leges Epiſcoporum
poteſtatem eatenus extendunt.
Inſt. 2. Sententia injuſta non aufert jus ac-
quiſitum; revocatio autem approbationis dig-
no datæ, & qui dignus adhuc eſt, eſt ſenten-
tia injuſta; ergo non aufert ei jus ſuum. B. D.
Maj. Sententia injuſtanon aufert jus ad rem C.
non aufert rem ipſam N. Sicut per detractio-
nem vere tollitur fama, quamvis & injuſte tol-
latur, & jus ad eam maneat: ita licet injuſtare-
vocatio non tollat jus ad teſtimonium Epiſco-
pi, quia tamen ad approbationem opus eſt te-
ſtimonio actuali Epiſcopimoraliter perieveran-
te, & hoc revocatione, etiam injuſta, tollirur,
L 1 rev-

530 DIr PœNITENTIA.

revocatione quacunque, approbationem ipſam
ceſſare neceſſe eſt. Cauſæ autem juſtæ revo-
candæ approbationis ſunt nimia ignorantia, &
perverſi mores Sacerdotis, quæ approbantem
Epiſcopum latebant, aut ſi nimia approbati in-
ertia aliudve vitium approbationem conceſſam
ſequatur. Nam cum anno 1632. die 19. Febr.
libello ad Emin. Cardinalem Richelium dato va-

riorum Ordinum Regularium Superiores Pa-

riſiis degentes agnoverint, Regulares Epiſco-
porum approbatione egere, eamque revocari
poſlſe ob incapacitatem notoriam & ſcandalum
publicum, non negant, alias poſſe ſubeſſe cau-
ſas revocandi, ſed, ſiquæ extiterint, rogant,
ne Epiſcopi approbationem revocent, ante-
quam Superiores moniti ſunt de cauſa, ut, niſi
Providerint ipſi, quod facturos confidunt, ab
Ordinariis provideatur.
Olj. IIl. Poteſt Sacerdos ab uno Epiſcopo
approbatus, ubique ſine nova approbatione ex-
cipere confeſſiones; nec enim aliud ex doctri-
na Conc. Tridentini colligirur; ergo non opus
eſt, ut approbetur Confeſſarius ab Epiſcopo
loci, ubi excipiuntur confeſſiones. N. W. Ant.
quam propoſitionem proſcripſit AlexanderVII.
in Brevi dato ad Epiſcopum Andegavenſem
30. ſan. an. 1659., & antea rejecit Clementina,
Dudum, de Sepulturis. Et Innocentius X. in
reſponſione ad Epiſcopum Angelopolitanum
in Cauſa PP. Soc. IEs: & Tridentinum fig-
nanter vult obtineri approbationem ab Epiſco-
pisy. Ac ratio ipſa ſuadet, quod ob regionuc

Aöl
aln
lbde
Neͤn
Ugnünd
n
ltpn
leny lrl
,ir
UDeal⸗
pn
i
ie⸗
n
i

6

Dr PœNITENTIA. 531
& morum varietatem non idem ubique mune-
re hoc rite fungi queat. Ex his conſtat, ne-
minem poſie in/templis alienis ſine illorum,
quibus templa ſubſunt, conſenſu confeſſiones
excipere, niſi habuerit facultarem ab Epiſcopo,
cui præſes templi ſubeſt.
Ceæterum Conſtitutio Clementis X. prohi-
bert quidem, ne quis Regularis ad audiendas

confelſiones ſe exponat in Diœceſi, in qua non

eſt approbatus; non tamen vertat, quominus
illac iter forte agens alium ſuæ Diœceſeos ſimi-
liter facientem iter Sacramento Pœnitentiæ ex-

piet: quia tunc locus Dicœceſis alterius habet

ſe tantum per accidens reſpectu hujus Confeſ-
ſarii & pœnitentis. Quamquam autem & hanc
licentiam Regularibus privilegiatis quidam &
ipſi Regulares inficientur competere; certum
tamen eſt, Parochis licere ſubditorum ſuorum
confeſſiones in aliena Diœceſi excipere, modo
id privatim & ſine ſcandalo fiat: nec enim Ju-
risdictio in foro pœnitentiæ contentioſa eſt &
ſtrepera, ut exerceri in territorio alieno ne-
queat; nec Parochus proprii quidem Epiſcopi
approbatione eget ad Sacramentum ſuis ovibus
in ſua Diœceſi adminiſtrandum.
Olj. IV. Parochi & Religioſi approbati ab
uno Epiſcopo excipiunt confeſſiones hominum
ex alienis Diœceſibus ad ſe confluentium, licet
ab horum Epiſcopis ſpeciatim ad id approbati
non ſint: ergo ad legitime miniſtrandum Con-
feſſionis Sacramentum non opus eſt, ut Sacer-
dos ab Epiſeopis pœnitentium etiam approbe-

532 DE PœNITYENTIA.

tur. . M. Conſ. Quod Parochi aliique Sacer-
dotes approbati ab uno Epiſcopo abſolvere
Poſſint pœnitentes ex alienis Dioceſibus ad ſe
convenientes, fit ex conſuetudine a Superioribus
Eceleſiaſticis approbata, aliisque juſtis de cau-
ſis in Sacris Canonibus deſcriptis: ubi ab uno
Epiſcopo approbatis quoad tales caſus jurisdi-
Ctio & approbatio in alienos ſubditos tribuitur.
Cæterum Parochus ad excipiendas Suorum
confeſſiones uti poteſt opera alius Parochi, etſi
ad id ab Epiſcopo non approbati, niſi hoc aliun-
de prohibitum fuerit. Nam Parochus ordina-
riam ſuam jurisdictionem delegare alteri poteſt,
& alter absque approbatione Epiſcopi ad id mu-
neris idoneus eſt. Synodus enim Tridemina
Parochiale beneficium habentes relinquit juri
antiquo, ſecundum quod hi ſine approbatione
Epiicopi poterant Suorum confeſſiones in his
Parochiis audire, & delegari ad aliorum con-
feſſiones in alienis Eccleſiis excipiendas Quodſi
juxta Caput Omnis utriusque ſexus, Parochus
Suis permittere poteſt, ut alii Parocho alibi
confiteantur; quanto magis poteſt alium Paro-
chum delegare ad eosdem in ſua Eccleſia abſol-
vendos.
ARTICULUS III.
De Jurisdictione Miniſtri hujus Sacramenti.
NE Diximus nuper, jurisdictionem hie
eſſe facultatem judicandi alterum in foro
conſcientiæ. Atque ordinariam quidem habent
Epiſeopi, & qui poteſtatem quaſi epiſcopalem
habent,

Chns
ack
(en
lk
Nn
ck ine
Wnge
cntn
An
hr
wlk

Geer.

vere

AAle
ibu
nl.
hne
bunr
orun
iet
lon.
dan.
oel
dme.
enne
r
gore
nh
no
N
Mnte
Co A
M.
⸗

eitte
nenm.
aink
unt
le⸗

DE PNITENTIA. 33

habent, eorumque Vicarii, Cardinales in ſuis
Eccleſiis, Legatus Pontificius in ſua Provincia,
Capitulum Cathedrale Sede vacante: inter Re-
gulares Præpoſitus Generalis & Provincialis ju-
risdictionem in Suos habent quaſi epiſcopalem;
Superiores vero locales intuitu illorum ſe ha-
bent ut Parochi erga ſuos Epiſcopos. Epiſco-
pi, & qui talem poteſtatem habent, proprie Or-
dinarii dicuntur a ſuo Epiſcopatu, unde titu-
lum & munus paſtorale habent. Præ hisce
autem omnibus ſupremam in omnes Chriſti Fi-
deles & eorum Paſtores jurisdictionem obtinet
Summus Pontifex.
Jurisdictio autem ordinaria manifeſte differt
a delegata I., quia habens illam tamquam Su-
perior poteſt ex officio Paſtoris aliis tamquam
ſubditis imperare. II. Poteſt ſuam facultatem
Sacerdotibus aliis communicare ac delegare.
III. Quia dicitur proprius eorum Sacerdos, in
quos ex officio jurisdictionem obtinuit. Quæ
quidem omnia prædicata tribui nequeunt illi,
cui delegata tantum eſt jurisdiéctio.
Dico I. Quilibet Ordinarius communieare
poteſt jurisdictionem ſuam ad excipiendum
confeſſiones cuivis Sacerdoti approbato, ac Su-
Perior quidem inconſulto etiam Ordinario im-
mediato. Ita Conc. Tridentinum Seſſ. 14. cap. 7.
Prob. J. Ordinarius habet univerſalem in
Suos poteſtatem, ergo poteſt ſuas oves aliis
etiam Paſtoribus committere, ne manca ſit

Chriſti inſtitutio: cum raro unus ſolus amplæ

curæ Paſtorali ſufficiat.
L LI 3 LV.

534 DE PCGNITENTIA.

II. Joannes XXII. Extrav. Vas electionis. de
Hærer. & Schiſin. hanc theſin noſtram ſtabili-
vit contra Joannem de Poliaco, qui inficiaba-
tur, poſſe Summum Pontificem inconſulto Pa-
rocho hanc aliis Sacerdotibus facultatem imper-
tiri. Theſis eadem confirmatur a Clemente IV.
in Bulla, Quidam temere ſentientes, ab Alexan-
dro IV. in Bulla, Cum olim: a Xyſto IV. in
Bulla, Regimini univerſalis: a Leone X. in Bulla,
Exponi MWohis fecerunt: in quibus contrariam
fententiam erroris damnant.
Ad hæc extant plus quam triginta Bullæ
Pontificum viginti quinque, queis jurisdictio-
nem Perſonis quibusdam Regularibus Mendi-
cantibus delegarunt, excipiendi confeſſiones
quolibet tempore & quovis articulo, modo ab
Epiſcopis approbationem & a ſuis Superioribus
licentiam obtinuerint; ur videre licet ex Bulla-
rio. Quam etiam delegationem licere decidunt
Concilia Viennenſe ſub Clemente V. in Clement.
Dudum, de Sepulturis: Lateranenſe V. ſub Leo-
ne X. Seſſ. 1I., & Tridentinum Seſſ. 25. cap. 20.
ubi privilegia firmat Regularium.
II. Parochi poſſunt hanc jurisdictionem,
quibusliber approbatis Sacerdotibus legare in
ſuis Eccleſiis; ergo multo magis hanc poreſta-
tem habent Epiſcopi & Papa. Ita S. Thomas
in 4. d. 17. q. 3. & in ſupplem. q. 8. a. 5. &
Obpuſc. 19. c. 4. S. Bonaventura Opuſc., Quare
Pratres Minores prædicent & confeſſones audiant.
S. Antoninus part 3. tit. 17. cap. 9.
X

Almn
nl
Cokln
Cren,
M,
iriun
IAnnd
u
H

bil.

DE PœNITENTIA. 535

Ex Conciliis Gallicanis novem ſententiam
iſtam tamquam certam decidunt conformiter
juri antiquo c. Ex auctoritate. 16. J. 1. & c. dunt
nonnulli. ibid. Quibus accedunt declarationes
Cardinalium plures duodecim, approbantes ut
in articulo mortis & in Paſchate fiat apud Re-
gulares confeſſio: item auctoritas tot Docto-
rum Sorbonicorum, Cardinalium, Epiſcopo-
rum, & innumerorum magni nominis Schola-
ſticorum. Quæ teſtimonia omnia profert eru-
ditiſſimus Martinonus diſp. 53. ſect. 5. & ſeqq.
Dico IlI. Ad veram & validam Sacramenti
Pœnitentiæ adminiſtrationem non ſufficit futu-
ra Ordinarii ratihabitio, aut voluntas ejus præ-
ſumpta, aut jurisdictio delegata dubia vel pro-
babilis.
Prob. I. Pars. Non poteſt eſſe abſolutio, ſi
Confeſſarius pronuntiando verba non habet ju-
risdictionem; quia veritas hujus Sacramenti
non poteſt ſuſpendi ad tempus futurum: atqui
Confeſſarius in caſu poſito non habet jurisdi-
ctionem, ſed ſperat, G illam habiturum; ergo.
Prob. II. Pars. Confeſſarius talis non habet
revera jurisdictionem, ſed præſumit tantum
illam datam eſſe aut dandam: ergo nulla eſt ejus
abſolutrio. Quodſi tamen adſint indicia omne
prudens dubium excludentia, & fufficientia ad
certo judicandum, reipſa conceſſam eſſe juris-
dictionem, ſufficiet talis præſumptio ad haben-
dam & exercendam Jurisdictionem. Quo
item ſpectat caſus, cum quis paulo ante quam
deſinat tempus jurisdictioni deſtinatum cœperit
ex-

536 DzE PœNITENTIA-
excipere confeſſionem alicujus. Hunc enim
Poſſe proſequi munus ſuum & abſolvere pœ-
nitentem, evoluto jam præfixo termino, om-
nes docti exiſtimant & ajunt, delegantem de-
buiſſe jurisdictionem delegatam eatenus exten-
dere, ac revera id feciſſe præſumunt.
Prob. UI. Pars. Extra caſum neceſſitatis
numquam licet uti materia & forma dubia, ne
valor Sacramenti & ſalus proximi periculo ex-
Ponantur. Quæ etiam ratio probat quartam
concluſionis partem, ut conſtat ex propoſitio-
ne prima damnatarum ab Innocentio XI.: Won
eſt licitum, in Sacramentis vonferendis ſequi opi-
nionem probabilem de valore Sacramenti, relictatu-
kiore, niſi id vetet lex, conventio, aut periculum
gravis dammi ineurrendi. Hinc ſententia probabili
tantum utendunz non eſt in collatione Baptiſmi, Or-
dinis Sacerdotalis aut Epiſcopalis. ðWèð
Dico WI. Qui jurisdictionem delegavit,
poteſt eaméem, cum lubuerit, tollere, aut
etiam Superior ipſius: abſolute tamen conceſſa
cum legantis morte non exſpirat. Prob. I. Pars.
Gratia quæ in ſui conſervatione pendet a vo-
luntate concedentis, ceſſat ut primum ab hoe
fuerit revocata: atqui jurisdictio delegata eſt
talis gratia; ergo poteſt adimi externa ſignifica-
tione revocationis a concedente, & multo ma-
gis ab hujus Superiore.
Quamvis ſi absque ratione urgente id fie-
ret, injurius Superior foret deleganti, quem
temere privaret jure annexo muneri ſuo.

. rob. Il.

enet
1We
hi
Eimn
Cnn len
Piaen
un
u
I
ama

einn
pr.
Cl.
le.
en

ui
loer
am
Mio.
WN
e

GNN.

ſln
Nui

. .

W
ge W
onolt

.

11.
Phoe

N

Ger.
on

88

1.
1

*

DE PG&NITENTIA. 537

Prob. I. Pars. Tametſi Jurisdictio conten-
tioſa a morte concedentis exſpiret: hæctamen
jurisdictio ſpontanea fori interni cum non ſit
contentioſa, ſed merus favor, omnium judicio
poſt mortem concedentis perſeverat, perinde
ac privilegia, ut intelligimus ex cap. Sicuti. 23.
de Præbendis, in 6.
Olj. L. cont. 1. Concluſ. Cap. Ommis utrius-
que. Chriſtiani omnes jubentur confiteri Sacer-
doti proprio, vel alteri cum ejus facultate:
atqui Sacerdores proprii ſunt Parochi; ergo ſi-
ne horum facultate nemo alteri confiteri poteſt.
Quod magis manifeſtum fit ex eo, quod Xy-
ſtus IV. in Extrav. de Treuga & Pace, vetret,
ne Mendicantes prædicent, Parochianos in
Paſchate non teneri confiteri Sacerdoti proprio.
W. Diſt. min. Sacerdotes Proprii ſunt Parochi
ſoli N. ſunt etiam Epiſcopi & Papa C. Juſta
autem erat Nyſti IV. prohibitio; cum falſum
ſit, fideles non teneri Sacerdotibus propriis
confiteri. Idem tamen Pontifex adjungit, ab
ſe non impediri delegatos, quominus ſecun-
dum ſua privilegia confefſiones excipiant. De-

legati autem Confeſſarii cenſentur, quos ad id
muneris deſtinarint & approbarint Summus

Pontifex aut Epiſcopi, qui ſunt proprii ac præ-
cipui Sacerdotes & Paſtores fidelium.
Inſt. Juxta Cap. eo. 25. J. I. & Cap. Ke-
ſeripta. q. 2. nullum privilegium concedendum
eſt in damnum alterius: atqui hoc Mendican-
tium privilegium impedit Parochos, quominus
Oves ſuas cognoſcant, utrum præcepto con=
LI S feſſionis

1

sd actus ſingulos neceſſariam jurisdictionem

538 DE PœNITENTIA.

feſſionis obtemperarint; etgo ſaltem dubia eſt
hæc Mencdicantium jurisdictio. E. cum S. Tho-
ma Liſt. Maj. Non eſt privilegium conceden-
dum in damnum alterius, ſi privilegium cedat
in favorem tantum unius perſonæ particularis,
cui conceditur C. ſi cedat in bonum eommu-
ne N. Hoc privilegium magis cedit in com-
modum commune omnium fidelium. Admin.
Dico, quod Paſtor oves ſuas debeat noſſe tali
notitia, qua uti poſſit ad extrinſecam ipſarum
ubernationem, ad quam notitiam ex confeſ-
Kone petitam adhibere non licet, ſed eam ſo-

lum quam ex inſpectione morum & converſa-

tionis ſui gregis haurit. Demum Alexander V.
in Bulla quæ incipit, Regnans in excelſis, damna-
vit hanc propoſitionem: Confeſſio Fratribus ad-
miſſis facta, eſt dulitabilis & incerta: quaprobter
omnes tenentur dimittere incerrur.
Obj. II. cont. 2. Concluſ. Abſolutio valet, ſi
Sacerdos jurisdictionem habere putetur errore
communi, cui ogcaſionem dedit titulus colo-
ratus, v. g. collatio Parochiæ, vel juriscdictio-
nis delegatio in ſpeciem legitima, quæ tamen

valida non eſt oh defectum occultum ſimoniæ

vel excommunicationis: idque patet ex L. Bar-
varius. D. de officio Paſtorum. Quo jure etiam
Eccleſia utitur; ergo valet etiam abſolutio: cum
jurisdictio eſt præſiunpta, dubia vel probabilis.
EB. C. Ant. N. Conſ. Nam in hoc errore com-
muni, cui Eccleſia occaſionem dedit, eadem
ſupplet defectum in Sacerdote, cui tranſeunter

tri⸗

1ner

I
Pfn
Cun d
Ae
1 l

DE PœNITENTIA. 539

tribuit, ne ex occaſione tituli colorati animæ
intereant: econtra ubi eſt jurisdictio mere præ-
fumpta, dubia aut probabilis, nuspiam con-
ſtat defeéctum jurisdictionis ſuppleri ab Ec-
cleſia.
Inuſt. Secundum regulam Juris in 6. Ratiba-
bitionem retrotrabi, && mandato non eſt dubium
comparari. Ergo Sacerdos jurisdictione carens
vere abſolvit, ſi abſolutionem poſtmodum Pa-
rochus ratam habeat. E. MW. Conſ. Regula Ju-
ris locum tantum habet in caſibus, in quibus
agitur de ſupplendo defectu vel ſolennitate ju-
rIs humani: ubi actuum valor proxime pendet
a voluntate illius, qui eos ratos habet, pro-
ut evenit in contractibus: at enim abſolutio
proxime confertur nomine & auctoritate Dei,
non autem hominis. Igitur ratum babere quis
non poteſt quod ipſius nomine non eſt geſtum, ut
R. J. ibid. tradit.
Olj. UII. cont. 3. Concluſ. Mortuo Epiſco-
Po Vicarii ipſius jurisdictio tota ceſſat, ergo
etiam aliorum. H. M. Conſ. Vicarius unicam
eamque ordinariam cum Epiſcopo jurisdictio-
nem habet, quæ neceſſario cum Epiſcopo
deſinit.
Inſt. Ergo etiam Superior religioſus aut ſe-
cularis poſſet ſibi perinde ac aliis dare faculta-
tem, quæ deinceps identidem duret, etiam
cum amotus a præfectura fuerit, ut ſemper
poſſit exire cœnobiis, abſolvere a reſervatis.
R. W. Illat. Inter delegantem & delegatum de-
bet intercedere diſtinéctio. Igitur dum tals erat
3 upe=

740 DEPGNITENTIA.
Superior, ſibi delegare nihil poterat; multo mi-
nus autem poteſt, quando deceſſit Magiſtratu.
Quodſi tamen toti communitati contuliſſet pri-
vilegium, eodem poſtea frui ipſe poſſet, atque
ita ſibi facultatem mediate impertiſſet: aut ſi
cui facultatem dediſſet cum poteſtate ſubdele-
gandi, ab hoc poſtmodum præfectura amotus

ſiquam ſibi facultatem adhuc Superior dediſſet,
cujus executio antecedat finem ſuæ præfectu-

ſibi veſtem comparaſſet. Ex nuper dictis

tionem requiritur, ut habens jurisdictionem

Pro adminiſtratione hujus Saeramenti ſit Sacer-
dos & approbatus; quem tamen Ordinarius

ei jurisdictionem committit, approbat. Deni-
que addunt alii, ut delegans nonniſi ſuis ſub-
ditis jurisdictionem committat: quod generatim
ſtatui non debet: cum Parochus Sacerdoti in

ueat.
4 II. Delegatur jurisdictio vel jure oommuni,
Vel privilegio, vel conceſſione particulari, cum
Epiſcopus uni certæ perſonæ jurisdictionem
confert, aut cum pœnitentibus poreſtatem dat
eligendi ſibi Confeſſarium: quæ quidem dele-
Biti dicitur indirecta, quia Ordinarius Pres-

ytero dat jurisdictionem hac Sonditions ſi
E lga⸗

exſpectare aliquid beneficii poſſet. Denique

ræ, uti eadem poſſet deinceps, v. g. ſi novam

ordinariam non ſit excommunicatus aut ſuſpen- il
ſus non toleratus: ut is cui delegatur jurisdictio

D habens poteſtatem Epiſcopalem hoc ipſo quod

alia Diœceſi approbato jurisdictionem legare

Coll. I. Ad legitimam jurisdictionis delega-

4

⸗

1
n
Ae
GEealt
Mentr
imne
onmnu⸗

onn’
tann
pri.
e
.
N
enn
elle
Keln.
CVad
hl.
onen
ſen
lto
Ger.
ri
N
Dn.
l
Cenin
M
e
Cooh
1,C
Doort
Neme
enc
ion

.

DE PCNITENTIA. 541
eligatur. Facultatem autem eligendi ſibi Con-
feſſarium habent omnes Ordinarii, tam ſœæcu-

lares, quam religioſi, ut liquet ex cap. fin. de

Pœnit. & Remiff. Sacerdotes item alii Sæcu-
lares: denique Reges & Principes, ex Privile-
gio: —ð
8 III. Delegatus non poteſt ſubdelegare alium:
nam delegato non committitur ipſum officium,
ſed tantum pars ejus, & jurisdiétio adſtricta
ad certum exercitium. Excipitur tamen Le-
gatus Summi Pontificis, qui propter dignitatis
Pontificiæ excellentiam ſubdelegare poteſt. C.
Cum cauſam. De Appellationib. Item is quem
Ordinarius delegat committendo ei vicarium
aliquod officium, ceui jurisdictio adnexa eſt.

ARTICULUS IV.
De Ahlſolutione a quibusdam peccatis reſervatis.

CUta I. Reſervatio caſuum eſt vel negatio
vel reſervatio jurisdictionis neceſſariæ ad
abſolvendum a certis quibusdam peccatis. Un-
de conſtat, penes ſolos & omnes Ordinarios
hanc reſervandi poteſtatem eſſe. Quæ quidem
a primævo Eccleſiæ inſtituto perpetuo viguit,
& confirmata fuit a Cone. Tridentino Seſi. 14.
Cap. 7.
IlI. Peccatum autem nullum reſervari ſolet
miſi mortale numquam remiſſum, idque certum,

atque opere etiam externo perpetratum: nam

etſi peccata venialia & mortalia jam remiſſa ſuo
modo etiam reſervari poſſent: quia tamen illa
confiteri nemo tenetur, lex reſervandi mmert⸗
Cinalis

542 DE PNITENTIA.

cinalis finem ſuum, qui eſt coercere nimiam
peccandi licentiam, in illis non obtineret: ac
Peccata etiam interna diu committi nequeunt,
quin erumpant foras.
III. Eodem modo Summus Pontifex po-
teſt quidem peccatum quodlibet mortale ſibi
reſervare, nullum tamen ſibi reſervat, niſi cui
adnexa cenſura eſt. Si Epiſcopus ſine cauſa re-
ſervando ſibi ſoli poteſtatem abſolvendi a qui-

busdam peccatis illicite agit adverſus Ordina- Wel-

rios inferiores, vera nihilominus erit reſervatio.

Nam etſi diviſio Parochiarum ſit a Papa, nec

Epiſcopus ſine cauia Parochum ab officio mo-
vere poſſit; poteſt nihilominus eum ab officii
exercitio ſuſpendere, cum ejus jurisdictio ab
Epiſcopo pendeat.
Dico I. Extra mortis articulum abſolvere
a caſibus reſervatis directe poteſt I. is qui illos
reſervavit: nam cum reſervatio ſit actio Supe-

rioris in inferiorem, nemo ſibi poteſtatem ab-

ſolvendi adimere poteſt aut arctare.
II. Is qui eſt reſervante ſuperior, aut ei-
dem æqualis: reſervatio enim tamquam actio

Superioris in inferiorem exerceri nequit ad-

verſus Superiorem aut æqualem. Qabrobrer
Succeſſor Epiſcopi aut Summi Pontihicis pollet
facultate abſolvendi peccatis omnibus ab Ante-
ceſſore ſuo reſervatis. Nullus tamen Epiſco-
pus aut Archi-Epiſcopus extra viſitationem
aut appellationem cenſetur æqualis aut Supe-

rior Epiſcopi alterius eſſe.
III.

Wune
Im
Urterd
Mde
1 M
renm
IIt

lmign
lti N
leuat⸗

o.
Ulcdn
lund
⸗
Mm.
yato.
4, e
.
bofei
Goe

OMere
ilo
e⸗
ntd.

Ue
4 ,
N
let
Ddlen
None
Poe
edone
nn N

X
DE PœNITENTIA. 543
III. Quicumque habet poteſtatem delega-
tam vel a reſervante vel ab hujus Superiore:
ſicut enim ab his poteſt accipere jurisdictio-
nem abſolvendi a peccatis aliis, ita etiam a re-
ſervatis. Utriusque autem delegationis forma

& uſus conveniunt.

IV. In mortis articulo poteſt quilibet Sa-
cerdos pœnitentes abſolvere a quibusvis caſibus
reſervatis. Conſtat ex Tridentini Seſſ. 14. c. 7.
Nec uspiam præcipitur, ut ita abſolutus ſiſtat
ſe poſtmodum quando convaluerit, Superiori
ſuo, niſi peccato adnexa fuerit cenſura. Qui ob-
ſtrictus eſt cenſura S. Pontifici reſervata, tene-
tur jurare, ſe cum primum poterit, ſtiturum ſe
ei a quo extra mortis articulum abſolvi poterat,
& pœnitentiam ab eodem petiturum. Si jurare
non potuit, monendus poſtea, cum convaluerit,

a Confeſſario eſt, ut id quamprimum præſtet.

Quodſi non obtemperaverit, recidit in excom-
municationem; & ubi hæc ejus pervicacia con-
ſtiterit, iterum vitandus eſt æque ac ante. Haben-
tur hæc ex c. Ea foſcitur. Extra, de ſent. Ex-
Com., & ex cap. Eos qui. Eod. tit. in 6.
V. Epiſcopi a calibus occultis Summo Pon-
tifici reſervatis abſolvere poſſunt, ut tradit
Concil. Tridentinum Seſſ. I4. cap. 6 de Ref.
Nomine autem Epiſcopi non tantum hic in-
telligi Epiſcopum electum & confirmatum, aut
Capitulum ſede vacante, ſed etiam Prælates
alios ſæculares & regulares quaſi epiſcopali po-
teſtate præditos, declaratum fuiſie a Congre-
gationibus Cardinalium, ait Gregorius de R
AEeS

nés, valetudinarios, membris debiles, pueros vſ

ſen

544 DE PœNITENTIA.
des de Pœnit. q. 6. ſect. 4. §. 2. Cum econtra C
Suarez diſp. 30. ſect. 2. num. 6. proferat de- N
clarationem Cardinalium, quæ omnino oppo- e

ſitum ſtatuit. Iſtud jure decretalium conſtat,
ab excommunicatione pereuſſoribus Clerici in-
flicta poſſe per Epiſcopum abſolvi mulieres, ſe-

N

etiam poſt annos pubertatis, Moniales etiam- Mrd
exemptas, aliosque omnes qui ob legitimum i⸗
impedimentum Pontificem ejusque Legatum
adire nequeunt, ut legimus ex capp. 6. 13. 33.
58. extra de ſent. excom., modo ea ſe præſti-
turos ſpondeant, & ſuo tempore exequantur,
quæ capitulis citatis præſcribuntur. Licere
item Epiſcope, imo Sacerdoti cuilibet a mani- Muln
feſtis etiam caſibus Pontifici reſervatis abſolvere kE
mulieres, ſenes, pueros, pauperes, infirmos, imifte
& alios id genus fideles, qui nec Pontificem al
nee Legatum ejus convenire poſſunt, commu-. iumd
niter a Doctoribus traditur. (lant
VI. Poſſunt Epiſcopi per Confeſſarium, quem lundl
ſibi ipſi elegerint, abſolvi ab omnibus caſibus re-. uiint

ſuntn
fiß

ſervatis, a quibus ipſi poteſtate ordinaria abſol- kiinil
vere queunt. Quæ fecultas etiam competit ipſo- acin
rum Vicariis & Prælatis regularibus, niſi ſta- Wllug
tutis Ordinis aut Superiorum prohibeantur. Myun

Patet hoc ex c. fin. de Pœnit. & Remiſſ.; & ra- Mi

tio ſuadet, quia poſſunt totam poteſtatem ſuam (ui
delegare alteri. Equidem facultatem eſſe penes ug
pPaucos Epiſcopos ratione caſuum occultorum ye-
Summo Pontifici reſervatorum, a quibus de- tn
creto Concilii Trident. abſolvere Poſſunt, li- an
gquer

= =

Aontrt
il E.
hpo⸗
liet,
f.
l.
Derm
gein

tinun.

lum
19,*
Mrel.
Hannr
Licen:
lnnl.
ere
Irmo;
cen
CN.

oecen
ſor⸗
ie.
,l.
eAorut.
K
)
ſe Ne
ron
ids

CCo
4 4

7

D-E PœITENTIA. 545
quet ex declaratione Cardinalium apud Suare-
ſium loco nuper laudato n. 15. Quod tamen
de Præœlatis cæteris etiam exemptis, qui pote-

ſtatem quaſi epiſcopalem habent, dubium ad-

huc eſſe intelligimus ex modo dictis.
VII. Non licet amplius Religioſis ſecun-

dum privilegia ſua abſolvere a caſibus Epiſed-
po reſervatis. Conſtat hoc ex propoſitionibus

damnatis ab Alexandro VII. anno 1659. & 1665.
item ex Bulla Clementis Y. Quæ tamen do-
Ctrina intelligenda tantum eſt de caſibus reſer-
vatis Epiſcopo in eujus diœceſi Regulares pri⸗
vilegiati verſantur: alioqui id poſſent, modo
ne pœnitentes declinandi judici ſui Epiſceopi
cauſa extra diœceſin ſe contulerint ad Regulares.
VIII. Peregrini & viatores peccatum in
ua diœceſi reſervatum confitentes in aliena, in
qua idem non eſt reſervatum, abſolvi poſſunt
non tantum a Regularibus hic approbatis, ſed
etiam a confeſſariis ſæcularibus. Quodſi ar-
tulerint caſum hie quidem, non vero in ſua
diœceſi reſervatum;, judicandi tantum ſumt mo-
re ejus loci incolarum: igitur a ſolis iis qui ab-
ſolvendi facultatem habent, abſolventur, aut a
ſacerdotibus & Epiſcopis propriis. Si vero ca-
ſus utrobique reſervatus fuerit, nemo eos, ni-
ſi facultatem in caſus reſervatos habens abſol-
vere poterit.
Hactenus egimus, quomodo peccata reſer=
Vata tolli poſſint directe ſecundum ſe proxime
& immediate: nunc etiam abſolvemus quæſtio-

nem, an & quomodo tolli Poſſint indirecte &

Mm son-

546 DE PONITENTIA-
conſequenter, ratione peccatorum non reſer-
vatorum, quæ dimirti nequeunt, quin pecca-
tum reſervatum ſimul tollatuur.
Dico II. Extra mortis articulum non po-

teſt pœnitens habens caſum reſervatum, ne in-

directe quidem abſolvi a Sacerdore non haben-
te poteſtatem in peccata reſervata. Prol.
Concilium Trident. Sefl. 14. cap. 7. Qoniam,
inquit, natura & ratio judicii ilud expoſcit, ut
ſententia in ſubditos dumtaxat feratur; perſua-
ſum ſemper in Ecclefia Dei fuit, & veriſſimum eſ-
ſe ſynodus hæc confirmat, nullius momenti abſolu-
tionem eſſe dehere, quam Sacerdos in eum profert,
in quem ordinariam aut ſubdelegatam non habet ju-
visdiétionem. Atqui confeſſarius ſeu ordinarius
ſeu delegatus non habens poteſtatem in reſer-
vata, nec ordinariam nec delegatam jurisdi-
Gionem haber in pœnitentem Pſtrictum caſu
reſervato; ergo ne indirecte quidem ab eo po-
teſt abſolvere. Prob. Min. Si Sacerdos eſt
Parochus, jurisdictioni ejus ordinariæ pœni-
tens ſubtractus eſt vi reſervationis, & cauſa il-
lius evocata ad tribunal ſuperioris. Si vero con-
feſſarius eſt alius Sacerdos, delegatus tantum
eſt ad abſolvendum perſonas caſum reſervatum
non habentes; ergo nullam habet in talem pœ-
nitentem jurisdicdtionem. Id quod aperte de-
clarat Concilium Tridentinum nuper citatum
de Sacerdotibus ejusmodi ita docens: Cum ex-
zra articulum mortis nihil poſſint in caſibus reſer-
vatis, id unum peœnitentibus perſuadere nitantur, ut
ad ſuperiores & legitimos judices pro beneficio ab-
ſolutionis accedant. . Obj. I.

ikum
iren

Dond

emſa

Cehan
Cuent
in
1 H
ve
U
(N
N
i

neſt
lperes

N po.
lein.
Uben.
.
Mmm
iu
ir
lonr
nfn
lit⸗
lnerus
Ielt

Nibci.

Nd.
1od
Eepenn
Jalut
eN⸗
NiNY
turcn
d.
e d
ccnu

NNI.

unf
ulsti
ii

7

DrE PœNITENTIA 547
Olj. cont. I. concl. Facultas abſolvendi
ab hærefi occulta, quam Conc. Tridentinum
concedit Epiſeopis, ſublata fuit per Bullam Cœ-
næ, ut docet Suareſius nuper citatus num. rI.
ubi hanc declarationem Cardinalium adferte
Rpiſcopus on poteſt alſolvere hominem haæreticum
in foro conſcienticx, licet æc facultas a Conciſio
ſit ei conceſſa. Ergo Epiſcopi non poſſunt am-
plius abſolvere ab hœreſi. Bnde Gallicani, dictam
revocationem locum non habere, niſi in iis pro-
vinciis, in quibus Bulla Cænæ recepta non e
viger ſ. Inquiſitionis officium: in Gallia autemmy
ubi nec Bulla Cænæ recepta eſt, nec ſ. Inquiftio-
nis inſtitutum officium, faeultatem illam a C.
Trid. conceſſam adhuc vigere. Verum his con-
tradicit modernus S. P. Benedictus XIV. I. 7. de
Synod. c. 33. argumentis pluribus ac teſtimoniis,
Ploruenmer etiam PP. Gallorum, ſententiam
uam firmando. Secundum cujus doctrinam ac-
cipienda ſunt, quæ conclul. I. huj art. §. 5. & alias
de hoe argumento diſputavimus. Ubi autem offi-
cium I. Inquiſitionis inſtitutum non eſt, Epi-
ſcopi ſunt inquiſitores nati, ex c. Ad abolen-
dum. Extra. de Heæret. Juxta quod Epiſcopi
in eos qui de hæreſi ſuſpecti ſunt, procedere
poſſunt auctoritate ordinaria, ſi tales non fint
exempti; auctoritate vero Apoſtolica ſibi dele-
gata, ſi tales exempti fuerint, ut ait Gloſſa ad c.
Per ot. eod. Iit. in 6. Quare ubi inſtituturm
hon eſt ſ. Inquiſitionis officium, jus habent
Epiſcopi per ſe, vel per alios a ſe delegatos abiol=
vendi ab hæreſi manifeſta, in judicium adducta.

X

548 DE PG& NITENTIA.
Oblj. II. cont. 2. concl. Qui peccati reſerva-
ti ignarus aut oblitus bona fide confitetur pec-
cata non reſervata, eſt diſpoſitus ad beneficium
abſolutionis recipiendum; ergo ita abſolvitur
ab his peccatis directe, ab illo autem indirecte
PerSacerdotem carentem facultate in peccatare-
Ervara. Be. M. Conſ. Non eſt defectus ex parte pœ-
nitentis, ſed ex parte Sacerdotis, qui excepto caſu
mortis, nihil poteſt in peccata reſervata, ut ma-
nifeſte proteſtatur Concilium Tridentinum.
E. I. Sacerdos iſte ſaltem eſt legitimus
judex reſpectu peccatorum non reſervatorum
in caſu propoſito; ergo ab his poteſt directe
abfſolvere, & a calu reſervato indirecte. H. W.
Antec. Numquid, ſi Sacerdoti huic aperiretur
peccatum reſervatum, crederet ſe legitimum
judicem talis pœnitentis reſpectu cæterorum
eccatorum? Non ſane. Ut ergo dicatur quis
egitimus judex pœnitentis, cbet habere fa=
cultatem expeditam ad eum abſolvendum omni-
bus peccatis mortalibus.
Inſt. 2. Sacerdos qui tenetur ſacrum facere,
nec poteſt peccatum reſervatum confiteri uni
qui in illud poteſtatem habet, ſaltem tum in-
directe abſolvemir ab alio; quia Conc. Triden-
tinum jubet ipſum ante confiteri ſi poteſt. Er-
go. N. W. Antec. Cum talis confeſſarius extra
mortis articulum nihil poſſit in reſervata, ut
monet ipſum Tridentinum, tenetur memora-
tus Sacerdos elicita contritione perfecta, non
confeſſus celebrare, ut qui copiam confeſſarii
non habet, ac po modum, quamprimum da⸗
teſt

1

7

EN

lna
hee
rnd

Snd

Cnone
ctere
Al
rn
Wen,
larche
mn
en
n
n

letnn
ee.
cbmn
lur
rte
un.
e.
gbelt
urme
n
tans
Vorun
nelke
, . 1
etiret
imun
rotuen
Gs
Ner
mdn.

nteen
NM
Mld⸗

Ttden-

8. N
N
NAS
men
kCa)l

ℳ

tim

DE PœNITENTIA. 49
teſt Sacerdoti idoneo confiteri, juxta ejusdem
Concili præceptum.
Inſt. 3. Oblitus peccatum reſervatum, &
cætera confeſſus ei, qui a reſervatis abſolvere
poteſt, abſolvetur indirecte a reſervato; ergo
etiam ſi conſiteatur ei qui non haber facultatem
in reſervata. N. V. Conſ. Ratio diſcriminis apparet
in argumento ipſo: quia prior confeſſarius ha-
bet facultatem ablelvendi, non item poſterior.
lLuſt. 4. Ergo ſiquis peccatum reſervatum
perpetuo oblitus omitteret confitendo Sacerdo-
tibus non habentibus poteſtatem in reſervata;
numquam abſolvetur, & conſequenter damna-
bitur: quod admodum dure ſonat. g. M. II=
latum. In articulo mortis quilibet Sacerdos po-
teſt abſolvere etiam a reſervatis peccatis. De-
inde incredibile eſt, poſſe aliquem peccati reſer-
vati perpetuo obliviſci, cum non niſi externa,
eaque atrocia crimina reſervari ſoleant. Deni-

que alia adhuc ſunt media peccato reſervato

citra confeſſionem ſeſe expediendi. Ex hacte-
nus diſputatis. =
Coll. I. Siquis a Sacerdote ordinariam ju-
risdiéctionem in reſervata habente ab his indire-
cCte abſolvatur, non ideo tollerur reſervatio
peccati ex oblivione omiſſi in confeſſione: alias
enim valde imprudenter & contra finem reſer-
Vationis ageret, ſi ita eſſet animo comparatus,
ut quemlibet pœnitentem bene diſpoſitum li-
berare vellet ab obligatione ſiſtendi ſe ſuperio-
ri propter reſervatum peccatum oblitum, etiam-
ſi illius poſtea recordaretur. Quæ quidem im-
M m 2 pru-

5 5* DE PœNITENTIA.
prudens voluntas de nullo ſuperiorum præſu-
mitur, niſi id aperte declararet. Subdelegatus
autem indirecte a reſervato abſolvens multo
minus reſervationem tollere poteſt: nequit
enim illam tollere niſi directe & valide in Sacra-
mento abſolvendo a peccato: neque etiam po-
teſt alii, cui pœnitens peccatum ex oblivione
omiſſum confiteri iterum tenetur, legare fa-
cultatem tollendi reſervationem. Excipkur ta-
men caſus, cui reſervatio propter cenſuram
annexa eſt: nam in his a quolibet confeſſario
Prius tollitur cenſura, quam detur abſolutio.
Unde ante abſolutionem folet confefſarius di-
cere: Abſolvo te ab omni vinculo excommunica- V
zionis 6. duantum poſſum .; & ſubauditur UI
etiam: Quumum licet. Hinc nemo a cenſura ni
abſolvitur, quam ſponte ſine juſta cauſa reti- Mln
cet, aut quam ob damnum alteri illatum incur- 66
rit, niſi jam fatisfecerit, vel aliud exigat neceffitas. Mll
II. Qui percipit a fuperiore abſolutionem nl
a reſervatis, quæ ipfi confeſſus fuit, etfi inva- Inh
lidum eſſet Sacramentum defectu diſpoſitionis aul
debitæ Pœnitentis, vere liber eſt a reſervario- nni
ne: nam ſuperior, vel alius habens poteſta- d
tem ordinariam, vere vult eum folvere a re- Wan
fervatione, atque id porteſt absque Sacramen- unn
to; erge Sacramentum invalidum in hoc caſu (nm
nihil obſtat. Dixi, a ſuperiore vel habemte po- (II
teſtatem ovdinariame nam'cum delegatus reſer- un
Vationem tollere nequear, niſi tollendo omnem
obligationem iterum fubjiciendi clavibus pec-
catum, quod fuit relervatum, atque ad hoc tiii
“ reEtt

Prrſt.
At

bſo
eguit

NN.

no.
MWE
gek
Nor
Cmum
rio
Obnie
s r.
Hlle
Udrur
Mt
Iell.
hel⸗
.
den
e.
Gtons
Dr
eler⸗
4K.
Weh⸗
8
te
8 “
ond
nd
,

DE PœNITENTIA. 551
recta & vera abſolurione ſit opus, conſequens
eſt, ab eo in confeſſione ſacrilega aut alioquin
invalida non tolli reſervationem, niſi ex adne-
Xa tantum cenſura fuiſſet reſervatum.
III. Peccat ſuperior, qui difficilem ſe pra-
bet in danda facultate, quam pœnitens poſtu-
lat, ut ab alio ſacerdote abſolvi a reſervatis poſ-
ſit: quia poteſtas peccata quædam reſervandi-
data eſt in ædificationem, non vero in ruinam
& deſtructionen.
V ARTICULUS V.
Qulibus abſolutio danda ſit avut neganda?
D'* I. Non licet miniſtro quemquam abſol-
vere, quem non prudenter ac probabili-
ter judicat eſſe diſpoſitum ad abſolutionis ſa-
cramentum digne recipiendum. Prob. I. Sa-
cerdos gerit vices Chriſti, & quæ ipſe ſolvit in
terris, debent etiam eſſe ſoluta in cælis, ſecun-
dum illùd B. Gregorii: Zunc vera eſt allolutio
præſidentis, cum æterni ſequitur arbitrium judicis.
Homil. 26. in Evang. & citatur in Decreto
cauſa XI. q. 3. Ergo non poteſt Sacerdos ab-
ſolvere niſi quem Chriſtus ipſe abſolvit, hoc eſt
niſi rite diſpoſitum: alias errabit clavis & mi-
niſter illa abutendo peccabit, tam contra juſti-
tiam, quam contra religionem, eo quod judi-
cium & actionem ſacram male tractet.
Prob. Il. Miniſtri Sacramentorum tenentur
non dare illa indignis: neque in re tanti pon-
deris ſine ſufficienti cognitione licet operari, ne
ſe periculo errandi exponant; ergo prudenti
20c probabili judicio ante debent decidere de di-
M m 4 (ſpoli⸗

452 DE PCGNITENTIA.
ſpoſitione bona pœnitentis, quam ei gratiam
abſolutionis impertiant. =S
Cum autem recta peenitentium diſpoſitio
eonſtet ex diſplieentia præteritorum, & ex pro-
poſito in futurum, utrumque conteſſario eſt
expendendum. I. Ac de dolore quidem ſuffi-
ciente facile judicare ſagerdos poteſt, cum poœ-
nitens in ipſo modo confeſſionis & accuſationis
ſuæ animi contriti ſigna præfert; aut certe ſi
ſit homo non valde rudis, & bene moratus,
modicam diligentiam in hoc tenetur confeſſor
adhibere. Quodſi nen appareant ſufficientia
ſigna doloris, motivis propoſitis commode eo
inducatur. Si advertat, ipfum laborare igno-
rantia myſteriorum fidei potiorum, aut eorum
quæ ad uſum Sacramenti pœnitentiæ requirun-
tur, nee poſſe ſufficienter in præſens inſtrui,
differat abſolutionem ad tempus aliud, dum aut
melius inſtitutus redierit; ne impingatur in
Propoſitionem 64. inter damnatas ab Innocen- W!
tio XI. an. 1679. Nehen
II. Ut peœnitens ad propoſitum concipien, mn
dum inducatur, non opus eſt, proponi illi man
omnes difficultates, quæ in vitandis peccatis i,
occurrere poſſunt; imo quandoque non ex- lg
pedit, ne exponatur manifeſto periculo non Ilt
ſolum non habendi propoſitum efficax emen-: catin
dationis, ſed etiam denuo peccandi. Sufficit m
ergo, ut propoſita generatim fœditate pecca-

ti, Dei bonitate, periculo æternæ damnatic-.
nis, ee peccator concipiat generale propoſitum
numquam iterum peceandi mortaliter. Neque *
4 H

opor-

.

Attiamn

oltio
Dro.
et
N.
nr.
Uicne
Certeſ
Nals;,
lelor
cientin
Ode en
no
eofun
iun.
tri:
Gun
Me

en
N
aaldD
ne
N V
ethen
Hoſfe
en
nnn
lol
N

DIPGNITENTIA. 553
oportet, ut confeſſarius & judicet etiam pro-
babiliter ita eſſe fulurum, ut pœnitens a pee-
cando abſtineat, ſed ſatis eſt, ut exiſtimet,

nunc ipſum habere verum ac ſincerum propoſi-

tum non peccandi de cætero. Ita cum Suareſio do-
cent omnes auctores; & ratio ſatis claraid ſuadet.
III. Qui proreſtatur, ſe obligationem ſuam
expleturum, quam primum poteſt ac tenetur
in cauia reſtitutionis, nec notatur efle incon-
ſtans aut infidelis, continuo abſolvi poteſt ac
debet; neque oportet juramentum aut cautio-=
nem aliam ab illo exigi, niſi in caſibus a jure ex-
preſſis, ur Navarrus c. 26.n. 2. aliique advertunt.
Quodſi quis fidem datam aliquoties fefelliſ-

ſet, differenda ei abſolutio eſt, dum officium

reipſa expleverir. Quoin caſu cautos & con-
ſtantes decet eſſe Sacerdotes, ne peccatis gra-
Ventur alienis, ur Navarrus ibid. n. 5. & c. 17.
n. 54. Cajetanus, S. Antoninus, & omnes IT.
monent. Cui reſtitutio eſt impoſſibilis, etiam
moraliter, hoc eſt, difficillima, abſolvi debet;
modo proponat, ſe ſatisfacturum ſuæ obliga-
tioni, eum primum ad pinguiorem fortunam
Venerit.
IV. Peccandi occaſio moralis proxima eſt,
Vel ex ſuo genere talis, ut frequenter homines
ſimilis conditionis ad ejusmodi peccata inducat,
vel certe experimento probavit habere in hoc
homine talem effectum. Quodſi Occaſio vita-
ri non poſſit, neque cenſebitur voluntaria, cul-
Pabilis & aſſumpta, ſed illata; atque id, quod
ex ea naſcitur, non tam erit voluntarium &
M qm 5 mora⸗

554 DE PœNITENTIA.
morale ſecundum ſe, quam neceſſitas quædam
vel impotentia, propter quam homo non fit
abſolutione indigaus. Quamquam autem ta-
libus abſolutio negari non debeat, etiamſi ite-
rum iterumque recidant, maxime ſi ſe aliquan-
tulum contineant, & numerum peccatorum
paulatim diminuant; variis tamen mediis opus
eſt ad eos curandos, & ad explorandum, u-
trum propoſitum ipſorum ſit efficax. Nec abs
re erit, abiolutionem ita affectis ſubinde differ-
ri, eisque difficiliora pœnitentiæ opera, & cau-
telas emendationi accommodatas præcipi. Tan-
dem ſi his nihil profici experimento conſtiterit,
adigendi ſunt ad tollendum occaſionem, etiam
cum gravi nocumento temporali, ut Chriſtus,
Mat. 18. V. 8. exigit. Ubi non modica Sacer-
dotis prudentia requiritur, ut ſcandalum, alia-
que incommoda graviora devitet. Vide propp.
61. 62. 63. ex damnatis ab Innoc. XNI.
V. Sunt adhuc ali, qui inveterata conſue-
tudine peccandi lethaliter detenti Sacramenta
obire præſumunt. His abſolutio ame impen-
di non poteſt, nec fides haberi debet, ur ut
dolorem ac propoſitum proteſtentur, quam
Præſcriptis mediis uſi, aliquod falem emenda-
tionis ſpecimen ediderint, ut monet idem In-
nocentius XI. damnatione propoſitionis 60.
Dico IIl. Sacerdos non poreſt abſolvere mo-
fibundum, qui nullo ſigno edito dolorem fuum
de peccatis vel ipſe vel per alios ſacerdoti te-
ſtatus fuit, aut abſolvi petiit; licet de ejus re-
Ka fide & probitate vitæ conſtiterit. 4ol 1.
Qacra-

—

N
rsd
WnN
hrN

l

enſe
löln
Mutn

/

uche,

ic
Ntan

lrchem
von ſit
nle.
lit.
Gun.
onn
6
n1.
te
er.
cal.
Tan.
leri,
elſarn
lſtg
Nlet.

ę

N.

Went
hen.
NO
n
1
I.
0.
ennd
ſoun
gonit
eſost
Sid

DE PœNITENTIAA. 555
Sacramentum peœnitentiæ conſtat ex materia
& forma tamquam partibus eſſentialibus; par-
tes autem eſſentiales materiales ſunt dolor &
confeſſio, ut c. I. a. 4. hujus diſp. demonſtravi-
mus; ergo ſi moribundus nullo ſigno vel ipſe,
vel per alios ſacefdori teſtatus fuit, aut petiit
abſolvi, Sacerdos eum abſolvere non poteſt.
Prob. ſeq. Cum deficit pars materialis eilentia-
lis, Sacramentum non poteſt confici: atqui
cum moribundus nullo igno poteſt ſuum do-
lorem teſtari, aut confeſſionem formaliter in-
Iegram proferre, deficit pars materialis eſſen-
tialis; ergo Miniſter non poteſt abſolvendo con-
ficere Sacramentum. ”

Prob. II. Adminiſtratio Sacramentorumde-

bet peti ex doctrina & uſu Eccleſiæ: atqui Con-

cilia, Patres & Ritualia ad abſolutionem mori-
bundorum Catholicorum exigunt ſaltem teſti-
monium adſtantium, quod Sacerdotem pe-
tierit, ut ſupra c. 4. a. 2. concluſ. 3. retulimus;
ergo veteribus non videbatur vita proba catho-
lici ſignum ſufficiens eſſe ad dandum ei abſo-
lutionem.

Proh. III. Ut quis ſit idoneus ad abſolutio-
nem recipiendam non ſufficit ſignum ex quo
præſumi poſſit, fore ut doleat de peccatis, &
ſe eorum accuſet, nam Tridentinum ait, ma-
teriam hujus Sacramenti eſſe ipſius pœniten-
tis altus, ſeſ. 14. c. 3. nempe contritionem &à con-
Jeſſonem: horum autem ſignum non eſt vita
Chriſtiane acta, utpote quæ cum peccato ailun

556 DE PœNITENTIA.
li componi poteſt. Imo voluntatem confiten-
di ſæpe habent chriſtiani dum actu peccant.

Ohbj. S. Auguſtinus I. r. de adulter. con-

jug. c. 26. poſtquam ſcripſiſſet, baptizandos
eſie catechumenos, qui morbo vel caſu aliquo
ſic oppreſſi ſunt, ut nec petere ſibi baptiſmum,
nec ad interrogata reſpondere poſſint, tales
etiam catechumenos, qui viventium conjugiis
copulati, retinent adulterina conſortia: tan-

dem ſubjungit, Quæ autem baptiſmatis, eadem

reconciliationis eßt cauſa, ſe forte pœnitentem finien-
dæ vitæ periculum praoccupaverit; nec ipſos enim
exr huc vita ſine arrha ſux pacis exire velle debes
mater Eccleſa. Ergo ſecundum mentem B.
Auguſtini abſolvendi ſunt omnes moribundi
Catholici, licet ſigaum nullum dare poſſint. B.
M. Conſ. ſicut S. Auguſtinus non quosvis homi-
nes in tali eaſu pronuntjat eſſe baptizandos, ſed
catechumenos, qui Bapriſinum jam flagitave-
rant: ita non quosvis uſu ſenſuum deſtitutos
Chriſtianos vult abſolvi, ſed pœnitentes, qui
per pœnitentiam publicam ſe jam diſpoſuerant
ad abſolutionem. Neque ait, pœnitentes ad-
ulterinis adhuc illecebris irretitos, eſſe abſol-
vendos, tales enim non eſſent pœnitentes: ſed,
qui vetinent adulterina conſortia, h. e. occaſio-
nem peccandi nondum abdicaverunt. Nam
S. Pater mox ita proſequitur, oum ſalvos corpo-
re in his permanentes non admittamus ad Bapti-
ISinum, tamen ſi deſperati, & intra ſe pænitentes

jacuerint, nec pro ſe reſpondere potuerint, bapti-

zandos puto, ut etiam boc peccatum cum ta⸗ n
lava-

ſ

lord 6
ſoin
ſon
omn
Wnwn
r
3 In
holte

en ien
en
I
Mh
M
uen
h

ften.

N.
con.
S
o
n

n.
Nl
lit.

un

neH

nd
½
n.
Ad

N.

IGE

etun
8N.

DE PœNITENTIA. 55
lavacro regenerationis abluatur. Quis enim novit,
utrum fortaſſes adulterinæ carnis Mecelbra uſque
ad Baptiſinum ſtatuerant detineri.
Inſt. Sacerdofale Romanum Venetiis an.
1560. a Jo. Voriſco excuſum fol. 62. profert &
approbat ſententiam S. Antonini, tract. de Sa-
cram. pœnit. c. 26., qua decernitur, infirmo,
qui amiſit loquelam vel uſum rationis . ſi bene
vivelat ut bonus fidelis, & frequentabat confeſ-
lonem & communionem, quamvis non petieriz Sa-
cramenta, abſolutionem eſſe impertiendam. Simi-
le quid habetur in ſtatutis ſynodalibus Eccleſiæ
Lemovicenſis conditis an. 1619. c. 21. & ri-
tualibus Eccleſiarum Moguntinæ, Herbipolenſis
ac Wormatienſis, editis an. 1671. p. 87. de Pœ-
nit. Sacram. Deinde licet Theologi paulo an-
tiquiores dicantur concludere pro ſententia ri-
gidiore; non pauci tamen tam veterum, quam
recentiorum recitantur benignioris opinionis
patroni, a Diana tom. 3. reſolut. moral. tract.
3. Porro multi non Theologorum dumtaxat
ſcholaſticorum, ſed Eminentilſs. ac illuſtriſs. e-
tiam Cardinalium & Epiſeoporum cenſent, mi-
tiorem iſtam diſciplinam S. Auguſtino fuiſſe
probatam, & in his Ecclefiis executioni debere
mandari. Dubia igitur res eſt, utri partium
adverſarum ſit adhærendaum. Denique utcum-
que Thomiſtarum ſententia (quod actus pœni-
tentis ſint materia Sacramenti ex qua) proba-
bilior judicetur, manet tamen ſua probabilitas
opinioni Scotiſtarum tenentium, contritio-
nem & confeſſionem eſſe materiam circa funn
ei

558 DE PœNITENTIA.
ſeu diſpoſitionem abſolute requiſiram, ut ha-
beatur effectus Sacramenti pœnitentiæ. Un-
de ſequitur; data abſolutione, integrum
eſſe Sacramentum integritate ſubſtantiæ;
quamvis dolor & confeſſio ægroto deſint. At-
qui cum dubium eſt, an Sacramentum valeat
ac prolſit, urgente neceſſitate; conferendum
eſt, ut hominis ſaluti conſulatur. Ergo. Ita
Toan. Morinus l. 10. de pœnit. c. 10. n. 4. Mer-
beſius in ſumma Chriſtiana, diſſert. 4. de Poœ-
nitentia. q. 85. & alii B'. qui pluribus adhuc
argumentis ſententiam mitiorem laborant ſta-
bilire. . M. Conſ. ſive confeſfio cum dolore
ſit materia ex qua, ſive materia cirea quam; ma-

teria tamen Sacramenti hujus pronuntiatur a

C, Tridentino Seſſ. 14. cap. 3. & pars Sacra-
menti pœnitentiæ, can. 4. Quod certe non eſ-

ſent, ſi nullo ſigno externo probabiliter ſub

ſenſus caderent, prout in dato caſu accidit.
Ablſolutio ergo nequit impendi, quando ne
Probabilis quidem Sacramenti materia appa-
ret. Hinc S. Facultas Pariſienſis, 3. Febr. an.
1665. hanc ex Amadæi Guimenii libro excer-

ptam propoſitionem proſecripfit: Iyfirmus, gquit

amiſit loquelam, vel uſum rationis, ſi bene vive-
bat ut bonus 8 iqelis, frequentabat confeſſionen
& communionem, quamvis non petierit Sacramen-
ta, quia ex inſperato talia acciderunt, debet præ-

ſupponi contritus, & faciente aliquo confeſſtonem

generalem pro eo ſicut fit in populo, Sacerdos fa-
ciat abſolutionem ab omni ſententia & peccato. Ta-
lis quoque eſt propoſitio 16. quam inter plu=
res

cen
ſalllet
el,in
Cronn
Ecta
Raman
wnen
(W

S=S
— E
—

DE PGœNiTENTIA. 559
res alias a ſuis Profeſſoribus doceri prohibue-
runt Superiores Societatis Eſu in Ordinatio-
ne pro ſtudiis ſuperioribus. Sententiam iſtam

non Thomiſtæ modo, ſed Scotiſtæ etiam am-

plectuntur: eamque Cardinalis de Lugo diſt.
17. de poœnit. ſect. 3. n. 39. & 40, ait, merito
ab omnibus ut certam ſupponi, nec expedire,
in re tanti momenti ſub pieratis ſpecie plus ſa-
pere, quam Patres noſtri ſapuerunt, de qui-
bus ſupra argum. 2. concl. 2.
Cum hac ſententia ſpeculative certa mitio-
rem conciliant, qui gemitus, ſuſpiria, reſpi-
rationes, oculorum membrorumque aliorum
inuſitaras motiones tamquam ſigna dubia,
queis moribundi ſuam contritionem & abſo-
lutionis deſiderium pro renuitate teſtari viden-
tur, probabiliter ajunt, ſufficere Sacerdoti,
ut beneficio abſolutionis periclitanti & poſſit,
& debeat opitulari. Quodſi talium ſignorum
defectu, videatur aliquibus vita chriſtiane
acta ſufficiens eſſe confellio, eo quod tali con-
verſatione quivis ſibi cupiat prodeſſe quantum
poteſt, intendat ſe in tali caſu ad obtinendam
abſolutionem manifeſtare; putentque ob refle-
Xa & practica judicia, talibus abſolutionem,
ſaltem eum conditione, minime eſſe negandam:
non video tamen, qua probabilitate ſuſtineri
Poſſit, quod Bonagratia aliique affirmant, in
caſu poſito, abſolvi poſſe laborantem infamia,
in actuali peccato ſenſibus deſtitutum, in du-
ello vel adulterio confoſſum, V. La Croix l. 6.

560 DE PœNITENTIA.

ARTICULUS VI.
De ſigillo ſacræ confeſſtonis.
Nuv. Inter officia, quæ miniſtro ſacramen-
ti pœnitentiæ incumbunt, ordine poſtre-
mum eſt obligatio reticendi omnia, quæ pœ-
nitentes in ſacro hoc tribunali confeſſi ſunt,
quæque inter ipſum & confitentem in negotio
iſto ſalutis fuerant tractata. Nam licet Sacer-
dos pœnitente dimiſio, cæteras ſuæ functionis
Partes numeris omnibus abſolverit: legibus ta-
men ſacri hujus ſilentii tum demum arctiſſime
& perpetuo ita incipit adſtringi, ut nemini
umquam de iis, quæ ſibi in pænitentiæ ſacra-

mento credita fuerunt, verbo aut ſigno alio

deinceps mentionem, pcœenitente invito, fas
ſit ingerere. “
De ſacro hoc vinculo, quo Sacerdotum
linguæ tenentur, quodque paſſim ſigillum ſa-
eramentale in ſcholis audit, tractat S. Thomas
in 4. d. 21. q. 3. a. 2. & ſqq. & in Supplemen-
to 3. P. q. II. tota, & cum eo Theologi cæ-
teri. Secundum quorum placita ſigilli hujus
veritatem, naturam, firmitatem, originem

Cæterasque proprietates & affectiones breviter

expendemus. .
Dico IJ. Miniſter pœnitentiæ ſacramenti

obligatione graviſſima tenetur ad reticendvum

perpetuo ea omnia quæ ſibi pro confeſſione
credita fuerunt a pœnitente. Ita Theologi
communiter, & Canonum conſulti, qui con-
trariam quorumdam veterum ac recentiorum

opinio-

Mhe
Wnn )
Mhe

fhee.
tre.
uhe⸗
1

Uenda

Keet⸗
onit
ls t⸗
Plhne
nemndl
elaenn
no 10
9, 66

os
Mener
gice
rie

ſeſiter .

end,
ſeſte

Tbeo
diic
centi

DE PœNITENTIA. 561
opinionem tamquam erroneam rejiciunt. Prob.
J. Gregorius M. c. Sacerdos., de Pœnit. d. 6. Ve-
tat, peceata cuiquam hominum recitari, neque
bro aliquo ſcandalo quidem. Quodſi ſacerdos
ſecus fecerit, deponatur, inquit, & omnihbus die-
lus vitæ ſuæ tonominioſus peregrinando pergat. At
ſcandali quidem evitandi cauſa ſuader, multa
fieri aut omitti, quæ alias citra peccatum omit-
ti non poterant aut exerceri. C. Lateranenſe
can. 21. qui habetur cap. Omnis utriusque. de
Pœnit. & Remiſſ. idem ſtatuit: Saverdos caveat

omnino, ne verbo aut ſigno?, aut alio quovis modo

aliquatenus prodat peccatum .. Quoniam qui
peccautum in pœnitentiali judicio ſili Jetettum præ-
ſumſerit revelere, non ſolum a ſacerdotali ofycio de-

ponendum decernimus, verum etiam ad agendam

Sn
ſ

Perpetuam pœnitentiam in arctum monaſterium de-
trudendum. Hondkius etiam III, cum Joannem
Presbyterum Rectores Urbis ad fures ſibi
confeſſos prodendum urgerent, jubet illos a
Propoſito abſtinere: Quia pernicioſum eſſet,
Prædictum Presbyterum ſibi talirer credita re-
velare; ſeveriſſimam ergo ſ. hujus ſilentii legem
oportuit olim fuiſſe.
II. Ead. obligatio oritur ex jure naturali,
quod prohibet revelari occulta proximi pecca-
ta & vitia, ne infametur. In quam rem ſerva-
tor Mat. I8. V. I 5. Si pecoaverit, inquit, in te fra-
ver tuus, vade, & corripe eum inter te, & ipſum
ſolum. Fides item & juſtitia hanc reticentiam

exigunt: credit enim ſua peccata pœnitens ſa-

cerdeti, & hic tacite condicit filentium. Præter-
Nn 22

etiam cenſetur ordinaſſe omnia media, ſine qui-

vinum ſigilli hujus nequaquam violandi, quod
non ſit mere poſitivum, ſed ſimul negativum &
naturaliter conſequens ſacramenti ipſius inſtitu-

notitiam hauſerunt: cujusmodi ſunt ſuperiores,

DE PœNITENTIA. W

562
ea exigit reverentia ſacramenti, ſecreta haberi,

quæ iacro huic tribunali committuntur: ſicut
injuria & irreverentia loeo ſaero fierer, ſi, quæ
ibi, ut in aſylo depoſita fuerant, efferrentur.
III. Validiſſimum ſigilli hujus omnino invi-
olabilis argumentum affertur ex C. Sennonenſi
celebrato an. 1524. a Suareſio diſp. 33. f. I. n. 8.
petitum ex S. Thoma nuper cit. Chriſtus, qui
confeſſionis ſacramentum inſtituit, neceſſario

pus præcepta confeſſio ſuſtineri non poſſet. At-
qui præceptum confeſſionis non ſubſſteret, fine
arctiſſimo illo & nullo in caſu violabili ſacramen-
ti ſigillo; ergo tenendum plane eſt, ſapientiſſi-
mum legislatorem adjeciſie hoc præceptum di-

tionem. Minor propoſitio conſtat. Nam ſi ſecre- Wlam
tum hoc pro arbitrio ſacerdotis, aut alius magi- zauicl
ſtratus revelari liceret, omnes paſſim ab eo aver- Nw
terentur; imo tantum timentes incommodum ne n in
tenerentur quidem peccata ſua ſacerdoti aperire. lmin
Unde liquet, in nullo caſu licere ſecreta ſ. con- ni
feſſionis ulli prodere: neque curandum ſacerdo- mi,g
ti, etiamſi Epiſcopus ei fulmen excommunicatio- io
nis intentet, niſi juſſus arcana ſibi in confeſſione
credita retegat; prout S. Thomas ſæpe memora-
tus monet. Neque ſacerdoti tantum miniſtro ſa-
cramenti obligatio iſta incumbit, ſed aliis etiam,
qui non niſi ex confeſſione ſecretorum illorum

uli

qui

DEPCGNITENTIA. 563
heben qui ad abſolvendum a reſervatis facultatem con-
u ceflerunt; interpres adhibitus a pœnitente aut
e confeſlario; is quem confeſſarius cum pœniten-
u tis venia conſuluit; qui furtim, licet inviti, confi-
I, rentem audierunt; ii quibus confeſſarius ex im-
prudentia, vel ex malitia Peccatum prodidit.
1 I (Quodſi tamen quis Schedium, in quo pœnitens
I Peccata ſua deſcripſit, fortuito inveniſſet, ad ſi-
lin ſentium is quoque teneretur, ex præcepto chari-
ve. ratis, non autem ſigilli ſacramentalis.
3A. Dico II. Materia ſigilli hujus non ſunt tantum
IIe peccata pœnitentis, quamvis leviſſima, ſed omnes
me etiam eorum circumſtantiæ & adjuncta, antece-
i. dentia, comitantia & conſequentia, ex quibus
mé. peccatum complicis, item defectus, infirmitates,
d damna, detrimentatam pœnitentis quam aliorum
ng cognoſcuntur per contfeſſionem, quorum reve-
u. lando aut notitia ab ipſo etiam confeſſario in uſum
K. deducta ſacramentum pœnitentiæ poſſent red-
WA. dere odioſum’ß
Ctet⸗ Hinc non licet patefacere, ſiquis defectum na-
Unm talium, irregularitatem aut cenſuram eccleſiaſti-
e cam poœnitentis ex confeſſione perceperit. Pec-
cata Ppoœnitentis publica non licet repetere ex
o. confeſſione, v. g. de meretrice publica dicere non

r licet ſacerdoti, quod peccata illa cum ingentido-
GG lore fuerit fibi confeſſa: quod in hac vel illa com-
H munitate certa crimina graſientur: non licet dice-

re, ſe Pœnitentem non abfolviſle: non licet
Bef confeſio vultum ſeveriorem poſtea exhibere. Si
WEſacerdos non niſi ex alterius confeflione novit,
deni eum indignum beneficio eſſe, non poteſt eumn
„ NnZ prohi-

8

564 DE PNITENTIA.

Pprohibere, ſed tenerur, ur alioqui feciſſet, eum-
dem promovere. Siquidem a Clemente VIII. cau-
tum eſt decreto, an. 1594. promulgato, non liee-
re ſuperioribus regularium, aut confeſſlariis, qui
poſtea ſuperiores evaſerint, notitia ex confeſſio-
ne hauſta ad externam ſuorum gubernationem
uti. Denique non licer uni pœnitentium ſe ma-
gis addictum oſtendere, ſi id in confeſſionis
alienæ derrimentum cedat.
Ad inducendam vero obligationem ſigilli ne-
ceſſe non eſt, conteſſionem integram fieri, aut
Poœnitentem cum vera contritione confiteri; ſed
ſufficit, quod ſe voluerit accuſàre coram judice a

Chriſto conſtituto, vel ut ab illo abſolvatur, vel

adjuvetur eo modo, quo ipſe judicaverit expedi-
re. Econtra ſi confeſſio tantum in hunc finem in-
ſtitueretur, ut confeſſarius ad peccandum indu-
catur, aut acquiratur favor ſigilli, & ſecuritas eo-
rum, quæ narrantur, aut ſolius conſultationis vel
ſolatii cauſa, nulla contrahitur ſackamentalis ſigil-
li obligatio: neque enim ejus violatio cederet in
detrimentum aut injuriam ſacramenti. Quodſi
tamen fraus illa vel conſilium confitentis non
moraliter certo conſtaret ſacerdoti, ſine dubio
tenebitur ſacramentali ſigillo.
Obj. I. Quæ juris divini ſunt non ita ſemper
obligant, ut quandoque relaxationi locus non de-
tur, quemadmodum de integritate materiali ſa-
cræ confeſſionis ſupra dictum fuit. Ergo licet ſi-
gillum confeſſionis ſit juris divini, poſſet tamen
lacerdoti quandoque officium hoc reticendi re-
laxari. R. (W. Conſ. Ex doctrina & traditione Ec-

1

Sntre
Nen
Dferope

Uenele

e

elis
ien
Eprun
Nenen

Pin

DE PœNITENTIA. 565
eleſiæ, ipſaque ratione conſtat, quod materialis in-
tegritas confeſſionis non ſemper requiratur, cum
poœnitentiæ ſacramenti votum aliquando ſuffici-
at, neque ad impoſſibile ullus teneatur. At vero
eadem Eccleſiæ traditio cum ratione nos convin-
cit, nullo in caſu licere confeſſionis arcanum ef-
ferre: eo quod hac facultate permiſſa, confeſſio-
nis præceptum a Chriſto latum ſuſtineri non
poſiet.
Inſt. Chriſtus, Mat. 18. jubet quidem fratrem
errantem corripi primo ſine teſte; mox tamen
addit, ſi non reſipuerit, unum aut plures adhiben-
dos eſſe teſtes; imo ad Eccleſiæ judicium illum

eſſe deferendum. Ergo ex illo Chriſti præcepto

argumentum nullum pro inwiolabili ſigillo con-
feſſionis duci poteſt: contrarium enim inde ſequi
videtur. M. W. Conſ. Si cui privato non licet inju-
riam a proximo acceptam ante teſtibus aliis ape-
rire, quam eum clam admonitum ad ſanam men-
tem reducere fruſtra tentaverit: ergo ſacerdoti
numquam permiſſum eſt, crimen occultum pœ-
nitentis pandere tertio cuipiam. Nec enim a pœ-
nitente ſacerdos læſus fuit; nec erimen ipſe pro-
Pria experientia detexit, ſed peccator id ipſi ultro
eſt conteſſus hoc pacto, utne alteri ulli copiam
ejus faceret; multo minus erratum ſuum obſtinax
defendit, prout in caſn dato Chriſtus ponit, ſed a
ſacerdote veniam ſupplex petit & medelam. Ue-
nique quomodo ad Eccleſiæ judicium deferet ſa-
cerdos crimen pœnitentis cæteroqui occultum,

quod nullo argumento idoneo poſſet probare?

N RZ3 Obj. II.

1

566 DrFE PœNITENTIA.
Olj. II. Cæſarius Heiſterbachienſ. ex Ord. gim

Ciſterc. I. 3. Hiſtor. memorabilium c. 32. re- “
fert calum, in quo Innocentius III. conſultis gukrt
Cardinalibus, juſſerit revelari peceatum ſecre- d
m,

tum in confeſſione clam expoſitum. e. Nar-
ratlonem hane non mereri fidem, quia nequit
conciliari cum iis, quæ idem Innocentius, c.
OUmnis utriusque, in C. Lateranenſi de inviola-
bili hujus ſacramenii ſigillo ſanxit. Hinc eo-
dem modo exploditur, quod Guilielmus An-
tiſiodorenſis l. 4. tr. 6. q. 4. ſum. Theol. ſeribit,
Theologos Pariſienſes decidiſſe, tribus in hy-
potheſibus ſibi propoſitis licere mamitfeilkare fe-
creta in confeſſione excepta. Nec enim memi-
nit, utrum fuerint privati quidam docztores;
an tota Facultas theologica. Sed & ex
ipſa futilis & puerilis prodir, indignam ilo am-
pliſſimo ſenatu fuille ſententiam; ait enim, ipſos

dn

licatio

. . . „ 11. . .
dixiile: in caſibus illis ſacerdos non infrit, RE
lum, quod deformitatem importat, ſed ape: utl

rrarium plane Pariſienſis Academiæ Magiſtri en
ſtatuerunt, vulgarem illum verſiculum, Hae- In
reſis eſt erimen, quod non confeſo celat, ut peſti- Eak
lentem damnando. Ih
Inuſt. 1. Adhuc pluribus, eisque cerrioribus inil
exemplis docemur, Presbyteros, imo & Epi- Wn
ſcopos peccata evulgaſie, quæ ex confeffionis
ſacramento acceperant. Ergo. Prob. Ant. ex (A
c. Otcii. De Pœnit. & Remifſi. c. ſignific aſti. Iin
De Aduker. c. Matthæus. De Simon. & c. Le- (n
ciæ de Renuntiat. Cardinalis Matthæus & Ar- In
chiepiſicopus quidam confeſſum ſibi peccato- ſia
DD — rem

10,
2, re.
is
lere.
t

. e

hir
Nee
An.
rbi
nl⸗

es,

DE PœNITENTIA. 567

rem ejusque peccatum ad ſ. Pontificem detu-
liſſe memorantur. Hilſce aliisque argumentis

Panormiranus, Hoſtienſis, Joannes Andreas,
Petrus ab Ancharano, ac nonnulli Cti ex an-
tiquioribus oſtendere nitebantur, licere inter-
dum Sacerdoti ſecreta crimina ex confeſſione
Privata cognita, aliis aperire: ex quorum par-
tibus ſtant Theologi quidam eximii, Alexan-
der 4. p. q. 78. meinb. 2. a. 2. & Silveſter V.
Confeſſzo. 3. q. 5. B. N. Ant. Adducta exem-

pla errori contrario adeo non patrocinantur,

ut aliqua illorum veritatem catholicam adhuc
fulciant. c. Oſſcii., detexit quidem ſacerdos
crimen ex conteſſione intelleétum, ſuppreſſo
tamen pœnitentis nomine & conditione, unde
in confitentis notitiam Pontifex venire non po-
terat: id quod ſalva fide arcani ſacramentalis
ſæpe contingit. Cap. ignifßcaſti. non viderur
fuiſſe confefſio ſacramentalis: adultera enim
publice edixit, tam ſe, quam adulterum reum
ſacerdoti flagitium confeſſos fuiſſe: quod cum
mulier noſſe non potuerit, ſi ſacramentalis fuiſ-
ſet confeſſio, plane conficitur, adulteram di-
xiſſe, ſed & adulterum tertio cuidam ſacerdoti
crimen faſſos fuiſſe confeſſione extrajudicioli,
qui forte ambos in eccleſia deprehenfos adjura-
verat ad dicendam veritarem, ne ipſe in pollu-
ta Eccleſia ſacris operaretur; aut ipſi, ſacrile-
gii pœnas timentes ei ſe commendarunt. Cap.
Matthæus. Cardinalis non ait, ſe quid ex pœ-
nitentiæ ſacramento accepiſſe, ſed ſecrete con-
ſilii capiendi cauſa, ad Papam retuliſſe ſerupu-

568 DE PœNITENTIA.
lum alterius, qui dubitabat de legitima ſui ele-
ctione. Cap. Lectæ. Archiepiicopo Trevir.
Abbas quidam ſecrete ac reverenter aperuit de-
ceptjonem, quam ab æemulis paſſus fuerat. Cap.
NWemo. De Simon. habetur, poſſe aliquem de

alterius reconciliatione ferre teſtimonmrm : re-

conciliationem autem fori externi cæremoniam
eſſe, ut ſoleniter pœnitentium, aut abſoluto-
rum ab excommunicatione, conſtat ex c. San-
um. de Conſecr. d. 4. Cap. Exhibita De Ho-
micidio, quidam morti proximus dixit, ſe
cuidam ſacerdot, qui præſens aderat, ſuam
aperuiſſe conſcientiam: minime vero legitur,
ſacerdotem aliquid ex auditis prodidiſſe.

Tnſt. 2. Olim confeſſio fiebat Presbytero

Pœoitentiario, qui graviora peccata retulit
Epiſcopo, cujus Jeinde erat judicium, an pœ-
nitens deberet easdem ſuas culpas confiteri pu-
blice, aut permittere, ut palam ab alio recita-
rentur. Quod etiam declarant exempla ex So-
zomeno, Perro Damani, aliisque ſeriptoribus
idoneis nota. Ergo. Ant. multis adſtruit Jo. Mo-
rinus l. 2. de Pœnit. c. 10. Tapperus art. F.
Lindanus, Panopliæ l. 4. c. 69. Pammelius in
adnort. ad tradt. S. Cypriani de Lapſis, & in
lib. Tertulliani de Poœnirentia. Be. M. Ant.
Quod nititur falſo hoc fundamento, pro cri-
minibus occultis poœnitentiam publicam in pri-
mitiva Eccleſia injungi ſolitram fuiſſe. Cujus
contrarium fuſe demonſtravimus ſupra c. 7. art.
2. Ubi etiam diluuntur, quæ ex Sozomeno
adducit Morinus.

Qum

ilrn
Genni

en

l

lieſe.
tvit.
e.
.
e
Coo.
DN.
Ho.
nmn

Uur,

lero
lr

1
„

DE PœNITENTIA. 569
Cum quondam Epiſcgpi quidam in Italia
multum ſe pro diſeiplina feeiſſe putaſſent, dum
fideles cogebant, peccata ſua ſeripto tradere;
ut iis in Eecleſia publice recitatis & pœnitentes
ad ſatisfaciendum inducerentur, & cæteri a
peceatis abſterrerentur, Leo M. ep. 30. ad Epi-
ſcopos Campaniæ, Samnii & Piceni data, di-
ſciplinan talem nuncupat præſunnionem contra
Apoſtolicam regulam a quibusdam illicita ulurpa-
tione committi; ait eſſe conſuetudinem improbabi-
lem, modis omnihus ſubmovendam. Quæ qui-
dem S. Leo non ſcripfſiſſer, ſi publicatio illa
peccatorum occultorum, quam Morinus &
quidam fingunt, conſuetudo fuiſſer ab Apoſto-
lis orta, & in Eccleſia primæva communiter
uſurpata. 2
B. Petrus Damiani I. 6. ep. 32. narrat, mo-
riturum quemdam monachum, antequam 8S.
viaticum ſumeret, ſibi unum ex fratribus appli-
cuiſſe, ejusque in aures, neſcio quod, grave pec-
catum icſerraſe : id autem relatum ab ipſomet
confeflario fuiſſe. Sed ex facto iſto nihil Mo-
rinus pro ſua opinione concludere poteſt. Fe-
cit enim iſta Presbyter defuncto jam pœniten-
te, ſpeciem criminis reticuit, ac facile credi-
derim, ſeculo decimo rudiſſimo illo & infeli-
ciſſimo, præter ſimplicem illum, plures adhue
Presbyteros hoc errore fuiſſe imbutos: ut proin-
de Pontifices & Concilia tum confeſſarios de
exactiſſima ſigilli hujus cuſtodia merito admo-
nuerint. Inter quos ipſe Petrus Dam. Serm.

de S. Andrea, ad Sacerdotem, Eideat, inquit,

Nn 5 , Ze

570 DE PœNITENTIA.

ne umquam de his, uæ ſub ſignaculo confeſſionis

accepit, aliquam factut mentionem.

Inſt. 3. Sacerdotes ea ſolum peccata confi-

tentium manifeſtare prohibebantur, quæ legi-
bus humanis plecti oportebat. Ergo. HB. N.
Ant. S. Leo prohibitionis cauſas binas ſubdit
cum disjunctione: Ne multi a pœnitentiæ reme-
diis arceantar, dum aut eruleſcunt, aut metuunt
inimicis ſua falta reſerare. Lum vero pergit:
Suſpcit enim illa confeſſio, quæ primuim Deo offer-
zur, zum etiam ſacerdoti: tum enim demum plu-

res ad pœnitentiam poterunt provocari, ſi populi

auribus non publicetur conſcientia confitentis. Ex
quibus conitat, probablle nen eiſe, quod cri-
tici illi obtendunt, nullo veternm concilhio, nul-
lo Pontificum antiquorum decreto ante Inno-

centium III. cautum fuiſſe, ne audita in contel-

ſione revelentur, nec ullum hac luper re ver-
bum apud antiquiores Patres extare; cum le-
gem illam ſupprimendi audua pro confelſione
S. Leo Tegulam Apoſtolicam appellaverit. Ad-

ferre ſolehant adverſarii etiam teſtinomum

can. 99. & 1I00. ex Conc. Africeno, relatum c.
Placuit. 6. q. 2. unde videtur piſcopo licuifſe

revelare crimen, fibi in confeſſione madifeſta-

tum. Sed de confeſſione ſacramentali ſermo-

nem ibi non eſſe, non Gloſia tantum animed-

vertit, ſed inde etiam patet, quod initio cano-

nis dicatur: ſiquando Epiſcopus dieit, aliquem ſili
ſolum proprvium erimen eſſe confeſſum: inutilis enim

foret particula, ſoli, ſi ageretur de confeſſione
ſacramentali, cum nemo neſciat, hanc uni ſoli

fieri

11
1 en
Priche

W
Kocn
Umnn
Drlre
uit
i i
A
un
rah
n
ſael
len

4

nſ.
N.
NKe
N.
lt
ee
Gr.
bl.
ll

DE PœNITENTIA. 571
fieri, non sutem pluribus. Deinde ibidem
agitur de crimine, de quo aliis documentis de-
beret Epiſcopus convincere reum, cujus con-
victionis defectu repellitur Epifcopi teſtimo-
nium: at non poteſt aliis documentis prohari,
quod ex ſolo ſacramento confeſſionis co-
gnoſcitur.
Olj. II. Qui confitetur, ſe cum hoſte
conſ iraile in perniciem civitatis, aut hæreſin
voluiſſe inducere, aliamve corruptelam mo-
rum, gec ipſum mali propoſiti ita pœnitet, ut
abilutionis ſacramentum poſſit recipere, indi⸗
gnus quoque videtur, qui ſub hoc ſecreti ſer-
vandi beneficio impunis latest; ergo poteſt ſa-
erdos iſta conſilia prava detegere, quo ſaluti
Publicæ conſulatur. Ant. Prob. Tenetur ſa-
cerdos talem confitentem abſterrere a ſcelere
mediato, eumque adigere ad deregendas pra-
vas hoſtium aut ſociorum machinationes, ſi ali-
ter cædes innocentum, aut Reip. calamitas aver-
ti non poſſit; ergo idem poterit ſacerdos ipſe
præſtare, abnuente alrero vel negligente. Ira
non pauci Cti cum Panormitano, qui ad ſuas
partes adiciſcunt etiam Innocentium IV. J. P.
. Tranſ. Ant. N. Conſ. Ut confeſſio ſigillo
muniatur, opus non eſt, eam abſolutione ſta-
tim dignam eſſe. Siquidem & laico facta con-
feſſio in periculo mortis, ſecundum omnium
judicia, eodem filentio premenda eſt, quo
legitimam confeſſionem premi oportet, quam-
vis illa abſolutionem non obtineat. In c.
Qui vult contteri. De pœnit. d. 6. Deinde ſi
con-

1

572 DE PœNITENTIA.
confeſſio nondum ſat contriti ac diſpoſiti, ab-
ſolutione perfici tunc nequeat, ſacramenti ta-
men materia eadem evadit, cum primum com-
minuta duritie, ſuccedenteque vero dolore
cum propoſito, abſolntione divina informatur.
Denique Sonſtat ex l. Qui condemnare. ff. De re
judic. &c. Cum inferior. De major. & obed.
ejusdem rationis eſſe ac fori, cognoſcere cau-

ſas ad condemnandum, cujus eſt, eas indaga-

re ad abſolvendurn. Hinc in ilud ſo. 20. v. 23.
Quorum remiſeritiz Gg. B. Ambrelius I. I. de
Pœnit. c. 2. Dominus, inquit, par jus efſe voluit
& ligandi & ſolvendi. At ſi manifeſtatio pecca-
ti ſuſficiente diſpolitione prædita, Sacerdoti

ræbet cauſam abſolvendi pœnitentem; pro-

fecto ejusdem peccati confeſſio cum animo non
ſatis ad accipiendam abſolutionem diſpoſito,
imponet facerdoti neceſſitatem, ita male affe-
Qctum condemnandi, ſeu retinendi ejus pecca-
ta, dum ei negat zut differt abiolurionem. Si-
cut ergo utrobique cognoſeit peccata ut mini-
ſter Dei & Chriſti vicarius: ita ex ratione pari
& lege divina ſeveriſſima ſtringitur ad reticen-
dum omnia utriusque confitentis peccata.
Innocentius autem IV. hanc ipſam ſenten-
tiam nofſtram evidenter enuntiat. Nam poſt-
quam vir doctiſſimus, comment. in c. Cmnis
utriusq. Jurisconſultorum illorum ſententiam &
argumenta retuliſſet, mox ita decidit: Haæc ra-
zio non placet: quia hene eredimus, quod ut mini-
KRer recipiat, etiamſi in peccato remauere proponat.

Wiſt. I.

Gnmt
Keln

Unehin

S

uiin
Kehe

2,.

Ohut
r.

nI
n
r ſi
rnii⸗
don

DE PGNITENTIA, 573
Inſt. I. Bonum publicum antecellit priva-
to, atqui ſigillum ſacramenti cedit tentum in
commodum privati confitentis: ergo cum Sa-
cerdos prævidet, imminere ingens detrimen-
tum Eccleſiæ aut Reip. tenetur lege divina ſe-
cretum confefſionis pandere. E. W. min. Lex
ſgilli hujus non privatum dumtaxat pœnitentis
bonum, ſed totius Eccleſiæ commoda, ſacra-

menti a Chriſto inſtituti reverentiam & ſecuri-

tatem, omnium denique fidelium utilitatem

ſpectat: malumque quod ex violatione fſigilli

in univerſam Eccleſiam redundaret, majus eſt,
quam commodum ex caſu quodam rariſſimo
exſpectandum. Ita Honoratus Turnelius in
tract, de ſacram. Pœnit. ad q. quam arcta ſit
lex & obligatio ſigilli Pœnit. Martinus Gran-
din Diſp. I. de Pœnit. c. 4. a. 3-S. I. Eſtius in
4. diſt. 17. §. 14. Ludovicus Habert tom. 6.
c. 9. G. 7. q. 4. Omnes ſocii & DD. Sorbonici,
aliique tam ex Clero, quam ex ordiuibus reli-
gioſis, qui in luce Academiæ Pariſienſis doctri-
nam iſtam tuentur. Unde apparet, quam ma-

lIa fide Bœhmerus I. V. Juris Eceleſ. Proteſtant.

t. 38. §. 50. appellet hoc dogina Jeſuitavum,
quod etiam ſaniores inter Catholicos borre§+ant.
Nec enim Jeſuitæ hoc primum excogita-
runt. Siquidem Navarrus in c. Sacerdos. cit.
& alii veterum ingentem turbam Cardinalium,
Epiſcoporum, aliorumque TT. & ICtorum
recitent, qui ſententiam iſtam, de non vulgan-
do confeſſionis arcano quacumque de cauſa,

jam ante tradiderant, quam Jeſu Socieras con-
deretur.

9

574 DE PœNITENTIA.
deretur. Ac tot inſignes viri in Gallia aliisque
regnis doctrinam eamdem etiamnum tenent.
Inſt. z. Arctifſima hæc ſigilli ſacramentalis
obligatio non niſi in Principum ac Reip. perni-
ciem cedit; ergo non portuit a Chriſto præcipi.
Prob. Ant. Parricidæ Regum, aliique in res
novas intenti funeſta conſilia ſua Sacerdotibus
pro confeſſione aperiunt: hi vero nefas ſibi
ducunt, illorum quidpiam ad Magiſtratus de-
ferre. Foventur ergo parricidia & conſpira-
tiones, ipſique ſacerdotes a crimine proditio-
nis & majeſtatis excuſari non poſſunt. Ita Joan.
Dallæus Miniſter Calviniſta, & cæteri Prote-
ſtantium, quorum nonnullos adducit Bœh-
merus nuper cit. B. N. Ant. Ad Confirma-
tiones ejus reſnondet Cardinalis Perronius in

reſponſione ad Regem Britanniæ, e. 6. obſerv.

2. Pag. 563. Qui Kegum ſecuritati conſulere ſe
exiſtimarunt, opinionem illam vulgando, quod
conftentium revelare poſſint peccata confeſſarii, ſi
ſit læſe WMajeſtatis crimen, ii contrarium ejus,
quod ſe præſtituros ſperabant, effecerunt. Ue
enim de ejus opinionis ad ſinem, quem intendunt
urilitate, dicere omittam, ut ſemel vulgata erit;
quia nemo orimina læſc majeſtatis in confeſſione
aperiet, vel aperire tenebitur, cum eos confeſſio-
nem ſuam revelare, vel ſe ad Regem vel ejus mini-

Nros, ut majeſtatis reum deferre lieere noverit: ut,

inquam, de hoc ſileem, illi KReges duobus ſubſidiis,
commodisque privant longe maximis, quæ in eos
Poſſunt ex confeſſone redundare. Primum in eo
Poſitum eſt, quod confelſarius poſſit, & ſub pœna
gamud-

dl

Nee)
eni
t

l

v
en

DE PGNITENTIA. 575
ne Aamnationis teneatur couftentem reum a nefariis
hujusmodi conſiliis divinorum judiciorum terrore,
lis && abſolutionis denegatione avertere. Alterum in
nll.
i

eco poſituin eſt, quod ſacerdos Principem monere
dvolz, & debeat, ut ſibi caveat, eumque de con-
zuratione in ejus perſonam inita facere certiorem;
hoc eſt, non confitentem nominatim && in individuo
indicare; ſod ex confeſſione notam generalem: non
d. reum prodere ac revelare, ſed erimen. Hactenus
I. Card. Perronius. Qui deinde refert, Henrici
Io. , IV. Franciæ & Navarræ Regis vitam a Barrie-
ſo. ri cujusdam nefaria machinatione beneficio con-
e. felſlionis fuiſſe ſervatam.
r. Innſt. 3. Ipſi Pontifices Romani ſigillum con-
. feſſionis relaxant; ergo non tam arcta videtur
Sh K efle ejus cuſtodia. Prob. Ant. Pius IV. con-
n. Ktitutione edita an. 1561. & Gregorius XV.
an. 1622. mandarunt confeſſariis, ut ſuos pœni-
I tentes, quos noverint, ab aliis ſolicitatos, imone-
Aent de obligatione denumiandi ſolicitantes, Jeu, ut
, Præfertur, tracamtes inquiſitoribus ſeu locorum
Ordinariis &&c. V. Bullarium M. om. II. p. 44. .
H n. 31. & t. III. P. 432. u. 43. Inde Bœhmerus
„ ſup. cit. &. 45. concludit, Per indirectum ſigil-
lum confeſſionis pandi: quamvis enim coufeſſonarii
ita non revelent arcana, cogunt tamen poœnitentes
um. Zæminas, ut ſemetipſas prodant judici, & fattum
“ ſacerdotis denuntient. Editas a Pio IV. & Sreg⸗
etin XV. conſtirutiones confirmavit Bulla promul-
Sata an. 1741, quæ incipit: Sacramentum Pœ-
u Uitentigd. H. N. Ant. S. confeſſionis ſigillum
re Pœnitentibus non eſt commiſſum, neque hoſce
NM eJus

e

lr.

576 DE PœNITENTIA.
ejus obligatio ſtringit, quorum gratia tantum
ſacerdotibus fides hujus arcani eſt demandata.
Non ergo per indirectum fieri poteſt, ut ſigil-
lum confeſſionis pandatur, ubi nulla eſt ſigilli
obligatio. Nam ſi nulla ſ. Sigilli obligatio ori-
tur ex confeſſione, quam conſtat factam ani-
mo inducendi ipſum ad peccandum: multo
minus fœmina Sacerdoti obſtringerur ad (. ar-
cani fidem præſtandam, a quo ſcit, ſe ad fla-
gitium in ejusdem myſterii adminiſtratione in-
vVitatam.
HEquidem pœnitentes jure naturali obſtrin-

guntur ad celandum omnia conteſſarit dicta,

quorum evulgatione juſte poſſit offendi, quod
non Catholici modo cum Paludano, Adriano
& Navarro tradunt, ſed ipſi quoque Prote-
ſtantes fatentur: verum hoc ipſo maledicentia
horum hominum declaratur, qui Ss. Pontifi-
cum conſtitutiones tamquam iniquas proſcin-
dunt. Nam ipſorummet judicio, jus naturale
non obligat ad ſervandam ſecreti fidem perſo-
næ particulari cum periculo communitatis: ait
enim Bœhmerus §. 47. tam latum ambitum ſan-
Ctitati hujus ſigilli a ſuis non dari. Neque in
eventu tali locum habent, quæ Mat. 18. V. 15.
Dominus præcipit: Corripe eum iner te ' ipſum
ſolum: magiſtratui enim eccleſiaſtico aut civili
deferendos eſſe, qui ſeductione aliave pra-
va machinatione in perniciem publicam clam
graſſantur, nemo adverſariorum negabit.
Quanta autem fidelibus damna, quantum Ec-
clefiæ periculum immineat; ſi olicitatoript
IItIs

Jonh
tl
Eepn.
nd

Ed
iuncet
Aonne,
Uhn l
r
19h
i

otue
wunde
hl.
ogt.
mnnt.
lr.
a.
Clein.

Drin⸗
oG
Greno
Poe.
Cenlil
Nif⸗
NCe
Crde
npede
grn
mlr.
Ne li
ll)⸗
e N
0
regkt
numm

o

DE PœNITENTIA. 577
iſtis tectis eſſe liceat, non opus eſt hic de-
monſtrari. Igitur cum Ss. Pontifices, queis
Chriſtus in Petro Agnos & Oves credidit Jo.
20. ſaluti publicæ memoratis conſtitutionibus
conſulant, iis confeſſtonis ioillum ex olliquo mi-
nime petitur. Siquidem ſigillum ſacramentale
laicis non eſt commiſſum, naturale autem in
dato caſu neminem ſtringit.

Qum econtra præter naturale ſecretum, ſa-
cerdos ſacramentalis etiam ſigilli fide inviolabili
teneatur. Hinc quomodocunque rogatus, an
Pœnitens certum peccatum fuerit ſibi confeſ-
ſus, ſi aliter quæſitores eludere non poſſit, tu-
10 negabir: homo enim non adducitnur in teſtimo-
nium, niſi ut homo, & ideo absque læſione conſeien-
tiæ poteſt jurare, ſe neſeire, quod ſcit tantum ut
eus, inquit S. Thomas ſ. C.

Inſt. 4. Poteſt S. Pontifex certis de cauſis
veniam voti aut jurisjurandi dare: ergo eadem
auctoritate, cum ſalus publica exigit, poterit
arctam ſigilli ſacramentalis obligarionem re-
laxare. Antec, eſt Theologorum communiter,
2. 2. J. 98. a. 10. & q. 89. a. 9. Habetur
etiam in Ss canonibus, c. I. & 2. & c. Ve-
um. De Jurejurando. &ũ c. Magnk, De Voro.
3. W. Conſ. cum iisdem Theologis & JCtis,
quibus etiam, mutata ſententia, accedit Oſti-
enſis. Neque enim Papa ſuper ſcandalo di-
ſpenſare poteſt, nec mandare, ut non obſtan-
te ſcandalo, flat aliquid, quod lege Dei non
eſt neceſſlarium, Id quod obſervavit Innocen-

0° uus

578 D PœNITENTIA.
tius IV. in c. Inquiſitioni. De Sent. excom. & ai⸗
Panormitanus, in c. Cum teneamur. De Præb.
diterte monens, non eſſe obremperandum Pa- älf
Pæ, ſi ſcribat: Non obſtane ſcandalo, ob defe- Mon
Gum poteſtatis. Jam vero ſi juxta B. Gregeo- un
rii mentem, percepta in confeſſione revelare, ben
etiam ſcandali declinandi cauſa, nequaquam li-
cet; ſequitur evidenter, multo minus poſſe
Pontificem relaxare legem de non violando ſ.
ſigillo, quam ſuper ſcandalo queat diſpenſare.

Nec refert, quod Papa in voto ac juramen-
to poſſit diſpenſare: ad hanc enim moderatio-
nem adhibendam juſtæ cauſæ ac neceſſitas ipſa
quandoque urgent. Quamquam nec ſic qui-
dem Prælatus, diſpenſando in voto, diſpenſet
in præcepto juris naturalis vel divini, ſed ſua
auétoritate faciat, ut quod continebatur ſub
voto, non contineatur, in quantum determi- unn
natur in hoc caſu hoc non eſſe congruam ma- am I
teriam voti. Ita ſimiliter argumentatur S. mmm
Thomas nuper cit. Ubi idem, & poſt ipſum in
Adrianus advertit, quod qui vovet, quodam-
modo ſibi legem ſtatuat: nemo enim adſtrin-
gitur ad juramentum aut votum ſine animo
ſeipſum obligandi: quare etiam diſpenſatio
voti ſe haber ad modum diſpenſationis, quæ
fit in obſervantia alicujus legis; lex autem fer-
tur reſpiciendo ad id, quod eſt ut in pluribus
bonum. Econtra ad ſervandam ſecreti ſacra-
mentalis fidem ſacerdos, aut ſiquis etiam alius,
ſine facto ſuo devincitur præcepto divino-
quod

Den
nr.
.
e
Iml.
e
col

e,

e.

1atio.

i
1W
.
6
l. .
W⸗. .
dN
ſhin
n.
ſo
o⸗
Ge
nlu
n
e

—

DB BœNITENTIA. 579

quod conſequitur ipſum ſacramentum: cujus

quidem præcepti laxandi nulla cauſa (uffi-

ciens excogitari poteſt: neque enum malum

tam grave occurrit, quam ſacri ſecreti vul-
gatio, quo confeſſio Chriſtianis omnibus ſu-
ſpecta & abominabilis evaderer. ð
Sanctitatem hujus legis ſuæ Deo pacuit
miraculis confirmare, dum linguam B. Joan-
nis Nepomuc. pro aſſerendo hoc ſigillo an-
nO I83. interemti immunem adhuc a corru-
Prione tot feculis in diem præſentem usque
ſervavit. Ex vitis etigam Patrum refert Al-
tiſiodorenſis 4. p. c. de confeſſ. cum quidam
in navi metu mortis publice confeſſus efſſet
crimina permulta, cæteri omnes;, qui eadem
in navi audierant, ſic omnium conrinuo fuiſ⸗

ſe oblitos, ac ſi illorum notitiam numquam

Percepiſſent. Sed annon hoc mazimum mi-
raculum, quod cum tot ſint ſacer dotes, quo-
rum nonnulli vitæ profligatæ, aur verſi in
amentiam, tamen rariſſime viſum ſit 8. ſigil-
lum periclitari? Quodfi nihilominus unus &

.

aler tam grandi ſacrilegio ſacra myſteria

Profanarunt, eos per Epiſcopum ſacerdotio
exauguratos magiſtratus politicus aut gladio
mulctavit, aut laqueo ſuffocavit, & proceſſu
Pronuntiato irrito, tam impie Proditos Ppe-
nitentes dimiſit impunes, donec aliunde ve-
nirent indicia legitima, prout contigit Vene-
tiis teſte Heliciano, De degradatione, c. 14. &
àpud Toloſates ann. 1579 ut recenſet Theo-
Ooz Pphilus

580 D PNITENTIA
Philus Rainaudus in Prato Spirit. ſ. in Ce-
turia hiſtoriar. tom. 17. oper. n. 13. ac Con-
ſtantinopoli ſententiam Patriarche Græco-
rum ratam habentibus magno Vezirio &
Muphthio ſummo Turcicæ ſuperſtitionis anti-
ſtite. Tanta ſacro iſti arcano exhiberur re-
verentia non a Catholicis tantum magiſtrati-
bus, ſed etiam a Mahometanis.

Quanta autem fide tam a clero Proteſtan-

tium, quam a Magiſtratu civili colatur,
oſtendit Gobatus, hic n. 778. 9- & 80. uhi
ait, virum quemdam, Gu⸗ ſilium veneno ſuſtu-
lerat in pago quoqam; in altero vero mulierem
aliud erimen capitale patribus ſuis Spiritualibus
Pradicantilus bona fide clam confeſſos; ab big
vers Præfelto denuntiatos, capitali ſupplicio
piam ſimpliciratem lutſſe. Exemplum aliud
Pprofert Bochmerus I. c. tit. 38. §. 48. ubi
queritur, Annam Nizelin, quæ folatii cau-
ſa adulterium Paſtori ſuo Lutherano cum

multa pœnitudine confeſſa privatim fuerat,

ab hoc ad magiſtratum delatam: & fuppli-

cio fuiſſe addictam nulla habita ratione re-

ſponſi, quod ICti Hallenſes ad hunc caſum
reddiderant an. 1694.

Kn
hoh
iel
Aml

10.
en.
Ge
n
N.
NK.

Belan⸗
tor,
0 Wi
r.
erent
ou⸗
,r
Pln
NN
I
⸗
Nn

Eenin
l

Nele.
n

DE UNcTIONE ExTREMA. 581

DISPUTATIO VII.

De Sacramentis Unctionis extre-
mæ & Ordinis.

CADIUT I.
De Sdacramento Unctionir extremæ.

ARTICULUS I.
Veritas Sacramenti Unktionis extremz.

Oia I. Extrema unctio affinitatem quam-
N dam habet cum pœnitentiæ ſacramento:
eo quod ad abſtergendas tliquias pec-
catorum per pœnitentiam ſüblatorum ordine-
tur: au non modo LPanitentiz, ſed etiam totius
Chriſtianæ vitæ, quæ perpetua pœnitentia eſſe de-
vet, conſummativum exiſtimatum ſit a Patribut,
ut notavit C. Trid. initio doctrinæ Extr. Unct.
ſeſſ. 14. A Latinis quandoque dicebatur Oleum,
aliquando ſacrum chrismatis oleum, aliquando
Oleum infirmorum, item ſacramentum exeuntium.
Græci appellabant Oleum ſanétum, qui titulus
in ipſorum Euchologiis legitur, uti &, Oratio
cum oleo.
Mota II. Lutherus, l. de Capt. Babyl. c. de
Extrem. unct. ritum quidem iſtum non rejicit,
ſacramentum tamen eſſe negat. Calvinus I. 4.

Inſt. c. 19. §. 18. & ſqq. & Kemnitius in 2. p.

Exam. cæremoniam iſtam irrident, ut biſtrio-
nicam ypocriſin. Eandem e ſacramentorum
003 cCata-

582 DkE UNCTIONE EXTREMA.

Catalogo: a Waldenſibus, aliisque antiquioribus

hæreticis expunctam fuiſſe, multi arbirrantur
cum Bellarmino, c. I. I. un. de Extr. Unct.
Verum Waldenſes in profeſſione fidei Uladis.
lao Hungariæ Regi oblata, ſacramenta inqui-
unt, ſeptenario ineluſa numero Eccleſiæ Chriſti uti-
lia eſſe pandimus. Poſtea extremæ unctionis ef-
fectum vere catholicum deprædicant.
Nec refert, quod Reinerus Cc. §. aliique
ſcribaht de. Waldenubus: Sacramentum unttionig
etiam reprohant: nec enim inficiabantur eſſe ſa-
cratnentum, ſed ſpernebant, Ppropter conſe-
crationem olei Propter abuſus, quod tantum
divitibus detut, & propter plures ſucerdotes ibine-
ceſſarior, aliosque, quos ubtendebant. Quare
Innocentius III. red turos ad Eccleſiam Waſden-
ſes ita profiteri juchit: Unétionem inf, morum
cum oleo conſecrato veneramur.
Huſſitæ etiam reſipiſcentes, aut de errore
eorum ſuſpecti, ex C. Conſtantienlſis præſcri-
pto, S. ult. rogandi ſunt: Urrum eredant, quod
Chriſtianus contemnens ſuſceptionem ſneramento-
rum O ufirm tionis .* Extremæ Unklionis, aut
ſolennizationis matrimonii pecoet mortaliter * In
d. autem C. Conſtantienſi Seſſ. 8. & 15. damnan-
rur quidem nominatim articuli J. e &
Hud, de ſ. Unctionis autem negatione nullus
eorum meminit. Unde clligirſa „ Wiclef-
fum I. 4. Trialogi c. 25. negantem, quod hoc
ſacrainentum a Chriſto aut Apoſtolis inſtitutum
fu rit, de conſecratione olei fuiſſe locutum.
Quod Albigenſes Extremam Unctionem e ſa-
cramen-

nfrtn
Un,
MI
ne ge⸗
M ae

dt⸗

Dre
int
lleſg.
conle.
onrun
Mine.
Qure
er.
NroN

e

⸗

DE UNCTIONE EXxTREMA. 583
cramentorum numero eliminaverint, teſte S.

Antonino, ſummæ Theol. p. 4 tit. II. C. 7. G. 5.

mirum non eſt: nam propago iſta impietatis
Manichaicæ longiſſime omnium a ſacris chri-
ſtianis receſſit.
Dico. Extrema uncéctio eſt verum novæ le-
gis ſacramentum. Prob. I. S. Jacobus epiſt. c.
5. v. 14. ita ſcribit. Infirmatur gquis in volis?
inducat Presbyteros Eccleſtæ, & orent ſuper eum,
ungentes eum oleo in nomine Domini: oratio
fiqdei ſalvabit infirmum, & allevialit eum Domi-
nus: & ſi in peccatis ſit, remittentur ei. Hac
Apoſtoli ſententia continentur omnia, quæ ad
eſſientiam ſacramenti à Catholicis omnibus; &
a plerisque Proteſtantium requiruntur. Im-
primis ſymbolum externum eſt unctio olei &
oratio fidei: deinde promiſſio gratiæ, eſt alle-
vatio infirmi & remiſſio peccatorum: denique
ipſa eadem Apoſtoli dicta divinam inſtitutio-
nem produnt, quia a nemine alio poteſt inſti-
tui ſignum, quod gratiam Dei certo conferat.
Prob. II. Innocentius I. epiſt. ad Decen-
tium c. 8. eadem Jacobi verba repetit: ac poſt-
quam conlſecrationem olei ab Epiſcopo pera-
gendam, & ejus uſum fuſe deſcripſiſſet, ita
ſubdit: Pœnitentibus (i. e. ſolenniter, ac non-
dum reconciliatis) ſtud fundi non poteſt, quia ge-
nus eſt ſacramenti. Nam quibus reliqua ſacramen-
ta negantur, quomodo unum genus putatur poſſe
concedi
Eadem Jacobi verba ad nos pertinere, &
debere etiam nunc & omni tempore Presbyte-
OO4 roS

184 DFE UNCTIONEEXTRFEMA:

ros id fagere quod jacobus ſcripſit, Patres ex-

preſſe dicunt: ut Origines hom. 2. in Levit.
Chrylſoſtomus I. 3. de Sacerdotio, Auguſtinus

in ſpeculo, & ſerm. 215. Auctor operis de vi-

ſit. infirm. tom. 9. oper. S. Auguſtini: V. Beda
in c. 6. Marec. & 5. Jac. aliique, quos large pro-

ferunt Bellarminus c. 4. & Suareſius diſp. 39.

Sect. I.
Prob UI. C. Cabilonenſe, an. 13. cele-

bratum, can. 48. ſecungum B. Jacobi Apoſt. in-

quit, documentum, cui etiam documenta Batrum
conſentiunt, infirmi oleo, quod ab Epiſcopis hene-
dicitur, a Preihyteris ungidebent. &. Eadem
eſt præceptio C. Aquisgranenſis, an. 936. ea-
dem Moguatini an. 847. eadem Regiaticenſis
an. 850. celebrarorum, aliorumque deinceps
usque ad C. Trid. Seſſ. 14
Eadem leguntur in Capitularibus Caroli M.
I. 7. C. 7 5. & 76; in capitulis Heraldi Turo-
nenſis, quæ an. 856. fuere promulgata. Ea-

dem capitula Hincmari Remenſis ſub idem

tempus, & canones Iſaci Lingonenſis: & duo-
bus ante ſeculis, liber pœnitentialis Theodori
Cantuarienſis ordinati a Vitaliano PP. an. 66¾.
ex quo Ivo Carnutenſis, decreti parte 15. cap.
26. ſtatutum excerpſit. In ſacramentario au-
tem CGregorii M. Feria V. in Cæna Dom. præ-
ſcribitur ritus conſecrandi oleum infirmorum:
ac in ordine ad viſitandum infirmum modus
ipſe inungendi & preces addendæ recitantur.
His accedit, quod Græci traditione perpe-
tua Extremam unctionem inter Ieptem ſacra-
menta

hel
cce
enn

1lNNe
Uuneſs
UII
Nſtheet

unt

lenen
l, n
Can
Eun

llger.
lhlait
e.
enr

llg

Ir
jumn
lene.
Piden
6, el.
CeNH
eeſs

no
Nr
Nen
DR
d
G.
h.
O .
des:
Dkoln
not
CNt.
eef

DE UNCTIONE ExTREMA. 58 5
menta venerentur, eosdemque ritus in ejus

adminiſtratione obſervent, quos Latini, ut

EoYoHναHν1o ſeu rituale ipſorum declarat: & ſcri-
bunt Simeon Thefſſalonicenſis, I. de ſeptem ſa-
cram. Nicçolaus Cabaſila in Expoſitione S. Li-
turgiæ, c. 29. Hieremias Patriarcha CP. in
reſponſ. ad Confeſſionem Lutheranorum, c. 7.
ubi teſtimonium S. Jasobi repetir.
Idem teſtantur exempla apud Surium I. 2.
& ipſos hæreticos Centur. 8. & ſeq. C. 6. Tres-
anus Presbyter Ssmus Seculo VI. moriturus,
accepta ſ. Unctione, Viaticum petiit, ut legi-
tur in ejus vita I1.: Februarii, apud Bollandum.
Sta. Kunegundis, ſec. VII & unctionis oleum &o
Euchariftiam ſili petiit miniſtrari-, ut ſeribit Su-
rius c. 14. .
S. Adelardus Corbeienſis Abbas ante obi-
tum a S. Hildemanno Epiſcopo, benediétionis
oleo, ſicut a G. Apoſtolo ſancitum eſt, inungi pe-
tiit, ut in ejus vita narratur.
Olj. I. Unctio, de qua epiſtola Jacobi me-
mimt, eadem erat, quam Marc. 6. Apoſtoli a
Chriſto miſſi ægris adhibebant: atqui hæc jux-
ta omnium fere & præſtantiſſimorum Theolo-
gorum ſententiam non erat ſacramentum; er-
go nec illa, quam epiſtola jacobi prædicat. Be.
MW. Maj. contra Theophylactum, Bedam, Ly-
ranum, Catharinum, Maldonatum & alios
abpud Tirinum. I. a C. Tridentino S. 14. Cc. I.
dicitur hoc ſacramentum a Chriſto apud Mar-
cum inſinuatum, per Jacobum autem Apoſtolum
& fFratrem Domini ſidelibus commendatum ac pro=
Oο mul-

586 DrF UNCTIONE EKXTREMA.
mulgatum. Inſinuatur autem id, quod non ex-
Preſle proponitur, ſed adumbratur & obſcure
indicatur, ut inquiunt Eſtius, Bellarminus &
alii. II. Marci 6. v. 13. Apoſtoli tantum ute-
bantur unctione ad ſanationem prodigioſam
morborum: nam à Chriſto mirtebantur täntum
ad prædicandum Evangelium, & ad confir-
mandum miraculis doctrinam ſuam, ut etiam
videre eit Mat. 10. Luc. 9. III. Apoſtoli tunc
temporis nondum erant ſacerdotes. Conſtat
autem ex verbis jacobi, ſolorum Presbytero-
rum eſſe, extremæ hujus unctionis cæremo-
niam peragere. IV. Apoſtoli cæcos, claudos, &
omnis generis ægrotos tunc linebant. Certum
autem eſt, ſaèramentum unctionis extremæ
ſolis lethali morbo decumbentibus miniſtrari
pofle. V. Apoſtoli promiſcue fideles æque ac

1
I1 U
6Funi

infideles Marc. 6. ungebant, neque rogabant wan

Prius, utrum languentes baptizati ſint: Sacra-
mentum unctionis ſolis baptizatis conferri po-
teſt & prodeſle. Probabilius ergo ſacramen-
tum iſtud tunc a Chriſto inſtitutum fuit, cum
Ppœnitentiæ ſacramentum primo ordinavit, cu-
Jus quidem conſummativum extremæ unctio-
nis ſacramentum exiſtimatum eſſe a Patribus,
inquit C. Tridentinum, Proœmio doctrinæ de
Extr. Unct. Ubi etiam ratio, cur ſaeramen-
tum hoc a Chriſto inſtitutum fuerit, reddi-
tur: Quia congruebat, hominem eo maxime
tempore novis & majoribus præſidiis muniri,
quo dæmon omnes vires & artes ſuas in illius
Perniciem exſerit. .

oezant
Menen
nun
Vliie

a
Ir
Ga.
Ut elen
Oltune
Dnltt

Uero.
em.
09,0
ertun
eme
eri
Ner
bPunt
r
nü.
Cinen⸗
,C

,.

o.
dos;
Ne de
Wel.
ledd⸗
mön

i V

DE UNCTIONE ExTREMA. 597
Inſt. I. Extremæ undtionis ritus fuit ab
Apoſtolis inſtitutus; ergo Sacramentum ve-
rum eſſe non poteſt. Ant. doeuit olim Hugo
Vicétorinus l. 2. de ſacram. p. 1I5. c. 2. quem
ſequuti ſunt Magiſter in Aro. d. 23. Alenſis, S.
Bonaventura, Altiſiodorenſis & alii quidam. p.
I. idem Theologi negant conſequentiam: ajunt
enim, mediate a Chriſto inſtitutum fuiſſe hoc
myſterium per Apoſtolos, quo nihil, putant,
detrahi efficaciæ atque excellentiæ ſacramenti.
H. II. W. Ant. (Quamvis non inficiemur, po-
tuiſfe Chriſtum hominibus delegare facultatem
ſacramenta condendi, ſup. difp. I. c. 4. a. I.
Pag. 191. & ſqq.: ibidem tamen probavimus,
ommia ſeptem Eccleſiæ Catholicæ ſäcramenta
immediate a Chriſto ſolo fuiſſe inſtituta. Ubi
etiam, quæ contra hanc ſententiam catholicam
obmoventur, ſoluta reperies.
Inſt 2 Non legunus, veteres usque ad IX.
Seculum ulli extremam unctionem impertiſſe
aut recuſaſſe: neque Scriptores, qui piorum

mortes conſignaverunt, indicant, aliquem illo-

rum extremæ undctionis ſacramento munitum
deceſſiſſe. Ergo. B. W. Ant. Argumentum
hoc negativum Hæreticorum abunde confuta-
vimus teſtimoniis Patrum & exemplis. Nam
Præterquam quod plurima primorum Eccleſiæ
Patrum ſcripta ad/ nos usque non pervenerint;
in his, quæ ſuperſunt, aliqua tantum rei chri-
ſtianæ capita tractantur. Hinc in argumentum
trahi non poteſt, quod auctor libri de Hierar-
chia Eceleſ. ſecundum multos Dionyſius Areo⸗

Pagita,

1

738 DE UNCTIONE ExTREMA.
pagita, unctionem extremam prætermittat
agit enim accurate de Sacramentis novæ legis,
prout per ea innoteſcere poteſt Eccleſiaſticæ
Hierarchiæ ordinata diſpoſitio ſecundum actio-
nes miniſtrorum & recipientium: non vero
omnia ſigillatim determinat, & ex propoſito
exponit: quam ob cauſam nec pœnitentiæ, nec
matrimonii facit mentionem.
Sed neque in hoc eodem I. de Hierarchia
Ecel. neque in LL. Conſtitutionum Apoſtolica-
rum, Clementi Rom. tribu ſolitis, fit mentio
Euchariſtiæ morituris dari ſolitæ per modum
viatici: neque Euſebius, nec Gregorii Nazian-
zenus & Nyſſenus, nec Ambroſius, Sulpitius,
Hieronymus, Metaphraſtes & alii piorum
mortem enarrantes referunt, datam ipſis S.
Euchariſtiam in viaticum fuiſſe; quod tamen
can. 13. (alias 12.) præcipitur, mirum igitur
videri non debet, quod de unéctione extrema
nihil meminerint. Nam I. Scriptores ea quæ
uſu vulgari trita ſunt, ut plurimum omittunt.
II. cum extrema unctio ſit quaſi perfectio &
eonſummatio ſacramenti pœnitentiæ, ea delibuti

Præſumuntur fuiſſe, qui pœnitentes diſceſſe-

runt. Atque hæc ratio eſſe viderur, cur nec
in vita Bernardi legamus, ipſum in morbo ul-
timo ſ. unctionem recepiſſe; nec ipſe, S. Mala-
chiam eodem Sacramento inunctum fuiſſe, in
Epilcopi hujus vita meminerit: cum tamen S.
hic Epiſcopus mortis ſuæ vates, ſat opportu-
nitatis ad illam recipiendam habuerit, & certo
conſtet, S. Bernardum ſacramentum iſtud ma-
XiImI

N

RNeen
Und
niide
Ninmcke
Winte
un
Hunn,
Lennt
Ae
in

arf

etten
ant
h
eer
lh.

arekne
Colcr.
nentio
ddun
en.
Hita
orun
066,
1nen
guu
en
Ne
ſfrom. .
A
.
o.
Mch
ſe,
mend
phorn
N
ſn

DEUNCTIONE ExTREMA. 789

ximi feciſſe. III. Denique cum Sacramentum
hoc non ſit ſimpliciter neceſſarium, & multi
ejus copiam, morte occupati, non habuerint;
ſcriptores piorum obitum ex hac vita narran-
tes, de eo tacuerunt. M
Obj. II. S. Jacohus & CC. dum ungendos
eſſe infirmos, dicunt, non excludunt ſanos.
Ergo nihil differre viderur ab unctione, qua
olim Apoſtoli, Marc. 6, alios etiam ungebant,
modo defeéctu aliquo corporis tenerentur. W.
W. Ant. Quando ſpeciale ſacramenti ſubjectum
deſignatur, cæteræ excludi cenſentur; præ-
ſertim ubi nulla in contrarium exempla extant.
Atqui ex tota Eccleſiæ traditione nequit oſten-
di, quod alteri, quam ægroto, ſacramentum
iſtud fuerit collatum. Sed & decretum Eugenii
in C. Florentino, ſolis infirmis id eſſe admini-
ſtrandum præcipit. Præterea juxta Tridenti-
num c. 3. eadem neceſſitate infirmus eſt ſubje-
ctum hujus ſacramenti, qua Sacerdos eſt ejus=
dem miniſter: conſtat autem, hunc ſolum mi-
niſtrum eſſe poſſe. Denique eidem C. Triden-
tino dicitur hoc ſacramentum infirmorum, & ,
exeluntium, non profecto ideo, quia ſolet hiſce
dari: alias Euchariſtia & Pœnitentia forent
etiam Sacramenta infirmorum & exeuntium:
ergo ideo tantum, quia his ſolis, non vero
ſanis poteſt adminiſtrari; ut pridem argumen-
tabatur S. Thomas cit. Quæ quidem omnia
ex effectu utroque Sacramenti Extremæ Un-
tionis inferius confirmabuntur. L

Imiſt.

5909 DrI UNCTIONE EXTREM A,

Inſt. Græci hoe Sacramentum fſanis etiam
conferunt. N. I. Ant. N. Conſ. Joannes Natha-
naél Cretenſis, apud Arcudium I. 5. concord.
c. 4. & ipſemet Arcudius deteſtantur hunc mo-
rem, tanquam novitium apud Græcos, & S.
Scripturæ adverſantem. Verum Goarius ait,
injuriam fieri ab Arcudio Græcis: eo quod
hæc cæremonia ipſis non ſit Sacramentum;
quippe quæ ſine forma ſacramentali, & inten-
tione Sacramentum conficiendi peragatur tan-
tum ut ritus pius: perinde ac veteres Latini eo-
dem oleo ungebant varios ægrotos, ad mor-
bos depellendum.
Hiinc ille abuſus apud GræcosS increbuit,
ſatisfactionis loco ungendi œnitentes. Quam
quidem relaxationem diſciplinæ interdicit In- ulg
nocentius IV. epiſt. ad Epiſc. Tuſeul. Sedis ult
Apoſt. kegatum. Gun

ARTICULUS II.
De materia & forma Extremæ Unklionis.
D'“ J. Materia proxima Sacramenti un- (M
Gionis extr. eſt inunctio ægroti. Ita Ca- lf
tholici omnes contra quosdam antiquos, qui- urni
bus oleum ab Epiſcopo benedictum videbatur in
eſie Sacramentum, unctio vero ufus ejusdem boe
Sacramenti. Hanc opimonem referunt, SS. Aln
Thomas & Bonaventura in 4. d. 23. & tamquam (t
improbabilem rejiciunt. Et merito nam Præ-
ter Euchariſtiam, nullum Sacramentum con-
ſiſtit in materia permanente, ſed in uſu. Sicut
HD ergo ex verbis Chriiti, Mar. ult. Buptizantes
e05;

ih
l

Mele,
iner.

tur lan.
Ainieo⸗
d mor.

DE UNCTIONE ExTREMA. 591
eos, intelligimus, baptilmi materiam proximam

eſſe actionem tingendi in aquam aut abluen-

di vel aſpergendi aqua, non vero aquam ipſam:
ita ex verbis Jacobi, Ungentes eum, recte co-
gnoſcimus materiam proximam Unctionis ex-
tremæ eſſe actionem ungendi oleo, non ve-
10 oleum.
Conf. C. Trid. Seſſ. 14. cap. I. cum dixiſ-
ſet, Materiam eſſe oleum, mox addit: NWam un-
ctio aptiſſime piritus ſancéti gratiam Tepraſen-

tat! Igirur docuit, unctionem eſſe Sacramen-

tum; quia ait, illam eſſe ſignum efficax gratiæ.

Id quod etiam ex ipſo nomine hujus Sacra-
menti diſcimus.

Plures ſenſus inungendos eſſe, conſtat I. ex
Decreto Eugenii IV. ex Rituali & carechlſmmo
Romano, a quibus ochli, aures, nares, os;
manus, renes & pedes ungi jubentur. Nihil-

ominus plurinm partium inunctionem tantum

ex præcepto Eccleſiæ neceſſariam eſſe, inde
colligimus, quod B. Jacobus ſimpliciter ſeribat,

Ungentes eum: quemadmodum ex Chriſti ver-

bis, Gaptizantes eos, immerſionem unicam, aut

lotionem aſperſionemve unius membri novi-
mus ſuffcere. Idem ſuadet uſus Eceleſiarum
Varius, plures, auf Pauciores partes inungen-

tium. In Eccleſia Rom. olim caput ſolum,
vel frons linebatur; ut ex libro Sacram. CGre-

gorii M. legimus his verbis: Poſtea faciat ei ſi-

nomine Patris &. quamvis ibidem ita quoque

Agnum crucis in sapite de oleo beneditto, dicense In-

habeatur: Multi enim Sacerdotum perungunt in.

. ſuper

592 DE UNCTIONE ExTREMA.
Juper in quinque ſenſus corporis. Renum inun-
Gtionem in mulieribus honeſtatis cauſa ſemper
omittendum monet Rituale Rom. uii & Conci-
lium Mediol. IV. ſub S. Carolo. In Codice Re-

migio Remenſi, in Riruali Pariſienſi, Mechli-

nienſi approbato ab Academia Lovanienſi an.
1588. allisque pluribus præſcribitur unius dun-
Xat ſenſus unctio, quando morbus contagio-
ſus, aliave neceflitas ita ſuadent, modo in fine
formæ dicatur: Quidquid per ſenſus peccaſti.
Dico II. Materia remota hujus Sacramen-

ti eſt oleum olivarum, ab Epiſcopo benedi-

ctum. Pars I. Traditur in epiftola S. jacobi:

Ungentes eum oleo. Unde concludunt PP & CC.

quæ ſupra laudavimus, oleum ad S. hanc inun-
ctionem requiri, & quidem oleum olivarum, ſ.
ex olivarum baccis expreſlum, ut Decretum
Eugenii in Concilio Florentino declarat: tale
enim intelligirur, cum oleum ſimpliciter ap-
Pellatur. Qu bus conſentit traditio Orenta is
& Occidentalis Eccleſiæ, quæ materia alia num-
quam uſæ ſunt.
Convenientiſſime autem oleum à Chriſto
fuit præſcriptum: mitigat enim dolores, af-
fert hilaritatem, ſanat morbos, robur membris
conciliat &c. prout alias oſtendemus. Quam-
vis autem nonniſi purum oleum adhibendum
ſit, valet tamen actio, ſi ei mixti ſint alii liquo-
res, aut unguenta odorifera, modo olei ſüb-
ſtantiam non deſtruant.
MNec refert, quod Innocentius I. materiam
hujus Sacramenti ait eſſe Cbriſma: nam i

wdeun
etetk
clenn

Denl

lnt,

11.

hummtan.
ene
Cor.
Ccſel
Me
nienle
BNiott
CoMr
o n
umen.
denec⸗

obi:

600
elnun
ln, 1.

retllin

lie
.

Henlis
Aanne

Cel

/ 1.

enbr 18

Qume
ndunn
ſn
Ge

aten

DE UNCTIONE ExTREMA. 593
bulo hoc græco unguentum quodlibet ſignifi-
catur: ſive ſimplex illud fuerit, ſive mixtum.
Pars II. Quod debeat oleum eſſe ab Epiſco-
po benediétum, tum a CC. ſupra citt. quibus
accenſe CC. Wormatlenſe cap. 72. & Aquis-
granenſe tit. 2. cap 8. tum ab Innocentio I qui
ſeribit ægrotos inungendos eſſe oleo ab Epiſeo-
po confecto, a Gregorio M. in l. Sacramento-
rum, a V. Beda commentario in c. 6. Marci,

& ſuper epiſtolam Jacobi: tum a perpetuo uſu

& tradirione totius Eccleſiæ tam ſolide firma-
tur, ut Bellarminus, Eſtius, Suareſius & non
Pauci T'T. purent, ſe eviciſſe, benedictionem
iſtam non fantum eſſe de neceſſitate præcepti;
ſed etiam Sacramenti.
Verum Franciſcus Victoria, Cajeranus,
Maldonatus, Sambovius aliique inſignes Theo-

logi nihilominus repugnant: quorum ſenten-
tia adhuc probabilis manet, ur ex eorum argu-

mentis infra addugendis videbimus.
Dico II. Forma hujus ſacramenti eſt pre-
catio, quam ſacerdos inungendo pronuntiar.
Prob. S. jacobus in epiſt. formam hanc ſatis

aperte indicat, dicens: Orent ſuper eum... Et

oratio dei ſalvabit infirmum &Sα.. Ex quibus
Verbis Eugemus IV. in Decrero C. Florentini,
& PP. Tridentini probant formam hanc Eccle-
ſiæ Romanæ: Per iſtam S. uncrionem, g. ſaam
Piiſimam wmiſericordiam indulgent tibi Dominus
quidquid peccaſti per viſum &. Qua formula
Eccleſiæ Occidentales olim utebantur. Orien-
tales autem Ecclelias omnes formam mere pre-
P p Cato-

1

/

594 DE UNCTIONE EXTREMA-
catoriam adhibuiſſe, evidens fit ex Græcorum
Euchologis, ubi ſacramenti hujus ritus deſeri-
bitur, nec quidquam reperitur verborum mo-
di indicativi & abſoluti.

Hinc S. Thomæs d. 23. J. I. 2. 4. d. 2. ita

concludit: In hoe ſacramento non poteſi eſſe for-
ma indicativi modi, ſicut in prædiétis ſacramentis.
Idem ſenſerunt Ss. Albertus & Bonaventura
aliique, quos refert & ſequitur Suareſius diſp.
40. Sect. 3.

Olj. I. cont. I. concl. S. Thomas in 4. d. 24.

q. 2. a. 3. q. 2. Bonaventura, Durandus, Ri-
chardus, aliique veteres Scholaſtiei omnes
quinque ſenſus neceſſario inungendos eſſe cen-
ſuerunt; ergo non erit verum Sacramentum,
quando una tantum pars corporis ungitur. He.
MW. Conſ. Suareſius ait, non omnes diſtincte lo-
qui de neceſſitate ſacramenti, ſed abſolute. S.
Thomas in ſupplem. q. 32. a. 6. D. Mla un-
tio ait, ab omnibus, quæ fit ad quinque ſenſus,
quaſi de neceſſitate ſacramenti. Ex quibus cum

eodem Suareſio concludimus, varias illas un-

Ctiones ſolum de neceſſitate præcepti eſſe ad-
hibendas. 7
Olj. II. cont. 2. conel. Concilia & Traditio
neceſſariam quidem, ajunt, eſſe benediétio-
nem olei ab Epiſcopo faciendam, non tamen

ideo ſequitur, eam eſſe eſſentialem: ſicut non

eſt eſſentialis Euchariſtiæ admixtio aquæ, licet

eam tota traditio commendet. Ergo oleum

non benedictum ſufficere poſſet ad ſubſtantiam

hujus Sacramenti, eo quod illud fimpliciter ab

Apo-

l
le
iatin
la e
,Nhnt
AMlen:
Cunt
1 un
Alrin
c

eik
RN
Conine
genn be⸗
Tplawl
ieabeti
Men
pnn

ne

h

orkue
ucl

I
Cleonr
plloteir⸗
bermnno⸗

e (Quod aqua vino miſcenda ſit in ſacrificio tan-
int tum ex uiu & Præcepto Eccleiiæ, diltincte de-
clarant d. Decretum ugenii ad Armenos & C.
Tridentinum ſeſl. 22. cap. 7. talem autem ex-
n, N. plicationem de benedictione oleo impendenda
Wnuspiam Concilia ediderunt.
lect Inſt. Etſi materia hujus ſacramenti ab Eu-
n genio IV. & C. Tridentino dicatur eſſe oleum
Epiſcopo benedictum; non tamen ideo ſe-
ele quirur, benedttionem Epiſeopi efle de eſſen-
ſ. A ta materiæ ad Sacramentum idonex;: nam
lu Clemens VIII. S. P. laſtructione de ritibus
Græcorum edita an. 1595 Prohlber, ne co-
min gantur Presbyteri Græci accipere oleum ab
N Epiſcopo Latino: quia ex antiqua conſuetu-
A dine Eccleſiæ Orientalis, Presbyteri poſſunt
„Ooleum infirmorum de licentia & commiflione
to Epiſcoporum benedicere. Ergo rofa olei be-
did. ned Gio non eſt neceſſaria, nili ex Præcepto
UIn Eccleligk. . W. Conſ. Pofle Sacerdoribus le-
do gari hanc poteſtatem, conſtat ex uſu Kccleliæ
e, Orientalis, quam Eccleſia Latina numquam re-
0 Ne Prehendit: oleum autem non benedictum ſuf-
Dum ficere ad hoc facramentum non fſatis Pprobatur.

. ”

DE UNcCTIONE ExTREMA 595
Apoſtolo præſcribitur. . M. Ant. Aqua
Baptiſmi etlam ex Eccleſiæ Præcepfo debet eſſe
Benedicta, nec tamen Concilia dicunt, mate-
riam Bapuiſmi debere eſſe aquam benedictam,
ſed naturalem: ergo cum materiam unctionis
extremæ dicunt eſſe oleum benediéctum „ ma-
jorem, quam præcepti neceſſitatem indicant.

Ppz Veruth

596 Dr/ UNCTIONE ENTREMA.
Verum quod Maldonatus tom. 2. de Sacra-
mentis, quæſt. 5. de cærem. Extr. Unct. ad
opinionem S. Thomæ & aliorum Scholaſtico-
rum de neceſſaria inunctione quinque ſenſuum
dixit: Ego non arbitror, de eſſentia Sacramenti
quidquam affrmandum eſſe, niſi, ſuphetant majo-
ves rationes: idem quæſtione I. ad I. argumen-
tum Catholicorum reſpondet, non eſſe neceſ-
ſariam conſecrationem olei ad veritatem Sacra-
menti; ſed tantum propter præceptum & diſci-
plinam Eccleſice, quæ conſuevit materiam omnis
ſacramenti prius benedicere, quam ſacramen-
tum conficiat. Ac propterea a CC. inſtitutum
fuit, ne unctio extrema fieret niſi oleo benedi-
QGo. S. Jacobum autem ſimpliciter de oleo
pronuntiaſſe, perinde ac Chriſtus locutus eſt
de aqua, cum baptiſmum inſtituit.
Eugenius IV. docere Armenos voluit ri-
tum Latinorum: C. Tridentinum damnare
voluit errorem Hæreticorum Waldenſium,
Calvini & aliorum, qui conſecrationes materiæ
ſacramentorum ſpernebant: ideo autem bene-
dictionem olei, non vero aquæ baptiſmnatis
meminerant, quod litem Scholaſticorum, an
illa olei conſecratio ad veritatem Sacramenti
neceſſaria ſit, an non, dirimere noluerint. Cæ-
terum Baſilius M. I. de Spiritu S. cap. 27. tam
de aqua quam de oleo ira æqualiter enuntiat:
Benedicimus aquam baptiſinatis, & oleum unctionis.
Quod autem quidam dicant, Apoſtolum
per verba illa, in nomine Domini, indicaſſe be-
nedictionem olei ab Epiſcopo præmiſlam, adeo
frivo-

1

Un
le

“
Ghnten
Ne

RN
AKI.N.
meahn
Mmneede
ndI
oh
nllenn
Unugl
Cen,
mult
K
Fenin
e
Uigtrn

veldan

Gai
Hemu
Luhr.
eſetens

een

Nde
momo’s
Utunen⸗
Atwomn
hbeneli⸗
Ge Ne
us el

it 1i
ononte
Echlem,
GNeie
lenbele
gliuni

,/4

weoct
,Ce.
W
oueni
nkte⸗
Gont

lane

5

DE UNCTIONE ExTREMA. 597
frivolum eſt, ut ne ipſis quidem hujus ſenten-
tiæ aſſertoribns probetur. Id enim ſolum ver-
bis illis ſignificatur, ſacerdotem vice Chriſti
fungi, & ejus nomine & auctoritate inungere
decumbentem.
Olyj. III. cont. 3. concl. Ss. Thomas & Bo-
naventura, Durandus aliique præſtantiſſimi
Theologi affirmant, ſua ætate Mediolani in uſu

fuiſſe formam, quæ dicebatur Ambroſiana,

abſolutam & indicativam, his verbis conce-
ptam: Ungo te oleo ſanctifieato in nomine Patris
Eilii & Shiritus &, ut more militis unéti præ-
paratus ad certamen, abëreas poſſis ſuperarve pote-
Nates. Similes formæ notantur in Codice Re-
migio Remenſi, in Codice Ratoldi, in Ritta-
libus Eccleſiarum Sueſſionenſis, Catalaunenlſis,
Ambianenſis &c. S. Albertus M. d. 23. a. 4.
ſcribit, ſe vidiſſe antiquiſſimos Germaniæ KRi-
tuales LL. & obſervaſſe, formam Extr. Unétio-
nis mere indicativam, quem ritum Gregoria-
num vocabant. Atqui durum valde videtur,
cum S. Thoma contra Albertum M. & alios
Theologos pronuntiare, formas tot Eccleſia-
rum indicativas fuiſſe invalidas. Ergo. H. I.
S. Thomas I. c. & in ſupplem. d. 29. a. S. ad 3.
aliique dicunt, verba illa indicativi modi non
eſſe formas hujus ſacramenti, ſed prævias di-
ſpoſitiones ad formam, inquantum intentio
miniſtri determinatur ad actum illum per verba
illa. Verum probabile non videtur eſſe, Al-
bertum, Bonaventuram, Durandum, Paluda-
num, Aureolum aliosque Theologos, qui
Pp 3 ſcripſe-

598 DEUNCTIONE ExTREMA.
ſcripſerunt, Ambroſianam, aliasque formas
Eccleliarum fuiſſe tantum indicativi modi, &
ad conficiendum ſacramentum ſuffeciſſe, omnes
tunc ignoraſſe, quod adhiberentur præterea
aliæ formæ precatoriæ.
Deinde ſicut is qui, affundendo aquam, ait,
Baptizote gρ. non recte dicetur proferre diſpo-
ſitionem præambulam formæ Baptiſmi, ſed
vere dicitur ſacramenti formam adjicere: ita
cum ad actionem unctionis dicebat ſacerdos
VUngo ie & haud apte ſatis d'cetur, illum pro-
tuhfle præambulam tantum diſpoſitionem, quæ
ad genuinæ formæ pronuntiationem miniſtrum
Præ aret: Ita Hugo Menardus in notis ad ſa-
cramentarium Gregorn M. contra Perrum Le-
deimam.
HNIinc k. II. formas illas ſolum grammarice,
Verbeotenus & mere materialiter fuiſfe indicati-
vVas; moraliter autem, virtualiter & & quiva-
lenter preces fuiſſſe. Confirmat hanc reſpon-
ſionem S. Bonaventura, qui a. I. q. 4. ad 2.
objectignem, quod non ſit eadem forma, Di-
cendum, inquit, quod ſecundum id quod eſt neeſ-
ſarium & eſſentiale ſacramento, eamdem oportet
eſſe. ded forma verbi non eſt neceſſaria ratione
vocis exterioris, ed prout eſt erpreſſiva verbi in-

terioris Susreſius item hanc formeam eſie ſuf-

ficientem aſſerit: Ungo te oleo ſancto, ut
Deus tibi remittat quidquid peccaſti &e., qula
verbo indicativi modi adjungitur ſufficiens de-
precatio. Atqui ſimilem precationem adjun-
QStam habent tam forma Ambrofiana, quam
cæteræ

T—

lelis 1
Minn 6
n An
noceli

ndn

1
veſtne
nol
ters
me

Anell,
, N
ele,
eerco⸗
n .
enpee⸗
ilrvn
ad l⸗
Umle.

natiee,
eati.
le.
han.
nu N.
ec
one
l in
10 UI
0.) G
end ⸗
adr

.

DEZ UNCTIONE ENXTREMA., 599
cæteræ nuper laudatæ; ac præſertim quam
Palacius ex lib. Sacramentali Venetorum ap-
probato per Leonem X. ita recitat: Ungo te
oleo ſancto, ut hac unctione protectus fortiter ſtare
valeas adverſus aéreas catervas, in nomine Patris
c* Filii & Spirit. S. Indicativo modo adjungit
deprecativum forma l. Sacram. Greg. M. In-
ungo te de oleo ſancto &. . . . Operare oreatura
olei in nomine Dei Patris ν. Per eumdem 1'hri-
ſtum Gα. lisdem ferme verbis concepta eſt
forma, quam Arcudius l. 5. concordiæ, c. 5.
ex Serario legi ait, in antiquo codice mſ. Ha-
litgarii Epilcopi Cameracenſis, qui florebat
Ludovici Pii temporibus. Vide quæ in hanc

rem diſſeruimus ſupra diſp. VI. C. 2. a. 2.

ARTICULUS III.
De effectibus hujus Sacramenti.
Ico I. Finis & effectus omnium præcipuus
Extremæ Unctionis eſt confortatio animi
adverſus difficultates in articulo mortis occur-
rentes. Prob. Apoſtolus ait: Et alleviabit eum
Dominus, Gr. 2v*, excitabit, novum ei
robur, alacritatem, lætitiam & vigorem ſup-
peditando. Kationem reddit Synodus Trid. in
procmio de Extr. Unct. Chriſtus hominibus
ſanis & valentibus per cætera ſacramenta ſatis
conſuluit, auxilia in iis maxima præparando,
queis ſe adverſus tela hoſtium integros concer-
vent. Opus ergo adhuc erat, ut firmiſſimo
hoc Unctionis extremæ præſidio munirentur
graviter ægrotantes eo tempore, quo & vires
Pp.4 corpo-

„

600 DrE UNCTIONE ENTREMA.
corporis nobis deficiunt, & dæmon vehemen-
tius omnes verſutiæ ſuæ nervos intendit ad perden-
dos nos penitus, & a pducin etiam ſi poſſit, divi-
næ miſericordiæ deturbandos; ecum impendere nobis
exrxitum vitæ perſpicit. Eadem confirmat C. Co-
lonienſe part. 7. Cap. 40.
Ex his conficimus, Sacramenti hujus effe-
ctum proprium non conſiſtere in gratia habi-
tuali, hæc enim eadem omnium ſacramento-

rum eſt; ſed in ſpecialibus gratiæ auxiliis, ac- MI

commodatis ad finem hujus ſacramenti, qui

tres potiſſimum ſpeétat effectus, ab illis auxi-

liis præſtaudos. Primus ad roborandam, ut
dixi, ſpem, in mortis articulo vel maxime ne-
ceſlariam. Alter ad hilaritatem animi con-
cipiendam, qua morbi incommoda & ærumnæ
levius toleremus. Tertius Auxiliis illis gratiæ red-
dimur fortiores animo & promtiores ad ſuperan-
dum tentationes deæmonis, quæ tunc acrius ur-
ent. Effectuum horum typus eſt S. unctio:
P enim ſanat & roborat, & per eam diſponi
ſolent luctatores & pugiles ad certamen. V. d.
C. Trid. cap. 1. & cap. 2. Hæc gratia . . .
inquit, æoot:t animam alleviat & onfrmat, ma-
gnam in eo divinæ miſericordiæ fäduciam exeitan-
do: qua infirmus ſublevatus, & morbi incommoda
ac labores leviui fert; & tentationibus dJemonis
calcaneo inſidiantis facilius reſiſtit. Sed & Euge-
nius IV. in C. Florentino, ſacramenti hujus ef-
fectum docuit eſſe mentis ſanationem. Merito
ergo Extrema unctio ſacramentum Spei appella-
tur: ſicut Baptiſmus Sacramentum fidei, Eu-
Chari-

Pnr l

Ne Cl

e W
lnnakge
Epe
Al ſett
ln,
aren

Arn

I.
l len
Hant
Peche,
lnl.

yre⸗
neh
0enenn
1N,
N, ebl
lbauni

Cem, u

Vimeye.
mnl con.
euimne
lelel.
Penn
usot⸗
o:
n

Ar

Mi.
ncee
onont
NLog
hte
Me
ae

6

DE UNCTIONE EXTREMA. 601

chariſtia ſacramentum amoris, & Confeſſio a
Theologis dicitur oacramentum Pœnitentiz.
Diuo II. Finis & effectus ſecundarius ex-
tremæ unctionis eſt, per ſe proxime diſpone-
re animam ad introitum gloræ. Prob. Ex-
trema unctio dicirur a Patribus Sacramenum
exeuntiutn, & torius Cchriſtianæ vitæ conſumma-
tivum, ut habet Pprocmium & cap. 3. doctri-
næ de Extr. Unct. in C. Trid. ergo ejus effe-
ctus ſecundarius eſt, proxime diſponere ad
introtum gloriæ. Duplex autem hæc diſpo-
ſitio ſpect ari poreſt, ac prior quidem eſt per-
fecta animæ ſanctificatio, quæ, præter habi-
tum gratiæ, conſiſtit in remotione omnis mali
à Peceato provenientis: poſterior autem eſt
perſeverantia in illo bono usque ad mortem.
De hac poſteriore ſatis modo egimus in con-
cluſione prima; priorem vero Præparationem
nunc breviter expono. I. Sacramento Un-
Gionis ſacræ tolluntur peccata: ait enim, Et
i in peccatis ſit, remittentur ei. Idem ſignifi-
cant verba formæ, Per iſtam unctionem . .
indulgeat tibi Dominus quiqquid peccaſti per Q.
& quod cap. 2. docet C. Tridentinum: NRes
bujus ſacramenti gratia eſt Spiritus ſancti, ujus
unctio delicta, ſiquæ ſint adbuc expianda, ac pec-
cati reliquias alſtergit. Quæ quidem teſtimo-
nia, cum ſint univerſalia, & ſenſu proprio in-
telligenda, etiam de peccatis mortalibus accipi
oportet. Præſertim quia conſtat, quod pecca-
ta in rigore magis ſignificent mortalia;, quam
venialia, atque in illo articulo magis neceſſaria

P p 5

602 DE UNCTIONE EXNTREMA.
ſit illorum remiſſio, quam iſtorum. LVenique
propter ſola peccata venialia, aut poœnas reſi-
duas, ne opus quidem erat adnecti ab Apoſto-
lo conditionem, ſi in peccatis ſit: vix enim re-
peritur homo, qui culpa veniali, aut pœna-
rum reatu non ſit obſtrictus. Quomodo au-
tem ſacramento Extr. Unctionis peccata letha-
lia interdum remittantur, fuſe explicatum fuit
ſupra diſp. I. de Sacramentis generatim, c. 3.
a. 6. P. 152.
II. Cum peccata venialia etiam ab ingreſſu
regni cæleſtis nos morentur, etiam heæc ex opere
operato hujus ſacramenti, ac per ſe quidem re-
mittuntur quoad culpam. Nam nec verbis
Apoſtoli, nec forma hujus ſacramenti, pecca-
ta generatim appellantibus, venialia a remiſſio-
ne excipiuntur. Sed etiam Origenes, hom.
18. in Levit. ut probet, eum quem peccati
pœnitet, conſedui illius remiflionem, utitur
vVerbis Jacobi: Iufirmatur quis in vohis, Gα. ubi
diſtincte tam de ſacramento pœnitentiæ, quam
de unctione extrema diſſerit, cui adde cæteros
Partes art. I. in concl. laudatos.
Corollarium iſtud admittitur etiam ab iis
Theologis, quibus non probatur, remiſſio-
nem peccati mmortalis per Sacramentum unctio-
nis fieri: ajuntque fide catholica certum eſſe,
peccata, ſaltem venialia virtute hujus Sacra-
menti remitti. Verum hanc quoque materiam
tractavimus jam ſupra de Pœnit., diſp. 5. c. 3.
2. 5. P. 113.

III.

uourtt
r aln
nt e
Alene,
mhſeri
N
tmlo
Me⸗
(ein
Ae

Al.
enptt
eAo
Wenin
Al N
Clnodo
Cla le
CNun

lim, e

binord
eret
Geme
e verbi
peccr

o.

hom.
ecetl
Cltur
Srd
Cd
Ckech

66
lo.
lio⸗
1 e⸗
Rotr
eriun
3.6

Dr UNcTIONE ExTREMA. 603
III. Idem Sacramentum Unctionis extr.
remittit etiam pœnas temporales peecatorum,
his quoad culpam remiſſis, reſiduas. Sequi-
tur corollarium iſtud ex eo, quod ſacramen-
tum hoc inſtitutum ſit, ad hominem proxime
diſponendum ad introitum gloriæ, & ad tol-
lenda ingreflus hujus impedimenta: arcet au-
tem abhoc ingreſſu omnis reatus pœnæ reſi-
duus. Ex verbis etiam Jacobi, & forma ſa-
cramenti hujus effectum iſtum intelligimus: aſ-
ſerunt enim umverſim & abſolute peccata, ſi-
quæ ſuperſunt, remiſſum iri, atque nomen
Peceatorum pœnis poſt culpam remiſſlam ad-
huc pendendis ſæpe tribuitur in Ss. Paginis;
ceu Lev. 20. V. 20. & 2. Mach. 12. V. 46.
Porro dum idem C. Tridentinum d. c. 2.
ait , delitta, & peccati veliquias ablſtergi in hoc
ſactamento, indefinita hæc & unwerfſalis do-
Grina merito de peccatorum reſiduis Pœnis in-
telligitur: quippe quæ & peccatorum reliquiis
vere poſſunt accenſeri, & multo magis proprie
dicuntur abſtergi ſeu tolli, quam cæteræ reli-
quiæ peccaorum. Diximus autem initio con-
cluſionis, effectus iſtos ſecundarios eſſe unctio-
nis extremæ: nam effectus primarius Sacra-
menti univerſalis eſt, omnibusque ſuſcipienti-
bus communis, & promittitur abſolute, non
vero, ut remiſſio peccati, conditionate.
IV. Reliquiæ aliæ adhuc ſunt peccatorum,
Præiertim actualium, propenſio quædam ad-
malum, torpor ad bonum operandum, & in-
eptitudo ad meditationem rerum erlcſtiuͤgr.
e

604 Ds UNCTIONH ExTREMA.
De quibus Auguſtinus I. ult. de Trinit. c. 27.

Quæ, inqvit, cauſa eſt, cur acie fixa lucem ilam

incommutabilem videre non poſſis, niſi infirmitas?
Et quid tibi eam fecit, niſi iniquitas?“ Hæ quo-
que triſtes reliquiæ Rom. 7. & alias, Peccata
vocantur, & in extr. unéctionis Sacramento
abſterguntur, teſte S. Thoma in 4. d. 24. J. 2.
a. 2. J. I. Alberto M. & aliis paſſim Theologis.
Quamquam non proprie & omnimodis tollan-
tur, ut idem advertit in ſupp. q. 3. a. I. ma-
nent enim concupiſcentia pravique habitus in
jis, qui à Sacratmento hoc convaluerint: ſed per

ſ. unctionem datur contra debilitatem ex pec-

cato relictam robur quoddam & vigor memtis
per auxilia gratiæ, quæ in concluſione prima
robavimus conferri. Unde etiam novimus,
effectum iſtum non eſſe ſecundarium, ſed ſub
primario ibidem expoſito comprehendi.
Dico III. Extrema undctio aliquando ſanita-
tem corporis ſua virtute confert. Ita Ss. Tho-

mas, & Bonaventura cum Magiſtro in 4. d. 23.

& alis T'T. Proh. I. S. Jacobus dum ait: Et
oratio fidei ſalvabit inürmum, ſanitatem ab infir-

mitate corporis promittit; alioqui ejus oratio

non cohæreret, Verba enim iſta reſpondent iis
quæ initio dixerat: Infßirmatur quis in vobis? C‿ο.

Hlinc ubi Latinus reddit ſalvabit infirmum, in

Græco legimus, zaarovra, laborantem morlo.
II. Idem fuit ſemper Eocleſiæ ſenſus. In
Sacramentario Gregorii M. ad olei conſecratio-
nem hæc oratio præſcribitur . . . . Ue ta be-

Mmelititi

(,

nedictione ſit omni boc unguemum tangenti tuta- 1

ahn,
t 6
onbe
omnn
ℳ,
ninmnn
inſ
Umnd
ücheſen
RrNfan
e
Nuumen
nmn
um
wunen
ren
Ion.
rthin,
olhe
4 1
0
en

1
lt 66
Moni
iſfnne
e
hekamm
64
keoon
Gotoln
6 LM.
Hins i
Ale
ee⸗
enis
Prini
nb,

dld

6

= ,= S=

ſnie.
ADI.
o
i
Pir.
N
enis
We.⸗
,
noe
18. 1
ſerm

ei

8

in monte, c. 12. & 24. Igitur cum conditio-

DE UNCTIONE ExTREMA. 60 5

mentum mentis & corporis ad evaxuandos omnes
dolores, omnesque inſirmitates, omnem ægritudi-
nem corporis. Idem petitur in precationibus
aliis, quas ibidem Sacerdos inunéturus infir-
mum fundere jubetur. Gabriel Philadelphiæ
Metropolita homo Græcus, in ſuo de ſeptem
Sacramentis opere, fub initium Seculi XVII.
Venetiis edito, Forma, inquit, ſunt verla,
quæ a Sacerdotibus ſuper ægros aununtiantur, qucæ
quidem vim habent dimittendi peccata, ſanandique
morbos eorum, qui Sacramentum certa ſide ſuſci-
biunt. In omnibus autem Græcorum Eucho-
logiis infirmum uncturus Sacerdos ita precatur:
Pater ſancte, . .. ſana ſervum tuum MN. a de-
tinente illum corporis infirmitate &.
Eugenius IV. in C. Florentino, decreto
ad Armenos, ait, Sacramenti hujus effectum
mentis eſſe ſanationem; in quantum autem ex-
pedit, ipfius etiam corporic. C. Tridentinum
Cap. 2. Iufirmus, inquit, ſublevatus;, . 89
ſanitatem corporis interqdum, ubi ſaluti animæ ex-
Pedierit, conſequetur. .
Quamvis autem B. Jacobus conditionem
iſtam non expreſſerit; quia tamen ſanitas cor-
poris per ſe non eſt neceſſaria homini, atque
interdum non expedit, promiſlio ejus non
cenſetur abſoluta, ſed dicta conditio ex natura
talis effectus ſubauditur in verbis Apoſtoli com-
prehenſa. Cum conditione ſimili cætera bona
naturalia, a Deo poſtulanda eſſe monet Augu-
ſtinus epiſt. 12 I. C. 12. & l. 2. de Serm. Dom.

Ie

606 Dk UNCTIONE EXTREMA.

ne memorata erit effectus Sacramenti hujus
certus & infallibilis.
CObj. I. cont. I. concl. Tempore Apoſtolo-
rum quidem erat extrema unéctio Sacramen-
tum, propter donum curationum, quod tunc
vigebat; poſtquam autem ceflavit, etiam cum
illa deſiit eſſe Sacramentum. E. W. Aſj. Tri-
plici in errore hic verſantur Calvinus & alii
HH. I. quod putent, Sacramentum ullum fuiſ-
ſe inſtitutum ad curationem corporis: cum
econtra ſacramenta ad animorum medelam ſint
condita. II. Qucd putent, deuinere poſſe
evangelicum aliquod Sacramentum: cum Sa-
cramenta ex natura ſua ſigna ſint ſtabilia & per-
petua, ut diſp. I. C. 2. a. I. concl. 2. J. 3. oſten-
dimus. III. Quod putent, Sacramentum ali-
quod inſtitutum eſſe ad propagandum Evan-
gelium. Nam Sacramenta uon ſunt data infi-
delibus, ſed Chriſtianis: miracula vero per
Sacramenta quandoque fiebant propter infide-
les. Quam ob rem B. Auguſtinus I. 3. cont.
Donatiſt. c. 16. ſcribit, illa olim miracula pro-
Pterea facta fuiſſe in quibusdam Sacramentis,
& jam non fieri, ut homines aſſueſcerent etiam
credere, cum non viderent, ea miracula jam
eſſe in illis. Denique male confunditur miracu-
loſa curatio ægrotorum, quam adhibebant
Apoſtoli Marc. 6., cum Sacramento extremæ
unctionis.

Inſt. I. Apoſtolus ſoli orationi fidei tribuit

ſalutem ægrotantis. Ergo unctio nihil præſtat

effectus. . M. Ant. Alt: COrent ſuper eum un-
gentes

Gene
nennch
WAm
role
Aknte
DMMo N
elurit
vyh.
Uemneg
eenlune
Ale
ulnn
lrd

Il.

Menii

eAae
enn
Cotr
eltancr
ls l
CMucnt
0: cun
ehun d

1e ſolt

N N
e⸗
10len
I.
Dyea-
iot.
ſel
ack.
9 .
Mpo⸗

Men
NlAt

Arelae

4 re

eN

6

AAn
flacd..
Dedant

DE UNCTIONE EXxTREMA. 607
gentes eum oleo in nomine Domini. Et hane præ-
cationem appellat orationem idei, non ſubjective
quidem, quaſi miniſter debeat cum fide actua-
li Sacramentum hoc conferre, aut ægrotus il-
lud ſuſcipere: ſed quia hæc cæremonia pro ſo-
lis fidelibus inſtituta eſt, ſola fide intelligitur:
& magnum fidei myſterium continer. Hinc
recte dicitur oratio fidei objective: quemad-
modum 8S. Auguſtinus tr. 80. in Jo. ait, ver-
bum fidei in Sacramento mira operari, non
quia dicitur, ſed quia creditur.
Inſt. 2. S. Thomas in 4. d. 23. q. I. a. 4.
q. 3. ad 3. ait, exprimi debere in forma Sacra-
menti effectum principalem: atque in hac for-
mula: Indulgeat tili Deus G. exprimitur tan-
tum remiſſio peccatorum, nihil vero de con-
fortatione animi contra difficultates in illo ar-
articulo occurentes. Ergo vel formula Ro-
mana eſt vitioſa, vel effectus principalis hujus
Sacramenti eſt remiſſio peccatorum. . M. Aſ.
Quod ad remiſſionem peccatorum non fuerit
primario inſtituta unctio extrema, ex dictis
hactenus liquet. Certe ad venialium remiſſio-
nem novo Sacramento opus non erat, quip-
Pe quæ ſunt idonea materia Sacramenti pœni-

tentiæ, in quo diredte etiam remittuntur, li-

cet pœnitentiæ Sacramentum potuerit non in-
ſtitui ad venialium condonationem. Deinde ve-
nialia peccata ſine bono motu animi adverſus
ea numquam dimittuntur: atqui unéctionis Sa-
cramentum ſine bono motu cordis digne ſoler
ſuſcipi. Porro neque opus erat, Sacramen-
tum

608 Dr UNCTIONE EXNTREMA.
tum unctionis extremæ primario inſtitui ad tol=

lenda peccata mortalia: præſtabant enim hoc

abunde Baptiſmus & confeſſionis Sacramentum,
ideo Sacramenta mortuorum appe lata, quod
mortuos ad vitam ſpiritualem ſuſcitent. Cum
econtra unctio extrema ſit primario Sacramen-
tum vivorum: nam ægrotus tenetur pecca-
tum ſuum lethale cujus eſt conſcius, prius con-
fiteri, aut, ſi hoc fieri nequit, ſaltem illud con-
tritione perfecta eluere. Hinc dicitur a CC.
medicina eſt ſanatio mentis non vero reſuſcitatio,
aut regeneratio, ut argumentatur S. Thomas
ſup. cit.
Secundum hactenus diſputata reſpondeo,
per laudatam formulam Romanam Eccleſiis oe-

cidentalibus communem exprimi generatim &

abſolute peccatorum remiſſionem, qua non ſo-
lum culpæ, ſi quæ adſunt, dimittantur, ſed

etiam amoveantur peccatorum reliquiæ, tor-

Por ille, debilitas animi, pravæque diſpoſitio-
nes ex peccatis præteritis ortæ, quas Sacramen-
ti hujus gratia præcipue ſanat, robur & vires
addendo ad reliſtendum pravis illis affectioni-
bus. Et quoniam ex peccatorum anteceden-
tium meritis oportebat, hominem auxiliis gra-
tiæ extraordinariis & ſuperabundantibus pri-
vari, ſuæque fragilitati ac debilirati relinqui,

debitum iſtud peccatorum per Sacramentum

iſtud ita dimirtitur, ut viciſſim auxiliis gratiæ

Sacramento huic propriis inſtruatur, & in ſpem

erectus, contra reliquias illas peccatorum con-
fortetur. Qui quidem primarius ſ. unctionis eſt
effe-

Aan
ANN
Pamnonen

un

nmr
entIr
Iuu
lun,
ODrünnth
lunen
Valtenh
I Gane

rut

1lCn
a
Mumtei
In an
inin
Ad

t.
füliutcee
nn eninte
Nhnen
pelia,g
tent (
o Krnmn
Nell en
Hprik
INe
Nlun0.
llceno⸗
Thong

poncen
eſelioe⸗
elarim
hon h.
t, A
a, Wr⸗
cir.
hner⸗
ſin.
Nerl.
iir.
in pk⸗⸗
Selucoh
Amedlun
grane
Ckune
lachoen

6

DEUSCTIONE ExTREMA. 609
effectus, indicatus his verbis: Indulgeat tili
Deus o. .
Ohj. I. cont. 2. concl. Extreme unctio non
eſt Sacramentum mortuorum, ergo per ſe
directe non tollit peccata mortalia. H. Diſt. 25
non eſt Sacramentum mortuorum ſimpliciter
& ex inſtitutione primaria & præcipua C. ſe-
cundum quid & cum particula reſtringente ad
certos caſus, in quibus ſubit vices Sacramenti
Pœnitentiæ tamquam ejus ſupplementum, per-
fectio & conſummatio; N.
Baptiſmus & Pœnitentiæ Sacramentum ex
ſua inſtitutione, & lege ordinaria ſupponunt
in ſubjecto peccatum mortale Sacramento
alio nondum remiſſum, atque valentibus cor-
pore plerumque conferuntur. Econtra un-
tio extrema nullum ante ſe ſupponit pecca-
tum mortale ex ſua inſtitutione præcipua &

lege ordinaria, quod non ſit remiſſum per

duo memorata Sacramenta; nec tribuitur ul-
li, niſi morbo Periculoſo laboranti. Ex ver-
bis tamnen B. Jacobi intelligimus, quod, tam-
quam Sacramentum mortuorum ſecundum
quid, peccata etiam mortalia per ſe ao directe

deleat, ſi quando abſolutio ex defectu occulto

nulla fuiſſet: aut ſi poſt abſolutionem æger in
Peccatum mortale aliud rediiſſet ad quod poſtea
non advertit: aut ob difficultates morbi, alias-
Ve cauſas confiteri amplius nequeat; modo at-
tririonem generalem bona fide ſuſceptioni
unctionis, cum actu dilectionis incoatæ, præ-

InN a⸗

Gro DkE UNcCTIONE EXTREMA.

miſerit. Ita S. Carolus Borromæus in In-
ſtruct. de Extr. Unct.
Inſt. Si peccata venialia & pœnæ peccato-
un Per Sacramentum extremæ unctionis re-
mittantur, ergo S. oleo inuncti non erunt ob-
noxii poſt mortem igni purgatorio. HN. M. ſeqj.
Si peccatum mortale unicum in hoc Sacramen-
to tollitur, certum eſt, cætera omnia illi ad-
juncta ſimul tolli: facit enim hoc Sacramen-
tum ex attrito contritum, non quidem mu-
tande actum imperfectum in perfectiorem,
ſed ſola infuſione gratiæ, quæ ſuapte natura
lethalibus peccatis æqualiter adverſatur.
Peccata venialia non ſemper omnia in Sa-
cramenti uſu deleri, ſed effectus iſtius modum min
ſtatui a diſpoſitione ejus, qui Sacramentum, re- minn
cipit, ſupra oſtendimus in diſp. 5. de Pœnit. AWmnd
C. 3. 2. 5. Obj. 3. P. I18. SUnctren
Pari ratione tenemus, in S. unctione non muhii
remitti ſemper omnem pœnæ reatum, quod umnſſe
ſoli Baptiſino proprium eſt; ſed tolli quidem mwnn
reatum pœnæ ex opere operato Sacramenti Snmn
hujus, ita tamen ut effectus iſte reſpondeat airin
diſpoſitioni & devotioni ſuſcipientis. Wiece
Olj. UI. cont. 3. concluſ. Sæpe poſt extre- „ “WR
mam unctionem convaleſcunt, qui ſanitate re- iit

PKonn

cuperata in animæ detrimentum abutuntur:
e converſo ſæpe accepto hoc Sacramento mo-
riuntur, qui ſi ſuperſtites forent, non tantum A
piam & honeſtam vitam ducerent, ſed alios U
quoque complures ad bonam frugem revoea- K

rent. Ergo non confertur ex hoc Sacramen- !
10

Nhl
Omeuel

enenmn
E ctiir⸗
onerunt
to. NM
Hoe Ketnn
Onnnin N
e Gerame
Clllem ne
eckoren,
ge uunm
ln.
mnu in &
bnodun
entunn 1e
Ge Den-

None nont
Cim, N
Olgnlen
Ertnenn
Eponeu
erne-
anrne e⸗
Puruonun.
Cebno
NCatert
geln

DE UNCTIONE ExTREMA. 611

to ſanitas corporis, ſi ita ad ſalutem animæ
expedierit. Conf. Sanitas corporis non eſt

medium neceſſarium ad profectum animi. Imo

ſæpe opus miraculo foret, ob vim morbi
invaleſcentis Rriree Plane abſumtas; effectus
autem Sacramenti non eſt per miraculum ex-
Pectandus. B. W Antec. Si qui ex morbo con-
valeſcentes ſanitate male utantur, non conſtat,
hos valetudinem virtute Sacramenti recupe-
peraſſe. Potuit etiam fieri, ut ſanitas ſpiri-
tualem fructum attulerit, quem homo poſtea
tentationibus ſponte cedens iterum amiſerit:
neque enim opus eſt, ut ſalus animæ, quam
Tridentinum ex Sacramento, ait, obventu-

ram, perpetuo duret.

Incertum etiam eſt, utrum juſti, qui acce-
pta S. unctione decedunt, iidem ſint perman-
ſuri, ſi convaluerint. Quare rationes iſtæ con-
venientiæ & utilitatis petendæ potius ſunt ex
ordine providentiæ divinæ, quam ex conje-
cturis hominum. Eam ob rem C. Colonien-
ſe habitum an. 1536. P. 7. c. 49. ait: & Deo
ita viſum fuerit. Ad Conf. g. Sufficere ad Sa-
cramenti effectum, quod ſalus corporis ad
animæ profectum ſit proficua, licet non ſem-
Per ſit neceſſaria.
Neque eſt contra Sacramenti inſtitutionem,
quod valetudo aliquando ſupernaturali virtute
reſtituatur: hoc enim cum nos lateat, non
cenſetur inter effectus miraculoſos: ſicut ne-
mo pro miraculo tranſubſtantiationem
2 in

6Iz DE UNCTIONE ExTREMA.

in Euchariſtia, alioſque ſupernaturales effectus
Sacramentorum, qui ſenſus noſtros fugiunt.
Inſt. S. Jacobus jubet omnes infirmos un-
gi. Sacramentum autem unctionis non præ-
Petur, niſi ſemimortuis cadaveribus. Ergo un-
Ctio iſta non eſt ritus a B. Jacobo præſcriptus.
. I. N. Maj. Cum peculiari Dei benficio, at-
que interdum miraculo ſananda fuerint per
unctionem ſacram corpora, credi non poreſt
præſcriptam a Chriſto fuiſſe, aut a Chriſtia-
nis adhibitam illis, quibus v. g. dentes dolerent
aut qui levi quodam Valotuelms incommodo
tenerentur. Sane Jacobus ungendum præci-
pit Kaurovræ, h. e. morbo oppreſſum ac fati-
ſeentem. N. I N. min. Nuſpiam Præſcribi- Hßlnn
tur in Eccleſia, Sacramentum hoc ſolis ſemi- iu Clns
mortuis cadaveribus eſſe impertiendum, licer imin
ejus capacia ſint. Eugenius IV. in d. Decre- Aunhin
to ait, Hoc Sacramentum non niſi infirmo, de Imd un
cujus morte timetur, dari debere. Tridentinum dan Kn
cap. 3. declarat, banc unctionem infirmis adhi- almnmun
bendam: illis vero præſertim, qui tam periculo- ſ
ſe decumbunt, ut in exitu vitæ conſtituti videan- S
tur, &. Theodorus Cantuarienſis in L. Pæ- ihſlmi
nitentiali ſcribit, inungendos infirmos in peri- Ah Sln
culo mortis poſitos. Eadem plane verba habet Gomumnn
C. Moguntinum c. 26. anno 847. celebratum. uem
Eadem conſtant ex hiſtoriis Eccleſiaſticis, qua- “
rum exempla quædam ſupra adduximus. Ex iigt
quibus intelligimus ſenſum eumdem fuiſſe
Patribus & CC. cæteris, qui dicunt, infirmis

tlt

Inezde
ror ſer
inmhann.
Oönge
6 Ur
reknm
benkeo
nrir
nn oe
1 Chrit
8gCketen
ommnode
im ne
e
rrlrh.
loten
mn Me
Deor⸗
em,
Ktenwunn
nnc
nfrii⸗
tun
ulE.
In er.
aheke
lhrann
s,
Cs.
hdetn 4
lal; i⸗

DE UNCTIONE EXNTREMA. 61¾

adhibendam eſſe S. unctionem ,etſi de mortis
Periculo mentionem nullam faciant.
Cæterum monet Synodus Bituricenſis ha-
bita an. 1584. & Burdegalenfis anno ſequente
celebrata, Tit. 13. & C. Mediolanenſe IV. ſub
S. Carolo Borromæo coactum, Tit. VI. de Extr.
Unét. Ue tempeſtive hoc Sacramentum miniſtre-
tur eegeo, dum integris eſt ſenfihus; nec differa-
tur, dum omnibus pene ſenſihus deſtitutus ſit. Nec
ſine multa ratione: ita enim utilior erit infir-
mo, qui ſe per actus pietatis ad fructus ejus per-
cipiendos poteſt diſponere. Deinde cum ani-
mam alleviet hoc Sacramento, profecto hoc
levamento ægrotus magis indiget initio mor-
bi & in ejus decurſu, quam cum prope depo-
ſitus omnem doloris ſenſum amiſit. Denique
ſera illa inunctio plane adverſatur ſecundario
effectui hujus Sacramenti, quæ eſt recupera-
tio ſanitatis: non enim miraculo effec7ctus iſte
Præſtatur, ſed ſupernaturali virtute, quæ vim
cauſarum naturalium non ſuppleat, ſed adju-
vet.
Olj. I. Unctio ſine dono curationis par-
tim ab Hæreticis, partim ab Ethnicis fuit in-
troducta. S. Irenæus I. I. C. 2I. ait, Valen-
tinianos omnium primos cæremonia hac uſos
fuiſſe. De veterum uncétione ſcribit Virgilius:
Lavant corpus frigentis, & ungunt. Ergo a
Chriſto non fuit inſtiruta unctio, niſi cui fuit
annexum donum curationis morborum. H. W.
Ant. Valentiniani ungebant cadavera mortuo-
rum;, ut hæreſi 36. aperte teſtatur Epiphanius.
Q 32 Aquam

614 DrE UNCTIONE EXTREMA.

Aquam oleo miſcebant, ut talis unctio illis eſ-
ſet loco baptiſmi; utebantur inauditis quibus-
dam & horribilibus verbis Hebraicis. A quo-
rum impietate multum diſſidet noſtrum ſacræ
unctionis myſterium. Quamquam etiam
Chriſtiani olim laverint mortuorum corpora,
ut de Tabitha legimus Act. 9. v. 37. & nunc
adhuc lavent. Ungi quoque conſueviſ-
ſe ab Judæis mortuos indicat Dominus Mat.
26. V. 12. dum ait: Mittens unguentum hoc in
corpus meum, ad ſepeliendum me fecit. Et Joan-
nes c. 19. v. 40. ſcribit, corpus Chriſti de cru-
ce depoſiti pretioſis unguentis & aromatibus
fuiſſe conditum, ſicut mos eſt udæis ſepelire.
Morem iſtum a majoribus ſuis acceperunt:
nam Gen. ult. traditur, cadavera Patriarcha-
rum Jacob & Joſeph ſic fuiſſe curata. Unde
apparet, quam impudenter mentiatur Kemni-
tius, ritum, quem Dionyſius c. 7. de Eccleſ.
hierarch. refert, ab Ethnicis ſuperſtitionibus
deſumtum fuiſſe.
Nemini autem ritus Chriſtianorum pii &
divinitus inſtituti ideo debent vileſcere, quod
Ethnici aut Hæretici ſimiles cæremonias adhi-
beant ad ſuas ſuperſtitiones: ſcimus enim, eos
etiam aqua & vino in abominandis myſteriis
ſuis uſos fuiſſe: quæ elementa nihilominus
adhuc in Baptiſini & Euchariſtiæ celebratione
uſurpamus.
ARTICULUS IV.
Miniſter Extremæ Unkctionis.
Lo I. Soli ſacerdotes ſunt miniſtri idonei

Ex-

1 Ceenn
Ebiver
NlMn
CEylm
Genmmion
Mono⸗
lar
Harul
n
th
ALAr⸗
Acniſc

Cm

1

RWR

nl
incko li
lits n
eg en.

Ctrunkere

GCann fn
um ann

Clleſt.
ino)M
inr Ar i

oan.
ecrn.

oſnanbos
6 Rele
epenum:
rueche⸗
1 Vode
temm.
El.
Crronins
Nun N

e e
Msatfl

enn,e

Iei
lonunn
brndc

li

DE UNCTIONE ExTREMA. 615

extremæ unctionis. Prob. L. S. Jacobus in
Epiſt. jubet induci Presbyteros Eccleſiæ, qui
miniſterium hoc peragant. Quæ verba de
ſolis ſacerdotibus conſenſus Eccleſiæ Orien-
talis & Occidentalis, ac perpetua traditio PP.
& Conciliorum explicant. Ex quibus C. Flo-
rentinum in Decreto Eugenii, Miniſter, inquit,
ujus Sacramenti eſt ſacerdos. Er C. Tridenti-
num Seſs. I4. cap. 3. de Extr. Unct. declarat,
nomine Presbyterorum Eccleſiæ, eo loco, non
ætate Seniores aut primores in populo eſſe
intelligendos; ſed aut Epiſcopos, aut Sacerdo-
tes ab ipſis rite ordinatos per impoſitionem
manuum presbyterii. Et contrarium dicen-
tes, can. 4. damnat.
Prob. Il. Idem B. Jacobi nomen Presbyte-
ros, de ſacerdotibus accipi oportere, ſcribit
Innocentius I. in d. ad Decentium epiſt. & ad-
dit: Cæterum illud ſuperſiuum videmus adjeltum,
ut de Epiſcopo ambigatur, quod Presbyteris licere
non dubium eſt. 1totſum Confirmat S. Joannes
Chryſoſtomus art. I. hujus cap. laudatus. S.
Gregorius in Sacramentario miniſtros hujus
unctionis modo Presbyteros, modo Sacerdo-
tes vocat. Concilium Aquisgranenſe can. .

monet, curandum eſſe ſacerdoti, ne per ejus

negligentiam infirmus confeſſione, ſacerdota-
li oratione aur unctione ſacrati olei careat.
His adde alia Patrum & Conciliorum teſtimo-
nia art. I. adducta, quibus nonniſi Epiſcopi
aut Presbyteri ſive Sacerdotes ad Sacramemti
hujus miniſterium a B. jacobo deſignati fuiſſe
dicuntur. Q— 4 Dico

616 DE UNcCYIONE ExTREMA.

Dico I. Quamvis Sacramentum iſtud a
Presbyteris pluribus aut Epiſcopis adminiſtra-
ri Poſſit; ad ejus veritatem tamen vel unicus
eorum ſufficiet. Prob. I. pars. In Eccleſia Græ-
ca ſeptem ſacerdotes adhiberi ſolent ad S. un-
ctionem peragendam, ut conſtat ex Arcudio
L. 5. C. 3. & ex Simeone Theſſalonicenſi apud
Joan. Morinum ſub finem commentarii de Sa-
cram. Pœnit. Quin etiam in Eccleſia Latina
pPlures olim miniſtros ad S. unctionem confe-
rendam accerſitos fuiſſe, cognoſcimus ex I. Sa-
cramentorum Gregorii M. ubi præſcribitur,
infirmum tam a Pontifice, quam ab omnibus
Presbyteris benedici ad inungendum: ....
Multi enim ſacerdotes infirmos perungunt in quin-
ue ſenſus corporis. Eadem confirmant rituales
Tibri ſupra memorati. Eparchius Engoliſimen-
ſis in vita Caroli M. ſcribir, ipſum ab Epiſco-
Pis oleo Sancto inunctum ail an. 814. Ejuſ-
dem ſententiæ fuit S. Thomas I. 4. contra Gen-
tes. C. 73.
Vario autem ritu Sacramentum hoc a ſa- its
cerdotibus pluribus miniſtrabatur. Aliquan- , Euin
do alius oleum applicabat, altero formam pro- taluin
nuntiante, ut liber Sacramentorum S. Grego- mn l
rii, aliique rituales ſupra memorati innuunt. Watn.
Aliquando ſinguli ungebant easdem corporis neſin
Partes, & formam ungendo efferebant, prout ing
videre eſt in Codice Tiliano & Remigio Re-
menſi: quo in caſu non multiplex, ſed unum
erat Sacramentum ex plurium actioni-
bus reſultans. Aliquando ſacerdos duſiher
e aliud

N.

tumn il
8 Anite.
n elui
ceble.
ra.
er Muh

hcelint

Neiceh
eta larn
enn conte.
gerl.
nbiur,
Clnnnbus
: ,
1i
Pnintes
Ollnen-
rle
Nr⸗

1.
Aur.
Nno.
Cero⸗
D
Ctpot
lt ro
E

0
6

DE UNCTIONE ExTREMA. 617

aliud organum vel membrum ungebat, ut

Præcipiunt Euchologia Græcorum. Quam
methodum probat S. Thomas in 4. d. 23. q. I.

A. I. Q. 2.
Bo, II. part. Innocentius I. ep. c. Epiſco-

pum ad hoc ſufficere judicat. Alexander III.
c. OQaæſivit. De verb. ſign. ſacerdos uno, inquit,
Gk, erico, & ettam ſolus poteſt infirmum
ungere. Quare & Eugenius IV. in d. Decreto,
& C. Tridentinum can. 4. nup. cit. Sacerdotem
numero ſingulari dicunt miniſtrum eſſe hujus
Sacramenti. Denique ab uno ſacerdote admi-
niſtratum unctionis extr. Sacramentum fuiſſe,
novimus ex vita S. Eugenii, Ex Everhelmo
in vita S. Popponis, ex Prudentio Tricaſſino,
qui ſolus S. Mauram inunxit, ut ipſe in ejus vi-

ta conſignavit.

Ohj. I. cont. 1. concl. Nomen græcnm oα-
Eoreoρσ Guo lacohu utitur, ſignificat ſenio-
rem, virum ſpesctabilem, aut legatum; ergo
Per 13 Preshyteros, recte intelliguntur ætate
majores, aut primores in populo. N. W.
Conſ. Equidem aliquoties in Evangelio &
Actis Apoſtolorum vocabulum Preslyter ma-
giſtratum populi ſignificat: alias tamen ſem-
Per Actis eisdem & Epiſtolis canonicis, ſoli,
qui dignitate ſeu ordinatione ſua ad epiſcopa-
lem & ſacerdotalem gradum evecti ſunt, hoc
nomine appellantur. I. Pet. 5. v. I. Jeniores
.r αοναUοονοHvαι in vobis ſunt, obſecro, con-

Jenior 6. uumn ναερορα 29* eſtiß. B. Joan-
nes initio ſecundæ & tertiæ epiſtolæ ſcribit:

QA 5 Deniot

6I 8 DkkE UNCTIONE EXTREMA.
Senior ονττεονο Electe: ſenior (" ρορυ
re) Cajo. Quæ quidem lignificatio vel
maxime in hoc loco epiſtolæ S. Jacobi valet:
nam imprimis dicuntur Presbyteri Eccleſiæ:
Deinde jubentur precari & ungere in nomine
Domini: ac denique ipſorum precibus & un-
Ctioni promittitur remiſſio peccatorum, rele-
vatio & ſalus ægroti; quæ functiones non ſe-
nioribus ætate, ſed legitime vocatis Eccleſiæ
miniſtris conveniunt. Quodſi annis prove-
Giores intellexiſſet B. Jacobus, excluſiſſet ab
hoc ſacro miniſterio Epiſcopos & miniſtros
Eccleſiæ, quorum quidam tunc temporis ad-
huc juvenes ordinabantur, ut S. Timotheus,
I. Lim. A4. V. 12.
Inſt. I. V. Beda ad c. y. Jacobi ſcribit,
monendos eſſe infirmos, ut ſeniorum adjutorio
curari ſe meminerint. neque ad juniores minus-
que doctos cauſam ſuæ imbecillitatis referant; er-
go per Presbyteros intellexit ætate provectio-
res. N. M. Conſ. Verba Apoſtoli, Infirma-
tur quis in vohis? primo accepit moraliter,
pro infirmiatte animi alieno conſilio egentis,
cui ſanandæ non juvenes, ſed ſenes quæren-
di ſunt. Tum vero ad ſenſum literalem ver-
ſus, Innocentii I. reſcriptum ad Decentium
laudat, & in eadem verba, Infirmatur &.
inducat Presbyteros αρ. ait, Hoc &oσ Apoſtolos
feciſſe, & nunc Eccleſiæ conſuetudo tenet, ut in-
Frmi oleo conſecrato ungantur a Presyteris.
Inſt. 2. Idem Innocentius ep. cit. Oleo Cbriſmatis,
inquit, ab Epiſcopo confecto non ſolum H
15

emud
UwENA
rls
n Weſt
ſ, ol i

Crthhheme
Mo Nun: 1
E Iinend
Nohrr
86
and

lmn,

iin en.
nlfor
Prchine
n Nie
buokr
rumn K
nes on
Lcelt
ns we.
lcller d
Niniſtos
pors 1.
othen,

Lenbi,
ſummn
ſriner.
ienitz er
ele.
, Pfen
oren
. genh
en ſen⸗
lenret⸗
Cenihdun
Utue G
he
let,
feti.
Cee

n r.

DE UNCTIONE EXxTREMA. 619

bus, ſed omnibus uti Cbriſtianis licet, in ſua aut
Nuorum neceſſitatibus inungendo. Ergo præter
Presbyteros, Putavit, alios adhuc eſſe hujus
Sacramenti miniſtros: nam quæſierat Decen-
tius, an ſoli ſacerdotes eſſent S. unctionis mi-
niſtri? N. M. Conſ. Cum S. Jacobus jubeat
induci presbyteros, quæſtio tantum erat De-
centii, an ſoli ſacerdotes, Epiſcopis exclufis,
S. unctionem conferre poſſint? Multo magis
hoc munus Epiſcopo competere affirmat Inno-
centius. Tum vero ſubjungit, eodem oleo
per Epiſcopum conſecrato poſſe Chriſtianos
omnes tam ſeſe, quam alios infirmos inunge-
re, ſed hæc inunctio non erat ſacramentalis.
Exemplum ſimile nobis præbet uſus antiquus
& hodiernus fidelium, qui aqua ad conferen-
dum baptiſmmum conſecrata, aliisque rebus ab
Epiſcopo aut alio ſacerdote benedictis paſſim
utuntur ad levandos dolores, morbosque de-
pellendos. Ita quondam oleo iſto infirmo-
rum, ſine forma ſacramentali, ex ſola pieta-
te, non infirmos tantum ſe aut alios, ſed
energumenos etiam linebant. Ut de S. Ma-
cario narrat Palladius, Hiſtoriæ Lauſiacæ c.
20. de Eutychio Conſtantinopolitano Euſta-
thius Presbyter. Gregorius Turon. in vitis
PP. c. 12. n. 2. refert S. Martium Abbatem
quartanis, tertianisque febribus hoc oleo me-
deri ſolitum. S. Genovefa Virgo energume-
num ita curavit, ut Surius in ejus vita recen-
ſet.
Olj. II. cont. 2. concl. Apoſtolus ait: Indu-
cat

6Zo DE UNCTIONE ExNTREMA.

cat Preshyteros: orent ſuper eum, ungentes.
Ergo ex mente Jacobi unus Presbyter ad
miniſterium hujus Sacramenti non ſufficit. N.
MW. Conſ. Apoſtolus utitur phraſi ſolita S. Scri-
pturæ. Hebr. 1I1. dicitur: obturaverunt ora le-
onum, lapidati ſunt, ſecti ſunt: cum tamen ſo-
lus Daniel ora leonum obturaverit, ſolus Je-
remias lapidatus, ſolus Iſaias ex Prophetis ſe-
Ctus fuerit. Scribunt Matthæus & Marcus,
latrones de cruce maledixiſſe Chriſto, cum
tamen Lucas diſerte teſtetur, unum duntaxat
hoc feciſſe, ut obſervat Auguſtinus I. 3. de
Conſenſu Evangeliſt. c. 16. Chriſtus leproſis
mundandis dicit, Luc. 17. v. 14. Oſtendite vos
ſacerdotibus: cum tamen ſufficiat, uni ſe oſten-
diſſe ſacerdoti, Lev. 14. Vv. 2. Eſt ergo tan-
tum enallage numeri; ut cum dicimus, ora-
tione indefinita, ſolos Presbyteros poſſe ab-
ſolvere a peccatis: medicos accerſendos, quan-
do vis morbi ingruit. Nec enim unus multis
confitetur ſacerdotibus: & unus expertus me-
dicus ſufficit ad ægrotum curandum.
Ex hactenus dictis collige. Quilibet ſacerdos
valide adminiſtrat hoc Sacramentum: cum ad
id muneris ſufficiat ſola poteſtas ordinis. Hinc
urgente mortis periculo, & abſente proprio
Paſtore, quilibet Presbyter, etiam Religio-
ſus, Sacramentum hoc miniſtrare infirmo po-
teſt: ut contra Navarrum oſtendit Dom. Sotus:
& S. Carolus Borr. ſtatuit, ut abſente Paro-
cho, alius ſacerdos adminiſtrer. Quodſi Re-
ligtoſi alias in hoc ſe miniſterium ingeſſerint,
inci-

,gcell

Al
Vphrimn

Dwrne
Che

i

Oonesleno
Lvnmmnun
U Nrenin
Imnſurg
Uebu
Mmone
un 1
uie
nitn
Anne

1, n
kesht 4
ſſt ,
DInd
urnl.
ntame
l,
Opetel⸗
Mra
o, aum
Cuntaar
1 2. de
Eprols
Nreun
eoſen
gonr
, r.
d.
RCun⸗
Gns.
Nne.

ll,
(
Mne
ron
elo⸗.
mo o⸗
on
te e
eſ)

DE UNCTIONE EXxTREMA.

62 1

incidunt in excommunicationem ſoli Pontifici
rfeſervatam: cæteri Clerici id audentes gravi

tantum peccato ſe obſtringunt.

ARTICULUS V.

Quædam proprietates && affectiones Sacra-

mentt Extremkx« Unélionis.

D J. Extremæ unctionis Sacramentum
miniſtrari debet ſolis infirmis adultis pe-
riculose ægrotantibus. Ita S. Carolus Bor-
romæus in IV. Concilio Mediolanenſi tit. VI.
Conſtant hæs ex d. epiſtola jacobi: Infirmatur
Ges in vobis? oratio ſalvabit infirmum. Dein-
e declarat C. Tridentinum cap. 3. eſſe hanc
unctionem infirmis adhibendam: præſertim

qui tam periculoſe decumbunt, ut in exitu

Vit&

conſtituti videÄantur. Ex eodem C. Mediol.
dicimus, dandum eſſe hoc Sacramentum, ſe-
nio confectis, etiam non ægrotis, in diem mori-
turis: defectus enim virium, quo laborant
homines ſenio confecti, gravis eſt infirmitas.
Econtra minime miniſtrandum eſe pueris ratio-
nis uſu carentibus, ut idem C. Mediolanenſe
tradit: nec enim capaces ſunt effectuum præ-
cipuorum hujus Sacramenti. Neque dari de-
bet mulieribus parituris, ad bellum proficiſ-
centibus, arigautihus⸗ Peregrinantibus &

iis, qui mox u

timo ſupplicio mactandi ſunt.

Nam licet his vitæ immineat periculum, ſi
ægroti non ſunt, iis non accenſentur, quos

infirmorum nomine Apoſtolus intelligit.

7

Nic

Gz2 DE UNCTIONE EXxTREMA.

Dico W. groti periculoſe decumbentes

ad S. unctionem percipiendam non tenentur
Ppræcepto divino. Ita S. Thomas in 4. d.
23. a. I. q. 3. ad I. Paludanus Dom. Sotus,
Gabriel, Navarrus c. 22. n. 16. Covarruvias
in c. Alma. 2. P. G. 2. n. 6.
Prob. I. Tale præceptum non ſequitur ex
natura & inſtitutione hujus Sacramenti: nec
enim eſt neceſſarium hoc Sacramentum ad ſa-
lutem, ſed tantum utile, & ad melius eſſe.
Neque enim extat de ea obligatione præce-
ptum divinum: Jacobus enim Sacramentum
hoc promulgando, nullo verbo utitur, quod
Præcipiendi vim habeat, ſed ſimpliciter ait:
Infirmatur quis in vobis, inducat Presbyteros.
Prob. II. Eccleſia non injungit præœæceptum
de ſuſcipiendo aliquo Sacramento, niſi præ-
ceptum divinum ſupponatur: nullum autem
extat præceptum divinum de Extrema unctio-
ne ſuſcipienda; ergo neque præcepto Eccle-
ſiaſtico urgemur ad Sacramentum hoc obe-
undum. .
Sed nec Theologis tale præceptum ex ſuf-
ficienti aliqua traditione aut conſuetudine in-
troductum eſſe videtur. Quid? quod C. Tri-
dentinum Seſs. 7. can. 4. de Sacram. in gen.
Proteſtatur, non omnia Sacramenta ſingulis
eſſe neceſſaria. Et Seſs. 14. cap. 3. dicit, un-
ctionem extremam non poſſe a fidelibus ſine
Peccato contemni.
Denique cum Eccleſia tempore interdicti
Permittat fidelibus miniſtrari ea Sacramenta,
quæ

Mtnn,0
,Aicrner

A MN
0, mn
Whunenier
Wunt
Aachonenn
MLl
AAnltenke
Eninnmin
EIhAnme
nir
um
lune
I An
Nud

UL

ecunbene
Oherr
n
Pon d
arnni

Cguinm
hentie Ne
mn 40.
us eſe.
Prtee.
mentun
1, gol
iter dt:
Uere.
Cepiun
pre.
htenn

olode⸗
e .

wel⸗ I.
Ce ir.
TI.
ngn
logcls
t, I.
das 1

Pterd⸗

ctabne
6

4

DE UNCTIONE EXNXTREMA. 623

quæ ſunt neceſſaria, hoc tamen minime pPer-

mittit, ut haberur c. Quod in te. De Pœnit. &
remiſs. Quod argumento eſt, Saeramentum
hoc non eſſe ad ſalutem neceſſarium abſolute,
nec ejus uſum divino præcepto injunctum.
Dico WI. Sacramentum extr. unctionis ite-

rari poteſt. Theſis eſt contra Gofridum

Vindocinenſem abbatem & cardinalem I. 2.
epiſt. 19. cui conſenſit Ivo Carnotenſis Epiſc.
epiſt. 20. & alios ſeculi XII. ſcriptores, quos
confutat Petrus Cluniacenſis l. y. ep. 7. Prob.
IJ. Eugenius IV. d. decreto ad Armenos, do-
cet, Baptiſinum, Confirmationem & Ordi-
nem, quod characterem in anima indelebilem
imprimant, iterari in eadem perſona non poſ-
ſe. Reliqua vero quatuor characterem non
imprimere, & reiterationem admittere. Spe-
ciatim autem de hoc Sacramento, Seſs. 14.
cap. 3. Si infirmi, inquit, poſt ſuſceptam hanc
unctionem iterum convaluerint, iterum ujug
Sacramenti ſubſidio juvari poterunt, cum in
aliud ſimile vitæ diſerimen inciderint.
Prob. II. Olim durante eodem infirmita-
tis ſtatu iterabat u- S. unctio. Eam ſepties in
eadem infirmitate repetendam eſſe Præſcribe-
batur in Sacramentario S. Gregorii, editionis

Menardi pag. 253. eumdemque ritum ex plu-

ribus ritualibus probat P. Martene l. I. de An-
tiquis Eccl. rit. c. 7. a. 2. n. . Verum a
multis ſeculis uſus Eccleſiæ obtinuit, ut non-
niſi ſemel in eadem infirmitate eodemque ſta-
tu poſito S. unctio miniſtrertur. Quodſi ta-
men

624 DkE UNCTIONE EXxTREMA.
men ejusdem morbi vis ita remiſerit, ut ægro- ul
tus mortis periculum evaſiſſe cenſeretur, quin
tamen a morbo plane ſit liber, poſtea vero
recrudeſcente malo in periculum ſimile mor-
tis recideret, denuo ei Sacramentum hoc im- m
pertiendum eſſe conſentiunt Theologi cum S. Sallte
Thora in 4. d. 23. d. 2. d. 4. Q. 2. Elhe
Dico W; Olim extremæ undtionis Sacra- „l
mentum ante S. Euchariſtiam ægrotis mini- elmm
ſtrabatur. Ita S. Thomas & alli, quos ci-
tat. Suareſius diſp. 44. ſect. I. n. 9. Prob. I. „Anhrii
Theodorus Cantuar. relarus c. Ab infirmis. 26.
q. 7. hanc ſeriem præſcribit: ut infirmi, poſt
confeſſionem ſacra unctione inuncti, commu-

nione viatici reficiantur. S. Bernardus in vi- aginin
ta S. Malachiæ, Ungitur, inquit, Epiſeopus, Imginn
&& ſumpto viatico, ad lectum revertitur. Petrus nun
Cluniac. I. 3. epiſt. 4. ita ſeribir. A Domino m
Viſeliaſenſi Albate eum inungi, ac ſacri corporis i 1
viatico reftei fecimus. S. Arnulphum prius aſen
inunctum die ſabbati fuiſſe, poſtea vero ad an
veſperam viaticum ſumſiſſe Surius refertc. 50. 0

ejus vitæ, die 15. Aug. B. Gertrudis I. 5. R
Divinar. inſinuation. 2. 29. narrat, ægrotis in- 6 Kn
Primis miniſtrari ſolitum Sacramentum poœ- en
nitentiæ, deinde extremæ unctionis, ultimo ain i
Euchariſtiæ in viaticum. ulni
.rk

Et congruebat quidem, tum quod Eu-. um
chariſtia finis eſt omnium Sacramentorum, ad ugl

quam cætera quodammodo referuntur: tum Khr

quod illi præmirti decet perfectifſimam animæ
Purgationem, etiam quoad reliquias peccato- u,

rum: Peui

IN.
l,men.
aeeg
eretu n
Poleare
Kniem.
In horn
glan

ni Ne.
t Nid.
lo l.

Suld I.
il 20.
hpott
OImm.
Rin .

Perns
NmirH
mni⸗
IW
teſo
o⸗

tnd

Gn,4

5

DE UNCTIONE EXxTREMA. 62

rum: tum quod viaticum detur diſeeſſuris;

cum econtra unctio conferatur, ut quando-
que iterum convaleſcant. Sed quoad hune

ordinem inſpiciendi ſunt libri rituales ſingula-

rum dicceſium: nam per ſe falis ordo non

requirirur, eo quod exrremæ undt onis diſpo-
ſitio ſuſticiens ſit perfecta contritio de pecca-
tis, quorum ſibi conſcius eſt *ger: neque
etiam de hoc ſacramento invenimus ſpeciale
latum eſſe Præceptum præmittendi confeſſio-
nem, ut de Euchariſtia compertum habemus.
Ex accidente tamen neceſſarium Plane
eſt, præmitti S. confeſſionem: Sacramentum
enim unctionis ſupponit hominem jam in ex-
tremo mortis articulo, in quo neceſie eſt,
omnia peccata mortalia confiteri. Quo qui-
dem in periculo præſtaret omitti unctionem
extremmam, quam pœnitentiæ Sacramentum.
Obj. cont. 2. concl. Concilia & Patres verba
Jacobi explicantes, indicant Præceptum divi=
num & Ecoleſiaſticum eſſe, ut infirmi hoc Sa cra-
mento urantur. N. M. Aſfumpt. Quod Theo-
dorus Cantuarienſis in libro Pœnitentiali Præci-

Piat, infirmos, ſecundum autctoritatem canonicam,

ſacra unktione olei imnunpgi, C communione viatici
refici ſecundum ſtatuta &§. Batrum, incdlicat, præ-
ceptum eſſe Paſtoribus, adminiſtrare S. unctio⸗
nem &grotis, pro quibus ea peritur.
Neque eſt par ratio unctionis & com-
munionis viatici, ut aliqui ex allata ſanctione
Volunt argumentari; alias dicarn , orationes 8g

Rr guiri,

conſolgtiones ecclefiafticas divino præcepfe re-

* .

626 DI UNCTIONE EXTREMA-

quiri, nam & his ægrotum refici Theodorus
juber. Nec magis cauſam adverſariorum ju-
Vat canon. 48. Conc. Cabilonenſis: non enm
ait, ex præcepto divino debere ſuſcipi hoc
Sacramentum; ſed, ſecundum Apoſtoli docu-
mentum, cui etiam documenta Patrum conſen-
ziunt, ungi infirmos debere. Eodem modo
dum C. Colonienſe an. 1536. habitum, cap. 50.
Part. 7. ait, impendendam eſſe unctionem
cum expoſitione unctionis & mandati Apoſto-
lici, loquitur de mandato, quo ritus & mo-
dus ſacramenti hujus adminiſtrandi ac ſuſci-
piendi præſcribitur, non vero quo uſus ejus
fimpliciter jubetur. Et, ut cum Scholis lo-
quar, mandatum eſt quoad ſpecificationem,
non quoad uſum abſolute latum: cujuſmodi
præceptum Domini Paulus I. Cor. 7. v. 10.
declarat de matrimonio.
Denique C. Senonenſe in decretis fidei
decreto 10. negat, S. unctionem noſtram eſſe
præceptum illud Chriſti, quod Marci 6. v. 13.
expleverunt Apoſtoli ungendo infirmos: ſed
ait, eſſe Sacramentum, idque verbis Jacobi,
Infirmatur quis &. confirmat.
Inſt. I1. Qui Sacramentum extremæ un-

peccat: atqui qui Sacramentum hoc, cum
poteſt facile accipere, negligit, ſaltem facto
Lenſetur illud contemnere; ergo jure divino
obligantur omnes ad uſum hujus Sacramenti.
. Diſt. Conſ. ad uſum hujus Sacramenti jure

ex

divino omnes obligantur per ſe & abſolute N.

1D
nl)
n dane
n amenn
iir, u
Uncgene
ohetk
. Np
Nos cn/
cpvun ,
agen,
Alprnn

Uolten
cnunn
lea
1 Wen
Wöe
laimete
beclſe
Ma

Ec
Rionis contemnit, ſine dubio in jus divinum

I
iſe DE UNCTIONE EXxTREMA. 627
lrumg X accidente C. Synodus Tridentina decidit
Me e Aduidem Sacramentum hoc non poſſe ſine
llin Peccato contemni, ſtudioſe tamen omittit
ſs definire, utrum ſit peccatum mortale: eo
quod in contemptu ipſo gradus eſſe poſſint, &
ex imperfecta deliberatione contemptus levis
imeng detur. Neque per ſe peccaret mortaliter, aut
D gravis contemptus ſe reum faceret, qui ideo
eet Sacramentum hoc non peteret, quod non
nlu e eſſet præceprum, aut quod aliunde diffcul-
el Tatem & repugnantiam ſentiat. Igitur ad gra-
eläi vem contemptum requiritur, ut quis parvi
pnlutt Pendat Sacramentum & fructus ejus: qui
Ctclb guidem contemnendi modus vix eſſe poteſt,
niſi in eo qui errore vel hæreſi circa hoc Sa-
cramentum laborat. Quodſi quis Sacramen-
tum hoc, quod facile accipere poſſet, re-
g; ſpuit, merito in eo Præſumitur eſie talis con-
tüfi teinptus: meritoque talibus ſepultura eceleſia-
rndh ſtica interdicitur cap. ulr. Conc. Colonienſis
i/ ſub Adolpho Epiſcopo celebrati an. 1549.
m H ſ. 2. Quo jure effectus eſt neceſla-
utß rius, eodem neceſſaria eſt cauſa: atqui jure
naturali & divino tenemur ſuperare tentatio-
el nes dæmonum, quæ ſub finem vitæ ſunt gra-
Hunmm viſſimæ; ergo tunc tenemur jure naturaſi &
, divino adhibere extremam unctionem, tam-
enn 4 quam medium a Chriſto inſtitutum ad tenta-
lechi mones illas ſuperandas. Confirmatur argumen-
e tum inductione Confirmationis, quam immi-
ment nente Perſecutione Chriſtianus quilibet ſuſci-
b pere tenetur, ut adverſus hoſtes fidei robo-
r 2 retur.

Pyton
Locen nn

ins E..

ionen
lnvci
. V. 10

.

g8 DE UNCTIONE EXTREMA.
retur. N. Diſt. Maj. eodem jure eſt neceſ- chen
ſaria cauſa, ſi hæœæc ſit medium unice neceſſa- e
rium ad effectum obtinendum C. ſi ſit me- a
dium valde utile ad effectum, qui per cauſas
alias obtineri adhuc pofſſit, N. Quamvis ex- n
trethæ unctionis Sacramentum conferat pluri- n
mum ad vincendas dæmonum inſidias; tamen r,
per orationes & ſacrificia, alioſque modos ju- ennn
vari ægrotus poteſt. Non ergo eſt Sacra- a
mentum hoc tam neceſſarium medium, ut
ob illius defectum homo ſe morali & pro- Nten⸗
ximo periculo exponat peccandi mortaliter in e
alio genere, ſeu conſentiendi tentationibus ii
dæmonis. Igitur ratione periculi, cui ſe ex- N
hoc remedium contra inſidias

4
6

ponit omittens
inimici, non eſt per ſe beccatuin mortale. Anm
Exemplum de confirmationis Sacra- e
Dart

mento nihil probat. Nam S. Thomas in 4.
d. 7. q. I. a. I. q. 2. & in 3. parte ſummæ dik
q. 77. a. 8. ad 4. docet, ſecluſo contemptu, ME
non eſſe peccatum mortale omittere Sacra- Mlt
mentum confirmationis toto tempore vitæ. M
Cujus ſententiam amplectuntur Sotus, Le- Mle
deſma, Adrianus, Navarrus, & plures alii, Unan
quos recitat & ſequitur Suareſius tom. 3. n
diſp. 38. ſect. 1. & rationem reddit, quod Ni
neque in S. Scriptura, nequeé in traditione ex- dl
ſtet præceptum de confirmationis Sacramento
ſuſcipiendo. Si enim Patres ſcribunt, re- Mü
quiri confirmationem ad perfectionem & ple- Id
nitudinem hominis Chriſtiani, perfectionem he

ſubſtantialem non intelligunt, quæ ſolo ba- Mil
Dtifmat

INN

e lre
niceſent
CINe
i ere
Qumin
Dhlernfr.
ſclegte
e n
G
edlon
A K
Vlen
Huttondr
Cilet
inlcti
Ne,
act
in/
ne
Wen
re N
oe I
le

es d.

10M.
,
ionet
Acrame
unn
end
N

DEF UNCTIONE ExTREMA. 629

ptiſmate confertur: neque etiam indicant Pple-
nitudinem ſufficientiæ, ſed loquuntur de ple-
nitudine abundantiæ, & de chriſtiano milite
conſignato, ut Alenſis advertit.
Quodſi confirmatio jure divino efſſer
Præcepta, daretur fidelibus in articulo mor-
tis; quod Eccleſia tamen non ſolet. Sed &
alias non inducit fideles ex neceſſitate quadam
obligando ad ſuſceptionem confirmationis,
ſed tamquam invitando ad id quod per ſe bo-
num eſt ac utile.
Denique conſtat, confirmationis Sacra-
mentum elle quidem valde efficax & maxime
utile ad perſeverandum in fide, non tamen
eſſe ſimpliciter neceſſarium: eo quod fint alia
media ad finem hunc obtinendum ſufficientia,
ceu oratio, meritum, exercitationes virtu-
tum, Euchariſtia & ſimilia. Igitur propter
hunc quoque Sacramenti finem non videtur
illud eſſe præceptum proprie & intrinſeca Sa-
cramenti obligatione: & conſequenter dicen-
dum, ex vi objecti & intrinſecæ obligationis
nullum eſſe peccatum, confirmationis Sacra-
mentum omittere.
Quamvis ejus neglectus ex accidente
Peccatum dici poſſit: nimirum ratione con-
temptus aut ſcandali, item ratione conſcientiæ
caritatis propriæ: ut ſi practice quis ſibi
Perſuadeat, ſe non poſſe ſine hoc medio tenta-
tiones contra fidem vincere. Quæ omnia de
negligentibus ſacram unctionem dici poſſe,
nuper indicavimus.
Rr 2 CQCAPUT

y/.

630 DE SAcCRAMENTO ORDINIS.

CAPUT II.
De Sacramento Ordinis.

ARTICULUS I.
Ordinem Sacramentum eſſe demonſtratur.
MWy I. Appellatio Ordinis preſſius a

Theologis accipitur pro certo gradu ho-

minum, qui ad res ſacras ac divinas deſtinati

fſunt. Ordo hic bifariam conſiderari poteſt,

vel active, ut ſcholæ loquuntur, vel paſſwve.
Priori modo ipſamet eſt Ordinatio, ſeu ritus,
quo miniſtri conſecrantur, eiſque poteſtas
exercendi actiones ſacras, ad Sacrificium &

Altaris miniſterium ſpectantes tribuitur; po- zteel

ſteriori modo eſt ipſa poteſtas, quæ confer-
tur; & de hac ſermonem hic non inſtituimus
ſed de illa; quæ quidem communi definitione
circumſeribitur, quod ſit ritus ſenſibilis, quo
raditur poteſtas, conſecrandi ac miniſtrandi cor-
pus & ſunguinem Cbriſti, nec non Jacerdotio ex
officio inſerviendi. .
II. Lutherus L. de captiv. Babyl. cap.
de Ordine, Illyricus cap. 1I1. Confefl. Ant-
verpienſis, Kemnitius 2. Part. Exam. ſacram
ordinationem e numero Sacramentorum ex-
pungunt. Philippus Melanchthon in locis
communibus An. 1523. Argentorati procuſis
duo duntaxat Sacramenta ſtatuerat: at in po-
ſterioribus ejuſdem operis editionibus, nec

non in Apologia art. 3. Confeſſ. Auguſt. Or- I

dinem

men

limm

0
9wnt
ol
wrnſin
enban
, G 4

In
D 0
umenen
Dmenn
Clt,
Mnl⸗
nm
MmWimn
unen
hie
d,

luls.
.

ren.
Preliinl
Nulre
Cetinat
iotel,.
ſu.
en ritus
Potelis
GuN
I, po⸗
olet.
Pinns
Cnlione
ehn
Gliv

a.
Kor.
(erun
wunn
inb
ihren
AI
u
4

DE SACRAMENTO ORDINIS. 631
dinem inter vera Saci amenta recenſet, propte-
rea quod ritum, mandatum ac promiſſionem
habeat. Calvinus, tametſi pleriſque in locis
duo tantum aſſerat Sacramenta: attamen L. 4.

Inſtitut. c. 14. §. 20. & c. 19. §. 28. Ordi-

nationem verum eſſe Sacramentum ingenue
fatetur, & excuſans, quod hoc Sacramentum
alibi non commemoraverit, ait, id eò fa-
Gctum, quèd duo tantum Baptiſmus & Coœ-
na, omnibus ſint fidelibus communia. Non
inutile judicavimus, hanc novatorum inter ſe
diſſenſionem, variationem, & erumpentem
ex invitis pectoribus veritatem adnotare.
Porro duplex quæſtio inſtitui poteſt, prior
generalis, utrum ordo ſit Sacramentum? po-
erior ſpecialis, quinam ordines Sacramenta

ſint? De priore nunc

Dico. Ordo eſt vere ac proprie N. L.
Sacramentum. Prob. I. Tria ſunt, quæ ad
Sacramentum conſtituendum, hæreticorum
conſenſu, ſufficiunt, ſymbolum externum
Promiſſio gratiæ, & divinum mandatum, ſive
inſtitutio. Hæc autem in ſacra ordinatione
reperiri manifeſtum eſt ex Scripturis. Nam
ſymbolum externum, manuum fſcilicet im-
Poſitio, legitur Act. 14. v. 2. cum Paulus &
Barnabas conſtituiſſent illis per ſingulas Eccleſiat
Presbyteros, ubi græca lectio habet aaρorovs-
gavres, h. e. impoſitione manuum ordinaſſent.
Haud alio ritu ordinatus eſt Timotheus,
quem Paulus 1. ad Tim. 4. v. 14. ait, dona-
tum fuiſſe gratiâ per impoſitionem manuum prei-
Rr 4 lyterii.

632 Dr SAcCHAMENTG ORDINIS.
Pyterii. & Ep. 2. C. I. V. 6. per impoſitionem ma-
nuum ejuſdem Pauli. De externo itaque ritu
hac in re nefas eſt dubitare. Deinde eadem
ceremonià collatam fuiſie gratiam idem teſta-
tur Apoſtolus commonefaciens Timotheum
Priori loco: noli negligere gratiam, quæ data eſt
tibi per prophetiam cum impoſitione manuum prei-
ytern; in altero autem: admoneo te, ut reſu-
Jeites gratiam Dei, quæ eſt in te per impoſitionens

manuum mearum. Denique huic ritui non de-

eſfſe divinam inſtitutionem compertum fit
tum ex hujuſmodi gratiæ promiſſione illi ce-
remoniæ annexa; neque enim homines un-
quam ſenſibilibus rebus vim effectricem gra-
tiæ alligarunt: tum ex plurimis Scripturæ lo-
cis, in quibus Dominus Apoſtolis tradidir
oteſtatem remittendi peccata, conficiendi
uchariſtiam, ac ſacra myſteria diſpenſandi.
Proh., II. Traditione Patrum. Ex
Græcis Nazianzenus orat. in Baptiſma ait vi
verborum Chriſti fieri Sacerdotem auguſtum
& honorandum, novitate benedictionis a communi-
tate vulgi ſepavatum, &o inviſilili quadam vi &²
inaſpectabili gratia inviſililem animum in melius
transformatum gerere. Nazianzeno conſen-
tiunt Chryſoſtomus Hom. I. in 2. ad Tim.
Theodoretus in illud I. ad Tim. 5. Manus cito
nemini impoſueris. Theophylactus & Oecume-
nius in z. ad Tim. I. Non minus diſerte lo-
quuntur Patres Latini. S. Ambroſius L. de
dignitate Sacerdotali c. S§. interrogat: Quis
dat, frater, Epiſcopalemn gratiam, Hea 1 1
omo?

6ℳ/NE.
6mhnin

DMin
Peſ.
rkestn
wpktort,
n.
.
anud
Nenege
A.
n
aunk

Nls
Vinnne
irenn
le at
itentt.
el⸗
unt
,
Miinmn
Non e⸗
um ſt
lce.
les un⸗
la⸗
Urt D⸗
rait
endi
. AE
aN
N
„
ui
lut
Clen.
nnisc,
ecnn⸗

E121

DrFr SAcCRAMENTO OKDINIS. 633

hbomo? & reſpondet: ſine dubio Deus; ſed per

bominem dat Deus. & rurſus: homo imponi ma-
num, Deus largitur gratiam. S. Auguſtinus,
nomen etiam Novatoribus venerandum, L. 2.

contr. epiſt. Parmeniani cap. 13. Donatiſtas

exagitans ſic ſcribit: ſ (Donatiſtæ) expli-

rent, quomodo Sacramenium baptizati non poſſit

amitti, & Sacramentum ordinati poſt amitti.
& enim utrumque Sacramentum eſt, quod nemo
dubitat; cur illud non amittitur, & iltud amitti-
tur neutri Sacramento injuria facienda eſt. Idem
aſſerunt S. Hieronymus in Dial. contra Lu-
cif. Innocentius I. in Ep. 18. ad Alexandrum
Antiochiæ Epiſcopum, Leo I. aliique Patres
ac Pontifices apud Bellarm. Mentitur itaque
Lutherus, cum loc. ſup. cit. ait, e veteribus
Patribus nonniſi unum Dionyſium nobis ſuf-
fragari.
Prob. III. Eccleſiæ definitione. Multa
enim concilia Ordinationes Simoniacas ut il-
licitas damnârunt, quod in his pretio daren-
tur Sacramenta, & venalia fierent inſtru-
menta gratiarum. Ita Synodus Chalcedonen-
ſis Act. I5. can. 2. gradu dejici jubet Epiſco-
pPos, qui propter pecunias ordinationem fecerint,

c non venalem gratiam in venditionem deduxe-

rint, quod & factum in Bracarenſi II. an. 572.
can. 3. Synodus quoque Florentina in De-
creto pro Armenis Ordinem Sacramentis an-

numerat, idque confirmavit C. Tridentinum

Seſſ. 23. can. 3. Siquis dixerit, ordinem ſive
ſacram ordinationem non eſſe vere & proprie ſa=
Rr f cramentum,

634 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ecramentum, a Cbriſto Domino inſtitutum .
anathema ſit.
Olj. J. Impoſitio manuum, de qua
paulus in laudatis teſtimoniis, erat ceremo-
nia quædam communis & vaga, quæ bonæ
precationis cauſa adhibebatur infirmis æque
ac ſanis, uti fecit Chriſtus parvulis, & Apo-
ſtoli ægris, atque olim etiam in ordinatione
Diacomiſſarum uſurpabatur: ergo inepta eſt
ad peculiare Sacramentum conſtituendum. g.
Diſt. Ant. Impoſitio manuum materialiter ut
ajunt, ſpectata eſt ceremonia communis &
vaga C. accepta formaliter, prout eſt ad di-
verſum effectum ſignificandum & producen-
dum inſtituta N. Ant. &ι Conſeq. Argumento
hoc aliud non evincitur, niſi quod non omais
impoſitio manuum fuerit Sacramentum, quod
de hac ceremonia curandis ægrotis, benedi-
cendis parvulis adhibita ultro concedimus.
At illa, quæ in miniſtrorum ſacra inaugura-
tione fiebat, erat verum Ordinis Sacramen-
tum; nam ei annexa eſt gratia, uſitata fuit
ritu perpetuo, & ſatis ſecernitur a bona pre-
catione, ut vel ex eo perſpicuum eſt, quod
ait Apoſtolus I. ad Tim. 5y5. manus cito neinini
impoſueris, neque communicaveris peccatis alienis.
Ubi ſola præcox ordinatio prohibetur, mi-
nime vero bona precatio; neque enim qui pro
alio, quantumvis indigno, precatur, com-
municat peccatis alienis.
Inſt. J. Nomen chirotonia Xρριοτοvαr,
quod in Scriptura legitur, ſignificat tantum
ma-

Kdnn
Wp
t
hell
ni
in
galhne
in
unin
:
emn

jg DE SACRAMENTO ORDINIS. 635

I, gnanuum extenſionem, qua olim populus
magiſtratum civilem, & Clerici Epiſco-
eo pum, ut conſtat ex 4. Canone Nicæno & 19.
Ttam Antiocheno, deligebant, elata in altum ma-
rn nu ſuffragium ferendo: ergo inde non pro-
e bpatur Sacramentum Ordinis. . W. Ant.
e Nam juxta Scripturas & Eccleſiæ uſum ma-
lnnne num extendere ſeu attollere oportet intelligi
d cum addito, nempe ſuper capita ordinando-
Am,„ rum: Apoſtolus ſiquidem I. ad Tim. 4. V. 14.
Ren S& Ep. 2. C. I. V. 6. Phraſi ? déονρ Tret-
nSd 6 co'v, impofitionis manuum utitur, & Tertullia-
Ad. nus L. de Reſurrectione cap. 8. extenſionem
cen. manus, qua ſacros Ordines deſignat, adum-
mew byrationem appellat. Græci vero;, tametſi
Onnis enporoyiag nomen interdum ad ſignificandam

cod Eyhpiſcoporum electionem adhibeant; frequen-
d tius tamen illud uſurpant pro Sacramenti ritu,
Um. nec ordinant attollendo manum ſuffragii fe-
an. rencdi gratiâ, ſed ſuper capita ordinandorum,
mm ut conſtat ex Chryſoſt. hom. 10. in I. ad Tim.
iuti Inſt. II. Clerici inaugurantur ab Epiſeo-
.. Pis; at illa chirotonia, de qua Apoſtolus 1I. ad
d Tim. 4., peracta fuit a presbyteris; ait enim
mi Paulus: per impoſitionem manuum preibyterüi:
Nem. ergo ex impoſitione manuum facta Timotheo
,. non infertur Sacramentum Ordinis. H. Pres-
üpro byterii nomine hic intelligi Epiſcopos, non
A Presbyteros: primum quia Chryſoſtomus

Hom. 13. exponens citata Pauli verba inquit:
v non de presbyteris hæc ait, ſed de Epiſcopis; non
uu enim presbyteri Epiſcopum ordinaverant. Deinde
quia

4 6 1
636 DE SACRAMENTO ORDINIS.
quia Paulus in altera Epiſt. ait: per impoſttio-
nem manuum mearum. Sed de hoc infra ite-
rum dicemus.
Inſt. U. Nullo Scripturæ loco legitur,
Chriſtum inſtituiſſe manuum impoſitionem,
aut eâ uſum fuiſie, ſive in ultima cœna, quan-
do conſtituit Apoſtolos Sacerdotes, ſive cum
inſufflando dedit eis poteſtatem remittendi
peccata. ergo &c. He. MW. Conſ. Chriſtus
enim citra ſacramentalem actionem gratiam
impertiri poterat, utpote præditus poteſtate,
ut vocant, excellentiæ. At homines illa vir-
tute carentes id peragere debent mediis & in-
ſtrumentis a Chriſto inſtitutis. Cæterum
quod nonnulli ex Gregorio Nyſſeno referunt,
nempe Gregorium Thaumaturgum tridui
itinere diſtantem a Phædimo Amaſeæ Epiſco-
po in Neocæſareenſem Antiſtitem fuiſſe or- iiahr

dinatum, non eſt ad rem. Phædimus enim W
hortatu & precibus Gregorium detrectantem Mnſt
movit, ut Epiſcopatum admitteret; obſerva- Cften

tis tamen atque peractis, quæ Eieri ſolent, lepitimis mlin.
ſwve ſolennibus, ut inquit Gregorius Nyſſ. orat. mu

in Gregor. Neocæi. Unde falſum eſt, ſolo m
voluntatis imperio creatos aliquando Epiſco-
pos fuiſſe. in
Obj. IlI. Gratia Sacramentis promiſſa, h
eſt gratia ſanctificans, ſeu gratum faciens, non n
gratis data; ſed gratia, de qua citatis locis n
commemorat Paulus, eſt gratia gratis data; aig
Nam gratia ibi collata non Xαροι dicitur, ſed 4

Xaiννα,;, quo nomine I. ad Cor. 12. deſi- .
gnantur

intcik.

iln ie.

le

ltirz

zn

ſyeen
miten
Chriſo
Canim
keſine,
lavir-

Kin.

Eerum
erunt,
nidui
lco.
ot.
Sn
Den
Ar
HNic

e
ſͤh.
,%⅓

.

il

9 nol

oes
8 Cati

u, 4
2, E-

Ntur

DE SACRAMENTO ORDINIS. 627
gnantur, gratia ſanitatum, diſcretio ſpiri-
tuum, aliaque dona, quæ eo loci αapbαοα
apioud vwo“ diviſiones gratiarum dicuntur. Ac-

cedit, quod Apoſtolus affirmet gratiam illam

datam eſſe per prophetiam, h. e., ad donum
prophetiæ. Unde Hieronymus in cap. 4.
Primæ ad Tim. gratiam hanc explicat de dono
vel interpretandi Scripturas, vel futura præ-
dicendi; Chryſoſtomus vero Hom. 13. in
eundem locum de auctoritate alios docendi.
N. Diſt. min. Gratia ab Apoſtolo commemo-
rata erat ſola gratia gratis data N. conjuncta
cum gratia ſanctificante C. min. Ratio diſtin-
ctionis ex ipſo contextu petitur, cum Apo-
ſtolus 2. ad Tim. I. e veſtigio ſubjungat:
non qedit nobis Deus Spiritum timoris, ſed vir-
tutis & dilectionis, quæ ſane gratiæ ſanctifican-
tis ſigna ſunt ac proprietates. Nec obſtat,
quod Apoſtolus utatur vocabulo Xa ραονHY
non Xαρορ; utriuſque enim eadem vis eſt apud
Græcos; & Paulus ipſe ad Rom. 5. v. I5.
gratiam juſtificationis aperte vocat Xaaραονιαι,
ſed non ut delictum, ita & donum, Sro nal 70
Xapiνν. Imo I. ad Cor. cap. 12. Variis gra-
tiarum generibus enumeratis, inquit: æmu-
lamini autem chariſmata meliora. Quis vero
credar Apoſtolum hortari nos ad æmulatio-
nem virtutum & ſignorum, & non potius ſan-

Ctitatis & charitatis, qua ſecluſa gratiæ gratis

datæ non ſine argumento ſuperbiæ poſtula-

rentur.
2g.

Non

638 DE SACRAMENTO ORDINIS.

Non minus ineptum eſt argumentum,
uod Novatores petunt ex illis vocibus, per
Prophetiam: hæ etenim nequaquam ſignificant
donum vaticinandi Timotheo tunc collatum,
ſed eum peculiari Spiritus Sancti juſſione
aut revelatione fuiſſe inauguratum Epiſco-
pum, quod manifeſte oſtendit B. Paulus c. 1.
v. 18. ita ſcribens: Hoc præceptum commendo
zibi, fli Limothee, ſecundum præcedentes in te
prophetias, ut milites in illis lonam militiam. At-
que huic interpretationi ipſe Calvinus com-
ment. in d. I. ſubſcribit. Quanquam ſi lege-
retur etiam ad prophetiam, nmihil nos urgeret.
Fatemur enim primis illis temporibus ad fidei
pPrimordia dilatanda ac commendanda unà
cum gratia ſanctificante collatas fuiſſe gratias,
quas gratis datas vocamus.
Quapropter de his etiam ceu notioribus
& inſignioribus donis Patres ſupra laudati
meminerunt, quin tamen hi, aut ſacræ Pa-
ginæ excludant gratiam ſanctificantem. Nam
S. Chryſoſtomus Hom. I. in 2. ad Tim. ex-
plicans illa verba: Admoneo te, ut reſuſcites
gratiam Dei &c. inquit: Hoc eſt, gratiam Spi-
ritus, quam accepiſti ad Eccleſiæ inſtitutionem,
&νad omne religionis olſequium; quippe in nobis
eſt hanc vel extinguere vel excitare. Poſtea vero
demonſtrat gratiam, quæ extinguitur, eſſe
gratiam adoptionis, & charitatis, qua cla-
mamus, Abba Pater. Videantur ulterius,
quæ in Tract. præcedente de Euchariſtiæ
conſecrandæ miniſtro dicta ſunt.
ARTICU-

1, Gentn
lo

Nevrn
Dnnmmnn
ün
N
lched h
Ehe,
ſun
l n/
EAng
A/
Sg N
ol 8
AN
uchte
Uirtt
An
Eennn

lt

Uynennn
eb⸗
mlllan
e chlinm
M
un Pyldo
llns e
ANn
ri,
At.
con.
llege
Ugeret.
A ei
GA umd

Naih

forbus

ri

ere d⸗
n Nn
Un ar.
e
.
cNen,
,nobis
Vero
1, elle
e⸗
lteric-
Patie

DE SACRAMENTO ORDINIIS. 639

ARTICULUS II.

De Ordinum Eccleſiaſticorum numero
pertraltatur.
,MVia. Duplex hic movetur quæſtio, 1.
an admittendæ ſint variæ ordinum ſpe-
cies, quas Concilium Tridentinum Seſi- 23.
cap. 2. enumerat. Rejiciunt enim eas No-
vatores, quos inter Calvinus cæteris impu-
dentior L. 4. Inſtit. c. 19. minores ordines
vocat Sacramentula, ait ex turba illa minorum
pullulaſſe Subdiaconatum, nec uſquam alibi
de ſeptem ordinibus, quam apud inepios
Mos rabulas Sorboniſtas && Canoniſtas legi.
2. Diſceptatur, an Græci eundem nobis-
cum ordinum numerum admittant. Recen-
tiorum enim complures aſſerunt quatuor
duntaxat a Græcis ordines numerari ac con-
ferri ſcilicer Preibyteri, Diuconi, Hypodiaconi
& Lectoris, quinque autem, ſi Ordinibus
Epiſcopatum accenſeas. Ita Morinus de ſacris
ord. Part. 3. Exercit. I. c. 2. Martene L. I.
de Antiq. ritibus. c. 8. art. I. Natalis Alex.
de Ord. art. 4. c. 1. Tournely de Sacram.
Ord. q. 6. Witaſſius & alii.
Dico I. Septem ab initio ad hæc uſque
tempora apud Latinos obtinuerunt ordines,
nempe Presbyteri, Diaconi, Subdiaconi, Aco-
lythi, Exorciſtæ, Lectoris, Oſtiarii. Prob. I.
Ex Summis Pontificibus. Cornelius Papa
Sæculo tertio in epiſtola ad Fabium Antio-
chenum teſtatur, fuiſſe id temporis Romæ
T'resby-

640 DESACRAMEFNTO ORDINIS.

Presgteros duadragima quatuot, Diaconos ſe-
ptem, totidem ſubdiaconos, Acolythos quadra-
ginta duos, Eworciſtas Leltores cum Ohtiariis
quadraginta duos. Cajus item Rom. Pontifex
eodem ſæculo conſtituit, ne per ſaltum Ole-
rici promoverentur, nec aliquis eſſet Epiſco-
pus, niſi prius eſſet Oſtiarius, Lector, Exor-
ciſta, Sequens, Subdiaconus, Diaconus, Presly-
ter. Recenſentur iidem ordines in Epiſtola
Gelaſii ad Epiſcopos Lucaniæ exarata an. 494⸗
de qua etiam in Decreto Diſt. 77. Can. &tauis
& Can. Monacluf.
II. Demonſtratur ex CC. Carthagi-
nenſe IV. celebratum an. 398. expreſſam
mentionem facit ſeptem illorum ordinum a
Canone 2. uſque ad nonum. Eoſdem com-

memerat Concilium Aquisgranenſe an. 816.

L. I. de Inſtit. Clericorum, Florentinum in
Decreto Unionis de fingulis ordinibus per-
tractat. Tridentinum denique Seſſ. 23. can. 2.
ita ſtatuit: & quis dixerit prœæter Sacerdotium
non eſſe in Eccleſia Catbolica alios ordines & majo-
res & minores per quos velut per gradus quoſdam
in ſacerdotium tendatur, anathema ſit. Hoc

canone non determinat quidem, nec figit,

uis ſit illorum ordinum numerus: at cap. 2⸗
ejuſdem Seſſ. rem paulo amplius evolvit, cum
recenſens ſeptem illos ordines ait, eorum ab
iplo Eccleſiæ tnitio nomina arque propria miniſte-
ria in uſu fuiſſe. Accedit unanimis hac ſuper
re Scriptorum Eccleſiaſticorum conſenſus, Iſi-
dori Hiſpal. L. 7. Etymologiarum c, I12. Ra-
bani

.
G 4
4

3

N

hnsfn

2
Crnmn
alee
hapih

.

un tel
Umnſen
nn,
lanrce

e

Ule
Huu 3
ſi.
ini,
er“
lnne.
ier.

1.

, D.

N
Diton
,
Wur

tlhngi
teſſan
Gun 4
O.

un n

ſet⸗

ttur

n
e

ſg

largiremur, ex iis tamen Icriptis, cùm non

DE SACAMENTO ORDINIS. 641
bani L. r. de Inſtitutione Clericorum c. 6.
& ſeqq. Amalarii L. 2. de Officiis FEccleſ-
E. 7. 4 ſeqq. Hugonis Victor. L. 2. de Sacra-
mentis p. 3. C. ?. Magiſtri ſent. in 4. Diſt. 24.
apud Bellarm. L. de Clericis c. II. Neque
hæc Romanæ Eccleſiæ doctrina everti poteſt
inſtitutis ritibuſque Eccleſiæ Græcæ, ut mox
oſtendemus.
Dico II. Septem pariter in antiqua ſal-
tem Græcorum Eccleſia Ordines fuêre. Eſt
contra Theologos ſupra laudatos, aſſerentes
gradus Acolythi, Exorciſtæ, & Oſtiarii nun-
quam apud Græcos obtinuiſie. Prob. S. Dio-
nyſius ſeu Auctor operis de Hierarchia Ec-
cleſ. c. 3. de Oſtiariis ita ſcribit: Miniſtrorum
bi quidem ad januas templi lougas conſiſtunt; cer-
veri autem aliud quid Proptii muneris eαanuntur.
S. Ignatius Martyr in Epiſtola ad Antioche-
nos, aluto, inquit, ſankctum presoterium, ſa-
uto ſacros diaconos, Jaluto ſubdinconos, Toctoyer,
cantores, oſtiarios, laborames, exorciſtas. Nec
dicant adverſarii, hæc Ss. Dionyſii & Ignatii
ſcripta inter ſpuria & ſuppoſititia amandari.
am hoc cum Bellarmino L. de Scripf. Fccl.
alii viri doctiffimi negant. Deinde erſi iſtud
lint fœtus poſterioris ætatis, Perſpicuum eſt,
non deeſſe Græcécos, qui prærer lefétoratum
alios ordines minores agnoſcant. Præteren
Synodus Laodicena can. 24. non portet, in-
Juit, ſaucratos à Preslyteris iſgue all Hionok,

c Aeincepi guemililet Eccleſiaftici ordinis, iſcfuk

N

642 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ad miniſtros, vel Lectores, vel Cantores, vel
Exorciſtas, vel Cſtiarios, vel Exwercitatorum
ordinis in cauponam ingredi. Epiphanius quo-
que in Expoſit. fidei cap. 21. Eccleſiaſticis

miniſtris Exorciſtas & Janitorer annumerat.

Invenimus ergo apud Græcos præter Lecto-
ratum alios quoque ordines minores.
Diyi, in antiqua ſaltem Græcorum Ecleſta.
Non enim diffitemur, Græcos ſucceſſu tem-
poris à veteri more receſſiſſe, quod & in ipſis
reprehendit Innocentius IV. epiſtolà ad Otho-
nem Tuſculanum Cardinalem Sedis Apoſto-
licæ in Cypro legatum. Quanquam dici po-
teſt, ſolum Exorciſtatum à Græcis recentio-
ribus negligi, Acolythatum verò & Oſtiaria-
tum ſimul cum Subdiaconatu conferri. Col-
ligitur hoc I. ex formula in ipſa Subdiaconi

inauguratione à Græcis uſurpari ſolita, in qua

prærer alia verba hæc leguntur: Ppſe Domine
conſerva illum in omnibus Sie querela & reprehen-
ſione: da illi amare honeſiautem && decorem domüs
zuæ, aßiftere portis templi ſantti tui, & accendere
lumen tabernaculi gloriæ tuxJ. Morinus de Sa-
cris Ordinat. pPart. 2. Pag. 84. Conficitur 2.
ex conſtit. Benedicti XIV. Etſi Paſtoralis ſu-
per Ritibus Græcorum, ubi Pontifex ait,
quod Clericus Græcus per Subdiaconatum
CGræco ritu collatum, Acolythatum & Oſtiaria-
tum recepiſſe cenſeatur. Igitur revera hi ordi-
nes exiſtunt apud Græcos quamvis ſeor-
ſim non conferantur.

Olj. 1.

7.

n e
lineh
Donnen
MNen
Sinul
zlnnin
al
N.
Sannen
Mnd
un
Dharnt
NN
un n
e N⸗
punn⸗
anne
noi
Hn

INI.

ret,
Lnetum
Mhxn.
Dadltes
1ament
tentlt
Ns
n N
eſinten
cin i
dOth
Apoke
ndle
leceſll
Oort
ni 01
bclacon
tmiagi⸗
Donite

Ercrir

en Ne
nece
fin
ſuit 1n
tkes 1
onne
n Ii
unds

DE SACERAMENTO ORDINIS. 643
COb,j. lI. contra Aſſert. I. Dionyſius c. 5.
Hierarch. Eccl. Hieronymus in cap. 19. Eſaiæ,

Obptatus L. 2. de Schiſmate Donatiſi. n. 14.
tres duntaxat ordines recenſent, Pontificum,

Presbyterorum, & Diaconorum: ergo per-
peram ſeptem à Catholicis ſtatuuntur, Ita
Calvinus & Kemnitius. &. lidem Patres
aliorum quoque ordinum meminerunt: de
Dionyſio conſtat ex dictis ſupra. FHierony-
mus commemorat Subdiaconos in Ep. 91.
Acolythos ac Lectores in ep. 2, ad Nepotia-
num, Exorciſtas den Ae & Oſtiarios in Com-
mentario cap. 2. epiſt. ad Titum. Optatus
I. c. Eccleſiæ miniſtros generali appellatione
commemorat. Unde Diſt. Antec. Patres illi
tres fantùm ordines recenſent, relatè ad ſuum
Propoſitum C. excludendo cæteros N. Dio-
nyſii (ſi tamen is auctor eſt iſtius operis)
(Copus erat exponere, non numerum Ordi-
num, ſed Hierarchiarum, quæ quidem tres
ſunt, prima Pontificum, Sacerdotum altera,
tertia Diaconorum. Diaconi enim, tametlſi

comparati ad Sacerdotes, miniſtri dicantur G&

ſint; attamen præſules eriam ſunt, ſi compa-

rentur ad plebem, ideoque & Hierarchæ di-

cuntur. At inferiores ordines non præſunt
populis, ſed Diaconis & Sacerdotibus mini-
ſtrant. S. Hieronymus eò loci non loquitur
de ordinibus Clericorum, ſed Chriſtianorum:
hinc primo loco Clericos, deinde Laicos,
quos fideles vocat, ultimo Catechumenos, ve-
lut in Eccleſiæ veſtibulo „ Collocat. Ex Cle-
SS 2 ricis

644 DE SACRAMCNTO ORDINIS.
ricis autem tres duntaxat nominat, quibus ta-
men comprehenduntur reliqui, quos aliis in
locis diſtinct commemorat. Porro ſi qui
Parres ac Theologi veteres duorum tantùm
ordinum meminerunt, Presbyrteri ſcilicet &
Diaconi, id eò fecerunt, quod horum mini-
ſterium proximè ſpectet ad Euchariſtiam,
quam Sacerdotes conſecrant, Diaconi verò
olim ſub ſpecie vini miniſtrabant.
ITInſt. I. Admiſſis ſemel orcdinibus aliis
præter Sacerdotium & Diaconatum, neceſ-
ſum erit adſtruere plures, quàm ſeptem.
Nam apud veteres etiam Pſalmiſtæ ſeu Canto-
ves, & Foſſarii ſeu Laborantes, qui defuncto-
rum corpora humabant, connumerantur.
Ergo. N. M. Aſert. Prob. Diſt. connume-
rantur iſti tanquam ordines Eccleſiaſtici N.

tanquam officia Eccleſiaſticorum C. Apud

Latinos Pſaltæ quandoque erant ii, qui citra
ullam initiationem Clericalem fungebantur
officio cantorum, uti conſtat ex can. 10. Con-
cilii Carthag. IV. ibi: Pſalmiſta, id eſt, Can-
tor poteſt abſque ſeientia Epiſcopi, Jold juſ:
ſione Preshyteri offcium ſuſcipere cantandi, dicente
ſibi Presbytero: vide, ut quod ore cantas, corde
oredas; & quod corde credis, operibus compro-
bes. Aliquando eriam Pſalmiſtarum nomine
intelliguntur ii, qui ſola toniurà initiati ad
pfſallendum in choro admittuntur cum aliis
Clericis, ut colligitur ex Cap. Cum inter.

Extra. de rejudic. Apud Græcos verò Lecto-

rum Cantorumque idem cenſetur ordo.
. Con-

Me
ianmu
Aunm
ICe
Eelkunn
En
A
nes
l.
ren

⸗

hicgh

Miae.

1
elare

nſt
Al
un⸗
A
Antn

DII

t, ubre
Gucsät
Mnkg
umn
Aiſns
runn.
Ueherltn
Noi ſe

bus di
1y becel.
ſepten
en Cun
ekund
neramnn
Olnumne.
Niei N
Sd
dn
nhnen
lo.
,ℳℳ
d
omnhe
othn
üni
CUNN 9
Pn ing
erd
ſunt 6

6

D SAcERAMENTO OHDINIS. 64 5
Concilium enim Laodicenum can. 15. ſtatuit,
non licere præter canonicos pſalres, id eſt, qui re-
ulariter camores exiſtunt, quique tulpitum aſcen-
en, && de codice legunt, aliuin quemlibet in Ec-
rleſia pfallere. Qui autem & ſuggeſtu legebant,
erant Lectores: igitur horum nomine Pſaliæ
comprehenduntur.
Idem dicendum de Foſoribus, qui non
alia de cauſa Clericorum nomine interdum
cohoneſtantur, niſi quia iiſdem Clericis id ne-
gotii dabatur, ut mortuos tumulo mandarent?
quod præſertim in ſepultura Alaretum ſer-
vatum fuiſſe, extra controverſiam eſt. Porro
Foſſarios, qui & Copiatæ dicebantur, veros
non fuiſſe Clericos, ex eo conſtat, quod in
codice Theodoſiano l. 12. de Epiſc. aſſeratur,
occupatos defunctorum obſequiis Clericorum
vocabula ſibi uſurpare, ideoque non eſſe in
uliquo Clericali ordine conſtitutos.
Inſt. II. Epiſcopatus eſt ordo à Presbytera-
tu diſtinctus: pariter prima Tonſura C. cam
contingat, de ætate & qualit. præficiendorum, ordo
clericalis vocatur. Plures ergo ſunt ordines
quàm ſeptem. . ad 1. Diſt. Epiſcopatus
Præcisè ſeu incompletè ſpectatus, eſt ordo à¾
Presbyteratu ſimplici diſtinctus C. Epiſcopa-

tus completè ſumptus N. Cùm dicimus ſe-

ptem eſſe ordines, Sacerdotium &c. Ordo
Sacerdotum accipitur, prout Presbyteratum
ſimul & Epiſcopatum complectitur, quoniam
ex utroque effloreſcit unum Sacerdotium ar-
que perficitur. Unde Epiſcopatus à Sacer-
88 3 dotio

646 Ds SAcEAMENTO ORPDINIS.

quamvis Presbyteratus ſine præviis ordinibus
aliis valeat, Epiſcopatum tamen ſine Sacerdo-
tio minimè valere.
Ad d. . Tonſuram non eſſie ordi-
nem in preſſiore ſignificatione acceptum, ſed,
ùt ait Catechiſmus Rom., P. 2. c. 7. §. 13.
quandan, præparationem ad Ordines fuſcipiendos:
ut enim homines ad Baptiſmum exorciſmis, ad
matrimonium ſponſalibus præparari ſolent: ita
cum tonſo capillo Deo dicantur, tanquam aditus
ad ordiniz Sucramentum illis aperitur. Nulla
quoque ſpiritualis poteſtas per Tonſuram cle-
ricalem initiatis confertur, ſed hi deputantur
duntaxat ad vacandum præ cæteris divino
cultui, pſallendo præcipuè, quod quidem
munus ad Eucharilliam peculiari titulo non
pertinet, quemadmodum de Pſalmiſtatu,
quem eundem cum Tonſura eſſe ordinem ad-
Verſarii contendunt, paulò ante ex Concilio
Carthag. IV. docuimus. Quare Ordinis cle-
ricalis nomine, quod uſurpatur cit. c. Cùm
contingat, intelligitur ſtatus, quo Clerici
Hreciiinent laicis. Præterea eò loci cum
onſùra etiam alii minores ordines compre-
henduntur; refertur quoque canon. 14. Sy-
nodi VII. quo ſtatuitur, Lectores ab Abbate
in proprio Monaſterio ordinari poſſe, ideo-
que cit. Capituli ſenſus eſſe poteſt, Tonſurâ
& minoribus Ordinibus initiatum revera eſſe
clericum, revera ordinatum. Non minus
infir-

dorio completè ſpectato inadæquatè tantum
diſtinguirur. Ex quo & illud conſequitur,

e.

luid ur
hntr
isolli
nege

1 elene
cgrunntt
, , 6
piun
hij, 4
n? in
ſn ocktu
NuH
Uum ce.
tunnn
6 Civine
gnicen
Ftlo nor
ne,
jdrend
AContl
Clnree
e M
,Cerei
0el Cun
Comhte
114.

DE SAcMAMENTO ORDINIS. 647

infirmum eſt, quod ex Conſtit. Sixri V. quæ

incipit: Sanctum & ſalutare proferunt de eo-

rum degradatione, qui Tonſura ſunt initiati,

ac de charattere clericali, quo Tonſurati di-
cuntur inſigniri. Liquet enim degradatione
initiatum non dejici ab ordine, prout Saçra-
mentum & character eſt, ſed ab officio, ha-
bitu & privilegiis arceri, & ad laicorum con-
ditionem redigi. Nomine autem characteris,
qui in eadem Bulla Tonſuratis tribuitur, non
animi habitudo denotatur, ſed exterior nota
commodè? intelligi poteſt.
Cæterüm animadvertendum eſt, hoc
unum à Concilio Trid. adverſus Novatores
fuiſſe definitum, nempe ordinem eſſe verum
N. L. Sacramentum, ac ſeptem eſſe ordines
ab Eccleſiæ incunabulis ad hæc uſque tem-
pora uſitatos, per quos ad Sacerdotium rit?-⸗
aſcendatur. Utrùm verò ſeptem tamàm ſint

ordines, hoc non eſt de fide. Unde Conci-

lium Trid. non dixit eſſe ſeptem tantum ordi-
nes, quemadmodum definiit eſſe ſeptem tan-
tüm novæ Legis Sacramenta.
Olj. IIl. contra Aſſert. 2. In nullis Græ=
corum Ritualibus mentio aliqua Acolytho-
rum, Exorciſtarum & Oſtiariorum reperitur.
Atqui credi vix poteſt, illos ordines, ſi re-
vera apud Græcos aliquando obtinuiſſent, iis
in libris fuiſſe prætermiſſos. Ergo. N. N.
min. Cùm enim ex productis ſupra Græco-
rum veterum monumentis perſpicuum ſit,

alia præter Lectorum munia à principio ex-
” 8⁸ 4 titiſſe;

7 Z.

64 89 DE SAcExAMENTO ORDINIS.

titiſſe; meritò creditur, ea ſucceſſu temporis

in deſuetudinem abiiſſe, Clericoſque in com-
pluribus Orientalium Eccleſiis per ſaltum, àùt
ajunt, fuiſſe promotos, ùt fortaſſe ante Cor-
nelii Papæ tempora etiam in Eccleſia Rom. ali-
quando agebatur., Roboratur hæc reſponſio
ex eo, quod Gabriel Philadelphienſis apud Mo-
rinum part. 2. Pag. 202. de ordinibus ſcribit.
Septem, inquit ille, ſunt ordines ſacerdotii. Pri-
mus eſz Janitorum Cg7 Acolytborum. 2. Exor-
ciſtarum. 3. Leltoris. 4. Subdiaconorunt.
5. dacrorum Diacongrum., 6. FSacerdotum.
7. Prineipum Sacerdetum ſeu Epiſcoporum.
Hune numerum antiquum eſſe in Eccleſia teſtatur
S. Mariyr Enatius in epiſtolis ſiit. Ubi nota in
ſeptenario ordinum numero comprehendi
dem Epiſcopos, ſed Janitores & Acoly-
thos ſimul conjungi.
Inſt. J. Conciſium generale VIII. Act
IO. can. j. declarans non alium ad Epiſco-
pPatús honorem evehi debere, quam, qui
Eer omnes gradui Eccleſiaſticos definitis tempori-
bus prius tranſiiſſet, quatuor duntaxat gra-
dus ordinum appellat. Huic Canoni con-
ſentiens Joannes VIII. S. Pontifex, in ſua
Epiſtola ad Imperatorem Baſilium data, vo-
lumus inquit, ur talis promoveatur per ſingu-
los gyadus Recleſiaſticos probatus, ut prinmium
LVector, deinde Acolytlus (pro Subdiacono Aco-
lythus hie ponicur) poſten Diaconus, tum Preshy-
ter, poſt Geæc Epiſcopuf. Ergo CGræci præter
Lectoratum alios minores ordines non con⸗
ferebant.

ionte
Elmn

1

.
4

SG
hrulr
nſter
ren
uh!

1

,

ul
ens
unck
gant
GäIma
Dhertuel
Nrön
lenadhh
lhle
NN
QAmten

NS.

l enet
Gleinen
erlinnt
ene.
lahee
e Kſth
ſeepole
Pig hant
N N
2 Iun.
mn,.
nlran.
itpenen.
an
inotd in
rekend
Al⸗

1. A.
lle.
in, N
Denpor
iun
n an.
ſia
/N⸗
. r.
fiern
1 M.
Fptel⸗
on
rebane

6

DE SAcEAMENTO OEDINIS. 649

ferebant. w. T. M. Conſeq. Ob rationein

in Obj. allatam. E. 2. Diſt. Conſ. Præter
Lectoratum alios minores ordines non confe-
rebant ſeorſim ſeu ſeparatis ordinationibus
C. conjunctim cum ordinibus aliis N. ordi-
nes Acolythats & Oſtianiatûs unà cum Sub-
diaconatu apud orientales conferri ſupra de-
monſtravimus, atque ipſa adverſariorum con-
ſenſione firmatur. Fatentur enim Joannem
VIII. qui nobis objicitur, Acolythi nomine
ſignificaſſe Subdiaconum, cui, ùr Morinus
ipfſe advertit. Part. 2. Exercit. 14. c. r. n. 6.
ræci ea prope ommia ofzcin, quæ Acolythis ſuis
Lutini triluunt. Quod ergo ſoannes Pontifex
Probans Synodi VIII. canonem, ordines pro-
pPrio nomine non diſtinguat, ratio eſt, quia
Acolythatus & Oſtiariatus ſimul cum Hypo-
diaconatu conferuntur à Græcis, neque Pon-
tifex exigit ſejunctas ac diſtinctas initiationes;
quas tamen à Græcis aliis Latinorum ditioni
ſubjectis Sæculo XIII. ſervandas præcepit In-
nocentius IV. Porro Exorciſtatum à recen-
tioribus neglectum fatemur; ab aliis tamen
orientalibus tribui ſolirtum conſtat ex Ga-
briele Philadelphienſi ſupra relato.
Inſt. I. Oſtiarii, Exorciſtæ, & Acoly-
thi, qui à vetuſtis illis Scriptoribus memo-
Tantur, non ſunt veri, ac propriè dicti ordi-
nes, ex aliqua ſcilicet vera ordinatione, ſed
officia quwdam ex commiſſione in templis
exerceri ſolita abſque peculiari initiatione:
Patet ex eo, quèd in laudatis ſcriptorum iſto-
SS f rum

67e DrE SAcCHAMENTO ORDINIsS,
rum teſtimoniis aliquis ex receptis ab Eccleſia
Rom. ordinibus prætermittatur, aliquis in-
fuper addatur. Ergo. N. M. Antec. Nam
quod ad Ofiarium attinet, is in canone Trul-
lano 4. apertè ſecernitur à laico, & in ordine
Eccleſiaſtico conſtituitur. Hoc enim Canone
ſtatuitur, ut, ſiquis Epiſcopus, vel Presby-
ter, vel Diaconus, vel Subdiaconus, vel Le-
Cor, vel Oſtiarius mulieri Deo dicatæ vitium
attulerit, deponatur; ſin autem laicus, ſegre-
getur. Exorciſtam verò peculiari ordinatione
non minus, ac Lectorem & Hypodiaconum
apud Græcos initiari, apertum eſt ex can. 10.
Synodi Antiochenæ an. 34 1. ubi Chorepiſco-
Pis permittitur, ut ordinent Lettores & Subdia-
conos, & Exorciſtas. Denique Acolythi ordi-=
nationem sαρ— ροο aοellat Simeon Theſſa-
lonicenſis L. de Sacris ordinat. cap. I. apud
Morinum part. 2. pag. 129. Quid præter
impoſitionem manuum, & verborum for-
mam, quæ pariter in græca ordinatione Aco-
lythi reperitur, ultra ad ordinem propriè di-
um exigas? quid aliud præcipiunt Græco-
rum Euchologia in ordinatione Lectoris?
Queritur præterea Simeon Theſialonicenſis
hanc Ceroferi ordinationem ſuèâ ætate ceſſaſſe
uæ tamen, t ait, vigebat ante paucum tempus
in Theſſalonicenfi Ecclefia, & in antiquis Formu-
lariis deſeribitur. Atqui munus deferendi ce-
reos in Eccleſiis Græcorum nunquam fuit
abolitum: Igitur ægrè fert Simeon ritum or-
ginationis fulſſe neglectum. Cæterüm ex quo
V Scriptores

e! 0
8

zinm
A
fen
lecj
ülame
Wl
ſlt
ne
yhni
NAA
Ulung,
Ginn⸗
Age
r

lkt
fedlekt
„ Dgun.
AehKn
Mnorelt.
Gineke
Minn
elliek⸗
n ſell
Nk giinn
,
Charoone
lccooum
XCMN,lo.
Nepilc⸗
r.
orcd⸗
IThel-
1 Ppud
C
ehen
nn⸗ 6.
Mh⸗

mero e

DE SACRAMENTO ORDINIS. 651
Scriptores Græci non omnes diſtinctè ordi-
nes recenſent, minimè ſequitur, eos, qui
alicubi Pratermitzuntur, ex ordinum nu-
e expungendos; neque enim neceſie
eſt, ut, ubicunque de ordinibus ſermo eſt,
ſingillarim omnes enumerentur, quod & ad-
verſarii de ordinationibus Latinorum fateri

ARTICULUS III.

De quatuor Ordinibus Minoribut.
Mer J. Ordines diſtinguuntur in majo-
res & ſacros, hoc eſt, per quos datur
jus propius ad altare accedendi, ſacra per-
agendi, aut presbyteris rem divinam pera-
7 . Sõ
gentibus proximè aſſiſtendi; & in minores ſeu
non ſacros, id eſt, qui non ita prope ad Eu-
chariſtiam accedunt. Ordo dicitur ſacer, in-
quit S. Thomas in 4. Diſt. 24. q. 2. a. I. J. 2.
qui habet aliquem actum circa rem aliquam conſe-
cratam: & ſic ſunt tantùm tres ordines ſaeri, ſci-
licet Sacerdos &G Diaconus, qui babent altum
circa Corpus Chriſti & Sanguinem conſecratum, 857
Subdiaconus, qui habet actum circa vaſa conſe-
crata: && iqeo etiam eis continentia indicitur, ut
Jankti & mundi ſint, qui ſancta tractant. Qua-
tuor igitur ſunt minores ordines, Oſtiariatus
Lectoratus, Exorciſtatus & Acolythatus. De
quibus hic agere inſtiruimus. .
MWota Il. COſtiarii munus eſt aperire &
claudere templorum fores, res quæ in Eedle.
R’ 118

1.

7

S5A DE SACHAMENTO ORDINI

ſiis ſervantur, cuſtodire, arcere infideles &
excommunicatos, vel aufu quodam templum

ingreſſos ejicere, præſertim dum ſacra cele-

brantur, & juxta Pontificale Romanum, ape-

rire librum ei, qui prædicat. Lectoris offi-
eium eſt legere clard diſtinéctaque voce libros
novi veteriique Teſtamenti, cantare lectio-

nes, benedicere panem ac novos terræ fru-
GKtus. Nonnulli dixére, huic ordini alligatum
olim fuiſſe miniſterium concionandi, eò quèòd
in Pontificali Rom. habeatur, Lectorem opor-
tere legere ea, quæ prædicat, & lectiones camare.
At prædicare hic aliud nihil ſonat, quàm alta

claraque voce è& ſuggeſtu publicè legere, niſi

fortaſſe hujuſmodi prædicatio ad rudiments

fidei, quæ aliis explicet, revocetur; hoc enim

ad Lectorem ſpe7tare aſſerit Catechiſmus
Rom. de Sacram. Ord. m. 16. Eworciſtæ præ-
cipuum munus eſt ejicere dæmones ex obſeſ-
ſis corporibus: fundit præterea aquam in ba-
Pptiſmi miniſterio, monétque, ut, qui ſa-
cram ſynaxin non ſumunt, cæœteris ſumptu-
ris locum cedant. Ad Acoluthos denique

(quorum nomen idem ſonat ac pediſequus à

verbo αε νε, ſequor) pertinet cerofera-
rium ferre, luminaria Eccleſiæ accendere, &

aquam ad Euchariſtiam miniſtrare. Videa-

fur Pontificale Romanum.
At difficilior reſtat controverſia, an mi-
nores ordines ſint Sacramenta propriè dicta.
Negant cum nonnullis veteribus complures
Fecentiores; Morinus part. 3. Exercit. II.
Iuenin.

Pehn

o
o
NNN

4
.

4

II
on
8
Dai
Unon
Mrn

1

WN

Cei
Giuyh
lrin
rti
I
En
N

Nls

ſike)
W
Nlens
ull

At.

Cee

re Al.

lerte
Aunn
6oo
nr.
Cemore.
m de
le, nil
lmene
enin

liſwus

mi⸗
l⸗
pen
leli
era⸗
e, 8
Vider

n
d
oohu
ercl

17

DE SACRAMENTO ORDINIS. 6 53
Juenin. q. 7. c. I. Lud. Habert. part. I. de
Ord. c. 6. Tournely q. 6. art. y. Witaſſius
g. 5. art. I. alique ex Sorbonicis. Affir-
mant cum S. Thoma Thomiſtæ ferè omnes,
cum Scoto Scotiſtæ. Idem ſentiunr Paluda-
nus, Richardus, Victoria, Sylvius, & ve-
teres Scholaſtici omnes, perpaucis exceptis,
ex recentioribus verò graviſiimi quique, ùt
teſtatur Bellarminus, qui & ipſe ſenteantiæ af-
firmanti ſubſcribit, ſic tamen, ut eam intra
Probabilitatis fines contineri fateatur.

Dico J. Probabilis eſt ſententia negans
quatuor minores ordines eſle Sacramenta.
Hujus opinionis argumentum I. eſt, quod

nullus ex antiquis aſſerar, eos ordines eſſe

inſtitutionis divinæ. Non igitur aſſurgunt
ad dignitatem Sacramenti. =
II. Urbanus Papa II. in Concilio Be-
neventano apud Yvonem Carnotenſem De-
creti part. y. cap. 72. inquit: Ordines ſacros

dicimus Diaconatum & Prestzteratum. Hos ſi-

uidem ſolos primitiva legitur Ecoleſia hubuiße
Reer bis ſolis præceptum Apoſtolicum babemus.
Ergo. =èð
III. Minores ordines nec ſemper lidem
nec eodem numero habiti ſunt; nonnulli
enim extitêre olim, qui jam planè desierunt,
ùt Pſalmiſtarum &c. Eccleſia autem Græoa
nullum ordinem inferiorem præter Lefctora-
tum agnoſcit. At Græci tres ordines non
Prætermiſiſſent certè, ſi eos ad dignitatem Sa-
cramenti

. UN
654 DI SACHAMENTO ORDINIS. N
cramenti à Chriſto evectos exiſtimaſſent. ih
Ergo. M
IV. Minorum ordinum officia ſunt n
ejuſinodi, ut iis etiam Laici licirè bperfungi 1
poſſint. Non igitur eiſdem ineſſe Sacra- g 6
menti ratio videtur. u fi
V., Ceæteri ordines non alia de cauſa Sa-
cerdotio & Diaconatui videntur adjecti, niſi ͤr Ne
ad Sacerdotium digniores tantùm & adulri, cfe
Poſthabitis tironibus & neophytis, promo- Min
verentur, & at ad Sacerdotalem gradum produ- Kiun
Nior eſſt aſcenſus, ut ait Amalarius Lib-2. de Gun
Officus Eccleſ. c. 6. Ergo ordines iſti ad Ec- NuI
cleſiaſticam diſciplinam, non ad Chriſti inſti- Sflie
tutionem referendi ſunt. Hæc aliaque mo- UUu
menta profert Morinus, queis & Sacramento- Pyne
rum numero etiam Subdiaconatus expungi- mhn
tur. Nihilominus „ èq”
Dico Il. Probabilior viderur ſententia quube
affirmans, minores ordines eſſe Sacramenta MWonn
Propriè dicta. Prob. I. ex Concilio Floren. Wun
tino, quod in Decreto ſuper unione Arme- alhell
norum ſie habet: Sextum Sacramentum eſt or- Eunlnn
dinis, cujus materia eſt illud, per cujus traditio- (mnanl
nem confertur ordo, ſicut Presbyteratus tradiur uumnnn
per calicis cum vino ?o patenæ cum pane porre- e
tionem: Diaconatus verò per Librt Evangelio- knn
rum dationem; Subdiaconatus verò per calicis vo- En
cui cum patena vacua ſuppoſita traditionem: (AI
Jimiliter de aliis per rerum ad miniſteria ſua perti: Emn
nentium aſſgnationem. Forma Sacerdotii talis eft: n
accipe potqſtatem offerendi sacrificium in ere n

Ne DE SACRAMENTO ORDINIS. 6 55
ellmun pro vivis & mortuis in nomine Patris & Filii &
NVNiritüs Sanäti, α ſic de aliorum ordinum formis.
luin Ordinarius miniſter ujus Sucramenti ſt Epiſco-
dus: effettus augmentum gratiæ, ut quis ſit ido-
e neus miniſter. Hucuſque Decretum: ubi Ar-
menis principio traditur, ſextum Sacramen-
Eeale trum eſk Sacramentum ordinis. Deinde re-
atniu cenſitis rebus, quibus apud Latinos confe-
AGD runtur majores ordines, ſubjicitur: & ſimi-
,Noo. Titer de aliis: definità pariter ordinationis for-
N.ↄ ma, quaà Sacerdotii ordo confertur, ſubjun-
Iae git concilium: & ſic de aliorum ordinum for-
idk. mis. Videtur itaque ſub generali appellatione
ſtinkt. ordinis & quidem Sacramenti non majores tan-
em. tum, ſed & minores ordines complecti.
Men. Reſpondent prioris ſententiæ patroni,
e. materiæ Sagcramentt Ordinis exemplum in Sa-
cerdotio duntaxat & Diaconatu à Concilio
em reponi, & ex data occaſione ſubjici materiam
mIon Subdiaconats, atque indicari materiam mi-
oTun, norum ordinum; minimè verèò ſtatui, quem-
Ne Ae⸗ cunque ordinem eſſe Sacramentum; cům ad
dHH Synodi propoſitum ſufficiat, quod vel una ex
fi- ordinationibus, quarum materiam aſſignatr, ſit
NAluor Sacramentum. Valerer, fateor hæc reſpon-
. ſio, ſi, quæ hic debet, diſpar ratio eâque ef-
d ficax afferri poſſet, cur Florentinum exem-
de plum de Sacramenti ordinis materia in prees-
emt byteratu & diaconatu, non irem in reliquis
ſuſen ordinibus ponat. Certè vox ſimiliter, quâ
utitur Decretum, haud obſcurè Sacramenti
rationem utrobique denotat; præſertim cùnm
. derermi-

676 DE SACRAMENTO ORDINIS.
determinatio una, quæ ad plura determinabi-
lia refertur, ea pari eodémque modo deter-

minert.
II. Concilium Tridentinum poſtquam
Seſſ. XXIII. can. 2. definiverat, præter Sacer-
dotium eſſe in Eccteſia Catholica alios ordines
majores && minores, ſequenti canone citra ullam
reſtrictionem ſtatuit, ſacram ordinationem eſſe
verè & proprié Sneramentum d Cbriſto Domine
inſtitutum. Et Can. 6. definitin Eccleſia eſſe
Hierarchiam divind ordinatione inſtitutam quæ
conſtat ex Epiſcopi?, Presbyteris miniſtrise
miniſtrorum nomine intelligens omnes reli-
qtiios ordines, quos cap. 2. diſertè nominave-
rat. Ergo præter Sacerdotium & Diacona-
tum cæteri quoque ordines divinâ ſunt ordi-
natione inſtituti, ac proinde veri Sacramenti
rationem habent.
Tapmeitlſi igitur concedamus, quod ajunt
adverſarii, noluiſſe hac de re quidquam defi-
nire Tridentinum, utpote coactum ad extir-
pandos errores Novatorum, negantium Sa-
cramentum ordinis, & ſeptem hujus gradus
deridentium, quod & Pallavicinus Lib. 21.
Ccap. 13. fatetur: manifeſtum tamen eſt, Tri-
dentinos Patres in eam, quæ cæteris ordini-

bus Sacramenti proprietatem tribuit, ſenten-
tiam propendiſſe.
I. Ordines etiam inferiores impri-

munt characterem Sacramentalem. Affirmat
hoc S. Thomas q. 35. Suppl. a. 2. Probätque
e go, quod hi ordines nunquam iterentur,
iiſdém-

U1 het

1 er
olmn
glicku
PNwvn
glinn
Pedo
ucj

M

Dthunne
Cdac
M1
NRen
Garm
Ulkenun
Amnarl
A
1 AN
Alexnn,
1e
nl
umnn
i

II.
cemmni
Molhe.
alier.
nr
italln.
nn,
1 Mn
Elace
ſen
iſprue
es tel.
ninare-
cona
roll.
Imenti

Nihnt
n.
llent.
Nin O
I.
Ndinl.
enten.

ni⸗
Mrmi
dobeg
teredn

e.

DkE SACRAMENTO ORDINIS. 657
iiſdémque Clerici conſtituantur ſupra plelem in ali-
quo Geode boteſtatis ſpiritualis ordinatæ ad diſpen-
ſationem Sacramentorum, ad quod requiritur ſi-=
gnum diſtinctivum ab aliis. Suffragatur Ponti⸗
nicale Romanum, in quo Tit. de Ordinibus con-
ferendis, Epiſcopus in omnibus ordinationibus
jubetur monere ordinandos, quod inſtrumenta,
quibus characéter imprimitur, tangant.
Reponunt, qui tuentur oppoſitum, etiam
primam tonſuram repeti nequaquam poſſe,

nec tamen eâ characterem imprimi. Idem

itaque dicendum de Subdiaconatu & minori-
bus ordinibus, qui ſi iterari non poſſunt, id
eò fit, quòd Deo ſemel conſecrata, ſemper
conſecrata maneant, ùt in altarium quoque

& eccleſiarum conſecratione patet. Verum

videntur Hæc argumentum adeo non diluere,
ut corroborent magis, Ipſe enim Morinus,
à quo opinionis ſuæ momenta ferme omnia

mutuantur, part. 3. Exercit. 15, C. 4. R. 12:

affirmat, Tonſuram omnibus Sacrorum Ordi-
num candidatis ſeparatim, & ante quemvis ordi-
nem olim collatam fuiſſe. Ut igitur modò
non iteretur, ſola Eccleſiæ conſuetudo facit.

Deinde quemadmodum templorum conſe-

cratio non repetitur, eoquod chriſma conſe-
crationem tribuat permanentem; ita haud alia
de cauſa non iteratur ordinatio, niſi quia ſi=
guum aliquod indelebile imprimit, ùr infert
S§. Thomas: & meritò quidem; nam & ex eo,
quòd compertum nobis ſit, Baptiſinum &
Confirmationem iterari non poſſe, rectè col-
I üiagimus

65S8 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ligimus, id provenire ex permanente quo-
dam effectu, ſcilicet charactere.
W. Quidquid ad Sacramenti conſtitu-
tionem requiritur ac deſiderari poteſt, id
omne in collatione inferiorum ordinum re-
Peritur- Primuùm enim habetur ſymbolum
externum, ſitum in materia & forma, non
qualibuſeunque, ſed quæ exprimunt poteſta-
tem miniſterii in ordine ad myſterium Eu-
chariſtiæ. Deinde nec deeſt divina inſtitu-
tio, ůùt ex Tridentino docuimus. Demum
ex eodem effectus gratiæ exteriori ritui anne-
Xæ oſtenditur. Nam Seſſ. XXIII. c. 3. gene-
ratim docet, per ſacram ordinationem, qua
verlis & ſignis exterioribus perfcitur, gratiam
conferri. Accedit, quèòd unus Sacramenti
effectus, cujuſmodi eſt character, ab alio,
qui eſt gratiæ, ubi ſuſcipientis non deeſt dil-
poſitio, ſejunctus eſſe nequeat.
Hæc argumenta, tametſi demonſtratio-
nis vi non polleant; plus tamen habere pon-
deris, quàm oppoſitæ ſententiæ momenta
videntur. Quare ſiquis aſſertionem hanc
pPoſteriorem tueri velit; ad rationes prioris
ſic reſpondere poterit.
Ad I. N. Ant. Ordines enim inferio-
res à Chriſto inſtitutos fuiſſe, inde magnâ
Probabilitate conficitur, quòd Concilia Pa-
tréſque antiquiſſimi eorum mentionem fa-
ciant, Concilium verò Tridentinum definiat,
aniuscujuſque eorum propria miniſteria ab iſo
Eocleſic initio in uſu fuiſſe, nec oſtendi poſſit,
quando

Ren
9 n
Ganln
enoyr
1 M
1ni
en kufn
Nunt

.
,/
4

itk
NO
holue
odnan
Colket
ANNN
Nrd
4II
Rmi,
gtn
N C—
VVinte⸗
Elawn

lse
nnenn

Nll oli.
ol
lnk.
Unnn.
mdot⸗
cium br
1 iie
Demuan
uianne⸗
3. gebe⸗
i,
Gminn
Hamnerti
5 do,
el .

Clrtio⸗
Coeno.
onen
Ben

eio.
R
la be
heng ,
Eeti.
10
olie
un

DE SACRAMENTO ORDINIS. 659

quando primò in Eccleſiam fuerint invecti;
tametſi non ſemper per omnes gradus ſeor-
ſim ſuſceptos, initiati ad Sacerdotium aſcen-
derint. Nam, àùt ait S. Thomas in IV. Diſt.
24. J. I. a. I. in primitiva Eccleſia propter pau-
citatem miniſtrorum omnia inferiora miniſteria
Dioconis committebantur. . Wibhilominus erant
onmues prædictæ poteſtates, ſed implicit in ung
Diaconi poteſtate, ſed boſten ampliatus eſt cultus
divinus; Co* Eecleſia, quod implicitè habebat in
uno, explicite tradidit in diverſi. Unde
— Ad II. N. Conſeq. Dici enim pPercomnmmo
dè poteſt, collationem Subdiaconarũs at ue mi-
norum ordinum relictam fuiſſe Eccleliæ diſ
poſitioni & arbitrio, & idcirco Urbanum aſ-
ſerere quod de his Præceptum Apoſzolicum non
abeamus; non autem, quaſi illorum ordi-
num inſtitutio à Chriſto non proficiſcatur.
Ad III. Diſt. Ant. Minores ordines
nec ſemper iidem, nec eodem numero habiti
ſunt explicite, C. implicite, ùt loquitur S. Tho-
mas. N. Conſtat ex dictis art. 2. ubi, quz
de Pſalmiſtarum alioruümque officiis dudum
deſueris objiciuntur, diſpuncta pariter con-
tritâque leguntur. Illud hic addimus ſedulòè
obſervandum, nempe Concilium Carthagi-
nenſe IV., cùm à canone ſecundo ad nonum
uſque de ſingulis ordinibus Pertractat, ſem-
per uti vocabulo ordinationis; Diaconus um
ordinatur, Subdiaconus cuùum ordinatur, Acoly-
Wus cùm ordinatur, & ſic de eæteris: at cùmg
can. IO. & I1. de Pſalmiſta & conſecratione
TLZ ſancti-

6GG6O DE SACRAMENTO ORDINIS.
ſanctimonialis agit, ab ordinatimis nomine
Prorſus abſtinere. Quid ita? quoniam voci or-
dinationis non cujusvis miniſterii aut rits, ſed
rei cujuſdam auguſtioris, veri ſeilicet ordinis ae
Sacramentiſignificationem ſubeſſe exiſtimavit.
Aq IV. MW. Conſeq. Quamvis enim mi-
norum ordinum miniſteria laici quandoque,
ob Clericorum defefstum aut negligentiam,
licit exerceant; hoc tamen non faciunt ex

officio, & ſuſcepta poteſtate. Hanc reſpon-

ſionem adhibet S. Thomas q. 37. Suppl. a. 4.
ad 9. eamque hoc exemplo illuſtrat: ſtcut, ail,
in domo non conſecrata poteſt dici Miſſa, quamvis
conſecrutio Eccleſiæ ad boc ordinetur, ut in ea
Miſſa dicatur.
Ad V. N. Ant. Nam ex C. Sollicitudo.
Diſt. 3. ſive ex Reſcripto Alexandri II. ad
Epiſeopum Conſtantienſem, ordinatus in
Diaconum & Presbyterum, Subdiaconatüs or-
dine poſtpoſito, tenetur Subdiaconatum ipſum
ſuſcipere: ideôque non in gratiam tironum
minores ordines ſunt inſtituti. Ne verò neo-
Phyti ad Sacerdotii honorem obreperent; de-
finitum inter unum & alterum ordinem ab
Eccleſiz fuit aliquod temporis intervallum,
non Wrenn inſtituti ordines aliqui, qui ab
exordio Eccleſiæ minimè extiterint. Quam-
vis igitur, t ſcribit S. Leo Magnus Epilt. ad
Anaſtaſium Theſſalonicenſem, qui Sacerdos c*

Levita ordinanqus eſt, per omnes clericalis Oicii
ordines provehatur, ut diuturno diſeat tempore,

cujus & doctor ipſe futurus ; non alium ta-
men

7

1

geh nun
untet
Alwnn
le

nN

14
,üntee
tonn
ood
nn N
ns
be iler⸗
unmn⸗
NWMI
re

l
r onin

famfi.

Nttt
Ctorie
Cennt.
Conen
gbenin
lon
eleho

le.

n
Aon,
t il 1

tincd⸗
III N
nd i
r l⸗
Wiun
tronnn

eſed he.

teli⸗
lven
elomn
Au3

d
1N
eeden
lg t
t

DE SAcHAMENTO OEPDINIS 661
men in finem, quàm ad Euchbarviſtiæ conſeera-
tionem, decenteémque ejus tractationem ſeptem or-
dines ſunt inſtituti, t q. cit. a. 2. ſeribit Doct.
Angelicus, & fusè proſequitur.

ARTICULUS IV.

De Subdiaconatu.

Mre. J. Subdiaconi nomen idem ſigni⸗
ficat, ac Subminiſter, cùm Diacono ſub-
ſit, eique inſerviat. Unde Subdiaconi offi-

cium eſt, vinum & aquam pro Altaris mini-

ſterio præparare, miniſtrare Diacono, cali-
cem & patenam in uſum fſacrificii eidem of-
ferre, Pallas Altaris & corporalia abluere,
epiſtolam in Miſſa ſolenni legere. Olim
etiam ad Subdiaconum pertinebar catechu-
menis tradere rudimenta fidei: apud Græcos
verò cuſtodire fores templorum, catechume-
nos introducere, & educere eos, qui pœni-
tentiam publicam obibant, ùr tradit Mo-
rinus.
II. Subdiaconatum efſe ordinem ſacrum,
atque inter eos, qui majores dicuntur, com-
putandum, apertè declarat Tridentina Syno-
dus Seſſ. XXIII. cap. 3. & Doctores omnes
conſentiunt. At duo, quæ difficultatem in-
gerunt, diſcutienda reſtant: primum, utrùm
Subdiaconatus pro ordine ſacro ſemper fue-
rit in Eccleſia Dei agnitus? alterum, an ſit
veri nominis Sacramentum ? Recentiorum
complures cum Morino Exercit. 12. cap. 5.

conrendunt, Subdigconatum per duodecim

1 3 Prioras

.
4

662 DE SAcCRAMENTO ORDINIS.

priora ſæcula in claſſe minorum ordinum lo-
catum fuiſle, inde verò eximi cœpiſſe, cùm
eidem ſolenne caſtitatis votum fuit annexum.
Pariter, qui inferioribus ordinibus, ii quo-
que Subdiaconatui dignitatem ſacramenti de-
negant, eà ſcilicet duéti ratione, quèd Sacer-
dotio & Diaconatu exceptis, ordines reliqui
auétorem Chriſtum non habeant.
Dico IJ. Veroſimilius eſt Subdiacona-
tum ſemper in Eccleſia Dei fuiſſe ordinem ſa-
crum, quatenus hic ſpiritualem tribuit pore-
ſtatem, in ſacrificio Altaris propiùs inſer-
viendi. Prob. I. C. Tridentinum ſupra rela-
tum declarat, uniuscujuſque ſeptem ordinum
propria miniſteria ab ipfo Eccleſiæ initio in uſu
Juige. Atqui proprium Subdiaconi miniſte-
rium eſt, inſervire in ſacrificio Miſſæ pro-
piùs, quâm initiati minoribus ordinibus fa-
ciunt, contrectare ſacra vaſa & ad Sacrificium
deferre, aliiqque munia paulò antè comme-
morata obire, ùt vel ex ſola Subdiaconi ordi-
natione apparet. Ergo Subdiaconatus ſem-
per & à ſui inſtitutione ordo fuit ſacer, in
prædicto ſenſu acceptus. II. Idem Triden-
tinum Seſſ. XXIII. c. 2. diſertè inquit: Sub-
diaconatus ad majores ordines d Patribus && ſacris

Conciliis refertur. His autem verbis vetus &

univerſalis exprimi traditio videtur; neque
enim recentiores, dum hoc Tridentini pro-
nuntiatum ad poſteriorum Sæculorum Patres
& Concilia referunt, aptam hujus interpre-
tationis rationem afferre poſſunt, quemad-
modum

15

NI
d
Cer
eW
Plani
(CN
AN
e S
iͦl
iol
a
ſounn
lin
lr
ui.
our
c
Mm
Fekun
Cronu
mn
iſi⸗
utt
N

INI

Crdorh
ltunn,
Numtt.
Cuold.
lnong

ciene
Mn
it por

1 Iler
ri “

orcimnn
io n
inie
le pro
ibs
Cthooen
R
con
n l

, AO

Tidene
N
e
en
rg
DDrn,
tonn 1
Gi
NH

Dz SAcCRAMENTO ORDINIS. 66 %

modum nec demonſtrare valent, quandonam
primùm Subiiaconatus in Eccleſiam fuerit in-
truſus. Ergo.
Cæterùm ſi denominatio ſacri à conti-
nentiæ voto proficiſcatur, fatemur eo ſenſu
Subdiaconatum non fuiſſe ſemper ordinem
ſacrum. Sed cælibatus ad ſacri ordinis de-
centiam, non ad ſubſtantiam pertinet; alio-
qui ſacris ordinibus carerent Græcorum Ec-
cleſiæz. Sed de hoc infra recurret ſermo.
Rurſus ſi ordo ſacer pro Hierarchico accipia-
tur, facilè concedimus, Subdiaconatum or-
dinibus ſacris non accenſeri. Hierarchæ
enim ſunt, qui juriſdictionem aliquam ſeu
principatum in Eccleſia obtinent, cujuſmodi
ſunt Epiſceopi, Presbyteri & Diaconi, ùt do-
cent Patres, Ignatius Ep. ad Trallianos, Hie-
ronymus in cap. 2. Ep. ad Titum, Chryſo-
ſtomus Hom. 83. in Matth. HFlis ſiquidem in
ſuo cuique gradu competit regere gregem,
Sacramenta aliqua miniſtrare ac prædicare

verbum Dei: quod cùm poteſtatem Subdia-

conorum excedat; ii utique ad Hierarchiam
proprièà non pertinent, niſi ùt Hierarcharum
miniſtri; ae proinde Subdiaconatus hac ra-
tione conſideratus non eſt in ordinibus ſacris
numerandus.
Dico II. Veroſimilius eſt, Subdiaco-
natum eſſe proprii nominis Sacramentum.
Probatur omnnibus iis momentis, queis Art.
ræcedente aſſertionem zdam roboravimus.
abet enim Subdiaconatus, quiequid ad Sa-
Tt 4 cramenti

E6 DE SAcRAMENTO OEDINIS.
eramenti naturam requiritur. Ac primò qui=

dem inſtitutum eſſe à Chriſto, Snde efficitur,

quòd vetuſtiſſimi Patres & Concilia eundem,

non velut rem recèns invectam, ſed in Eccle-

ſia compertam commemorent, ſcilicet Auctor
conſtit. Apoſt. L. 8. c. 13. & 28. Scriptor
Epiſtolz ad Antiochenos, Cyprianus L. 2.
ep. 10. C. Laodicenum can. 24. & Cartha-
ginenſe IV. can. 2. apud Bellarm. L. de Cle-
ricis c. 12.: nec oſtendi poteſt, quo tempore,

quo auctore cœperit. Igitur ejus origo ad
Chriſtum referenda videtur. Confirmatur

ex Græcorum Euchologiis & Pontificalibus,
uæ tamen ab adverſarlis identidem obtru-
antur, Nam ipſo Morino teſte part. 2.
pag. 81. Epiſcopus Græcus in Subdiaconi in-
auguratione ita precatur: Domine Deus noſter,
qui per unum && eundem spiritum ſanéctum unicui-
que éorum, quos elegiſti, chariſimata tua divi-
Ncſti; qui ordines diverſos Eccleſiæ tucæ dondſti, *
gradus miniſterii in ea contuliſti, ad miniſtran-
dum ſantctis tuis & immaculatis myſteriis &c.
En! Græci ipfſi Subdiaconatûs aliorumque
ordinum aucdtorem Deum-hominem faciunt.
Adſunt deinde in Subdiaconi ordinatione ma-
teria & forma, quibus traditur poteſtas tan-
gendi & ad Sacrificium deferendi ſacra vaſa,
ae Diaceno Proximè inſerviendi. Nec abeſt
Hfenique ſacramentalis gratia, quæ in ritè ſuſ-
eipientibus ſejungi non poteſt à charactere,
quem Subdiaconatu imprimi ſupra oſten-

Aimus. .

zunc
l
WMnek
mnee
Dhn
ſ, 3
9
rlnan
ilren
el
Eim
mi⸗
Kunn
I
Ale

7

ndt.

n
1 en

ſckir
lng l
Crn
,eN

ſenpolg

1o NA
ſnatur
übrg
CPtn.
ort 1
oniin
let,
ini⸗
1i⸗
ife
eten⸗
nne
auor
Nen.
tn⸗
avln
t.
i
ae
4 Ole⸗

1

DzEz SAcCNAMENTO ORDINIS. 66
Oby. I. kontra Aſſert. I. Patres in or-
dine ſaero Epiſeopos, Presbyteros & Diaconos,
minimè verò Subdiaconos collocant. S. Igna-
tius in Ep. ad Smyrnæos agens de obedientia
Eccleſiæ miniſtris præſtanda, Laici, inquit,
Dinconis ſubditi ſint, Diaconi Presbytero, FPrect-
Eyteri Epiſcopo, nullà factà mentione Subdia-
conorum. S. Hieronymus in Ep. ad Eva-
rium ſeribit. Ut ſciamus, traditiones Apoſto-
Ten ſumptas de veteri Teſtamento, quod Aaron
z filii ejus atque Levitæ in templo fuerunt, hoe
Eibi Epiſcopi & Presbyteri; & Diaconi vindicent
in Eccleſia. S. Auguſtinus in Epiſt. ad Vale-
rium 148. nibil, ait, in hac vita diffcilius, periculo-
ſius, leborioſius Epiſcopi, aut Presbyteri, aut Diaconi
offcio. Nunquid non fuiſſet etiam periculo
obnoxium officium Subdiaconi? Atque ut
mens ſancti Doctoris fiat apertior, adverte,
Subdiaconos ab eo ad inferiorum Clerico-
rum claſſem rejici; ait enim: Meque de Pres-
byteris, aut Diaconis, aut inferioris ordinis cle-
ricis, ſed de collegis (id eſt, Epiſcopis) ageba-
tur. Be. Diſt. Patres Subdiaconos non collo-
cant in ordine ſacro, prout ordo ſacer dicit
pPoteſtatem inſerviendi ad Altare pro confe-
ctione ſanctæ Euchariſtiæ N. prout ordo ſa-
cer idem eſt, ac Hierarchicus C. Hoc unum
ex recitatis Patrum teſtimoniis conficitur.
Reticentur itaque Subdiaconi, & inter infe-
riorum ordinum Clericos numerari videntur,
quoniam non præſunt plebi, ſed Sacerdori-
bus & Djaconis duntaxatr miniſtrant. At
Tt Diaconi

666 DE SACHAMENYO ORDPDINIS.

Diaconi quoque, comparati ad plebem, prin-

cipes ſunt ac præſules, omniaque faciunt,
quæ Epiſcopi & Presbyteri, ſi conſecratio-
nem dominici corporis, ordinationem Cle-
ricorum, eâqve munia, quæ poteſtatem or-
dinis requirunt, excipias. Quid igitur mi-
rum, quèòd Auguſtinus dicat, eorum etiam
officium magnis eſſe difficultatibus, labori-
bus, periculis implicatum?
Inſt. I. C. Wullus in Epiſcopum ex Ur-
bano II. fic habetur: Sacros autem ordines di-
cimus Diaconatum, & Preslyteratum; bos ſi-
quidem ſolos primitiva legitur habuiſſe Eccleſia.
Atque laudati Pontificis decretum commemo-
rat etiam Innocentius III. cap. A multis: de
ætat. qual. & ord. Præfic. decernens etiam Sub-
diaconos poſſe in Epiſcopos eligi, cùm jam
ipſorum ordo inter ſacros recenſeatur, cùm
bodie, inquit, Subdiaconatus inter ſacros ordines
computetur. Ergo Subdiaconatus non ſem-
per in ordinum ſacrorum numero habitus eſt.
g. Diſt. Conſeg. Si ordinis ſacri ratio
petatur à ſolenni cælibatus profeſſione C. ſi à
Propiori acceſſu ad Euchariſtiam, quàm com-
etat aliis inferioribus ordinibus N. Laudati
Pontidces aliique Scriptores, ùt Petrus Can-
tor, & Magiſter ſent. duos tantùm ordines,
Presbyteratum & Diaconatum in Eccleſia pri-
mitiva ſacros fuiſſe eo ex capite aſlerunt, quòd
Presbyteri & Diaconi ſemper & conſtanter in
Eecleſia Latina caſtitatem ſolenni voto profi-
terentur, non item Subdiaconi; pro his fi-
quidem

zmmnn
NA N
4
Afn
Rwm
Aent
ℳ.
en
pnn
bali
et
hn
.
L
8

Ils

Gle in,

Clone.
totnl.
telta.
in:
Nuntnr
G, Ehn

er U
Gur.
larſ.
Luulite.
menmno⸗
Sub.
n ſam
ſclitt
N .
FPnsc
n
G.
Ullei
6CN.
Näne;
ahb.
c
onet
o U
0 U
h

DE SACRAMENTO ORDINIS. 667
quidem varia olim erat diſciplina. In Con-
cilio Eliberitano can. 33. & Gerundenſi can. 6.
adſtringuntur utique ad continentiam etiam
Subdiaconi, nec non in pluribus Toletanis:
at non ita in Carthaginenſi V. c. 3. ubi in-
dicta Epiſcopis, Presbyteris & Diaconis vitâ
cælibe, ſubjungitur: cæteros autem clericos

non cogi, ſed ſecundùm uniuscujuſque Eccleſiæ

conſuetudinem obſervari debere. Nicolaus I. P.
M. de Adone Viennenſi Epiſcopo conqueri-
tur, quòd cuidam Subdiacono uxorem du-
cendi poteſtatem feciſſet. Pelagius quoque
II. ex more Romanæ Eccleſiæ Subdiaconos
Siciliæ continentiæ legi ſubjecerat: at hoc
Gregorio Magno viſum eſt durum atque in-
competens, ùt ipſe ſeribit Lib. I. Ep. 42. re-
lat can. ante triennium. Diſt. 31. Quare Pe-
lagii deceſſoris ſui decretum ita temperavit,
ut permitteret Subdiaconis matrimonio jun-

QRis uxores retinere ea ng ut Diaconatu nun-

quam initiaretur, niſßi qui ſe victurum caſtè promi-
erit. Poſteaquam igitur hæc Eccleſiæ Rom.
conſuetudo ad alias Eccleſias, etiam orienta-
les promanavit; Subdiaconatus etiam ex ti⸗

tulo caſtitatis annexæ appellatus eſt ordo ſa-

cer, tametſi hujuſmodi ſemper ex propiori

ad Euchariſtiam acceſſu extiterit.

Inſt. I. Subdiaconis olim non licebat
ingredi ſacrarium, quod Græci appellant
Diaconicon, nec tangere ſacra vaſa. Can.
Non oportet. Diſt. 23, qui canon eſt 21. Conc.
Laodiceni. Ergo Subdiaconatus non eſt ordo
ſacer,

*

668 DE SACAMENTO ORDINIS.
ſacer, etiam quatenus hic tribuit poteſtatem
ſpiritualem contrectandi ſacra vaſa. . Duo
apud veteres ſacraria fuiſſe, alterum, quo
Peractis myſteriis Euchariſtia à Diaconis re-
condebatur, quem locum etiam thalamum,
Peßophorium aut columbam appellabant; alte-
rum, in quo ſupellex Eccleſiaſtica ſervaba-
tur: hoc ſecundum ingrediebantur Subdia-
coni, non primum. Porrò adverſarii, ut
Subdiaconatum ab ordinibus ſacris arceant,
iud hic etiam objiciunt, apud Græcos Sub-
diaconatum extra Sanctuarium conferri, aut
in Diaconico, aut ante portas, quas vocant,

WPecioſas, chorum à Narthece dividentes:

quod quidem nos idcirco factum dicimus,
quia Subdiaconatus non eſt ordo Hierarchi-
cus, ideoque extra Sanctuarium, & in Dia-
conico aliquando conferebatur, propterea
quòd eo in loco, quo condebatur ſacra ſu-
Pellex, incipiat Subdiaconi miniſterium,
quod eſt ſacra vaſa ad altare deferre: Verùm
quomodo Subdiaconi in Diaconico ordinan-
tur, ſi iſtud ingredi nequeunt? Itaque niſi
ugnantia loqui velint adverſarii, duo/ fuiſſe
Vacratia neceſſum eſt fateantur.
Quod ad contactum ſacrorum vaſorum
attinet, k. Laodicenum canonem accipien-
dum eſſe vel de ſacris vaſis jam in altari poſi-
tis, & ſacrificii tempore non contrectandis,
quod col igitur ex C. Won liceat. Diſt. 23.
Vel de ſacris vaſis iis, quæ actu continent cor-
Pus & ſanguinem Chriſti; cùm Subdiaconi

ii
Wen,
Pots
lro
oule
in
Muadl
ln,
6G.
Nmmo

P nt

, Ane
ler T
Cummn

tele

Wn,

trloch
urn
Cige
hrn

Uli⸗

lt

lothen
P
ln e
lns
i
b
1lente
Leri,
enn,
b.
li, aut
Cencn
lentes:
invs,
Nehi.
M.
Hetes
l.
Finn
Petn
linen.
l Nii

e

Dronm
Pien⸗
Munti-
n
el
Nen

1

DE SACRAMENTO OkDINIS. 669
pro officii ſui munere ſemper tetigerint ſa-

cra vaſa Sacramento vacua, uùr Morinus ipſe

Part. 3. Exercit. I2. Cc. 2. n. 7. fatetur, ac-
que ex Balſlamone probat, vindicans hac ra-
tione canonem Laodicenum adversùs non-
nullos Theologos. Itaque & hoc adverſario-
rum argumentum ficulneum eſt, & fractum.
Obj. II. contra Aſſert. Il. Si Subdia-
conatus eſſet Sacramentum, certè Eccleſia,
utpote fidelis cuſtos depoſiti à Deo ſibi cre-
diti iſtud cautè conſervaſſet, nec facilè quiſ-
uam, niſi eo ſuſcepto, ad altiores ordines
ſuiſſer ſuſceptus. Atqui (æpe numero ad
alios ordines promoti quidam fuêre præter-
miſſo Subdiaconatu: Ergo. Minorem probat
Morinus Exercit. II. cap. 2. multis exemplis
de Chryſoſtomo, Theodoreto, Nazianzeno,
Pauliniano Hieronymi fratre, omiſſo Subdia-
conatu, ad Diaconatum, & Presbyteratum
evectis. Idem de Macedonio, Acepſima,
Salamano eremi cultoribus aliſque complu-
ribus refert Morinus. . Hoc argumen-
tum ſemel atque iterum obtritum eſt ſupra,
ubi ex Tridentino docuimus, ſeptenarium
ordinum numerum inde ab Eccleſiæ incuna-
bulis ſedulèò fuiſſe cuſtoditum. Pariter ibi-
dem diximus, viros quoſdam nominis cele-
britate ac ſanctimoniæ fama illuſtres, cujuſ-
modi fuêre laudati à Morino, per ſaltum fuiſle
ordinatos, quod tamen poſtea inhibitum fuir.
At quid deinde? ſequitrne, Subdiacona-
tum nec ordinis ſacri, nee Sacramenti ratio-
nem

—

670 DE SACHAMENTO ORDINIS.
nem habere? minimè profecto; alioqui con-
ſequens foret, nec Diaconatui ineſſe præſtan-
tiam Sacramenti; ſiquidem ipſemet Morinus
I. c. annotat, Macedonium, Acepſimam, &
Salamanum, quin & S. Auguſtinum ad Sa-
cerdotium fuiſſe promotos, Diaconatäs or-
dine prætermiſlo.
Iſt. J. Si Subdiaconatus verum eſſet
Sacramentum, non poſlet niſi ab Epiſeopo
conferri, quippe qui ſolus Sacramenti ordi-
nis miniſter eſt. Atqui collatus olim fuit à
Chorepiſcopis, ùt conſtat ex can. 10. Conc.
Antiocheni, qui tamen ſimplices erant Epi-
ſcoporum vicarii, ůt iterum manifeſtum eſt
ex Ep. 88. S. Leonis Magni ad Epiſcopos
Germaniæ & Galliæ data anno 444. quà pro-
hibetur, ne Chorepiſcopi chriſma conficiant,
& ipſo chriſmate ſignent frontes baptizato=
rum, eoquèòd non habeant apicem Epiſcopa-
tus: ergo. . Cum Card. Bellarmino L. I.-
de Clericis cap. 17. quem ſequuntur etiam
recentiores plerique omnes, Tournelio ex-
cepto, Chorepiſcopos olim per ſe quidem
fuiſſe Presbyteros, per accidens tamen ali-
quando epiſcopali præditos conſecratione,
cujuſmodi hodiedum ſunt Epiſcopi quidam
Titulares, qui & Suffraganei appellari ſolent.
Eruitur id ex cit. canone Antiocheno; ſic
enim ineipit: Chorepiſcopi, qui manus impoſirio-
nem ab Epiſcopis acceperunt, && àt Epiſcopi ſunt

"tdinati &. ubi non de omnibus promiſcuè

Chorepiſcopis ſermo eſt, ſed de iis dunta-
Xat,

azcün
N
Z
lalhane
llpel⸗

Clu

iobhe
uln een
6
un
e le
nden

IIna

Sonhlce
E Drele
er en,
PEnnf
numn ,
onutkt

S

plen

Uli orde

At 1

. Cone.
n Hpi.
lun e
leopos
pro.
gelant,
nato⸗
r.
S⸗ l
n ein
elo er
(ltn
dl
one,
cam
enr.
o;
hetre
Olile
8

1

7

DE SACRAMENTO ORDINIS. 671

xat, qui Pontificum ritu à pluribus ſunt Epi-
ſcopis conſecrati. Præterea eodem Canone
Concilium hiſce Chorepiſcopis non permit-
tit ſolùm, ut Subdiaconos abſolutè ordinent;
ſed etiam ut Presbyteros & Diaconos inaugu-
rare poſſint, ſi id Epiſcopus loci permiſerit.
Ex quo perſpicuum eſt, ees Chorepiſcopos
revera epiſcopali charactere fuiſſe inſignitos.
Porro in fine illius canonis, ubi legitur: niat
autem Crore n: ab Epiſcopo civitatis, cui
ſubjicitur, non de iiſdem Chorepiſcopis agi-
tur, ſed altero genere, eorum ſeilicet, qui
Presbyteri duntaxat erant, illo tamen nomine
cohoneſtati, quèòd in pagis & villis ſeu erlam
oppidulis (id enim Græca vox Xαοο ſonat)
Epiſcopum quodammodo repræſentarent.
Voluit enim Concilium ſtatuere legem, ut
deinceps Chorepiſceopus ordinetur ab Epiſco-
po uno, qui proinde Presbyter ſit, non Epi-
ſcopus. Atque de hoc Chorepiſcoporum ge-
rere accipiendus eſt S. Leo in cit. Epiſt. Quod
ſiquis contendar, conceſſum aliquando Chor-
epiſcopis ſecundi generis fuiſſe, ut Subdiaco-
nos ordinarent; dicendum, id factum ex
Privilegio & extraordinaria facultate, quem-
admodum demonſtratum eſt alibi, poſſe
Presbyterum ex delegata poteſtate conferre
Sacramentum Confirmationis, quanquam id
ordinario jure ad ordinis Epiſcopalis poteſta-
tem ſpecter. Ita Bellarm. Atque ex his pa-
tet reſponſio ad argumentum propolitum.

Iiſt. II.

R 1 el

DE SACRAMENTO ORDINIS.
Inſt. I. Ordinatio, in qua non adhi-

betur manuum impoſitio, non eſt Sacr

Mermi
gorore

mmen- 1
amnen- n

rum: atqui in conferendo Subdiaconatu ma-
nuum impoſitio non adhibetur; ergo. Prob.
maj. Concilium Trid. ſtatuens ordinem eſſe
propriè dictum Sacramentum, id demonſtrar
ex verbis Apoſtoli 2. ad Tim. r. Admoneo te,
ut reſuſcites gratiam Dei, quæ eſt in te per impo-
itionem manumm mearum: Ergo. Be. MW. Maj.
lioquin poteſtas conſecrandi Chriſti corpus
& ſanguinem, quæ Presbytero cum porre-
Gione inſtrumentorum citra impoſitionem
manuum confertur ſub hac forma: accipe po-
reſtatem offerendi ſucrife
rerur per ſignum collativum
infra rejiciemus.
cilium id demonſtrat ex illis Apoſtoli verbis,
quatenus exprimunt rem ſenſibilem gratiæ ef-
fectricem C. quatenus præcisè manuum im-
oſitionem exprimunt, Subdiſt., loquendo de
Cdine Hierarchico Zr. de alio quocunque N.
Trid. ſic loquitur: Cùm Seripturæ te-
Apoſtolica traditione, & Patrum una-
nimi conſenſu perſpicuum ſit, per
tionem, quæ verbis & fignis ex
citur, gratiam conferri; dubitare nemo debet, or-
dinem eſe verè & propriè unum ex ſeptem ſanctæ
Eccleſiæ Sacramentis: inquit enim Apoſtolus:
admoneo te, ut reſuſcites. &. Ubi Concilium
primùm generatim pronuntiat, per ſacram
ordinationem, quæ verbis & ſignis exterioribus
perficitur, conferri gratiam: ſu

—

ium Deo, &c. non da-
ratiæ, quod

Adq Prob. Diſt. Antec. Con-

ſacram ordina-
terioribus perfi-

binde hoc

6 ⸗ Go
Inhren
giny
nnel
d
Ane
Dylnone
SON NN

800
nchen
Kon
NAN
Eeumn
Ded;Mn
1 MCA
Puoiovenn⸗
n Aeve
Vn
IILbnin
enien

UI

r

o

A

l

1 NA
cne
n Lone
Mtonenn
ſpe i⸗
on

1,

e Col
verbis
nie e.
n ⸗
end 1
oncgehe
een
N
lle
tenf⸗
et, 6,.
n ſnet
Aneri
onoli
er ſ
eetne
oe
ene

7/

DE SACRAMENTO ORDINIS. 67¾
demonſtrat exemplo ordinationis Epiſcopalis,
in qua impotione manuum velut ſigno ex-
teriori gratiam mpertiri probat ex Apoſtolo.
At quis inde concludat, nulla n ordinationem,
in qua non uſurpatur m nuum impolitio, Sa-
cramenti rationem habere? eſto, ritum hunc
ad ordinem Hierarchicum efſle neceſlarium.
Quanquam impoſitio manuum à Græcis ad-

hibetur etiam in ordinatione tam Subdiaconi,

quàm Lectoris, & qui ordines iſtos Sacra-
menti dignitate ſpoliant, aſlerere debent, ma-
nuum impolſitionem interdum ritum eſſe ac
ceremoniam, non ſemper ſacræ ordinationis
Materiam.
Inſt. II. Olim Chriſti corpus eriam
laici attrectabant, quod utique amplius ali-
quid videtur, quàm ſacra vaſa contingere:
ergo ex tradita in Subdiaconi initiatione po-
teſtate tangendi ſacra vaſa arque ad altare de-

fereodi, non infertur digniras Sacramenti.

G. MW. Conjf. Aliud quippe eſt de altari com-
munionem accipere; aliud ad altaris miniſte-
rium accedere: iſtud omnibus rectè creden-
tibus commune quiddam eſt; hoc verò ad
ſolos à, Domino electos & in Dei ſortem ad-
ſcitos pertinet.

ARTICULUS V.

De ſacro Diaconatus ordine.

UOta I. Diaconatus rectè definitur ordo,
V per quem poteſtas confertur, ut quis
Uu ſolen-

674 DE SACRAMLNTO OQRPDINIS.
ſolenniter ac proximè presbytero ſacris ope-
ranti inſerviat. Unde S. Laurentius apud
Ambroſium L. I. de offic. cap. 41. ita Ponti-
ficem Sixtum alloquitur: Quò Sacerdos ſancte
ſinè Diacono properas? Zu nunqusm ſinè Dia-
cono ſaerificium oferre conſueveras. Et S. Igna-
tius in Ep. ad Trallianos inquit: Quid ſunt Dia-
coni, niſi imitatores Chriſti, miniſtrantes Epiſco-
po, ſicut Chriſtus Patri, & operauntes idi opera-
tionem mundam && immaculatam“ Præterea in
Sacrificio Miſſæ Diaconi legebant Evange-
lium, teſte S. Hieronymo Ep. 48. ad Sabi-
nianum Diaconum: Euchariſtiam diſpenſa-
bant præſentibus, atque ad abſentes defere-
bant, cujus conſuetudinis exempla complura
exrant apud Cyprianum; meminitque S. Ju-
ſtinus Apol. 2. quod tamen officium ipfis ali-
quando, ſaltem præſente Presbytero prohi-
bitum fuit, ůût habetur in Concilio Arelat. III.
can. 15. & Carthaginenſi IV. can. 38. Tan-
dem, ut alia munia præteream, baptiſinum

cum eorum, qui præſunt, facultate confe-

rebant.
II. Diaconatum eſſe ordinem eumque
ſacrum, atque etiam Hierarchicum, non eſt,
cur prolixids hic demonſtremus; cùm ex iis,
quæ dicta ſunt hactenus de ordinum numero,
ac ſpeciatim de Subdiaconatu, ſatis comper-
tum habeatur. Novatores cum Calvino L. 4.
Inſtit. c. y. totis viribus contendunt, Diaco-
natum aliud non eſſe, quàm deputationem
quandam ad miniſterium profanum 2 nu.
ðèðWUWM modi

dennin
1 N,in
let
Iar
Do de
.
Hlnnht on
Pe Cen
Prondh
n
Alet
I N
vannn
inn.
iezt

oe.
DO
Ponti.
nn
1U.
le.
t.
D.
Gnr.
gte
ge.
Ndl.
hehlr⸗
tere⸗
Plr
r.
Gal⸗
vohi.
II.

TN.

Flwonn
ole

he
elb
nero,
lupet⸗
l
Diac-
tone
l,
N

DE SACRAMENTO ORDINIS. 675
mocdi eſt præſidere menſis, & in viduas ac
Pauperes eleemoſynas erogare. Spalatenſis,
ut hanc Calvini ſententiam molliret, L. 2. de
Repub. Eccleſiaſt. c. 4. addit, Diaconos ſuc-

ceſſlu temporis ex Epiſcoporum facultate

eriam Altaribus aliquo pacto inſerviſſe, atque

aliqua Sacramenta miniſtrâſſe. Tolerabilis

hac in parte foret hic hæreticorum error, ſi
alids aditruerent ſacras ordinationes & altaris
miniſteria; quandoquidem nec ex Catholicis
Theologis defuére, qui Diaconatui Sacra-
menti dignitatem ereptum irent. Falis fuit
Duraadus in IV. Diſt. 24. q. 2. Talis Cajeta-
nus Tom. I. Opuſc. Tract. II1. aſſerentes ſo-
lum Sacerdotium eſſe Sacramentum. Ho-
rum tamen opinionem præclariſſimi Docto-
res ajunt ſine temeritatis nota defendi non
poſſe. Itaque
Dico. Diaconatus eſt Sacramentum Ppro-
pPriè dictum. Prob. I. In Diaconatu repe-
riuntur omnia, quæ ad Sacramentum Pro-

priè dictum requiruntur. Nam I. conſtat

ſigno ſenſibili, manuum ſcilicet impoſitione,
quam in primorum Diaconorum inaugura-
tione uſurpârunt Apoſtoli, qui Act. 6. v. 6.
oranes impoſuerunt eis manus, quamque Eccle-
ſia ſemper adhibuit. 2. Rru hoc ſenſibili
confertur gratia, quod invictè oſtenditur ex
cauone 4. Seſl. 23. Concilii Trid. Stquis di-
Terit per ſacram ordinationem non dari Spiri-
um J. ac proinde fruſtra Epiſcopos dicere: ac-

cipe piritum ſantctum 2e. Etenim apud Lati-

Uu 2 W nos

1

676 DE SACRAMENTO ORDINIS.

nos eadem verba recitantur ab Epiſcopo ma-
num imponente iis, qui Diaconi conſecran-

tur; in Eccleſia veròè Græca eodem planè
modo Diaconus, quo Presbyter ordinatur,
mutatà duntaxat voce Preilgteri in vocabulum
Diaconi. Igitur conſecratio Diaconi eſt ſignum
ſenſibile conferens Spiritum S. & gratiam. 3.
Diaçonatum divinæ inſtitutionis eſſe, colligi-
tur tum ex facto Apoſtolorum Diaconos conſe-
crantium; tum ex Tridentino eadem Seſſl.

Can. é6. anathema contorquente in eos, qui

dicunt, in Eccleſia Catholica non eſſe Hierarchiam
divina ordinatione inſtitutam, quæ conſtat ex Epi-
Jſcopis, Presbyteris & miniſtris; adeoque niſi
quis ſacrorum virorum cœtui adlegere velit
clericos cæteros, neceſſe ſaltem erit ei inſe-
rere Diaconos, qui peculiari ratione, ſuique
etymologia nominis Miniſtri dicuntur.
Proh. Il. Traditione Patrum, inter quos,

ne recenſeam paulo ante commemoratos,
Auctor operis de Hierarchia Eccleſ. cap. 3.

Diaconos vocat ſelectos Liturgiæ miniſtros. 8.
Obptatus Milevit. L. I. quid commemorem, in-
quit, miniſtros plurimos, quid Diaconos in tertio,
quiq Presbyteros in ſeeundo Sacerdotio conſtitutos *
Quo in loco per tertium Sacerdotium ſacri Ordi-
nis miniſterium intelligi oportet; aliunde
quippe conſtat, Sacerdotii gradum duplicem

tantùm eſſe, Epiſcopatum & Presbyteratum.

S. Hieronymus in Epiſtola ad Evagrium,
poſtquam Diaconorum Presbyteris ſeſe
quantium inſolentiam multis caſtigaverat,
S ſubjungit,

,dlrnn,
rrike!
glar
A ent
Ate ngel
Konmt

l
IMen
1
fonn en
A Mtſol

HN

10ugr,
W 1
Dnin
emn
adh
r
,

vome.

lemn.

Dene
nIr,
NIm
tenn
lum 6
lge
Ceolle.
.
9 i
ANin
H.
d
ſet
iſl.
ade

⸗ 2

Ry
.

DE SACRAMENTO ORDINIS. 677
ſubjungit, quod Aaron, & filii ejus arque

Levitæ in templo fuerant, hoc ſibi Epiſcopos
& Prebyteros & Diaconos vendicare in Ec-

cleſia Dei. Ex quibus Diaconorum officiis
procul dubio ſacris, atque hinc à Patribus
tantopere commendatis conficitur, eos pecu-
liari Dei gratia indigere, proindéque eorum
ordinationem eſſe Sacramentum.
Prob. II. Diaconatus ſemel ſuſeeptus
nunquam amittitur, nec iterari poteſt: igi-
tur characterem imprimit, ideôque Sacramenti
rationem habet. Nec juvat dicere, Diacona-
tum non ex charactere, ſed ex conſecratione
quadam juréque divino eſſe perpetuum.

NDam ſi perpetuitas iſta aliunde, quàm ex

charactere repeti poteſt; ruet certè princeps
Catholicorum ratio, quâ probant, quibuſdam
Sacramentis imprimi characterem, eoquèd
iterari nequeant: ùt alibi diximus.
Ohj. I. Diaconatus non eſt à Chriſto in-
ſtitutus; ergo non eſt Sacramentum. Prob.
Ant. primùm auctoritate S. Cypriani, qui
ep. 6. ad Rogatianum ait: Diaconos poſt aſcen-
Jum Domini in cœlos Apoſtoli ſibi conftituerunt
Epiſcopatiis ſui Cg* Eccleſiæ miniſtros. Deinde
teſtimonio Anacleti cap. I. Epiſt. 3. quæ extat
apud Labbeum Tom. I. CC. ubi recenſito Sa-
cerdotum & Epiſcoporum Ordine addit:
amplius, qudm iſti duo Ordinesg, nec nobis Deo
collati neque Apoſtoli docuerunt. Confirmat id

Damaſus epiſt. 4. ſcribens: quia ordines ſunt

duo tantùm primi in Eccleſia, id eſt, Apoßiolo-
Uu 3 rum,

—–—

minem Chriſtus confirmaverit, aut extrema

67 8 DE SACRAMENTO EDINIS.
um, & ſeptuaginta diſcipulorum: Ergo. H. M.
Ant. Ad prob. N. Conſ. Nam Cyprianus tan-
tum ait, Chriſtum non conſecraſie Diaconos,
ſed iſtos ab Apoſtolis fuiſſe conſtitutos & ele-
os, ut cujuſdam Diaconi adverſus Epiſco-
pum inſurgentis audaciam reprimeret. Ex
hoc tamen non ſequitur, Diaconatum à Chri-
ſto non fuiſſe inſtitutum; ſicut quamvis ne-

unctione munierit, inferri non poteſt, Con-
firmationem, extremamque Unctionem à
Chriſto non fuiſſe inſtitutas. Anacletus &
Damaſusnon loquuntur de omnibus ordinibus,
quos Chriſtus inſtituit, & ab Apoſtolis acce-

.
.

ells
ſoltent

Pimus, ſed de ordine duntaxat ſacerdotali,
qui duplex eſt, Presbyterorum ſcilicet & ſii
Epiſcoporum; inquit enim ibidem Anaclé- 4fnalh
tus: Sacerdotum, Fratres, Ordo bipartitus eſt, rülen
&& ſicut Dominus illum conſtituit, d nullo debet ammde
perturbari. Id quod etiam confirmat Dama- c
ſus, quoniam Chriſtus ſolùm elegit Apoſto- stuin
los, quibus Epiſcopi, & Diſcipulos, quibus nd gt
Presbyteri reſpondent. Atque hoc uterque hm.
Pontifex docet ad deprimendam arrogantiam nhhl
Chorepiſcoporum , qui ſeſe aut pares Epi- D
ann.

ſcopis, aut hos inter ac ſimplices Sacerdotes MWnm
medii cujuſdam ordinis eſſe jactitabant, cùm N li
tamen ipfſi ſimplices tantùm Sacerdotes eſſent, ſon
tametſi ampliori aliqua juriſdictione præditi; ll
uàm cæteri Presbyteri. uel
Inſ. J. Act. 6. v. 2. electi ſunt Diaconi, ad
ut inſervirent menſis, aliaque munia obirent, niig
nequa-

DeI SACHAMENTO ORDINIS. 679
nequaquam ſacra & ad Altaris myſterium ſpe-
enn. Cantia: legitur enim: non eſt æguum nos dere-
nog linquere verbum Dei & miniſtrare menſis. Con-
Ace. ſiderote ergo fratres &c. & elegerunt Stephanum
k. Kec. Narratumgeue ibi murmur Græorum ad-
, verſus Hebraos, cujus occaſione Diaconi con-
Cr. ſtituti fuerunt, ut utriuſque nationis viduis
eN. Equa pars eleemoſynarum diſtribueretur.
reom Gratis igitur aſſerimus ſacra miniſteria, tan-
n. dquam ex Chriſti inſtitutione convenire Dia-
1 conis. HB. MW. Ant. Fatemur equidem occa-
6 ſione murmuris Græcorum ſeptem Diaconos
g fuiſſe electos, qui ad normam charitatis ob-

Me. lata à fidelilus bona diſpenſarent: attamen

u eoſdem ſacros etiam miniſtros ab Apoſtolis in-
& auguratos cum Lucas ipſe haud obſcurè in
c. Actis prodidit, tum verò Patres vivà voce di-

6 ſertè tradiderunt. Certè antequam conſti-
U tuerentur Diaconi, ſedulò inveſtigatum eſt,
Dm. non tam, quantæ induſtriæ eſſent ac fidelita-
P⸗ tis, quod pro miniſterio menſarum ſatis eſſe
poterat, quàm utrum eſſent boni teſtimonii 87
e pleni Spiritu & ac fapbientd, quæ ſanè ad ſa-
nin crum miniſterium, non ad profanum referun-
i. tur. Narrat deinde ſacer Hiſtoricus . illos
s Apoſtolicarum manuum impofitione ordina-
da tos Prædicandi Evangelii, ac baptiſmatis con-
AA ferendi jure potitos fuiſſe, quod de Stephano
“ Præſertim ac Philippo perhibetur. Demum
evyx iis, quæ eòô loci ſcripſit S. Lucas, ſacra
Diaconorum ofſicia deſumpsêre Patres ſupra
laudati: quibus hic addo V. Bedam, qui in
Uu 4 cap. 6.

D
CNA

eg30O DE SACRAMENTO ORDINIS.
cap. 6. Actorum ſeribit, ſeptem Diaconos
Aab Apoſtolis electos, qui ſublimiori gradu eſſent
cateris, & proximi circa aram quaſi columna
Altaris aſſiſterent. Et in Retract. ejuſdem ope-
ris ſic in eundem ſcopum loquitur: Communis
gquidem diſpenſatio exigebat, ut miniſtri pro vi-
duis vir: eligerenur: verùm ubi invemi ſunt, qui
dignt ad boc miniſterium viderentur, ereſcente
pradatim, ut ſolet, providentia conſilii ſalutaris,
placuit eoſdem ipſos altaris uoque ſacvi ac domi-
nici ſanguinii, ſicut & refectionis menſeque com-
myiunis multitudinis eredentium miniſtros ordinari.

Quod probatum eſt verbo, quo dictum eſt: cg

orantes impoſuerunt eis manus. Moc etenim pro-

wium eſt eorum, qui de commnuni fidelium nu-
mero ad ſacroſanéti altaris promoventur ofzcium.
Inſt. II. S., Hieronymus, ut compri-
mat ævi ſui Diaconos, qui efferebant ſe, ac
inſoleſcebant adverſus Presbyreros, ſic in ep.
ad Evagrium ſcribit: Quis patiatur, ut menſa-
vum ac viduarum miniſter ſupra eos tumidus ſe ef-
Jerat, ad quorum preces corpus Chriſti ſanguiſque
conficitur: Idem confirmat Synodus Quini
ſexta habita in Trullo A. 692. quæ can. 16.
diſertis verbis juxta mentem S. Chryſoſtomi
Hom. 14. in Acta declarat, ſeptem illos Dia-

conos ab Apoſtolis electos fuiſſe, ut menſis

duntaxat miniſtrarent, & ſic concludit: Pro-
pter hac ergo nos Huage⸗ prædicamus, ut prædicti
Jeptem Miaconi non de iis aceipiantur, qui miſte-
riis ſerviunt; ſed ens eſſé, quibus fuit conoredua
ac tradita diſpenſatio communi eorum uſui, qui
tunt

1

m

Mf
e 9
1
3,
AR

11 e
1

6 I

(Moo

cerctis 3
1
Klll
Do
odon⸗
Peidlern
. Nn
Conpume

ndiN

N,ol

, nl.

WNNN

onen
12,4
er
oe;
Ajlet
Vaon

on
ſun
nn
l 0pe.
nune
fu .
n li⸗
Ceete
Ning
PAN.

ANN.

nuri
, G
,ft.
1 .
n.
npti.
XN
nep.
one⸗
e
tſe
(
I,
oni
Da⸗
geen
Ur.
Eect
ne
hteſtt
ins.
u

DE SACAMFNTO ORDINIS. 691
zune collecti fuerant, qui nobis in hoc quoque for-
ma fuére humanitatis, & ſtuqii in eos, qui indi-

gent. Porro verba Chrylſoſtomi Trullano ca-

noni inſerta ſunt iſta: Quamnam autem babe-

beunt hi (delecti Act. 6.) duthoritatem, & quam
acceperunt ordinationem, ſome eſt neceſſatium.

Wunquid Hiaconorum?“ Atqui hoc non eſt in Ee-

cleſtis. An Prosl'yterorum diſpenſatio? Alqui

nulius adbuc erat Epiſcopus, ſed ſoli Apoſtoli.
Unde nec Miacon um nec Preshyterorum nomen
exiſtimo apertum eſſe ac manifeſtum.
B. ad im. Eò loci Hieronymo fatis

fuiſſe recenſere cauſam, quæ Diaconerum

electioni occaſionem dedit. Er ſanè nihil
opportufiùs ad frangendam Diaconorum-

iltorum inſolentiam objicere poterat ſapien-
tiſſimus Doctor, quàm infimum adminiſtra-

tionis officium, viduarum ſcilicet menſarũfn-
que miniſterium, à quo Presbyteri eximun-
tur. Verùm in eadem epiſtola S. Pater Dia⸗
conorum ordinem commendat quàm maxi-
mè, cùm hoc eſſe dicat Diaconos in Eccleſia
Dei, quod in V. Teſtamento Levitæ fuerunt,
quos conſecratos fuiſſe atque electos ad
deris compertum eſt.
Ad 2,. dico. Ex Canone Trullano id
unum probari poſſe, quod duo eſſent Diaco-
norum ordiges, alter menſis & viduis deſti-
natus, myſteriis alter, qui propterea Sacra-
mentum foret. Quod idem cum Oecume-
nio docent nonnulli Theologi & interpretes,
Uu 5 iner

obeundum miniſterium in Tabernaculo fo-

682 DE SACRAMENTO ORDINIS.

inter quos ſunt Vaſquez & Auguſtinus Cal-

met, aſſerentes, ſeptem viros, de quibus
Act. 6. fit mentio, tunc non Diaconos, qua-
les nunc ſunt in Eccleſia, ſed menſarum dun-
taxat miniſtros ab Apoſtolis eſſe inſtitutos.
Veràùm huic ſententiæ non ſubſcribimus; ha-
bet enim hoc incommodi, quèd, ſi eadem
probetur, nequeat ſacer Diaconatus Ordo ſa-
crarum litterarum authoritate demonſtrari;
tametſi eæteroquin ad ordinem ipfum vindi-
candum univerfſalis traditio ſuppetat. Expe-
ditior itaque communiſque T'T. reſponſio eſt,
Canones Concilii Trullani parum habere au-
thoritatis, quippe nec receptos, nec à Pon-
tifice Sergio confirmatos.
Accedit, quòd Canon 16. qui objicitur,
falsà nitatur verborum Chryſoſtomi interpre-
tatione. Affirmat enim cit., loc. Chryſoſto-
mus, initio quidem nul'um fuiſſe inter Epi-
ſcopos, Presbyteros & Diaconos apertum
diſcrimen quond nomen quod antè appoſuit
S. Doctor, omnéſque appellatos fuiſſe ſacros
Miniſtros, horum tamen extitiſſe Ordinatio-

net. Nam S. Chryſoſtomus verbis fupra re-

citatis hæc addit: Sed interea in hoe fuerunt or-
dinati; quæ verba à Synodo Trullana fuéêre
Prætermiſſa. Ut ergo erant ab initio, quan-
tum ad coharacterem & ordinem Epiſcopi, ita
erant & Diaconi. Atque hanc Diaconorum
ſacram ordinationem Chryſoſtomus ead
Hom. I4. haud obſcurè indicat, cùm in ea
verba: impoſuerunt illis manus Act. 6. ait ma-
nifeſtum

oleat
tci R
Ten

einc
Crd

ln. Ne
Sohte⸗
evonir
Wwn
N,
woN
barnn
Kl

ſa

1C
nbn
CU.
cn.
h,
N.

eNin!

ol.
le
VC
e.
0 elt
e .
Pon.
tur,
Pte.

o.

o⸗
wwn
Pn
H
ike⸗
c⸗
Uete
vun.
1in
un
8
Uin
t6H

DE SACRAMENTO ORDINIS. 683
nifeſtum eſſe, quoniam Apoſtoli hoc ritu ſeptem
illos ſegregemerint d multitudine, ſubjicitque in
eo ritu fuiſſe impoſitionem manuum, quæ homi-
nis opus eſt, atque divinam operationem.

Oj. IJ.. Cum Durando. Quando ex
multis ad effectum aliquem ſacramentalem

directis, unum ſolùm eundem præſtat, reli-
qua non cenſentur niſi quædam ſucramemtalia,
& præparationes ad illum, àùt manifeſtum eſt
in baptiſino, in quo exorciſmi & inſufflatio-
nes præcedunt ceu præparationes ablutionem

aquæ, quæ ſola Sacramentum conſtituit: at-

qui ita ſe habent inferiores Ordines ac Dia-
conatus ad Presbyteratum, qui ſolùm attin-
git effectum ſacramentalis ordinationis, id

eſt, conſecrationem corporis & ſanguinis

Dominici: ſolus igitur Presbyteratus erit Sa-
cramentum. HN. Tranſ. maj. N. min. Ne-
que enim conſecratio corporis & ſanguinis

Chriſti ſacræ Ordinationis effectus eſt, ſed

finis. Nam eſſectus Ordinationis eſt gratia
ſanctificans & character: atqui tam illa, quàâm
iſte non in Sacerdotio ſolàm, verùm etiam in
Diaconatu producitur: ergo non ſolum Sa-
cerdotium, ſed & Diaconatus verum pro-
priique nominis Sacramentum eſt. Arque
hinc diſpar ratio conſtat, cur in baptiſmo ſo-
lùm ablutio aquæ cum ſua forma Sacramenti
rationem habeat, non item inſufflationes,
exorciſmi &c. quoniam horum ope nmulla,
ſaltem ex opere operato graria, nullus cha-
r6er

684 DE SAECRAMENTO ORPDINIS.

racter confertur; ideéque nudæ ſunt cere-
moniæ ad Sacramentum præparantes.
Sſt. I. Per iniriationem Diaconi nec
poteſtas recipitur, nec character: ergo. Prob.
Anec. tmô. Poteſtas per ordinationem col-

lata, Sacramenti confectionem reſpicit, quem-

admodum poteſtas, quæ per bapuſmum con-
fertur, Sacramentorum ſuſceptionem ſpe-
ctet. Atqui Diaconus nullam Sacramento-
rum conficiendorum poteſtatem recipit: ergo.

Prob. 2d. LEx epiſtola Vigilii Rom. Ponti-

ficis ad Ruſticum & Sebaſtianum, quæ extat
Collat. VII. Synodi V. ex qua apparet, Dia-
conos quoſdam ad tempus conſtitui, ſicut
idem Sebaſtianus ,„ abſentibus Diaconis
Stephano & Anatolio, Diaconus à Pontifice
creatus eſt, & ſubinde à Diaconatu iterum
dejectus. Ergo inauguratio Diaconi non tri-
buit permanentem aliquem effectum ſeu cha-
racterem. N. MW. Ant. ad prob. I. M. maj. fal-
ſum enim eſt omnem poteſtatem Sacramen-
falem ad Sacramenta conficienda pertinere.
Manifeſtum hoc eſt in Confirmatione, quæ
licèt Sacramentum ſit, nullam tamen admi-
niſtrandi ſacra myſteria facultatem tribuit.
Neque characteres Ordinis & Baptiſmi ita in-
ter ſeſe comparantur, ur, quemadmodum

character Baptiſmi ad Sacramenta recipienda,

ita character Ordinis abſolutè ad ea confici-
enda hominem idoneum reddat.

Ad prob. 2. F. Vigilium loqui non de

Oradinis cbaractere, ſed offcio & oco. Seba-
ſtianum

rllen
Chun
ancet
1 ugtl
V

47

neune

7

ainD

en
ennun
DNnen
lo
1W N
ItN
ld d
p en
Meluohi⸗
lllhen
npiee
tiie

DE SACRAMENTO ORPDINIS. 695

ee ſtianum enim, qui Judicato ſuo in cauſa Tri-
um Capitulorum edito per Italiam & Africam

ve Palam obſtrepebat, ea lege Diaconi honore
M, ornaverat, ut in officio contineretur; cm
n. veròô rediiſlet ad ingenium, atque ad Conci-

r. lium Conſtantinopolitanum II. profectus tur-
bas rurſus excitaſſet, meritò à Vigilio Diaco-
ne norum gradu ſeu officio ſubmotus fuit.
Vento. Iuſt. II. Poteſtas collata per ordinatio-
dn nem, quæ Sacramentum ſit, ſuapte natura
m. tendit ad faciendum aliquid, quod ſine ipſa
em nullo pacto fieret, ùt patet in Sacerdotio:
De. afqui in Diaconatu hujuſmodi poteſtas non
ſca confertur; cùm omnia Diaconorum munia
ns etiam à non Diaconis ſaltem vælidè exerceri
ifte Poſſint: ergo. Hk. M. maj. Tametſi enim
m Per Sacerdotium talis facultas tribuatur, ut
m. qui eo Sacramento caret, conficere Euchari-
. ſtiam nullo modo poſſir; hoc tamen genera-
Ud. tim non probat, quacunque ordinatione
me hujuſmodi impertiri facultatem debere,
in ut, quod per ipſam fir, ſine ipſa nulla ra-
ℳ tione fieri poſſit; ſatis quippe eſt, ſi detur,
A⸗ ut melius fiat. Liquet denuo in Confirmati-
e. One, cujus beneficio character ſeu facultas ad
h. fidem intrepidè profitendam confertur, etſi
hn non confirmatus eandem fortiter conſtantér-
encn que profiteri valeat. Quemadmodum igitur
orle⸗ Confirmatio Sacramentum eſt, quoniam ad
figdem meliùs profitendam tribuit firmitatem
n4 ac robur, quamvis citra illam fides propug-
nari fortiter poſſit: ira ordinatio Diaconi
SacrTa-

6986 DE SACRAMENRO OKDINIS.

Sacramentum erit, eoquèòd facultatem im-
pertiat ad obeundum melius ea munia, quæ
abſolutè exerceri Gne illa poſſent.
QERES, gquid de Dioconiſſis ſentiendum?
Cùm Diaconiſſarum frequens apud ve-
teres occurrat mentio, in libris etiam Pon-
tificalibus illarum ordinationis & conſecrationit
ritus comprehendatur; de iis hic neceſlariò N
eſt agendum, ne fortè Sacramento Ordinis
initiatæ credantur. Unde ad quæſtionem
Reſp. I. Diaconiſſarum nomine hic intel-
ligimus, non uxores Diaconorum, quemad-
modum in Conc. Turonenſi II. can. 12. &
13. legimus Epiſcopas, Preshyteras & Subdia-
coniſſas, Epiſcoporum, Presbyterorum & =
Subdiaconorum conjuges, ied pudicas quas- um
dam honeſtâsque mulieres, ad Eccleſiæ mi- Ihihn
niſterium deputatas: quæ quidem tam ex vi- Dſeter
duis, quàm virginibus deligebantur, dt li- men
quet ex Conſtir. Apoſt. L. 6. C. 17. ubi legitur: Aſſte
eligatur Diaconiſſa virgo pudica; ſin autem non liuin
fuerit virgo, ſit ſaltem vidua, quæ uni nupſerit, umnint
& fidelis atque honorata. Et S. Epiphanius cap. Mh!
ult. Panarii de iiſdem ait: UMæ quidem univiræ inimn
&& continemes eſſe debent, vel poſt unas nuptias ult
viduxæ, vel perpetuæ virgines. Alnn,

. II. Diaconiſſarum inſtitutionem an- Knde

tiquiſſimam eſſe conſtat 10. ex Apoſtolo ad
Rom. c. 16. ita ſcribente: commendo autem vo- Biinn
bis Phaæben ſororem noſtram, quæ eſt in miniſterio Njnn
Eccleſiæ, quæ eſt in Cenebris; ubi in Græco le- ibah
gitur, iaαoοαν ?πτυααας diaconam ed⸗ N
2 ⸗ i&:

16

en in.

1, le

Glene

5

DESAcCRAMENTO ORDINIS. 697
ſiæ: ideôque apud Græcos in oratione ſecun-
da, que fit ad ordinandam Diaconam, rogatur
Deus, ut ei, quæ in Diaconarn conſecra-
tur, largiatur Spiritum ſanctum, at largitus

Ie. eſt Phaæb'v. Liquet 2. ex aliis momentis Eccle-

nmn.
☚1
Celech
Oent
nen
nrel
emnd.
12. G&
Me.
n 6
n
e mi.
Vi.
t l.
G:
fen N
ee

ſiaſticis. Nam ut omittam conſtirtutiones
Apoſt. modò commemoratas, meminit Dia-
coniſſarum S. Ignatius in Epiſt. ad Smyr-
næos, & ad Antiochenos; Tertullianus L.ꝑ I. ad
uxorem cap. 27. & de velandis virginibus c. 9.
Mentio itidem illarum fit can. 19. Conc. Nicæni,
Can. 15. Chalcedonenfis, Can. I1. Laodiceni.
H. III. Diaconiſſiæ ritu aliquo iacro
fuêre initiatæz. Nam in Conſtit. Apoſt. c. 20.
legitur: Oe Diaconiſſa verè ego Bartholomaus
conſtituo, ut manus ei, Epiſeope, imponas, præ-
ſentibus Preibyteris & Diaconis ac Dioconiſſis, 9

dices: Deus æterne. . . qui Mariam, Deboram,
Annam &* Oldam SWiritu ſantto impleviſti, ipſe

nunc reſpice hanc ancillam elettam ad miniſterium

(zi dianoviav) mundam efhce ab omni inqui-

mamento carnis, ut opus ſili impoſitum dignè per-

iuc, lciat &c. Tertullianus I. c. quontum, inquit,

Niſe
hin
n W⸗
0.
gemnd⸗
inſ⸗
c

idei detrabant, quantum obſtrepant ſanctitati nu-
Ptiæ ſecundzæ, diſceiplina Eccleſiæ & Apoſtyli præ-
ſeriptio declarat, cum digamos non ſinit præſidere,
càùm viduam adlegi in ordinationem niſi univiram
non concedit. Et in fine adhortationis ad caſti-
tatem de iiſdem viduis verba faciens eodem
ordinandi verbo utitur: Quantæ igitur, & quæ
in Eoœlefus“ ordinari in Eccleſia ſolent, quæ Deo

nvubere maluerunt. Goarius verò in Eucholo-

8¹⁰

—

6S8 DE SACRAMENTO ORDINIS.
gio Græcorum, & Arcudius L. 6. c. 10. ritum
referunt, quo apud Græcos Diaconiſſæ ordi-
nari conſueverunt, illumque ferme eundem
eſſe, quo initiantur Diaconi, manifeſtè ap-
Paret. .
W. IV. Heæc tamen Diaconiſſarum or-
dinatio non fuit initiatio aliqua ſacramentalis.
IIlla namque manüs impoſitio, & alia, quæ
Præſtabantur, ad meram ceremoniam perti-
nebant: nuſquam enim Diaconiflis facultas ad

Altaris miniſterium collata fuir. Unde Epi-

Phanius hær. 79. inquit: quanquam Diaconiſ-
Jarum in Eccleſta ordo ſit; non tamen ad Sacerdi=
tii functionem, aut ullam hujuſinot adininiftra-

tionem inſtitutus eſt. Rationem addit deprom-

ptam ex Ep. I. ad Cor. 14. ubi prohibentur
mul eres in Eccleſia loqui; unde infert illas
ad ſubeunda Eccleſiaſtica munia prorſus eſſe
ineptas. Illarum itaque ordinatio ad evitanda

ſcandala ſervandamque fidelium exiſtimatio-

nem inſtituta fuit. Electæ ſcilicet Diaconiſſæ
fuêre primaùm teſte Epiphanio loc. cit. ut mu-
liehris ſexus honeſtati conſulatur, ſive ut baptiſmi
tempore adſit. .. ſEve cium nudondum eſt corpus
mulieris, ne virorum, qui ſacris operantur, aſpe-
Gtui ſit expoſita. Deinde cùm negotium aliquod
urgeret, nec adire fæminas Epiſcopis con-
ruum videretur, Diaconiſſæ eorum ad illas
mandata deferebant, id quod Conſt. Apoſt.
L. 2. C. 26. aſſeritur. Porro ruſticanas & im-
peritas mulieres fidei rudimentis imbuebant,
At conſtat ex Conc. Carthag. IV. can. 22.
Denique

119.
y
SPror

nk!

ectt

8 N
Rath
nn
unl.
Wwivh
Gyzi

I

ehunk
N
oa
in Ge

blen

Eclnann
le

Nen

ndem

un Ile
4

ennls?

1N
N helie
UkisA
li.
une
Nene
frt.
Dtonn.
entt
ils
ele
nee
ncr
Koe
4 6 MM⸗

,,

ſe.
ad
Ce

doeNH

c!
D

ocl

De SACRAMENTO ORDINIS. 699
Denique portam, qua in Eccleſiam mulieres
ingrediebantur, cuſtodiebant; unde S. Igna-
tius Martyr in Epiſt. ad Antioclienos, ſaluto,
inquit, ſanétarum portarum cuſtodes Diaconiſſas.
Hæc de Diaconiſſis breviter & ſummatim,
lura legi poſſunt apud Morinum part. 3.
Exercit. 10. Cap. 2.

ARTICULUS VI.

De Sacerdotio.

AXAOta. Sacerdotum Ordo lipartitus eſt, in-
quit Anacletus Pontifex Epiſt. 3. c. I.
Epiſcoporum ſcilicet, qui Sacerdotes primi
appellantur, & Presbyterorum, de quibus

Rhabanus L. I. Inſtit. Cleric. cap. 6. ait: ſe-
cundi verò ordinis viri Preibyteri ſunt. Utrum-

que igitur hoc Articulo complectemur. Ac
Ime inquiremus, an Presbyteratus ſit Sacra-
mentum? Cui tamen quæſtioni non immora-
bimur diutius: iiſdem enim momentis, qui-
bus art. I. hujus capitis Ordinatienem gene-
ratim Sacramentum eſſe demonſtratum eſt
Presbyteratum quoque eſſe hujuſwodi aper-
tè declaratur: nihilominus quædam profere-
mus, quæ ad Sacerdotium ipſum peculiari
ratione pertinere videntur. =
240 inveſtigabimus, utrum Epiſcopatus
ſit Sacramentum à Presbyterio diſtinctum?
Qua in re non una Theologorum eſt opinio
inter Catholicos, quorum tantùm hac in
Parte ſententiam ad examen vocabimus; nam
XX quid

G690 DE SAcCRAMBENTO ORDINIs
quid hæretici ſentiant, infra expendemus.
Antiquiores, Hugo Victorinus, Petrus Lonr-
bardus, Alexander Alenſis, Albertus M.
S. Bonaventura, Divus Thomas, Domini-
cus Sotus, Turrecremata negant Epiſcopa-
tum eſſe verum ordinem aut Sacramentum à
Sacerdotio diſtinctum, ſed ajunt illum me-
ram extenſionem eſſe characteris ſacerdotalis
ad nova officia, poteſtatem ampliorem ac
dignitatem. Fatentur tamen hi Doctores,
per Ordinationem Epiſcopi conferri gratiam,
atque ipſe S. Thomas Lect. 3. in ep. 2. ad Ti-
moth. explicans illa verba: quæ eſt in te per
impoſitionem manuum mearum, inquit: à quo
ſcilicet ordinatus erat Epiſcopus; in qua manus
impoſitione data oſt ei gratia Spiritus Ne-
gant autem gratiam iſtam eſſe ſacramentalem,
quoniam non datur ad Euchariſtiam dignè
conficiendam, ſed ad munia Epiſcopalia dignè
exercenda. His vero contradicunt Navarrus
in Manuali c. 23. Petrus Soto L. de Inſtitut.
Sacerdotum Lect. 4. de Sacram. Ord. Eſtius
in 4. Diſt. 24. §. 28. Sylvius in 3. p. S. Tho-
meæ q. 40. art. 5. Bellarminus de Sacram.
Ord. cap. 5. aliique plurimi.
LDico I. Presbyteratus eſt Sacramen-
tum propriè dictum. Probatur. Ex ſæpe
dictis tria ad Sacramentum requiruntur, in-
flitutio divina, ritus ſenſibilis, & productio
gratiæ ſanctificantis. Atqui tria illa reperiun-

tur in Presbyteratu. Ac Imè quidem inſtitu-

tio divina; cùm ex Scriptura conſtet, con-
. .Y ceſſam

Ne
4 gell

lerm
6 Mh
ehkn
n
Pare
tve
tant
in ,N
Sr
nlin
inhi
emn Ken

mn
m

Cfue
M
Wumein
nert
latpn
ecl
lns
Dun
ſuan
NUng
Nn
ni

5
genn
lon/
16 M
Umini.
ſope.
n3
n.,
d
Ten
ore⸗
liiny
11I.
e der
mig
Ne.
ſem
n .
n⸗
ns
r.
M
o.
n.

el⸗
e
aie
TI.

N

7 3
DE SAcCRAMENTO ORDINIS. 6/T
ceſſam Sacerdotibus duplicem eſſe poteſta-
tem, alteram in corpus Chriſti verum hiſce
verbis Matth. 26. Hoc facite, alteram in cor-
pus Chriſti myſticum his aliis verbis Joan. 20.
co latam: Accipite Spiritum &, quorum remiſeri-
tis peccata remittuntur eis, &&τ& quorum retinueri-
tis, vetenta ſunt: Hoc diſertis verbis declarat
Tridentinum Seſſ. 22. cap. I. canone autem
I. anathemate ferit eos, qui dixerint, Sacer-=
dotium in Novo Teſtamento eſſe officium
tantùm & nudum miniſterium prædicandi
Evangelium. 240 ritum habet ſenſibilem,
cùm in ordinatione Sacerdotum adſit mate-
ria, ſive ſit inſtrumentorum Porrectio, ſive
manuum impoſitio, ſive utrumque, nec deſit

verborum forma. ztiò Ritus ille gratiam

ſanctificantem producit, quod de ordinatione
generatim pertractantes oſtendimus.
Confrmatur ex Concilio Florentino, quod
in Decreto pro Armenis ordinem docens eſſe
Sacramentum N. L. inter ordines Presbyte-
ratum primo loco recenſet, nullà ipſius etiam
Epiſcopatûs factà mentione. Tridentiaum
quoque Sefſſ. 23. c. 2. definit Sacerdotium in-
ter ordines principem locum obtinere, &
ad illud, tanquam ad perfectiorem finem,
tendere ordinationes inferiores: can. autem
3. anathema contorquet in affirmantes, ordi-
nev ſive ſacram ordinationem non eſſe verè & pro-
prie Sacramentum 4 Cbriſto Domino inſtitutum.
Porro nil habent novatores, quod obtrudant,
niſi quèd fideles à B. Petro & à Joanne in

XX 2 Apo-

6G92 DE SACRAMENTO ORDINI9.
Apocalypſi nomine Sacerdotum cohoneſtan-
tur; hæc verò aliis in locis toties obtrita ſunt
c refutata, ut de iis pigeatiterum verba facere.
Dico II. Epiſcopatus, pront includit iſg
poteſtatem & jus conferendi Ordines aliaque
officia hierarchica exercendi, eſt verum Or-
dinis Sacramentum.
Proh. I. Impoſitio manuum, de qua
Paulus ad Timoth. ſupra citatus agit, erax
verum ac proprium Sacramentum, omnes 7
enim conditiones ad verum Sacramentum ne-
ceſſarias habere demonſtravimus. Atqui di.
cta manuum impoſitio fuit ordinatio in Epi-
ſcopum, ùt cum Chryſoſtomo, cujus verba
ſupra produximus, Theophylactus, Oecume-
nius, Anſelmus aliique notæ non infimæ in-
terpretes affirmant. Ergo ordinatio in Epi-

hn

Se
ſcopum eſt veri nominis Sacramentum, aut
Sacramentum Ordinis ex ſacris litteris pro- nn
bari non poteſt. Hinc 1n

PpProrohb. Il. ex Concilio Trid. cujus Seſſ. 23. Uln,

c. 3. hæc ſunt verba: Cuùm Srripturæ teſtimo- Uhn
nt

n

nio, Apoſtolica troditione & Patrum unanimi
conſenſu perſpicuum ſit, per ſacram ordinationem,
quæ verbis & ſignis exterioribus pericitur, gra-
tziam conferri; dubitare nemo debet, ordinem eſſe
verè & propriè unum ex ſeptem ſanctæ Eccleſiæ
Saeramentis: inquit enim Apoſtolus; Admoneo
te, ut reſuſcites gratiam Dei, quæ eſt in te per
zimpoſitionem manuum mearum: non enim dedit I
nobis Spiritum timoris, ſed virtutis & dilectionis
& ſobrietatis. Eadem Synodus eapite Pro-
. ximo

D E SACRAMENTO ORDINIS. 693
nen Nimo docet, ſacrà ordinatione Epiſcoporum,
i Sacerdotum & cæterorum ordinum conſtitui
ſeit Eccleſiaſticam Hierarchiam, quam divinâ or-
Alli dinztione inſtitutam definit canone ejuſdem

ne Seſſionis ſexto. Ergo ſancta Synodus agno-

n. ſcit in Epiſcopatu impoſitionem manuum tan-
"quam materiam, divinam inſtitutionem, &
Eer ſupernam gratiam. Quid verò neceſſarium
nd menti dignitatem evehatur? —èð
ie Prob. Ill. ex Patribus, qui ordinatio-
üd. nem in Epiſcopum expreſſo nomine Sacra-
i menti condecorant, præſertim Leo Magnus
ſen Sertm.. I. in die anniverſario Aflumptionis ſuæ,
m. & Epiſt. 87. ubi de Epiſcopo digamo inquit:
eꝑ Zuis ergo diſſimulare audeat, Fos in tanti Sacra-
U., Wehtt perpeiratur injuriam“ S. Hieronymus
it Luciferianos in Dialogo reprehendit, quòd
. Arianorum quidem baptiſina recipiant, non
h autem ordinationes Epiſcoporum: ſi in fide,
Nu- inquit, nua baptizato Hapetan nocere non po-
ir vult, G& in ſide ſua oonſtitutum conſtituens non ir-
in Duinavit. Auguſtinus in Concione ſuper ge-
en ſtis cum Emerito Donatiſta: Invocatio, ait,
4 miniz Dei ſuper caput pſorum, quando ordi-
d Pantur Epiſeopi. invocatio ila Dei o, non Do-
ee Vati, aralter non eſt deſ'rtoris, ſeg imperatoris.
nmè Idem ſapientiſſimus Antiſtes L. 2. contra
e, PI Parmeniani cap. 13. aliiſque in locis ad-
45 Nerſus Donatiſtas docet, valere ordinationes
illorum Epiſcoporum, qui ab Eccleſia aur
ſchiſinate aut hereſi ſeparantur. Ex quibus

e
6 XAX 3 ita

=

ultra eſt, ut Epiſcopi inauguratio ad Sacra-

694 Dz SACAMENTO ORDINIS.
ita ratiocinamur: Conſecratio Epiſcopi im-

rimit characterem, quo tribuatur poteſtas

indelebilis: atqui imprimere Characterem &
conferre poteſtatem indelebilem actio ſolius
Sacramenti eſt; ergo conſecratio Epiſcopi
eſt Sacramentum. Jam verò ſi Epiſcopatus
proprii Sacramenti rationem habet, cùm pe-
culiari ritu, diſtincta conſecratione, proprũſ-
que materia & forma perficiatur, conferat-
que poteſtatem, quam nulla alia ordinatio
rribuit, legitima conſecutione infertur, Epi-
ſeopatum eſſe ordinem & Sacramentum 4
Presbyteratu diſtinétum. Contra hanc aſſer-
tionem
Obj. I. Septem ſunt tantùm ordines:
atqui ſi Epiſcopatus ſit Sacramentum pecu-
liare, erunt ordines octo. Ergo. w. Dif.
min. niſi ſub uno Sacerdotii ordine Epiſcopatus
& Presbyteratus comprehendantur C. cùm ex
utroque exiſtat unum genere Sacerdotium N.
Sacerdotium in duos ordines diſpeſcitur, in
unum, quo traditur poteſtas Euchariſtiam con-
ficiendi, & in alium, quo ulterius confertur au-
thoritas eos, qui Euchariſtiam conficiunt, ordi-
nandi & conſecrandi: qui quidern duo ordines
duæ ſunt ſpecies Sacerdotii tanquam generis.
Quemadmodum igitur admittimus Presbyte-
ratum & Diaconatum, imo etiam cœteros Or-
dines tanquam Sacramenta, nec tamen Sa-
cramentum ordinis multiplicamus; ita Epi-
ſcopatum ſtatuimus eſſe ordinem & Sacra-
mentum, quin plures ordines aut Saerainent
Plura,

ine
Anl
EEN
Ee
Al
Pnnk
zN
el.
abde
Md
N
arton
iando
Mi
unr
ac
II.
Ae

DE SACRAMENTO ORDINIS. 695
Plura, quàm ſeptem adſtruamus. Quamob-
rem Rhabanus Maurus L. I. de Inſtitut. Cle-

ricorum cap. 4. ait, octo eſſe gradus Eccleſia-

ſticos, cùm ſint tantùm ordines ſeptem.
Inſt. I. Epiſcopus ex ſua ordinatione
non habet, ut poſſit conſecrare Euchariſtiam,
ſed ſolùm ut poſſit confirmare, & ordinare
Presbyteros & Epiſcopos; ergo Epiſcopatus
non convenit genere cum Presbyteratu, ſed
eſt res diverſiſſima. Deinde ordines diſtin-
guuntur per relationem ad Euchariſtiam perfi-

ciendam aut conſecrando aut ad conſecratio-
nem præparando: ſed in hac parte Epiſcopa.
1.

tus nihil addit Sacerdotio: ergo. B. 4
Diſt. Ant. Epiſcopus ex ſua ordinatione
Priore non habet, ut poſſit conſecrare Eucha-
riſtiam N. id non habet ex ſua ordinatione
poſteriore C. Epiſcopatus ſuapte natura inclu-

dit in ſe Sacerdotium, ita ut ſine hoc nequi-

dem intelligi poſſit Epiſcopus; eſt enim ſum-
mus Säcerchs, hoc eſt, primus ac præcipuus
Sacerdotum, duplici charactere inſignitus,
qui ambo tanquam genus & differentia ejus
eſſentiam integram & perfectam conſtituunt,
quorum prior facit eum convenire cum Ss-

cerdotibus ſimplicibus, per poſteriorem verò

ab eiſdem differt.
Ad II. Diſt., min. In hac parte Epi-
ſcopatus nihil Sacerdotio addit directè ac pro-
ximè C. remotè & indirectè& N. Epiſcopatus
enim confert poteſtatem ſacra ordinatione

ilos eonſecrandi, qui Euchariſtiam confi-

XX 4 cianty

696 DE SACRAMENTO ORPDINIS.
ciant; ſub qua proin conſideratione Epiſco-
Patus ad Euchariſtiam refertur.
Inſt. II. Si propter ampliorem digni-
tatem poteſtatémque Epiſcopatus ſit à Presby-
teratu ſejungendus, etiam Archiepiſcopatus,
Patriarchatus & Papatus ordines erunt, &
Sacramenta ab Epiſcopatu diverſa. N. N.
hanc conſecutionem; etenim in variis illis

Epiſcoporum gradibus diſtincta quidem Ju-

riſdiétionis amplitudo, at non diverſa poteſtas
Orinis reperitur.
Olj I. Si Epifcopatus foret ordo pe-

culiaris, major eſſet Presbyteratu; atqui hoc

dici non poteſt: quia nihil eſt excellentius
Poteſtate conficiendi Euchariſtiam. Ergo.
W. Diſt. maj. Epiſcopatus adæquatè ſpeéta-
tus major eſſet Presbyteratu C. ſpectatus inad-
æquat& ſecundàùm characterem, qui in ultima
ordinatione imprimitur, N. Poreſtas in corpus
Chriſti verum, quoad fundtionem conficiendi
& Fuchariſtiam eſt intenſivè ac ratione æſtima-
tionis intrinſecæ præſtantiſſima, per quam
Presbyteri æquales ſunt Epiſcopis. At quo-
niam Epiſcopatus & hunc characterem &
alium necefſario comprehendit, quo Confir-
mationis Sacramentum miniſtrat, & Eccleſiæ
Chriſti non filios tantùm per baptiſmum, ſed
etiam patres, h. e. Presbyteros & Epiſco-
pos per Sacramentum ordinationis gignit;
charaéter eins extenſivè major eſt & eminen-
tior ſimplici Presbyteratu: hic enim Sacer-
dotii fundamentum eſt & initium, Epifco-
patus

1
0

1

5 n

Gorts
e N
n
ehe
en,
n
Ging
Alenn
1
Eas
Celan
nden
lur
enh
Ant,
CNin
lla
dtn
En

ell
E

1

S DE SAcCRAMENTO ORDINIS. 697
big Putus vero ipſius apex & complementum, ùt
Paires loquuntur.

gni. Inſi. L. Dici poteſt, quèd, etiamſi in
. Epiſcopali conſecratione non imprimatur no-
ng vus character, amplietur tamen, & perfe-

Gior reddatur character ordinis Presbytera-
N E rüs, & ad ea, quæ Epiſcoporum ſunt, exten-
datur. Ergo non eſt opus ſtatui diſtinétum à
A Presbyterio Sacramentum. B. W. Antec.
Neg Primum, quia idem dici poſſet de Diaconatu,
ſcilicet hujus characterem eſſe exrenſionem
N. quandam Sacerdotii. Deinde ſi character eſt
he quid reale, eadem efficacia requiritur ad ex-
otiis rendendum, quæ requirebatur ad imprimen-

o. dum. Si vero dixerint, illum extendi fola
di. ügnificatione, ita ut in Epifcopo ſignum ſit
dl. poteſtatis amplioris, quàm in Presbytero; ad
Um hanc ſignificationem opus erit acceſſione novi
nns characteris veri & realis, ſicut realis character
end requiritur in anima ad ſignificandum poteſta-
. term ſpiritualem, tametſi character nil agat in

In anima, ſed ſit merum ſignum paécti divini
o. eum anima ad concurrendum in actionibus

illis ſacramentalibus. Denique ſi aſſeramus,
dt. Ebpiſcopatum Sacramentum eſſe à Presbyte-
e ratu diſtinctum, facile erit confutare hæreti-

„N cos, qui negant, Epiſcopos ordine & juriſ⸗
e dictione à Presbyteris quidquam ex inſtitu⸗
n tione divina differre: quod in ſententia oppo-
eGine ſita præſtatu perdifhcile erit. 2
Inſt. II. Si Epiſcopatus peculiarem ani-
mæ characterem imprimeret, ergo qui ante
le XX 5 non

698 DE SACHAMENTO ORDINIS.

non erat Sacerdos, neglecto presbyterio,
poſſet verus Epiſcopus ordinari; perinde ac
verè ordinatur Sacerdos, qui Diaconus non
erat. Atque hoc argumentum invictiſſimum
putat Dominicus Soto. M. MW. Illat. Epiſco-
Patus, ut jam diximus, tanquam totum in-
cludit & presbyteratum ſimplicem & pres-
byteratum ſummum ceu partes ſuas; eſt
enim Epiſcopus Sacerdas ſummus. Sicut ergo
olim Summus Sacerdos eſſe non poterat,
qui non erat de ſtirpe ſacerdotali; ita nunc
Epiſcopus eſſe nequit, qui Sacerdos non ſit.
Quare chimera foret Epiſcopus ſine presby-
teratu, ſicut Archi-Epiſcopus qui non eſſet
Epiſcopus. Præſumit enim Epiſcopatus
Presbyteratum velut totum ſuam partem
priorem ac ſubjectivam, ůùt vocant, quem-
admodum ternio numerum binarium, quem
comprehendir. Quod quidem de Diaconatu
dici non poteſt; non enim Sacerdotium con-

Hatur ex ſuo famulatu & charactere excel-

lenti presbyterats.
Wec dicas, ſi Epiſeopatu, imprimatur
character diverſus, imprimi ſuperiorem ſa-
oerdotali ac nobiliorem, ſicut in Presbyteratu
character figitur diaconali nobilior, ideeque
Epiſcopum ordinatum etſi Sacerdos non fo-
ret, conficere poſſe Euchariſtiam, quod ta-
men fidei repugnat. Nam . Quamvis in
ordinatione Epiſcopi imprimatur character,
non ſequirur tamen, imprimi characterem
nobiliorem formaliter, ſed tantùm characte-
rem

. ſeen

5
chun
e
n

le
Mlet
Cren
Geun
ſnns
inn
llih
ene
el
Sen
i
mln
1C
6wl.
Prhn
ſa mn
rin
Gal
ladvon
ſchrt

!

4

R.

R.

. DE SACRAMENTO ORDINIS. 699
ei rem novum cum nova poteſtate in presby-
*« fero non exiſtente; novus autem character
uu imprimi, niſi præſuppoſito presbyterii cha-
mn ractere, non poteſt. Atque ex hoc
.. Colliges, Hallucinari Eneam Epiſcopum
. Peariſienſem, dum L. adverſus objectiones
Ie. : CGræcorum ſcribit, ſuâà ætate, id eſt, poſt

medium Sæculi noni, Romæ plerumque con-
ſecratos fuiſſe Epiſcopos & Diaconos, non
in ſuſcepto priùs presbyteratu: & morem iſtum
ne excuſat, quòd in Epiſcopatu Presbyterium
D eminenter comprehendatur. Verùm purga-
⸗ tione iſta opus non erat: ſiquidem Nico-
D laus I. ep. 7o. proteſtatur, id quod objicie-
uu patur, calumniam eſſe à Photio confictam,
n quam Latini conſtanter à ſe depulerunt. In-
m. ter quos Ratramnus contra oppoſita Græ-
n corum L. 4. c. 8. Græci in cæteris, inquit, ſibi
n demunt autboritatem fidei; quandoquidem in
. iſtis tam evidenter mentiuntur. Hæc impu-
A. dentia Græcorum videtur Æneæ præbuiſſe
occaſionem errandi: ac ipſe Photius vide-
n tur anſam convitiandi ſumpſifle & canonibus
4 Latinorum, qui permiſère, ut Epiſcopi ex
Presbyteris vel diaconis peterentur.
e
„ ARTICULUS VII.
U⸗ 4
Sn De Excellentia Epiſcoporum.

Ren M' I. Epiſcopi nomen ab n. ſuper &
een qxonò confidero aut ſpeculor derivatum,
Ee antiquis ſignificabat inſpeétorem. Nam teſte
ſeN . Plu-

4
1.

70O DE SACHAMENTO ORPDINIS.

Plutarcho in Camillo tribuebatur nomen
Epiſcopi prætori & magiſtratibus, qui juri

dicundo, inſpiciendæ provinciæ aliisque re-
bus curandis præficiebantur. Cicero etiam

Lib. 7. ep. II. ad Atticum ſcribit, ſe à Pompe-

Jo conſtitutum in tota Campania, & mariti-
ma ora erouonor, ad quem delectus &i ſumma
negotii veferatur. Itaque hoc nomen ad Lai-
cos quoque pertinere poteſt: Unde Eulſe-
bius L. I. de vita Conſtantini cap. 44. de eo
ſie loquitur: ipſe velut communis omnium Epi-
ſcopus d Deo conſtitutus, miniſtrorum Dei con-
cilia congregavit: quem quidem epiſcopatum
ſuum Conſtantinus ipſe L. 4. c. 24. Epiſco-
pos alloquens ſic explicat: vos in iis, quæ
antra Eccleſam ſunt, Epiſcopi eſtis; ego verò

in iis, quæ extra geruntur, Epiſeopus ſum Ad

Deo conſtitutus. Nomen iſtud à priſcis ſum-
Psêre Chriſtiani, eôque Sacrorum ſuorum
ſummos antiſtites cohoneſtarunt. Ita Chri-
ſtus 1. Pet. 2. v. 27/.- dicitur Epiſeopus anima-
rum noſtrarum. Act. 20. v. 28. ad Philip. I.
v. I. ad 1 im. I. c. 3. v. 2. ad Tit. I. V. 7-
Rectores Ecclefiarum appellamur Epiſcopi.
Sed quidquid ſit de nomine, inquirimus hic,
an, & quo' jure ſacri illi præſules, qui nunc
vocantur Epiſcopi, iis, qui apud nos ſunt
tantum presbyteri, fuperiores ſint. Pro quo
MWoe IIl. Sæculo IV. Aérius presbyter
Arianus „ poſtquam ſpe epiſeopatus, quem
ambierat, excidiflet, docuit presbyteros epi-
ſcopis nihilo eſſe inferiores, teſte Epiphanio
— V Eited

5
I.
Nle
eer
4 n
m
Schn:

S
mn,

M
Mos

Aß tin

Pdern
ſhingl

En

it
D zun
litn
ie fne
t di
,
nna
uhu
n ,
hyere⸗
M
n n

.

onen
ri

NEe.

n
.
It.

n

Il.
Uue.
ſeen
1.
.
uun.

DE SACRAMENTO ORDINIS. 701
hereſi 75. & Auguſtino hæreſi 53. Sæcu-
lo XIV. Joannes Wicleffus Sacerdos Anglus,
ſicut expertus eſt Aërii fortunam, ita ado-
pftavit inſaniam. Dejectus enim à ſpe con-
ſequendi Epiſeopatum Wigornienſem, ita
dicebat: Zempore Pauli ſuſſiciebant Eccleſiæ
duo ordines Clericorum, Sacerdos videlicet &&
Diaconus; quia certum videtur, quòd ſuperbia
Cæſarea alios gradus adinvenit. Ita referunt
Thomas Waldenſis L. 2. Doctrinalis fidei,
art. 3. n. 60. & Wilhelmus Widefordus in
Lib. adverſus eundem. Hæſit in eodem lu-
t0 Calvinus Lib. 4. Inſtit. cap. 4. n. 2. ita ſeri-
bens: Quibus doxendi munui injunctum erat,
eos omnes nominabant pretbyteros. Illi ex ſuo
numero in ſingulis civitatibus unum eligebant,
cui ſpecialiter dabant titulum Epiſeopi, ne ex
‿αualitate, ut fieri ſolet, diſſidia naſeerentur
neque tamen ſic bonore dignitate ſuperior
erat Epiſeopus, ut dominium in Collegas habe-
ret, ſed quas partes habet Conſul in Senatu, ut
referat de negotiis, conſulendo, monendo, bor-
zando aliis præeat, auctioritate ſua totam altio-
nem regat, & quod decretum communi conſenſu
fuerit, exequatur; id muneris ſuſtinebat Epiſeo-
bus in Lresbyterorum catu, atque idipſum pro

temporum neeſſitate fuiſſe humano conſenſu in-

duttum, fatentur ipfi veteres. Ita mentitur
Calvinus, cui adhærent Recentiores Puritani

& Lutherani.

Dico I. Jure divino Epiſcopi presbyte-
ris ſuperiores ſunt quoad poteſtatem ordi-

„0O2 DESACRAMENTO ORDINIS.
nis. Probatur. Soli Epiſcopi poſſunt ordi-
nare presbyteros, presbyteri non poſſunt:
ergo Epiſcopi poteſtate ordinis antecellunt
presbyteris jure divino. Conſeqj. eſt evidens.
Prob. Ant. I. Scriptura nulli alteri collatio-
nem ſacrorum ordinum tribuit. Nam ab
Abpoſtolis conſtitutos fuiſſe presbyteros, hu-
jus rei gratia Titum relictum Cretæ, moni-
tumque Timotheum (quos fuiſſe Epiſcopos
nemo dubitat) ne cito manus imponeret
initiandis, apertiſſimè tradunt Actus Apoſto-
lici cap. 14. V. 22. & Paulus 2. ad Timoth.
F. V. 22. & ad Tir. Cc. I. v. y.
Prerob. II. idem Ant. ex traditione PL.
Auctor Conſtit. Apoſt. L. 3. C. I. poteſtatem,
inquit, non damus nomine Apoſtolorum Pres-
yteris ordinandi Diuconos, - — ſed ſolis Epiſco-
Pr S. Hieronymus (quem Novatores no-
is perpetuo objiciunt) in Ep. ad Titum c. 1.
ea verba expendens, ut conſtituas per civita-
tes Epiſcopos, ait: audiant Epiſcopi, qui habent
conſtituendi Resnreo per urbes ſingulas pote-
ſtatem. S. Chryſoſtomus hom. 13. in I. ad
Timoth. demonſtrat, ea verba per impoſitio-
nem manuum presbqterii accipi non poſie de
presbyteris, ſed de EpiſcopiKs. S, Epiphanius
hær. 75. Ordo, inquit, Epiſcoporum ad gig-

nendos Patres pracipuè pertinet. Hujus enim

eſt Patrum in Eccleſia propagatio. Preslyter
cuùm Fatres non poſſit, ilios Eccleſtiæ regenera-
tionis lotione producit, non tamen Patres aut
Magiſtroi. S. Athanaſius in ſua derſs
ria-

(n

119.

e
Alum

yns,

Peten
⸗ 4
S
ihjeee
u
urhin
s
er in
ynns
M on
lri
hre
I
1A
I, Ee
onleul⸗

Win

leMueri
tien
nſ
U
uin
le
fhr

rond.
Mr.
Lelont
ne,
Ain.
Nnh
r.
eyon.
Lilopo
Pobere
u
lmoth

h.,
unn,
Piel.
lo⸗
el⸗
Uite⸗
U
ℳ
,

.
als
⸗
enin
ſcen
gtet 6
Gben
ANe

DIE SACRAMENTO ORDINIS, 703
Arianos Apologia probat, Iſchyram accuſa-
torem ſuum non fuiſſe presbyterum „ quo-
niam Colluthus, à quo Iſchyras dicebatur
ordinatus, nunquam fuerat ad Epiſcopatus
characterem promotus: Unde igitur, inquit,
preshyter Iehyras“ quo ordinante“ nonne Col-
lutho? Atqui Collutbus, cum eſſet prechyter,
oliit, equsque ambæ manus absque authoritate
Jfuerunt. Addit Athanaſius, omnes, jui ſehi-
ſmnatis tempore d Collutho fuerant ordinati, ad
laicalem ſtatum fuiſſe redactos. Quibus tam
inſignibus teſtimoniis demonſtratur planè, ſi
Presbyter alium in presbyterum ordinaret

non inſignitus Epiſcopali conſecratione, hu-

jusmodi ordinationem irritam penitus ac
nullam eſſe, ideoque Epiſcopos poteſtate or-
dinis presbyteris anteire.
BProb. III. Definitionibus CC. Triden-
tinum Seſſ. 23. can. 7. ita definit: Srquis di-
xerit, Epiſeopos non eſſe presbyteris ſuperiores,
vel non babere poteſtatem confirmandi & ordi-
nandi, vel eam, quam habent, illis Gſſe cum pres-
yterit communem, anathema ſit. Idem multèò
ante ſtatuerant Synodi aliæ, nempe anno 348.
Carthaginenſis I. can. 5. anno 54.Arelatenſis V.
can.7. anno 563. Bracarenſis can. 8. aliæque Per-
multæ. Deberi autem Epiſcopis jus ordinandi
Eccleſiæ miniſtros, probat Tridentinum eadem
Seſſ. cap. 4. ex eo, quod illi in locum Apo-
ſtolorum ſucceſſerint, & Poſiti fuerint, ut
ait Apoſtolus, à Spiritu S. regere Eccleſiam
Del apertum enim eſt, inferiorum mini-
ſtrorum

704 D SAcCHANHEBNTO ORDINIS. Ni
ſtrorum electionem atque inaugurationem 4
non in Eccleſiaſtico ſolùm, ſed etiam in quo- ſ
libet regimine bene conſtituto ad præœpoſitos ſel
rectoresque ſupremos pertinere. . D
Dico II. Jure divino Epiſcopi antecel- H
lunt presbyteris etiam quoad poteſtatem ju- lini⸗
risdictionis. mi
Prob. I. Authoritate Scripturarum. E- untuhi
piſcopi Legis Evangelicæ non ſunt minores nng⸗
ſummo Sacerdote Legis antiquæ; atqui Sa- aleil
cerdos ſummus in veteri Lege jure divino lit⸗
ſuperior erat ordine & authoritate cæteris Unmem
Sacerdotibus & Levitis: Ergo & in nova maln
Lege Epiſcopi authoritate & poteſtate juris- n h
dictionis presbyteris antecellunt. Major Uohi
propoſitio eſt Hieronymi, qui hac in re no- Un
vatoribus puppis ac prora eſt, ad Nepotia- Lundl
num ep. 3 4. ita ſeribentis: Quod Aaron &α N
ilios ejus, hoc eſſe Epiſcopum & Preibyterum Allan
noverimus. Idem verbis exprefſſioribus ſu- ühiak

pra recitatis aſlerit Ep. ad Evagrium, ſive AUhu
ut alii volunt, ad Evangelum. MWinor aperte mind
nlmc

conſtat legenti cap. 28. Exodi, 9. Levitici, 17. Mck
Deuteron. Ex quibus liquet Aaronem am- ludi
pliorein honorem, diverſam conſecratio- Mk⸗
nem, facultatem ingrediendi ſanctuarium, M⸗
partem ex oblationibus peculiarem, atque ſu- Wa
pra Sacerdotes & Levitas omnes jurisdicti- W
onem ampliſſimam ſibi vendicàſſe. Fatetur uen
hoc ipſe Calvinus Lib. 4. Inſtit. cap. 6. n. 2.
& Magdeburgenſes cent. 1. Cc. 7. 8B

16
Ntonen
II uo.
Coltos

Udr.
Men.

Nun .

rnnnoild
K.

(
(Eleris
1 Nov
e urg.
MeN
re ho⸗
epoti⸗
rn
gfon
eu
R 8
FsI.

un⸗ e

ſ Pet 6
lußl
M.
o⸗

erdn,

pül
Paten
b

3

DE SAcRAMENTO ORDINIS. 709
Nec deſunt monimenta ex Novi Teſta-
menti paginis. Nam Apoſtolos jure divino
majores fuiſſe Chriſti diſcipulis conſtat tum
ex diverſa illorum electione; etenim Luc. 6.
v. 13. duodecim rantum ex reliquorum diſei-
pulorum numero elegit, cùm Luc. 10. v. 21.
demum deſignaverit & alios ſeptuaginta duos:
tum quod ſolis Apoſtolis Joan. 20. v. 21. Do-
minus poſt reſurrectionem dixerit: ſicut miſit
me Pater, & ego mitto vos: tum denique, quod
poſt Judæ defectionem Mathias ad inſtauran-

dum numerum duodenarium, peculiari cæ-

remonia ex numero diſcipulorum fuerit in
collegium Apoſtolorum cooptatus, Act. r.
Atqui Apoſtolis ſucceſſiſſe Epiſcopos, diſci-
pulis autem Presbyteros omnium Patrum
conſenſu firmatur, Gregorii Nyſſeni de vita
Moyſis, Chryſoſtomi hom. 33. in I. ad Co-
rinth. Hieronymi in Ep. ad Fabiolam, IIi-
dori Hiſpalenſis in cap. 22. Exodi. V. Be-
dæ Lib. in Lucam cap. 42. aliorumque. Igi-
tur jure divino Kpi com tenent in Eccleſia
Jradum cæterorum Sacerdotum gradu & or-
ine ſuperiorem. .
Suffragatur S. Paulus in Epiſtolis. Epi-
ſtolà enim I. ad Tim. c. . V. 19. ita eundem
alloquitur: adverſus Preilgterum accuſationem
noli recipere, niſi ſub quohus aut tribus teſtiluſ.
Ergo Timotheus Presbyterorum erat antiſtes
& judex. Hinc Epiphanius hæreſi 75.
„ Quod autem, inquit, non idem eſſe poſ-

„ ſit cum Epiſcopo Presbyter, divinus Apo-

Yy „ ſtoli

7170 DE SAcRAMENTO ORDINIS.

„ ſtoli ſermo declarat, quo, quiſnam Epi-
ſcopus, quiſque Presbyter, intelligitur.
Nam ad Timotheum Epiſcopum fſcribens,
ita loquitur: Presbyterum ne objurges, ſed
hortare velut patrem. Quid autem attinebat
Epiſcopo vetare, ut ne Presbyterum objur-
„ garet, niſi majorem ſupra Presbyterum
„ auéctoritatem haberet? Quare deinceps ad-
„ monet: adverſus Preibgterum citò accuſatio-
„ nem ne admiſeris, niſi duobus tribuſve teſtibut.„
Prob. Il. ex Patribus, ex quorum teſti-
moniis luculentiſſima duntaxat proferemus.
S. Ignatius Martyr Epiſt. ad Epheſios n. 3.
Epiſceopi, inquit, per terræ terminos definiti ex
Eſu Cbriſti ſunt ſententia. Ad Magneſianos
n. 65. hortor, ait, in Dei concordia omnisg agere,
Epiſcopo præfidente Dei loco, & Presbyteris loco
ſenatũs Apoſiolici. Ad Trallianos n. 2. ſcribit:
PEpiſcopo ſub'jecti ſitis tanquam glhſu Chriſto, ae

Paulo poſt: neceſſe itaque eſt, quemadmodum fä- ie

citis, ut ſine Epiſcopo nibil agatis. Ad Philadel-
Phienſes n. 7. Epiſcopo attendite, & Presbyte-
rio & Diaconis. & n. 9. Boni quidem ſunt Sacer-
dotes, præſtantius autem quid eſt Summus Ponti-
Jex. Vides his in locis ab Ignatio expreſſam
Epiſcoporum ſupra Presbyteros præeminen-
tiam, juriſdictionem, authoritatem.
Clemens Alexandrinus L. 6., Stromat.
ſeribit in Eccleſia imitationes eſſe Angelicæ
“ , viréſque qui inſiſtentes veſtigiis Apoſto-
orum vixerunt in perfectione juſtitiæ, teſte Apo-
ſtojo, primo quidem Diaconos eſſe, deinde coopta-
705

tl
pr
Pin

(ognn

ie, 6
Sral
rieee
Ne
Dhrelte
it
Un ero
iunge
rlpl
ntfra
mir
hzetn
1
liunsr

bhemf

ünt
ol
1
er
/
n

uu

.
3,

“

in I
lynun
Ubeng

2d Mℳ, Epiſtopam creverinr. Igitur Epiſcopi
iahr tam diſtinguuntur à Presbyteris, quàm hi à
in. Diaconis, & quemadmodum Presbyteri Dia-
em Conis hic loci ſuperiores eſſe aſſeruntur, quod
il & hæretici fatentur, ita & Presbyteris Epi-
lit⸗ ſcopi. Tres enim gradus ex æquo à ſe invi-
,, Ccem ſecreti recenſentur, è quorum uno pro-
ntl. Breſlus fiat ad alium. Atque hoe diſerimen
eng Ordinum tempore Apoſtolorum jam ex di-
n,. vina inftitutione fuiſſe Profectum refert idermn
ier S. Doctor L. 3. Pœdagogi cap. 12. ſcribens:
ſanos Quamplurima præcepta, quæ ad electas erſonas
ni bertinen, in ſanctis librit ſeripta ſunt, æc qui-
bo dem Preslegteris, alia verò Epiſcopis, alia
hi: Diaconis.
1 „ Origenes Hom. rI. in jeremiam, quam
habuit, cùm jam eſſet Presbyter: Plus à me
fidd. ervigitur, inquit, qudm 4 Diacono; plus Dia-
Ne. νο gudmn laico: gui verò totiur Eccleſiæ arcem
e obrinet ( Epiſcopus) pro omni Eccleſia rationem
iln. reddet.
i S. Cyprianus ep. 27. Dominnsz noßer,
HM inquit, cujus præcepta metuere, cgs olſervare
ic⸗ debemus, viſcopi honorem 2 Eccleſtaæ ſuc ratio-
tei diſponens dicit Petro: Tu es Petruy * ſuper
hſ iam Petram æ&difealo Eccleſiam meam. „
ſgi Inde per temporum o lucceſſionum vites Epiſeopo-
A rum Ordinatio, & Eccleſiæ ratio decurrit, ut
8 4 Eecleſhia Juper Epiſcopos conſtituatur, c omniz

eo
6

DIE SACHAMENTO Oa/3ͦ.1NIS. 711

zos in Preslteratum per progreſſum gloriæ Caam
gloria difert d gloria) donec in virum perfeétum,

dtus Eccleſiæ per eoſdem Præpoſitos gubernetur,
VVy 2 Cuùm

—“
712 DE SACHAMENTO OEDINIS.
Càm boc itaque divina lege fundatum ſit &c,
Quid clarius? .
S. Hieronymus in Dialogo adverſus Lu-
cifer. Eccleſiæ ſalus, inquit, iie Summi Sucer-
dotis dignitate pendet, cui ſi non eor quædam
cv ab hominibus eminens detur poteſtas, tot in Ec-
cleſtis eficientur ſebiſinata, quo? Sacerdotes: quo
loco S. Doctor apertè inſinuat, Eccleſiam
ipſam ſuapte natura flagitare eminentem ſu-
Pra cæteros Sacerdotes Epiſcopi authorita-
tem, ne eriantur ſchiſinata: Chriſtus autem
utique Eccleſiæ ſuo conſulere voluit. Idem
Epiſt. ad Evagrium: Quid facit, inquit, ex-
ceptd ordinatione Epiſcopus, quod Presbyter non
faciat? Ibidem, in Epiſcopo, ait, & Preslg-
zer continetur. Qui provehbitur, de minori ad
majus provehitur. Ibidem ſcribit: Et ur ſeia-
mus traditiones Apoſtolicas ſumptas de veteri Te-
ſtamento, quod Aaron & ilii ejur atque Levitæ
in templo fuerunt, boc ſibi Epiſcopi Preslyteri
&& Diaconi vindicent in Eccleſia. Tribuit hic
Hieronymus Epiſcopis ordinis diſcrepan-
tiam, ampliorem in Eccleſia dignitatem Aa-
ronis ſupra Levitides excellentiam ex tradi-
tione Apoſtolica ſeu jure divino. Immeritèò
ergo eo tanquam Patrono adverſarii glo-
riantur.

Denique, ut innumera aliorum Patrum

teſtimonia omittam, S. Auguſtinus L. de Hæ-
reſ. n. 573. Aéërium inter hæreticos recenſet
quod inter alia nefaria dogmata diceret, Pres-
Lyterum ab Epiſcopo null differentid delere di-

nd

eet
Endui⸗
Pfe
bbep
ts 6
MEn
l

Pocode

mn
Gtennt
Ginß
Ac
herdn
Pl
We
Aenrs
Conug
Ichum)
unſl
n
eh

Prob. III. ratione. Nullus Scriptorum
Eccleſiaſticorum, qui primorum temporum
ſel. formam deſcripsêre, meminit immutationis,
iler. quà ſæculo ſecundo Epiſcopi imperium in
E Presbyteros adepti ſint; ſed omnes unanimi-
l. ter tradunt, ipſorum auctoritatem in Pres-
r byteros ubique jam inde ab Apoſtolis perpe-
hain r0 deinceps viguiſſe. Deinde incredibile
mnt prorſus eſt, mutationem iſtam ordinis ab
tont Apoſtolis profecti fortuito poſt ſæculum pri-
edd mum in Eccleſias omnes fuiſſe invectam.
Nen Fidem quoque ſuperat, cunctos in toto orbe
nee Presbyteros in id ſtatim conſenſiſſe, ut gradu
HE moverentur: quaſi verò omnes jugum ſponte
Pelh. Acceperint poſthabitàâ ordinis proprii glorid
miA dignitate nuper ab Apoſtolis obtenta.
ſir Quodſi Presbyteris repugnantibus id eve-
ein 1 niſſe obtendant Calviniani, id certè ſine con-
4lute rentionibus, turbis ac celebratis ſynodis mi-
Nenf nimè poterat extorqueri. Atqui horum ni-
üt hil veteres meminerunt. Meritò igitur Tri-
Um dentina Synodus Seſi. 23. Can. 6. definit Hie-
u rarchiam Eccleſiaſticam Jivind ordinatione in-
I. ſtitutam fuiſſe, & conſtare ex Epiſcopig, Pres-
mi yteris , miniſtrig; & canone proximo, Epi-
iir ſcopos Presbyteris eſſe ſuperiores.
Obj. I. contra Aſſert. J. Concilium Ni-
nban cænum in Epiſtola ſynodica permittit Pres-
lh byteris, qui ad nullum ſehiſina defeciſſe comperti

8
rhl
1A

X

DE SACRAMENTO ORDINIS. 7r1s

ſunt, jus habere & ordinandi, & eor, qui digni
clero fuerint, nominandi. Ergo Presbyteris

tunc jus erat ordinandi, teſte Theodoreto

Yy 32 L. I.

714 DE SAcRAMENTO ORDINIS.

L. 1. c. 9. & Socrate L. I. C. 19. N. D. Am. 1
jus habere ordinandi, hoc eſt, eligendi C. *

id eſt, conſecrandi N. Verbum græcum 7αο;=
ciet&s ſignificat promovere. Synodus Me-
lerian Schiſmatis Presbyteris in Clericorum 10
promotione ſuffragii jura conceſſerat; cæte-
ris autem concedit za ααπρααοαιιεια ιαH᷑ 06- I
nara oEsaXXριν, hoc eſt, & promovere o i
nomina ſuggerere. Nec refert, quod vox illa i
7ο YHρρoροιειορυια Paulèò ante dicatur de iis, qui Mnd
ab Alexaudro Epiſcopo Alexandrino erant inlin
conſecrati. Nam licèt ex ſe promotionem uünl
tantùm electione factam ſignificet; poteſt ta- nin
men etiam ad ordinationem, ùt ſibi ſubjectam, inrln
applicari; prout can. 14. Synodi II. & alibi ul
adhibetur. Porro mendoſum eſt, quod in nn
Codice Dionyſii Exigui can. 13. C? Ancyrani mi
legitur: Pretyteris non licere Pretbyteros auf Hd
Diaconos ordinare ſine præcepso Epiſcopi vel litte- illie
rir, Ita enim exemplaria emendatiora alio- fu
rum habent: Sed nec Presbyteris civitatis ſine iuni
Epiſcopi præcepto amplius aliquid imperare, nec aln
ſine authoritate litterarum ejus in unaquague pa⸗ s
rochia aliquid agere. amm
Inſt. I., Concilium Hiſpalenſe II. A. 619. M /
ecapitulo. 7. ſtatuit: quamvis cuin Epiſeopit pluri- w li
ma illis (Presbyteris) communis ſit diſpenſatio; ne
uædain tamen authoritate veteris legis, quædlam iie
vovellis & Ecclehiaſticis regulis ſibi Frohihir no⸗ DM
verint, ſicut Presgterorum & Miacouorum ac
virginum conſegratio. Ergo ex jure duntaxat Gi
Eccleſiaſtico ſoli Epiſcopi conferre ſactos Or- gil
ines

4

enc D
nne
luhle.
COEIn
g.
l
orte
or N
li
erint

ionen

telt tn
elhun
K
Nodi
Neyran
or
Ale⸗
e d⸗

eeſef

Pn
en
ſeli⸗

87
llit

DE SACRAMENTO ORDINIS. 715

dines poſſunt, ideoque jure divino non ſune
ſuperiores Presbyteris quoad poteſtatem or-
dinis. Confrmatur ex eo, quod Synodus eo-
dem modo de ſacris ordinationibus, quo de

Virginum & Eccleſiarum conſecratione lo⸗

quatur: atqui hoc poſtremum juris eſt tan-
tum Eccleſiaſtici. Ergo & primum. . Diſt.
Ant. & Synodus novellarum regularum nomine
intelligit novi fæderis leges, quas veteris Te-
ſtamenti inſtitutis opponit C. intelligit recen-
tiores à Conciliis conditas N. Illum eſſe Con-
cilii ſenſum liquet ex ſerie cit. cap. in quo re-

prehenditur Agapius Epiſcopus Cordubenſis,

qui cùm à ſæculari militia ſtatim ad ſummum
fuiſſet Sacerdotium promotus, diſciplinæ Ec-
cleſiaſticeæ non ſatis peritus frequenter Pres-

byteros deſtinabat altaribus erigendis, &

baſilicis conſecrandis, id quod vetat Syno-

dus inquiens: In divinis enim litteris præci-

biente Domino ſolus Moyſes in Labernaculo Dei
erexit Altare, ſolus ipſe unzit, quia ſummus uti-
que Sacerdos erat Dei, ficut ſeriptum eſt de eo:
Moyſes * Aaron in Sacerdotilus ejus; ideöégue
id, quod tantàùm facere principibus Sacerdotum

juſſum eſt, quorum typum Moyſes & Aaron te-
nuerunt, Presbyteri, gqui filiorum Aarvon geſtant

fguram, arripere non præſumant. NWam quam-
vis oum Epiſcopis &c. Ex quo Eecleſiæ hac in
re doctrina potius confirmatur.
MNec refert, quod novellas regulas Eccle-
ſiaſticis oonjungat. Non enim conjungir,
quod eædem ſint; ſed quod utræque in idem
XV 4 argu⸗

„*
.

716 DE SACRAMENTO ORDINNS.

ſiaſticis regulis jus divinum ſœæpe declarertur,
ideo ipſi non infrequenter adjunguntur.
uAd onf. Diſt., maj. Loquitur eodem
modo quoad reſervationem ipfam C. quoad
jus, quo reſervatio innititur, N. Conjungit
itaque Synodus iſta tanquam ſolis Epifcopis
reſervata: & merito; omnia enim illa pariter
Epiſcopatus honori reſervantur, ſed vario
jure, quod non ſemper exprimunt veteres.
Quanquam Synodus Hiſpalenſis novi Teſta-
menti regulis Eccleſiaſticas ideo etiam con-
jungere videatur, ut innuat geminam illam
conſecrationem ex diverſo jure proficiſci.
Inſt. II. Veteres nonnulli affirmant,
Epiſcopos creari à Presbyteris; Ergo. Prob.

Ant. Eutychius Patriarcha Alexand. in Hi-

ſtoria Eccleſiæ Alexand. & vita Marci Evang.
memorat, S. Marcum conſtituiſſe duodecim
Preshyteros, qui adeſſent Patriarchæ, ut dece-
dente Patriareha eligerent unum s duodecim Pres-
Pyteris, & imponerent religui undecim Precbyteri
manus capiti ejus, & benedicerent eum, & con-
Nituerent eum Patriarcham. De Novato Pres-
bytero loquens Cyprianus Ep. 49. Ipſe oſt,
inquit, qui Feliciſſmum ſatellitem ſuum Miaco-
wum, nec permittente me, nec ſinente, ſua fa-
ttione && ambitione conſtituit. Ergo. N. Diſt.
Ant. Presbyteri creabant Epiſcopos, & Dia-
conos, hoc eſt, eligebant, vel conferri ordi-
nem curabant C. per ſe ipſi conſecrabant, N.
Ita benignè explicari poteſt Eutychius. or-
at

argumentum conſpirent. Nam cùm Eccle-

enmh
enl
ancu
Dlnnn
Einnih
ünir
Nspri
N
e)
Ednn
Unl
ie
un en
ACn
1 C
7 5
n
Alen
Aebe
e

ſ

dunl

Lel
en

N
Cd

Ge

Dle
npnit

V n

elens
Tele
nc.
ſe.
mate
Pok⸗
H.
ng.
dee
bu⸗
endne⸗
Nahen
D
DN.
ſt
D
K

ttle

buan

1

DILE SACHAMENTO ORDINIS. 717
ſtat enim triplicem manuum impoſition m ab
Orientalibus in electione & ordination: Epi-
ſcopi adhiberi: quarum prima eſt populi to-
tius præſulem ſuum deſignantis: ſecun e
Presbyterorum eundem ſimul eligentium, &
poſtea electum approbantium: TYertia Epi-
ſcoporum electum & confirmatum conſecran-
tium. Hæc Abrahamus Ecchellenſis Maro-
nita cap. 2. & 10. p. I. Eutychii vindicati ad-
verſus Seldenum & Hottingerum alioſque
Proteſtantes, qui plura ex dicti Eutychii hi-
ſtoria excerplerunt, queis contra Catholicos
abuterentur. Cæterum Eutychii vel nulla
vel tenuis eſt authoritas; quippe fabulis dele-
Ctatur, ſummamque veteris hiſtoriæ ac diſci-
plinæ ignorationem præſefert, id quod non
Catholici duntaxat Theologi, ſed etiam Pro-
teſtantes pluribus oſtendunt, Seldenus, Eduar-
dus Procokius, qui Eutychii ſeripta typis
vulgavit. Videſis Carolum Witaſſium Tract.
de Sacram. Ord. Part. 2. q. I. de Epiſcopo-
rum ſuperioritate. ⸗
Pariter quando Novatus perhibetur Dia-
conum feciſſe, id ſolùm arguit ejus ſtudio
effectum, ut Feliciſſimus Diaconus conſtitue-
retur. Colligitur id ex ipſis verbis Cypria-
ni, diſertè pronunciantis, Novatum factione

ſua duntaxat effeciſſe, ut Feliciſſimus ad Dia-

conatum eveheretur. Addir S. Cyprianus:
i⸗ iſtie adverſus Eceleſiam Diaconum fecerat, ik
lic Epiſcopum fecit, ſcilicet Novatianum Romæ.

Novwerat autem Cyprianus ex Epiſtola H

XVy 5

718 DE SAcRAMENTO ORDINIS.
nelii Pontificis ad Euſebium, Novatianum

non à Novato, ſed à quibuſdam Epiſcopis te-

mulentis fuiſie ordinatum.
Inſt. III. Ignatius, Auguſtinus aliique
Patres affirmant, Sacerdotium præſtantiorem
eſie gradum, sd quem poſſit mortalium ali-
quis aſcendere. Atque hoc de ſimplici etiam
Presbyteratu verum eſt, qui pariter honor
omnium maximus dicitur. Sic enim Euſe-
bius L. G. c. 14. de Origene diſſerens ait: Zhe-
octiſtus Cæſarec«, * Alexanqer Hieroſolymorum
Ediſeopi. .. Cum ſupremo honore dignum Ori-
genem probaviſ'm, et manus, ut Preslyterio
ungeretur, impoſuerunt. Auctor quoque
Commentariorum in Epiſtolas Pauli, ſive
Am broſiaſter in cap. 3. Epiſt. ad Tim. I. ſcri-
bit, Eyiſcopi & Preshyteri eſſe unam ordinatio-
nem. Ergo tunc temporis nihil erat Sacerdo-
tio & Presbyteratu ſublimius. N. Diſt. Conſ.
Nihil erat ſublimius Sacerdorio adæquatè ſum-
Ppto, prout ſcilicet duos ordines diverſos
complectitur, C. inadæquatè ſumpto pro
ſolo Presbyteratu Subdiſt. nihil eſt ſublimius
dignitate C. authoritate N. Itaque reapſe
nulla eſt præſtantior poteſtas eâ, quâ confici-
tur ipſum Chriſti corpus, quæque Presby-
teratu confertur. Neque verò Epiſcopatus
ſeorſim acceptus, Presbyteratum dignitate
ſuperat, ſed authoritate, quod non impedit,
quominus Epiſcopi ſint Presbyteris ſuperio-
res. Quare dum Ambroſiaſter (quanquam
is ignoti nominis ſit, & incertæ ætatis auctor)
Presby-=

l

19
eid
P
Ethern
1 n⸗
6we
urh
M
Peui
nlli
enen

hten
mtih
enah
nnens
nte
n bi
Upet
une

anlt

Ucetn
lzin
Uine
n

e⸗

4

tumm
te.
le

fn
nd.

lelim

Fhonnt
le.
1D.
rH

=.

Nen

vgde
ſe
laii.
Ntr.
do⸗
N.
n.
Nee
N
M.
.
.
Aas
Nne
Nio⸗
gonn
NNH

DE SACRAMENTO ORDINIS. 719

presbyteri & Epiſcopi unam eſſe ordinatio-

nem affirmat, non unam ex omni parte in-
telligir, ſed quantum ad Sacerdotium ſeu
Pzesbyteratum. Sic quippe protinus ſubjun-
git: uterque enim Sacerdos eſt: ſed Epiſcopus

primus eſt, ut omnis Epiſcopus Prechyter ſit, non

omnis Preshyter Epiſcopus.. . Unde & quemad-
modum E Roru, ordinet, oſtendit: neque enim
fas erat, aut icebat, ut inferior ordinaret majo-
rem; nemo enim tribuit, quod non accepit.
Olj. Il. contra Aſſert. Il. S. Paulus ita lo-
quitur deEpiſcopis acpresbyteris, ut aliquando
Presbyteros vocet Epiſcopos, aliquando Epi-

ſcopos appellet Presbyteros, & quidquid de

Epiſcopis dixerit, id pariter de Presbyteris af-
firmaverit. Ergo Epiſcopi jure divino non ſunt

ſuperiores Presbyteris. Prob. Ant. ex Variis

Scripturæ locis. Ad Philip. r. ſic ſcribit: Paulus
& Zimothens ſervi J'Eſu Cbriſti omnibus ſanctis, qui
ſunt Philippis, cum Epiſcopis &ι Dieconibus:
ubi per Epiſcopos intelligi Presbytezos mani-=
feſtum eſt; ſi enim Epiſcopi nomine ſigniſi-
caretur primus aliquis Sacerdos juriſdictione
in cæteros præditus, non dixiſſet Paulus
cum Epiſcopis, ſed cum Epiſcopo; fieri enim
nequit, ut ejuſdem urbis plures ſint Epiſcopi
in ſenſu à nobis uſurpato. Ergo. Ad Tim.
1. C. 4. V. 14. dit: Moli negligere gratiam, tecd
data eſt tibi per impoſitionem mamium Presf
byterii. Idem ergo eſt Presbyter, qued Epi=

fcopus, eùm fatentibus Catholicis fermo ibi

ſit de impoſitione manuum facta ab Epiſco-
Pis.

720 Dk SAcCRAMENTO ORPDINIS.

S Aſn
Pis. Ad Tit. r. v. y. inquir: Reli ui te Creta itt
u. . . oonſſituas per civitater Presh'teros, ſiur

& ego diſpoſui tibi. Subinde virtutes Presby-
teri deicribens v. 7. addit: oportet enim Epi-

((CVohpum ſine orimine eſſs. Ergo nihil diſcernit un
„Presbyterum inter & Epiſcopum, Pprout ex e

VYI

Pparticula enim intelligimus. Denique Act. 20.
V. 17. legitur: A Mileto Paulus mmittent Ephe-
ſum, vocavit majores natu ( cαροττια) Ec-
cleſiæ, quibus deinde ait v. 29. Attendite vohis
cG univerſo gregi, in quo vos Spiritus ſanczus po-
Juit Pg vegere Eocleſiam Dei. Ergo vel
plures erant ejuſdem civitatis Epiſcopi, vel
iidem erant Presbyteri, qui Epiſcopi. e
B. I. Diſt. Ant. S. Paulus Presbyteros i
vocat Epiſcopos & viciſſim, quèd Epiſcopi Mn
Oe& Presbyteri nomina utrique ordini Apoſto- eun
borum &ο fuerint communia C. quaſi ordi- Mn
nes ipfos tunc diſtinctos non fuiſſe ſenſerit Pai
M. Ant. & alo,. Ita hoc Argumentum ſol- Ml
vit S. Chryſoſtomus Hom. I. in Epiſt. ad

unnte

1

Wan
Philipp. expendens illa verba: cum Epiſzopirs
& Dioconibus: Quid eſt hoc?s inquit: an unius Allla
civitatis multi erant Epiſeopi? nequaguam. JSed liu,
Presbyteros ita appellavit. TZunc enim nomina g
adhuc erant communia, atque etiam ipſe Epiſco- ii

pus vocalatur Diaconus. Idrirco ad Timotheum l.
ſeribent, Diaconiam, id eſt, miniſterium tuum Wn
inmple, cum tamen ile Epiſcopus eſſet, quod con- en
Rat ex illis verbis ad eundem ſeriptis: . gquæ acl
data eſ tibi cum impoſitione manuum Presbyterii.
Preulyteri enim Epiſcopum non ordiniſſent. Et len

11uL=

ll/
,
Tel
elos
pi
Rto.

nic.
l
Ne
H
tt
Sean
fr
R.

DFE SACRAMENTO ORDINIS. 721

rurſus ald Titum ſerihens: Hu us rei gratié reli-

qui te Cretæ, ut conſtituas per civitates Presby-

teros. . . Quæ quidem de Epiſcopis dicit. Nam-
que hæ cùm dixiſſet, ſtatim addit: Oportet enim
Epiſcopum ſine erimine eſſe. Antiquitus enim
Epiſcopi voçabantur Preslyteri & HMiaconi Cri-
Ri. Quocirca hodie mlti Epiſeopi ſeribunt ita:
ympreiltero cg Syndiacono. Procedente verò
tempore proprium cuique zributum eſt nomen, ut
bic quiqem Epiſeopus, ille verò Presbyter abppel-
laretur. Hanc Chryſoſtomi explicationem
tanquam omnium planiſſimam & commodiſ-
ſimam plerique interpretum Græcorum &
Latinorum tenent. Nam in 8. Scriptura non
tantum nomen Epiſcopi, ſed etiam Apoſtoli
& Diaconi aliis quoque tribuebatur, qui or-
dine & authoritate aut minores erant, aut
multèò præſtantiores. Præter duodecim, quos
Chriſtus in Evangelio elegit Apoſtolos etiam
Paulum, Barnabam, Andronicum, Juniam

alioſque hoc nomine cohoneſtatos legimus:

imoChriſtus ipſe ad Hebr. 3. Apoſtolur confeſlio-

nis noſtræ appellatur. Paulus ſe & Apollo I. ad

Cor. 3. V. 5. & 2. ad Cor. 3. V. 6. Vocat diν&⁹

Miniſtros, & ad Rom. 15. v. 8. ait, Chriſtum
iaονοο. Miniſtrum fuiſſe circumciſionis., Petrus

item Epiſt. I. cap. 5. V. I. ajebat Presbyteros,

qui in vobis ſunt, olſecro Compresbyter, aut

Juxta vulgatam, ſeniores conſenior. Audebunt-
ne Novatores Chriſto Apoſtolos & Epiſeo-

os, Apoſtolorum principi Presbyteros, imo
Ppiſcopos Diaconis fasere authoritate Pares?
Re-

722 DE SACRAMENTO ORDINIS.

Receptâ igitur hac Chryſoſtomi ſententiâ tota

illa probationum farrago evanefcit.
mM.. 2. cum S. Epiphanio, aliquibus in
locis extitiſſe Epiſcopos cum Diaconis abſque
Presbyteris, in aliis verò Presbyteros cum
Diaconis ſine Epiſcopis; indeque factum, ut,

ubi Apoſtolus Epiſcoporum mentionem fe-

cit, de Presbyteris omnino ſiluerit. En ver-
ba Epiphanii Hom. 75. edit. Petavianæ ad-
verſus Aérium ita dicentis: Sed nimirum veri-=
tatis iſte ſeriem ignarus, nec in reconditiore hiſto-
via verſatus, non intelligit Apoſtolum, cùm re-
cens adbuc eſſet Cbriſtiani dogmatis propagatio,
pro re nata ſeripfiſſe. Nam ubi jam Epiſcopi con-
Ninuti fuerant, ad Epiſcopos ac Miaconos ſerile-
bat; neque enim ſubinde omnia ab Apoſtolis ordi-
nari poterant: & quidem Presbyteris in primis
&οσ Diaconis opus erat, d quibus videlicet ambobus
eceleſiaſtica negotia adminiſtrari poſſunt. Quare
ubi nondum Epiſeopatu dignus aliquis occurrerat,
nullus e loco præpoſitus eſt Epiſeopul. At ubi &α
nectſſitas poſtulabat, nec eovum, qui Epiſcopatu
dioni erant, copia deerat, ibi Epiſcopi conſtituti:
ſed cum baud magna multitudo foret, reperiri
nulli potuerunt, qui Epiſcopi crearentur; unde
Jolo Epiſcopo contenti fuerunt. Sine Diacono
autem Epiſcopus eſſe non poteſt.
Erant igitur ex mente Epiphanii primis
Eccleſiæ ſæculis Epiſcopi à Presbyteris non
ſolum gradu & authoritate, ſed etiam nomine
diſtinécti. Nec tamen ex produétis ſupra
ſeripturæ teſtimoniis ad Philipp. 1. & Act. 20.
ſequi-

“

ennen
it
uf

l
eſe
aſenr
8 et Hi
T
etzei⸗
ml
Pielre

UI

cchan
un
n
„,

K

Nort

netnt,

ſen
M
IAo

ę

inss
8 n
lhine
A,

DE SACRAMENTO ORDINIS. 723

ſequitur plures fuiſſe ejuſdem civitatis Ebi-

ſcopos. Nam cum Philiopi merropolis eſ-
ſet, plures ſub ea erant Epiſcopi illius pro-
vinciæ, qui ex urbibus aliis negotiorum ci -
8à poterant convenire. Eodem ſenſu expli-
cat illud Act. 20. v. 17. S. Irenæus L. 3.
c. 14. inquiens: A Mileto convocatis Epiſcopig
& Precheteris, qui erant al Epheſo, & à reli-
quis proximis civitatibur. Cærerùm hæc Epi-
Phanii aſſertio cum ſententia Chryſoſtomi fa-
cilè conciliari poteſt; cùm non repugnet, ea-
dem vocabula in ampliori ſignificatione plu-
ribus, in preſſiore verò & propria uni tan-
tùm convenire
Iuſt. J. S. Chryſoſtomus hom. 1II. in
1. ad Timoth. Peſtquam, inquit, de Epiſcopis
dixit (Apoſtolus,) eéſzue formavit. . Omiſſöo
Prersbyterorum ordine, ad Diaconos tranſiit. Cur
id, quæſo? quia ſeilicet inter Epiſeopum & Pres-
yterum intereſt ferme nilil: quippe & Preibyte-
Tis Eccleſiæ cura commiſſa eſt, & quæ de Epiſco-
pis dixit, etiam Pretbyteris congruunt. Idem
ſeribit Theophylactus Chryſoſtomi veſtigiis
imò verbis inhærens. Ergo Chryſoſtomus

non agnovit Epiſcopos Presbyteris authori-
tate antecellere. k. W. Conſeq. Nam ſi S.

Doctor non agnevit Epiſcopos Presbyteris

eſſe Haeriores, cur miratur, Apoſtolum præ-

termiſio Presbyterorum ordine, nominatis
Epiſcopis ſtatim ad Diaconos tranſüſſe? Cer-
tè niſi Presbyterorum & Epiſcoporum ordi-
nes jam fuiſſe diſtinctos credidiſſet, nullus
fuiſſet

724 DI SACRAMENTO ORDINIS.
fuiſſet admirationi locus. Deinde licet pene
unus eſſet gradus; attamen Chryſoſtomus af-
firmat interfuiſſe aliquid, quod indicant illa
verba: 371 & οπ 1 εινοo,; quæ meliùs ver-
tas: quia non multum intereſt, quam, intereſt
ferme nibil. Quid porro interſit, ibidem de-
clarat, cùm & veſtigio addit: ſola quippe ordi-
natione ſuperiores illi ſunt, atque hoc tantum plus
quam Presbyteri habere videntur. Quod autem
etiam Presbyteris tribuat animarum curam,
hoc ultra fatemur, non tamen independenter
ab Epiſcoporum juriſdictione, & authoritate.
Eadem valet reſponſio ad Theophylactum,

qui in Epiſtolam ad Philipp. ſcribit Presbyte-

ros quoque dici Epiſcopos, quod etiam ipſi po-

pulum inſpiciant, ut purgent, & illuminent, hoc

eſt, exorcizent catechumenos, & baptizent;

Jed alia eſſe Epiſcopi oficia; non enim Presbyterè

ordinant.
Inſt. II. S. Hieronymus hanc Epiſco-
porum eminentiam atque à Presbyteris diſtin-
tionem ævo Apoſtolorum viguiſſe minimè

credidit. Prob. Ex ejuſdem comment. in

cap. primum Epiſt. ad Titum. Principio

enim ait: Idem eſt ergo Preslyter, qui Epi-=
ſcopus.
Subjicit ſtatim: & antequam diaboli inſtin-
&tu ſtudia in religione fierent, & diceretur in po-
pulis: ego ſum Bauli, ego Apollo, ego autem Ce-
phæ, communi Preibyterorum conſilio Beœcleſiæ gu-
ernabantur. Ergo Hieronymus nullum ag-
noſcebat, qui Presbyteris authoritate anteiret.
Pergit

Auel

1 Rl
Geit
ntmn
n
nnd
nrd
Pücin

Aack
Imn
e. An
nehln
ni
1,Ai
ſ
nnn
Ulht

N

t pen
llg .
r ili⸗
bſer.
ine
nc.
ele.
tenſe
Caen
Cuuc,
Vener
lare,

ent,
ren

Mo.
g.
6s.
tnin
el
NdO

iſte
ten
eg
Mum
0eſe
Donl

DrE SACRAMENTO ORDINIS. 72 5
Pergit deinde: poſtquam vero unuſquiſijue eos,
quos baptizaverat, ſuos putabat eſſe, non Chriſti in toto
orbe decretum t, ut unus de PFresbyteris elelctus ſu-
perponeretur cæteris, ad quem ommis Eccleſiœ cura

pertineret, & ſehiſinatum ſemina tollerentur. Puta-

vit igitur S. Hieronymus hane Epiſcoporum
excellentiam & poteſtatem jure tantum humano
ad tollenda ſchiſinatum ſernina fuiſſe invectam.
Demum coneludit: Scut ergo Presbyteri
ſciunt, ſe ex Eccleſig oonſuetudine ei,; quit ſibi
præœpoſitus fuerit, eſſe ſubjectos: ita Epiſcopi nove-
rint ſe magis conſuetudine, gquam diſpoſitionis do-
minicæ veritate Presbyteris eſſe majores, in
commune delbere Eccleſtaun regere. Ergo &c.
His alisz que S. Doctoris teſtimoniis triumphat
Blondellus, qui integrum librum edidit, ut
Hieronymum in oppoſitam ſententiam deror-
queret; ſed inanis, ſicut in cæteris, ejus eſt labor.
B. Mego aſſertum, cujus fallitas perſpicua
fit momentis ſupra ex S. Hieronymo produ-
Ctis. Ad prob. N. verba S. Doctoris ſingilla-
tim explicando. I. Idem eſt Presbyter, qut Epi-
ſeopus nominetenus C. reipſa N. Eodem enim
loco, ait: Presbyter & Epiſeopus aliud ætatiſs
aliud eſt nomen offciit. . Eosdem Epiſcopos illo
tempore, quos & Presbyteros appellabant; pro-
pterea indifferenter de Epiſcopis quaſi de Preslegteris
Aſt locutus. Quod probat ex variis Scripturæ
loeis ſupra à nobis adductis, qui de ſolis nomi-
nibus agunt, præſertim ex initio Epiſtolæ ad
Philipp. cum Epiſcopis & Diaconis, atque: Certè
in una civitate plures, t nuncupantur, Epiſcops
42 eIe

726 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Cud

eſſe non poterant. Ergo Hieronymus fingulares n
primi Ordinis antiſtites, eosque alios à Presby- nn
teris credidit. wni
2. Communi Presbyterorum conſilio Eccleſiæ nt
gubernalantur, & pari etiam auctoritate N.
communi conſilio, ſed auctoritate diſpari, C. !
Ex communi cura & adminiſtratione Eccleſiæ b
nequaquam ſequitur pares fuiſſe Epiſcopis Pres- (dlt
byteros. S. Cyprianus Ep. 5. ad Presbyteros alid
& Diaconos, ſolus, inquit, reſeribere nihil po- 1
zui; quando à primordio Epiſeopatüs ſtatuerim, ni-
bhil ſine confſelio veſtro & ſine conſenſu plebis med
privatim ſententiäé gerere. Nemo tamen nega- zts
verit, tunc multum fuiſſe diſcriminis inter hige
Epiſeopum & Presbyteros, inter hos & Dia- Mlan
conos, inter plebem & clerum. Id quod ſa- hei
tis agnovit Hieronymus: ſcribit enim ipſe L. Aldd

de ſeript. Eceleſ. in Jacolo, eundem Jacobum wen
primum Hieroſolymorum Epiſcopum conti- Anmm
nuo poſt Chriſti aſcenſionem fuiſſe conſtitu- inl
tum: ſciebat Petrum Antiochiæ ſediſſe, & pihnf
Evodium ſibi ſucceſſorem ordinaſſe, Marcum eiun
Alexandriæ ſediſſe antiſtitem ante tempora il- g n
lius ſchiſmatis, ad quod provocat. 67 ſe,
3. At occaſione ſchiſmatis Corinthiaci, teſte aim
Hieronymo, toto orbe deeretum eſt, ut unus ex rin
Presbyterit electus ſuperponeretur cæœteris. Diſt. l
id eſf, ut unus, qui jam ordine & charactere an,
alios antecellebat, curam & adminiſtrationem
ad ſe ſolum revocaret C. ut ſuperponeretur
præcisè N. Ante iſtud ſchiſma erat in qualibet
inſigniore Eccleſia Epiſcopus, qui charactere
3⁰

ne.
emt
negr⸗
Rinte
KDe
oc
0el
Cobun
conl
re
le, G
ln

R

ete
i i

raben
donen
eet
n 1
Orne

u

el⸗ .

DE SACHAMENTO ORPDINIS. 727
ac ſuæ ordinationis dignitate Presbyteris ex-

cellebat; curam tamen gregis cum Presbyteris

ultro communicavit: quam tamen poſtea ob-
orto ſchiſmate, ob Presbyterorum arrogantiam,
Epiſcopi ad ſe revocarunt, ita decernentibus
Apoſtolis. Atque hoc eſt, quod ait Hierony⸗
mus in toto orbe deeretum eſſe: neque enim de
Concilio univerſali, aut ſpecialibus ſynodis hac
ſuper re coaétis conſtat.,
4. Eodem ſenſu accipiendus eſt Hiero-
nymus, quando dixit, Epiſcopos Presbyteris
majores eſſe conſuetudine magis quàm diſpofitio-
nis dominicæ veritate. Negne enim vult ſicg
eſſe majores quoad gradum, dignitatem & cha-
racterem Sacramenti, ſed exterius duntaxat,
quòd Presbyteri non amplius æquè vocaren-
tur à præſulibus in partem ſollicitudinis ùt antè.,
Illam quippe in gubernanda Eccleſia curarum
conſilioriümque communionem, quam S. Hie-
ronymus ait initio ſervatam fuiſſe explicat
Præſtantiſſimus Doctor verbis illa in objectio-
ne allata proximè conſequentibus: imitantes
Moyſen, qui cum hableret in poteſtate ſolus præeſſe
populo Graæl, ſeptuaginta elegit, cum quibus po-
pulum judicaret. At Moyles utique jure divi-
no illis erat ſuperior.

Inſt. 3. Idem Ep. 85. ad Evagrium ſeri-

bit, Diaconum ſe Presbyteris anteponere idem

eſſe, ac ſe anteponere Epiſcopis: ergo. Per-
gi in ead. Epiſt. Alexandriæ a Marco Evange-
iſza uſque ad Heraclam &c* Dionyfium Epiſeopoß,
Preshyteri ſember unum ex ſe elécum, in excels
2 2 ſiors

728 DE SAcCHRAMENTO ORDINIS.

ſtori loco collocatum, Epiſeopum nominubant: quo-
modo ſi exercitus Imperatorem faciat; aut Diaco-
ni eligant de ſe, quem induſtrium noverint Ar-
cghidiaconum vocent. Atqui hic S. Doctor affir-
mat à ſolis Presbyteris factum eſſe Epiſcopum.
Ergo juxta Hieronymum jure divino nihil dif-
fert à Presbyteris Epiſcopus. . Diſt. Ant.
Idem eſſe ac ſe anteponere iis, qui charactere
ſint Epiſcopi N. iis ſe anteponere, qui curâ
adminiſtratione & nomine ſolum ſint Epiſco-
pi C. Quod autem dicit, Presbyteros unum
ex ſe electum in excelſiori gradu poſuiſſe atque
Epiſcopum nominafle, intellige, à ſolis Pres-
byteris Epiſcopum eſſe electum, non item
conſecratum. Nam S. Hieronymus continuò
ſubdit: Quid enim facit, excepta ordinatione,
Epiſeopus, quod Presbyter non faciat? Quod ac-
cipias de officiis Eccleſiaſtieis baptizandi & Eu-
chariſtiam conficiendi: nam quod poteſtatem
confirmandi non exceperit, ideo factum, quia
reſpexit ad conſuetudinem Eccleſiæ Alexandri-
næ, in qua Presbyteri ex ſpeciali commiſſione
chriſmabant.
Cæterùm uſque ad tempora ab Hieronymo
notata peculiare hoc habebat Eccleſia Alexan-
drina, quod ſoli Presbyteri jure ſuffragii gau-
derent, quod ex ſuo tantum collegio Epiſco-
pum eligerent, teſte Eutychio Alexandrino,
atque illico à morte Epiſcopi, ne aliit hunc, aliis
öllum poſtulantibus in populo jurgia &* contentiones
exiſterent, üt habet Epiphanius hær. 49. Porro
glectus iſte quamprimum à Presbyteris in ſede
. . ſublimiori

d
o

Ie
ieel
Deme

o
Ulmne
M
(Wa
Uczn
ICnine

ene

el
Mlnnn
rane

E

DE SACRAMENTO ORDINIS. 729

4 ſublimiori collocabatur, & ante conſecrationem
ia ab Epiſcopis aliis acceptam vocabatur Epiſco-
½. Pus, atque Poſt dies aliquot jurisdictione &
ift. auétoritate plenè fruebatur. Addit Eutychius
tan. Presbyteros manus electo etiam impoſuiſie, in
ntliü. ſpeciem ſcilicet anticipatæ cujusdam conſecra-
4 (lonis. Quæ quidem poſtea fuere murata: nam
Gn S. Athanalius Diaconus erat, cùm eligebatur
in Ep ſcopum; ubi procul dubio clerus reli-
quus & plebs ipſa ad eligendum Epiſcopum
admittebatur, more aliarum Eccleſiarum, in
quibus vicini quoque Epiſcopi ſuffragii jure
e potiebantur.
Neque obſtat illud, quod Hieronymus
len dixerat, Epiſcopum Alexandrinum à Presby-
niud deris ita factum eſſe, ut fiebat imperator ab
h exerciru, & Archidiaconus à Diaconis: hoc
r. enim S. Doctor intellexit ſolum quoad rationem
r. electionis, nequaquam autem ſecundùm ratio-
ün nem omnimodam, ut ſic electi Epiſcopi con-
t ſecrationem excluderet.
Aque hæc paulè prolixius verſavi, ut
in retunderetur procacitas hæreticorum, qui pu-
gnaciter contendunt Hieronymum hac in parte
totum eſſe ſuum, atque ut caſtigaretur Micha?-
w Iis Medinæ audacia, qui aſſerere non dubita-
re vit L. I. de ſacrorum hominum origine & con-
o zinentia cap. 5, Doctorem maximum Aéêriihære-
tno fi abpertè& faviſſe: cujus ſcholaſtici judicium fal-
il Hemum homine ca i lre indignum jure appel-
u lat L. 2. de Hierarchia Eccl. c. 8. Dionyſius
Petavius.
e
.

6

huncer
cit
o
Chum

no

22 3 ARTI-

730 Dr SAcHAMENTO ORPDINIS.
3 .

ARTICULUS VIII. V.
De Sacrarum Ordinationum materia & Forma a

1XXOta I. Ut iis, quæ hic diſputari ſolent, S
lux plenior accedat, prænotandi ſunt ſa= l
cri ritus, quibus Ordinationes, præſertim
majores, in quibus eſt plus controverſiæ, per- N4
aguntur. Igitur
I. Ordinatio Epiſcopalis in Eccleſia La- Wk
tina, juxta Ordinem Pontificalis Romani his D
ritibus abſolvitur. 18 Epiſcopus conſecrans, nl
adjuvantibus duobus Epiſcopis aſſiſtentibus Li- e
brum Evangeliorum apertum, ninil pronuncians 1. 1
imponit ſuper conſecrandi cervicem & ſcapu- numn
las. 28. Tangunt ejusdem caput imponendo madi⸗
ambas manus Conſecrator & aſſiſtentes Epiſco-
pi cum verbis: accipe Spiritum &. 30. Oratio- Il
nem pro eo fundit Conſecrator: Propitiare’ un
Domine cc. 4 6. Caput ejusdem inungit Chri-in
ſmate dicens: Ungatur, && conſecretur cabut Eſfid
guum Q'â. tum ambas manus inungens dicit: Wlin
Ungantur manus iſtæ &. 50. Tra it Conſe- Müun
crato baculum paſtoralem; deinde annulum; Inè⸗
tum Librum Evangeliorum clauſum, corre- Mcſe
ſpondentibus ubique verbis: accipe baculum inl
paſtoralis offcii ρ, accipe annulum cτρ. accipe rn
Evangelium, & vade; prædica Sc. 6 . Finita Gen
Miſſa Coniecrati capiti Mitram imponit; & ln
chirothecas manibus dicendo: imponimus Do- Mn
mine capiti &- circumda Domine manus &c. n
iIin Eeccleſia Græca 18. Dum Conſecran- nſet
dus fronte ſacræ aræ incumbit, Conſectatof ui
c

66

5urmnt

ent,
lnl⸗
Mmnin
elleſet

Dadltl
Nommnn
Olleggnng
Iibus li-
Muncant
leape⸗
Ponennn
Dyio
Otere⸗
Dleptint
geC
Kun be
lnesde
emmin
in, A⸗
/ Mv
Ge⸗ ſe
Col
hon, .
pnefm
onle

7
1

DE SACRAMENTO ORDINIS. 741
hæc verba profert, priùs ſcripta Conſecrande

tradita: . . . Divina gratia, quæ ſemp' er inferma

curat, & ea, quæ deſunt, adimplet, promovet
MW. Deo amabiliſſimum lreibyreruin in Epiſcopum
civitatis N. Oremus igitur &. 20. His per-
actis impoſita manu unà cum pallio ſuper Con-
ſecrandi caput, adjuvantibus Epiſcopis capiti
ejus Evangeliorum Librum apertum imponit;
tum ter caput cruce ſignans, & manum ei im-
oſitam tenens precatur: Domine Deus &.
ta referunt CGoar in Rituali Græcor. Arcud.
L. 6. Concord. de Sacr. Ord. cap. 2.
II. Ordinatio Presbyteri apud Latinos hoc
ritu celebratur: 10. Ante Evangelium Miſæ
Epiſcopus & Sacerdotes adſtantes, nihil dicen-
do, Ordinandi capiti (ſi plures ſint, ſingulo=
rum capitibus) imponunt manus. 20. Eo
facto manus dexteras ſuper eum extenſas te-
nent, orante ſolo Epiſcopo: Oremus fratres

chariſſimi c. 38. Ordinando imponit Stolam

& Calulam; tum manus ungit oleo Catechu-
menorum. 4 Tradit Ordinando calicem cum
vino & aqua, & patenam cum hoſtia ſuperpo-
ſitam dicens: accipe poteſtatem offerendi Sacrif-
cium Deo tam pro vivis, qudm pro defunctis in

nomine Patris C. 58. Peragitur Sacrificium

Miſſlæ, in quo Ordinatus cum Epiſcopo ver-
ba Conſecrationis pronunciat. 60. Poſt Com-
munionem Epiſcopus ſolus illi manus impo-
nit cum verbis: accipe Spiritum . quorum re-
miſeris peccata remittuntur eis, & quorum reti-

mnueris retenta ſunt. Apud Græcos 10. Epi-

Z2 4 fſcopus

732 DE SACRAMENTO ORDINIS.

ſcopus imponit manus Ordinando. 20. More ſo-
lito dicit: Divina Gratia, quæ ſeniper infir-
ma curat . . . promovet W. venerabilem Dia-
conum in Preshyterum. Orémus igitur &. 30.
Ordinatum ter ſignat orando; tum Caſula in-
duir. 40 Eidem porrigit panem ſanctum,
quem efle particulam Euchariſtiæ conſecratæ
oblervat Goar: ſed nulla tradit inſtrumenta,
nimirum nec calicem cum vino & aqua, nec

patenam cum hoſtia juxta Goar & Arcud. Cit.

III. Ordinatio Diaconi & Subdiaconi inter
Latinos fit: 10. Solus Epiſcopus Ordinando

in Diaconum manum imponit cum verbis: ao-

cipe spiritum & ad robur, &ad reſiſtendum dia-
bolo & tentationibus eus in nomine &. 20
Stolam illi imponit ſuper humerum ſiniſtrum,
eumque Dalmatica induit. 300. Tracdit illi Li-
brum Evangeliorum tangendum manu dextera
cum verbis: accipe poteſtatemlegendi Evangelium
in Ecoleßia Dei tam pro vivis, qudm pro defunkétis
in nomine cα... Cum Subdiaconi ordinantur
18 Epiſcopus ſingulis calicem vacuum cum
Patena vacua porrigit dicens: videte, cujus mi-
iſterium volis traditur &. 28 Archidiaconus
ipſis urceolos cum vino & aqua offert &c.
3°. Epiſcopus porrigit manipulum & tunicam
cum verbis præſcriptis. 4 Tradit Librum
Epiſtolarum cum verbis: accipe Librum Epiſto-
larum, & abe poteſtatem legendi eas in Eccleſia
ſancta Dei tam pro vivis, qudàm pro defunkétis in
nomine Patris &. Græci Ordinationem Dia-
coni præter quoſdam ritus acceidentales ſola im-
, Poſitione

1
h
nit
Ah
Wawn
Ulogt
ot
he

Seun
Wr
uic
Kn
Onnn
Mmn
i
N,len
5
Woon

A

A
M.

orete

itr.
n Mie.
.
(Wn.
dnn,
lene
Hunrne
e, e
t
Miiner
Hundo
Urae⸗
.
25

Urum
ili.
Gextenn
gun
dlie
Ccmon
acun nn

Ae

Oavus
f⸗
tuneu
LDrh
n iie
i
Nfeti
se

4

DE SACRAMENTO ORDINIS. 732

poſitione mannuum, ſine alia inſtrtumentorum
traditione abſolvunt, dicendo: Divinæ gratia..
promovet N. Subdiaconum in Diaconum. Ore-
mus igitur &. ſimiliter ſolà impoſitione manuum
Subdiaconatum conferunt, ut liquet ex eorum
Euchologiis. Quæſtio nunc eſt, neque levis
controverſia, quænam ex enarratis ceræmoniis
& ritibus ſint tum materia tum forma eſſentia-
lis, hoc eſt, neceſſaria neceſſitate Sacramenti
Ordinis? Pro quo
Nota Il. In tres prœæcipuè ſententias hic
abierunt Scholaſtici. Prima univerſaliter Ppro
materia ſolam manuum impoſitionem aſſignat;
pro forma ſola ea verba, quæ illi reſpondent;
porrectionem vero inſtrumentorum vel inter
ritus merè accidentarios numerat; yvel eſſe ſo-
lum materiam integralem, ut Wittaſſe, Juenin,
Habert, Turnely, & alii; vel eà ſolùm ratio-
ne vult pertinere ad materiam, quatenus dici
poſſit inſtrumentorum porrectionem implicite
ac virtute contineri in impoſitione manuum,
cùm manus ſit organum organorum, & inſtru-
mentum inſtrumentorum, ut loquitur D. Bona-
vent. inq. Diſt. 24. q. 4. a. I. & docet Morin. hie
p. 3. Exercit. I. C. I. Menard. in notis ad Libr. Sa-
crament. S. Gregor. Papæ. Becan. & cæteri.
Secunda contra ſolam porrectionem inſtrumen-
torum eſſe materiam eſſentialem aſſerit, & for-
mam ea verba, quæ tunc proferuntur; ma-
nuum verò impolitionem vel inter ritus merè
Eceleſiaſticos refert, vel ait contineri in tradi-
tione inſtrumentorum, ut Paludan. q. 2. a. 32.
Z2 5 Valentia

734 DE SAcCRAMENTO OEDINIS.
Valentia Diſp. 19. hic q. I. punct. 5. Eſtius in
4. Diſt. 24. §. 24. Zertia inter duas priores media
vult materiam eſſentialem tam in manuum im-

poſitione, quàm in porrectione inſtrumento-

rum conſiſtere, per conſequens formam in iis
verbis, quæ utrique correſpondent. Ita ſentit

Bellarm. L. I. de Sacram. Ord. c. 9. Vaſquez

cæterique communius, & videtur eſſe genui-
na mens Doctoris Angelici tum Opulc. 5.
& hic dq. 37. a. 5. dicentis: uia principa-
lis actus Sacerdotii eſt conſecrare corpus & ſan-
puinem Chriſti, ideo in ipſa datione calicis
Jub forma verborum determinata charatter Sa-
cerdotis imprimitur. Tum 3. p. q. 84. a. 4. 0,
ubi rationem reddit, quare in Sacramento

Baptiſmi & Pœnitentiæ non requiratur im-

poſitio manuum, requiratur autem in Sacra-
mento Confirmationis & Ordinis; quia im-
boſitio manuum ſit in Sacramentis Eccleſiæ ad ſig-
nifcandum copioſum gratiæ effelctum. Cum hac
Dico r. Materia eſſentialis Ordinationis
Epiſcopi eſt 10. impoſitio Libri Evangeliorum,
& 2°. impoſitio manuum; adeoque duplex
partialis unam totalem conſtituens: forma ve-
rò utrique reſpondens adæquata eſt hæc: acci-
pe Spiritum §. Prob-. 1. pars de impoſitione Li-
vri Evangeliorum. Hæc enim fuit concors &
perpetua omnium Eccleſiarum conſuertudo, un-
de meritèò colligitur ritum impoſitionis Libri
Evangeliorum habitum fuiſſe pro vera mate-
ria, cum præſertim Eccleſia Græca cum Lati-
na in ritibus merè accidentariis vix unquam
omnino

.

aßthe
chut
m
n
u
ltn
ue
ent
Gepn
9,4
(Ul⸗
N

h

1
2
.

Mn

.

DE SACRAMENTO ORDINIS. 735

in S
fien omnino conveniat. Et hæc ratio aon poteſt

nec4
in.
ntN.
ine
enn
n
egenli
,
lfn
/1.
N⸗
Ne.
40,
ent.
In.
.
.
e
iott
run
Cper
Nle⸗
Ili
NHH
Oun.
Ubril
ae .
olet.
dn
W

non valere ſaltem apud RR. quoſdam Adverlſa-
rios, qui à materf'ia eſſentiali ideo potiſſimùm
cujuſvis inſtrumenti traditionem alias exclu-
dunr, eoquèd vel in Eccleſia Græca in uſu

non fſit, vel in Latina ſeriùs cœperit adhiberi.

Prob. illa conſuetudo perpetua ex Scriptori-
bus antiquiſſimis & primi Eccleſiæ temporis;
Clemente Romano (aut quiſcunque Auctor
dicatur Conſtitutionum Apoſtolicarum, certè
ad prima tempora referri debet) Lib. 8. c, F.
ubi. Unus ex primis Epiſcopis una cum duobus
aliis ſtans prope altare, reliquis Epiſcopis & Pres-
lyteris tacite precationem facientibus, & Diaco-
is aperta Evangelia ſuper caput ejus, qui ordi-
natur tenentibus, in hunc modum precatur Ccα.
S. Dionyſ. Areop. L. de Eccl. Hier. p. 2. c. 4.
Pontifex, qui ad conſeerationem in Pontifßcem ad-
dqucitur. .. ſupra caput babet Evangelia à Deo
tradita, maniumque Pontificis. Concilio Carthag.
IV. ann. 398. quod Can. 2. dicit: Epiſeopus
cuùm ordinatur, duo Epiſcopi ponant, & teneant
Evangeliorum codicem ſuper caput ejus. Ex Ri-
tualibus antiquiſſimis tam Græcis, quâm La-
tinis, de quibus teſtatur Morin. Exercit. 2. Cap.

I. quæ mira conſenſione hunc ritum tenendum

præcipiunt. Conf. I. Quia huic ritui ineſt vis
practic& ſigniſicativa, I0. quia conjungitur cum
forma, qua traditur Spiritus S. 20⁰. Hoc in⸗
nuit S. Chryſoſt. Homil. de Legislatore ritũs
hujus rationem reddens: IMcirco in Eeccleſia cum
ordinantur Sacerdotes (Epiſcopos intelligit, ut
Patet

736 DE SAcCEAMENTO ORDINIS.

Patet ex ſeg uentibus) Evangelium Cbriſti capitiè

imponitur, ut diſcat is, qui ordinatur, veran ſe
vecißere Evangelii Tiaram, ſcilicet ſignum ſu-
mendo pro re, hoc eſt, Tiaram pro ſpeciali
ila poteſtate, quæ confertur Epiſcopis, vel
Charactere Epiſcopali, 10. quia ait: Evangelii
Tiaram. 20. quia hæc Tiara non Poteſt ſig-
nificare Mitram Pontificiam, quæ completa Or-
dinatione apud Latinos reipfa imponitur; reſtat

igirur ut ſit ſgnum Poteſtatis Epiſcopis propriæ:

Inde ſic argumentor: juxta S. Chryſ. impoſi-
tio Libri Evangeliorum eſt ſignum poteſtatis,
quæ ſolis Epgiſcopis, dum ordinantur, confer-
tur; ergo hujus eſt ſignum Practicum; quod
enim in Sacramentis ſignificat Sacramenti effe-
ctum, hunc practicè ſignitficat. Conf. II. Hæc
Sententia accedit propiùs ad mentem Concilii
Florent. quod in Decreto generaliter ait ma-
teriam Sacramenti Ordinis elle illud per cujus
traditionem confertur, quæ Propoſitio cùm
ſit indefinita in materia dogmatica, ac proinde
univerſali æquivalens, ſupponit in cujuſvis col-
latione Ordinis aliquid tradi, quod ſit mate-
ria; ſi autem excludatur impoſitio Libri Evan-
geliorum, nihil poterit hic aſſignari', quod
tradi dici poſſit; cùm ritus cæteri, in quibus
varia traduntur, non poſſint, præſertim jux-
ta Adverſarios, pertinere ad materiam, utpo-
te qui, ut dicetur, Ordinationem Epiſcopa-
lem jam completam potius ſupponunt. Fru-
ſtra etiam dicitur, per materiam hic intelligi à
Flor, accidentalem, vel integralem, verba
enim

1
zor

nel
Ellter
a
Urbe
ül
N
ohr
In
rpen
9 n
AMn
Tnln
Wen
Woen
„5„
Nlt⸗
1
u
nn,

i,
/
l.
Gn
I
N
l.
40.
eler
lie⸗
ll.
g
1.
d
k.
e
i
.
N
Gde
bell
e⸗
Hl
hus
.
Po.
0⸗
Pro.
o
Vete
in

DE SACRAMENTO ORDINIS. 737
enim Concili debent ſumi in ſenſu proprio,
ac proinde per meteriam intelligi verè & pro-
priè talis, qualis eſt eſſentialis, quàm diu ur-
gens cauſa non adeſt, quæ cogat ſumere im-
Pproprie, qualis hic nulla eft. Unde & Conf.
III. Quia nulla eſt ſolida ratio impoſitionem
Libri Evangeliorum removendi ab Ordinatio-
nis Epiſcopalis materia contra communiorem
Doctorum ſententiam, t patebit ſolutione
argumentorum.
Prob. II. p. de impoſitione manuum. Hac uſi
ſunr Apoſtoli, dum ordinarunt Epiſcopos, ut
I. Tim. 4. Woli negligere gratiam, quæ data eſt
tibi per prophetiam cum impoſitione manuum Prei-
byterii. Et z. ad Eund. 1. Admoneo te, ut re-
Juſcites gratiam, quæ eſt in te per impoſitionem
manuum mearum at verò quis dicet, Paulumin
Ordinatione Timothei in Epiſcopum, qualem
ab illo ſimul ordinatum fuiſſe convenit inter DD.
Catholicos, non niſi materiam accidentalem,
vel integralem adhibuiſſe? Conf. 1. Hanc om-
nibus ſæculis adhibuit utraque Eecleſia, Lati-
na & Græca, quæ ultima quidem Ordinatio-
nem Antonomaſticè vocat, oανοτoοvιαανο impo-

ſitionem manuum. Conf. 2. De hac loquitur

Carthag. IV. quod Can. 2. poſt impoſitionem
Libri Evangeliorum, vult, ut Uno, Epiſco-
Po, ſuper eum, qui ordinatur Pontifex, fjun-
dente benedictionem, reliqui omnes Epiſcopi, qui

adſunt manibus ſuis caput ejus tangant. Hanc

omnes PP. & Pontifices, qui uſque ad octavum
ſæculum ſcripſerunt, pro Epilcopis ordinan-
dis

738 DE SACRAMENTO ORDINIS.

dis uſurpandam eſſe declarant, & ſupponunt.
S. Dionyſ. Areop. ſupra Cir. S. Auguſtin. de
geſtis cum Emerito: invocatio, inquit, nomi-
nis Dei ſuper cuput ipforum quando ordinantur
Epiſcopi. Damaſ. Ep. 5. contra Chorepiſco-
pos ordinare præſumentes: cùm Pontifices non
erant, ea, quæ ſolis Pontificibus debentur, dare
non poterant, & proptera magis vulnerabant cabi-
ta, quàm per manus impoſitionem tangebant. Si-
milia haber Innoc. I. Ep. 22. ad Epiſcopos
Macedoniæ. Ulis etiam adde S. Thom. rela-
tum ſupra Mot. II. ſuperſedeo cœteris in re
manifeſte. Conf. 36°. & maximè: Illud eſt
materia eſſentialis, quod eſt ſignum practicum
grati, atqui tale ſignum A hæc impoſitio
ergo. Maj. conſtat ex definitione Sacramen-
ti. Min. ex Epiſtolis Pauli ad Tim. ſupra Cit.
& quia hæc impoſitio conjungitur formæ, qua

traditur Spiritus S. accipe & . Plura argumenta

vide Concl. ſequenti.
Prob. III. p. de forma. I5. Hæc ſequitur
ex dictis; univerſaliter enim in iis verbis ſta-
tuenda eſt forma eſſenialis, quæ materiæ eſ-
ſentiali, quam forma determinare debet ad eſſe
Sacramenti, conjunguntur; ſed hoc fit in
Verbis illis eese piritum S., 20. Trid. ſeſſ.
23. Can. IV. definit, ſine ullius exceprione Or-

dinis: ſiquis dixerit per ſacram Ordinationem

non dari piritum S. ac Pproinde fruſtra Epiſeopos
dicere: accipe spivitum & *ρ. Anathema ſit. Ergo
hæc verba: accipe Spiritum S. prolsta ab Epi-
fopo conſecrante verè conferunt Spiritum §.
IVGe

ninn
Sme
eft
rhn
nuun
Dhemnl
G 0
Dlert,
Urlen
ſ
inr en
giigt
1lir N
innun
1ani
SNn
MNN
N
nche
lendeb
Miste
unmonn

W hi

Konnen
uuen

DE SACRAMENTO ORDINIS. 739

m, ſive gratiam; aliàs enim dicerentur fruſtra;
d ergo forma eſſentialis ſunt; quia hæc ſola forma
n. eſſentialis, non alia poteſt producere gratiam,
H Reſponſionem Adverſariorum ad hoc argu-
. mentum præoccupatam vid. Concl. ſeq. Por-
u ro verba illa: accipe Spiritum & ſunt forma ad-
„ quata Ordinationis Epiſcopi, quia ſola illa
s. materia, cui conjunguntur, eſſentialis eſt, ut
/S. nunc dicam, ergo & ſola illa verba poſſunt eſſe
H forma, & proinde ſunt adæquata: nam
lte⸗ Oppoſitum omnino cenſendum eſt de tra-
Ie ditione baculi & annuli kpiſcopalis, nec non
elſt de capitis & manuum unéctione, aliorumque,
cin quæ ſupra Wota J. recenſentur; cùm enim
io hæc omnia rraduntur, jam Epiſcopalis Ordi-
en. natio eſſentialiter peracta eſt; nec nili ad po-
teſtatem acceptam magis explicandam confe-
a runtur; Liber enim Evangeliorum ſecundò ipſi
In tracditur, ut ſit ſigaum poteſtatis acceptæ præ-
Qicandi Evangelium, & reliquis illam commu-
eht nicandi; baculus Epiſcopalis, ut ejus non tam
6G Jurisdictio quam modus jubendi, corrigendi,
excommunicandi indicetur; annulus in ſym-
ℳ bolum conjugii ſpiritualis, quod cum ſua Ec-
ALleſia contraxit; inungitur caput ſolùm pro-
A. Ppter dignitatem & principatum, quem accepit
e. ſuper alios in Eccleſia; manus verò propter
mm miniſterium & officium benedicendi; quæ om-
le nia ſunt ferme eadem verba, quæ habet n.
b voc, 1 II. de ſacra Unctione o. I. Et conſtant hæc ex
le verbis, quibus quodlibet dictorum fit & tradirur;
im un dum caput inungitur ait conſecrans: Mgar
Ar

740 DE SACHAMENTO ORDINIS.

tur oonſecretur caput tuum cleſti benedictione
in Ordine Pontificali: dum manus: Ungan-
zur manus Mtaæ de oleo ſanctificato, ſiecut unxit
Samuel David -- ita - - in nomine Patris &c.
Dum baculus traditur: accipe baculum Paſtora-

iis offcii, ut ſis in corrigendis vitiis piè ſerviens &.

Dum annulus: accipe annulum, fidei ſignaculum,
quatenus ſponſam DEI, ſanétam videlicet Eccle-
ſiam intemerata Vde illibatam uſtodias Cc*⁹ρ.

OUbi nunquam dicitur: accipe poteſtatem; mimi-

rum, quia hæc jam data eſt.
Dico I. Mareria neceſſaria neceſſitate Sa-
cramenti in Ordinatione Presbyteri apud Lati-
nos eſt duplex partialis unam totalem conſti-
tuens; & ſimiliter duplex forma: 10. Inſtru-
mentorum, ſcilicet calicis cum vino & patenæ
cum hoſtia, ſive pane porrectio cum verbis
ſive forma: accipe poteſtatem offerendi Saerificium
DEO tam pro vivis, qudm pro defunctis in no-
mine Patris &. 20. Impolſitio manũs ſecunda,
ſive ultima, quæ fit à ſolo Epiſcopo cum for-
ma: accipe Spiritum &.
Prop. I. p. Ex Florentino quod in Decr.
§. ſextum ait: Sextum Sacramentum eſt Ordi-
nis, oujus materie eſt ilud, per cujus traditionem
confertur Ordoe ſicut Presbyteratus tradutur per
calicis cuun vino, & patenæ cum pane porrectio-
nem. Et infra: forma Sacerdotii talis eſt: acci-
pe poteſtatem oerendi Sacrificium &c. Eſt au-
tem omnino abſurdum dicere, Concilium cùm
de Sacramentis ex profeſſo ageret hic ſolùm

loqui de materia & forma accidentali, vel in-

tegrali

A
UnuNe
S
Nhrt
chche
Enin

M
Ao
ntn

an
Aſen
lel
Ull ſeen
Ne
Cnnike,,

Ann 1

, .
tn,

.
Inn

1

Ne

Uler.
rz
nee⸗
DN.
ind
Puien
6l.
, .

lee⸗
Ilai⸗
Onlti⸗
lru⸗
tenee
etbis
ftun
n o⸗
Nnn

HN.

NVn
Mvn,
l ſet
nlin
e
omcr
b

DeE SAcCAMENTO ORDINIS. 241
tegrali, cùm ſic in nullo loco meminiſlet ma-
teriæ & formæ eſſentialis & neceſſariæ, quam
tamen pro quolibet alio Sacramento aſſignat.

Bdet 10. E'ittqſſe cum quibuſdam RR. præœſertim

Gallis- Hoc Decretum non eſſe factum ipſo
approbante Concilio, ſed poſtquam jam Græ-
ci diſceſſerant, ab Eugenio IV. Papa, non ut
definiente, ſed ſolůùm ut opinionem ſuam Pro-

ferente. Verùm hæc reſponſio apert& falla eſt,

Ne & ſuſtineri non poteſt; nam quæ in Florentino
. 16

Concilio poſt Græcorum diſceſſionem acta ſunt,
ſaltem quantum ad Armenorum unionem, per-
acta ſunt ipſis ante diſceſſam conſentientibus
Græcis, adeoque cum totius conſenſu concili;
hoc ex ipſo Decreto conſtat, in quo ſic habe-
tur: Sacro opprobante Concilio, & ipfis etiam
Oratoribus conſentienzibus data Armenis inſtrubctio
uadam ſub oompendio orthodoxæ Eicei. Et in
fine Decreti: Datum Florventic in bpublica ſeſſione
nodali, ſolenniter in Eccleſta majori colebrata.
Unde & Clem. VIII. Decretum hoc ipli tribuit
Concilio, dum Græcos ipſe inſtruit de Sa-
cramento Pœnitentiæ dicens: Utantur forma
Abſolutionis in generali Concilio (loquitur de Flo-
rentino) Præſeripta, ſcilicet in hoc Decreto,
in quo ſolo hæc forma reperitur. Redent alii
2 cum Vener. In hoc Decreto præſeribi ſo-
lùm porrectionem Inſtrumentorum, tanquam
lateriam acceſſoriam & integralem, quia non
erat neceſſe inſtruere Armenos de impoſitione

manuum, cùm hæc apud illos in uſu eſſer.

Sed etiam hæc reſponiio admitti non porteſt,
A aa eſtque

„42 DE SACRAMENTO ORDINIS.
eſtque merum effugium, nullo nixum funda-
mento; nam licet dici poſſet, ideo Concilium
nihil dixifſe de impoſitione manuum, non ta-
men propterea ſequitur, quod, cum expri-
mat porrectionem inſtrumentorum, per hanc
intelligat materiam purè acceſſoriam; ſed con-
trarium inferri debet: quia materia, forma ſim-
liciter & abſolute prolata ſignificant materiam
verè & ſtrictè talem, nimirum eſſentialem, non
qualemcunque & acceſſoriam, ſic dum Conc.
ait de Sacramentis reliquis, ut Baptiſmo, mate-
ria eſt aqua: Confirmatione: materia eſt chris-
ma &c. nemo non intelligit materiam eſſentia-
lem, quæ ſimpliciter mareria dici ſolet; ergo
etiam talis hic intelligi debet; dum eodem mo-
do, ſine ulla verborum limitatione dicit de Sa-
cramento Ordinis: cujus materia eſt illud, per
cujus traditionem confertur, ſicut Presbytera-
tus Crc. Et Conf. Quod inter omnes Latinos
ritus nullus ita ſignificet principalem effectum
Sacerdotii, qui eſt poteſtas in Corpus Chriſti
naturale, quàm illa porrectio cum forma: ac-
cipe poteſtatem offerendi &.
Prob. II. p. de impoſitione manuum. 10.
Ex Scriptura, quæ hanc Ofdinationem expri-
mit nomine impoſitionis manuum, ut I. Tim.
5. manus citò nemini impoſueris. Quin Scriptu-
ra ”. quandocumque Ordinationem refert; di-
cit factam per impoſitionem manuum: ſic Ti-
motheus ordinatus fuit à Paulo Presbyter ſi-
mul & Epiſcopus loc. cit. ſic Paulus & Barna-
bas Act. 13. V. 3. ſic primi ſeptem aom

1
V.
ſi
Ne
Ciemm
Cenari

ench
mulen
1le
rmun
dufl
C
Unnie
.
Umummn
Une
C
e n
,

7

hfuncde.
Neliomn
on⸗
ahri⸗
Wine
cr.
0VNocr.
Nuetun
Hendon
nCoe.
Me-
lchris.
entia⸗
ergo
nmo⸗
ledi⸗
6, /
Eyerr
inns

GRe

omme .

Nn
Mehle⸗

ILO.

DIE SACEAMENTO ORDINIS. 743
Act. 6. v. 6. Et Act. I4. v. 22. dum legitur:

cum onſtituiſſent illis per ſingulas Eccleſias Pres-
Oyteros: græcè habetur: cum per ſingulas Eccle-

ias Preslyyteros lis manuum impoſitione conſti-

zuiſſenn. Quæ certè ita admittenda ſunt, ut,
ſi dicamus impoſitionem manuum non eſſe de
eſſentia trium Majorum Ordinum, Epiſcopa-
ts, Presbyterats, Diaconats, ſed eſſe ritum

Eeccleſiaſticum, non poſſimus contra Hæreti-

cos efficaciter probare ex Scriptura, Ordina-

tionem eſle Sacramentum, cum ex Scriptura

nullum aliud ſignum extefnum & ſenſibile pos-
ſit haberi: & pari ratione dici poterit, etiam
aquam in Baptiſino, & vinum in Euchariſtia
non eſſe de eſſentia. Et Conf. Juxta Scriptu-
ram per manuum impoſitionem in Ordinatio-
ne collata fuit gratia, ut conſtat ex Ep. Pauli
ad Tim. Cit. nulli autem ritui Eccleſiaſtico gra-
tia promiſſa eſt.
Prob. II. Ex CC. In quibus referendis ne
nimium prolixi ſimus, omiſſis Nicæno I. gene-
rali Can. 9. Antioch. Can. 10. & 17. Carthag.
IV. Can. 2. 3. &. 4. clariſſime loquitur Mel-
denſe Can. 44. Præcipiens Chorepiſcopis:
BEecleſiaſticos Ordines, qui ber impoſitionem manis
tribuuntur, agere non præſumant. Moguntin.
cap. 35. In collatione Ordinum, quæ cum im-
boſctione manuum veluti viſibili Rigno traditur.
Maximè Trident. quod Seſfſ- 14. cap. 3. de
Miniſterio Extremæ Unctionis ait: oſtenditur
iWic, propriog bujus Sacramenti Miniſiros eſſe Ec-

cliſiæ Preilyteros. Quo nomine eo loco non veni-

Aaa 2 unt

741 D SAcHAMENTO ORDINIS.
unt &tate ſeniores, aut primores in populo intelli-
endi veniunt, ſed aut Epiſcopi, aut Sacerdotes
ab ipſis recte ordinati per impoſitionem manuum
Presbyterii. Et Seſſ. 23. cap. 3. probans, Or-
dinem eſſe Sacramentum profert textum A po-
ſtoli 2. Tim. I. admoneo te, ut reſuſeites grattiam
Dei, quæ eſt in te per imboſitionem mannum meavum.
Prob. III. ex Summ. Pontif. & PP. Inter
quos S. Leo Ep. I. aliàs 87. ad Epiſcopos Afri-
canos explicat illud Pauli: manus citè nemini
impoſueris; dicens: quid eſt manus citò nemini
imponere, niſi Sacerdotalem bonorem tribuere non
probatis? Gregor. M. in fine Regiſtri Decreto
7. quia ordinando Epiſcopo Pontifex manum im-
ponit; Sicut Pontificem manum non decet, quam
imvonit, vendere, a Miniſtrum &. Ambroſ.
L. de Dignitate Sacerdotali cap. 5. Homo, ait,
imponit manus, Deus largitur gratiam. Deni-
que Auguſtin. de geſtis cum Emerito docet
manus impoſitione Sacerdotes ordinari, & L.
5. de Baptiſino contra Donatiſt. c. 20. probat
à Deo exaudiri homicidam deprecantem vel
ſuper aquam Baptiſmi, vel ſuper Oleum, vel
iuper Euchariſtiam, vel ſuper capita eorum,
quibus manus imponitur. Ex quibus ſingulis
manifeſtum fit, manus impoſitionem eſſe de
eſſentia. Dicere enim, ut rectè adnotat Bel-

larminus, Concilia, Pontifices, & Patres lo-
qui de cæremonia accidentaria, ridiculum eſt,

cum ſic ſæpe ex profeſſo tractantes de ritu Or-
dinationis, nunquam id, quod ad eſſentiam

ſpectat, attigiſſent, quod dicendum non eſt.
Prob.

snn
gentln

4

.

e D
eri

7

gintn

Moen
Leſtan
petre
lrd
fnd
ANnn

ſdg
Reend
W
Mlen
ehvin
Mnh,
umncs
4 10

e.
itchtef
Or.
Ctin
ümm.
DN
Net.
Mi
i
n
AtelO
1 in.
len
brol.

Deni.
N
N.
Nn
en 6
,
M

.

DE SAcCEAMENTO ORDINISA 745S
Prob. II. . de forma. 10. in genere: quia
heæc accipe poteſtatem offerendi &. accipe Spir. §.
ex dictis conjunguntur materiæ, & proferum-
tur, cùm illa applicatur; ergo ſicut in aliis Sa-
cramentis illud eſt forma, quod profertur à
Miniſtro, dum applicatur materia, ita etiam
hic. 20 in ſpecie de 1ma: quia Florentin. cit.
ſimpliciter ait: forma Sacerdotii eſt: accipe pote-
Ratem &α. Deinde poſt tradita inſtrumenta
cum hac forma continuò, qui antea dicebantur
ordinandi, vocantur ordinati, & in ſignum ac-
ceptæ poreſtatis jubentur Neo-ordinati ſimul
cum Epiſcopo proferre verba Conſecrationis,
quod certè non permitteretur, niſi jam acce-
piflent poteſtatem in Corpus Chriſti naturale,
ſive conſecrandi. 36. de altera: quia hæc: ac-
cipe Spiritum &. manifeſte ſignificant conferri
gratiam Sacramentalem, &, ut innuunt verba
ſequentia: quorum remiſeris &c. conferri cha-
racterem Presbyteri ut Judicis. Unde Trid.
Seſſ. 23. Can. IV. anathetha dicit ei, qui dicit
per ſacram Ordinationem non dari Spiritum
S. ac proinde fruſtra Epiſcopos dicere: acci-
pe Spiritum S. Bdent K. quidam, qui formam
in Oratione Epiſcopi ponere malunt: Conci-
lium tantùm definire voluiſſe contra Hæreti-

cos, quòd in Ordinatione derur Spiritus S.

non autem quèd detur per hæc determinatè
verba: accipe Spiritum §. proinde nihil dici

contra auctoritatem Concilii, ſive dicatur

Spiritus S. per hæc verba, ſive per alia con-
ferri. Sed etiam hic effugium quæritur; natn
Aaa 3 contra

746 DE SACRAMENTO ORDINIS.
contra eſt, quòd Concilium apertè hic duo di-
cat & diſtinguat: per Sacram Ordinationem
dari Spiritum S.; & Epiſcopos non fruſtra di-
cere: accipe Spiritum S. ex quo infero: ergo
hæc verba ſunt practica, hoc eſt efficiunt id,
quod ſignificant, ac proinde ſunt forma. Prob.
quia hæc verba ſumpta in ſenſu proprio & com-
muni, in quo ſumi debent, ne allioquin pluri-
mæ & graviſſimæ aliæ Conſtitutiones dogmaticæ
eludi ſimiliter poſſint, ſignificant- idem ae: do
tihi Spiritum & quorum &. Et certè non alium,
quàm hunc ipſum ſenſum habebant verba Chri-
ſti, quando inſufflans dicebat ad Apoſtolos
Jo. 20. Accipite Spiritum S&. quorum remiſeritis.
cur igitur in alio ſenſu proferantur ab Epiſco-
po, præſertim cum Eceleſia hæc verba uſur-
pet ad imitationem Chriſti? Conf. Inde, quia
Chriſtus dixit Matth. ult. Baptizantes eos in no-
mine Patris &. omnes inferunt in collatione
Baptiſmi eſſe hac forma abſoluta utendum: ego te
baptizo in nomine Patris &c. licèt Chriſtus ſpe-
ciale mandatum aliud non dederit hac forma
utendi; ergo idem eſt de his dicendum, accipe
Spiritum S. .Z
Dixi in Concluſ. Impoſitio manüs ſecunda, ſi-
ve ultima: advertendum enim eſt hic ab aliis tri-
plicem mans impoſitionem diſtingui: prima
quæ fit ſilentio ab Epiſcopo & Presbyteris. Se-
cunda, quando juxta Not. I. iidem dexteras ex-
tenſas tenent ſuper Ordinandum. Tertia &
Ultima, quam nos Secundam dicimus, quæ
fit à ſolo Epiſcopo cum verbis accipe Spiri-
tum

ethen
Kabon
4Ed
e
Kor
Nn N
I, kNe⸗
Glla
mntl,
nwnrn
Tloro
illen
unn

An

oce
wigte
uſp⸗
U
e,

e⸗
feui⸗
Punt
6 K
rgee
elhl
o
eN
i

DzE SAcCHAMENTO ORDINIS. 747
tum S. Sed Prima probabiliſſimè non eſt de
eſſentia, ut tenet communiſſima contra Lugo-
nem & quoſdam RR. eoquòd non fiat à ſolo
Epiſcopo, ſed etiam à Presbyteris Præſenti-
bus, quos tamen conſtat non eſſe Miniſtros
hujus Ordinis, deinde nulia illi reſpondet ver-
borum forma; fit enim omnibus ſilentibus;
ſolumque videtur inſtituta in ſignum conſenſũs

Eccleſiæ circa Ordinationem ejus, ſuper quem

manus impopunt. Mec olſtat, quod I. Tim. 4.
dicatur: noli negligere gratiam quæ data eſt tibi...
cum impoſitione manuum Preibyterii. Nec, quod
Tridentinum habeat, Miniſtros Extremæ Un-
Qionis eſſe Epiſcopos aut Sacerdotes ab ipſis
rectè ordinatos per impoſitionem manuum Pres-
Lyterii; nam rà Presbyterii non poteſt hic ſigni-

ficare Presbyteros ſimplices; Apoſtolus enim

& Trident. loquuntur de impoſitione manuum,
quæ eſt de Ordinationis ſacerdatalis eſſentia,
ut patet, & clarè innuit Trid. dum ait Mini-
ſtros Exrremæ Unctionis eſſe vel Presbyteros,
non quales hoc nomine inter Hæreticos veni-
unt ſeniores, aut primores, ſed rectè ordina-
tos; & de ſacerdotalis Ordinationis eſſentia ne-
quaquam eſt, ut ſimul Presbyteri cum Epi-
ſcopo imponant manus, cùm certum ſit illos
hujus Ordinationis Miniſtros non eſſe, &
rectè quis ordinetur Sacerdos, licèt Presbytero-
rum nemo manus imponat; ergo per 26 Pres-
Pyterii non intelligitur illa impoſitio manuum,
quæ fit ſimul à Presbyteris; ac proinde malè
infertur: prima manuum impoſitio eſt de eſ-
Aaa 4 ſentia

„A8 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ſentia Ordinationis Presbyteri, quia fit per
impoſitionem manuum Presbyterii. Igitur

vox Presbyterii Epiſcopos ſignificat, ut ſenſus

fit: recte ordinari per impoſitionem manuum
Epiſcopalium, ſive eorum, qui in Presbyterio
poôteſtatem habent conferendi Sacerdotium,
quam ſoli habent Epiſcopi. Conf. Et hic ſen-

ius non obicure ex ipſo Apoſtolo colligitur;

cù⅛m enim I. Tim. 4. dixiſſet: eum impoſitione
manuum Presbyterii, poſtea 2. ad Eundem ſcri-
bit: per impeſitionem manuum mearum. quin I.
ad Tim. 5. eum monet: manus (tuas) eitò ne-
mini impoſueris, ſcilicet ordinando Sacerdotem
ubi nulla de Presbyterio memio.
Deinde altera illa manus impoſitio, qua
Ebpiſcopus manum dexteram extendit ſupra
omnes ordinandos ſimul, multò minus vide-
tur eſſe de eſlentia, 10, quia materia Presbyte-
ratus proxima debet omnibus ordinandis, non
ſimul, fed ſingillatim applicari. 20. quia illa
manus extenſio non eſt vera & propriè diécta

impoſitio, qualem PP. & Carthag. IV. Can.

2. 3. F. requirunt, hoc eſt, per quam caput or-
J Per 4 Put o

dinandi tangitur; unde & Greg. IX. c. fin. de

Sacram. non. iger. illam Epiſcopalis manus ex-

tenſionem, non impoſitionem, ſed ſuſpenſio-

nem vocat, & utramque, fuſpenſionem ac
impoſitionem cautè diſtiaguit: Precbyter α
Diaconus ecùàm ordinantun, manuüs imvoſitionem

tactu corporali, ritu ab Apoſtolis introducto, veci-
piunt. .. Suſpenlio autem debet fieri, cum oratio

ſuper caput effunditur ordinandi.
Dico.

1

i
Chon
Kgun
1 U
Uober.
Dol
Wnn
Gnr.
Cire
Munn
Un.
1e
R

1

er

ler
Ulenlis
Eunurn
Aneto
Clnun
heler.
Nlin
end.
Aint.
m.
lenn

ſpre
Nüe.
e.

In

üle
,C.
Nlt.
“
el.
NN.
NE
Uer

ſginn

nolE

DE SACRAMENTO ORDINIS. 749
Dico. III. Duæ etiam ſunt apud atinos par-
tiales materiæ & formæ in Ordinatione Diacono=-
rum. Prima eſt impoſitio manus Epiſcopi com
hac forma: accipe Spiritum S. ad robur & ad re-
ſiſtendum diabolo & tentutionibus ejus in nomine
Patris &&c. 2da. Traditio Librikvangeliorum cum

hac forma: accipe poteſtatem legendi Evangelium

in Eccleſia Dei pro vwit & defunctis. Pars I. con-

fſtat ex dictis Concl. præc. Art. 6. ubi in Diaco-

norum ordinatione fit mentio hujus impoli-
tionis. Carthag. IV. C. 4. ubi: ſolus Epiſeopus,
qui Diaconum benedicit,; manus ſuper caput illius
ponat. Ex Ss. PP. præſertim Dionyſio loc.
ſupra cit. Trident. juxta quod Epiſcopus im-
ponendo manum, utitur forma: accipe Spiri-
zum S. qua producit gratiam, ut jam oſtendi-
mus. Pars Il. docetur à Concil. Floren-
tino in Decr. pro Armenis.
Dico IV. Materia Ordinationis Subdia-
conorum & forma eft ſimiliter duplex partia-

lis: 10. traditio calicis vacui cum patena vacua,

cui reſpondens forma eſt: videte, cujuſmodi mi-
niſterium volis traditur; ideo vos admoneo, ut ita
vos eachibeatis, ut Deo placere poſſitis. 20. Tra-
ditio Libri Epiſtolarum, cum hac forma: ac-
cipite Librum Epiſtolorum & habete poteſtatem le-
gendi eas in Eccleſia Dei tam pro vivis quàm pro
defunctis. Pars prior aberur in Concil. Flo-
rent. & Carthag. IV. C. 5. Utraque autem ſi-
mul in Pontificali Rom. quod Candidatum Sub-
diaconatus, antequam illi facta fuerit Libri
Epiſtolarum traditio, ordinandum vocat, non
A 5 ordinatum.

—

7yOo DE SACHAMENTO ORDINIS.
ordinatum. Nec refert, quèd poteſtas aſſi-

ſtendi in Celebratione Euchariſtiæ miniſtrando

Diacono calicem cum patena ſit magis princi-

Palis & ſanctior, quàm poteſtas legendi Epi-

ſtolam; nam hæc nihilominus etiam ſancçta eſt,
ut gratia neceſſaria ſit ad eam riè exercendam.
Sdi dicas: cap. Paſtoralis., de Sacram. non
iterand. quæritur, debeatne permirtti miniſtra-
re, qui ſine impoſitione manuum fuerit ad

Ordinem Subdiaconatús aſſumptus? & dicitur

non eſſe aliquid iterandum, ſed cautè ſupplen-
dum, quod incautè prætermiſſum. Item Car-

thag. IV. cit. traditioni pateneæ & calicis va-

cui adjungit traditionem urceoli cum aqua &
mantili; ergo & hæc ſunt de eſſentia. . M.
Conſ. nam quoad primum: quod in cap. cit. le-
gatur Subdiaconatus, mendum eſt, & legen-
dum Diaconatus, ut notant Interpretes, & me-
ritò correxit Anton. Auguſtinus cùm ex Car-
thag. IV. & Pontificali, ac praxi Eccleſiæ con-
ſtet Subdiacono manus non imponi. Quod
autem Carthag. IV. adjungat urceolum cum
aqua & mantili, non ideo etiam hæc ad mate-
riam pertinent, ut vel inde conſtat, quèd
non ab Epiſcopo ſed Archidiacono tradantur,
materia autem in Sacramentis debeat ab ipſo
Miniſtro applicari.
Dico V. Materia & forma Ordinum mino-
rum eſt ſequens: Acolythatus eſt iò traditio urce-
oli vacui cum forma: accipe urceolum ad ſuggeren-

dum vinum & aquam in Euchariſtiam Sanguinis

Cbriſti in nomine Domini. 20 Candelabri cum
cereo

Ne
Mon
d
Gumnn
evB
(QeN
ügun
irn,

1
N
nl
1

h
ad
Aein!

1N

N.
Outk⸗
lnn
ſe
ddrlen
en

DrE SACRAMENTO ORDINIS. 751

cereo extincto; forma eſt: accipe ceroferarium
cum cereo, & ſcias te ad accendenda Eccleſic lu-
minaria mancipari in nomine Domini. Utriuſque

enim materiæ meminit Carthag. IV. C. 6. &

Pontificale Rom. Et licèt juxta S. Th. q. 37. a.
5. ad 6. miniſtrare in urceolo ſit actus Acoly-
thi principalior, & in illius traditione character
imprimatur; non tamen id obſtat, què mi-
nùs traditio altera, licèt minùs principalis, ſit
materia eſſentialis, & character ad eam exten-
datur; vel, ſi mavis, utrique character partia-
lis reſpondeat. .
Exorciſiatiäs materia eſt traditio Libri Ex-
orcilmorum; forma: accipe & commenda me-
moriæ, & habe poteſtatem manus imponendi ſuper
energumenos, ſwve baptizatos, ſive catechumenos.
Sumitur ex Carthag. IV. C. 7. & Pontif. Rom.

quod etiam Libri Exorciſmorum vice innuit

tradi poſſe Pontificale, vel Miſſale, quoniam
in eo quoque Exorciſini aliqui continentur.
Leltoratis materia eſt Liber Lectionum;
forma: accipe, & eſto Verbi Dei Zelator, ba-
biturus, ſi füdeliter & utiliter oftcium tuum im-

pleveris, partem cum iis, qui Verbum DE! ab

initio miniſträrunt. Carthag. IV. C. 4. & Pon-
tificale Rom. Concilium verò per Librum il-
lum intelligit Libros Veteris & Novi Teſta-

menti, præſertim verò eos, qui inter noctur-

nam pſalmodiam legi ſolebant. Cûmque in
Pontificali habeatur: Lectorem oportet legere ea,
Ri praditat, & S. Iſidor. relatus cap. Per-
ectis. Diſt. 25. dicat ad Lectorem pertinere

4 1

1

752 DrE SAcRAMENTO ORDINIS.

Prædicare populo Prophetarum vaticinia, per
Prædicare non innuitur verum munus prædi-
candi, ſed quòd ea, quæ legit, alta & intelli-
gibili ab omnibus voce proferre debeat.
Oſtiariatis materia eſt clavium traditio:
forma: ſic age, quaſi vedditurus DEO rationem
pro iis rebus, quæ his clavibus recluduntur. Concil.
& Pontif. Cit. Officium enim Oſtiarii erat ape-
rire & claudere portas Eccleſiæ, ab hac indig-
nos repellere, inter quos numerabantur publi-
cêe pœnitentes in primo Eccleſiæ gradu.
Requiritur autem in collatione Ordinum
Inſtrumentorum, quæ traduntur, contactus
phyſicus, ſaltem mediatus; quia ſententiæ
negantes talia requiri, ſunt ſolùm probabiles;
ergo eas ſequi non licet, ne exponatur nullita-
tis periculo Sacramentum, & generaliter lo-
quendo, omnis illa ſententia in hac materia eſt
practice improbabilis, quæ à valore Ordinis
excludit aliquid, quod alia ſententia probabi-
lis requirit.

Cbj. I. ſpecialiter cont. Conel. Imam. ejuſqus
bart. I. ſequentia:
I. Cum imponitur Liber Evangelii, nihil
pronunciatur à Conſecrante; ergo hic ritus ma-
teria eſſentialis eſſe nequit. Prob. Conſ. quia
huic debet eſſe conjuncta forma, quæ tantùm

in verbis conſiſtit.

II. Clemens Romanus, ſive Auctor. Con-
ſtitut. Apoſtolic. cit. in Concl. ait à Diaconis

Diwvina Evangelia teneri; ubi autem id fiebat ab

Epi-

AW
D n
Nere
6
i

14 DE SACRAMENTO ORDINIS. 7532
e Epiſcopis, quandoque id ad ſolos Epiſcopos aſſi-
rad.. ſtentes pertinebat, non ad Conſecratorem,
eli qui poſtea ſolus præſcripta verba proferebat;,
. ut videre eſt apud Martennium pag. 418. 7
lr. ſeq. atqui in Sacramentis materia à Miniſtro, &
Wen eodem, à quo profertur forma adhiberi debet;:
Cml, hinc enim Synodus Hiſpalenſis IIa Qan. 5.
um cm manum quibuſdam impoſuiſſet Epiſcopus,
rine⸗ Presbyter verò præſeripta verba recitaſſet, ir-
1f. riram eſſe Ordinationem pronunciavit.
III Ritus ille non vigebat prioribus Ecele-
um ſiæ ſæculis, ergo. Prob. Ant. Aleuinus enim L. de
dus ODiv. offic. tit. Qualiter Epiſcopus ordinetur in Eccleſ.
mle Rom. circa annum 760. & poſt illum Amalarius
e L. 2. de Ofſſic. Eccleſ. c. 14. ait hune ritum neque
a. veteri auctoritate intimari, neque canonica: Mo-
. rinus vero Exerc. 2. C. I. quaſdam Epiſcoporum
Orcinationes refert in Eccleſiis Alexandrina,
d CGermanica, Gallicana ſine eo ritu peraétas;
nb Item Iſidorum Hiſpalenſem, licèr L. 2. C. 5.
varios ritus adhiberi ſolitos in Epiſcoporum
Ordinationibus explicet, hunc ſilentio præter-
mittere. IV. Ritus ille in diverſis Eccleſiis non
peragitur eodem modo; alii enim apertum,
I alii clauſum imponunt; ergo non videtur eſſe
de materia; quia hæc debet eſſe eadem.

a AdI. . C Ant. N. Cunſ. Prol. D. debet
nta eſſle ſemper phyſicè conjuncta forma N. ſal-

tem moraliter C. Epiſcopus primò imponit
„(r Librum, quem ne decidat, tenent afſiſtentes;
Dun deinde fit impoſitio manuum, & Conſecrator
I Pronunciat formam: accipe Spiritum §. quæ
N eſt

/
1

754 DE SACRAMENTO ORDINIS.
eſt conjunctio moralis & hic ſufficiens. Sic in
Sacramento Pœnitentiæ Abſolutio ſive forina
conjungitur ſolum moraliter cum materia five
actibus pœnitentis.
Ad Il. . D. Maj. ait a Diaconis Divina
Evangelia teneri, & etiam ab iiſdem imponi
N. ſolùm teneri, poſtquàm Conſecrator im-
Poſuit C. Diaconus non imponit Librum, ſed
a Conſecratore impoſitum, ſolùm ſuſtentat,
ne decidat, juxta Rubricam Pontifical's Rom.
ergo verè Miniſter spplicar, non alius. Ea-
dem eſt reſponſio ad Epiſcopos aſſiſtentes.
Unde ſic conceſſa Min. D. Conſ. ut ſupra.
Ad III. . W. Ant. contrarium enim con-
ſtat ex loc. in Concl. cit. proinde ſine funda-
mento ita referuntAlcuinus & Amalarius. Sed
& Morinus ipſe Exercit. 2. cap. I. ait Aucto-
ribus illis contradicere Libros Rituales, quo-
rum unus annis circiter centum Alcuino eſt
antiquior: & Menard. in Notis ad Sacramen-
tarium S. Gregorii poſtquam Amalarii textum
reeitâſſet pag. 304. ſubdit: ſed iſta omnia ex ci-
tatis locis ſatis refutantur. Morinus verò im-
pPoſitionem Libri Evangeliorum in Eccleſiis
Alexandrina, Germanica, Gallicana, omiſſam
fuiſſe ita nudè aſſerit, non probat; de Alexan-
drina id ſe demonſtraturum equidem promit-
tit, ſed non præſtat. S. Iſidorus impoſitionem
Libri ſpecialiter non explicat, quia cum im-
poſitione manuum, quam exponit, eſt quaſi
una cæremonia, & impoſitio utraque habet
eandem formam & finem, licèt hunc expres-
MB ſius

eige⸗
lerkel
teutin

li

(woie
wigek
end
men
(Vec
onene
e
lnl⸗
lon
len

1

e
kiſn
4

i

3
h

N
.

=
S

. Nei
we don
Mllerebe
noh
mint
NrE.
nn K
Clenr
Mn.
le

on⸗
da.
ded
o.

o.

Pend⸗
ls
N.
o.
6Oren.
r
e e
cenge

DI SAGCRAMENTO ORDINIS. 755

ſius ſignificet Libri impoſitio, quam ma-

nuum.
Ad IIJ. g. M. Conſ. Varietas enim illa
planè accidentaria eſt, ſive enim apertus ſit,
ſive clauſus, idem Codex eſt. Rituales Græ-
ci plerique diſertè docent apertum imponi; ſi-
militer hodie Pontificale Rom. Olim tamen
videtur fuiſſe quædam in Eccleſia Latina varie-

tas, quia duo antiqui Conſtantini ſcilicet Claë-

tani, & Ordo Romahus editus docent clauſum
adhiberi, jam pridem verò & initio apertum
Clemens Romanus.

Olj. Il. cont. impoſitionem manuum in &.
Ordinationibus. B

I. Concilium Florent. in Decreto de Sa-
cramentis pro Armenis materiam Ordinationis
Presbyteri docet eſſe porrectionem inſtrumen-
torum nulla facta mentione de impoſitione ma-
nuum; ergo hæc juxta Florent. non videtur
eſſe de eſſentia; cur enim aliàs de illa taceret?
II. Ordinandus Presbyter per traditionem
inſtrumentorum & huic reſpondentem formam

jam factus eſt, & dicitur Sacerdos; unde ſi-

mul cum Epiſcopo conſecrat; & proinde jam
accepit Characterem.
III. INNOCENT. III. cap. Paſtoralis. de Sa-
crament. non iterandis de ordinato in Diaco-
num ſine impoſitione manuum ait, nihil eſſe
iterandum, ſed ſupplendum quod incautè erat
Pprætermiſſum; idemque de Presbytero taliter

ordinato pronunciat cap. Preshyter. Fin. h. t.
Gre-

7y6 DE SACRAMENTO ORDINIS.

Gregor. IX. ergo juxta utrumque Pontificem
impoſitio manus eſſentialis non eſt. Prob-.
Conſ. ſi enim eſſentialis eſſet, ſine ea Ordina-
tio fuiſſet nulla, ergo iteranda.
WV. Idem Pontifex INNOCENT. III. cap.
cit. impoſitionem manũs vocat ritum ab Apo-
Kolis introductum; ergo non eſt inſtitutionis di-
vinæ, nec eſſentialis.
Ad I. RE D. ant. Nullà factà explicite mentio-
ne de impoſitione manuum C. Nullà factàim-
plicite N. Concilium enim vel Eugenius nomi-
ne Concilii Decretum ſuum remittit ad Pon-
tificale Romanum; in hoc autem impoſitio
manuum tanquam indubitata materia præſcri-
pitur, ergo meminit implicite impoſitionis ma-
nuum. Quod verò ejus mentionem explicit?
non fecerit, ratio eſſe poteſt, quia Concilium il MA
Armenos inſtruebat, qui de impoſitione ma- ſtin
nuum nihil dubitabant. Igitur ſolùm traditio- Iidhe
nis inſtrumentorum meminit, eò quòd illa mn
Armenis in uſu non eſſet. 6

Ad Il. R. D. Factus eſt, & dicitur Sacer- Amnn
dos, quia hæc denominatio petitur principali- MWlug
ter à poteſtate offerendi Sacrificium, quam mn
tunc jam habet C. quaſi jam factus eſſet Sa- ²
cerdos completè N. Sacerdotium N. L. du- ubje
plicem poteſtatem importat; offerendi Sacri- on
ficium, ſive poteſtatem in corpus Chriſti ve- ace
num, eaque principalis eſt, à quà maximè eſt,
& dicitur Sacerdos; deinde abſolvendi, ſive e
Poteſtatem in Corpus Chriſti myſticum, quæ
minus principalis eſt, Ordinatum potius in Wyn
ratione

DE SACAMENTO ORDINIS. 757
ratione judicis, quam Sacerdotis conſtituens,
& à priore dependet eſſentialiter ſic, ut illam
ante ſe præſupponat neceſſariò & ſine ea con-

ferri non poſſit: utraque tamen ad ſacerdotium

N. L.completum requiritur; utraque diverſa
eſt, quia una non ſign'ficatur per materiam &t
formam alterius; ac proinde ſuus utrique par-
tialis character reſpondet.
Si dis: Apoſtoli conſtituti ſunt Sacerdo-

tes completè die Cœnæ, licèt tunc ſolùm à

Chriſto acceperint poteſtatem ſacrificandi; ergo
idem dici poteſt etiam nunc de Sacerdotibus,
quando ipfis traduntur inſtrumenta cum ver-
bis: accipe poteſtatem offerre &c. quibus con-
fertur poreſtas in Corpus Chriſti verum. Prob.
Ant. 10. Judas Epiſcopus fuit ante mortem
Ghriſti, ut indicat illud Pſ. 108. Epiſcopatum
jus accipiat alter; quod vaticinium de’ Juda
dictum fuiſſe conſtat, ex Actl. I. v. 16. atqui
Epiſcopatus, completum Sacerdorium ſuppo-
nit. 24d. S. Thomas fuit completè Sacerdos,
& tamen non erat præſens, quando Chriſtus
inſufflans ad Apoſtolos dixit: accipite Wpiri-

tum S&. quorum remiſeritis Gαe. Be, MW. Ant. Ad

Prob. I. N. D. Maj. Fuit Epiſcopus ſolùm de-
ſignatione C. verè & perfect& N. Ad I. prob.
N. D. Fuit completè Sacerdos vi conſecratio-
nis ſolius in die Cœnæ factæ N. vi alterius par-
ticularis Ordinationis, quam Chriſtus per po.
teſtatem excellentiæ ſupplevit & contulit Tho-
inæ licèt abſenti C. nam, ùt ait S. Cyrillus Ale-

Xandrinus L. 1I M . Joan. intentio Chriſti

dantis

„58 Dg SACRAMENTO ORDINIS.

dantis poteſtatem abſolvendi fuit eam commu-
nicare toti Collegio Apoſtolorum, quæ inten-
tio non ad præſentes ſolùme ſed & abſentes
dirigebatur; unde infert Cyrill. non ergo, licet
abfuerit Thomas, d participatione Spiritus decidit,
cùm de mimero eſet eorum, quibus dignitate Abo-
Kolatäs dJecoratis, Spiritus debebatur. Nec ta-

men inde inferas: ergo abſentes ordinari poſ-

ſunt; nam iſtud poterat Chriſtus poteſtate ex-
cellentiæ ſibi Proprià; aliter verò ſtatuit pro
Eccleſia, uti ex ejuſdem ſenſu & praxi doce-
mur.
Adq III. N. W. Conſ. & Prob. nam, ut ait
Bellarminus, mens Innocentii III. & Gregor.
IX. fuit, non eſſe repetendum id, quod ritè
peractum eſt, ſed ſupplendum alterum, quod
omiſſum eſt; licèt enim iſtæ duæ partiales Or-
dinationes, quarum primàâ datur Ordinando
poteſtas in corpus Chriſti verum five illud of-
ferendi in Sacrificium; alteràâ in corpus Chriſti
myſticum, ſive fideles abſolvendi, unam to-
talem conſtituant, qua Ordinandus fit Sacer-
dos completè habens poteſtatem utramque &
conſecrandi & abſolvend, ideéque conveni-
enter ſimul conferantur; abſolutè tamen lo-
quendo poteſt validè conferri poteſtas conſe-
crandi ſeorſim à poteſtate abſolvendi.
Ad W. w. D. Ant. Vocat Ritum ab
Apoſtolis introductum, auctoritate propria &
independenter ab omni voluntate Chriſti N.
Auctoritate à Chriſt o acceptà C. patebit reſpon:
ſio amplius ex Objectione ſequenti.
. Ol. Il.

N8
N
in
10
ntul
n 1
Ge

4

Aond

Unni
,
pun
m
nid
1 Monen
üitnena
lte
Uwen
ioad
1Se
Aa,
Uolonn
lc
n
gutn
Uiiiſe
ArC
Dunit

1

6

Cnn
Einken
Center
Al,
negr.
NeE.
hn .
ſliet
ll oo
Iche.

Ndt
gon.
rte
od
0r.
Nen
Act.
Woſd
Gn.
nr.
eAH
eni.
gchle⸗

nchen
Cnſi
Ptcn

DE SACEAMENTO O In. 1INISs. 759
Obhj. II. cont. Traditionem inftrumentorum.
Traditio inſtrumentorum non adhibetur in Ec=
cleſià Grecâ; in Latinâ verò non fuit adhibita
prioribus ſæculis; nam inprimis Apoſtoli ſolam
leguntur adhibuiſſe impoſitionem manuum;
Carthag. IV. verò Can. 2. 3. 4. pro materia
Epiſcopatus, Presbyteratůs, Diaconatũs ſolam
allignat impoſitionem manus vel manuum; &
Can. y. dicit Subdiaconum, quia manuum im-
poſitionem non accipit, ordinari per inſtru-
mentorum traditionem; ubi manifeſtè indicat
Epiſcopum, Presbyterum, Diaconum, quia
mans impoſitionem accipiunt, per traditio-
nem inſtrumentorum non fuiſſe ordinatos;
ergo inſtrumentorum traditio non poreſt eſſe
de eſſentia. Prob Conſ. quia materia eſſentia-
lis Sacramenti Ordinis debet eſſe eadem pro
omni loco & tempore; alioquin enim non eſſet
idem Sacramentum, quod repugnar Unitati
Eccleſiæ, in quâ necefſſariò eſt Unitas Sacra-
mentorum. N. C. Ant. ob probatione. D.
Conſ. debet eſſe eadem formaliter, hoc eſt, in
ratione ſigni legitimi collatæ poteſtatis ſacræ,
ſub quâà formalitare tantum ex inſtiturione
Chriſti eſt de eſſentia hujus Sacramenti C. Ea-
dem materialiter & quoad entitatem phyſicam
N. pro qduo
Obhbſerva: Chriſtum in Sacramentorumin-
ſtitutione determinâſſe quidem materiam & for⸗-
mam ſecundùm rationem genericam ſigni ſen-
ſibilis, non tamen ſemper & in omnibus ſe=
cundàùm rationem ſpecificam talis ſigni, ſaltem

760 DE SACAMENTO ORDINIS.

ultimam; ſicque pro hoc Sacramento nec de-
terminatè pro materia inſtituit impoſitionem ma-
nuum, nec determinate traditionem inſtrumen-
torum; nec hanc, aut illam præciſè formam, ſed
tantùm generatim requiſivit ſignum ſenſibile,
quo ſigmificaretur collata poteſtas conſecrandi &
abſolvendi, relictà Eceleſiætanquam habenti aliâs
auctoritatem circa res ſacras facultate determi-
nandi in particulari ſignum ejuſmodi. Apo-
ſtoli verò elegerunt impoſitionem manuum
cum certà aliquà formâà tanquam ſignum utri-
uſque poteſtatis collatæ: Eccleſia Græca reti-
nuit ſolam impoſitionem manuum, cum formâ:
Divina Gratia, quæ ſemper infirma curat &α‧.
Eccleſia Latina etiam retinuir impoſitionem
manuum pro ſigno collatæ poteſtatis ad abſol-
vendum & formam congruentem: accipe Spi-
ritum &. pro ſigno autem poteſtatis ad conſe-
crandum aſſumplſit traditionem inſtrumento-
rum ùt ſignum magis expreſſivum hujus po-
teſtatis cum forma; accipe poteſtatem offerendi
Sacrificium &. Suppoſitâ autem dictâà electio-
ne utriuſque Eccleſiæ cœpit in Eccleſiâ Latinà
traditio inſtrumentorum eſſe materia neceſſa-
ria neceſſitate Sacramenti, non in Græc.
Hinc patet non eſſe ſubſtantialiter diverſum
Sacramentum Ordinis inter Latinos nunc &
olim, nec inter Latinos & Græcos non ob-
ſtante illa diverſitate ſigni entitativaà vel rei, quæ
eſt diverſitas ſolum materialis; cum qua eſt, &
manet eadem ſignificatio & efficientia ſacra-

mentalis; proinde idem ſubſtantialiter Sacra-
. mentum

Uh

19 I
Nl
Aenei
* G
enig
Me
cpon
Anpe
ehn.
velll
Iuni
mont
Gut
ien
iewe
1Ne
I
Wuke
nuc te
/en
nß
h
ue
Un

4.
mn
IA.
leti.
Umi!
.
Onenn
bol.
le⸗
end⸗
N.
*
Nee
Nuf
tli
ledl
Gelinag
0n S
M
Anczeu
ui
nl
luch
Nenc⸗

Dz SACRAMHNTO ORDINIS. 761

mentum in utrâque Eccleſiâ; cum utraque
conferat Sacramentum Ordinis per ſignumali-
quod expreſſivum poteſtatis, ſub qua iola ra-
tione alicujus ſigni Chriſtus hoc Sacramentum
conferri voluit.
Illuſtrant hoc alii exemplo Sacramenti
Matrimonii: Ad hoc validè celebrandum uſque
ad tempora Tridentini ſufficiens erat contra-
Rus clandeſtinus, an ſub ratione materiæ an
formæ? perinde eſt: hodie verò non eſt in
illis locis, in quibus viget Decretum Triden-
tini de reformatione matrimonii, & tamen
adhuc eſt ſubſtantialiter idem Sacramentum;
unde ſicut mala eſtet illatio: contractus clan-
deſtinus olim fuit ſufficiens; vel: adhuc eſt in
iis locis, in quibus non viget Decrerum Tri-
dentini, ergo & nunc pro omni loco debet
eſſe ſufſiciens, alioquin non eſſet idem Sacramen-
tum; irà hic de Ordine.
Inſt. I. Gratis dicitur, quòd Chriſtus re-
liquerit Eccleſiæ poteſtatem determinandi ma-
terias & formas Sacramentorum; ergo H. D.
Ant. Sacramentorum, in quibus ipſe materias
& formas ſpecificè & determinatè inſtituit C.
in quibus ſolùm genericè aut ſub ratione ali-
cujus ſigni indeterminatè, ut in Sacramento Or-
dinis N. Nullum enim in ſpecie aſſignari poteſt,

quod Chriſtus pro Ordine determinaſſet. Hince

Poteſtas illa Eccleſiæ colligitur ex hoc ipſo,
quèòd Chriſtus ſolum ſub ratione genericàâ ſigni
expreſſivi ſacræ poteſtatis collatæ inſtituerit Sa-
cramemum Ordinis; ergo Eccleſia debuit poſ-
Bbb 3 S

/

62 DE SAcChAMENTO ORPINIS.

ſe determinare in ſpecie, ut non eſſet confuſio,

ſed uniformitas Rituum. I.. Ex Concilio
Florentino, quod rraditionem inſtrumentorum
Vocat ſimpliciter materiam Sacramenti Ordi-

nis. III. Ex praxi & mente Eccleſiæ, juxta

quam ea traditio videtur manifeſtè adhiberi ad
conferendam poteſtatem, vel cauſandos effe-
Rus ſacramentales, ut ex Pontif. Rom. tum
verbis correſipondemtibus evincitur. IV. Ex
formis; has enim in ſpecie, prout adhibentur
in Ordinationibus, determinavit Eccleſia, uè
teſtatur Innocentius III. ad cap. Presloter ci=
tatus à Cardinali de Lugo, Sylvio, & aliis
niſi &ent formæ poſtea inventæ, ſußiceret Ordi-
matori dicere, ſis ordinatus, vel alia αuivalentia
verba, additâ aliqua materid, ſed ſubſequentibus tem-
poribus formas, quc ſervantur, Eccleſia ordinavit;
ergèò idem dici' poteſt & debet de materia in
ſpecie, quia Chriſtus æque parùm unam, quam
alteram determinavit in ſpecie.
Inſt. M. Impoſitionem manuum Chriſtus
ipſe inſtituit; ergo. &. D. Ant. inſtituit eam
genericè, quatenus in genere materiam Ordinis
Voluit eiſe rirum aliquem ſignificativum pote-
Ttatis collataz, quem in ſpecie Eccleſia deter-
minatura eſſet C. ſpecificè, ſub ratione impo-
ſitionis manuum N. hoc enim ſine fundamen-
to diceretur; quin Gregor IX. cap. Presbyter
impolitionem manuum ait eſſe ritum ab Apo-
olis introductunm.
Inſt. Ill. Saltem Chriſtus ordinans
Apoſtolos Sacerdotes uſus eſt materid
deter-

Omet
nmni
Plt

Mind ſ
lente
6uln
hlere
And,
n
Kücren
Gunne
ar,
/40

.

Cilio
1Contle
enn
Enit.
Ei
Nd
S
un n
VI
bennn
lelayn
eri
A
r .
llnu
nmn.
lin,
erlin
atum

Orila
10H
M⸗
Eeet⸗
ndo⸗
uwene
ieſet
*

u

1
4

DE SAcRAMENTO ORDINIS. 763
determinatä & fimiliter determinatà for-
mâ; ergo non reliquit determinationi Ec-
cleſiæ. B. T. Ant. quomodo enim Chriſtus
Apoſtolos ordinarit ſacerdotes, incertum eſt;
probabilius eſt, quod poteſtatem conſecrandi
contulerit his ſolis Verbis: boc facite in meam
commemorationem; quod poterat Chriſtus ex
poteſtate excellentiæ. Plura enim non refe-
runt Evangeliſtæ, qui tamen geſta in uhim
Condà diligenter notârunt, prælertim S. Joan-
nes. MW. Conſ. non enim omnia, quibus de-
terminatè uſus eſt Chriſtus, ſunt de effentiâ
Sacramenti; ſic in conſecratione panis uſus eſt
derterminatè vel azymo, vel fermentato, &
tamen neuter determinatè efſt de eſſentid: Apo-
ſtolis in ultimà Coenà tradidit panem & vinum
jam conſecratum, poteſtatem abſolvendi eos
inſuſſtando Jo. 20. nihil tamen horum eft de
eſſentiã; quin loco inſufflationis Eccleſia im-
poſitionem manuum adhibet.
Iuſt. Il. Si Eccleſia accepiſſet poteſtatem
determinandi materiam & formam in ſpecie;
ergo accepiſſet poteſtatem inſtituendi Sacra-
menta; ſed conſequens eſt fallum; hæc enim
poteſtas ſoli Chriſto fuit propria, qui Sacra-
mentorum Aucstor eſt; unde & Sacramentum
definitur: fignum ſenſibile, & practicum gra-
tiæ, à Chriſto permanenter inſtitutum. B. M. ſeqj.
brimò quia Eccleſia determinavit materiam &
formam Sacramenti Ordinis ſolùm in ſpecie,
& quidem poteſtate à Chriſto acceptâ. Recun-
quia inſtituere Sacramenta non eſt determis
B bb 4 Dare

64 DE SACRAMENTO ORDINIS.
nare quomodocunque materiam & formam,
ſed eſt his conferre vim cauſativam gratiæ;
Eccleſia autem non confert materiæ aut formæ
ullam vim cauſativam gratiæ, ſed ſolum eligit
aliquod ignum in ſpecie ex illo genere ſigni,

cui Chriſtus annexuit gratiam; hic verèò an-
nexuit gratiam ſigno alicui in genere expreſſi-
vo collatæ poteſtatis, & ſigni in ſpecie electio-
nem reliquit Eccleſiæ; nam ipſe nullum in
ſpecie determinavit; ergo dum Eccleſia ex illo
genere ſignum in ſpecie determinat, non ipſa,
led Chriſtus huic vim gratiæ cauſativam tri-
buit, nec proinde Eccleſia dici poteſt inſti-
tuere Sacramenta.
Inſt. V. Si Chriſtus determinavit mate-
riam & formam Sacramenti Ordinis non niſi
ſub ratione genericâ ſigni expreſſivi poteſtatis
collatæ; ergo validè ordinaretur Sacerdos La-
tinus per ſolam traditionem cujuſvis inſtru-
menti, etiam veſtis ſacerdotalis, item validè
ordinaretur ritu græco per ſolam impoſitionem
manuum; ſed conſequens non admittitur; er-
go. Be. MW. vel D. ſeq. validè ſic ordinarerur
ſuppoſitâ præſenti determinatione & electio-
ne factâ ab Eccleſia N. in alià hypotheſi, ſi
Eccleſia pro Latinis aliud ſignum expreſſivum
Tacræ poteſtatis elegiſſet, vel determinaſſet C.
Ohriſtus licèt determinarit materiam & formam
ſolùm in genere ſub aliquo ſigno expreſfivo
collatæ poteſtatis; poteſtatem tamen determi-
nandi ſignum in ipecie, ità ut hoc haberet vim
gratiæ, eſſe ſolùm penes Eccleſiam voluit, non
quem

3

äck
1 N
nul
Nl
N l
und
eret
Muſnn
wnil
e
lne
n
Aancnnn
.A.
Mn
o
Tun e
ſunna
C

.
,

vrmun

raie

Crme
heſoir

hinr

E
l. 1
egebio⸗
DIm .
eri⸗
s
mtri.

fltl.

nne.
Nnii
Un
la
hu.
W
In
lt
uelt
.
l,O
IGn n

NC

rmnnn
Creſte
detenne
beterfn
dtvr
Glen

7

DE SACRAMENTO ORDINIS. 76 5/

quemvis particularem, quod nimiam confu-
ſionem & difformitatem induxiſſet in Eccle-
ſiam, quam uti unitas, ità maximè decet Ri-
tuum uniformitas; Eccleſia verò aliud pro La-
tinis, aliud pro Græcis ordinavit, igitur nunc
non poteſt ordinari validè Sacerdos Latinus,
niſi ritu Eccleſiæ Latinæ, nec Græcus nili ritu
Eccleſiæ Grecæ.
Inſt. VI. Licèt Eccleſia determinârit pro
Latinis pro materia primæ Conſecrationis pa-
nem azymum, pro Græcis fermentatum; va-
lidè tamen à Latino & Græco in utroque pa-
ne fit conſecratio; ergo etiam licèt Eocleſia
pro Latinis pro materiaà Ordinis præter impo-
ſitionem manuum elegerit traditionem inſtru-
mentorum, pro Græcis ſolam impoſitionem
manuum, valida tamen eſt ordinatio, ſi Lari-
nus ordinetur ritu Græco, aut Græcus Latino.
B. C. Ant. N. Conſ. diſp. eſt, quia Eccleſia pa-
nem azymum pro Latinis, & fermentatum
pro Græcis determinavit tantùm ùt necefſa-
rium neceſſirate præcepti; at traditionem in-
ſtrumentorum pro Latinis determinavit ùt ne-
ceſſariam neceſſitate Sacramenti: primum
apertè docet Florentinum in Decreto Unionis
definiens, in utroque pane Sacerdotes validè
conficere Sacramentum; & tantùm addit præ-
ceptum, ut nihilominus quiſque morem ob-
ſervet ſuæ Eccleſiæ, Alterum ex Eodem col-
ligitur, dum traditionem inſtrumentorum ab-
ſolutè vocat materiam, verba huic reſponden-
tia formam; quæ voces intelligi debent de ma-
Bbb 5 terxià

N

766 DkESACRAMENTO ORDINIS.
terià verůâ, & formàâ; ſi enim Concilium per
hæc indiçare voluiſiet aliquid tantum acciden-
tale, aut integrale, id exprimere debuiſſer, ne
Armenos, quos inſtruere volebat, potiùs in
errorem inducerer; hi enim ex paritate alio-
rum Sacramentorum, in quibus ſemper Con-
cilium tantùm loquitur de marerià & form
eſtentiali, nihil a iud intelligere poterant, quàm
traditionem inſtrumentorum efſle pariter ma-
feriam, & verba reſpondentia eſfe formam
eſſentialem; quia ſicut Concilium de aliis Sa-
cramentis ait, materia eſßt; forma eſt. : . ità de
Ordine ſine reſtrictione: materia eſt traditio in-
Rrumenmorum. Et Katio d priori eſt: quia
Chriſtus pro materiâ primæ Conſecrationis de-
terminavit panem in pecie, ſicut pro materiâ
ſecundæ conſecrationis vinum, pro Baptiſmo
aquam; Eccleſia autem non poteſt facere, ut
Panis azytnus vwel fermentatus non fſit panis ſi-
eut non poteſt facere, ut vinum album, vel
rubrum non ſit vinum; ergo nec ut ſit materia
Valida, vel non: econtra Chriſtus non determi-
navit in ſpecie hanc, veh illam rem, ut eſſer
materia Ordinis; hoc enim ſine omni funda-
„ mento diceretur; ſed voluit conferri Sacra-
mentum hoc per ſignum aliquod expreſſivum
ſacræ poteſtatis Ordinie, quale autem eſſet hoc
ſignum in ſpecie, reliquit determinationi Ec-
cleſiæ, ergo illud ſignum præciſè eſt materia
valida, quod defacto Eccleſia determinavit.
Olj. III. contra eand. Partes Sa-
eramentorum debent eſſe fixæ & im-
mutabiles;

N
Mnmn
eh
uri
adn

Eemil
N 4
/W1
Au
en
ionm
WWlkick
Tonnen
edon
chnl,
Inni0
ln'
einel
loen
hen
Mun
in

E

15
n ger
ecen.
1, 16
n
Ede.
n.

N

OGn
er .

Ne

e.
dd
Min.

guis
8le.
end
ſno

ül
N
toleie
em
lt
.
Cce.
onn
ſdhoe

W

Deit
er.
es

DE SACRAMENTO ORDINIS. 767
mutabiles; ergo nequit facere Eccleſia, ut,
uod ante Sacramento eſſentiale non fuit, fiat
eſſentiale; atqui ſi traditio inſtrumentorum
nune eſſet eſlentialis, materia Sacramenzi Or-
dinis non eſlſet fixga & immutabilis; nam ante
Sæculum XI. nequidem in uſu fuit. . V. Maj.
Debent eſle fixæ & immutabiles ſaltem quuad
ſubſtantiam & formaliter, hoc eſt habere ean-
dem ſignificationem ſacramentalem; vel con-

formiter inſtitutioni Chriſti C. ſemper mate-

rialiter & in ſpecie ſubd. ſi Chriſtus jam in ſpe-
cie determinärit, ut in Baptiſino aquam G&c.
C. ſi non, ſed reliquerit determinationi Ec-
cleſiæ, ut in Sacramento Ordinis N. juxta
Trid. Seſſ. 21. C. I. Eccleſia habet poteſtatem
mutandi quædam in Sacramentorum diſpenſatio-
ue ſalvd eorum ſulſtantid; ſed dum Eccleſia, li-
cèt non ſtatim initio, determinavit traditionem
inſtrumentorum tanquam materiam partialem,
ſive ſignum magis expreſſivum poteſtatis con-
ſecrandi, non immutavit ſubſtantiam Sacra-
menti Ordinis, quia Chriſtus totam ejus ſub-
ſtantiam in eo poſuit, ut conferretur per ſig-
num expreſſivum ſacræ poteſtatis Ordinis, re-
licà penes Eccleſiam facultate tale ſignum in
ſpecie determinandi.
Oj. IV. contra formas Ordinationum.
Forma Ordinationis Epiſcopi, Presbyteri &.
conſiſtit in Oratione, quà Epiſcopus invocaè
Spiritum ſanctum in eos, quibus manus impo-.
nit; ergo. Prob. Ant. ex Morino; Juenin,
& aliis RR. Gallis I. Sacra Scriptura Act, 6. de
Ordina

768 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Ordinatione ſeptem primorum Diaconorum,
& Act. 193. in Ordinatione Pauli & Barnabæ
meminit ſolius orationis.
II. Nec in Sacramentario S. Gregorii,
nec in Pontificalibus latinis ante quingentos an-
nos ab hinc editis referuntur alia verba, quæ
ab Epiſeopo ordinante proferanter, quàm ora-
tio. III. Nec in Iſidoro, nec Amalario,
Micrologo, Ivone, nec in antiquis codicibus
editis à Morino & Martennio comparent illa
verba: accipe poteſtatem. . accipe Sbiritum &.
ergo. H. W. Aut. Ad buj. probationes ſingulas
W. Conſ. conceſſo enim orationem olim adhibi-
tam fuiſſe ad fignificationem ſacri Ordinis, qui
conferebatur; ſed jam à pluribus ſæculis non
adhibetur. Nec inde inferas; ergo mutata eſſet
forma; nam eſſet mutata ſolùm materialiter, non
formaliter quantum ad ſignificationem, & Proin-
de ad huc eſi eadem ſubſtantialiter tora enim ſub-
ſtantia formæ ex inſtitutione Chriſti conſiſtit in
verbis ſignificantibus gratiam & chara derem;
ſive ergo ſignificent modo deprecativo, ſive
indicativo, eſt reſpectu inſtitutionis Chriſti
merè quid materiale & accidentale: nimirum
eodem modo ſe res habet in formà, ſicut ante
dicum de marterià. Deinde quæro ex Adver-
ſariis, cùm plerique ferè eorum cum Morino
ſentiant formam Sacramenti Pœnitentiæ fuiſſe
deprecativam uſque ad Sæculum XII. an muta-
ta ſit ſubſtantialiter forma Sacramenti Pœniten-
tiæ, poſtquam utrumque Concilium generale
Florentinum & Tridentinum in claris termi-
nIs

Minr

vlN
1t Mon
Scdiͤ
Genn
Murid
nlhe
I
Me
tdrean
e ie
ſcut
nciet
Lnoen
C

.
Morh
hnebe

.

epri;
N..
N
lnte
Golro

ae

enr
N
lu
nbi.
H
Snon
eſet
non.
onn.
ch.
lamn
ſo Ne
IN
Hmivon
e

Acher⸗
oro
e lule
Awoe⸗
Derlen.
Isten.
1

DE SACRAMENTO ORDINIS. 769
nis hanc formam afleruit: ego te abſolvo &ρ.
quæ imperativa eſt?
Dixi: conceſſo etiam &. nam probandum
adhuc eſt adverſariis non contineri formam no-
ſtram in aliis Ritualibus, qui ad ipſos non per-
venerunt, cûm tantùm aliquos ex antiquitate
exhibeant. Irem quòd verba, in quibus nos
ſormam conſtituimus, primùm inventa & ad-
dita fuerint Ritualibus poſt X. ſæculum exara-
tis, & non potius exſeripta ex aliis antiquio-
ribus in illos translata ſint. Denique apertè
falſum eſt, nec in Sacramentario S. Gregorii,
nec in Pontificalibus Latinis ante quingentos
annos editis referri alia verba, quàâm oratio-
nem; contrarium enim conſtat ex ipſis verbis
Sacramentarii S. Gregorii, & Ordine Roma-
no citatis Object. III.
Inſt. I. In Sacramentario S. Gregorii Ora-
tioni Epiſcopi legitur præfixus titulus Conſe-
cratio, ergo illa oratio erat forma. He. Imô ut
ante: eſto, fuiſſet, jam non eſt. . 20 M.

Conſ. quia hæc & aliæ orationes aliorum Rirua-

lium dicebantur olim, ſicut adhue modo ſuper
omnes ordinandos ſimul, ità enim præſcri-
ptum legitur; forma verò ſuper quemlibet ſe-
orſim proferri debebat, uti nunc fit, ut do-
cemur ex Carthag. IV. Can. 3. & Ord. Rom.
ergo forma eſſe non poterat. Titulus Conſe-
cratio præfigitur, quia hæc oratio erat velut
ingreſſus ad ipſam conſecrationem, vel Ordi-
nationem ſequentem.
Inſt. II. Forma quæ juxta Carthag. IV.
ſupra.

770 DE SACHAMENTO OUE DINIS.
ſupra ſingulos ordinandos dici debebat, m⸗
hil alind erat, quam mera oratio; vocat enim
benedictionem: Preslygter cum ordinatur, Epi-=
ſcopo eum benedicente, & manum ſuper Feee us
tenente. ergo. N. InoO M. Ant. benediétio illa
erat diſtincta ab orationibus Epiſcopi, conſi=
ſtens in aliis verbis. Colligitur hoc ex S.
Aug. L. 5. de Bap. cap. 20. qui Carthag. IV.
ipſe interfuit: ait enim cit. loc. ſi ergo ad boc
valet, quod dictum eſt in Evangelio, Deus pecca-
torem non audiz, ut per peccatorem Sacramenta
non celebrentur, quomodo exaudit homicidam de-
precantem, vel ſuper aquam Baptiſini, vel ſuper
oleum, vel ſuper Euchariſtiam, vel ſuper eapita
eorum, quibus manus imponitur, qu omnia ta-
men d& zunt, & valent; ubi Aug. nomine de-
Precationis intelligit idem, quod Carthag. IV.

nomine benedictionis; ſed nomine depreca-

tionis non intelligit orationem, ſed aliam ver-
borum formulam, quæ ſit quoad rem impe-
rativa; vel aliàs ſequeretur, juxta Aug. Sa-
cramentum Baptiſmi, & Euchariſtiæ mer
oratione olim confectum fuiſſe, quod falſum
eſt. H. 20. N. Conſ. Dato enim Antecedente,
nunc in uſu am plius non eſt.
Inſt. III. Jaxta Aug. & alios SS. Patres
tamen forma Sacramenti Ordinis nihil aliud
eſt quàm oratio. ergo. Prob. Ant. I. Aug. Lib.
de geſtis cum Emerito de Epiſcopis quando
ord iuantur, ait: invoxatio nominis Dei ſuper ca⸗
Put ipſorum. Lib. I15. de Trinit. cap. 26. Pro-=⸗
bat Chriſtum eſſe Deum ex eo, quod Jo. 20.
dixerit:

, te
4 f
U
gal
1 4
mt
N
lnte
nm

ſtnen

1tnnn
1.
UOon
twnn
Ns
WNu
Can
nieben
ſuin
Uen M
Ct,
lhern

t, m.
tenim
olle
le⸗
KN
tuN
Nale
.
Ne
Md.
ſer
ite
ete⸗
ſee.
N.
lect⸗
nyer⸗
nime
nd.
e nen
Clm
ine

Pore

nd
gL
Sgumta
8 rte
40 10
lh⸗
DN

DE SACRAMENTO ORDINIS. 771
dixerit: accipite Spiritum &. & ſtatim addir:

Apoſtolos nunquam protuliſſe hæc verba, nec

præpoſitos Eccleſiæ; quomodo ergo inquit,
Deus nonz eſt, qui dat spiritum & neque enim ali-
quis diſetpulorum ejus dedit Spiritum Sunbtum;
orabant quippe, ut veniret in eos, quibus manus im-
ponebant, non ipſi eum dabant, quem morem in
ſuis præpoſitis etiam nunc olſervit Eccleſio. II. S.
Dionyſius Areopagita de Ordinatione Epiſco-
pi L. de Hierarch. c. 5. ait ſanctis eum preci-
bus ſanctificari. III. Auctor operis de gigni-
tate ſucerdotali apud S. Ambroſ. idcirco ſacer-
dotis dexteram ſatpplicem vocat. IV. S. Hie-
ron. de ſacyà Ordinatione diſſerens, ait illam
non tantum ad imprecationem vocis ſed ad im-
poſitionem impleri manũs.
B. W. Ant. ad Probat . generaliter SS. PP.
dicunt Ordinationem fieri invocationibus &
precibus primò quia cum Miniſtri ordinantis
Porcitus non eſt ſuprema & propria; ſed ſo-
um miniſterialis & precaria, ejus miniſterium
eſt quædam tacita ſupplicatio, ut Deus ra-
tum habeat id, quod ipfe facit, ex quo tamen
non ſequitur, eorum verba eſſe meram ora-
tionem. Secund quia verba Miniſtri habent
vim à Chriſto, qui rogavit Patrem, ut infalli-
biliter haberent effectum. YZertiò propter
preces, quæ verba Miniſtrorum comitan-
tur, quaſi diſpoſitio, ſicque ipſimet Adverſa-
rii Juenin &c. explicant SS. Patres, dum di-

cunt etiam Euchariſtiam vel Conſecrationem,

Baptiſinum fieri Sacerdotum precibus, nimin
rum

772 DESACRAMENTO ORDINIS.

rum concomitanter & diſpoſitivè, quatenùs

ſine illa non peraguntur; non verò formali-
ter. S. Aug. vero Lib. 15. de Irinit. plus non
vult, quàm Chriſtum eſſe Deum, quia dedit
Spiritum Sanctum poreſtate proprid, & tali
Poteſtate non dediſſe Apoſtolos, quorum po-
teſtas ſolùm miniſterialis fuit & precaria, ac
proinde eorum verba, cum conferrent Spi-
ritum Sanctum fuiſſe orationem, ſcilicet taci-
tam ſaltem, uti & Præpoſitorum Eccleſiæ.
Deinde . 20. ſicut ſupras Tranſmiſſo Anteced.
M. Conſ. ob rationes allatas.
Inſt. IV. Forma apud Græcos conſiſtit
in oratione; ergo idem melius dicitur de for-
mà etiam apud Latinos, ſic enim conciliatur
utraque Eccleſia, & habetur perfectior utriuſ-
que uniformitas. N. MW. Maj ſed forma
Græcorum eſt hæc: Livina gratia.. promo-
vet M. venerabilem VDiaconum E. G. in Presbyte-
rum: prim ſic enim aſſerit Arcudius cit. Not. I.
qui pius hâc in re fidei meretur, utpote Ri-
tuum Græcorum peritifſimus & verſatiſſimus
in eorum Euchologiis. Secundo Simeon
Theſſalonicenſis de ſaeris Ordinationibus cap. 4.
clarè indicat eà formulà ſacram Ordinatio-
nem fieri; cùm enim ea formula etiam in
Ordinatione Diaconi locum habeat, eam ex-
plicans ait: cùàm boc dicit Epiſcopus, & gratiam
donat, && qui ordinatur, Diaconatum verbo Epi-
ſcopi ſtatim accipit; eficax enim eſt per ſanctiſſi-
mum Dei Spiritum. Nec obſtat, quod ſub-
jungat: nibilominus opus adbuc babet myſterio &α
berfectione

Nd
e en
1AS
1 t
Rleumd
cein

Art
agolon
Ae
Ali
hn

1

Nteni
Imali.
6 No
Edit
Kal
md.
e
N.
ec.
kle
eH

lor.
larurr
til.
O
oM
e.
M.
Wer
Plhnvn
Ge
tt
ato⸗
a
e⸗
ngien
ſalee
j tc ⸗
iNſne

7

DE SACßAMENTO OINIS. 972
perfectione preaum Epiſeopalium; nam hæc
ſaltem ex præcepto & coniſuetudine obſervan-
da ſunt; quòd verò verbis illis plus non exigat,

patet iterum ex aliis immediatè ſubjectis; per-
git enim: &* cœterorum omnium quæ in Ordina-

tionum paradigmate continentur. . . oportet eiam
caput ejus, ſacræ menſeæ incumhere, & flectente
genu Gρσ. hæe autem non ſunt de eTemri⸗
TLertiô. Ad illam formam alludere videtur S.
Chryſoſt. Orat. 4. de Sacerdotio, perſtringens
Ordinationum pravos uſus; multæ, inquit,
barum Ordinationum d Divina gratin non funt.
Denique quartò, quia verba illa: Divina gratia
Wσοσ. ſignificant collationem gratiæ & characte-
ris, & conjunguntur impolitioni manũs ſuper
caput ordinandi adeoque materiæ proximæ;
Orationes autem, quæ poſtea dicuntur, de Pres-
bytero ùt jam ordinato loquuntur, & talem
clarè ſupponunt. 2
Inſt. E. Si forma non conſiftat in oratione,
vel precibus, ad quid illæ tam religioſè adhi-
bentur; non enim ipſæ gratiam conferent Sa-

cramenti. B. adhiberi ad imperranda ordinan-

dis copioſiora, ſpecialia & efficacia auxilia
gratiæ, ad quæ Ordinatio ſacramentalis jus non
confert, ſed ſolùm ad idonea, uti reliqua Sa-
cramenta. Licet igitur preces illæ non habe-
ant vim & ſignificationem ſacramemtalem, re-

tamen & laudabiliter eas Eccleſia ordi-
navit.

“ ARTI-
Ccec

774 DE SACRAMENTO ORDINIS.

ARTICULUS IX.

De Miniſtro Sacramenti Ordinis.

ta. Miniſterium ordinandi ad populum
ertinere contendunt Lutherani & Calvi=
niſtæ; quamvis poteſtatem imponendi manus
concedant ſolis paſtoribus; non quaſi populus
hanc auctoritatem & poteſtatem non haberet,
ſed ut evitetur confuſio. Iià Calvin. Lib. 4.
Inſtit. cap. 3. Quod ipſum prius volebat Wi-
cleffius inter alia dicens: Confirmationem juve-
num, Clricorum Ordinationem, locorum vonſe-
erationem reſervari Papæ &σ Epiſcopis Propter
cupiditatem lueri temporalis 5 quem errorem
damnavit Concil. Conſtantienſe Seſſ. 8.
Catholici omnes tametſi contra HH. con-
veniant, Miniſtrum Ordinarium Ordinis eſſe

Epiſcopum, eſt tamen inter eos quædam diſ-

1

Mk
Phrei
ltul
Ptenn
N 1

ſcen 6.

ſenſio quoad Miniſtrum Extraordinarium, an
& quales Ordines poſſit conferre ſimplex Sa- i I
cerdos ex delegarione ſummi Pontificis? Pri- i
ma ſententia, quæ etiatn tribuitur S. Thomæ gün
in 4. Diſt. 25. q. I. Bonavent. q.. I. 2. T. Ri- inn
chardo & allis, negat Sacerdotem ſimplicem , i
oſſe eſſe Miniſtrum extraordinarium alicujus ,
rdinis majoris. Secunda ſententia; quæ eſt
Aureoli, Angeli, & aliorum prorſus oppoſi- S
tum affirmat. TZertia id tantùm de Subdiaco- Ulen
naru concedit. Ità Bellarm. Lib. Cleric. cap. 17.
Suar. in 3. part. Tom. 3. Diſp. 11. ſect. 3. Co- ſgit
ninck Diſp. 20. de Sacr. Ord. Quarta denique aan
etiam AN

.

.

lpondm
C
endle
dllon
hi
UwVi.
80:
gting
Poonts
Lennen
del
naNs
l
Nlnnnt
nlnt
a
1N.
ghn
lcnſe
A
Go
fnt

DE SACHAMENTO ORDINIS. 775

etiam ad Diaconatum, excepto Presbyteratu,
talem faculeatem extendit.
Porrò hic indagandum venit, utrum Epi-
ſcopus hæreticus, excommunicatus, degrada-
tus poſſit valide conferre Ordines. Negrunt
CGratianus & Palea Cauſ. 9. 4. I. aliique, quos
Gloſ. ibi refert in Can. Nos. Item Magiſter
ſentent in 4. Diſt. 25. Lit. C. Hoc autem
ſentiunt de iis ſolùm Epiſcopis, qui nunquem
fuerunt Catholici; de aliis enim, qui aliquan-
do fuerunt in Eccleſia, deinde ab hac præciſi,
inquit Gratian. Ordinationet eorum ab Eccleſid
miſericorditer tolerantur.
DecoI. Miniſter ordinarius Sacramenti Or-
dinis eſt ſolus conſecratus Epiſcopus. Eſt de
fide. Prob. Iind ex Scripturâ Sacrà, in quàſo-
lis Epiſcopis, ſcilicet Apoſtolis & eorum ſuc-
ceſſoribus Ordinis collatio adſeribirur. Act. 6.
Ordinatio ſeptem Diaconorum. Act. 14. de Pau-
l1o & Barnaba diciture cùm conſtituiſſent illis per
Eingulas Eccleſiag Presbgteros. I. ad Tm 4.
Woli negligere gratiam, quæ data eſt tili.. cum
impoſitione manuum Preslgterii. & cap. y. præ-
cipit illi Paulus manus citò nemini imponere.
Ad Tit. I. ſcribit, ujus rei gratia reliqui te Cretz
e , qucæ deſunt corrigas, ut conſtituas per
civitates Presbyteros, ſicut ego diſpoſui tili.
Prob,. Il. er conſtanti Traditione quæ con-
ſtat ex facto ipſiuſmer Novatiani hæretici, qui
omanum Epiſcopatum ambiens, tres Epi-
ſcopos, homines rudes in fraudem adduxerat,
cum eos temulentos cerneret, compulit,
Cec 2 ut,

776 DE SAcCRAMENTO ORDINIS. !
ut, licèt vanâ impoſitione manuum, ſibi Epi-
ſeopatum conferrent. Rem narrat Cornelius ol
papa in Epiſt. ad Fabium Antiochenum apud il
Euleb. L. 6. Hiſt. c. 43. Adeò in Sæculo III.
quo hoc comtigit, veritas illa perſuaſa fuit. ig
In Sculo W. eandem tradit Concil. Carthag. r
I. Can. 5, habitum anno 348. Et Alexandrinum, i
ex Aegypto, Libya, Thebaide, Pentapoli H
congregatum ſub Oſio anno 319. ut enim re- o
fert Athanaſ. apol. 2. Cont. Arian. declaravit u
Iſchyram accuſatorem Athanaſi non eſſe verum N
Sacerdotem; eoquèd à Collutho ſimplici Sa- WZ
cerdote ordinatus eſſet. Epiphanius verò Ac-. a
rium rejecit & cum hæreticis damnavit, quòd
Presbyteros in jure ordinandi pares Epiſcopis ck
judicaret; & ait Hær. 75. Per Epitcopos gigni
Patres Ordinationis virtute, per Presbyteros
Verò filios duntaxat Eccleſiæ virtute Baptiſmi. We⸗
in Sæt. VI. Arelatenſe y. Can. v. Item Bracca- ii
renſe Anno 563. Can. 8. In Sac. VII. Conc. nt
Hiſpalenſe 2. anno 619. cap. 5. irritam affirmat il
ordinationem illam, in quàâ Presbyter verba
formæ pronunciaverat, & Epiſcopus, qui
præ oculorum dolore legere non poterat;, ſo-
ABam manus impoſuerat. 4
Prob. III. Ex Conciliis generalibus Flo- in
rentino & Tridentino, quorum primum de Ihe
Ordine ait in Decreto Unionis. Ordinarius Ellt
Miniſter hujus Sacramenti eſt Epiſeopus. Alte-
rum Seſſ. 23. Cag. 7. Siquis dixerit Epiſcopos
non eſſe Preibyteris ſuperiores, vel non haberepoteſta- NAd
tem confirmandi ordinandi, vel eam quam tact e
. illis

5
Ctnehng
mepud
ſ.
Ci,
u
Dentdd
eninte.
Eohnnit
ſerun
Nir.
oAs.
od
lo
Ngin
eos
Maccd.
le
lüm
rſet
Gett⸗ 1-

nbn
Olon
e. 3
t
red
lenhe, .
hlllen,

,
“

DE SACRAMENTO ORDINIS. 777

ilis eſſe cum Presbyteris communem. . anatle.
Kutio d priori eſt voluntas Chriſti, quam
nobis declarat perpetua praxis Eccleſiæ; ac
Pproinde poteſtas ordinandi propria eſt Epiſeo-
pis jure Divino, non ſolo jure Eccleſiaſtico.
Ratio Convenientiæ eſt; quia Epiſcopi ſunt à
Chriſto inſtituti ùt Principes Eccleſiæ, ergo
conveniens fuit munus ordinandi Miniſtros
Eceleſiæ pertinere, ſaltem de jure ordinario,
ad ſolos Epiſcopos; ſicut ſolus Princeps ſœæcu-
laris ordinarie miniſteria publica diſtribuit.
Dj. I. Aaron fuit ordinatus Sacerdos à
Moyie, licet Moylſes non eſſet Sacerdos; nam
in Lege Veteri Sacerdotium ſolùm ad Aaro-
nemn ejuſque filios pertinebat; ergo etiam po-
teſt quis ordinari Sacerdos in Lege Novà à non
Sacerdote; ergo Epiſeopus non eſt Miniſter
ordinarius Ordinis. w. Ind. Moyſen verè Sa-
cerdotem fuiſſe docet S. Leo Papa Ep. 88.
juxta illud PſI. 98. Moyſes & Aaron in Sacerdo-
tibus ejus. Poſtquam verò ordinatus fuerat
Aaron, ad hunc ejuſque filios tantùm pertine-
bat Sacerdotium ex ordinatione Divina. Ne.
24 Tranſmiſſo hog N. Conſ. Res tota pende-
bat ab arbitrio voluntatis Divinæ: poterat Deus
per non Sacerdotem Sacerdotium conferre
Aaroni; ſed aliter ordinavit pro Nova Lege
Chriſtus, ur probant rationes concluſionis. Dein-
de ſicut Lex Verus & Nova, Sacrificium L-
gis Veteris & Novæ, ſic differt utriuſque
Sacerdotium. W
Ccc 3 Olj.

778 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Otj. II. In primitivà Eccleſià populus
habuit jus ſuffragii in Miniſtrorum electione;
ſic Act. 6. priuſquam eligerentur ſeptem Diaco-
ni, placuit ſermo coram omni multiudine. Idem
innuit S. Cypr. Ep. 33. & 69. ergo non ad ſo-
los Epiſcopos ſpectat collatio Ordinum. Be.
Imd. D. Ant. Habuit jus ſuffragii ex jure Di⸗=
vino N. Ex mero indulto Apoſtolico, vel Ec-
cleſiaſtico C. . 29 M. etiam Conſ-.
enim cœlo diverſa ſunt eligere, vel ferre ſuffra-
Primum indulſerant Apo-
ſtoli multirudini: conſiderate ergo fratres viros ex
vobis boni teſtimonii ſeptem. Act. 6. v. 3. nimi-
rum ut tantò melius ledarent murmur, ü po-
pulo relinquerent electionem. Sed electos or-
dinarunt Apoſtoli: v. 3. ibid. Sic & poſtea
Eccleſia ſæœæpe dedit populis jus ferendi ſuffragii
in electione Miniſtrorum; ipſa tamen Ordina-
tio ſemper perrtinebat ad Epiſcopos. P
rum in Ordinatione Miniſtrorum tria contin-
gunt: Electio, Ordinatio ſive Conſecratio,
Electio nihil eſt aliud,
quàm deſignatio perſonæ idoneæ ad Eceleſiaſti-
cam dignitatem, vel functionem; Ordinatio
eſt cæremonia ſacra, quà miniſtri pro tali dig-
nitate conſecrantur, velillis poteſtas ſacra con-
fertur, poſtquam conſtat de eorum idoneita-
te ex Electione. Miſſio vel Vocatio Iurisdi-
Rionem tribuit, & Paſtorem Eecleſiaſticum
conſtituit. Concedimus igitur jus ferendi ſuf-
fragii in Electione concedi portuiſſe popu
conceſſum fuiſſe; non autem jus or

gium, & ordinare.

Miſſio vel Vocatio.

ern
l 1.
ae n
hvn
ncket
MCN
a
Wakt
Enkon
1 1
Nihekee
au0
CEln
n
Ion
ng
t

puls
Kone,
Meo.
Iem
inil⸗
i
e.
Nle⸗
o
A.
lt e
Dimi.
(po.
er.
Noſes
lko,
Nm.
W.
nanmn
Cgerin
UA
Muk
irdo
Lel

Gnc⸗
Corenn
ſofcns
lahhan
endt
egnie

Ginm

DE SACRAMENTO OENIS. 779
Obj. III. Concilium Nicænum I. in

Epiſt. Synodica apud Theodorer. Lib. I. c. 9.
& apud Socratem Lib. I. c. 19. poſtquam iis, qui

à Meletio Schiſmatico conſecrati fuerant, Pres-
byteris facultatem ademit, in Schiſmatis pœ-

nam, quemquam in Qlero deinceps promo-

vendi, vel deſignandi; de aliis, qui Meletio
non adhæſerant, inquit: Hi autem, qui Dei
gratia. . , ad nullum H defeciſe comperti
ſunt, & ſe intra Catbholicam Ecoleſiam onte.
7, *

zos continuerunt, jus habeaut & ordinan

eos, qui digni Clero fuerint, nominandi. ergo

Presbyteri tunc temporis gaudebant poteſtate

ordinandi. . D. Ant. Jus habeant ordinandi

ordinatione propriè tali, ſive conſecratione
N. Ordinandi impropriè, id eſt, ſuo ſuftra-
gio cum cæteris eligendi, deſignandi, & ap-
probandi C. Katio eſt imò, quia Concilium, ut
ex ejus Epiſtolæ verbis deducitur, concedit

Presbyteris non Schiſinaticis illud jus, quod in

pœnam negabat aliis, qui adhæſerant Meletia-
no ſchiſmati, ſed his tantùm negat jus ſuffra-
gii in electione, deſignandi, approbandi, erge.
24d. quia Ordinationem præmittit Nominatio-

ni; certum autem eſt, quod primò debuerint

nominari tanquam digni Clero, antequam ùt
Clerici verè ordinarentur. 2110. quia in Eræ-

co legitur mο*αορρισπο quod propriè ſigni-
ficat promovere, præordinare, eligere; hinc

etiam r coXααροοιιο σ α & 6ναιτιοι W αρν
id eſt, promovere, & nomina eorum ſugge-
rere, qui ordinatione digni judicantur, tan-
Cc c 4 quaimn

730 DE SACRAMENTO ORDINIS.
quam ſynonyma conjunguntur. Et All. 22.
v. I4. eandem vocem græcam Vulgata vertit:
prcordinavit, ſcilicet Deus Paulum, eum eli=
gendo in Apoſlolum; quæ tamen præordina-
tio non erat vera ordinatio; nam, non obſtante

illa præordinatione Paulus cum Barnaba ordina-

tus, ſive conſecratus fuit Epiſcopus Ackl. 14.
Olj. IV. Presbyteri in Ordinationibus ſi-
mul cum Epiſcopo manus imponunt, ex anti-
qua praxi Eccleſiæz. Ef I. ad Tim. 4. ait

Paulus: noli negligere gratiam, quæ data eſt tibi 1.

um impoſitione manuum Presbyterii. Ergo. Be.
D. Aut. Impoſitione merè Cæremoniali C. Sa-
cramentali N. illa enim impoſitio ſolùm ſigni-
ficat conſenlum Eccleſiæ in Ordinationem
Electi; nullum autem effectum producit; nam
ſic imponendo manus nec verbulum profe-
runt. Ad 1. Tum. q. W. O. Per Presbyterii in=
telligendo Presbyteros ſimplices N. Epiſco-
pos C. Ità enim explicat Theodoret. Oecu-
men. Theophylact, præſertim S. Chryſoſto⸗
mus dicens: non de Presbyteris le loquitur, ſed
de Epifcopis 3 neque enim profectò Preilqteri ipſum
ordinrunt, Et ceriè tunc agebat Paulus de
Conſecratione Epiſcopi, in quâ ex conſtanti
diſeiplinà Eccleſiæ ſolent plures Epiſcopi manus
imponere Onunquam veròbresbyteri ſimplices,
. Porro Presbyteri nomen tunc commune
erat Epiſcopis; imò aliquando uſurpatum ab
Apoſtolis, Presbyterii autem vocabulum Ec-
gleſiæ ſenatum denotabar, qui vel ex Epiſco-
Pis ſolis conſtabat; ut plures autumant vel ex Epi⸗=
G ſceopis

1lekt
nh
Mid
n
lnlen
bwwel
bi le
,
1onlie,
kN

ſin⸗

n

4 DE SACRAMENTO ORDINIS. 784
ℳ fcopis ſimul & Presbyteris, ut alii ſentiunt.
Uent (uidquid verò ſit, ex eo nihil colligi poteſt;
mes aut enim Presbyteri manus non imponebant,
uin ſed ſoli Epiſcopi; aut ſi imponerent cum Epi-
WImg ſcopis, üt adhuc hodie in Ordinatione Pres-
n. byterorum, illa impoſitio ſacramentalis non
A fuit.
lntu. Obj. V. ſequentia;: Imò. Presbyteri ſim-
um plices habent poteſtatem conſecrandi Euchari-
à ſtiam; ergo etiam Sacerdores, vel Diaconos
6α ordinandi jure ordinario; qui enim poteſt

,

majus, poteſt etiam minus; majus autem quid
dr, eſt conficere Corpus Chriſti, quàm Miniſtrum.
nlei. 20%. Epiſcopus poteſt ordinare Epiſcopum;
foten ergo etiam Sacerdos Sacerdotem. . ad vmum.
VuIm M. Conſ. Ad ejus prob. B. D. Si minus ſit ejus-
Nek. dem generis, ſubordinatum majori, non de-
frin. Pendens ab alterius voluntate; e0. Secus NW.
. Unde fallit hoc axioma etiam in Phyſicis, ut:
homo poteſt generare hominem; ergo etiam
formicam. Et proinde multò magis in mora-
libus, quæ pendent ab alterius voluntate, uti
hic poteſtas Miniſtrorum à voluntate Chrilſti.
Voluit ille à Presbyteris ſuum Corpus conſe-
crari, non alios Sacerdotes; ſed poteſtatem
Wmm hos conſecrandi eſſe voluit penes Epiſcopos
uhes Eccleſiæ Principes. Ad 2dum. MN. Conſ. Ka-
od zio eſt eudem voluntas Chriſti, quæ nobis con-
mm ſtat ex Traditione perperud, praxi & mente
DNm Ecclelix. Accedit, quòd pofeſtas ordinandi
denli non ſit Ppoteſtas Jurisdictionis, ſed Ordinis,
NHh guam in Conſeeratiope ſuàâ ſoli accipiunt Epi=
Cec 5 ſeopi,

782 DE SACRAMENTO ORDINLS.
ſcopi, non Sacerdotes alii; ergo hi non poſ-
ſunt ordinare alios jure ordinario. 4
Dico II. Sacerdos ſimplex non eſt Mini-=
ſter Extraordinarius Presbyteratus, hoc eſt,
non poteſt hunc Ordinem conferre alteri etiam
ex commiſſione Eccleſiæ, vel ſummi Pontifi-
cis. Eſt communiſſima AA. tum Veterum,
tum Recentiorum cum S. Thomd in 4. Diſt.
25. J. I. a. I. ad 3. contra Panormitan. cap.
quanto. de Conſ. Capreolum, Angelum in
Sum. Verbo: Ordo: & Gloſſ. in Can. Manus.
de Conſecrat. Meratium. Katio eſt primo; quia
ex unâ parte nec Scriptura, nec Traditio alium
Miniſtrum hujus Ordinis aſſignat uſquam, præ-
ter Epiſcopum: ex alterà parte ne unicum ex-
emplum extat, quo facultas conferendi hunc

Ordinem fuiſſet delegata Presbytero ſimplici;

quod eſt maximum argumentum, Eecleſiæ non
eſſe conceſſam à Chriſto poteſtatem, delegan-
di Presbyteris facultatem alios Presbyteros or-
dinandi; ſi enim Chriſtus hanc poteſtatem de-
diſſet Eccleſiæ, hæc certè illà aliquando uſa
fuiſſet, cùm plures ſe offerrent occaſiones, id-
que poſcere videretur neceſſitas, & animarum
ſalus, maximè perſecutionum temporibus,
quibus Epiſcopi latebant in cryptis, aut ra-
Piebantur ad necem. Item ula fuiſſet Presby-
terorum operâà in remotis regionibus, ubi
nulli adhuc erant Epiſcopi, & in quas mitti
non poterant ſine magno diſcrimine, & labo-
re; atqui tamen nunquam id factum legimus,
ſed conſtans eſt in ſupprimendo hoc Presby-
tero-⸗

wed
cn
uhnn
n
ee Ne
uße⸗
uioi
it
⸗
ons
Uobe
uzetl
iun
fne
ler/
M/

Iin:

N
ln

ils — ,
ingt DE SACRAMRNTO OERDINIS. 78 3

terorum jure conſenſio Epiſcoporum; altum
ncl in ipſis Presbyteris, quotquot de Otdinibus
fſeripſerunt, eâ de re ülentium. An fortè ne

e mini id in mentem ventèd
mnihr Ratio eſt 2dò. Omnium fer Theologorum
en conſenſio, exceptis Paucis; Atqui in rebus,
N qgue pendent à ſolà voluntate Divinà, ut in
ini ſpecie Sacramenta, maximi momenti eſſe de-
nn bet communis DD. conſenſus, Præſertim

“ quando veritas Catholica non eſt expreſſa in
gi Scripturàâ Sacr; ſed ex ſola Traditione erui
un debet, uti Præſens controverſia.
o. KRatio eſt 3tid. Quòd plerique SS. PP. aſſe-
de rant und ordinandi facultate Epiſcopos Pres-
iw byteris eſſe ſuperiores, ut S. Epiphanius Hær.
le; 75. conra Aérium, qui nullum admittebat in-
n ker Epiſcopos & Presbyteros diſcrimen, ait- Me
“ (Ordo Epiſcoporum) vim gignendorum batrum
d habet; at ille, Presbyterorum, cum patres gignendi
e. poteſtatem non habeat, per regenerattonis lavacrvanm,
ſilios gignit Ecolefiæ. Et verè qul tandem Presbyteros
. 1 conſtituat, qui ad ordinandum manuum impoſitio-
iz nem non habet? S. Hieron. Ep. 85. ad Eva-
M grium: Quidfacit exceptd Ordinatione Epiſeopus;
1 D quod Presbyter non faciat? S. Chryſ. Hortil. 11.
1. ad TZim. De Epiſcopis ait: ſold manuum
e impoſitione Presbyſteris ſuperiores ſunt. Sed hæe
„faulla eſſent, ſi ex delegatione poſſent Presby-⸗
fene teri ordinare Presbyteros; nam ità ſe haberent
SNe ad Ordinationem, ſicut ad Confirmationem,
Ne quam poſſe eos conferre ex commiſſione ſum-
n mi Pontificis communis eſt ſententis; erg
= 0l

784 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ſolà Ordinatione Presbyteros excedunt Epi-

ſcopi juxta PP. ſequitur, quod ex delegatione

non poſſint ordinare Presbyteros; vel non ſo-⸗
là Ordinatione ſuperiores erunt Epiſcopi, ſed
et am Confirmatione.
KRatio oſt 4t0. Quod ſententia contraria

diſerimen inter Epiſcopos & Presbyteros ni-

mium labefactet, & incautè ſuppediter arma
Calviniſtis, qui toti pugnant adverſus Epiſco-
porum excellentiam. Vide Petavium in Diſ.
Jertat. de Eccleſiaſtic’ Diſciplind. zd'. Quod
non parùm obſit cauſæ Catholicæ de ſucees-
ſione Paſtorum; eo enim maximè impugnamus
HH. quod Paſtorum ſeriem oſtendere non
Poſſint; At facilius ſe tuebuntur, ſi Presbyte-
ri alios ſibi ſubſtituere poſſint. 2t15. Quod
tollat Epi ſcoporum neceſſitatem.
Olj. I. Ex Haiſtor. Eccl. ſequentia I. Juxta
Caſſian. Collat,. 4. cap. I. Paphnutius Presbyter

Danielem diſcipulum ſuum ordinavit primò in

Diaconum, deinde etiam in Sacerdotem. II.
Sub Valeriano & Gallieno cùm Scythæ plures
Clericos captivos abducerent, inter hos Ul-

phila cùm morum ſanétitate & præcdicatione

multos barbaros converteret, ab Euſebio non-
dum Epiſcopo fuit conſecratus, ùt refert Phi-
loſtorg. in Eclogis Lib. 2. cop. F. III. Chorepi-
ſcopi quondam leguntur ordinàſſe Presbyteros.
pe. Ad I. D. Ordinavit, hoc eſt, eum ob-
tulit præſulibus, ut ei manus imponerent, sic-

que ordinari curavit C. Ordinavit verè N. Ad

Yl. HN. Im, Probas nimium; nempe Presby-
feros

1.

Malan
As
Gtty
rel

ANe
50e⸗

Dnd
od/

Mienun

, e
Eſo
Alen

n Do
Cenoone
onſ.
a

Crun

e.

tem
lyer

I

e

her
Vea
en.D.

epoe
Ml
AAe
Honn.
ALne
oren
Meer⸗
nncr
ent, R
et Ne
l⸗

4*

DFE SAChAMENTO ORDINIS. 785
teros poſſe ordinare Epifcopos; nam ſic quo-
que Ulphilam funſle ordinatum ab Euſebio non-
dum conſecrato Epiicopo ait cit. Autor, ſed
W. 24. Philoſtorgio nulla fides habenda eſt;
Arianus erat, qui ut oſtenderet Gothorum
Eccleſiam fuiſſe ab Arianis inſtituram, refert
Ulphilam, qui muueribus illectus ad Arianam
heæreſin Gothos perduxit, fuiſſe primum Epi-
ſcopum, quod tamen fallum eſſe habetur ex
Socrate Lib. 2. Hiſt. cap. 41. qui narrat Theo-
philum Gothorum Epiſeopum Nicæno adfuiſſe
Coneilio, illique ſubieripſiſſe. Deinde Philo-
forg. ait Legationem Ulphilæ, cujus occaſio-
ne factus eſt Epiſcopus, eveniſſe Conſtantini
temporibus; ſed Sozomen. Lib. 6. cap. 37.
Theeodorer. Lib. 4. cap. 37. Socrates Lib. 4. ca bD.
933. ad Valentis imperium referunt. Ad IIl.
R. D. Chorepiſcopi, qui erant verè conſecrati
Epiſcopi C. Qui non erant N. Vide de bis fol.
670. Et Art. VII. de ſuper. Epiſcop. —
Ohzj. II. S. Leo M. Ruſtico Narbonenſi
interroganti, quid agendum eſſet de Presby-
tero, vel Diacono, qui ſe Epiſcopos menti-

ti ſunt, & de his, quos ipſi Clericos ordinäa-

runt? reſpondet Ep. 92. quòd, ſi Ordinatio
peracta fuerit cum judicio & conſenſu Præœſi-
dentium, haberi poſlit ut rata; ergo juxta S-
Leonem ſubſiſtit Ordinatio Presbyteri facta
non Epiſcopo. N. D. Conſ. A non Epiſco po
vero N. legitimo C. nam ambo illi, de qui-
bus interrogat Ruſticus, Conſecrationem Epi-
ſcopalem acceperant, & ideo erant veri Epi-
ſcopi;

786 DESACRAMENTO ORDINIS.

ſcopi; ſed quia contra Canones abſque Metros=
politani conſenſu, aliiſque comprovincialibus
Epiſcopis fuerant ordinati, ideo mendaces
vocat Ruſticus, ſive non legitimos, quia juxta
Eccleſiæ regulas non numerabantur inter Epi-
ſcopos. Colligitur hoc ex verbis S. Leonis“
ait enim in Epiſt. cit. Wulla ratio ſinit, ut inter
Epiſcopos habeantur, qui nec à Clericis ſunt electi,
nec d plelibus expetiti, nec à provincialibus Epi-
Nopis cum WMetropolitani judicio conſecrati.
Olj. III. Concilium Hiipalenſe II. anno
619. Cap. 5. pronunciat abjiciendas eſſe & gra-
dibus ſuis Clericos duos, Presbyterum &£
Diaconum, qui Epiſcopo manum quidem
imponente, ſed Presbytero formam dicente,
eoquòd Epiſcopus ob oculorum dolorem eam
legere non poſſet, ordinati fuerant; ſed qui

ab Ordinibus deponuntur, ilos habuerint,

neceſle eſt; ergo poteſt Presbyter conferre
Presbyteratum & Diaconatum ex delegatione.
W. L). Maj. Pronunciat abjiciendos, hoc eſt
Ven deponendos, quaſi jam verè Ordinemac-
cepiſſent, N. hoc eſt declarandam eſſe irritam
corum Ordinationem, & Proin non permir-
tendos, ut in iis miniſtrent C. Ratio eſt, quia
alioquin ſequeretur poſſe ab uno applicari ma-
teriam, ab alio formam, quod nemo dixerit
extra Sacramentum Pœnitentiæ.
Obj. IV. Concilium Florentin. ait Sa=
cramenti Ordinis Epiſcopum eſſe Miniſtrum
Ordinarium; ergo ſupponit Sacerdotem poſ-
ſe eſſe Extraordinarium. Conf. Imo. Sicut ex
e0,

iuszen
IM.
inng
6wanen
s0
temd
mund⸗

(luroen

Nel
Ahd

Ticrercn

mn tr

nſen!
te
ihlin
lolegen

1
En
Nan

,

A

ni
un
4 l

6

Merro⸗
ielb
dlceg
n.
ed.
Aie
EIH.

cenre
nin
ennl
le.
Ceit

i N
Hogeun
Cende
Sen
D

DE SAcCRAMENTO ORDINIS. 787
eo, quòd Epiſcopum dicat Miniſtrum Or-
dinarium Confirmationis, infertur, Sacerdo-
tem eſſe Extraordinarium; ità quoque hic.
Conf. 200 Tridentin. Seſ-. 23. Can. 7. Eodem
modo dicit Confirmandi & Ordinandi faculta-
tem propriam eſſe Epiſcoporum, nec Pres-
byreris communem, & tamen hoc non ob-
ſtante Sacerdos poteſt eſſe Miniſter Confirma-
tionis; ergo etiam Ordinis. .
. M. Conſ. Vocat Epiſcopum Miniſtrum
Ordinarium, quia Sacerdos ex delegatione poteſt
ſaltem conferre Ordines non Hierarchicos, aut
Minores. Ad Conf. I. E. . Suppoſ. quòd ideo præ-
ciſè inferatur Sacerdotem eſie Miniſtrum Extra-
ordinarium Confirmationis, quia Epiſcopum vo-
cat Ordinarium; nam poſità ſolà voce Ordinarius
adhuc poterat affirmari & negaridacerdotem eſſe
Miniſtrum Extraordinarium; ſed quia addit: Le-
giturtamen aliquando per Apoſtolicæ edis diſpenſa-
ionem ex rationalili & urgente admodum cauſd
ſimplicem Sacerdotem, Cbriſimate per Epiſeopum
confecto, hoc adminiſtréſſe Conkirmationis Sacra-
mentum. Nil tale addit de Ordine; unde cùnm
pro Presbyteratu nullum exemplum etiam ali-
unde afferri poſſit; Epiſcopus eſt ſolus illius
Miniſter, cum excluſione alterius Miniſtri Ex-
traordinarii. Ad Conf. zdam E. M. Ant.
Concilium quidem hic de utrâque poteſtate
ait, eſſe propriam Epiſcopis; non tamen ideo
dicit, aut vult eſſe propriam eodem modo,
ſed oppoſitum potius ex Tridentino colligitur,
ubi de qualibet poteſtate ſeorſim ex profeſſo
1 . agit

„98 Dr SACEHAMENTO ORPDINIS.
agit; nam Seſ-. 7. Can. 3. definii de Confirmatio-

ne tra Rans: ſiquis dixerit, ſanctæ Confirmationis Mi-

niſtrum Ordinarium non eſſe ſolum Epiſcopum,

Jed quemvis ſimplicem Sacerdotem; anathema ſit.

Econtra agens de Ordine e. 23. Cap. 4. ait:
Sacroſancta Synodus declarat, Epiſcopos...
Miniſtros Eccleſiæ ordinare. In primo autem
jloco abſolutè definit, Sacerdotem non eſſe
Miniſtrum Ordinarium Confirmationis; in alio
loco diſſerens de Ordine, ſolis Epiſcopis facul-
tatem ordi-landi ſimpliciter attribuit, nec ver-
bo mentionem faciens Miniſtri ordinarii. .
24do. M. Conſ. Licèt enim hic locns Tridentini
non obſtaret; obſtant tamen alia pto Ordine,
& quidem Presbyteratũs præcipuè; nunquam
enim Eccleſia agnovit ſibi datam eſſe poteſta-
tem delegandi facultatem Presbytero hunc
Ordinem conferendi, ſieut Confirmationem.
Olj. V. Plures Canonici Juris Conſultiſu-
pra citati: Item etiam Theologi docent, Pres-
byteratůs Ordinem à ſimplici Ptesbytero con-
ferri poſſe; ergo. N. Ad I. D. Plures Cano-
nici juris Conſulti docent, eò inducti ex falſis
principiis C. ſecus N. Inprimis Interpretes Ju-
ris Canonici non ſunt audiendi præ Theolo-
gis in præſenti cauſà, quæ ad doctrinam per-
tinet. Deinde ità ſenſerunt nisi falſis princi-
püs: primum eſt, Quòd Presbyteri & Epi-
ſcopi ſint quid unum & idem jure Divino ſic
Guillelmus Raymundi Gloſſator, Gloſſa, &
Panormitanus. Secundum: Quècd quivis

Clericus poſſit eum, quem habet, Ordinem
Con⸗-

Chrin
C
e M
ANI A
fpdhin
Dalot
N.
R in
aneks
NN
eWnc
Cohu
lel
ut
eunn

1 D DE SACAMENTO ORDINIS. 789

Gmd conferre, ut Subdiaconus Subdiaconatum⸗
i Diaconus Diaconatum, Presbyter Presbyte-
ralum; idque putabant Gloſſa, Sylveſter, An-
uß, Felu⸗ de Clavaſio, Hugo, Bernardus, antiquis-
i. limus Decretalium Commentator in Summà,
. Aſtenſis Lib. 6. Lit. 3. A. 1. TLertium. Quèòd
num, facultas dandi, quod habeas, extendatur etiam
IG ad Laicos ipſamque Confirmationem, ità ut
Grh confirmatus poſfit confirmare, Laicus Laicum,
pta ur Gloſſ. ad cap. Pervenit. Diſt. 95. Quartum.
eo. Quôd Presbyteri tantam habeant poreſtatem
i. circa Ordines; ut etiam urgente neceſſitare
Gnin Poſſint ordinare Epiſcopos, ut Guillelmus,
Miin, Panormit. Atqui huec falla ſunt, & à nemi-
un ne jam admittuntur; ergo nec Interpretum il-
detr. lorum auctoritas hic pondus habere poteſt.
Ine . . Ad. II. . D. Theologi berpauci & iisdem
n. nixi ferè priacipiis, quibus Cit. Juris Canoni-
in. ci Interpretes C. Secus N. Sic in ſpecie Aureo-
*M lus credebat Epiſcopatum & Sacerdotium non
mce eſſe diſtinctas poteſtates; quod quidam alii ju-
e dicabant probabile, ut Nicolaus de Orbellis.
4 Ohj. VI. Omnis forma, quæ eſt in adtu,
ei. poteſt ſe communicare in eadem ſpecie; ſic
4 „ ignis producit ignem; ergo etiam habens
u. Presbyteratum poteſt hunc communicare alteri.
D N. IIId. Ergo anima rationalis poteſt produ-
e cere alteram; Confirmatus Laicus confirmare
8 1 alium; quæ ſunt notoriè falſla. Hinc B. 2α
hia D. Ant. Forma corporea. T. nam & in
60 ]Phyſicis univerſaliter fallum eſt, ſic forma la-
4U pidis non producit ſimilem. Spiritualis, ſu=
n Ddd perna-

790 DE SACRAM ENTO ORDINIS.

pernaturalis; item in moralibus quæ pendent
unicè à voluntate inſtituentis, ut Sacramen-
ra N. In his tota ratio eſt voluntas inſtitu-
entis.
Dico IIl. Sacerdos ſimplex etiam proba-
bilius non eſt Miniſter Extraordinarius Dia-
conatús. Eſt communis tum Vererum, tum
Recentiorum; contra Recentiores alios, nixos
Prcæipuè privilegio conceſſo Abbatibus Ciſter-
cienſibus, ex quo tamen, ut infra oſtendetur,
infirmum petitur argumentum. Prob. Conrl.
illis ipſis rationibus, quibus prior; æquè enim
ad noſtræ uſque Theologiæ incunabula inau-
dirum eſt in Eccleſia fuiſſe Presbytero ſimpli-
ci delegatam poteſtatem hunc Ordinem confe-
rendi, quàm Ordinem Presbyteratis; Tradi-
tio autem & perpetua praxis, vel obſervantia
Eccleſiæ ſunt optima interpres voluntatis
Chriſti, à quà ſolà tota pendet doctrina de
Sacramentis. Conf. illa Traditio & Olſervan-
tia. Imò. Primos Diaconos Act. 6. ordinârunt
Apoſtoli. 2d. CGelaſius Papa pronunciat
aliquos quidem Ordines poſſe ex Epiſcopo-
rum licentiàâ conferri à Presbyteris, ſed intra

Subdiaconatum hæret, nec altiùs aſſurgit;

quid ità? niſi ut tacitè innuat altiores Ordines
nequidem ex commiſſione poſſe ab iis con-
ferri. 3tio. Quandocunque de hàâc delegatâ
ordinandi poteſtate fit mentio, nunquam ex-
primitur Diaconatus. Sed
Oj. Innocentius VIII. anno 14989.
conceſſit Abbatibus Ciſtercienſibus ſaeut an
5 U1S

N1
Ui.
s
16
0
i
G
io
d
lzl
viu
Il
Cris
eid⸗
Me
And
A
lonlen
N

Wlln

716

pencen
glamhen
itn

Nnnrehz.
nDe.
n un
Uignre
heCe
laren
GC!
enin
Hinnn.
ſingli,

„

CÜRe⸗

Tadt.
Tvenria
untetis
Uin de
We

CUns

s
lent
nmd

no I
Ghnt

3

6

DE SACRAMENTO ORDINIS. 791
ſuis Religioſis conferendi Ordines Minores-
Subdiaconatum & Diaconatum; De Bul-
là hujus Privilegii meminit primò Navarrus
Lib. 5. Conſilior. Conſ. I3. Secundo. Eam in Biblio-
thecà Collegii Complurenſis Societat. Jeſu ſer-
vari, & ſe legiſſe teſtatur Vaſquez 3. p. Diſp.
243. cap. 4. TYertio. Berti ſe legiſſe in Bulla-
rio Ciſtercienſium. Quartò. Hoc privilegio
uſi dicuntur Romæ, & Gandavi in Belgio Ge-
nerales Ciſtercienſium. Ergo extat exemplum,
quo facultas ordinandi Diaconum eſt conceſſa
etiam alis non Epiſcopis.
W. Imd. Bullam hanc ſuppoſititiam eſſe
ait Sylvius in ſupplem. . Z Vommæ 4. 38. a. I.
Hallerius de Miniſtro Ordinationis a. 2. ſelct. 3.

& alii. Primò. Quia nullum ejus authenticum

exemplar hactenus produci potuit; non enim
extat in Bullario Romæ edito. Secund’. Quôd
de eâ pugnantia teſtentur Auctores; nam
Franciſcus Victoria ait ſibi quidem eam ad ma-
nus veniſſe, ſed in eàâ ſolum exprimi Subdia-
conatum; Vaſquez econtra etiam Diaconatum.
Tertiè. Henno, qui teſtatur eà facultate uſos

eſſe Generales, nullo id probat teſtimonio.

Quartò. Benzonius Lib. 2. de Anno akie
cap. 23. ait Bullam, quæ videtur concedere Ab-
batibus Ciſtercienſibus, ut ſubditos ſibi Reli-
gioſos ordinent Subdiaconos & Diaconos, lo-
qui tantùm de Literis Dimiſſorialibus, quas
Poſſint ſuis dare ad quemlibet Catholicum
Antiſtitem, non habità ratione Provinciarum,
aut Diœceſium, & ità declarâſſe Sacram Con-
Ddd 2 gregatio⸗

792 DE SAcCRAMENTO ORDINIS.
gregationem Concilii Tridentini anno 1592.

& Glementem VIII. Quintò. Quòd Concihium

Tridentinum, dum Seſſ. 23. cap. 8. Ordina-
tionem reſervat Epiſcopis, & oap. 10. Abba-
tum, etiam Exemptorum, reſtringit privilegia
minora, nullam faciat mentionem privilegii
conferendi Diaconatum, ergo ſupponit hoc
privilegium ipſis nunquam conceſſum fuille,
alioquin illius præ aliis meminiſſet.
N. 24b. Tametſi non ſfit nobis animus
decidere, sitne Bulla illa vera, vel non? id
tamen ex ultro citroque dictis non immeritèò
colligitur, eſſe fidei dubiæ; proinde argu-
mentum ex eâ petitum infirmum eſte; & ſub-
ſiſtere Concluſionem, quaâ ſolùm dicimus,
probabilinus eſſe Sacerdotem etiam non efle
Miniſtrum Extraordinarium reſpectu Dia-
conatũs.
Dico Il. Poteſt tamen Sacerdos ſimplex
ex conceſſione Eccleſiæ conferre Subdiacona-
tum: Item Ordines Minores. Eſt commu-
nis ſententia. Et quidem in eorum ſententid,
qui negant hos Ordines eſle Sacramentum, &
inſtitutos à Chriſto res difficultate caret; tunc
enim eorum collatio, ſicut inſtitutio, pender
ab Eccleſiæ arbitrio. In aliorum ſententiâ,
qui admittunt Subdiaconatum eſſe Sacramen-
zum; Item Minores, Probatur Imò. Aucto-
gitate Gelaſii Papæ, qui facultatem conferen-
di hos Ordines concedi poſſe Presbyteris à
Pontifice aſſerit Epiſt. 9.'cap. 6. Zom. 4. Concil.
ubi de Presbyteris loquens, ait: Wec ſibi me-
. minerint

M
NNe
idi
Arn
P
Pe
Cs
mnal
(hevel

6
W

I

unxCe
M
UUn
Dlehan
Ul me
Uale 4
Pflennk.
un. De
el.
ol
nni

ur

a
rn
M
dt.

,
ine.
he.

..

llr
.
WN
ni,

Clu
N
et

nns,
eſee

M⸗

e
lurr.
N.
ſhen
n
M
eit
gnen⸗
M.
Cetn.
Fetb
d
1in
cg

nb.

DE SACRAMENTO ORDINTIS. 79 2

minerint ullä ratione concedi, ſine ſummo Ponti-
ce Subdiaconum, aut Acolytbum jus habere fa-
ciendi; ergo vult eos hoc poſſe cum conſenſu
& conceſſione Pontificis, aliäs enim verba Ge-=
laſii inania forent, & omni ſenſu vacua.
Prob 20. in Specie de Subdiaconatu: Tale
privilegium conceſſum fuit Abbati Ciſtercienſi,
cujus meminit Pius V. in eâ Bullà, quâà hoc
ipſlum jus denegat Abbati Præmonſtratenſi.
Item Abbatibus Benedicétinis, teſtatur Viécto-
ria. Tale privilegium fuit alterius Abbatis
Ciſtercienſis in Germaniàâ, quod ante Conci-
lium Tridentinum confirmatum fuiſſe aſſerit
Navarrus Conſilior Lib. 5. de Privileg. Conſ. 14.
Prob. 3tio. de Minoribus Ordin. Syno-
dus VII. generalis anno 787. Can. 14. facul-
tatem Lectorum creandorum fecit Abbatibus:
Leéctoris autem maniis impoſitionem licentiu eſt
unicuique Abbati in proprio monaſterio ſolummo-
do faciendi. . . dum conſtet illum eſſe Preslyte-
rum. De Acolythatu conſtat ex Gelaſio Papâ
ante Cit. Etr de ſingulis ex Tridentino Seſ. 22.
cap. 10. ubi: Abbatibus, ac aliis gquibuſeunque,
quantumvis Exemptis, non liceat in poſterum
intra ſines alicujus Diæceſis conſiſtentibus, etiamſi

mullius Diæœceſis, vel Exempti eſſe dicantur, ecui-

quam, qui regularis ſubditus non ſit, Tonfuram,
vel Minores Ordines conferre. Ergo Concilium
relinquit Abbatibus facultatem, LTonſuram &
Minores Ordines omnes conferendi regulari,
bus ſibi ſubditis. .
.

Dddʒ

994 DE SACRAMENTO ORDINIS.

Oj. Si poſſit Pontifex concedere facul-
tatem Sacercdloti ſimplici conferendi Subdiaco-
natum & Minores Ordines; ergo vel vi Or-
dinis ſui, vel jurisdiétionis; Atqui neutrum
dici poteſt: non primum; quia aliàs idem poſ-
ſet Epiſcopus; hic enim quoad Ordinem non
differt à Papâ; ſed illud non admittitur: non
Ecundum; quia Jurisdictio reſpicit Corpus
Chriſti Myſticum, non naturale. NM. M. ſeq.
Waj. Hoc facit Pontifex ex poteſtate ſibi con-
ceſlàâ à Chriſto; quam ei conceſſam fuiſſe de-
clarat praxis Eccleſiæ ex allatis exemplis.
Dico IV. Valida eſt Ordinatio facta ab
Epiſcopo improbo, intruſo, hæretico, ſchis-
matico, excommunicato, depoſito, ſimoniaco.
Eſt communis hodie DD. Catholicorum, &
Pim de fide, ut patebit. Prob. per partes.
I. de improbo. Imd ex Scripturä, juxta quam
1. Cor. 4. Fpiicopi ſunt Miniſtri Chriſti &
Diſpeniatores myſteriorum Dei; ſed ſive pro-
bus ſit, ſive malus procurator, non intereſt
Trei, quam nomine Domini agit, modò id ex-
equatur, quod ſibi mandatum eſt. Ergo.-
Unde & Apoſtolus ibid. cap. 3. ait: neque qui
Plantat, eſt aliquid; neque qui rigat, ſed qui in-
crementum dat Deus. 20d. Ex definitione Ec-
cleſiæ, quæ eâ de re Donatiſtas, Waldenſes,
Wiclefſiſtas, Huſſitas proſcripſit ut Hæreticos,
At conſtat ex Bullà Martini V. in quâ ex dam-
naris Wicleffi articulis hic decimus eſt: S
u exiſtat in peccato mortali, non ordinat.
Ex -Conc. Conſtantienſi ſeſ. 15. Trid.

. .

1

huli
A
Wnnid
N
Doni
Aimen
enoen
ui,
e

etent
Mleco.
0r.
Iu
nt
ENNN

em

ene
icon.
eck⸗

Ceab⸗
ſchis⸗
nitco.
1,8
mte.
Gun
S.
re.
Nhed
hhder

,

ele
Eene

ne

DE SACRAMENTO ORDINIS. 79 5

Seſſ. 7. Can. 12. ubi de Sacramentis in genere
contrarium aſſerentes ferit anathemate. 371i0
Ex S. PP. Augiſtin. Zr. 5. in Joann. Si fuerit,
inquir, eer Miniſter, cum diabolo computa-
tur, ſeqnon contaminatur donum Cbriſti. Quod
per illum tranſit purum eſt. . per lapideum cana-
lem tranſit aqua ad areolas, nibil generans in ca-
nali; ſed tamen bortis plurimum fructum affert.
Vide plura Tr. de Sacram. in genere, ubi de
probitate & fide Miniſtri.
II. De intruſo. Ex traditione Eccleſiæ.
S. Leo Papa Anatolium, à Conciliabulo, vel
Latrocinio Epheſino intruſum in Sedem Con-
ſtantinopolitanam S. Flaviani, inſtantibus Mar-
ciano & Pulcheriâà Auguſtis, non ſolùm rece-
pit; ſed etiam Ordinationes ab eo factas ap-
probavit, ůt habet ipſa S. Leonis Ep. 78. & re-
fert Auxilius in defenſione Formoſi Lib. I.
cap. 24. Apud Morin. de S&. Ordinat. p. 2. Vigi-
lii ſummi Ponrificis Ordinationes, eùm expul-
ſo Sylverio Papa legitimo vi potitus eſſet ſum-
mo Pontificatu, nemo unquam vocavit in
dubium ;nec eas poſtea iteravit Vigilius, factus,
Sylverio mortuo, verus & pœnitens Pomtifex.
Ordinationes eus, ait Petrus Damiani apud
Morin. loc. cit. in ſud Lerbaen, ſzabilitate per-
manſerunt. Plura Exempla paſſim AA. refes
runt alii.
III. De Hæretico. Concilium Nicænum
Can. 8. Novatianos cum ſuis Ordinibus decre-
vit ſuſcipiendos eſſe, quem Canonem expri-
mit Synodus VI. Carthagin. S& aliquando ve-
Dd'd 4 verinu

796 Dgä SAcCRAMENTO ORDINIS.
nerint ad Eccleſiam Catholicam Cothari, placuit,
Ricut & magna Synodo (Nicænæ) eos ordinatos
Oic manere in Clero. Tom. 2. Concil. pag. 1546.
Idem Nicænum de Ordinatis Arianis ſtatuit.
Et hinc quidem Canon ille 8. celebratiffimus,

qut in regulam deinceps evaſit Siricio Papæ

Epi ad Himmerium. Innocent. I. Ep. 22. Caß.
5§. Tharafſio Actione I. Synodi VII. Hincmaro
ad Epiſcopos Synodi III. Sueſſion. S. Hieron.
qui in Dialog. contra Luciferianos ait: in Syn-
odo Wicænd olto Epiſcopos Arianos ſuſceptos ſei-
mus. Similiter de Ordinatis a Donatiſtis, cum
ad Ecccleſiam redirent, ait Auguſtin. Lih. 2.
contra Parmen. non ſunt rurſus ordinati; ſeq ſi-
rut Baptiſina in eis, ud Ordinatio manfit ivtegra.
Idem quoque ſtatuit Synodus Epheſina Aktio-
ne . de Meſſalianis, vel Enthuſiaſtis, & Syn-
odus VI. de ordinatis à Monothelitis ùt teſta-
tur Tharaſius Act. 1. Synodi VII. & paſſim Ss.

PP. docent: Baſil. ad Epiſcop. S. Leo Papa

PEpiſt. I1. Gap. 6.
IV. De Schiſmatico. Ex perpetuo Eccle-
ſiæ uiu & praxi. Plurima enim ſchilmata in
Eccleſiâ conſtat fuiſſe; ſic poſt mortem Liberii
anno 367. Urſicinus inſurrexit contra Damaſum:
anno 417. Eulalius contra Bonifacium: anno
49 8. Laurentius comtra Symmachum: anno 530.
Dioſcorus contra Bonifacium II. anno 538.
Vigilius contra Sylverium: anno 996. Joannes
contra Gregorium V. & omiſſis allis, Alber-

tus & Thecdoricus graviſſimum ſchiſma exci-

tarunt conmtra Paſchalem II. electum in Ponti-
ficem

ſtlone
fen
Cotun
MMN
N n

Mon
mb,
ffen
An
Aunpi
r /
lcke C
Wamn,
lunee

flent
Sunmnr
1ſ46.
nut.
ly
e
14 .
Uenu
Hee
li⸗
Chn
a.
A5.
e.
o.
r.
Ce.
lnd
NN

DE SACRAMENTO ORDINIS. 797
cem anno 1099. Atqui nunquam Ordina-
tiones factæ à ſchiſmaticis illis in dubium re-
vocatæ ſunt: imò in Synodo Guaſtallenſi prœ-
ſide Paſchale II. valere ſancitum eſt; ùt refer-
tur ab Abbate Urſpergenſi, & Zom. 10. Con-
cil. pag. 749. anno 1106. ſic & in diuturno illo
ſchiſmate, quod denique à Concil. Conſtan-
tienſi ſublatum, cùm multæ fuiſſent facte Or-
dinationes à Pontificibus inter ſe pugnantibus,
ratæ omnes habitæ ſunt, & quiſque in Ordine
ſemel accepto permanſit. Conf. Ex Pb. Mel-
chiades, cuùm abſolviſſet Cæcilianum Cartha-
ginenſem, à quo Donatus cum aliis ſe ſejunxe-
rat, ajebat etiam ordinatos à ſchiſmaticis ſe ha-
biturum pro Epiſcopis, ſi ad Eccleſiam redi-
rent; verba Pontificis refert Ep. 43. olim 172.
Auguſtinus; qui idem aſſerit Ep. 18 55. Lib. 2.
contra Ep. Parmeniani. Lib. 2, cont. Creſconium
Donatiſtam & alibi.
V. De excommunicato, & depoſito. Ex
eadem traditione & praxi Eccleſiæ; ex variis
exemplis, quæ paſſim magno numero conge-
runt Autores, unum fſufficiat Acacii Patri-
archæ Conſtantinopolitani, qui, licer depoſi-
tus & anathemate perculſus eſſet à Felice ſum-
mo Pontifice anno 484.: varios nihilominus or-
dinaverat, quorum ordinationes poſtea ratas
habuit Anaſtaſius Papa in Ep. ad Annſtafium
Imperatorem cap. 7. & S. quam exhibet Gratian.
Diſt. 19. Can. 8. in quiâ ait Pontifex ſe id fa-
cere ſecundum Ecclefiæ Catholicæ tonegikheng
. 1.

e
Dd d 5

—

7

798 DISACRAMENTO ORDINIS.

VI. De dimoniato. Concilium Chalcedon.
anno 451. Can. 2. de Simoniacè ordinante &
ordinato pronunciat, priorem venire in Peri-
culum gradus proprii, ſive depoſitionis; de
altero ait: ordinatione nibil juvetur, ſed ſit d
dignltate vel ofzcio alienus; ubi ſola dignitas &
ofhcium aufertur ſimoniacè ordinato ipſa
verò Ordinatio nulla non dezlaratur. Idem
habel Synodus Conſtantinop. ſub Gennadio
anno q; 5. Aurelianenſis V. anno 559. Can. 10.
Toletan IV. anno 633. Can. 1 9. ρ.
Katio autem generalis eſt. Quia nullo jure
talis Epiſcopus redditus eit inhabilis ad conte-
rendos Ordines: non Divino; tale enim nul-

lam aſlignari poteſt: non Eccleſiaſtico; hoc

enim dum prohibet fieri, vel admitti Ordi-
nationem ab Epiſcopo non legitimo, ſchiſma-
tico, hæretico, &c. non ideo tamen invalidare
vult talem Ordinationem; imò invalidare non
poteſt; quia, quæ pendent à Poteſtate, quam
tradidit Chriſtus, nullatenus adimi, vel impediri

poſſunt ab Eceleſiã, quantum ad valorem actus,

ſicut poteſtas baptizandi conceſſa à Chriſto
omnibus, non poreſt adimi ab Eccleſiâ; At-
qui poteſtas ordinandi eſt tradita Epiſcopis à
Chriſto, eſt enim poteſtas Ordinis & Chara-
cteris Epiſcopalis; quem ſicut nec inſtituit, ſic
nec impedire poteſt Eccleſia; éſtque indelebi-
lis, Ut nullo etiam crimine amittatur; ergo ſi
talis Epiſcopus adhibeat aliàs neceſſaria neceſſi-
tate Sacramenti, valebit ab eo facta Ordina-
tio. Unde
Collige,

d
I
tacsl
1tennn
A Nen
No
UMne
I
N
U he
Uti
W

DE SACRAMENTO ORDINIS. 799

echn Collige, Quando Ordintaiones ejuſmodi
meg dicuntur nullius roboris, infirineæ, nullæ &*. id
Nperi. nequaquam intelligendum eſſe de Ordine,
Gde quoad ſubſtantiam, ſed quoad ejus executio-
nem; aliquando quoad Gratiam, cui obicem
it ponit ſcienter talſem Ordinem ſuſcipiens, ùt
amplius patebit ſolutione Objectionum, quæ
In cùm omnem pæne Eecleſiaſticam Hiſtoriam
nh involvant, ſpeciali Articulo enodandæ ſunt.

n 10 .
ARTICULUS X.
Solvuntur Objectiones contra Concluſionem præ-
nN coecdenteim.

, tor O. I. In Epiſcopo improbo non manet Cha-
Od. racter Ordinis; ergo hunc alteri conferre
u. nequit. Prob. Ant. IJ. In Conſtitutionibus
in Apoſtolicis Lit. 8. cap. 2. Epiſcopi, qui ſancti
n non fuerint, dicuntur Epiſcopi non veri, ſed
en falſi: Item ab hominibus promoti, non à
mi Deo. II. S. Dionyſ. Areopag. Ep. S8. ad Demo-
ich Philum de Sacerdote improbo ait non t Sau-
Ihio cerdos. Ergo etiam. III. 8. Cyprianus Ep.
ℳ* 68. ad Clerum & Plebem Hiſpaniæ ut eligant
ſanétos Prælules, de Præiſnle peccatore ait,
n. ejus Sacrifcia grata Deo non AWſe: Item: tales
Ccomparat cum Core, Dathan & Abiron, ſed
i. hi Sacerdotes non erant. IWV. Auctor operis
i imperſecti in Matib. inter opera Chryſoſtomi,
ell. Homil. 53. docet eos non eſie apud Deum Ec-
Od cleſiæ Miniſtros; qui ab ipſo electi non fue-
rint. V. Gelaſius Ep. ad Elpidium, relatus

Cauſ. I.

800 DE SACRAMENTO ORDINIS.

Cauf. I. Q. I. Can. 92. ait de Miniſtro improbo,
ad Contecrationem non advenire cœleſtem
Spiritum.
B. MW. Ant. Juxta definitionem Tridentini
Seſf. 7. Can. 9. 8 Seſſ. 23. Coin. 4. Aq 1I mam
prob. N. D. Non ſunt veri Epiſcopi ratione
Ordinis & Characteris N. Ratione finis, prop-
ter quem ordinantur Epiſcopi C. Sic dicere
ſolemus, non eſt homo, qui juxta rationem
non vivit. Et ratio eſt; quia cit. loc. affertur
exemplum Caiphæ, qui tamen Sacerdos erat,
licèt improbus. Alterum etiam D. Non à Deo,
ſi ſpectetur ejus voluntas beneplaciti & com-
Placentiæ C. Secus N. Nam eos ſacerdotalem
dignitatem accipere & ſervare idem Auctor
Conſtit. AQpoſt. cap. I. ex profeſſo tradit. ℳd
II. D. Non eſt Sacerdos, hoc eſt, non fun-
gitur Sacerdotis officio C. Secus N. Dicit enim
eo loco Sacerdotem debere habere vim illumi-
nandi alios, quam ſi non habear, non eſſe Sa-
cerdotem, nimirum quoad vim illuminandi ple-
bem, ſive non fungi Sacerdotis officio. od
III. D. Ejus Sacrificia grata Deo non eile
ex Opere operantis C. Ex opere operato N.
Item: comparat eum Core, Dathan, & Abi-
ron quoad poteſtatem intimam, vel Ordinis
N. Quoad jus legitimum obeundi ſacerdotalia

munia C. Cypr. hortatur Clerum & populum,

ut eligant Antiſtites dignos, aitque peccare po-
ulum, fi communicet cum peccatore Sacer-
ore quem eligit, ſicut populus olim adhæ-
rens Core, Dathan, & Abiron; quibus non
negat

Aal
0
0
D
Uciee
10,
RMWN
Dnefun
Mlnnn
ln
I ſen
ore
Ntor.
Nen

npro
lehen

Enmi
Inenmn,
one
n⸗
ed
Poſen
ene
Gen
leo,
Co.
Mlen
ultor
nton.
in
unn.
E.
unc,
4
orc
oh
6Ne
Mddk
docle
Vhrm
leſe⸗
e er
n N
ub
gt

DE SACRAMENTO ORDINIS. 301
negat indignum ordinatum habere Ordinem.

Ad IL. B. Imô. Auctor illius Libri, ſi non ſu-

ſpectus, ſaltem dubius eſt, perperam ſub Chry-
ſoſtomi nomine editus; Chryloſt. enim in
Epiſt. ad Timoth. clarè docer, Sacerdotes malos
rectè conferre Baptiſinum, conſecrare &c. Be.
2dl. D. Non eſie apud Deum, quoad Cha-
racterem & poteſtatem Ordinis N. Quoad
mercedem bonis Miniſtris paratam; veh non
eſſe gratos Deo C. Ad . D. Non advenire
Spiritum S. ex opere operantis C. Ex opere
operato N.
Olj. I. Synodus Conſtantinopolitana
Can. 4. ait Ordinationem Maximi Cynici, qui
erat intruſus, vel violentus invaſor ejus Eocle-
ſiæ Sedis, eſſe irritam, item Ordinationes ab
eo factas. Conf. Anaſtaſius Bibliothecarius in
Scholio ad finem Synodi VIII. ait faciendum
eſſe diſcrimen inter Ordinationes factas ab hæ-
retico, & ab invaſore vel intruſo, qualis
Maximus fuit, nimirum quod Ordinationes
hæreticorum ratæ haberi poſſint, non item
intruſorum. Ergo. . D. Ant. Eſſe irrifas,
quoad uſum', vel exercitium legitimum & Ii-
citum, item quoad gradum, & honorem C.
Quoad valorem, vel Characterem N. Ad Conf.
N. D. ut ante. Anaſtaſius diſcrimen ponit in
eo, quòd Ordinsti ab hæreticis poſſint recon-
ciliari, & reſtitui in priſtinum gradum & offi-
cium juxta Canones & Conſuetudinem Eccle-
ſiæ; Ordinati verò ab invaſoribus ſine recu-
Peratione officii deponantur; cujus tartonet
at;

.
802 DE SACRAMENTO ORDINIS.
dat; quèòd lapſi in hæreſin fuerint Epiſcopi!
veri & legitimi, & habuerint facultatem in ſuo
Ordine miniſtrandi; nunquam verò intruſi &
invaſores.
Olj. IIl. Conſtantini, qui in Sedem Ro-
manam per vim fuerat intruſus, Ordinatio
fuit damnata à Stephano IV. & Ordinationes
à Conſtantino factæ, fuerunt à Stephano re-

ſeiſſæ, & reiteratæ; nam decreverat Concilium, Uirl

quod Stephanus ex Galli?, Germaniæ, &
Italiæ Epiſcopis congregaverat; ut Epiſcopi à
Conſtantino conſecrati redirent ad gradum,
quem ante habuerant, et, ſi digni judicarentur,
irerum electi, irerum conſecrarentur. Idem
decrevit de Presbyteris & Diaconis. Ergo.

en

Uhelo

N

Meſel

Uſla

Nl

NN

B. D. Ant. Reiteratæ Ordinatione verè Sa-

cramentali; ſimiliter Concilium juſſit iterum

eligi & conſecrari Conſecratione Sacramentali d
Ne

N. Cæremoniali, quâà potius reconciliabantur

⸗

C. Concilium non loquitur, nec intelligi debet Müdn

de ipſo Ordine reiterato, ſed de ritibus uſi- 1hot

tatis in reconciliatione Schiſmaticorum, hære- Ilun

ticorum, quem ritum vocat Anaſtaſ. Bibliothe- Mlmn,

carius Benedictionix Sacramentum. Ità Ba- (onn

ron. ad ann. 769. & oſtendit Alexander Natalis ih
ad VIII. Sæculum. cap. I. artic. 8. Nec obſtat, ih

inter illos ritus fuiſſe adhibitam impoſitionem

e

manuum, nam hæc impofitio non erat ordina- Gft
tziva, ſed cæremonialis & veconciliautoria, quæ y
ſemper adhibebatur, quandocunque fiebat re- it
conciliatio cum Eccleſiã. Ratio Keſponfionis ee

ſ, quia idem Concilium juber à Conſtantino
ordinatos

16
Uplle
inte
Nrui5

ndo.
Olero⸗
Animne
Not
Delin
e, 9
Hlan
on
teman
lden
Erg
fere .

tervm
weneit
thnnon
uc
etubad
un e
We
N.

Ue Gnn
Clionen
D
ru,
S

DE SACRAMENTO ORDINIS. 803

ordinatos in Presbyteros & Diaconos, ſi ante
laici fuiſſent, ut depoſiti in religioſo habitu
permanerent, ut refert Anaſtal. Bibliothe-
carius in vitd Stephani I. & Sigebertus ad ann.
767. Cur enim hoc, niſi, quèòd in iis per-
manere Ordinem judicaret? ergo licèt illi
eſſent depoſiti, hoc eſt, prohibitum eis efſet
miniſtrare in ſuo Ordine, non tamen ipſo
Ordine privati erant.
Olj. IV. De Photio, qui à Gregorio Sy-
racuſano depoſito ordinatus fuerat, & expul-
ſo Ignatio Patriarcha Sedem Conſtantinopoli-
tanam invaſerat, ait Concihum Conſtantinop.
an. 869. Can. 4. Photium nunquam Epiſeopum
Juiſſe, ne nunce ulla ratione eſzs, juſto Decreto
declaramus; nec ab illo ecreatos in eo Sacerdotii
H in quem ab eo promoti ſunt, permanere.
Ergo. Conf. Hoc idem ante citatum Conci-
lium dixerat Nicolaus I. Ep. 9. ad Michaëlem
Imperatorem ſcribens: Gregorius, qui cononicè
ac ſynodicè depoſitus, & anathematizatus erat;
Rerie adate boſſet quemquam provehere, vel
Venedicere, ratio nulla docet; igitur nihil Photius
Oregorio percepit; niſi quanium Gregorius ha-
buit: nihil autem habuit, nihil deqit.
g. L. Ant. Nec Photium, nec ab eo crea-
tos Epiſcopos fuiſſe quoad ſubſtantiam Ordi-
nationis, vel Ordinis, Characteris N. Quoad
honorem, uſum, & legitimam executionem
ſui Ordinis, quia juxta Canones graviter pro-
hibebantur, exequi ſuos Ordines, & omnino
ab omni functione erant ſuſpenſi C. ſ⸗ ad
onf.

3204 Dr SACHAMENTO ORDINIS.

lùm intelligit de officio, vel executione Or-
dinis; nam de Photio dixerat Epiſt. 7. cap. I.
ſit omni ſacerdotali honore & nomine alienus, &
omni Clericatüs offcio exutus. De Gregorio
verèò ibid. cap. 2. Gregorium definimus. om-
ni ſacerdotali carere & privatum fore miniſterio;
& cap. 3. eodem modo de ordinatis à Photio.
Secundò Quia idem Nicolaus I. in Ep. 13. in
Gregorio Syracuſano tantùm arguit, quòd
Photium irregulariter ordinaſſet; ſed aliud
eſt ordinare irregulariter, aliud non validè.
Tertid. Quia Adrianus II. Nicolai ſuc-
ceſſor in Epiſt. ad Bafilium palam profiterur
adhærere ſe in eo Decretis Leonis I. qui ſta-
tuit ejuſmodi Epiſeopos quidem deponi de-
bere, ſed ratas tamen haberi poſſe Ordinatio-
nes ab iis factas. Quartòè. Quod in Cit. Con-
cil. eodem modo dicatur non Chriſtianus, quo
vocatur non Epiſcopus; at certè, eo non ob-
ſtante, retinuit Baptilmi Characterem; ergo
etiam. Quints Denique quòd Photius poſt
mortem Ignatii à Joanne VIII. citra ullam no-
vam conſecrationem, uti & ab ipfo ordinati
in priſtinas Sedes fuerint reſtituti, ùt conſtet
ex Epiſt. Joannis ad Baſilium. in qua: Hune
ipſum Patriarcham, Photium, cum omnibus ſive
Epiſcopis. .. in quos judicii fuerat cenſura pro-
lata, ab omni Eccleſiaſticæ ſanctionis vinculo ab-
ſolvimus, ſanäétaque Eccleſiag Conſtantinopolitanæ
judicamus recipere Sdem, Dominicique gregis eſe
Paſtorem.
Inſt. I.

Conf. Ratio eſt Imè. Quia Nicol. I. ipſe ſo-

Mee
PDon
lte rn
plem
eneh
n 10
bveuen
„0 k
uuben
en en

Cens
n
Mne t
Eoi
, u
cne
rh

45
pen
Me O
. 1
, &*
ſgrrio
⸗
rtn
N
I
1, Cl
i
e
e.
tenur
U Kr.
nice⸗
alio⸗
Cor.
co—
id.
Ulerl
lun
Htlut
aler
eue
ſuſe
haſſ.
l
plhei
gch

.

7
DE SAcCkRAMENTO ORDINIS. 805

Inſt. I. Nicolaus I. ut habetur in ejus
Ep. I. ſuis legatis præceperat, ut Photium
haberent tanquam laicum; Er Act. 4. Synodi
VIII. dicitur de eodem, quòd Romana Sedes
eum inter laicos computaverit; Adrianus verò
in Epiſt. Synodicdé, Pbotium, inquit, damnamus;
niſi Hecretis noſtris ſe ſe obtemperaturum promit-
taut. . . tune enim illi laicorum communione non
interdicimus. Ergo nec quoad charaçcterem cen-
ſebatur Epiſcopus; laici enim illum non ha-
bent. N. D. Ant. Haberent tanquam laicum
in foro externo, quoad jura, dignitatem, offi-
cium C. ſecus N. Nam Nicolaus I. quidem
eum ut laicum haberi præcepit, cùm nondum
conſtarer, annon Photius eſſet Epiſcopus legi-
timus; ideoque mandatum iſtud non ſpectabat
Ordinem & characterem, Deinde obſervan-

dum, quod juxta Canones hæc eſlet pœna;,

ut, qui contra leges prorepfſiſſent ad gradus Ec-
cleſiaſticos, iis carere debuerint, & haberi
quaſi nullos eſſent adepti, & Epiſcopi etiam
antea veri & legitimi, ſi in gravia crimina fuiſ⸗
ſem lapſi, ad cemmunionem laicam fuerint re-
tracti, ut docemur ex Concil. Agathenſi Can.
50. N Epiſcopus, Presbyter, aut Diaconu: ca⸗
pitale erimen commiſerit... ab NB. hcit ho-
nore depoſitus, in monaſterium retrudatur, &£
ibi, qudm diu vixerit, laicam tantummodo coms
munionem accipiat. Ia quoque ad verbum
Concil. Epaunenſe Can. 22.
Inſt. II. Photius tamen reipfâ reiteravit

Ordinationes factas ab Ignatio. Ergo. H. MW.

Eee Conſ.

806 DE SACHR AMENTO ORDINIS.
Conſ. Factum enim Photi, intruſi & ſchiſma-
rici, improbique eſſe inſtar regulæ non poreſt.
Deinde hæc ipia impietas ipfi vitio data fuit;
ergo potius Concluſionem confirmat.

Inſi. II. Legati ſummi Pontificis in Bul-
gariam miſſi Sacramentum Confirmationis da-

tum à Photianis reprobärunt,; & reiterârunt;
t teſtatur Metrophanes in Epiſt. ad Manuelem
Patricium p. 3. ſynodi cap. 2. atqui hoc factum
non fuiſſet, ſi Photius intruſus potuiſſet adhuc

validè ordinare. N. D. Maj. Sacramentum

Confirmationis datum à Photianis Presbyteris
C. Epiſcopis N. Legati judicabant Presby-=
teros non eſſe idoneos Miniſtros hujus Sacra=
menti, ideoque reiterandum putabant, licèt,
ut id facerent, ſpeciale mandatum Pontificis
non haberent. Ità ſe rem habuiſſe manifeſtum
fit ex Photii Epiſtolà encyclicàâ, quam refert
Baronius ad ann. 863. Chriſmate inuncios per
Sacerdotes denuo Cbriſmate inungere non exhorrue-
runt, oum ſe Epiſcopos prædicarent, & Preshytero-
rum Chriſma inutile ac Fruſtra factum comminiſce-
rentur.
Olj. V. Duo Pontifices Stephanus VII.
& Sergius Formoſi Pontificis Ordinationes non
modèò declaräârunt eſſe nullas, ſed etiam reipſâ
reiterärunt, & planè de novo, ordinatos à
Formoſo, in ſuis Ordinmibus conſecrârunt; ùt
teſtatur Auxilius Scriptor coævus, Sigeber-
tus, Luitprandus, & monimenta Romanæ
Eccleſiæ. Ergo. E. D. Ant. Duo Pontifi-
CeS,

lanet
Dervong
m/
nn
el
Kolle
Uope
Unbe
t
Puita
unn
füen
Pdro;
e,
Diuer
e
Klin
Rhum
n
un

Mizr

16
Eni
pote
fui

1Dt
irle.
umm
Hmnie
elon
actve
Eyum
tei
lecr.
Gdere⸗
ſod
pihcs

eſtom
elert
in te
nee⸗
hhre

mg

TI
elol
nigt
Cuncl
nz
Spr
Nona

NE

B F SAGRAMENTO ORDINIS. 807

cCes, Apoſtolicæ ſedis invaſores, viri peſſimi,

imero facto ita egerunt C. Secus N. Stephanus
vi Adalberti Marchionis Tuſeiæ Sedem Roma-
nam invaſerat; ait Luitprandus, Sergius verèà
Francorum ope noctu Romam ingreſſus Pa-
patum invaſit teſte Sigeberto. Uterque ird &
vindictà accenſus contra Formoſum, tam ini-
qua aftentavit. Furore percitus homo, inquit
Baronius de Stephano ad an. 897. non quod jure
liceret; ſedquod exæſtuans rabies ſuaſit, implevit.
Won enim fuit error in fide, ſed violenta tyrannis
in Jacto. Unde ex hoc nihil probatur contra
Conelu::
Inſt. I. Sed idem cum Stephano judica-

runt muli ex Clero Romano. Ergo. e. D.

Ant. Eò partim minis & metu compulſi, par-
tim ſimilibus de cauſis; C. Secus; N. Nam,
ùt teſtantur Auctores citati; plurimi alii, qui
ſaniori pollebant conſilio, Formoſi Ordinatio-
nes tanquam ratas & validas habuerunt. Cæ-
teri verò ex Clero Romano conſentiebant Ste-
phano; vi ac terrore compulſi; partim eò,
quèd è& re ſuâ id eſſe crederent; cùm enim
jactirarent hoc eſſe jus Cleri Romani, ut ne=
mo, niſi ex ejus gremio promoôveretur in Se-

dem Apoſtolicam; ideo adhærebant Stephano

contra Formoſum, qui ab Epiſcopatu Portuenſi
in Sedem Romanam aſſumptus fuerat; crimi-
nantes imperitè & malitioſi Formoſum non
fuiſſe verum Epiſcopum, quòd non ſtetiſſet
jure jurando, quo ſe obſirinxerat Joanni VIII.
V non
KEee 2

308 DE SACRAMENTO ORDINIS.

non redeundi ad Eccleſiam Portuenſem, quo ta-
men Marinus oannis ſucceſſor eum abſolverat.
Inſt. II. Formoſus tamen ipſe agnovit
ſe non fuiſſe verum Epiſcopum, cùm factus
eſſet Romanus Pontifex. Ergo. Prob. Ant.
Nam manũs impoſitionem ſibi fieri voluit, ac
ſi Epiſcopus non eſſet. B. M. Ant. & Prob.
Ita quidem dicebatur à Formolſi æmulis, ſed
falliſſimum eſſe inquit Auxilius Lib. 2. cap. 26.
huic Hiſtoriæ coævus & Romæ exiſtens.

Olj. VI. Ordinationes Hæreticorum opor-

tere iterari ſtatuit Canon Apoſtolicus 68. Conf.
I. Nam t ait Cyprianus in Ep. contra Hæret.
omnia quæcunque faciunt Hæretici carnalia ſunt,
inania & falſa, ut miil eorum à nobis probari
deleat. Conf. I. Synodus Nicæna Cen 8. No-
vatianos quidem recipi jubet in ſuis Ordinatio-
nibus, ſed acceptà manuum impoſitione, quam
verò manuum impoſitionem fuiſſe ordinati-

vam, & intelligendam de Ordinatione, non

reconciliatione vel confirmatione in ſuſceptis
Orqdinibus docet Morinus, aliique Veteres,
Ruffinus in verſione Concilii Nicaæani. Martin.
Bracarenſis, Iſidorus Mercator &c.
. D. Ant. Hæœreticorum corrumpentium
formam Ordinationis C. Servantium N. Eo-
dem enim loco conjungit Baptiimum & Or-
dinationem. Unde Auctor illorum Canonum
aut confirmat potius noſtram Concluſionem;
aut dieendum, quòd erraverir cum Cypriano;
hinc Ad Conf. I. B. Auctoritas Cypriani in
hac materiâ nihil habet ponderis, urpote qui
. D docuit

5
Gin
5.
o
Fuoi
60
Dhle
wene
.
lutn iu
es A
r
luon:
DMlong
N
E n
fin

e

en un
p
i.
4,
e a
leh⸗
u l
lkern

e
SI.
oel
Gs
n.
Cf.
leret
ſnn
Non
„No.
nntio.
n
nalt⸗
Y
ues
Nees
n

un
.
E.
o
ſoren
N
ul
1 oe

—

DX SAcCRAMENTO ORDINIS. 909
docuit etiam Baptiſmmum ab Hæreticis collatum

mullum eſſe, in quo erravir. Ad Conf. Il. Be-

N. illam impoſitionem manuum non fuiſſe re-
conciliatoriam; nam Imô. Tharaſius in Syno-

do VII. Act. I. hanc impoſitionem interpretatur

de ſimplici benedictione, quâ Hæretici recon-
ciliarentur, & in acceptos Ordines reſtitueren-
tur. 24d0. Siricius in Decretis ſuis depromptis

ex Ep. I. ad Himmerium. Se I. hance impoſi-
1

tionem manuum extendit ad laicos ipſos rede-
untes, adeéque vult eſſe communem Clericis
& Laicis redeuntibus ad Eceleſiam; ergo fuit
reconciliatoria; ordinatoria enim non conve-
nit laicis; & quidem Pontifex ibi provocat ad
Can. 8. Wicænum. Quos, inquit de Arianis,
nos- oum Movatianis alisque Hæreticis, ſicut eſt
in Gnodo, Nicænâ, quæ ità de Novatianis
Can. cit. ſtaruit, conſtitutum, per invocationem
ſolam ſeptiformis Spiritus Epiſcopalis maniis im-
poſitione Catholicorum conventui ſociamus, quod
etiam totus Oriens Cccidenſque cuſtodit. 3tid.
Quia ipſa Nicæna Synodus Novatianos rece-
pit in ſuis Ordinilus per ſolam impoſitionem
manis, ut conſtat ex ejus Ep. ad Alexandrin.
& ex Epiſt. Innocentii I. 22. ad Epiſeopos Ma-
cedoniæ; illam verò impoſitionem Pontifex
vocat imaginem Poœnitentiæ, quà admitteban-
tur redeuntes Ep. ad Alexandrinos eoſd. atd.
Unde
., Ad Aäd. cit. N. D. Veteres docent illam
impoſitionem fuiſſe ordinstivam ſacramentali-
ter N. Non Sacramentaliter C. Vox enim Or⸗
Eee 3 dinatio

190
ſelen
n
Men
4 ee
giege
Iecn
e Ndn

O1O DE SACRAMENTO ORDINIS.
dinatio apud Veteres non ſemper Conlſecratio-
nem & Sacramentum ſignificat; ſed ſœpiſſimè
etiam benedictionem; reſtitutionem in digni⸗
tatem & officium cum certis inſignibus tra⸗
ditis in ſignum reſtituti honoris, ut annulo &
baculo Epiſcopis &c. ut præſcribit Concil. To-=⸗
letanum IV. an. 633. quanquam hic ritus non
ſervaretur ubique. In eo autem ſenſu ſump- T
tam fuiſſe vocem Ordinatio, conſtat 1mô quia nn
multi Canones & Patres mentionem faciunt lutr
de Ordinatione Diaconiſſarum & ſimilium Mi- Munni
niſtrorum, ùt Cantorum &c., quæ tamen Or- Mun
dinatio eſſe Sacramentalis non poterat. 24). 11N
Ipſa Nicæna Synodus ſanbtliorem Ordinationem aße⸗
Vocat eam cæremoniam, quâ Meletiani in ac- nlii
ceptis Ordinibus confirmabanfur, 3is, Sic ennn
Gregorius M. de quodam Presbytero loquens; iWII
qui ſam ſacramentali Ordinatione fuerat ordi= lin
natus, eum præcipit in primâ, quæ Vacave- en
rit, Eccleſi ordinari. Atqui Ordinationes hh
ilæ ſacramentales non erant. 4106. Tharaſius Umun
Act. 4. Synodi VII, diſtinguit impoſitionem Nolke⸗
manus; unam ait efle Ordinationem; alteram lwnet
Verèò benedictionem; hic verò non ſumi pro Ilnl
Ordinatione ex Profeſſo Probat; ur in præcçe- ne e
denti dictum. ”l anih
Olj. EII. Innocentius I. Ep. 18, ad Alex- ſff
andrum Antiochenum Epiſconum diſtinguit ſauß
Ordinationem Hæreticorum ab eorum Baptiſ- Hnl
mo, & hunc quidem ratum habet, non illam; II
Ergo ceniui Ordinationem factam ab Hæreti- (n
60 non eſſe Validam. Prol, Conſ. Sio enim ile
Orgcdinatic-

.„
‚—R

ſni
lin

l ont.

In,,
no

flunn

lnn
lt
in
rli
100.

ioen

inA

lveng
orcl.

one
Aemn
nr,
e⸗
N.

6e

N

n

DE SACHAMENTO ORDINIS. 811
Ordinationem ratam non habet, ſicut ratum
habet Baptiſinum; ſed hunc ratum habet quo-
ad characterem, nam quoad gratiam non po-
terat habere ratum univerſaliter, adultus enim
hæreticus hanc non obtinet; Ergo Ordinatio-

nem ratam non habet quoad characterem, ſi-
ve valorem. e. D. Ant. Baptiſinum ratum
habet quoad honorem & jura; non ſic Ordi-
nationem C. Ratum habet Baptiſmum quoad
Characterem, & non ſic Ordinationem. N.
Innocentius hic nec de gratiâ, nec de Characte-
re loquitur; ſed ſolùm de juribus, honore
utriuſque Sacramenti; nam in Decretis Inno-
centii hujus capitis eſt hic titulus: Quòd Aria-
norum Clerici non ſint ſuſei iendi in ſuis Oiciis 3
ideôque in cit. Ep. apertè honorum & digni-
tatum mentionem facit. Nimirum baptizatus
in hæœreſi juxta Pontificem, cùm reconcilietur
Eccleſiæ, Baptiſimi honoribus & juribus gau-
det; econtra ordinatus in hæreſii Ordinum
ſuorum honoribus & juribus juxta ſeveriorem
Eccleſiæ diſciplinam excidit; quanquam etiam
hoc nec ſemper, nec ubique obſervaretur, juxta
eundem Pontificem Ep. 22: ad Epiſcopos Ma-
cedoniæ referens exempla Anyſii Theſſaloni-
cenſis, qui Bonoſianos ſine dignitatum jactu-

rà ſuſceperat; & Concilii Nicæni, quod ſio
Novatianos ſuſcipi decreverat; & fecerant ob
neceſſitatem Epiſeopi Macedoniæ.
Inſt. I. Mens Innocentii I. univerſim erat
ordinatos in hæreſi non eſſe ſuſcipiendos in
ſuis Ordinibus ſine iteratà Ordinatione ſacra

Eee 4 mentali;

7

3812 DE SACRAMENTO ORDINIS.

mentali; Ergo. Prob. Ant. 1m. In Ep. 21.

ad Martian. opponit ordinatos à Bonolo ante

ſuam damnationem illis, qui à Bonoſo erant

poſt damnationem ordinati; de prioribus enim
inquit eos in ſuis Ordinibus ſine iteratà Ordi-
natione ſuſcipi; ergo poſteriores cenſet non
eſſe ſuicipiendos ſine ordinationis iteratione;

aliaàs enim inter eos nullum fuiſſet diſcrimen.

244. In Ep. 22. ad Epiſcopos Macedoniæ dicit
Hæreticos per impoſitionem manũs in ſua Or-
dinatione ſuis nonniſi vulaus infligere. 3175.
In hæreſi ordinatos nihil accepiſſe ab Ordinan-
te. B. W. Ant. Ad prob. Imam D. Ant. Op-
Ponit Ordinatos à Benoſo ante ejus damnatio-
nem Orcdinatis ab eo poſt illam quoad iteratio-
nem Orgdinationis N. Quoad ſuſceptionem in
Ordinibus C. Juxta Legem Eccleſiæ Romanæ
tune temporis, ad quam Pontifex in hac Epi-
ſtolà provocat, Clericis ab hæreſi redeunti-
bus on concedebatur Clricatis & Ordinis
honor; ille verò lex quomodo intelligenda
ſit declarat, nimirum ſoluùm de iis, qui ordi-
nati eſſent in ipià hæreſi. Woſtræ, verba ſunt Pon-
tifi is Ep. 22. Lex eßt Ei cleſiæ venientibus ab Hæ-
geticis. . . per manüus impoſitionem laicam tantum
kribuere communionem; nec ex bis ahquem in Cle-
vieatut honorem ſubrogare. Ergo Pontifex 10-

lùm agit de Ordinum honoribus oncedendis,

Vel non. Ad prob. zcam . Q. non niſi vul-
Nus in ligere, quia ſcienter ſe ordinari faciens
in hæ eli vel ab hæretico non obtinet gratiam
Sacramenti, & de nove graviter peccat C.

Quia

N
pun
hlen
Ule
l. n
Pligt
Unen
enbb⸗
Mnn

enrcdene
Peſ ag
leron
lekenmn
vn
Ulonre
loie .
o
Ukri

Ance

un
II

6 21
Ne
Elant
nic
.
KN
ng
Inen
,
10.
S
en.
0).
io

o.
in

VIE

nl.
N
Are
o.

lln.

4

4

100
0

.
Enld
B.
ticet
uit
ledl

DE SACRAMENTO ORDINIS. 813

Quia non recipit Characterem N. Vulnus il-

lud peccatum eſt; cum quo vulnere ſtat Cha-
racter in homine, imò in damnatis; non enim
Character ſed gratia peccato opponitur. Ad
prob. 3tiam D. Nihil accepiſſe quoad Sacra-
menti gratiam; vel quoad Ordinis accepti dig-
nitatem, & uſum C. Secus N. ſic enim con-
textus habet: Sed contra aſeritur eum, qui NB.
bonorem amiſit, bonorem dare non poſſe; nec il-
lum aliquid accepiſee, quia nibil in damte erat,
uod ille poſſet accipere. Verum eſt: quia quod on
ahair ,„ dare non potuit: damnationem utique,
quam habuit, per pravam impoſitionem manils de-
dit; & qui particeps factus eſt damnato, quomodo
debeat NB. honorem accipere, invenire non poſſum.
Inſt. I. Quælſtio inter Innocentum
ſaltem Epiſcopos Macedoniæ non erat, eſſént-
ne ordinati à Bonoſo damnato ſuſcipiendi ſim-

pliciter cum honore & uſu Ordinis, ſed an

eſſent de novo ordinandi? Ergo Pontifex non

poteſt explicari de honore Ordinis, ſed ipſa

Ordinatione. Prob. Ant. Epiſcopi Macedo-
niæ fecerant id, quod Anyſius Theſſalonicen-
ſis; ad hujus enim exemplum provocaverant.
Atqui hic ordinatos à Bonoſo ante ſuſceptio-
nem ordinaverat; hoc enim teſtatur Innocent.
in hac Epiſt. voluiſſe eum, in Synodo Capua-
nà ut ordinati reciperentur. Ergo dum Pon-
tifex hortatur illos Epiſcopos, ne Clericos Bo-
noſianos recipiant, vult eos non ordinari de no-
vo in pœnam. H. W. Am. &proh. Min. Ad buj.
prob. g. Io. poſſe explicari de Ordinatione re-
Eee 5 concili-

SITA DE SACHAMENTO ORDINIS.
conciliatoria. G. 240. directe ad ſenſum hiſtoriæ
D. Ut ordinati reciperentur, hoc eſt, qui jam
ordinati erant, & quomodo erant ordinati, ſi-
ve in gradu & Ordine a Bonoſo jam accepto
C. Ut de novo ordinati reciperemur N. nam
apud Juſtellum pag. 209. non habetur ut ordi-
nati, ſed ſt ordinati; unde colligitur ſermonem
eſſie de Ordinatione jam accepftâ & ratio porro
eſt, quia Anyſius in Synodo Capuand, ite-
rationern Ordinationum coram omnibus pro=
ſcripſerat.

liſe. III. Ad quid igitur ità diſputaſſet In-

nocentius cum Macedoniæ Epiſcopis, ſi ſolùm
fuiſſet quæſtio de Uſu Ordinum, non de Cha-
ractere? conſtat enim omnibus, ab Hæreticis
legitimum Uſum Ordinis dari non poſſe. Er=
go quæſtio erat de Ordinis valore, vel cha-
Factere, . Conſtabat Uſum illum dari ab Hæ-
reticis non poſſe; neque hoc diſputabatur; ſed
illud ſolàm, an, cùm Uſum Egitimunn non
haberent, eſſent nihilominus redeuntes ab hæ-
reſi permittendi obire ſuorum Ordinum mi-=
niſteria? affirmabant Epiſcopi, nixi exemplo
Synodi Nicænæ, & Anyſü, cujus ratio fue-
rat in Synodo Capuanâ apud Innocent. Epiſt.
Cit. ut eà facilitate tolleretur ſeandalum. Ne-
gabat Innocengius, volens illos adigi ad pœni-
tentiam, quæ erat, ut ordinati à Bonoſo poſt
damnationem, ſuſciperentur quidem in Eccle-
ſiam, ſed ur, ſine honore Ordinum & officio,
ad communionem laicam retraheremur; pro-
inde hortabatur illos Epiſcopos, ne ex Anyſii
4 exemplo

1

hatr
weelt
Akte
NN
rn
,an
nul
en ann
ronnn
NIV
n
Pitcomun
en d
ſonn
dad
Phtn.
ſen
enn
e Nen
Den
umn hon
n

V

=

n

A.

o
n
le
0Ren

DIE SACRAMENTO ORDINIS. 815
exemplo regulam facerent, ſcilicet ſeverus di:
ſciplinæ exactor.
Obj. EIII. Urbanus II, videtur apertè aut
declarare, aut ſupponere Ordinationem accep-
tam ab hæretico, Iichiſmatico, vel ſimoniaco
pnon valere etiam in ratione Sacramenti & Cha-
racteris. Ergo, Prob. Ant. 1mô. In Ep. 17. ad
Præpoſaum S. Juventii de ſchiſmaticis & hære-

ticis nondum ab Eccleſig ſeparatis ait; eorum

Ordinationes, & reliqua Sacramenta ſantta &α
veneranda eſſe; de ſeparatis ab Eccleſia econtra
aſſerit, eorum Sacramenta formam quidem Sa-
cramentorum, non autem virtutis effectum bhabere
juxta Patrum traditiones, Cregori, COypriani,
Auguſtini. Deinde ibid. diſerimen facit inter

Flæreticorum Baptiimum & Ordinationem;

priorem ait ratum eſie propter neceſſitatem
ejus, juxta doctrinam S. Auguſtini, ſecus eſſe

de aliis Sacramentis non ità neçeſſariis, ut Or⸗-

dinatione. Prob. II. In Epiſt. ad Petrum LPiſto-
rienſem, && Kuſticum Abbatem Eallis. Umbroſcæ;
ut refertur à Gratiano Cauſ. I. Q. y. Can. 24.
de Nezelone ſimoniaco, qui Daibertum ordi-
nàârat Diaconum, diſerte ait Pontifex juxta De-
cretum Innocentii Papæ, Nezelonem ſimonia-
cum, ab hæretico ordinatum quia nibil babuit,
nihil dure potuit ei, cui manus impoſuit. MWos
igitur tanti Pontifcis, Innocentit, auctoritate
Simcgt e Damaſi Papæ teſtimonio roborati, qui
ait: Beiterari oportet, quod malè actum eſt, Dai-
bertum ab Hæreticis corpore & Spiritu digreſſum,
etque utilitatibus Eccleſiæ pro viribus inſudanem
4 4

816 DESACRAMENTO OkDINIS.

ey integro, Excleſiæ neceſſuute ingruente, Diaco- yn
num conſtituimus: quod non reiterationem exiſti- Noin
mari cenſemus, ſed tantum integram Diaconii ra-
zionem; quoniam, ut prædiximus, qui nihil ha- t
buit, nilil d're potuit, Ergo. 2ððDM
Be. NW. Ant., Ad prob. I. D. Eorum, qui gunt
ab Eccleſiꝗ nondum lſeparati ſunt, Ordinationes eel
& Sacramenta ſancta & venerande eſle, hoc eſt, ANn
admittenda; Item ſanécta ex parte innocenter ſor
ſuſcipientis, & gructuoſa, quia nuic non ob- liue
ſtet improbitas Miniſtri C. Sancta & veneren- 54
da ex parte Miniſtri improbi N. Conſtat ex rler
ſcopo Pontificis; decernit enim cuique licere elte
accedere ad Sacramenta improborum, quàm An

diu non ſunt ſeparati ab Eccleſià, ſcilicet per
ſe loquendo; hoc autem nunquam licere ſi ſint
ſeparati. Item: Sacramenta eorum, qui ſepa-
rati ſunt, tantùm formam habere Sacramento- niN
rum, per fortham intelligendo ſubſtantiam

Sacramentorum C. Tanmtùm externam ſpeciem, Nail
vel meram apparentiam, ſine Sacramento in
re N. Sic etiam S. Leo ait Baptimmum ab hæ- mggn
retico collatum tantùm habere formam Baptis- un
Mutr
mi, quem tamen declarat validum, Cauſ. I. Q. ,,
I. Can. §I. imò ideo vult Baptiſmum non ite- r
r.andum, quia formam Baptiſmi habet; id eſt, ne in
lllubſtantiam. Ità Urbanus hic vocem forma ickt
ſumit. Et ratio eſt, quia Urbanus ait, ſe eâ Umn
in re Auguſtini, Gregorii, Hieronymi ſequi i
decreta; ſed hos PP. Hærericorum ut Baptis- gitt
mum, ſie Ordinationem admiſiſſe nemo du- erink

bitat. Ad prob. Il. k. M. Conſ. Loquitur enim un
, de

DE SACRAMENTO ORDINIS. 817

de Ordine duntaxat quoad executionem ejus,
uſum, honorem. Interim contra utrumque
juxta ordinem
Inſt. I. Urbanus in Ep. 17., ad Præpoſ. §.
Juven. cit. Auguſtini quidem probat & ſequi-
tur ſententiam, ſed tantùm quoad Baptiſinum,
quia hic eſt prior Sacramentis cæteris & ſum-
mè neceſſarius. Ergo licèt juxta Urbanum va-
leat Baptiſmus Hæreticorum, non tamen Or-
dinatio. Prob. Ant. ait enim illo loco ſolum
Baptiſina eſſe ratum apud Hæreticos. Ergo.
N. D. Ant. Quoad Baptiſmum tantùm cum
fructu ſuſcipiendum ab Hæreticis, nimirum
in neceſſitate C. (Quoad Iubſtantiam Baptiſini
N. Ad prob. D. Solum Baptiſma eſſe rarum,
hoc eſt, ſolum Sacramentum Baptiſmi poſle ab
Hwreticis ſructuoſe ſuſcipi, ûn in neceſſitate
C. Solum eſſe ratum quoad ſubſtantiam Sacra-

menti N. Quæſtio enim erat; an liceret ali-

quando ſuſcipere Sacramenta ab Hæreticis, &
an ſic ſuſciperentur cum fructu? Negaverat
utrumque Cyprianus ſimpliciter, ut aliunde
conſtat; Auguſtinus verò conſtanter aſſerehet
in Baptiimo Hæreticoruſn imprimi characte-
rem; & in caſu neccefſſitatis etiam, cæteris
paribus, dari gratiam, ut ſi parvulus, vel
adultus rectè diſpoſitus in periculo mortis ab
iis baptizetur; Hinc, quia de fruéctu Sacra-
mentorum erat quæſtio, ait Urbanus, ſe Au-
guſtini ſequi ſententiam, ſolum Baptiſmum
apud Hæreticos ratum eſſe, ſcilicet quoad

fructum; quia revera ex omnibus Sacramen-

118

318 DE SAGCRAMENTO OubDiNis.
tis ſolus Baptiſmus poteſt ab Hæreticis cum
fructu percipi in necefſſitate, ſic volente Chri⸗

ſto ob Baptiſmi maximam neceſſitatem ad ſa-

lutem, qualis non eſt in Sacramentis &teris.
Inſi. II. Sed Urbanus quoad alia Sacra-
menta S. Cypriani ſententiath approbaré vide-
tur. Ergo hæc cenſet eſſe nulla quosd ſub=
ſtantiam. Prob. Ant. inquit enim umverſim Sa=
cratenta collata ab iis, qui ſeparati ab Eccle-
ſià ſunt, ſolùům habere formam juxta tradifiones
PP. Gregorii; Cypriani &c. Afqui Cyprianus
dicebat conſtanter eſſe nulla ſimpliciter & om-

bare S. Cypriani ſentenriam ex parte C. Ex

toto N. In eo ſolo approbat S. Præſulis hujus
ſententiam, quòd Baptiſinum extra neceſſita=
tem ab Hæretico non poſſit quis ſuſcipere
etiarn fructuosè, quantum ad gratiam; non
verò approbat quoad alia,; üt quod extra ne=

cCeſſitatemm non imprimat Characterem; in nez-

ceſſitate verò nec gratiam conferat,; nec Cha-=
racterem, quæ erat Cypriani ſententia de hoc
Sacramento & reliquis. .
Diſt. III. At ſaltem Urbanus in Epiſt. ad
Betrum Piſtorienſ. & Abbutem Vallis Umbroſæ
de ſubſtantià Sacramenti & Charactere loqui-
tur. Ergo. Prob. Ant. Ait enim ſimpliciter
Daibertum nihil accepiſſe à Nezelone, cum hic
Simoniacus nihil habuerit, quod dare potuiſſet;,
ex Decreto Innocentii Papæ. B. W. Ant. ad
Prob. D. Nihil accepiſſe quoad ſubſtantiam
Sacramenti, vel charaécterem N. Nihil juric⸗
Ve

nmne
lene
uls
SKo
t
i i
t/d
vlimit
n e,
nn won
u Ken
l E0
MAgen,
EEldoſ
Ahek
ſad
R Wn
Dttenen
ſelktee
4 e⸗ 4
Rejeclyon
tiMerl
nr⸗

nin
Un 0
ee

g
ci
.
S
e
de

DE

ons
ſi
⸗
o⸗
r
js
ta⸗
hete
n
1e
ae⸗
N
leko

.
e
ntie
len

d

Emnin
ſt
6

2

,

DE SACRAMENTO ORDINIS. 819
vVel poteſtatis legitimæ exequendi Ordinem,
in eo miniſtramdiỹiWc.
Iuſt. V. Urbanus tit. Epiſi. dicit, ſequi ſe
Damaſi ſementiam de Chorepiſcopis, qui;
licèt non eſſent Epiſeopi conſecrati, Presbyte-
ros tamen ordinare præſumplſerant; Atquicùmù
Damaſus illorum Ordinationes declaravit nul-
las; id certé quoad earum ſubſtantiam intel-
lexit. Ergo etiam Urbanus hic. g. D. Muj.
Dicit ſequi ſe Damaſ ſententiam ex aliquä
parte; & in uno fenſu C. Omni N. Nimi=
fum Damaſi erat hæc ſententia generalis: Rei⸗
terari oportet; quod mals attum eſt. Hæc verò
ſententia pro variefate ſubjectæ materiæ valiè
accipitur; & quidem hic poteſt ſumi duplici-
ter 1mnd. de Ordine quoad ejus inbitantiam,
Characterem, & ſimul jus illum exequendi;
2dd. de ſolo jure illum exequendi; Damaſus
autem hianc ſententiam applicabat ad Chorepi-
ſcopos; qui; cum veri Epiſcopi non eflent,
neé Sacramentum Ordinis, nec facultatem
Ordinem exequendi conferre poterant; ideo-
que illa ſententia Damaſi juxra ejus mentemm &
de Ordine quoad ſubſtantiam, & quoad il-⸗
lius executionem debet intelligi; Urbanus
econtra illam ſententiam adhibet ad ſimoniacos,
qui cùm eſſent conſecrati Epiſcopi, Sacramen-
tum Ordinis quidem eonferre poterant, &
characterem imprimere; ſed poteſtatem legi-
timam collatum Ordinem exequendi dare non
poterant; ideôque juxta Urhani mentem dicta
ſententia de ſola executione Ordinis debet ac-
cipi,

820 DE SACRAMENTO ORDINI8s§.
cipi, & applicari hoc modo: malè actum eſt-
càùm (Nezelo Simoniacus Dalberto dedit fa-
cultatem exequendi ſuum Ordinem; hanc einm
ipſe Nezelo amiſerat in pœnam, & proinde,
juxta Innocentium dare non poterat, quod
non babebat; Ergo hoc quod male sctom eſt,
in Daiberto reiterandum eſt; ſive de novo ilſi
conferenda facultas eit Ordinem exe uendi.
Inſt. V. Hoc eſt vim inferre verbis Ponti-
ficis, cùm ſine fundamento ſic Urbanus expli-
cetur; Ergo. N. M. Ant. Nam poſtquam
Urbanus citäſſet illam ſententiam Damaſi, &
dixiſſet: MWos igitur tanti Pontifcis. . Daiber-
tum ex integro Diaconum conſtituimus; immediate
ſubdit: quod non reiterationem exiſtimari cenſe-
mus, ſed tantium imegram Diaconii dationem.
At verò debuiſſet dicere reiterationem, ſi Or-
do collatus Daiberto fuiſſet nullus quoad ſub-
ſtantiam.
Inſt. VI. Sed Pontifex ait ſe de integro
Daibertum Diaconum conſtituere, irem in-

.

tegrum dare Diaconium; Ergo nihilominus

viqetur eum de novo conſecràſſe. N. V. Conſ.
Ideo enim ait ſe dare Diaconatum ineg-
rum, vel, de integro Daibertum Diaconum

conſtituere; quia dabat facultatem Ordinem

exequendi; quæ erst complementon- Ordinis
accepti; nam ante hanc facultarerm Ordinem
habebar quoad ſubſtantiam, ſed non quoad in-
tegritatem ſive complementum; deerat enim

adhuc facultas exequendi. Ratio eſt, quia ait-

ſe id non exiſtimare reiterationem.

Inſt.

1
toben
n
ℳenn
nl
Uui 1
leran
llenh
ellent
ng i,
u61⸗
leel
llin
Ilip
Na
Donniun
e
(ea
nOden
.
Dhlicyee
ine⸗
hri
okni,
ttne
Pumn
(liee
ib e
Uönne

4 .

Hene
n W
wos
i
MN
Gnen
s
Get
Htt.
leni

Cl

1
7
7

7

Diri SAcCAMENTO ORDINIS. ga1
Miſt. Ell. Pontifex per integram Dia-
conii dationem poriùs intelligit novam collatio-

nem ipſius Ordinis. Ergo. Prob. Ant. Im-

mediatè enim hanc ſubjungit cauſam: qui nihil
habuit, nihil dare botuit. . MW. Ant. prob. D.
Qui nihil habuit, nihil dare potuir, quàâ parte
nihil habuit C. Secus N. Simoniacus habet po-
teſtatem Ordinis & Characterem, non zu em
poteſtatem exequendi, quia ipſo jure, jinxta
Canones, in pœnam tant' ſceleris ſuſpenſus eſt,
ùt ait S. Th. 2. 20. 4. 100.: 2 6. ad 1. Geiſk
moniacè recipit Ordinem, recipit didem Chara-
cterem Ordinis propter effcaciam Sacramemti; non
tamen vecipit gratiam, neque Ordinis executio-
nem, eò qudd quaſi furtivs ſuſeipit contra princi-
palis Domini voluntatem, & ideo eſt ipſo jure ſuſ-
e ρ. Dat igitur Simoniacus, quod ha-
et, ſcilicet Characterem; non autem execu-
tionem Ordinis, quam ipſe non habet.
Obj. IX. Sequentia. I. Ebbo Rhemenfis in
Synodosueſſionenſi Il. ſub Leone IV. an. 85 3.
ſub Ludovico Imperatore, cui infenſuserat, de-
poſitus, imè accedente Sergii Pontificis confir-
matione in laicà communione detentus, Poſtea
verò Lotharii Imperatoris operâ Sedi reſtitutus
Plures habuit Ordinationes: ſed iterum à Sede
dejecto Pincmarus ab Epiſcopis Gallicanis ſuffe-
Ctus eſt; ſed hic in Cone. Sueſſion. Cit. Act. 4. 5.
approbamibus pleriſque Epiſcopis Ordinatio-
nes Ebbonis declaravit abſolutè& nullas, & ab
bbone ordinatos nihil ab eo præter damna-
tionem recepiſſe. II. Pelagius Papa apud
, PFff Morin.

322 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Morin. Exercit. 5.: cap. I. ait: non eſt verum
Corpus Chriſti, quod Schiſmaticus conficit. III.
Græci Recentiores Ordinationes Hæreticorum

de novo & verè iterandas eſſe definiunt; ùt

teſtatur Balzamon Lib. 5. qui ſimul refert id
facum à Græcis antiquis. IV. Gregorius Na-
Zianzenus, relatus à Gratiano Cauſ. I. Q. I.
Can. 2. ſimoniacè ordinatum ait in ſacro Or-
dine nulla ratione permanere poſſe, quia
hunc vendidit, & nemo retinere poteſt, quod
vendidit. V. S. Leo, relatus à Gratiano ibid.
Cum. I. Gratia, inquit, ſi non gratis dutur,
vel accipitur, gratia non ſt; Simoniaci autem
Ccc. Quid ergo dant? quod hubent; quid autem
babent? Spiritum utique mendacii. Ergo præ-
ter hunc etiam nihil conferunt.
B. Aℳd I. Hiſtoria Ebbonis potius Con-
cluſionem confirmat; omnia enim, quæ in eo
Concilio acta fuerant, improbata fuêre à Nico-
lao I. & reſciſſa; hujus juſſu congregatum fuit
Concilium Sueſſionenie III. quod Ordinatos
ab Ebbone dignos pronuncisat, qui ſuis gra-

dibus reſtituantur, definitivo judicio reſervato

Pontifici Nicolao I. qui datis literis ad Patres
Concili & Hincmarum edicit injuſtè depoſitos
Clericos, & Ebbonem immeritò dejectum.
Hincmari verò fraudem & verſutias reprimit,

& ſeverè reprehendit. Nicolao ſucceſſit Adria-

nus II. qui ſcribens ad Synodum Tricaſſinam
acta Nicolai eâà in causà confirmavit.

ddq II. W. DO. Non eſt verum Corpus

Chriſti quoad ſignificationem myllican⸗ quia
W= uguai⸗

nin
N
Alen
gvn
ne n
Den lu
enn eo
ad Kiu
nCcin
GMn
ſoonene

uoin

ſonnt
Unertn
cp
unn
Gn D
don Ce
trn
1Cteia
16
An
1 Gy,
AI,
Epnn
IC
e

ncel

,5

DE SAcCRAMENTO ORDINIS. 92⁹
Venm ſignificat vnitatem C. Non eſt verum in ſubſtan-
tI tià & re N. Similia plura habet Leo M. Epiſt. ad
nd Anatol. Item Algerus Lib. 5, de Sacram- Corp.
e A Janguin. Chriſtt.
rid Ad III. B. 10. Recentiores Græci, Schi-
Ae ſmate divulſi ab Eccleſià, auctoritatem non
habent, nec meremur; ſique Ordines reite-
N rent, id contra Majorum ſuorum dogma per-
MI versè faciunt. Balzamonis auétoritas, utpote
etiam Schilmatici, levis eſt. . 240. etiam D.
] refert id factum à Græcis antiquis Ordinatione
nnon Sacramentali C. Sacramentali ſubd. Si itenan-
Wen dus erat Baptilmus, ex defectu legitimæ formæ
Wn ab hæretico ante invalidè collatus C. Secus N.
D Duæ olim erant claſſes Hæreticorum; Imæ eo-
rum qui recipiebantur reiteratione Baptiſmiz
C quia fuerat nullus defectu formæ. 2da eorum qui
o pPer ſolam Unctionem admittebanrur „ juxta
No Concilium Conſtantin. I. Can. 7. Poſtea acceſſit
i rertia eorum, qui nuneupatà tantùm prafeſſio-
uu ne Catholicæ fidei recipiebantur, ùt conſtat
ex S. Gregorio Lib. 9. Ep. 61. & antiquis
GI Græcorum Euchologiis; Igitur ſi alirer hodie
MS agant Græci, à Majorbus luis recedunt.
dua Ad IlI. N. 1Im. Ea verba nullibi reperir?
Am. in S. Gregorio Nzzianzeno, ac proinde huic
rnn immeritò à Gratiano tribuuntur ; Cujus veròè
ſint, incertum eſt. H. 2460. Etiam commode
Gexponi poſſunt de Ordine quoad executionem.
V. . Imô,. Neque hæc verba in
KEOperibus S. Leonis ullibi reperiri. Fe. 20.
E Quiscunque Auctor ſit, loquitur de gratid
Fff z Sancti-

59
324 DE SAcCRAMENTO ORDINIS. zun
Sanctificante, quæ urique in Ordinatione ſi- M

moniacâ non obtinetur. Dum igitur ait dari gin
Spiritum mendacii, gratiam vult duntaxat ex- (l

egludere, cui illum opponit. e
V iöns
ARTICULUS XI. “
De Subjecto Ordinationit. Ul

X Hrerericis antiquis Marcum & Gnoſtico- aſoan
rum grege mulieribus poteſtatem feciſſe Eu- jiin
chariſtiæ conſecrandæ teſtatur Irenæus Lib. I. en n
cap. 9. Montaniſtæ, qui & Pepuziani, Cata- n
Phryges, Priſcilliani nominati ſunt, non tan- Alee
tùm Diaconiſſas, ſed etiam Presbyteras, imò miie
Epiſcopas ordinabant, ùt videre eſt apud Epi- gle
phanium Hær. 49. 7 79. Auguſtin. de Hære- ih
ſib. cap. 27. Apud Collyridianos mulieres quo- en
libet anno ac certâà die B. Mariæ Virgini Sa- mi
crificium, ac placentas offerre conſueverant. aachn
Epiphan. Meær. 79. Ex Catholicis Docto- en
ribus infantes eſſe incapaces Ordinis cenſuit ,n
Durandus, & Lournely: invitum validè ordi- fatr
nari docuit Morinus, Vanroy cum paucis
aliis. 1222
Dico J. Subjectum capazx Ordinationis
eſt ſolus, & omnis mas baptizatus. Prob.
prima pars de ſolo maſculo ex Srript. Apoſtolus
T. Cor. 14. mulieres, inquit, in Eccleſiis tace- i
ant; non enim permittitur eis loqui, ſed ſubditas
eſſe, ſieut & lex dicit. Siquid autem volum diſ- lirt
cere, domi viros ſuos interrogen; vurbe enim e, in⸗
znulieri loqui in Eccleſftä. Idem I. ad n: 2.
ite

bone
Firch
ialen

Clis
olel
MI.
(1s
on ti
8, N
d
Mm
eGlo⸗
lNe
gerna
r
sc
n
end
ee

Nun

NO

4

DE SACRAMENTO ORDINIS. 825
dicit: mulier in ſilentio Jiſeat cum ommi ſubjectio-

ne. Docere autem mulieri non permitto, neque

dominari in virum, ſed eſſe in ſilentio. Ex qui-
bus ſatis patet, mulierem in nullo gradu Ec-

cleſiaſtico eſſe poſſe; qui enim conſtituti ſunt

in gradibus Eccleſiaſticis, his competit doce-
re, loqui in Eccleſià, & habent auctoritatem
& præeminentiam in alios; Apoſtolus verò

hæc negat mulieri, eam in ſtatu iubjectionis
collocans. Conf.- ex traditione. A Chriſto enim
qui in ultima Coœnâ nequidem ſanctiſſimam

Matrem ſuam, ſed ſolos viros ordinavit, uſ-

que nunc nulla unquam mulier ſive ab Apo-

ſtolis, ſive eorum ſucceſſoribus ordinata fuit

ſacramentaliter. Imò ſive Naturæ legem ſpe-
Ctemus, ſive Molaicam, nulla unquam occur-

ret mulier, quæ Sacerdotio functa fuerit: Ec-
cleſia autem inſuper tanquam Hæreticos ſem-

per habuit eos, qui Sacerdotium mulieribus
conferebant. Et ratio eſtt: Quia Ordo, ex
dictis, ſuperioritatem & eminentiam impor-

tat; mulier verò ſtatum ſubjectionis habet;

vir caput mulieris eſt, ad Epheſ. 5. non illa viri.
Præterea ita condita eſt mulier, ut conveniens
non ſit ejus verecundiæ, fragilitati &c. publicè
in Eccleſià miniſteria habere; iacris altaribus
adſtare.

Ex his ſequitur, nequidem Tonſuram

poſſe recipi validè à muliere, quia eſt præparatio
ad Ordines Eccleſiaſticos; igitur cùm jure Di-
vino ſit incapax Ordinis, tanquam formæ,
etiam incapax cenſeri debet diſpoſitionis ao
f 32 præ-

—

826 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Præparationis ad formam. Eodem modo
Hermaphroditus repelli debet ab Ordinibus,
ſi in eo ſexus fœmineus prævaleat. Navarr.
Lib. 1. Conſil. Conſ. 8. & alii. Plura de his
Theologi Morales.
Prob. ſecunda pars de maſculo quolibet bap-

zizato. Innocent. III. Unic. de Clerico per ſal-
zum promoto, conſultus, quid agendum efſet
de Clerico, qui Minoribus Ordinibus infra
annos diſcretionis receptis, poſtea præter-
miſſo Diaconatu ordinatus erat in Sacerdotem,
jubet ordinari in Diaconum, nullà mentione
factâ aliorum Ordinum; ergo cenſebat hos va-
lidè collatos fuiſſe; ac proinde infantes eſſe ca-
aces Ordinis. Idem docet Benedictus XIV.
. I. Bullarii ſui in Inſtruäéct. ſuper dubiis ad Kit.
Eecclefic; validè Ordinari infantes, licèt illicitè.
Et Ratio ex D. Th. in 4. Diſt. 25. 4. I. a. I. eſt:
quia Sacramenta, quæ non in actu, ſed po-
teſtate conſiſtunt, abſque ſuſcipientis actu &
conſenſu conferri poſſunt ex parte infantium;
atqui Ordo non conſiſtit in actu, ſed poteſtate,
Or patet ex illius definitione. Ergo. Prob.
Maj. Poteſtas præcedit actum, atque ab hoc
eſt independens, ſicut cauſa præœcedit effectum,
nec ab eo depender; ſic ideo Baptiſmus &
Confirmatio ſine aliquo actu parvuli bapti-
Zandi, aut confirmandi dari poſſunt. Ergo.
Quod tamen non valet de Sacramentis Pœni⸗

tentiæ & Matrimonii, quia horum Sacramen-

torum eſſentia per actus proprios ſuſcipientium
conſtituitur. Porrèò Exempla infantium ordi-
G natorum

15
N
160
zab
Dcinn
Ne
gl n
rlii
numr
Cni
1 l
tens
nnde
Aled⸗
und
se
ain
c
onn
Vl o
ſnren⸗

Eelr

ilpi
ſ

dr
A
gai

hi⸗

Pnbu
Nvor
le i

y.
ncd
u
eet⸗
en
Nlone
Nyt⸗
leer.
XIIV.
6.
ſeie
lno.
hen⸗
ſte
68
dihe

=

—

DE SACHAMENTO ORDINIS. 827

natorum plura Morinus affert p. 2. de Sacram.
Ordinat. Exercit. 5. Martennius Lib. I. de An-
tiquis KRitib. cap. 8. d. 3.
Excipit S. Th. 4. 39. a. 2. Item Bona-
vent. q. 2. a. 2. Epiſcopatum. Ratio S. Th. eſt,
quia in Epiſcopatu traditur poteſtas in Corpus
Chriſti myſticum, quæ ſine paſtorali cura eſſe
non potelt, & hæc ſine acceptantis actu ne-
quit intelligi. Ratio D. Bonav. verò, quia

per Epiſcopatum contrahitur ſpirituale matri-

monium inter Epiſcopum & Eccleſiam, ad
quam conſecratur; matrimonium autem ſpiri-
tuale eſt ſuo modo, ſicut carnale, quod ſine
contrahentis conſenſu nullum eſt. Verùm
nihilominùs idem ſentiendum eſt de Epiſcopatu,
quod de Sacerdotio reſpectu infantis, nam in
Epiſcopatu duo diſtingui debent poteſtas, & ve-
lut habitus exercendi actus Epiſcopales; deinde
actus ſuſcipientis paſtoralem curam animarum,
& Eccleſiæ, quâcum contrahit ſpirituale ma-
trimonium. Ad hoc poſterius requiritur actus,
vel conſenius Epiſcopi; non ad primum;
ſumendo enim Epiſcopatum pro poteſtate &
velut habitu, non magis repugnat infantem
fieri Epiſcopum, quàm confirmari, quàm
habere fidem, charitatem, cujus nondum
oſſit exercere actus; ſieque explicandus eſt
oor Angelicus cum D. Bonav.
Eadem eſt ratio de perpetuò amentibus,
quæ de infantibus, quibus æquiparantur zunde

etiam ſicut infantes baptizari poſſunt. Dixi⸗

perpetuò amentibus: nam de amentibus aliis, quĩ
EFff 4 ente

—

Snn

828 DE SACAMENTO ORDINIS.
ante amentiam habuerunt rationis uſum, di-

ſen
. . . ot
ſtinguendum eſt: vel enim, antequam in amen-
tiam inciderent conteſtati ſunt, ſe nunquam 4
n .

velle Ordines ſuſcipere: vel iſtos petierunt: h,
vel neque petierunt, neque poſitivè renue- e
runt? Si primum: nec validè ordinantur; Mlnn
quia intentionem poſitivè oppoſitam, quam vltet
habuerunt, adhuc habere cenſendi ſunt; & mpin
Iſi hoc dici debet de Baptiſmo, à fortiori de iui
Ordine. Si ſecundum; affirmativè concluden- Mlli
dum eſt propter rarionem oppoſitam. Si ter- nilei
tium; Cajetanus ſentit Ordinationem valere; Gh
quia in cap. Majores. De Baptiſmo dicitur: n!
Tunc ergo Charalterem Sacramentalis imprimit nß
operatio, oùm obicem contrariæ voluntatis non in. 1Men
Venit olſiſtentem. Arqui in illis, qui nec petie- Min
runt, nec renuerunt, non invenitur obex contra- men
riæ voluntatis obſiſtens. Ergo. Sed tenenda eſt ilin
communis Doctorum ſententia,„ Ordinatio- Kid
neum in hàâc hypotheſi non valere; quia tales inß
amentes non debent abſolutè conſiderari ùrin-
fantes; ſed computandi ſunt cum adultis, in an-
quibus propterea aliquis actus, vel conſenſus nll
Poſitivus eſſe debuit. n G
Unde ad rationem Cajetani B. M. Min. 1ri
Nam per obicem voluntatiscontrariæ non tantùm wc
Qiſſenſus poſitivus; ſed etiam ſola carentia con- ienn
ſenſũs debet intelligi; quia Innocent. III. Cit. on
cap. non tantùm exigit, ut recipiens non ha- u
beat poſitivum diſſenſum; ſed expreſsè aliquem
pPoſitivum conſenſum, ſaltem perſeverantem Nr
requirit: duo enim ibi definit: dormientes &
. — amentes

7

n 6
enn
Oban
Munt:
nne.
nt,

DE SACRAMENTO ORDINIS. 829
amentes non recipere Characterem, ſi ante
habuiſſent propoſitum contrarium: & contra

eos recipere, ſi habuiſſent tale propoſitum;

ait enim: Secus autem ſi prius Catechumeni exti-
tiſent, & bahniſſent propoſitum baptizandi, hoc
eſt Baptilmum ſuſcipiendi. Ergo cùm imme-
diare inferat: Zunc ergo Characterem Sacramen-
tzalis imprimit operatio, cùm obicem contrariæ vo-
untatis non invenit obſiſtentem, per obicem con-
trariæ voluntatis non tantùm poſitivum diſſen-

ſum intelligit, ſed etiam ſolam carentiam con-

ſensůs; huic enim conſenſus poſitivus opponi-
tur, quem Pomtifex expreſſe requirit. Unde
ſummarius ſenſus verborum Innocentü eſtis:
cùm obicem contrariæ voluntatis non invenit
obſiſtentem, ſed voluntatem in conſenſu per-
ſeverantem. Et verò aliäs inepta efſſet Inno-
centii illatio: Tune ergo &c. quia non reſpon-
deret duobus membris præcedentis ejus de-
finitionis, ex quibus tamen deduéta eſt.
Dixi in Concl. baptizatus. Ex communi
enim ſenſu Eccleſiæ, Ss. Patrum & Theologo-
rum Baptiſinus janua & fundamentum eſt alio-
rum Sacramentorum, ſive ut ait Eugen, IV.
in Decreto: primum omnium Sacramentorum
locum tenet ſanttum Baptiſma, quod vitæ ſpiri-
tualis janua eſt; per ipſum enim membra Cbriſti,
C de corpore eficimur Eccleſig. Sed ſine januâ
non intratur; nec ſine fundamento ſuperædi-
ficatur. Deinde Baptiſmus eſt nativitas ſpiri-
tualis juxta Joan. 3. Miſi quis renatus fuerit ex
aqud & Spiritu S& juxta S. Th. 3. P. q. 72. a. 6.
Fff 5 ſicut

33 0 DrE SAcCRAMEFNTO ORDINIS.

ſicut ergo, qui corporaliter natus non eſt, nullius
actionis aut paſſionis eſt capax ſecundùm cor-
Ppus; ita qui ſpiritualiter regeneratus non eſt,
nihil poteſt agere, vel recipere ſecundùm Spi-
ritum. Unde c. Siquis. de Presbytero non
ordinato dicitur: Siquis Presbyter ordinatus de-
prebendat ſe non eſſe aptizatum, baptixetur, C5*

iterum ordinetur. Idem definit Innocent. III.

c. Veniens. ibid. Et olim Nicænum I. ſtatue-
rat Can. 19. jubens Paulianiſtas, qui non ſer-
vabant formam Baptiſmi, rebaptizari, & ab
iis ordinatos reordinari.

Dico II. Abſolutè inviti Ordinatio omnino

invalida eſt. Prob. Innocent. III. cap. Majo-
ves. de Baptiſmo expreſsè definit, quod ille,
qui nunquanmi conſentit, ſed penitus contradicit,
nec vem, nee Characteren: ſuſeipiat Sacramenti.
Quod magis quidem de Ordine, quàm de
Baptiſmo, de quo quærebatur, affirmari de-
bet; cùm Baptiſmus ſit ad ſalutem abſolutè ne-
ceſſarius, non ſic Ordo; & ex alià parte gra-
viora onera ſint annexa Ordini: quanquam in
eod. cap. explicitè id etiam de Ordine dicat,
cùm eorum alſerat eſſe refellendam ſententiam,
qui dicunf, quod Sacramenta, ùt Baptiſmus 89*
Urdo, non ſolum dormientilus & amentibus; ſed
invitis, & contradicenilus; etſi non quantum ad
vem, quam n tamen ad Characterem conferantur.
V T de Sacrament. in genere A. IX.
QOhj. I. cont. Concl. I. Inter Leonem IV. &
„ Benedictum III. fœmina quædam, nomine
oanna, fuit ordinata in Pontificem. Ergo.

Prob.

en
ui
e,
Nteon,
I
Non
I.

udth

un
d⸗
urn
ie

le,
Me
100
nler
u
4)

n

Ul
cor.

DE SAcCRAMENTO ORDINIS. 831

Prroh. Ant. Hoc enim teſtantur plures Do-
Gores Catholici, qui id ſcriptis ſuis tradide-
runt, ut Imò. Marianus Scotus in Chronico

Francofurti edito, in quo inquit: Leo Papa
oliit Calendis Auguſti; buic ſucceſſit Joanna mu-
lier &c. 2d0. Sigebertus in Chronico ad annum
854. 3ti5. Martinus Polonus ex Familia S. Do-
minici. 4. S. Antoninus p. 2. Chronic. tit.
16. cgp. I. Platina Lib. de Vitis Pontificum
in Joanne VIII. Conf. ex aliis monumentis. 1mò
ex ſtatuà marmoreâ præferens mulierem cum
infante, quæ poſita erat ad viam, in quâ Ioan-
na peperiſſe dicitur, quam ſtatuam tandem
Sixtus V. juſſit dejici. 240. Simile ſimulacrum
inter Romanorum Pontificum ſtatuas Senis in
majori Templo collocatum erat, & perſtitit
uſque ad Clementem VIII. tiò. Pontifices ho-
diedum adhuc, dum in Lateranum ſe confe-
runt, declinant illam viam, in quâ Joanna pe-
pererat, licèt ſit brevior; nimirum ex de-
teſtatione turpiſſimi illius facti.
Be. I. Si hæc vera eſſent; maximus
quidem error contigiſſet; decepti fuiſſent Ele-
tores & Epiſcopi illam conſecrantes; ſed ni-
hil in Ordinatione contuliſſent; decepta etiam
fuiſſer illa muliern, quæ ſexum mentiens nihil
recepiſſlet. Sed
B. 2 . M. Ant. quod eſt meriſſima fa-
bula. Primò(., Quia inter Leonem IV. & Be-
nedictum III. neminem mortalium tenuiſſe
Sedem Romanam tradiderunt omnes Scripto-
res antiqui & coævi, Lupus Ferrarienſis Epiſ.

—

832 DE SAcRAMENTO ORDINIS.

carius in Vità ejuſdem Benedicti. Annales Ber-

tiniani ad ann. 855. Hincmarus Archiepiſco-

pus Rhemenſis, qui Epiſt. 26. refert ſe miſiſſe
Legatos ad Leonem IV. qui, cùm audiiſſent
in itinere, eum obiiſſe, iter tamen perfece-
runt, & à Benedicto ejus ſucceſſore reſcripta
obtinuerunt. Secundö. Quia ipſi hoſtes Ro-
manæ Eccleſi?, & Romanorum Pontificum
Benedictum III. Leoni IV. immediatè ſucceſſis-
ſe fatentur, ût Blondellus Miniſter Calvinianus
in Diſſertatione, quam eâ de re habuit, fabu-
lam eam vocat. Photius Lib. de Spiritus S.
Pproceſſione contra Latinos; Item Metropha-
nes Smyrnenſis poſt Leonem immediatè in
ſerie Romanorum Epiſcoporum Benedictum

collocant. TZertiò. Quia Scriptores, qui hanc

fabulam referunt, inter ſe ipſos pugnant: nam
Martinus Polonus fœminam illam vocat Joan-
nem Anglicum, & natam ait ex Moguntia,
quæ tamen Urbs Germaniæ eſt; Alii dicunt
natam in Anglià, ſed à parentibus Mogunti-

nis. Platina econtra natam Moguntiæ, ſed

ex parentibus Anglis. Magdeburgenſes ſolùm
in Anglia educatam fuiſſe contendunt. Ta-
ceo id genus, contradictiones alias, quibus
abundat ea fabula; eùm & hoſtes Romanæ Ec-
cleſiæ ipſos pudeat porrò iſtius meminiſſe.
Ad Prob. Antec. B. D. Ita tradiderunt par-
tim decepti, partim ex vindictà in Romanum
Pontihicem; partim quòd alii nmterpolirn &

103. ad Benedictum III. Ado Viennenſis in
Chronico ad annum 85 5. Anaſtaſius Bibliothe-

UN

Nere
ten
s N
Uf
der
Eehnn
o,
un.
ndn

1rid
n
Neno
nl.
A
i
nert
W
rt
i

n

nlg in
orhe.
9ber
leo.
nle
ler
lree⸗
Cte
lglo.
Fum
EM
h.
86.
ha.
in

um
nc
un
n.
t⸗
Conn
u

en
U
s
le⸗

ter.
Nnum
n O

NH

DE SACRAMENTO ORDINIS. 833

haic fabulà depravarint eorum ſeripta; partim

dubitanter ita tradiderunt C. Secus N. Re-
ſponſio patet ex ſubjectis. Nam, quantum
ad Marianum Scotum, non reperitur ea fa-
bula in codicibus ejus antiquioribus, t feſta-
tur, qui Colomæ 1574. typis edidit, & notis
iuſtravit Merropolim Alberti Kranzi. Simi-
liter in Sigeberti Chronico Aurographo, quod
aſſervatum in monaſterio Gemblacenſi, in quo
Sigebertus monachum egerat, & teſtatur Jo-
annes Molanus Doctor Lovanienſis, non ex-
tat illa fabula, ſed addita eſt Sigeberti Chro-
rico alienà manu. Item non reperitur in Co-
dice manuſcripio Martini Poloni Bibliothecæ
Vaticanæ, ut teſtatur Leo Allatius: Pariter in
quodam Codice, qui ſervatur in Anglià ſolùm
in margine legitur ea narratio, & deſeripta

aliend manu, dicirurque Joannam puellam pe-

tiiſſe Athenas, ut literis vacaret, ibi biennio
docuiſſe, & poſtea communi ſuffragio fuiſſe
ele Ram in Pontificem & effectam gravidam, quæ
nemo non fabuloſa videt; verius igitur dicen-
dum ſupereſt, ipſius codicem fuiſſe corruptum.
S. Antoninus verò ab Interpolatoribus Martini
Poloni deceptus fuit, quos deſcripſit, eadem
enim verba, quæ illi, habet ‚Deinderefert illa du-
bitanter; ait enim: ſi verum fuit, quod vulgò
dicitur &c. Platina non eſt audiendus; conje-
Qus fuerat à Paulo II. in carcerem; & indig⸗
nationem ſuam in Romanos Pontifices exereré

aliquando voluit: Imò & ipſe rem aſſertivè

non protert; ſed dicit: bæc, Auæ dixi, de
Ioannà

1.
834 Dr SACRAMENTO ORDINIS.
Joannâ Papiſſà, vulgò circumferuntur, incertis
zumen &* obſeuris auétoribut.
Ad Conf. z. Ex his monumentis planè
nihil evinci; nam primo ſtatua illa Romana nec
mulierem repraſentabat, nec infantem, ſed
puerum jam grandiorem, vel juvenem, ùt ob-
ſervàrunt rei antiquariæ periti, inde colligen-

tes, per ſtatuam illam vel Numen quoddam

gentilium, vel Sacerdotem Ethnicum deſig-
nari cum Miniſtro; præſertim quèd alterd ma-
nu palmæ ramum deferret, quod nunquam
fuit inſigne Romanbrum Pontifeum. Sublata

vVerò fult ea ſtatua à Sixto V. non ad delen-

dam memoriam Ioannæ Papiſſæ, quaſi ea
aliquando egiſſet Pontificem; ſed ut viam eam

faceret rectiorem & majorem ad ornamentum

Urbis, ſicuti plures alias fecerat. Secundò
ſtatua Senenſis equidem Papiſſam referebat, ſed
hoc aut Senenſium, aut ſculptorum licentiæ
tribuendum, vel errori. Denique tota fabula
originem traxiſſe videtur, ait Henno, à Jo-
anne XII. apud quem magnâ pollebat gratià fœ-
mina quædam, Joanna nomine, ur ejus aucto-
ritate multa faceret Pontifex; quam proinde
vulgus Papiſſam vocabat; ſicque tandem cre-

ſcente ſenſim famà, ùt fit, ab aliis ex errore inter

Papas numerata fuit.
Ob'j. II. Mulieribus convenire poteſt Juris-
dictio. Ergo. Prob. Ant. Abbatiſſa mona-
ſterii fontis Ebraldi in Gallia dicitur etiam ſui
Ordinis Monachis præeſſe, inque eos exercere
Jurisdictionem. Abbatiſſa de BFrubrige Cano-
. == nicas

1s
t
iee⸗
ape
ſie
l
Küren
ti
un f
cgun
onſhu
Dou
Won
0
aez
1
GA!
noc
0h.D
Cenſil
ſlhe⸗
,n
en

inon/

Gn

N
.
Re.

t

R

d⸗
nIN
ele
o⸗
t

EO

–

DE SACHAMFNTO ORPDINI8. 835
nicas ſuas & Clericos ſuæ Jurisdictioni ſubje-
Gos propter eorum culpas officio & beneficio
ſuſpendit, àùt colligitur ex c. Dilelta. de
Majoritate & Obedientiã. Ergo etiam Ordi-

mis capaces eſſe poſſunt. Adde: muljeres

poſſidere beneficia Eccleſiaſtica; inſtituere Cle-

ricos in beneficiis; lectiones publicè in Eccle-
ſià recitare; pſallere in Choro. . D. Ant.

Jurisdictio Ercleſiaſtica N. Politica & civilis C.
Datur hæc ſubinde mulieribus in defe u hæ-
redum maſculorum. Olim etiam Debora ex
commiſſione extraordinariâ habuit. Ad Prob.
D. Dicitur præeſie Dominio Oeconomico C.
Jurisdictione Eecleſiaſticà propriè dictà, &
alicujus Ordinationis virtute ipſi communica-
Ià N. aliàs poflet etiam excommunicare, ſu-
ſpendere, aliaſque cenſuras ferre in perſonas
ſibi ſubditas, quod falſiſſimum eſt. Item: Ab-
batiſſa de Brubrige Clericos ſuſpendit facto &
irrito effectu C. Jure N. Unde Honorius III.
cap. Dilecta Cit. Abbati de S. Michaele Abra-
denſi ſcribit, ut ipſe Clericos cenſuris Eccle-
ſiaſticis ad reverentiam Prælatæ debitam com-
pellat; ne iidem conkiſi ex eo, quòd eadem Abla-
tiſa eos ercommunicare non poſſit, eorum exceſſus
remaneant incorrecti. Unde patet mulieri con-
ceſſum non eſſe, ut excommunicationem ferat,
& ita ſuſpendat, ut inducatur irregularitas,
ſed hoc Abbati commiſſum eſſe, & in Abba-
tiſſà fuiſſie ſolam præcipiendi facultatem.
Quèòd verò Beneficia Eceleſiaſtica poſſide-
ant; tantùm probat, Eccleſiam ex bonis ſuis
. potuiſſe

836 DE SACHAMENTO ORDINIS.
poruiſſe illis aliquid, unde viverent, largiri.
Clericos aliter in Beneficiis non inſtituunt,
quàm eos præſentando, vel nominando, cujus
Juris etiam Laici capaces ſunt. Lectiones re-
citant; in Choro pſallunt, non tanquam pub-
lici Miniſtri in Eccleſiàâ, ſic, ùt teſtatur Philo
Hebræus Lib. de Vid contemplat. olim alter-
nis choris cantabant viri ac mulieres in Eccle-
ſià Alexandrinà; nec mulieres illæ aliquam ac-
ceperant Ordinationem: quem Ritum poſtea

in Sabellio & Pelagio, damnavit Eccleſia, ùt
legitur in Hier. Lib. I. adverſus Pelagianos;

eumque reprobavit in Sanctimonialibus Inno-
centius II. in Concil. Rom. Can. 17. ne ſcilicet,

Sanctimoniales ſimul cqum Canonicis, vel Monachis

in Eccleſid in uno Choroconveniant ad pſallendum:
quem Canonem refert Gratian. Caul. 18. J. 2.
c. V'ernicioſum. Sic etiam hodie Laici in tem-
plis cantant, & Presbytero celebranti inſer-
viunt.
Oj. UI. Erant olim imn Eccleſia Epi-
ſcopæ, Presbyteræ, Diaconiſſæ. Ergo. H. D.
Ant. Sic dictæ, quia erant ordinatæ ſacramen-
taliter N. Alio in ſenſu C. Sioc enim vocaban-
tur, quia erant Uxores eorum, qui ad Epi-
ſcopatum, Presbyteratum, Diaconatum aſſu-
mebantur; hécque ſenlu eas ita vocat Conc.
Turonenſe II. Can. 13. Antiſſiodorenſe Can. 21.
Romanum anno 721. cap. I. Tenebantur au-
tem vel Religioſam profeſſionem emittere in
monaſterio; vel, ſi manere vellent in Sæculo
Vvovere caſtitatem, uti EraſeriHutk ncil
ntII⸗

1
n
4 Gln
ie
lunn
zuun
wun
e⸗
Nent
iin
NN
ne
eſon
lui
ten

is

UEgr
nbun
eſl
en
lidonn
Schene
Anne
eue,
ln
uru

6
pit
Eluun
0chjs
negre.
pob.
ur
nihe.
bae.

unr.
oſen
N
s,
no.

leet,
Nebi
un:
9. 2.
lem⸗
der.

——,ÿDb—

.
990
Mer.
n.
i.
la.
0e.
1Al.
r.
elen
DreN

DrF SACHAMENTO ORDiNIS. 932
Antiſſiodor. & Roman. cit. & alia. Presbyteræ
etiam quandoque dicebantur viduæ ſeniores,
Presbyter enim ſeniorem ſignificat; & hoc
ſenſu ſumuntur à Concil. Laodiceni, quod
refertur C. Mulierei. Diſt. 32. Diaconiſſæ ad

certa munia deputabantur, de quibus Vide

Lol. 6 86.
Olj. IV. Ad validam Sacramenti ſuſce-

ptionem requiritur aliqua intentio ſuſcipientis

atqui infantes nullam habent; primò non ha-
bent propriam, ùt patet; deinde nec alienam
parentum; horum enim voluntas non cenſe-
tur eſſe voluntas infantium, niſi in iis, quæ

ſunt neceſlaria ad ſalutem, ſicut Baptiſmus

Ordo aurem ſic neceſſarius non eſt. Ergo.
B. D. Maj. Si ſuſcipiens ſit adultus C. tunc enim
in eo requiritur intentio propria, poſitiva;
ſaltem habitualis, juxta Tr. de Sacram. in ge-
nere fol. 277. Si ſit infans N. Nam hic, li=
Ccèt diſſentiant parentes, baptizarur ſaltem va-
lidè, confirmatur; ergo etiam ſic ordinatur-
Iiſt. I. Ergo ſicut infans baptizatus poſtea
ad obſervantiam Legis Evangelicæ, ita etiam
Ordinatus legibus & obligationibus Clericorum
teneretur; ſed durum eſt aliquem ſine habito
ejus conſenſu obligare ad ſtatum-, cui gravia
ſunt annexa onera, ut ſtatui Clericorum majo-
rum perpetua continentia &c. B.. M. Illatum

vel D. Si ordinatus infans, quando adeptus

eſt annos diſeretionis, velit abſtinere funétio=

nibus Ordinis N. Si has exercere velit C. Ita

Bened. XIV. cit, in Concl. Liberum igitur eſt
Egg infanti

338 DE SACRAMENTO ORDINIS.
infanti ordinato, cùm ad annos diſcretionis
pervenerit, vel exercere functiones ſui Ordi-
nis, vel his abſtinere; ſi abſtinere voluerit, ad
continentiam obligari non poteſt; nec ideo de- u)
ſinit eſſe ordinatus; quia manet in eo Chara- Mieſdd
Ger; ex alterâ autem parte continentia eſt an- dl
nexa Ordinibus majoribus ſolùm ex inſtitutio- Mnl
ne Eccleſiæ. Deinde inter Baptizatum & Or.
dinatum diſp. eft: Infans baptizatus poſtea ad ns
Legem Evangelicam tenetur; quia hujus ob- d
ſervantia eſt ad ſalutem neceſſaria; non ſic idnn
functiones Ordinis. C
Inſ. II. In infantibus nequit eſſe vera for- h
ma Ordinationis. Ergo. Prob. Ant. Forma miil
partialis eſt: accipe poteſtatem C†–. Atqui nulla imuſi
poteſtas accipitur ſine accipientis conſenſu, & lzn
hic non eſt in infantibus . MW. Aut. ad Prob. An
N. Min. Quia hæc poteſtas non datur infanti um
per modum Donationis, vel Contractůs, in 1 d
quo accipientis, vel donatarii conſenſus exi=- GNldn
gitur; ſed per virtutem Characteris Epiſco- amn-
palis, ubi recipiens ſe tantùm paſſivè habet; io laſ
hinc accipe potius dantis imperium ſignificat, h inn
ut norat S. Bonav. q. 2. a. 2. ad 2. ad cujus in
impletionem ſatis eſt in altero pura capacitas an⸗
aſſiva.
Iuſt. III. Ergo infans in cunis poſſet diei
Epiſcopus, Sacerdos; ſed hoc eſt abſurdum.
Be. M. Min. Nam hæc denominatio non ab acti- mi
bus & exercitio iſtorum Ordinum oritur; ſed niet
impreſſo Charactere, & poteſtate collatâ in mii

Ordinatione. Sic infans baptizatus dien fi- ie
elis

retion
lOrd
eripad
eoge.
Chr.
eln.
Clirta
n60:
Nla
lvo.
ſe

akor.
orim
nul
i
Pich.
üori
G I
ſen⸗
Hole
,
ln
is
las

1d
tonn
Aic
!
IH

1

1

DE SACRAMENTO ORDINIS. 929
delis à fide hebituali; Confirmatus, miles Chri-
ſti, non à profeſſione fidei intrepida actuali.
Olj. V. cont. 20am Concl. I. Flavianus An-
tiochenus Macedonium Eremicolam in vertice
montis, poſtquam hunc arte ex montis ſolitu-
dine ad ſe pertraxiſſet, eum etiam inſcium or-
dinavit; nam ut ait Theodorer. in Philotheo,
cop. 23. Flavianus Macedonii ſanctitate per-
motus, eum per ſpeciem objectæ accuſationis
ad ſe advocavit; & ſub Miſticum Sacrificium
altari admovit, coptavitque in numerum Sacer-
dotum. Cümque peractd L'turgid hoc ill, quidam
indiciſſit ignorabat enim prorſus quid egiſent)
primum quidem convitiis, verbiſque aſperis pro-
ſcidit unwverſos; deinde arrepto baculo, quo in-
nixus propter ſenium incedelat, Pontificem ipſum,
do alios inſecutus eſt. .. ſed tum quidem ſic in-
dignantem, ægrè tandem amici quidam ſedave-
Tunt. Ergo Macedonius non tfantùm infſcius
de Ordinatione ſui, ſed etiam invitus quoad
illam fuit. II. S. Epiphanius, t habetur in
ejus Epiſt. ad Joannem Hieroſolymit. Paulia-
num fratrem S. Hieronymi ordinavit invi-
tum; nam per maltos Dioconos, ait S. Epiph.
Ep. cit. eum apprehendi juſſimus, & teneri os eus;
ne fortè liherauri cupiens, adjiuraret nos per no-
men Chriſti. Ergo. Ubi
Oblervandum, poſſe aliquem eſſe invi-
tum dupliciter: primò ablolutè, ut nullis mi-
nis, vel hortationibus sdduci poſſit, ur Ordi-
nationi conſentiar, aut etiam ſit omnino in-
ſcius Ordinationis ſuæ, vel ignarus illius rits,
gg 2 qui

—

gque, quæ nolunt, donec adſit eis voluntas ſuſci-

qvia tales conſentiunt, licèt victi precibus &
minis. Et ſic ſe res habuit in Ordinatione

compulſum ad recipiendam Ordinationem:

N

840 DE SACRAMENTO ORDINIS. ,
.

* qui in Ordinatione celebratur: atque huic Ordi- ſn

natio nequidem validè conferri poteſt. Talis fuit en
Macedonius ille, ac proinde irrita fuit ejus Or-
dinatio: nec probatur pleriſque factum illud i
Flaviani, quamvis coram Deo innocenter ege- ii
rit, quòd putaret, nec adeo invitum, nec HR
adeo ignarum rits fore Macedonium. Se- enn
cundò ita ut ex ſola humilitate, & in Sacros
Ordines reverentiàâ, hos refugiat; nec niſi pre-

cibus, vel imperio, hortationibus impellatur, /.

& tandem intus conſentiat, de quo genere e
Auguſtin. Epiſt. 173. ad Donatum ait: Müulti, en
ut Epiſcopatum ſuſeipiant, tenentur inviti, per- ſi
ducuntur, includuntur, cuſtodiuntur, patiuntur- z
t
n
Mne
Ect
1
lein

biendi operis boni. Hæc ordinatio eſt valida,

Pauliani; nam, t ait Epiph. Epiſt. cit. in
ordinationem conſenſit: valde obnitebatur, in-
dignum ſe eſe comeſtans; vix ergo compulimus eum
2perſuadere potuimus teſtimoniisscripturarum &.
ergò reipsà perſuaſerat Pauliano, isque con- M
ſenſerat. Sic explica Ordinationem Baſſiani, mnln
qui Epiſt. ad Valentinum & Marcianum Impe- ehl
ratores, quæ habetur Act. XI. Concil. Chal- un

cedonenſis, ait ſe juſſu Memnonis plagis fuiſſe ſale

Ego autem non acquieſiebam, ab hora tertia ui-
que ad ſextam me plagis offixit && ſanäétum Evan-
gelium, & altare ſanguine eſt impletum &c. ſed
tandem viétus conſenſit. Sic quoque ait Cy-
prian.

1

5,
le

ToH

1Oe
n luc
letepe.
im, ſec
n N.
1 o
Nie
lin

ete
u⸗

fel⸗
tit.
Mi.
Alie
s ⁶
loge
.
ie
lu
ol⸗
orb
pe⸗
ie
elc e.
fo
8
Nl
6

DE SACRAMENTO ORDINIS. 841
prian. Ep. 52. ad Antonian. de Ordinatione
Cornelii in Romanum Pontificem: ipſe vim paſ-
ſus eſt, ut Epiſcopatum coactus exoiperet; nihilo-
minus conſentiendo. Eadem eſt reſponſio
ad facta ſimilia. De cæteris diſpoſition ibus
requiſitis ex parte ſubjecti, ſatis agitur in
Theologia Morali, quæ prælegitur.

ARTICULUS XII.

De Continentia Saeris Ordinibus annexa.
Ota. Quænam ſint Clericorum officia, es
ex aſſignatis materiis & formis fingulo-
rum Ordinum ſatis patent. Hic de eorum
obligationibus agitur. De harum pleriſque,

At recitatione Horarum Canonicarum, feren-

dà tonſurà & habitu Clericali, ac aliis ſpectan-
tibus vitam & honeſtatem Clericorum rractat
Theologia Moralis; unde hic loquemur ſolùm
de obligatione ſervandæ Continentiæ.
Circa Clericos Minores videtur olim
fuiſſe in Eccleſia quædam Diſciplinæ varietas:
nam Carthaginenfe V. C. 3. anno 3998. poſt-
quam ſacros Miniſtros obſtrinxiſſet ad Conti-
nentiæ obfervantiam, de Minoribus ait: Cæ-
teros autem ad boc non cogi, ſed ſecundum uniuſ-
eujuſque Ecclefiæ conſuetudinem olſervari debere.
Prius verò Carthaginenſe IIE. Can. 19. fic ſta-=
tuerat: Placuit, ut Lectores, cùm ad annos pus
hertatis advenerint, cogantur aut uxores ducere,
aut Continentiam profieri. In Conchie Khar =
2òB Ibe⸗

Egg 3

942 DE SAcCRAMENTO ORDINIS.
Eliberitano anno 305. Can. 33. & uali modo
Continentia Clericis cæteris, quo conſtitutis
in Sacris, ſive Majoribus Ordinibus imponi-
tur. Sed ea varietas tandem ita finem accepit,
ut poſſint, ſi voluerint uxores ducere, dum-

modo ab officio excluderemtur, ùt ſtatuir

Alexander III. c. 3. de Clericis conjug. & Inno-
cent. III. c. 7. quod hodie etiam ſervari

videmus.

Reſtat igitur quæſtio de Ordinibus Sacris,
ſive Majoribus, eaqne multiplex. I. An iis
annexa ſit obligatio ſervandi continentiam? II.
Quo Jure? an Divino, an Eccleſiaſtico? III.
An, ſi ex jure Eccleſiaſtico, hæc obligatio
oriatur immediatè ex Lege? an ex Voto, IV.
An Eccleſia Continentiam Sacris Ordinibus
rectè & convenienter adjunxerit? V. A quo
tempore adjuncta fuerit, & an etiam olim in
Eccleſia Græca?
Dico I. Ia Eccleſia Latina Clerici omnes
in Majoribus Ordinibus conſtituti, hoc eſt,
Epiſcopus, Presbyter, Diaconus, Subdiaco-
nus ad perpetaam tenentur Continentiam
adeo, ut Ordine Sacro ſuſcepto nec poſſint
contrahere Matrimonium, nec Matrimonio
uti, ſiquod ante ſuſceptionem Sacri Ordinis
contraxerint. Prob. ex Trid. quod Sefſ. 24.
Can. 9. ſic definit: Sequis dixerit Clericos in
Sueris Ordinibus conſtitutos poſſe Matrimonium
contrabere, contractumque validum eſſe, non ob-
ſtante Lege Eccleſiaſtici, vel Voto. . . anathema

NRr., Idem ante Trid. Innocentius II. C. Ue

. leæ.

N
go

lt
ac
NN
Ulß
enten
lſen⸗
n
iwi
onte
Uol
Seic
1eE
n
10
D,
Nlhn
i
r Mr
con
r.

ls,

Cllirri

nponi.

lcepit,
6 Comm.
lerie
Elm.
N Erpri

ng
4,
YII.
II.
aro
IWV.
lnibos
ln in)

onet
Wweh
ldun
enun
MNt.
ono
deS
,14
el
otinn
N
etſte
10

DE SACRAMENTO ORDINIS. 843

lex. Cauſ. 27. J. I. ſtatuerat declarans, hujus-
modi copulationem, quam contra Legem Ec-

cleſiaſticam conſtat eſſe contractam, non eſſe
Matrimonium. Et Callixtus II. innuit C. Pres-
byteris. Diſt. 27. Alexander III. verò. c. Con-
jugatus. de Converl. Conjug. abſolutè pro-

hibet quemquam conjugatorum promoveri ad

Sacros Ordines, niſi ab uxore Cominentiam

profitente fuerit abſolutus. Hinc Lex Conti-

nentiæ in Eccleſia Occidentali tria exigit: pri-
mum: ne conjugatus initietur, niſi voveat
uxor perpetuam Continentiam. Secundum:
ut Sacris initiatus uxorem non ducat; quam
etiam invalidè duceret. Tertium: ut abſtineat
omnibus actibus venereis, etiam cum conjuge,
ſi quam ante duxiſſet. .
Dico II. Obligatio, quam habent Majo-
res COlerici, ſervandi Comtinentiam, non eſt
ex jure Naturæ: nec ex jure Divino: ſed ſo-
lùm ex Jure Eccleſiaſtico. Ita cum S. Th. 2.
2. q. 88. a. II. Theologi ſatis communiter.
Prob. Primò enim Matrimonii uſus ex ſe non
Pugnat cum Sacro Ordine, ut patet ex Græ-

cis, qui ex diſpenſatione Eccleſiæ licit utun-

tur Matrimonio ante ſuſceptionem Sacri Or-
dinis contracto, ùt liquet ex C. Aliter. Diſt.
31. Corr. Rom. & Concilio Florentino, in
quo nemo id Græcis objecit. Concilium Ancy-
ranum verò poteſtatem uxorem ducendi fecit
Diaconis iis, qui in Ordinatione proteſtaban-
tur ſe Continentiam ſervare non poſſe. At-

qui hæc omnia non ſubſiſterent, ſi obligatio

Egg 4 ſervandæ

844 DFE SACRAMENTO ORDINIS.
ſervandæ Continentiæ deſcenderet ex Jure Na-
turæ, vel Divino. Deinde tale jus Divinum
nequit aſſignari ſive ſeriptum, ſive traditum:
ſiquis enim locus Seripturæ proferri poſſit, is
ad ſummum oſtendit Continentiam Qlericis
eſſe congruam, non imperatam. Talis eſt 24
ad Tim. I. Wemo militant Deo implicat ſe nego-
Fus ſecularibus. Vel dum idem Apoſtolus Ti-
tum hortatur ad Continentiam cap. I. Oportet
Epiſcopum ſobrium eſe, juſtum, ſanéctum && con-
zinemem &σ. item Timotheum I. ad Kund. 5e
Tiſum caſtum cuſtodi, ſumit continentiam pro
abſtinentia ab omni illicita voluptate, quæ
utique Juris Divini eſt, ſicut abſtinentia ab omni
intemperantiâ & injuftiria, iracundiâ &c. quæ
hic Apoſtolus conjungit; illaque Conti-
nentia conjugatis & ſolutis æquè Præcepta eſt.
Non verèlntelligit Conrinentiam ab uxoribus.
Et ratio eſt: quia ſic I. ad Tim. 4. Eum vuk
eſſe exemplum fidelium in charitate, in fide,
in caſtitate; at certè non ita, ut ejus exemplo
fideles ab uxoribus ſive ductis, ſive ducendis
abſtineant. Sic 2. Pet. I. jubet Petrus omnes
fideles dare operam Continentiæ, certè non
eo ſentu, ut ab uxoribus abſtineant, lſed illi-
citisvolupta tibus; nam & ſua Matrimonio eſt
Caſtitas & Continentia. Poryrô &W maxime,
quia nihiſominus idem Apoſtolus r. ad Tim.
à: iner alia vult eſſe Epiſcopum habentem filios
Iulditos cum ommi Caſtitate, qui domui ſuæ bene
Præeſe noverit. Non igitur repugnat etiam

Jure Divino conjugalis ſtatus Sacro Ordinj.

Prob.

ente
1 1,

d
CnN
M
teun
n 0
conhe⸗
, ..

M

N
N
C.
1 Mhr

ſ
e

orn
UAN 0
nn n
m.
160

DE SACAMENTO ORDINIS. 84 †

Prob. igitur III. Pars. Quia hoc clarè ſuppo-
nit Trid. dum Seſſ. 24. Can. 9. dicit anathema
ei, qui dixerit valere Matrimonium poſt iui-
ceptos, Sacros Ordines contractum', non ob-
Nante Lege Eccleſiafticd vel Eoto. Deinde Inno-
cent. II. C. Ut le cit. Concl. I. dum ait nul-
lum eſſle Matrimonium poſt Sacros Ordines
contractum, quia conſtat eſſe econzra Legem Ec-
cleſiaſticjm. Item hoc formulæ aliorum Pon-
tificum indicant, ùt Callixri II. cit. C. Pres-
lyeris. dum ait: Presbyteris, Diaconis, Sub-
iaconis contrahere Matrimonia penitus inter-
dicimus, contracta quoque disjungi.. ju-
dicamus.
Dico WI. Probabilius eſt obligationem
Continentiæ in Majoribus Clericis efſe imme-

diatè ex Voto. Prob. Greg. Lib. I. Ep. 42, .

relatus C. Ante. Diſt. 31. præcipit Epiſcopis,
ut nullum facere Subdiaconum præſumant,
niſi, F ſe victurum caſtè promiferit. Et in
Pomif. Kom. jubetur Epiſcopus ante Ordina-
tionem quærere ex Ordinandis, an Continen-
tiam promittam? Ubi promiſſio Votum im-
Portat, vi cujus ſe obligant Clerici ad Conti-
nentiam. Conf. I. Innocentius III. c. Caàm
olim. 6. de Cleric. conjug. apertè hujus voti
mentionem facit, dum inquit: nos igitur at-
tendentes, quod Orientalis Eccleſia otum
Continentie non admiſit. Conf. M. ex Trid.

Seſl. 24. Can. 9. cit. ubi anathema dicit illi, qui

dixerit valere hojuſmodi Matrimonium, non

obſtante Lege Eccleſiaſtieà vel Voto. Cur Vori

Sgg 5 emmi⸗

3246 DE SACRAMENTO ORPDINIS. 1
meminiſſet, ſi tale non fieret? ſi verò Votum zu
fiat, illud indubi obligabit immedia&; cùm A
Votum hoc ante ſe ſupponat Legem Eccleſia-
ſticam; ex häc enim tale Vorum ortum, & N
Ordinibus annexum eſt. Eſt igitur iſta obli- 680
gatio ex Lege Eccleſiaſtica, ſed mediante Vo- ack!
to, ac proin ex hoc immediatè. e
Wec olſtat I. quod ſæpe ſimpliciter dica- Glh
tur: Lex Continentiæ. II. Qui ordinatur igno M
rans tale Votum eſſe annexum, tenetur ald um

Continentiam, & tamen talis non facit Vo- M0,
rum. III. Qui Ordinem ſuſciperet, poſitivè cqmd
nollens vovere, validè ordinaretur, nec tene- ℳ.
tetur ad ſervandam Continentiam; non enim Am
teneretur vi Voti, quia non poteſt eſſe Votum ⸗
ſine conſenſu ſaltem implicito, qui hoc caſu m

non habetur, ob voluntatem poſitivè contra- a
riam, quà non vult vovere. Nec teneretur n
vi Legis Eccleſiaſticæ; quia, juxta dicta, Lex ßl
non obligat immediatè ad Continentiam, ſed (
ad emittendum Votum. Nam E. ad J. Sic ufe
dicitur, quia Votum continentiæ eſt ex Lege Iq
Eccleſiæ. Ad II. k. Diſt. Utimum: non facit g
Votum explicitè C. implicit? N. Qui enim mng
vult eſſicaciter officium aliquod, vult hoc ipſo ceane
implicitè ea, quæ illi annexa ſunt. Ad II. N.
Equidem non obligaretur vi Voti, quia Vo-
tum non poteſt eſſe ſine conſenſu ſaſtem im-
plicito, qui hic eſſe non poteſt, ubi eſt poſi-
tiva voluntas non vovendi: neque etiam vi Le-
is Eccleſiaſticæ ob rationem datam; vi hujus
egis tamen obligatur ad Votum faciendumx
. 3 60,

ele.

&

1l.
le.

nle⸗

S
5
A

„

D SACAMENTO ORDINIS. 847
adeo, ut peccet tam diu, donec Votum conci-
Piat; Item vi Legis hujus manet ſemper ad
contrahendum matrimoniuminhabilis.
Dico IV. Rectè & omnino vOenjenre

Sacris Ordinibus Continentia ab Kccleſia ad

juncta fuit. Contra Novatores HH. Ratio
bujus convenientiæ eſt I. Sankttitas & Dionitas
Sacrificii & Myſteriorum N. L. ut proinde illa

tractari deceat à Miniſtris ſummàâ munditià &
puritate nitentibus; Unde Innocentius I. re-

latus C. Tenere 4. Diſt. 31. inquit: ſi priſeis
temporibus anno vicis ſuæ de Le'mplo Dei Sacer-
dotes non diſcedebant, ſicut de Zaccharia legimus,
nec domum ſuam omnino tangebant, quilus utique

propter ſobolis ſucceſſonem uxoris uſus fuerat re-

laxatus, quia ex alia Tribu, d præterquam ex
Jemine Aaron ad Sacerdotium nullus accedere præ-
cipiebatur; quantò magis hi Sacerdotes, vel Le-
vitæ pudicitiam ex die Ordinationis ſuæ ſervare

ſine ſucceſſione eſt, nec præterit dies, qud vel d-
Sacrificiis Divinis, vel dà Baptiſmatis ohkcio va-
cent. Et Epiphanius Har. 59. propter hono-
rem Sacerdotii neceſſariam, ſive ſummè con-
venientem dicit eſſe Continentiam. II. Si
Apoſtolus I. ad Cor. 7. velit conjugatos abſti-
nere ad tempus ab uſu conjugi, ut vacent
Orationi; Ergo, ut ait Hier. Lib. I. cont. Jo-

vinianum relatus C. /i Laicus. 7. Diſt. 31. Sa-
cerdoti ſemper carendum eſt Matrimonio, quia

huic ſemper pro populo offerenda ſunt Sacri-
ficia, & ſemper orandum eſt. III. Sunt Ma-
Kia

gebent, quibus vel Sacerdotiun, vel Miniſterium

3248 Dkz SAcCRAMENTO ORDINIS.
nia magna & multa Sacrorum Chriſti Miniſtro-
rum, unde Apoſtolus eos milites Chriſti vo-
cat 2. ad TLim. 2. eum volens ut bonum mili-
tem Chriſti non implicari negotiis ſæcularium;

ſed nihil magis implicat negotiis ſæcularibus,

aut 4 Divino Miniſterio impedit, quàm curæ
conjugales, prolium, familiæ domeſticæ. IV.
Quòd cura uxoris & prolium obſit curæ pau-
perum, hoſpitalitati, benignitati.
Obhj. I. Matrimonium eſt juris Naturalis
& Divini. Ergo Eccleſia injuſtè illud prohi-

buit Clericis. Prob. I. p. Antec. ex naturali

hominum inclinatione. Prob. II. p. ex Gen.
I. Creſcite & multiplicamini. h. D. Ant. Eſt
Juris Naturalis & Divini permiſſivi C. Præ-
ceptivi Subd. Reſpectu collectionis homi-
num, ut propagetur, vel conſervetur ſpecies
C. Reſpeéctu fingulorum ſubd. Pro primis
mundi temporibus, quibus replenda erat terra
juxta illud ibid. & replete terram, & proin
paucitas hominum exigebat, ur generarent ſin-
guli C. Pro hac mundi ætate, quâ repleta eſt tel-
us, nec timendus ſpeciei humanæ interitus N. Ita
rextum illum Gen. I. explicat Tertull. Lib. de
Monogamid. Cyprian. Lib. de Habitu Eirgi-
Wia. Hieron. Lib. 1. econt. Jovinian. Augu-
ſtin. de fancta Virginitate Cap. 9. Igitur Matri-
monium cadit ſub præceptum, quarenus eſt
medium mex w& neceſſarium ad finem à Na-
rura intentum, ſcilicet ad debitam & congruam
propagationem, vel conſervationem ſpeciei;
quod præceptum indicavit Deus Gen 8 I. cit.
2.

C

Wen

tl
e
umn

( Ne

Acan
1a co
.
rnn
6 1
m l
mnon
nn
o⸗
ln.
dch
Wiun
Nd
GN
!
lee
Genun
or

(hha

lae

ln.

inll.
un,
to
one
h.
knr.

DE SACRAMENTO ORDINIS. 849
& 2. Quam ob' rem relinquet homo patrem ſuum

cv matrem, & adbarebit uxori ſuck. Ex eadem

causa erat præœæceptum poſt diluvium. Sed
fine hoc ſufficienter obtento, ceſſat eſſe præ-
ceptum reſpectu ſingulorum. Nimirum ſi-
cuti nemo jure Naturali, vel Divino tenetur
ad manducandum, niſi quando urget neceſſi-
tas conſervandi individuum; Ita nemo tene-
rur ad nubendum; niſi quando neceſſitas ur-
get conſervandi ſpeciem.
Inſt. I. Apoſtolus I. ad Tim. 4. doctri-
nam prohibentium nubere vocat doctrinam
dæmoniorum: Ergo Matrimonium adhuc
præceptum eſt; vel ſaltem Jure Divino ita li-
berum, ut à nemine ulli prohiheri poſſit. Conf.
Auguſtin. Lib. 2. de morib. Manicaor. cap. 18.

ait Manichæos ad huc incidiſſe in Apoſtoli ſen-

tentiam, licèt Manichæi non prohibuerint
nuptias omnibus, ſed ſolùm Electis ſuis, id
eſt, Sacerdotibus & Monachis. Ergo. B-. D.

Ant. In ſenſu, quo poſtea Hæretici, ut Ta-
tianiſtæ, Marcionitæ, Manichæi docturi eſſent

de nuptiis, eas eſſe malas & prohibitas, ut
ajunt Aug. Lib. 30. cont. Fauſtum c. 4. Ambrofſ.
Chrylolt. in illum locum Apoſtoli C. Secus N.
Eccleſia verò nuptias non damnat ùt malas
ſicut illi HH. nec abſolutè eas prohiber; ſed
ſolùm ſub conditione libera; liberrimam enim

facultatem relinquit omnibus nubendi abſolutè

& ſclùm exigit, ut ii, qui ordinari, vel ad

dignitatem Sacri Miniſtri promoveri velint

ſponte, promittant Continentiam. Uti ergo
nemi-

870b D' SACRAMBFNTO ORDINIS.
neminem cogit ad Ss. Ordines, ſic neque ante
eos ad Continentiam: & qui liberè Sacros
Ordines ſuſcipit, hoc ipſo etiam ſponte Con-
tinentiam amplectitur.
Ad Conf. . D. Ant. Non prohibebant
nuptias omnibus reipsâ N. nam univerſim do-
cebant nuptias eſſe malas & prohibitas. Non
prohibebant omnibus ita, ut nequidem eas in
aliis permitterent, & tolerarent C. Non ob-
ſtante, quèòd nuptias abſolutè malas & prohi-
bitas aſſererent; quando tamen illas impedire
non poterant, permittebant, & tolerabant,
ait id. Aug. Lib. cit. c. 6. Wec ideo vos dicatis
non probibere, quia multos auditores veſtros in
boc obedire nolentes, vel non volentes, ſalvâ ami-
citid toleratis.
Inſt. II. cum Calvino. At Apoſtolus ait
id eventurum eſſe in noviſſimis diebus; Spiritus
autem manifeſtè dicit, quia in noviſſimis tempo-
ribus diſcedent quidam d fide &. Ergo non po-
teſt intelligi de Latianiſtis, Marcionitis & Ma-
nichæis. B. Imô. Ergo neque intelligi pote-
rit de Lege Eccleſiaſtica, quæ nuptias Sacris
Miniſtris prohibuit; nam certè quando pro-
hibuit, noviſſimi dies non erant; neque modò
in ſenſu Hæreticorum ſunt. B. 2dô M. Conſ.
I. quia ùt probabitur Concl. ſeq., Lex Conti-
nentiæ jam ipſorummet Apoſtolorum tempore
emanavit, Apoſtolus verò loquitur de Hære-
ticis poſt Apoſtolorum tempora futuris. II.
Quia noviſſini dies omnes illi appellantur, qui
à Chriſto ſunt uſque ad judicium; ſic 1. Cor.
. 10. ait

ahea
m
Nen
Ccrun
VII
ehil
Enenl
Rent um-
u hne
o
e
Ull
rmn
RN
Mer N
nbaun
Cl
!
Akebu
en
le
ull⸗
uat
nii

Ginin

DE SACRAMENTO ORDINIS. 8 51
lee 10. ait Apoſtolus: Mos ſumus, in quos fines ſee-
Acm culorum devenerunt. Et 1. Joann. 2. legitur:
oun. Eilioli noviſſuna hora eſt: unde juxta BPatres,
qui vineam adierunt horâ noviſſimâ, eos de-
um notärunt, qui in Lege Evangelica futuri eſſent
in in Chriſti Eccleſia. B
N Iuſt. III. Apoſtolus I. ad Zim. 3. & ad
eSn YZt. I. Epiſcoporum dotes recenſens, vult eli-
Nn. gendum eſſe illum, qui fuerit unius uxoris vir.

. Eit præterea ad Hebr. 13. nullaà exceptione fs ta
aſſerit inter omnes honoralile eſſe conjugiuin Ergo
ln data ſupra reſponſio non eſt juxta mentem

Hti Apoſtoli. B. M. Conſ. Nam verha priora,
i unius uoris vir, ſumenda ſunt negativè, non
i. poſlitivè, ſive, ut Epiſcopus non ſit bigamus,
etiam ſueceſſivè; ſic enim verba ea ſemper
ir intellexit Eccleſia, quæ ab initio ideo biga-
ſut mos tanquam irregulares non admiſit ad Sa-
n. cros Ordines. Ita quoque illa verba exponit
N. Hiier. ad Oceanum, Chryſoſt. in Comment.
N. in locum iſtum Apoſtoli, Ambroſ. cæterique:
.„ Quin Lutherus ipſe in propoſitionibus de bi-
gamia. Et ratio eſt, quia Paulus ipſe uxorem
.non habuit, ut manifeſtè colligitur ex ejus
verbis I. ad Cor. 7. dum inquit: Volo omnes
. vos eſſe ſicut me ipſum, ſed Padla⸗ proprium

on. Jdonum bhabet ex Deo, alius ſic, ali

us verò ſic.
pore Dico autem non nuptis & viduis, bonum eſt illiiſi
Hee. Nic permaneant, ſicut & ego. Ubi cùm non ſo-
Llum ad viduas, ſed etiam innuptas loquatur,
6 haſque ipſius exemplum imitari ſuadeat, planè
Oevincitur, ipſum nunquam nuptiss contra-

85ʒ2 DE SACRAMENTO ORDINIS.
xiſſe; aliàs dicere potuiſſent innuptæ: nube-
mus ſicut tu, deinde ſicut tu permanebimus.
Sed neque Timotheus, neque Titus uxores
habuerunt. Conf. data expoſitio: quia edd. ad

Zim. §. vult etlam in Diaconiſſam eligi vi-

duam, quæ fuerit unius viri uxor, hoc eſt,
quæ unum tantum maritum habuerit.

In altero textu verò Apoſtolus loquitur

de conjugatis, & ad illos, vulrque inter eos
conjugium eſſe honorabile in ommibus, hoc eſt,
ut nullà ex parte maculetur, ſed ſit honora-
bile tam ex parte fidei, quàm Sacramenti;
ſubdit enim rationem: Fornicatores enim & adul-

teros judicalit Deus; quam rationem inepte

ſubjungeret, ſi honorabile conjugium non intel-
ligeret in dato ſenſu.
Inſt. IV. Paulus. I ad Cor. 9. inquit: MWun-
quid non habemus poteſtutem ſororem mulierem
circumducendi, ſicut cateri Apoſtoli, & fratres
Domini & Cephas. Ergo revera Paulus uxorem
habuit. Ergo & cæteri Apoſtoli habuerunt.
Conf. Ad Whilze. ult. ſcribit? KRogo te etiam
CGermane compar, adjuva illas &«. in Græco
habetur: CGermana Conjux. B. I. Etſi totum
Calvino concederetur, nihil iplum juvaret;
probandum enim illi eſt, Apoſtolos, poſt-
quam Apoſtoli fuêre, vel uxores duxiſſe, vel
uſos fuiſſe uxoribus, quas ante duxerant,
quod probare nunquam poterit, cùm potius
contrarium inferri debeat ex Matth. 19. Ecce

nos reliquimus omnia; ad quod reſpondit Chri-

ſtus: omnis, qui reliquerit Patrem, aut Matrem,

„

nl
cen
nete
en 1
Menm
oloe
lcn
N ſen
oke
Plenunt
lhte
lehurt
eNrilol
. )
Eoi
nu
Lolas⸗
Inbh
dR

(ona

Humn!
hnc
M,,,
NRoii
Untni

—
% J

. DrF SACRAMENTO ORDINIS. 953
ute. Ee? rorem Gc. B. Il. W. prim. ſeg. Nam
o Per mullerem ſororem non intelligi uxorem
rs ied mulierem, quæ illi tanquam ſoror non
i Quidem ſangume ſed charitate miniſ,traret, ut
i. explicant Patres Græci & ö Latini, Chryſoſt.
hech Theodoret. Oecumen. Theophyl. Ambroſ.
Arnſelm. Igitur de pijs illis fæminis loquitur,
quæ ſicuti Chriſtum ſequebantur, ita & Apo-
ſtolos his miniſtrando, vel eos ſuis opibus

Coln

ſuſtentando. Ad ſecundum ſeq. N. In0. Elſi
. Abpolſtoli cæteri habuiſſent uxores, abtequam
vocarentur à Chriſto, non tamen ex dictis ſe-
. quitur illis uſos fuiſſe in Apoſtolatu ſed con⸗
efrarium. Ne. 2010. Fallum etiam eſt omnes Apo-
tel. ſtolos habuiſſe uxores, anfequem à Chriſto

vocarentur; nam S. Joannem in cælibatu per-
ſe. ſtitiſſe totius eſt Eccleliæ traditiv. Econtra S.
Petrum habuiſle uxorem, cçonſtat ex Marth. g.
De reliquis Apoſtolis contraria lunt Patrum
teſtimonia: negant Tertull Lib. de Monegamia.

ren
tſes

Hieron. Lih. I. in Jovinian E onzra affi mat
. S. Ignatius M. Epift.6 ad Philadelphios ſcrihens:
Go Ricut. . . W. veliqui Apoſtoli, qui nuptlis fue-
tun gunt Jociati, Equidem ibid. etiam S. Peulum
nominat:: led illius nomen ab alio additum vi-
CE. detur; non enim legirur in exemplari Oxoni-
enſi Vaticano; nec in alio Marthiæ Corvini Piain.
W nonivæ Regis teſte Ambroſio Camaldulenſi.
an, Ad Conf. k. Per voces, Germane compar
dd ſignificatur alius, qui ſocius eſt in eodem
r onere portando, vox enim græca &6ο νR

ſignificat eidem jugo alligatum; unde non præ-
Hhh cis?

854 DE SACRAMENTO ORDINIS.

cisè uxorem denotat. Chryſoſt. & Theophy-
lactus volunt à Paulo ſigaificari maritum ali-
cujus ex fæminis antè ab ipio memoratis, ni-
mirum Evodiæ, aut Syntyches. Juxta Theo-
doretum verò indicatur ſocius in prædicatio-
ne Evangelü. Deinde falſum eſt in Græco
haberi determinat? Germana Conjux, naln in
Græco habetur νι Pnοααιςι; ſed νσορα
utrumque articulum & admittir: ſiquis verò
legere malit Germana, parùm refert; eodem
enim ſenſu tunc explica, quo antè de muliere
ſo rore dictum eſt.
Olj. II. Saltem licebit Clericis uxorem
ducere, ſi poſt ſuſceptos Ordines ipſis peri-
culum ſit incontinentiæ propter tentationes.
Ergo. Prob. Ant. ex I. ad Cor. 7. Probhter for-
nicationem autem unuſ’juiſqué uorem ſuam ba-
eat. Et ibid. v. 9. &t non ſe continent, nubant;
melius enim eſt nubere, qudin uri. HBe. M. Ant.
Ad Prob, . Apoſtolum primo loco loqui de
conjugatis, qui, cùm in paganiſmo duxiſſent
uxores, poſt converſionem dubitabant, an iis
uti liceret; atque his reſpondet, ut unuſquis-
que uxorem ſuam retineret & conjugale de-
Pitum redderet; ita explicant Tertull. Hieron.
cit. aliique Patres; & probatur ex contextu;
nam v. F5. ait: nolite fraudare invicem, niſifortè
ex conſenſu ad tempus, ut vacetis orationi; 8*
iterum revertimini in idipſum, ne tentet vos⸗ Ja-⸗
tanas propter ineontinemiam veſtram. Hæc autem
ſolos conjugatos ſpectant. In ſecundo loco

loquitur ad ſolutos & eos tantàm, qui nullo
= Voto

unt
rie

vn
inhen

As
Kon
h
1d
Crto
k

X
nn]
1 e
NE
Eäien
le
Nli
un
de
NE

3

huch
tlumel
tig i.

The.
Alero.

1Cee

N
lis
Ubfere
elen

l

ſen⸗
eti⸗

1

Drz SACAMENTO ORDINIS. 855
Voto ſunt impediti, & his quidem ſolùm ſua-
det matrimonium, non præcipit; ait enim;
boc autem dico ſecundum indulgentiam, non ſecun-
dum imperium; quibus ſupponit eos adhuc aliis
modis ſuperare poſſe tentationes, quàm præ-
cisè matrimonio. Non autem hic ab Apoſtolo
comprehendi etiam Voto obſtrictos, patet ex
1. ad Lim. S5, ubi de viduabus, quæ poſt datam

Chriſto promiſſionem fidei, ſive pactum ſer-

vandæ Continentiæ, volebant nubere, dicit: ha-
bentes damnationem, quia primam fidem irritam

fecerunt.

Inſt. I. Quid ergo remedii Clericis, ſi
poſt Ordines Continentiam ſervare non poſ-
ſint? Ergo neceſſe eſt eos perire? N. Im0.
Quid remedii marito ſi ob infirmitatem uxo-
ris uti matrimonio non poſſit, & tamen ten-
tetur incontinentià? Ergo, ne pereat, poteſt
cum alia inire matrimonium, quia Apoſtolus
ait: propter fornicationem “ abſit. B. 240.
Quilibet, ſi continere ſe velit, poteſt, modò

debita remedia adhibeat. Oret, ſobrietatem

colat, pericula fugiat, fæminarum conventi-

bus abſtineat &c. Nec patitur Deus nos ultra

tentari, qudm poſſimmus, juxta Apoſtolum. Sic
idem Apoſtolus ob ſtimulos concupiſcentiæ
non ideo uxorem duxit, ne periret; ſed ro-
gavit Dominum, à quo audivit: ſufhcit tibi gra-
tia mea; nequaquam verò: uxorem ducat.
COj. II. Obligstio ſervandi continen-
tiam Clericis impoſita repugnat EKecleſiœ anti-
quæ. Ergo. Prob. Ant. Cuûm Patres Synodi
Hhh 2 Niccænz

*

.

8S56 DE SACRAMENTO ORDINIS.
Nicænæ vellent legem ferre, qua Clerici
Majores prohiberentur uti uxoribus ante Sa-
cros Ordines duétis, diſſuaſit hoc Paphnu-
tius, teſte Sozomeno Lib. I. 6. 22. Socrate
Lih. I. c. 8. eoquòd antiqua Eccleſuæ traditio boc
tautinn præceperit, ut Sacris mitiati à nuptiis in-
eundis abſtinerent. B. N. Ant. Ad prob. H. I.
Hitoriam Paphnutii ceu fabulam rejiciunt Ba-
ronius, Bellarminus, Turrianus, Arcudius,
Thomaſſinus, tum, quia inter eos, qui Ni-=
cæno ſubſeripſerunt, Paphnutii nomen ne-
quidem legitur; tum quia opponitur Epipha-
nio & Hieronymo, quorum primus Har. 59.
ait: ſed & adbuc vivenem, liberos gignentem
unius uvoris virum non ſuſcipit Eccleſia, Jedeum,
qui ſe ab una continuit, aut in viduitate vixit,
Diaconum, Presbyterum &&* Epiſeopum, & Ipo-
diaconum, maximsè ubi ſinceri ſunt Canones Ec-
cleſiaſtici. Alter verò in eundem modum lo-
quitur Epiſt. 30. adverſus Jovinianum. H. II.
Admiſſa etiam hiſtoriâ ùͤt veràâ, Patres Nicæ-
ni id ſolùm voluerunt, non eſſe pœnis ani-
madvertendum in Clericos, qui continentiaam
non ſervabant cum uxoribus, ex œconomia
quadam quaſi diſſimulando malum, quod in-
valuerat, cui vix mederi ſe poſſe credebant;
ne majus malum redderent, ſi penitus reſeca-
re vellent. Illa vero: antiqua Eccleſiæ conſue-
tudo C*†ρ. non dixit Paphnutius, ſed addidit de
ſuo Socrates. Et, ſi Paphnutius dixiſſet, erro-
neè ſic dixiſſet, ut patebit ex ſequemti.

R0
na
UIl N
gei
1(0.0
edei
Hiſtee
De Ne
Snin

Deei

,

in
Coſe
ImCn
ene
VL
enell
nee
len
Den
DNa
nn
DClvn
Cleni
r

lle S

Hefiu.
N.
eulnde.
Haci⸗
N
re
e.
5.
Nten
unn,
.
lo⸗
NI.
Ne.
enent.
enmm
nit
Nlio⸗
Giot
ece.
ie⸗
dede
heito⸗

N

DE SACHAMENTO ORDINIS. 87
Dico E. Nunquaſn licitum fuit in Eccle-
ſia Latina Epiſcopis, Uresbyteris & Diaconis
vel uti uxore ductaà ante Ordinationem, vel
ducere uxorem poſt Ordinationem. Prob. I.
ex CC. Carthaginenſe II. auno 390. Can. 2.
diſertè ait: Epiſeopos, Preibyteros ac Diacenos,
ita placuit, ut condecet ſueroſanéttos Auntiſtites, Cρ
Dei Sacerdotes, nec non & Levitas continentee
We in omnibus, quo poſſint ſimpliciter, quod d
Deo poſtulam, impetrare; ut, quod Apoſtoli do-
cuerunt, & ipſa ſervavit antiquitas, nos quo-
que cuſtodiamuß. Præterea id cujuſvis Eccle-
ſiæ Conc'ſia adſtruunt. Pro Eccleſia Germa-
nica ſunt Concilium Aquisgranenſe anno 816.
Wormatienſe anno 868. Moguntinam auno
888. Pro Eccleſia Gallicoöna Araulicanum I.
Arelatenie II. Turonenle I. & alia. Pro Eccle-
ſta Hiſpanica Tolefanum L anno 400. Pro Ec-
cleſia ltalica Romanum ſaub Sylveſtro. I.
Prob. II. Ex famnimis Pontifirib. Siricius
Epiſt. ad Humtnerium Tarraconenſ. anno 395.
narrar, quoſdam Sacerdotes ac Levitas poſt
Ordinationem ſilios ex propriis uxoribus ge-
nuiſle, ſe exculantes, quod Sacerdoti-
bus & Levitis Veteris Teſtamenti id non fue-
rit prohibitum, excuſationem hanc evertit, &
dicit: Sacerdotes omnes atque Levitæ inſolubili
lege conſtringimur, ut a die Ordinationig noſtra
ſobrietati &α Pudicitiæ & corda noſtra mancipe-
mmus G corpora., Ignoſcendum poſtea inquit
illis Sacerdotibus & Levitis; quia ſe ex igno-
rantia lapſos eſſe fatebamur. S. Leo ad Ana-
HIhh 3 ſtaſ.

3578 DE SACRAMENTO ORDINIS.
ſtal. Theſſalonic. ait: ne aut Levitico miniſte-
vio, aut Presbyterali honore, aut Epiſcopali ex-
cellentia, quiſquam idoneus exiſtimetur, qui ſe
voluptate uxoria necdum frænaſſe detegitur. Ad-
de his Innocent. I. ad Victricium Rothomag.
Gregorium M. ad Petrum Subdiaconum Sici-
liæ. Ante hos omnes verè id pridem tradidit
Clemens Rom. Epiſt. ad jacobum fratrem Do-
mini: Ad Domihica miniſteria tales eligantur,
gqui ante Ordinationem ſuam conjuges ſuas nove-
rint: quod ſi poſt Ordinationem Miniſtro altaris
coutigerit, proprium invadere cubile uxoris, Sar
crarun non intret limina, nec Sacrificii portitor

Kat.
Proh III. Ex PP. S. Ambroſ. Lib. I. de
Officiis e. ult.. . Wec ullo conjugali coitu vio-
landum cogneſeitis, qui integro corpore ,„ incor-

vrupto pudore; alieni etiam ab' ipſo conſortio con-

jugali, ſacri Miniſterii reren recepiftis. 8.
Auguſtino Lib. 2. de adulkerin, conjugiis cap.
20. ſolemus eis proponere continentium Clericorum,
qui plerumque ad eandem ſariinam capiuntun in-
viti, edmque ſuſceptam, uſque ad debitum finem,
Domino aodiuvanis, perducunt. S. Hieron.
Ep. 30. ad Jovin. ubi teſtatur cap. 19. ipſum
Jovinianum hanc legem agnovilſſe.
Secd hic duo oblervanda ſunt: Primum

EV
nil
n
ynon
r
ANe
nn
Reoen
600
beſen
inEn
Hunke

eſt; non æquè viguiſſe legem illam proom- ſcy

nibus Ordimbus Majoribus; nam Sudiaconus 1

non ſemper & ubique ab ineundo Matrimonio
prohibitus fuit; tempore enim Urbani I. qui
ſedit circa annum Chriſti 266. nondum nu-
merabatur

u⸗

L De SAcAMENTO ORDINIS. 859
ife merabatur inter Ordines Sacros, ut obſervas
Me. Innocent. III. cap. A. multis. De Aetat. &
Qualit. Primus, qui Subdiaconos ad Conti-
l. nentiam adſtrinxit, fuit Sylveſter in Concil.
ng. Rom. 2. Can. S. ubi iis prohiber tranſitum ad
nd. nuptias; idémque deinceps ab alis Pontifici-
Idh bus conſtitutum eſt, ut patet ex c. I. 2. 3. &
fen. aliis Diſt. 32. Præterea Synodus Ancyrana Dia-
, conis cap. 1I0. qui proteſtabantur ſe continen-
. rtiam ſervare nolle, uſum conceſſit Matrime-
N nii, quæ tamen diſciplina temporalis non diu
A. duravit.
r! Secundum eſt, non, quo tempêôre pro-
hibitum fuit Sacris Miniſtris convolare ad nup-
d tias, ſtatim quoque irritum/ fuiſſe conſequens
. Matrimonium; neque enim ſemper in Eccle-
. ſia imperata fuit eerum à Matrimonio ſepara-
. tio, qui poſt Ordinem Sacrum contraxerant;
§ ſead aliæ ſolùm pœnæ impoſitæ ſunt. Sic in
Gmg Synodo Ancyrana cap. 1I0. qui ſe nuptiis ob-
m ligarant, jubentur à Miniſterio ceſſlare. In
rSE Neoczæſareenſi Presbyter, ſi uxorem duxerit,
, ab Ordine deponitur. In Toletano I. cap. 4.
n. Subdiaconus, qui defunctà uxore aliam duxe-
un rit, deponitur. Qui primus lege univerſali
irritum feciſſe Matrimorium cognoſcitur, com-
un munidòs aſſignatur Callixtus II. ut refertur C.
o Preshyteris Diſt 27. ubi vult Matrimonia à Sa-
cris Perſonis contracta disjungi. Alii Inno-
wod centium II. aſſignant ita ſtatuentem in Conc.
I Rom. c. 7. ut refertur C. Ui lex Cauſ. 27. *
Ar 1. ubi ſeparari tales præcipit, dicens: bujuf-
Hhh 4 modi

860 DE SAcCRAMENTO OEDINIS.
modi namque copulationem, quam contra Eccle-
ſiaſticam vegulam conſtat eſſe contractam, Matri-
monium non eſſe cenſemus.
Dico. VI. Nunquam permiſſum fuit in
Eccleſia Græca Matrimonium contrahere poſt
ſuſceptos Ordines: nec licuit Epiſcopis &
Presbyteris Græcis in primis Eccleiiæ tempo-
ribus uxoribus uri ante Ordinationem ductis.
Prob. I. p. Ex Epiſt. Clement's Rom. cir.
Concl. præced. in cujus fine teſtatur, ſe id à
Petro Apoſtolo accepiſſe; ineptè autem dici-

tur, & ſine omni fundamento S. Petrum aliam

legem tuliſſe pro Eccleſia Græca, aliam pro
Latina. Similiter Siricius cit. teſtatur ſe anti-
qua præcepta tradere Apoſtolorum conſtitu-
tione inſtituta; at Apoſtoli nunquam diſtinxe-
runt Græcos à Latinis. Conf. I. ex PP. Græ-
cis. Orig. Hom. 23, in Lib. Numer. Videtur
mihi, quòd illius ſolius eſt offerre Sacrificium, qui
indeſinenti ac perpetuæ ſe devoverit Caſtitati. Quæ
verba licèt non videantur importare ſtrictum
præceptum; indicant tamen ſaltem, quid tunc
judicarint Græci. Deinde S. Epiphan. unus
ex pracHus dilertè ad Canones provocat, ut
dictum Concl. præc. Et eàâd. Hær. 59. ita fibi
objicit & reſpondet: At dices mibi, in quibuſ-
dam locis adbhuc liberos gionere, & Preshlqteros *
Diaconos; at non eſt juxta Canonem, ſed juxta
bominum mentem. Conf. Il. ex Synodo VI.
relata Can. Siquis 7. D. 32. Siquis eorum, qui
ad Clerum accedunt, voluerit nuptiali jure mu-
lieri copulari, hoc ante Ordinem Subdiaconatis
. ⸗ faciat.

ene

n
cgund
Con)
Pan
n
ia
A
il
ſn
Mun
114
n
WIe
de
Eplo
ooe
lant6
in ie
Ul n
ue
um

DE SACRAMENTO ORDINIS. 86 1
Nch faciat. Quæ verba Patres etiam de Eccleſia
Wr. Græca pronunciarunt. Conf. Itl. ex uſu &
conluetudine Eccleſie Græcæ modò, juxta
Inn quam etiam irrftum eſt Matrimonium Cleri-
o corum Græcorum poſt Sacros Ordines contra-
Kum, ut probat Azor p. I. I. 3. C. 12. J. 5F.

r. Pignat. TZom. 8. Conſult. & 1. n. 32. & alit.
ddhts Prob. 2. p. Ex S. Epiphanio; Item Clem.
nd Rom. citat. S. Hieron. Ep. 30. ad Jovin. cir.
6% ubi ait: Epiſcopi, Preibyteri, Diaconi eligun-
A turaut vidui, aut certè poſt Sacerdotium in æter-
in num pudici. Et initio Libri contra Vigilan-
o tium: Quid facium Orientis Eccleſiæ, Aeg ypti,
ni⸗ * Sedis Apoſtolicæ, gqux aut irgines Clericos
n. accipiunt, aut continentes, aut ſi uxores habue-
. rin, mariti eſſe deſiſtunt?
e. At ab hac lege/ diſceſſit Eceleſia Græca,
ſaltem à tempore Synodi Quini Sextæ, ſive
ei Trullanæ, ubi Can. 13. permittitur, non qui-

dem Epiſcopis, ſed Presbyteris, Diaconis, &
on Subdiaconis uti ſuis uxoribus antea ductis, ex-
Cr. cepto tempore vicis ſuæ; Licèt verò nunquam
HH approbatum fuerit, quod Cit. Can. damnata

G fuerit à Patribus Trullanis Lex Continentiæ,
li quam ſervari volebat Eccleſia Romana; ſicut
. multa ſunt in Canonibus dictæ Synodi, quæ
non approbata ſunt à Summo Pontifice; ta-

u men non improbatum fuit, quod ei Can. Sa-
oN. cris Miniſtris permittat fuis uti uxoribus, ut
II Ccolligitur ex cap. Aliter Diſt. 31. & cap. Cum
en olim de Clericis conjug.
NoNNOH

Neque
enn Hhh 5

862 DE SpONSALIBUL8L8,.

Nequemos ille in Concilio Lugdunenſi, 1

aut Florentino reprehenſus eſt. Utrum verò
ante Synodum Trullanam jam mos ille vigue-
rir inter Græcos, ut quidam putant, non pa-
ter: affertur quidem Can. 78. Concilii Nicæni
ex Arabico; ſed Canones Nicæni præter vi-
ginti, valde incerti ſunt, ut obſervant Baro-
nius, & Spondanus ad ann. 225. Affertur &
hiſtoria Paphnutü, de qua ſupra Objeét. 3.
ſed etiam hæc dubiæ fidei eſt juxta dicta
ibidem.

DISPUTATIO II.
HDe Matrimonii Sacramento.

NI Vrinrn a matre nomen accepit, quòd
licèt patris ſit providere liberis de hære-
ditate, unde patrimonium; matris tamen mu-
nus ſit, ad certam ætatem enutrire prolem;
ſive, ut ait Gregor. IX. cap. Ex Litteris. 2. de
Converſ. Infid. quòd infans matri ſpecialiter
oneroſus ſit ante partum, doloroius in partu, &
pluribus annis poſt partum laborioſus. Alio
nomine dicitur conjugium, quèòd uno veluti
jugo conjuncti conjuges conveniant ad ſoſti⸗
nende matrimonii oners, ineântque individuam
vitæ ſocietatem. Dicitur quoque nuptiæ à nu-
bendo, id eſt, velando, quèòd Virgines tra-
dendæ in matrimonium tegi velo, tanquam
nube, fſolerent ex S. Iſidoro L. 2. de offic. Ec-
cleſ.

nenh,
nyerd
e.
ND.
Nei
A.
n.
rnr
A,

en.
nd.
en
,20e
ler
No
ori
lck.
ſllamn
ſeimm.

el

Ne
(A“

Nd

DE SPONSALIBUS. 863

cleſ. c. 19. ſive id pudoris grati fieret, ùt fa-
Qum à Rebecca obſervat S. Ambroſ. L. I. de

Abrahamo c. 9. ſive in ſignum ſubjectionis &
obedientiæ, quo modo mulier I. Cor. 2. jube-
tur orare velato capite, quia virum habet ſupra
ſe, cui ſubjecta eſt. Cùm verò ſponſalia ſint
quædam ad Matrimonium diſpoſitio, & velu-
ti via, viſum eſt ab aliorum Theologorum
methodo recedere, qui prius de Matrimonio,
quàm Sponſalibus; ſed prius de his aget Diſ-
putatio, exemplo Gregor. IX. qui in IV. De-
cretal. ubi de Matrimonio ſermo eſt, a Spon-

ſalibus ſumpfit exordium.

CAPUT I.

De Sponſalibus.
Ponſalia à ſpondende ſic dicta ſunt, L. 2.
f. de Sponſal. quod moris eſſet antiquis ſti-
pulari & ſpondere ſibi uxores ſuas. Unde &
Sponſi Sponſæque appellatio nata eſt L. 3. F.
b. t. Sumuntur ertiam I. improprie pro mu-
neribus ſponſalitiis, quæ Sponſæ à Sponſo dari
ſolent, quo ſenſu intelligendum illud L. I.
Reg. c. 18. Won halet KRex Sponſalia neceſſe, id
eſt, non eſt neceſſe ut David largiatur mune-
ra filiæ ſuæ, ſive Saulis Regis, quam habitu-
rus erat uxorem. II. Latius pro Matrimonio
Rato, ſive nondum per copulam carnalem con-
ſummato, ut c. 13. de Præſumptionib. Hoc
ſenſu Marth. 1I. dicitur deſponſata Maria mater
Jeſu Joſeph. Sponlſalia ſic ſumpta dicuntur
voponſalia

1

364 D E SPONSALIBUS.
SWponſalia de prkrſenti, & primo contracdli Ma-
trimonii die Sponſi & Sponſæ appellantur. III.
ſtrict us & magis ſropris pro contractu de in-
eundo Matrimonio, ſive pro futuri Matrimo-
nii promilſione mutua, dicunturque Sponſalia
de futuro, de quibus tantùm nobis ſermo erit.

ARTICULUS I.

Quid ſint Sponſalia de futuro? quem pariant
effectum c quam obligationem?
co I. Sponſalia de futuro ſunt promiſſio
vera, voluntaria & deliberata, murua,

expreſia ſigno externo ſenſibili, futuri Matri-

monii inter perionas jure habiles. Ad ſenſum
hujus defcriptionis breviter dici ſolent: pro-
miſſio mutua futuri Matrimonii. Ita quoad rem
AA communiter. Nec diſſentit hæc deticrip-
tio L. I. F. de Sponſal, ubi dicuntur Mentio &σ%
repromiſſio futurt Matrimonii; Nec etlam illi,
quam dedit Nicolaus I. Can. 3. Cauſ. 30. g. 5.
futurarum nuptiarum promiſſa & fædera; utri-
uſque enim idem eſt ſenſus, qui illius, quam
primo loco poſuimus. Dicuntur igitur
I. Promiſſo: quia non ſuſficit ſimplex pro-
poſitum, ſed requiritur animus, ſive volun-
tas ſe obligandi. .
II. Vera: non enim ſufficit fida, dum
quis merè externè promittit ſine animo pro-
mittendi séqe obligandi; actus enim agenti-
um non operantur ultra intentionem eorum

L. MWon omnis 19. F. &t certum pet. & alibi.

Oeinde

6
b
Koo
ſae
1 ezlet
enlu
Ape⸗
Dt
ot,
,
Pnont
WWo N

hhir

en
SW

Iloe

anid
I
IKcen
Clsſo

Genin

lnen

rt

nh
i te
Abn
r
Iuigt
u

AM.
U II.
1ein⸗
nno.
li
net.

n

llo⸗
lil
rj
um
ro⸗
lem
.
W
,A .
Nen
ſ
o⸗
Con.

Un
nono.
l
Nenun
NN

X

Da SPONSALIBUS. 865
Deinde contrahunrur Sponlalia voluntate at-
que conſeniu L. Muptias 30. F. de R. J. Sed
ubi quis fictè promittit, non haberur volun-
tas & conlenius, ergo nee Spong ha. Uande
infertur, eum, qui puelle N wtzimorium, ſo-
lùm externè ſine znun ſe obligandi ad con-
trahendum cum ipsè Matrimonium, promirtit,
licèt peecet graviter, ſi fictio ſe exteriùs non
prodat, eoquoòd in re gravi decipiat; & pro
injuria, vel damno, ſiquod ex deceptione in-
currat, ſatisfactionem præſtare teneatur; ad
Matrimonium tamen contrahendum in foro
interno non obligatur, extra caſlum, quo
damnum deceptæ illatum reſarciri aliter non
poteſt, quàm contracto Matrimonio. Dixi;
in foro interno; nam in externo, niſi fictionem
probet, compelli poteſt ad Matrimonium;

quia in hoc præſumitur adeſſe animus confor-

mis promiſſioni l. 7. F. de Supellect., leg.
III. Voluntaria & Deliberata, ſive cum
ſufficienti advertentia & libertate, hoc eſt; tali,
qualis ſufficit ad peccandum mortaliter; Spon-
ſalia enim ſunt actus humanus, & pariunt ob-
ligationem gravem ad ſui impletionem; ergo
voluntaria & libera eſſe debent. Hinc inva-
lida ſunt Sponſalia contracta à deſtirutis uſu
rationis, amentibus, plenè ebriis, ob defe-
ctum libertatis & conſenſus ab uſu rationis,
quo privati ſunt, pendentis. Qui per vim
abſolutè coguntur, ex defectu conſenss, ex er-
Tore circa ſubſtantiam perſonæ, aut etiam circa
qualitatem, ſi hæc in perſonæ individuum, ſeu
. ſubſtan⸗

866 DE SPTONSALIBUS.
ſubſtantiam redundet, ut, ſi puella ideo pro-
mittat, quia alterum putat certi Nobilis, vel
Principis filium, aut primogenitum; vel ſi
qualitas ſit unicus finis contrahendi, ut ſi ju-
venis honeſtus opibus præpollens, quærat afſi-
nitatem cum familiis illuſtribus, ideoque pro-
mittit puellæ ſe illuſtri ſanguine natam dolosè
mentienti: quia talis error conſenſum tollit L.
S& per errorem 15. F. de Jurisd. omn. Jud.
L. 9. Cod. de J. & E. Y.
IV. MWutua; Sponſalia enim ex natura ſua
ſunt contractus mutuus & reciprocus, juxta
L. I. f. h. t. ubi dicuntur futuri Matrimonii
ropromiſſio & Can. 3. Cauſ. 30. 4. 5. dicuntur

promiſſa, non promiſſum, quòd reciproco

duorum conſenſu conſtent. Inde ſi Titius
Matrimonium promittat Cajæ, & hæc accep-
tet ſine repromiſſione, neutra pars obligabi-
tur; cùm enim contractus ſponſalitius ſit one-
roſus & reciprocus, claudicare non poteſt.
Deinde promiſſio Titii erat ſolùm conditiona-
ta, ſcilicet, ſi repromittat Caja; non enim
cenſetur intendiſſe obligattonem aliam, quàm
contractûs Sponſalitii, qui eſt ex natura ſua
reciprocus & mutuus. Quèòd ſi tamen pro-
miſſio Titii fuiſſet abſoluta & gratuita, atque
à Caja acceptata, ille ſolus obligabitur quidem,
M non vi Sponſalium, quæ tunc nulla ſunt;
ſed vi promiſſionis ſimplicis.
V. Expreſſa ſigno externo ſenfibili; nullus
enim contractus inter ho mines fit ſine ſigno
hujuſinodi; cùm ſine hoc conſenſus unius non
= poſſit

Corl
4 he
er

al

nN
CMNic
edenn
CNron
No nun

oe

Coe
Iubun
encit
1
3
te
Saz
Kewae

Enr

ton inel

comm
n
commn
Nen hne
loren
icnne
nm
An
n

o ro.
1el
ſ j.
kenneſt.
oo⸗
Inidede
iolul.

1

nle
Tura
Nonii
Untur
Noco
Hlias
ceep.
bi.
e⸗
Non⸗
Hanenin

DE SPONSALIBUS. 8367
poſſit innoteſcere alteri. Sufficiunt autem ſive
verba, ſive aliud quodcunque ſignum, quod
utrique conſenſum alterius fufficienter expri=
mit; quale eſſe poteſt traditio & receptio an-
nuli, ſive ut dici ſolet, Subarrhatio: quia licèt
ea ex ſe ſit ſignum æquivocum & inſufficiens,
cùm ex aliis cauſis, & amoris etiam inhoneſti
cauſâà à concubinariis fieri poſſir; Si tamen vel
ex verbis, aht aliis ſignis tradentis, vel ex cir-
cumſtantiis ex inſtituto fit, in aliquibus locis
pro mutuæ promiſſionis ſigno aflumitur ex
conſuetudine: quæ, & ſimiles circumſtantiæ,
in quibus ea traditio & receptio, ſicut & mu-
tua manuum porrectio, miſſio jocalium &c.
fit, attendi debent. 'eſtner ic n. 38. aliique
E arg. c. Ex litteris. 7. & L. ſemper 34. F. de

Sed taciturnitas non eſt ſemper ſignum
conſensũs; quia is qui tacet, non fatetur, ſed
nec utique negare videtur. R. 44. de R. J. in 6.

Quare illud R. 43, qui tacet conſentire vide-

tur, intelligendum eſt, ſi agatur de ſolo tacen-
tis commodo; ſed in Sponlſalibus agitur etiam
de commodo alterius Sponſi, agique poteſt
de incommodo tacentis. Unde quoad tacitur-
nitatem inter DD. convenit primò. Si Caja ad
promiſſionem Titii omnino taceat, non cen-
ſeri contracta Sponſalia; eoquèd in iis, quæ
præjudieium afferre poſſint, taciturnitas non
habeatur pro ſigno conſensũs, excepfto calu,
quo tacens, ſi diſſentiat, oqui feneretur.
Arg. L. Filiusfamilias. 8. F. de Procutator. At-
3 qui

1

X

868 DE SPoONSALIBUSLS.
qui hie Qria loqyi ton tenerdr. Eerntre ſes
cundö. Cajaim tacentem conſentire præſumi,
ſi nomine ipſius præſentis contrahant ejus pa-
rentes, quin Caja contradicat c. Unico 9. ulti-
ro qe Deſponſ. impub. in 6. Et ratio eſt, quod ex
una parte, cuùm parentes liberos ſuos plurimùm
diligant, his optimè conſulere præſumantur;
ex alrerà verò loqui & mentem ſuam explicare
teneantur liberi, ſi diflentiant, ne parentum
acta videantur contemnere. An idem teneat,
ſi parentes deſponſent liberos abſentes, & hi de
ſui deſponſatione redditi certiores non contra-
dicant, quædam eſt AA. diſſenſio. Sed im-
meritò; ſi enim ideo præſentes conſentire cen-
ſeantur, quòd ob reverentiam parentibus de-
bitam loqui teneantur, ſi diſſentiant; etiam ſice
cenſendi ſunt conſentire abſentes, poſtquam
de ſui deſponſatione certiores redditi non con-
tradicunt; cùm & hic æquè reverentiam de-
beant parentibus; ac proinde declarare mentem
ſuam teneantur, ac præœæſentes.
VI. Inter Pesſena jure habiles. Quales
illæ ſolæ ſunt, quæ validè & licitè eo tempore
inire Matrimonium poſſunt, pro quo pro-
mittunt ſe inituros. Unde qui impedimento
vel dirimente, vel etiam ſolùm impediente pro-
hibentur, quando contrahunt Sponſalia, illa
invalidè contrahunt; nam promiſſio faciendi
illicirum, vel impoſſibile non obligat, ſi tamen
impedimentum ſit tantùm temporale, vel juris
poſitivi & diſpenſabile, fitque promiſſio ſolùm
de contrahendo Matrimonio, poſtquam eius
modi

S
5 ne

Mz
ſo
skl
nns.
lumn
nenolg
um i
lnenu,
Ao
melt
Seu
inſene
AMkl.
en
durde
unrg
yene
ſelinen
Eeenun
hon⸗
lylno⸗
b
Uhet.
an
füun
lul
che⸗

DE SFONSALIBUS.,. 9869
e modi impedimentum cefſsärit lapſu temporis
imi neceſſarii; vel per diſpenſationem fuerit ſub-.
u. latum, non eſt invalida promiſſio. Sic impu-
. beres poſt ſeptennium validè contrahunt Spon-
ler ſalia de Matrimonio contrahendo tempore pu-
miin bertatis. Sic qui voviſſet caſtitarem uſque ad
D, annum ætatis trigeſimum, validè intra illud
hhlen tempus contraheret de ineundo Matrimonio
Neun poſt annum trigeſimum. Sic & alo impedi-
hleneh medto ligati promittere ſibi poſſunt Matrimo-
Aα nium ſub conditione diſpenſationis, ſi ſit im-
oe pecdimentum, in quo diſpenſari poteſt. &
I. folert, & ſimul adſit juſta cauſa diſpenſandi:
cen. quia illa Sponſalia ſunt ſub conditione polſlibili
de. & honeſta & relata ad tempus illud, quo ha-
nie biles erunt, docétque praxis, hujuſmmodi con-
an rracus ſæpe fieri ſub conditione, ſi Princeps
on. ratihabeat. Covarr. Sanchez, Wieſtn. hic, alii-
ne que communiter. Er meritèò: quia neque
IND turpia, neque impoſſibilia reputanda ſunt, quæ
à Principe ex juſta cauſa frequenter peti &
s impetrari, t ditpenſationes in pleriſque im-
NID pecdimentis jure Eccleſiaſtico introductis, con-
. fſueverunt. Deinde licèt obſervatio Legis ferè
nd magis honeſta ſit, quàm ſuper ea impetrata
gen. diſpenſatio; hæc tamen, quòd juri deroget
AH modo ab ipſo jure approbato, inhoneſta dici
l non poteſt. Unde Leges, quæ contra afferri
Imn poſſe videntur, de iis conditionibus intellige,
As in quihus non ſolet diſpenſari; vel non poreſt.
fron Dico II. Ex Sponſalibus validè contractis
me6 duplex præcipuè effectus naſcitur. Primus eſt
Ii i obligatio

370 Dz SFTONSALIBUS.
obligatio juſtitiæ contrahendi ſuo tempore
Matrimonium cum perſona, cui promiſit.
Ratio eſt: quia Sponſalia ſunt promiſſio mutua,
oneroſa, acceptata, dans mutuò jus proprie-
tatis ad rem; ergo obligant ex juſtitia, an
graviter, an leviter, dicetur infra. Secundus
eſt impedimentum publicæ honeſtatis, quod
eſt propinquitas quædam perſonarum Juris
Eceleſiaſtici proveniens ex Sponſalibus (item
Matrimonio Rato) vi cujus neuter Sponſorum
validè contrahit cum conſanguineis alterius.
De Jure novo Tridentini eſ. 24. de Ref. Ma-
zrim. cap. 3. oritur tantùm ex Sponſalibus va-
lidis; nec excedit primum conſanguinitatis gra-
dum, ſi oriatur ex Sponſalibus de futuro (nam
quoad Sponlſalia de præſenti nihil novi ſtatuit
in hac re Trident.) hoc eſt, ſolùm afficit per-
ſonas in primo gradu conſanguinitatis conjun-
Gas Sponfo vel Sponſæ; ita ut Sponſus contra-
here poſſit cum omnibus conſanguineis Spon-
ſæ ſuæ, exceptis tantùm matre, Flin, & ſoro-
re Sponſæ: & hæc ſimiliter viciſſim cum con-
ſanguineis Sponſi, exceptis ejus patre, filio,
fratre. De jure antiquo verò, ùt liquet exc.
unico h. t. in 6. oriebatur hoc impedimentum
etiam ex invalidis: Item ſe extendebat ad quar-
tum gradum incluſivè c. unico. cit. && c. ult. de
Conſunguinit. 2 Aßn. =
Dico III. Obligatio Juſtitiæ orta ex Spon-
ſalibus eſt gravis. Ita S. Th. in 4. D. 27. 4. 2.
a. I. & communiter DD. id deſumentes ex c.
Praterea. 2. h. t. ubi ab Innocentio III. Hi,
qui

1
n
Urfin
Aoni
fn 4
eNhge
i ni
e Nleti
Uknl
o ali
Md
nn,
1 e

.

owlits
e G
VLb

un 6

Uinneſn
0unni
on dn
Anmm
N n ⸗
les An
Uelle
Wet
Wer
ohr i

Mi

man

lenpore
honit
nbhne,
onre.
enn
hlnl
n t
llen
monmn
erig
e⸗
gra.
Nem
ut

DE SPONSALIBUsS. 987 ¼
gui de Matrimonio contrabendo purò & ſinò omni
conditione fidem ſibi mutuò dederunt, commonendi,
&& modis omnibus inducendi dicuntur, ut præ-
Ritam ſidem obſervent, haud dubiè, eoquòd ad
hoc ſub gravi peccato teneantur. Et Ratio eſt,
quia Sponſalia ſunt contractus initus de re,
ſive materia gravi; ex hujuſmodi verò con-
tractu, ſi materia gravis ſit, naſeitur obliga-
tio gravis Juſtitiæ; ut, qui injuſtè reſilit, fi-
dem datam non ſervans, non ſolùm contra fi-
delitatem, ſed etiam Juſtitiam graviter delin-
quat. Meque opponas Jus Civile, juxta quod;
qui Sponſalibus obligatus eſt, condiioni re-
nunciare, & poſtea cum alia contrahere per-
mittitur L. I. C. de Sponſal. Nam hic ſtandum eſt

Pel⸗
hun⸗
.
G⸗
Ne⸗
m0.
0
e 1.
tumn
n⸗

hne
nn
ealsend⸗
0.
11

Jure Naturali, & Canonico, quo in hac ma-
teria utimur; juxta primum enim oritur obli-
gatio naturalis; & vi alterius naſeitur impedi-
mentum, dirimens quidem reſpectu conſan-
guinearum ſponſæ in primo gradu & viciſſim
Tkid. cit. Concl. prac. reſpectu aliarum verò
reddens Matrimonium illicitum; & datur actio
contra reſilire volentem. Unde in hac re cor-
rectum eſt Jus Civile a Canonico.
Sed ex his duplex quæſtio ſubnaſcitur I.
Quo tempore implenda ſit promiſſio & obliga-

tio ſponſalitia? II. An Sponſorum uno re-

nuente implere compelli poſſit exigente altero &
pro quo.
Dico IV. Si mutuo contrahentium con-
ſenlu nuptüs præfixus eſt certus termi-
nus temporis, hic obſervandus eſt, niſi
Iii 2 poſtes

872 DE SPONSALIEUS.
poſtea aliter inter eos conyeniret, vel juſta
cauſa excuſet: Si verò non ſit præfixus certus
germinus, per ſe loquendo tunc tantùm im-
plenda probabiliùs eſt promiſſio, quando pars
altera, cui facta eſt promiſſio, id exigit, id-
que ſi commodè poſſit. Pars. I. certa eſt.
arg. L. Trajeclitiæ. 22, fF. de O. &ι A. L. Mag-
nam. I2. C. de contrabend. ſtipul. c. 10. b. t. &
patet ex natura contractuum. Pare II. prob.
Quia hoc generale eſt in omni debito, cui ſol-
vendo certa dies prœfixa non eſt, ut ſolùm
tunc teneatur ſolvere debitor, quando exigit
creditor. L. Dekitores præſentet. 10. C. de
pignorib. juncta Gloſsà. Quando enim credi-
tor novit debitum, nec tamen exigit, quando
commodè exigere poteſt, dilationi ſolutionis
conſentire cenſietur. Prædicta tamen lex De-
bitores. pro foro conſcientiæ ſic intelligi &
limitari debet: niſi creditor ex juſta cauſa, v. g.
timore petere non audeat, vel oblitus ſit de-
biti; fieri debet ſolutio ſtatim, hoc eſt, quam-
primum commodè poteſt. Ideéque dixi: per
Je loquendo. Si enim pars altera non exigeret
impletrionem Sponſalium ex verecundia; vel
ex metu reverentiali, ut quandoque in fœmi-
nis accidit; vel ſi eſt in periculo gravi incon-
tinentiæ, niſi citò Matrimonium contrahatur,
Per accidens urgebit obligatio ſtatim contra-
endi, licèt executio expreſsè non petatur.
Si ais I. L. Præſentes cit. loquitur de pig-
noribus, ùt conſtat ex tit. Ergo huc nihil
facit: ſed erit obligatio Matrimonii nr.
L nendi

n
Meine
ſunt
ense
ctentu
E Nld
unbon.
ennntene,
Nhl
Sul.
Cerur tre
in
a
Men
Mennd
Ulu
lonll
aell
Annnon
Eintoonno
Winonun
enun
Ueiy n
u dli
Govn
Ueecoo
,
Fkn
gen

il
geerng⸗
lmim.
n.
inni.
nek
4LI
0lt
Len
aot
ledi⸗
oco
onis
De.
i
NE
Nace⸗
n
i
antt
ſe
r⸗
ſ⸗
auntn
1tl.
n.
rede⸗
Nlonn
Hen

DE SPONSALIBUS. 9872
hendi primo, quo poteſt, tempore . M.
conſ. Licèt enim loqui videatur de debitoribus,
qui pignora dederunt; initio tamen hæc regu-
la generalis ponitur: debitores præſentes prius de-
nunciationibus conveniendi ſunt; a qua regula ge-
nerali nullibi excipitur debitum ex Sponſalibus
contractum. Ergo parte altera tacente, non
denunciante, hoc eſt, non exigente impletio-

nem Sponſalium, ea implendi non eſt obliga-

tio.
ais II. L. 14. F. de diverſis Regulis Ju-
vis dicitur: in omnibus obligationibus, in quilus
dies non ponitur, præſenti die debetur. Ergo.
. D. Ant. Si creditor ita velit, & exigat C.
Si taceat, non exigat, cùm commode poſſit
N. Tunc enim dilationi conſentire cenſetur.
Sicque illa L. 14. optimè conciliatur & con-
cordat cum L. Delitores cit. 2
Si ais IIlI. Qui votum fecit nullo præ-
fixo termino temporis, tenetur ſtatim, ac po-
tuerit commodè, implere; ergo & promittens
Matrimonium nullo determinato tempore, quo
implenda ſit promiſſio, ſtatim, cùm commo-
dè poterit, contrahere. Prob. conſ. Ideo pri-
mum; quia aliàs defraudaretur Deus eo tem-
pore quo votum differtur. Atqui etiam ſie
defraudaretur Sponia, vel Sponſus. Ergo. Be.
C. Ant. M. Conſ. diſp. eſt. Quia in primo ca-
ſu creditor eſt Deus, qui ſemper cenſetur pe-
tere executionem Voti: quia hanc nunquam

ſolet urgere expreſſe; nec aſiunde eſt ratio, cur

non exigat ſtatim, dum eſt commoda voti im-
lii 3 plendi

874 DE SPONSALIBVUS.

8

Preisè exigere ſolet, dum vult debitum ſolvi;

P—
ile⸗

plendi occaſio: econtra in ſecundo caſu ere-
ditor eſt homo, qui exigere poteſt, & ex⸗-
unde eſt ratio cenſendi, eum conſentire dilatio- n
ni ſolutionis, dum hanc non exigit, licèt com- gene
modè exigere poſſer. , flsn
Diro V. Sponſalia ad exigentiam partis Goln
alterius implere nolens ſine juſta cauſa, primò ndl
monendus eſt; ſique renuat pertinax, per Myem
competentia juris remedia a competente judi- Aicl
ce per ſe loquendo poteſt, & debet compelli. d
Ita quoad rem DD. ſatis communiter. Prob. ex ln
c. Ex litteris Io. b. t. in quo prius præſcribi- ſpunl
tur admonitio; deinde coactio per cenſuras. II
Ratio autem eſt; quia Judicis officium exigit, M
ut, quando ſubditus jus ſuum petit, hoc illi ihhl
non neget; ſed unicuique, quod ſuum eſt, inn
tribuat; ita ut nulla illi injuria, vel damnum nmh
contingat; ſed qui ſine juſta cauſa Sponſalia winn
implere renuit, parti alteri injuriam infert. (uchen
Ergo injuſtè reſilientem monere debet, ſique g
monitio non ſufficit, cogere per cenſuras, quæ on
ſunt validiores Judicum Rechkfiaſticarum ſen- ſin
tentiæ; imò ſi opus fuerit, etiam per alias po- Ighe
nas. Conf. Si enim hoc ſervetur in rebus mi- , lye
noris momenti, ut habetur c. 3. de Pactis. l
Quantò magis in re tam gravi? Hoc addo ad wmet
inouendum, fieri poſſe, ſive illa promiſſio iin

fuerit jurata, ſive ſimplex; in utroque enim mumn

caſu fit injuria & injuſtitia, igitur in utroque ign
caſu compe li poteſt, eo ſolo Aitcrimine, quodh, Gen
ſi promiſſio jurata fuerit, aut puella ſub Ma- Dl
trimoni

en
lder.
nſbi;
llto.
Gon.

ðð
n nn
ir, Ne
enr il
nhrli
Mer
Cibi⸗
lras.
Apir
delli
n ell
nnum
eltla
hr.
cu
er⸗
.
NI.
Ad
nnſt
NWnm
Einod
Cneg
o

1 „ .
DE SPONSALIBUS. 875
beimnonil ſpecie deflorata, poſſit fortiùs com-
elli.
Dixi I. per ſe loquendo; nimirum ſi juſta
cauſa alia non obſtet; obſtare autem poteſt
perpetuitas rixarum; ſi periculum violandæ
conjugalis fidei, ſeandala & ſimilia timeantur, vel
prævideantur; timenda autem ſunt, ſi reſiliens
nec monitionibus, nec pœnis induci potuit;
tum enim ob nimiam reſilientis pertinaciam,
expedit ut dimittatur, ad evitanda alia mala,
quæ ex coacto, aut ſolàùm ficto Matrimonio
ſequi poſſunt, & majora ſunt, quâm violatio
fidei Sponſalibus datæ. C. Requiſivit. h. t. ubi
ratio datur: cùm coaéctiones dificiles ſoleant exi-
zus habere. Nec eo caiu Actori à Judice fiet
injuria, imò ipſi magis faveret Judex, quia
graviora damna ab ipio propelleret. Dixi II.
Judice competente, qui privativè eſt Eccleſia-
ſticus, dum de Jure & valore Sponſalium, &
cauſa reſiliendi quæritur. Z
Si opponas I. Lucius III. c. Requiſivit cit.
ad Sponſalium impletionem ait Sponſam mo-
nendam potius, qudm cogendam, eoquèòd co-
actiones ſoleant frequenter difficiles exitus ha-
bere. Ergo non poteſt per remedia Juris
compelli. N. M. Conſ. Vox enim potius juxta
RR. Interpret. & apud Barboſam in cap. cit. u. 3.

idem ſignificat ac prius; prius autem etiamn

juxta nos moônenda pars reſiliens. Deinde
verum eſt, quod potius monenda ſit, quùm
cogenda, ſi monitione induci poſſit ad ſervan-

dam fidem; nec hoc quæritur; ſed illud, an, ſi
Iii 4 monitio

876 DE SpONSALIEBVS.
monitio nihil proficiat, ſakem tunc per pœnas vel
intentatas, vel inflictas compelli poſſit? hoc
verò Pontifex cit cap. non negat; poſſe verò
ſic compelli habetur c. Ex litteris 10. cit.
S& opponas II. Matrimonia debent efſe
libera; nec extorta metu gravi c. Cum locum
14. c. Veniens. 15. de Sponſ. &α Matrim. & alibi.
Sed coactio obeſt libertati, vel conſenſui L.

Mihil conſenſui 116. f. de N. J. Ergo pars re-

ſiliens non poteſt cogi ad Marrimonium per
cenſuras & pœnas. E. D. Maj. Debent eſſe
libera à metu injuſte incuſſo C. juſtè incuſſo
N. Cum enim, qui fidem per Sponſalia dedit

alteri, ad eam implendam per nuprtias oblige-

tur graviter, intentatio pœnæ Ecclefiaſticæ,
vel hujus inflictio, & ex illa conceptus metus
non erit injuſtus: nec obſtabit libertati on-
ſensůs; tum; quia ſic coactus ipſa promiſſione
Matrimonii iſtius contrahendi necceflitatem li-
bero voluntatis ſuæ conſenſu ſibi ipſe impo-
ſuit juxta vulgare illud, quo Contraétus ab
initio voluntatis, poſtea neceſſitatis, propriæ vo-
luntatis conſenſu inductæ, eſſe dicuntur. L.
Sicut 5. C. de O. &σ*A. Tum; quia injuſtè reſi-
liens metum, quem patitur, ſibi ipſe intulit,
nolendo facere, quod ſine gravi alterius inju-
ria omittere non poteſt; tum; quia adhuc eo
zetu ſe liberare poteſt, injuriam removendo.

„. 4

S

(Mhwn
Gne
, Cräte
luniel
nnrl
Cnnr
on
auen
li enee
pentae
,Kin
A
1Cnch
Ne
Pnicky
iagen
Fein
hgapon
Tleg
V,Arhi
1Henin
U geto
Ilnn
me
giel

eneee
o
Eee dH.
U

kni l

DrE SFONSATIBUS. 8277

ARTICULUS II.
De Arrbis & pœna Sponſalibus appoſita.

AKbaEm nomine hic veniunt eæ res, quar

Sponſæ a Sponlſo, aut viciſſim, dantur
eæprveſié veluti in pignus futuri Matrimonii, ut,
ſi nuptiæ fuerint ſecutæ, repeti poſſint, ſicut
pignus ſoluto debito, ſi verò nuptiæ non ſe-
quantur ob culpam unius, datam fidem vio-
lantis (nam ſecus eſt, ſi non ſequantur ob ju-
ſtam cauſam) is, qui fidem violaverit, datas
perdat L. Mulier 5. C. de Sponſal. & Arrh.
Dixi: expreßse, nam ſi tradantur ſimpliciter,

ſine mentione Arrhæ, tales non præſumun-

tur, ſed potius Sponſalitia largitas, aut Joca-
lia. Arrha differt præcipuè à pæna ſimplici
quam contrahentes adjiciunt ſubinde Sponſa-

libus, quèòd ex diſpoſitione Legis, ſaltem re-

gulariter, zradi Arrham oporteat, in pœna
ſufficiat promiſſio.
Verius & communius docent AA. Ar-
rhas apponi poſſe in quavis quantitate, quia
pPer Leges nulla ſtatuta eſt limitatio. Nec re-
fert, Arrha in re mobili, an immobili, conſi-
ſtat. Si enim poteſt vendi fundus, ut ex com-

pParato pretio dentur pro Arrha res mobiles,

cur tradi non poterit fundus ipſe?
Porro circa Arrhas L. Wulier cit, ſtatuit
hæc quatuor: primum, ut qui Arrham rece-
Pit, ſi a Sponſalibus injuſtè reſiliat, duplum
reſtituat, ſeilicet ipiam Arrham, & ſimul ejus
valorem, licèt de hoc ſpecialis contractus non
Iii 5 inter-

878 DE Se?oONSALIB US.

interceſſerit, unde & dici ſolet Arrha Legaliss
vel duplum Legale, quia quoad ſolutionem
ſimul valoris, eſt præcisè àa Lege. Seccundum
ut ipſi contrahentes poſſint inter ſe hoc pa-
tum inire, ut, qui injuſtè reſilierit, reddat Ar-
rham, & præterea duplum, vel triplum; & dici-
tur duplum vel triplum conventionale. TLertium ut
hæc pacta inire non poſſit, ſi ſit minor viginti
quinque annis, & ætatis veniam nonimpetrarit.
Quartum, ut, qui juſtè reſilit, nec perdat Ar-
rham tradiram, nec ad quidpiam ſolvendum te-
neatur, præter Arrhæ, quam ab altera parte
accepit, reſtitutionem: & denique ut pro
Sponſis poſſint eorum parentes Arrhas tradere
& recipere. His ita expoſitis
Quæritur I. Utrum qui fidem Sponſa-
lium iua culpa violat teneatur in Conſcientia,
ante ſententiam Judicis ad ſolvendum duplum
Legale? II. An ſic etiam duplum, vel triplum
conventionale? nam contractui Sponſalitio va-
lidè adjici Arrhas certum eſt ex L. Mulier cit.
ſimiliter acceptam Arrham ipſam ante ſenten-
tiam tunc reſtituendam eſſe ab injuſtè reſilien-
te nemo ambigit, cùm eass retinendi nullum
illi jus ſuffragetur & nullum habeat titulum re-
tinendi.
Dico I. Ante ſententiam Judicis non eſt ob-
ligatio in Conſcientia ſolvendi duplum Legale.
Ratio eſt; quia eſt pœna Legalis; generaliter
verò non eſt obligatio ſubeundi pœnam Lega-
lem ante ſententiam Judicis.

Dico W.

tonen
IinneA
enure
PNevon
mee
Monei
umenn
e
dun
V
Meen

Au

Eplbben
Netoe
rſe
Gan
Abegn
uplr
ui⸗
kin
Mle

DE SrONSALIB US. 879
s Dico II. Nec eſt obligatio in conſcientia
fnen reſtituendi Arrhas conventionales ſive dupli-
ken catas, ſive triplicatas ante ſententiam Judicis,
. ſi de hoc expreſsè non convenit inter contra-
A. hentes; ſecus verò ſi, ut antè reſtituerentur,
N. inter eos conveniſſet. Wieſtner Inſtit. Can. L.
an IV. h. t. cc. Eſt ſententia media inter DD. ſibi

m extremè oppoſitos, quorum aliqui ſimpliciter
em, affirmant cum Felino; Alii ſimpliciter negant
cuam Navarro. Prob. I. pars. Ex mente & in-
Cne. tentione contrahentium, qui, ſi aliud non ex-
e primant, ſolùm dupli, aut quadrupli, pœnam
o cenſentur apponere, ut non recedant à data
Kere fide metu conventionis, & faciendæ condem-. *

nationis per judicem; hanc enim adjiciendo,
in dubio præſumendi ſunt habuiſſe intentionem

e

I Cconformem naturæ pœnarum a Lege impoſita-
Win rum; cùm actus geſtus in dubio Præſumatur
nen ſecundum propriam ejus naturam, ùt ait
inee Wieſt. cit. ex Menoch. Lib. 6. Præſ. 10. Sed
rE Ponzæ a Lege impoſitæ ex natura ſua ſemper
eſte. exigunt condemnationem ante obligationem
e eas ſubeundi. Accedit, quòd in dubio inter-
n Pretatio benignior ſit præferenda rigoroſæ L.

t Semper 56. & c. Eſtote. de K. J. Et Conf. inde,
quòd, cùm dupli & tripli pœna multum re-

. cedat ab æqualitate ſervanda in Contractibus,
D æ&quitas poſtulet, ut hæ non debeantur, ante-
de quam cognoſcatur, an cauſa reſiliendi verè in-

le juſta, ejuſque injuſtitiæz pœna Arrhæ multi-
plicatæ ſit æqualis, vel juſtà major, a judice
reducenda ad æqualitatem; hécque ita rece-

380 DE SPONSALIBUS.

ptum eſſe teſtatur Guttierez de Juram. p. 1.
6. 3. 6.

Prob. II. p. Quia conventio partium le-
gem inducit, quæ in Contractibus ſervanda
eſt, & obligationem parit ante ſententiam Ju-

dicis, hanc enim obligationem contrahentes

ſibi ipſi, dum ita expreſsè conveniunt, liberè
imponunt. arg. c. 85. de K. J. in 6.
Obj. 1. cont. p. I. Ubi intervenit jus Na-
turale, non requiritur ſententia Judicis, ut quis
cenſeatur obligatus in foro conſcientiæ. At-
qui dum contrahunt quoad Arrhas duplicatas
& triplicatas, intervenit jus Naturale; quia hoc
in omni pacto juſto reperitur. Ergo. H. C.
Maj. D. Min. Si contrahentes conveniant de
reddendis Arrhis duplicatis, & triplicatig ante
ſententiam Judicis C. Si non conveniant. N.
Sed de Arrhis multiplicatis ante ſententiam red-
dendis non convenerunt; ergo nec quoad has
intervenit jus Naturale, quod, ut in paétis
obliget, præſupponit conventionem.
Inſt. I. Mens contrahentium, de Arrbis
multiplicatis a reſiliente reſtituendis conveni-
entium ſine mentione ſententiæ judicialis, præ-
fumitur fuiſſe, ut redderentur ante illam. Ergo.
Prob. Ant. Quia ex dictis ſuprà conventio
partium legem inducit, quæ ſervanda eſt in
Contractibus ante ſententiam. H. M. Ant.
nam de contraria potius eorum voluntate præ-
ſumendum eſt juxta dicta in Concl. Ad prob-
D. Quæ ſervanda eſt ante ſententiam in non
pœnalibus. C. In poœnalibus. Subd. Si con-
venerint

D
GEn
un
eene
glerei
hnhth
Gahhr
Curun!
,
ſegune
l
ſnmntn
aumun
per
Peli⸗
1Pinen
ſapan
Sd e
Tahzen
unton
lunn e
Uench,e
leninteh
hven,
Anſter
rehn
cn

—

DE SPONSALIBUS. 881

venerint de non exſpectanda ſententia Judicis.
C. Si non. N. Quia enim aliud non expri-
munt, cenſentur ſolùm dupli vel tripli pœnam
apponere; cùm verò de illa ante ſententiam
præſtanda non convenerint, cenſentur, ex

dictis habuiſſe intentionem conformem naturæ

pœnarum impoſitarum à Jure; eoquod actus
geſtus, ſi eſt dubium, præſumatur ſecundum
propriam ejus naturam. Eadem eſt reſponſio
ad Prob.
Inſt. Il.. Arrha accepta ab eo, cui data
fides non ſervatur, retineri poteſt in conſcien-
tia, etiam non implorato officio Judicis. Item:
Arrha ſimplex ab eo, qui accepit, & injuſt

reſilit, reſtitui debet ante ſententiam, & etiam
ante ipſam exactionem. Ergo à pari. B. C.
Ant. W. Conſ. Diſp. o: Inprimis cui data fides

non ſervatur, habet per ſe juſtum titulum re-
tinendi ante ſententiam, quod inde patet;
quia ſi, quod Arrhæ nomine accepit, ipfi in
caſum non ſervatæ fidei fuiſſet duntaxat pro-
miſſum, habuiſſet jus illud per viam Actionis
exigendi, ergo jam ſibi traditum jure retinet;
qui enim habet Actionem, multò magis habet

Exceptionem. R. Invitus 56. f. & 71. in 6.

Deinde reſiliens injuſt nullum habet jus &

—

titulum retinendi Arrham acceptam; ergo te-
netur reddere ſine implorato judice. Econtra

quia contrahentes Arrhas multiplicatas cenſen-
tur apponere ut pœnam incurrendam ab inju-
ſtè reſiliente; nec convenerint de ea præſtanda
ante ſententiam, non eſt obligatio ante ſenten-
tiam

7

882 DE SPONSALIBUS.

tiam præſtandi pœnam, conformiter juri, juxta
quod non eſt obligatio in conſcientia ad pœnam
præſtandam ante condemnationem; ergo re-
ſiliens ante hanc jure ſuo non reddit Arrhas
ad duplum vel triplum appoſitas.
Inſt. III. Obligatio ſolvendi Arrhas ad
duplum, vel triplum auctas non eſt impoſi-
ta à Jure, vel Lege, ſed ab ipfis contrahenti-
bus; nam L. Müulier cit. ſolùm vult eas ſolvi
præſuppoſita conventione partium. Ergo. he.
D. Ant. Non eſt impoſita a Jure, regulari ta-
men debet juxta illud de pœnis, ſi partes inter
ſe aliter non convenerint, juxta ſuperius dicta.
C. ſecus. N.
IlIiſt. IV. Si violetur Votum pœnale, ap-
poſita ei pœna dehetur in conſcientia ante ſen-
tentiam. Ergo à pari hic. N. C. Ant. W.
Conſ. Diſp. Quia pœnæ in Voto ita promiſſæ,
& ha a Deo acceptatæ cenſentur eo ipſo, quèd
plerumque nemo ſit, qui pro iis Dei Suprewi
omnium Judicis nomine agat apud Judicem
humanum, aut agere poſſit. Vide etiam dicta
Art. præc. Olj. 3.
Oj. II. Saltem erit obligatio in conſcien-
tia ante ſententiam reddendi auctionem Arrha-
rum; ſi pars innocens per ſe exigat à reſili-
ente. Prob. Sicut, cùm agitur de ſolvendis
pœnis a Lege impoſitis, nemo ad illas tenetur
niſi poſt ſententiam Judicis; ita cùm agitur de
pœnis ex conventione appoſitis, ſufficit ſolùm
Partis petitio; quantum enim in prioribus pœ-
nis valet ſententia, tantum in poſterioribus par-
118

1
G
on
oN
en
kumend
lelen
AKre
WCen
Onldu
lg Ae
ltefl
enrſelle,
tenee⸗

N a
MNLS
pnaitw
KGnck
1WN
ncn
Crenteee
Ge
Akepoy
1 Hobon
nin ,e⸗
unttere
ttcklie

iſon
tumm

ore.
rke

—

DE SPONSAIIBOUS. 983

tis petitio. N. M. Aſſort. 8* utraimque ejus

Prob. Ex rationibus iiſdem, quæ ſupra daræ.
DVico IlI. Invalide Sponſalibus apponitur
pœna, ſolvenda etiem ab eo, qui juſtè reſilit:

Rectè tamen & validè, apponitur ſolvenda ab

Id

n.
Hutheni.
C
we
⸗
ller

c.

⸗
lene
N
an
Wen
ü
nil

Al

ubor

injuſtè reſiliente. Pars L. eſt ferme omnium
AA. & clare deciſa in c. Gemina 29. de Cponſal.
Ubi Gregor. IX. pœnam non exigi appoſitam
Sponſalibus cum puella necdum ſeptenni con-
tractis, adeoque in impubertate, a quibus, ſal-
tem pubes facta, juſtè, ex diſpoſirione Juris,
poterat reſilire, ſicut univerſim a Sponſalibus
in impubertate contractis reſilire licet. C. De
iMis 7. de Deſponſ. impub. Pars II. eſt pluri-
morum RR. contra multos & fere Ppleroſque
VV. Prob. J. & optimè negative, Quòd pœ-
nam Sponſalibus adjicere ſolvendam ab eo, qui
Perfidè & injuſtè reſilit, nullo Jure prohibea-
tur. Non Naturali; nam huic potius per ap-
poſitam pœnam conſulitur; hæc enim ſervit
ad executionem actus honeſti & ex Juſtitia de-
biti, & ſuppoſita promiſſione ſponſalitia, gra-
viter præcepti ab ipſo Jure Naturali, prohi-
bente violationem datæ fidei. Nec Divino:
Sicut enim Jus poſitivum Divinum nullibi pro⸗
hibet contrahere Sponſalia; ſic neque pœnam
apponere ad illa magis ſtabilienda. Nec Jure
Eccleſiaſtico, ut patebit ſolutione objectio-

num.

Prob. II. poſitivò. Licite apponitur Arrha
Valide in duplum de jure, & in quadru-
plum ex conventione, reſtituenda ab eo, qui
acci-

884 DE SPONSALIBVUS.B
accipit, & injuſtè reſilit, L. Mulier 5. C. de
Sonſ. & Arrb. Sed duplum & quadruplum
habet rationem poœnæ. Item: a Sponſalibus
injuſt recedens poteſt Excommunicatione,
quæ eſt pœna Eccleſiaſtica graviſſima, aliiſque
pœnis Eccleſiaſticis compelli ad ſervandam fi-=
dem. C. Ex Litteris 10. b. t. Et ex praxi plu-
rium Diœcefſium in Germania injuſtè reſilien-
tes condemnantur quandoque ad mulctam pe-
cuniariam, centum, ſubinde mille aureorum
ro circumſtantiis, aut cum adverſa parte
hujuſmodi compoſitionem inire coguntur.
Ergo.
Olj. I. Leges univerfſaliter prohibent
apponi pœnam conventionalem Sponfſalibus,
non diſtinguendo inter juſtè & injuſtè reſiljen-
tem. Ergo. Prob. Am. ex c. Gemma cit. Cum
iilera Matrimonia eſſe debeant, &α ideo talis ſti=
pulatio propter pœnæ interpoſitionen ſit meritò im-
vobanca, ideo mandamus . Confirm. ex Jure
Civ. L. Titia 134, f. de E. O. & L. Mulier cit.
in fin. G. N. Ant. Ad prob. c. Gemma loquitur
de Sponſalibus puellæ infra ſeptennium con-
tractis, à quibus pubes facta juſtè reſilire po=
terat. Imo hæc Sponſalia infra ſeptennium
abſolute nulla ſunt, a quibus ſemper recedere

licet ex jure; hanc verò recedendi facultatem

cum ſaltem multum impediat poœna appoſita,
merito rejecta eſt cit. cap. tanquam contraria
libertati Matrimonii; nemo enim ad hoccompelli
debet; ſi ſe ad illud contrahendum nondum
obligavit per Sponſalia, ſed qui infra ſepten-
mu

un

enu
Silein N
0
reſſe
Oe non
NulI
benl
rnt
ee Atn
un
niberl
Reallnbi
oe Kau
Ueldon
arikke
Rud
KNannn
nluss
Inbid
n g.
lnrel,
Ublegt
eenor,
ulung
oſen
tale

ig

uphun
Mllboe
tone,
Nnſn.
Enlin.
Mmg.
Ueonnn
ſne
mu.

bent
ſbos
len.

CN

M⸗

unn

anin
an
Pum
Cmtun

nk
9

DE SeoONSALIEBUS. 88 G
nium promittit, nondum ſe obligat, nam ex
defectu ætatis hæc Sponfalia ſunt nulla, ex ta-
libus autem Sponſalibus nulla oritur obligatio.
Ad Confirm. H. I. Etiam in L. Zitia. ſer-
mo eſt de Sponſalibus à parentibus contractis
nomine liberorum ignorantium, quibus liberi
abſolute non tenentur, & renunciare poſſunt.
Sed . II. Lex TZitia fuit correcta per MWovell.
18. Leonis Imperatoris: ut in Sponſalibus con-
Mituta peœna exigatur. Quod idem de verſu
Enal. Legis Mulier dici poteſt, ubi Prohibet
augere Arrhas ultra quadruplum. Et, præ⸗
terquam quod LL. Civ. in hac materia, quas
eſt fori Eccleſiaſtici, non adeo curandæ ſint;
addo, etiamſi in cit. LL. pœna re jiceretur;
nihul inde ſequi; nam cùm antiquo Jure Ro-
mano non ſolum a Sponſalibus, ſed ipſis etiam
Matrimoniis legitime contractis & conſumma-
tis liceret reſiliré, modò reſiliens pœnam Legi⸗=
bus ſtatutam, nimirum Arrharum, Dortis, aut
donationis propter nuptias amiſſionem ſubiret
L. I. C. de Sponſ. L. 14. C de Nupt. L. 2. f. de
Divort. & Kepud. inde, ut hæc libertas reſili-
endi conceſſa à LL. non impediretur, ſtatutum
eſt aliis Legibus, ne inſuper adhuc Pœnæ alige
apponerentur; ne alicquin nimium conſtrin-
gerentur tam Sponſalla L. Zitia. & L. Mulier.
cit. quàm Matrimonia L. & ſtipulatio. 19. Ff. de
V. O. Sed aliter ſe habet res in Lege Chriſtiana
in qua ſicut Matrimonii vinculum eſt prorſus
inſolubile; ſic Sponſalia inducunt obligationem:
gravem, à qua non licet ſine juſta cauſa invito
altero

886 DEZ SPONSALIBUS.
altero reſilire; ideoque recte apponi pœna po-
teſt, ut executioni detur iſta obligatio, & Leo
Imp. Nov. cit. conſuetudinem exigendi pœnam
appoſitam confirmavit, ceu Juri Naturali &

Divino magis conſentaneam, id quod iteratis

vicibus Mov. cit. repetit.
Obj. II. Matrimonium debet eſſe liber-

rimum, ex Jure naturali & poſitivo L. 2. C.
de inutili Stipulat. Sed hanc libertatem infringit
pœna à reſiliente ſolvenda. Ergo. Be. D.
Maj. Debet eſle liberrimum, ut quis ſe ad illud
obliget C. Poſtquam ſe ad illud ibere obliga-
vit & non interveniat juſta cauſa N. Suppo-
ſitã hac obligatione libera, jam Jus naturale
non concedit libertatem illud contrahendi, vel
non; ſed econtrario datam fidem violari pro-
hiber: ſimiliter Jus poſitivum c. Ex Litteris cit.

ad illud tunc præcipit pœnis compellere reſi-

lientem. Igitur metus pœnæ ſolvendæ tunc
plane juſtus eſt. Deinde retorſio eſt in Arrha
dquplicata, vel quadruplieata. Item in judice
Sponſos ſæœæpe compelſente ad contrahendum
Matrimonium pœnis Eccleſiaſticis, vel con-
demnante reſilientem ad gravem mulctam. Ni-
mirum quando per pœnam adſtringuntur ad'
non reſiliendum injuſt, non adimitur ipfis
libertas, ſed adempta ſupponitur.
Ob. III. Stipulatio teſtamentaria de pœ-
naeſt nulla & invalida; ut ſiquis cum teſtatore
ſic ſtipularetur: ſi hæredem me non feceris,
tantum dare ſpondes? Ergo etiam. . C. Ant. N.
Conſ. iſp. Quia teſtator non eſt aliunde obligatus,
ut

pennd
n Mert
r NoN
henn
nh ſe
Ner,
onen 1
Mauy⸗

1
pun

Gen
GhNIN
un w
n N.
ert N
DEpenn
tNden
Medl
Up,
Stect
Uhtc

Un

anpo.
leo
Denm
nan &
Cknr

Cbe.
0la
ninint
l
lr.
Npo.
Crlle
,vl

N
Henr
ur
.
rd
Nis

dne⸗
Ctars
0MN
lt

Dr SPONSAIIEBUS. 887
ut illum inſtituat heredem; ſed gaudet omni
libertate Phyſica & Morali, quam jura ſemper
ſalvam volunt, ideoque irritant Stipulationes
ejuimodi. Econtra Sponſi jam fſunt ali-
unde obligati ex liberrima eleéctione ſua
ad ineundum Matrimonium, quam diu
non intervenit juſta cauſa reſiliendi; igi-
tur non gaudent amplius libertate morali ad
reſiliendum; & ſicut, quia obligatio eorum eſt
gravis, ideo Jus naturale præcipit illam im-
pPlere, Jus poſitivum etiam urget pœnis exe-
cutionem ſic ſe ipios ſponſi pœnis voluntariis
ad ipſam urgere poſſunt.

ARTICULUS III.
De Sponſalibus impulerum.

Olerwandum I. Impulerum nomine ii in-
telliguntur, qui, ſi mares ſint, nondum
decimum quartum ætatis annum, ſi fœmellæ
ſint, nondum duodecimum anmim expleve-
runt. In ordine tamen ad Sponſalia contra-
henda illi magis ſtrictè vocantur impuberes,
qui ſeptennio licèt expleto, nondum puber-
tatem adepti ſunt, hoc eſt in ſenſu Juris, non-
dum prædictos annos exceſſerunt, L. Ein. C.
guando Zutores eſſe deſinant, &6. 6. 10. 11. b. te.
Dixi: in ſenſu Juris: nam puhertas eſt duplex,
Legalis, quæ eſt determinata a Legibus, & tune
habetur, quando mares annum decimum quar-
tum egreſſi ſunt, fœmellæ duodecimum, eo-
quòd tunc ordinariè eſſe puberes ſoleant, hoc

888 DE SPONSALIBUS.

eſt, apti ad generandum. MWaturalis, quæ eſt ipſa
habilitas & potentia actualiter præſens ad gene-
randum, ſive jam adſint anni pnbertatis legalis,
ſive non, quia ſubinde ante hos annos apti
fiunt ex diſpoſitione naturali ad generandum.
Si verò adhuc minores ſeptennio ſint, non
propriè impuberes, ſed Infantes jJuridicè di-
cuntur. Quæritur tamen hic de utriſque. Pro
quo obſervandum
II. Sacros Canones ætatem certam Spon-.
ſalibus contrahendis, & Matrimonio præſeri-
pſiſſe. Et quidem ad Sponſalia contrahenda
tam in mare, quàm fœmella ſeptennium com-
plerum requirunt c. Litteras 4. c. Acceſſit. 5. &⁰.
de Deſponſ. impub. && c. unico eod. t. in 6. eo-
quèd ordinaréè ante hoc tempus pleno ratio-
nis uſu careamus. Ad Matrimomum verèò in
maribus deeimum quartum c. Atteſtationes. 10.
c. Ex litteris I1. h. t. in fœmellis verò duode-
cimum ætatis annum completum exigunt. c.
Continelatur. 6. h. t. g. Cùm verò hujus æta-
tis defectum nonnunquam ſupplere dicatur ma-
litia, obſervandum eſt
III. Malitiam ſupplere ætatem aliter intel-
ligi in Sponſalibus, aliter in Matrimonio. In
GSponſalihus malitia ſupplere ætatem dicitur, ſi
ante ſeptennium à jure requiſitum adſit ſuſſi-
ciens Rationis uſus; unde malitia hic potius
prudentiam, vel ulum Rationis denotat. In
Matrimonio, ſi ante puberratem legalem non
ſolùm habeafur perfedtus uſus Rationis, ſed

ctiam pubertas naturalis, ſive potentia perfe-
QGa

*

N
memn
6penit 4
Pepoh
gh
Anel
esRuäns
Gooli
e ſyenn
ls
Henm
I lelein
e pon
nobene
oN N.
Uenfrt
1 en
Wl.
entlimn
Doonin
haeritle
ACnncelin
la Nn
Whenes
lnper
UCo
. u n
Mn

fenn
amn.
Ge.
eb⸗
lio⸗
dion
.10.
le⸗

n N
Ce- 6

gufent

DE SPONSALIBUS. 889
Qa ad generandum; proin malitia hic ſumitur
pro potentia generandi.
His poſitis, cům jura ad valorem Spon-
ſalivum requirant ſeprennium completum, eo-
quèd ante illud ordinariè non habeatur ſuffi-
ciens Rationis uſus, quæritur I. Annon valeant
Sponſalia, ſi malitia ſuppleat ætatem, ſive ſi
ante ſeptennium jam adſit ſufficiens Rationis
uſus? Non enim valere ſi hic abſit, certum eſt
ſive contrahantur ante, ſive poſt ſeptennium,
ex defectu coniensũs ad omnem Contractum
neceſſarii, hic verò dependet ab uſu Rationis,
quo ex ſuppoſito carent. 2. Quid JIuris de
aliis Impuberum Sponſalibus?
Dico IJ. Non valent Sponſalia inita ante
completum perfectè ætatis ſeptennium, licèt
malitia ſuppleat ætatem. Ita multi contra
multos. .
Prohb. I. Lex fundata in præſumptione
generali non ceſſat obligare, etſi in caſu aliquo
particulari non ſubeſſet, quod Lex præſumit,
ùt patet in Lege Tridentini irritante Matrimo-
nia clandeſtina ob periculum generale negandi
poſtea Matrimonium, & ideo ad clandeſtinè

contrahenda Matrimonia perſonas inhabilitante
quæ lex ſemper obligat, & perſonæ ſunt ſemper

inhabiles ad contrahendum clandeſtinè, licèt

fortè in caſu particulari non ſubſit hoc peri-

culum: item in Lege jejunii non obligante ante
vigeſimum primum ætatis annum, licèt ante

hanc ætatem adſit magna virium robuſtas; &

ſimilibus alis paulò poſt referendis. Et Ka-
Kk k 3 1140

89 0* DE SYONSALIBUS.
tio eſt, quia ſi Lex fundetur in præſumptione
generali, fundamentum Legis manet ſemper,
etiamſi in caſu particulari ceſſaret Legis finis;
ergo etiam pro ſemper obligat, quia ſic nun-
quam ceſſat ipſa Lex. Subſumo: Atqui Leges
Eceleſiaſticæ exigentes ad Sponſalia ſeptennium
completum, & irritantes Sponſalia ante ſep-
rennium fundantur in præſumptione generali,
quòd ante illud tempus non adſit ſufficiens Ra-
tionis uſus ad obligationem tam gravem ſibi
imponendam, & quod aliàs fraudes, confu-
ſiones &c. non ſatis evitarentur, ſi certa ætas
non definiretur. Ergo non valent Sponſalia
ante ſeptennium, licèt malitia ſuppleat
Etatem.
Prob. II. Sacri Canones expreſsè requi-
runt univerſaliter ſeptennium completum, &
Sponſalia ante illud contracta abſolurè pronun-
ciant invalida, & nullibi excipiunt caſum, quo
malitia ſuppleret ætatem; ergo etiam non po-
geſt excipi pro libitu à privatis. Prob. Antec.
ex c. Literai. 4. de Deſponſ. impub. ubi ab Ale-
xandro III. ejuſmodi deiponſationes pronun-
ciantur Umpliciter nullæ. Et licet ibi ſermo
ſit de puella in incunabulis deſponſata; ait ta-
men Pontifex occaſione hujus valiturs fuiſſe
Sponſalia, ſi puella ſeptimum annum comple-
Viſſet. c. Acceſiit 5. eod. ubi idem Pontifeæ
declarat: quia deſponſationes Matrimonia ante
ſeptem annos fieri non poſſunt. Ubi deſponſatio-
ees ſumuntur pro Spontalibus de futuro, ut
ex contextu clarum fit. c. Ad diſſolvendum.
13. eod.,

1
bel
Pamnon
eleni
Clentn
Corn
wunte
ll.
ltn
eemmne
rlhen
Crmwon
Eeinlee
6Mohrons
ltus ete
e Ren
Me/R
CrRuxn
6n.SC
nlbzer
Cllnht 5
NDoL.
AkGeben
elnpbe
uſellie,
unlwoo
nkelin
unſbe

Arjn

htone
inpen
Ntnis⸗
ennn.
ilges
Dinun
e
gennn⸗
en .
Nen ,bi
l.
VElds
oltlir
pperr

egr⸗
n, &
Hlun⸗
DNN
Pe
ſln⸗
emo
l⸗
le⸗
Polten
rd eti
Ppnftx
Cno,!
11*

DE SPONSALIHBUS. 891
13. eod. ubi INNOCENTIVUS III. inquit, inter Ju-
venem & puellam, nec Matrimonium, net Spon-
alia fuiſſe contratta, cum conſtet puellam nondum
ad ſeptennium perveniſſe. At cert juſſiſſent Pon-
gifices attendere, an adfuiſſet Rationis uſus, ſi
voluiſſent tunc valere Sponſalia.
Confrmantur dicta, & ſimul prob. Sep-
tennium debere eſſe Ce completum. Dum
CC. & LL. Eccleſiaſticæ pro celebrandis con-
tractibus, pro Profeſſione Rel'gioſa determi-
nant certam ætatem, vel certa tempora, non
valent actus ante ea tempora, vel ætatem, li-
cèt adſit maturitas judicii, prudentia, ſcientia
&c. Sic nulla eſt Profeſſio ante exactè comple-
mum Probationis annum, & ante decimum ſex-
tum ætatis perfecte completum. Sic Infans
juridice, ſive minor ſeptennio, utut polleat
Ratione, nec ſolus, nec conſentiente Tutora
contractus alios celebrat valide L. 3. G. de Au-
Gor. Conſenſ. Tutor. Filiusfamilias donec
impubes erit, nequidem Auctore Patre rectè
contrahit §. 10,de inut. Sipul.
Dico II. Sponſalia ab Impuberibus con-
tracta & habentibus uſum Rationis 1mò valent,
ſicque Impuberes obligant, ut ante pubertatis
annos reſilire, eaque diſſolvere non poſſint
etiam mutuo conſenſu. 24. Poſſunt tamenre-
clamare & reſilire facti puberes, ſufficitque,
modò pars una pubes facta ilicò reclamet: 3tio
Niſi forte pubertati proximi contraxiſſent
Sponſalia cum juramento; quo caſu facti pu-

beres
Kkk 4

9892 DzYz SPONSALIBUS.
beres nonniſi mutuo conſenſu ea poſſunt diſ
ſolvere.
Pars 1I. conſtat ex c. De illis 7. && c.
nohig 8. de Deſponfimpub. in priore quidem ex-
Preſsè dicitur: iwe uterque, ſive alter reclamet.
Et Ratio eſt, ne propter fragile & lubricum
judicium Sponſalia facile & ſœpe temere con-
trahant, iterumque diſſolvant.
Parsg Il. Sumitur ex c. Io.de Sponſal. &
juxta c. De illis cit. is, qui prius factus eſt pu-
bes, reſilire poreſt non exſpectata pubertate
alterius, quamvis pars impubes reſilire non
oſſit, etſi pars altera pubes facta ſit. c. cit.
j.Müulier. Porro pars pubes facta ſi reſilire
Velit, id illico, ſive ſtatim facere debet, hoc
eſt, intra triduum. arg. L. fin. C. de Judic. & L.
En. C. de errore Aqvocat. ubi illico fieri dicitur,
quod intra triduum proximum fit. Alias rata
habuiſſe Sponſalia cenſebitur. Excipiunt tamen
alii cum Wagnereck ad c. De illis iti ignorave-
rit ſe pubertatem attigiſſe, vel ſibi competere jus
reſiliendi, eoquòd tempus ignorandi non
currat.
Pars II. Habetur ex éod. c. 10. de Spon-
ſal. ubi hic caſus excipitur. Unde licèt Spon-
ſalia Impuberum habeant imbibitam conditio-
nem hanc; niſi pars pubet facta reſilierit, ac
Proinde etiam Juramentum adjectum eam ha-
bere videatur, juxta Regulam uſitatam: Ju-
vamentum ſequitur naturam Contractus, cui ad-
dicitur; fallit tamen ea Regula in poſito caſu ob
ſpecialem exceptionem. Pubertati autem pro-
ximi

1
enu
n
S.
1
elef.
ae
oN
r
neh
nulheis
nicb ane
Eed de
rs
Nenh
Smlt
Polant
1d
Aewknn
w
Nenteh,

Al

16
Gnon e
6Mlurin
enrit
WCv
tank

.

Rne

HMA
elf.

llre

hoe
l.
lun
teti
nen

oc.

Karſ

N.
ſn.
to⸗
N
Nbr.
i N
Neln
En
10

DEZ SPONSALIBUS. 893
ximi cenſentur, ſi deſit adhuc dimidius annus, vel
integer, vel, ut volunt alli, etiam integer eum
dimidio.
Ohyj. I. cont. Concl. I. L. In Wonſalib. con-
frabend. ff. de Sponſal. ait Ctus ſatis eſſe Spon-
ſos, quid agant, intelligere. Item: in Sponſa-
libus ætas deſinita non eſt, ut in Matrimoniis.
Ergo. Be. I. ſed ead. L. ſtatim ſubjicitur expli-
catio: id eſt, ſi non ſint Minores, quam ſeptem
annis: ergo Lex præſumit generaliter ante ſep-
tennium eos, quid agant, non intelligere; &
proinde ante eam ætatem non eſſe Sponialia.
Unde ad alterum B. cum CGloſſa ſenſum eſſe
Imò. quòd in Sponlſalibus non ſit eadem ætas de-
finita, quæ in Matrimonio. 240. quod in Spon-
ſalibus non ſit alia ætas definita pro maribus, &
alia pro fœminis ut in Matrimonio; cujus ra-
tio eſt, quia ad Sponſalia ſufficit uſus rationis,
qui eodem tempore, ſaltem ut plurimum, ma-
ribus & fœminis advenit; potentia autem ge-
nerandi, quæ inſuper ſpectatur in Matrimo-
nio, tardiùs in viris reperitur, quàm fœmi-

nis. 3 1iò, quòd ætas definita pro Sponſali-

bus non ſemper ſufficiat, ſicut ætas definita
pro Matrimoniis, cùm ſæpe comtingat eos,
qui ſeptennium expleverunt, nondum per-
veniſie ad uſum Rationis, adeoque inhabiles
eſſe ad contrahende Sponſalia. Denique . III.
Dum agitur præſertim de Sponſalium valore,
Leges Eecleſiaſticæ reſpiciendæ ſunt; hæ vero
determinèrunt ſeptennium completum pro
Sponſalibus, ut patet ex dictis in Concluſ.

894 DE SPONSALIBUS. .

Inſt. I. In c. Juvenis de Sponſal. ab Eu-
genio valida agnoſcuntur Sponſalia, quæ Ju-
venis cum puella ſeptennio minore contraxit,
eoquèòd in puella videretur malitia ſupplere
ætatem. Ergo LL. Eccleſiaſticæ non defini-
verunt abſolute ſeptennium completum pro
Sponſalibus. Prob. Antec. Nam ibidem dici-
tur, quòd Juvenis ille impedimentum publicæ
honeſtatis contraxerit cum conſobrina illius
puellæ & ob hoc declaratur nullum eſſe Ma-
trimonium, quod hic Juvenis poſtea contra-
xerat cum conſobrina illius puellæ. Ergo illa
Sponſalia erant valida, nam ex Sponſalibus
irritis & nullis nullum oritur impedimentum.
e. N. Antec. Ad Proh. B. I. ex eo, quòd or-
tum fuiſſet in eo caſu impedimentum publicæ
honeſtatis, non ſequitur valida fuiſſe Sponſa-
lia ratione ætatis, cùm de Jure antiquo orire-
tur impedimentum hoc etiam ex invalidis,
modè invalida non eſſent ex defectu conſen-
sůs, qui juxta Adverſarios in dato caſu non
defuit. N. 2. D. Ant. Dicitur, quèòd certò
contraxerit hoc impedimentum, & præcisè
Propter Sponſalia ante Septennium eontracta.
N. Dicitur ſub dubio quòd contraxerit, eo-
quòd forte poſt ſeptennium facto ratificaſſent.
C. Eugenius non pro certo, ſed ſub dubio
judicavit ortum eſſe hoc impedimentum, quia
dubium erat, annon ratificaſſent poſtea Spon-
ſalia ſaltem facto; ait enim: ex bumana forſan
fragilitate tentavit, quod complere non potuit:
& ideo in dubio hoc tutiorem partem dlegi,
Volunt-

pe
, G

,
I
den 10
rerun
Merdo
niu
Oinuuunhn
Hu
Ewenun
zal
aNG
Aerenrin
ge
nne
Gl i
Konſ
Nhiszr
E o
on i.
min
A Mhur
Uord
lkne i
c.
Re

Sinle

DE SPONSALIEUS. 895

l voluitque Juvenem à puellæ illius conſobrina
ſn l. ſeparari, quacum contraxerat Matrimo-
, nium. =
r Inſ. II. Pontifex pro cauſa ſeparandi Ju-

venem a conſobrina puellæ iſtius affert impe-
dimentum publicæ honeſtatis. Ergo cum ex
* copula oriatur impedimentum affinatis, non
intig publicæ honeſtatis, ſupponit Sponſalia valuiſſe,
ee non obſtante, quòd contrahentium pars altera,
El. nimirum puella necdum ſeptennis fuerit. E. I.
mn. D. Ant. ut ante . 2. D. etiam Conf. Si im-
pedimentum Affinitatis proveniret ex quacun-
s que copula. C. Cùm tantùm proveniat ex

um. perfecta N. Copula verò, de qua dubitabat
o. Pontifex erat imperfecta ob puellæ, vel etiam
ler ipfius adhuc Juvenis impubertatem; hoc enim
. ſuapponunt verba: forſan tentavit, quod com-

e. plere non potuit. Et inde eſt, quòd Pontifex
IS afferat iub dubio impedimentum publicæ ho-
lr neſtatis pro cauſa ſeperandi Juvenem & puel-
um læ conſobrinam, eoquòd mexito dubitabatur,
As an non facéto aliquo licet imperfecto poſt ſep-
vHE rennium puellæ fuiflent ratificata Sponſalia;
, nam traduxerat puellam in domum, & hæc
A illius uxor dicebatur, ut tum e. Juvenis. tum
o ejus Rubrica indicat. Denique N. 3. W. Conf.
quia, ut ipſimet Adverſarä ſupponunt cap.
i illud loquitur de caſu, quo faltem ſufficiens ad
o. Sponſalia conſenſus adfuit malitia ætatem ſup-
A Plente; hoc autem conſenſu ſuppoſito orta
N Ffuit olim publica honeſtas, licèt propter ætatis
e defectum Matrimonium & ipfa Sponfalia
li fuerint

896 DE SPONSALIBUS.

fuerint nulla per textum clarum c. Un.
de Sponſal. in 6.
Inſt. III. Ex una parte valent Sponſalia
ante ſeptennium, ſi malitia ſuppleat ætatem,
ſpectato Jure Naturali, quia hoc plus non exi-
git, quam ſufficientem conſenſum: ex altera
verò parte ſpectato Jure Poſitivo eſt dubium,
an receſſerit à Jjure Naturali; ergo ſtandum
eſt pro Jure Naturali & valore talium Spon-
ſalium. w. I. M. 2. p. Antec. ob textus claros
in Concl. cit. G. II. Hoc argumentum, quod
in aliis etiam materiis objici, & ſubinde malè
applicari ſolet, tunc ſolummodo efficax eſt,
quando pro utraque contradictionis parte ex
Jure Poſitivo afferuntur textus ſolidi & graves,

ita ut res ponderatis textibus ab intrinſeco fſit

verè dubia,; & pro qualibet parte ſtet ferè
εο qualis probabilitas, tunc enim in praxi recte
ſuadetur ſententia, quæ propius accedit ad Jus
Naturale, licèt in Theoria nihilominus utra-
que ſententia ex merito propugnetur. Et ra-
ti0o eſt, quòd aliàs, cùm vix ſit materia, in
qua non videatur aliqua apparens repugnantia
textuum, Jus poſitivum deberet penitus negli-
gi, & in rebus indifferentibus ſolum dictamen
Naturæ attendi. Cum igitur textus & ratio-
nes Juris pro noſtra ſententia loquantur clarè,
ſaltem longè clariùs, quàm pro parte adverſa,
non verſamur amplius in re verè dubia, nec
ræ& cisè ſtandum eſt in Jure Naturali, ſed Po-
Rure ſatis claro inhærendum.

IMſt. IV.

iore
Kag
Anl
oAsen
C
16ℳ1
o lrlee
l Mey
Wicuren
oee
,
AR
Golautcn
utodne
9 Folm
his erfel
Dpentan⸗
Pcelltert
eten
Crtuwen
Gpnt⸗
ENd von
er nee
gtel
Cr

DE SFPONSALIBUS. 897

Inſt. Il. Jura à nobis allata ideo ptæcisè
W, requirunt ſeptennium, quia præſumunt in eàâ
æiate adeſſe uſum Rationis. Ergo ſi hic præ-
ta veniat eam ætatem, Sponſalia valebunt. Prob.
n Conſ. Præſumptio cedit veritati L. 19. F. de
mei. Probat. G. O. Antec. Quia præſumunt præ-
uum ſumptione generali non adeſſe uſum Rationis,
nin & ex hac generali præſumptione irritant talia
nun Sponſalia, quèd aliàs confuſiones & pericula
nem non ſatis evitarentur, niſi certa ætas definire-
e tur. C. Præſumptione particulari. M. An-
gu tec. & Conſ. Et buj. Prob. O. ſimiliter: Præ-
E ſumptio generalis cedit veritati. N. Particu-
laris. C. Inter præſumptionem generalem verò
ee G particularem diſp. eſ: quòd Lex fundata in
A, præſumptione generali, & ex hac irritans actum
oſht aliquem, vel prohibens, aut præcipiens per-
eè maneat & obliget in Conſcientia, licèt in caſu
de particulari non ſubſit, quod præſumit Lex;
R qͤuia fundamentum Legis eſt quid generale e.
Gun g. periculum univerſale, quod permanet, &
cujus evitatio eſt finis Legis; igitur licèt in
calſu particulari tale periculum non eſſet; non
ideo ceſſaret finis Legis; proinde nec Lex ipſa;
l. & conſequenter nec ejus vis obligandi. Econ-
en tra ſi Lex fundata ſit in prœæſumprione particulari
d. e. g. facti particularis, delicti, qualitatis &c.
de tale quid non ſubſit, etiam ceſſat Lex, &
e Cconſequenter nec obligat in conſcientia. Et
ee rati eſt, quia ceſſat fundamentum, rat io, &
r. finis adæquatus Legis. Sic juxta multos, qui
condemnatur a Judice ad Iolvendum, quod
TrévVera

998 DE SEONSALIHUS. 1

revera non debet, hunc ſententia non obligat n
in conſcientia ſi ipſi certum ſit, quod nihil IWUunn
debeat & ſententia ſit injuſta ſaltem ma- ejl
terialiter : confirmant hoc exempla & Mll
textus c. 13. de Reſtit. ſpol. c. 44. de ſent. u M
Excomm. &σ. Hinc dWe

N. II. Retorq. argum. Jura irritant Matri- MWlt
monia clandeſtina, quia præſumunt periculum nin
illud poſtea negandi: irritant profeſſionem Re. Min
ligioſam ante decimum ſextum ætatis annum, M 6
quia ante hunc præſumunt defectum ſufficien- Wnn
tis diſeretionis. Item contractus ſeptennio ſinn
Minoris, Filifamiliss impuberis &c. Ergo ſi nin e
hæc præſumpta aliquando reipſa non ſubfint; Imn
valebunt Matrimonia clandeſtina, Profeſſio M
Religioſa &c. quia præſumptio debet cedere ilieht
veritati. Prlehft
Inſt. V. Etiam ante Tridentinum erat lut
Præſumptio Juris pro Matrimonio de præſenti emiͤn
contracto, ſi ſponſus cognoviſſet ſuam Spon- Eil
ſam de futuro, quia præfumebatur cognoviſſe umn
ſponſam animo maritali; & tamen non erat lumn
Matrimonium, ſi eam cognoviſſet animo merèê ch aln
fornicario. Ergo a pari idem hic de Spontali- in:
bus dicendum eſt. N. C. Ant. N. Conſ. Præ- Ie,
ſumptio Juris ante Trid. pro Matrimonio de hat
præſenti in poſito caſu erat quidem præſump- lIn
tio Juris de Jure, ſed fundata in facto par- Imn
ticulari Sponſi; quod ſi fallum eſſet, conſe- Imſe
quenter tota præiumptio erat falſa, carens om- Ilf,
ni fundamento, nec ſtringens in conſcientia; Nte
— ſicut etiam hodie Lex vel Jus oblaan coO⸗ i
abl⸗

l nſi
I .
N
E.

Nllei.
Nen
enk.
ſAdun
firn.

en)
d
bing
elio

edete

Reret
enn
.
Cn
et
Hinde
Wr.
Mod
An⸗
oſet⸗
Geo
cerit

DE SPONSALIEBUS. 899

habitandum maritaliter uxori, quia præſumit
illud Matrimonium contraétum fuiſſe in facie
Eceleſiæ, vel ſine impedimento, non ſtringit
in conſcientia, ſi præſumprio ſit falſla, & re-
vera Matrimonium contractum ſit vel clande-
ſtinè, vel cum impedimento. Econtra Leges
Eecleſiaſticæ irritantes Sponlſalia ante Septen-
nium fundantur in præſumptione generali, quod
ante eam ætatem non adlſit ſufficiens uſus Ra-
tionis, & periculi univerſalis fraudum & con-
fuſionum, quæ facilè oriri poſſent, niſi certa
ætas ſtatueretur; ſi enim contrahens ante ſep-
tennium poſtea ſtare promiſſis veller, ſuffice-
ret dicere, non defuiſſe uſum Rationis, ſi ſta-
re nollet, negare hunc adfuiſſe. Lex vero fun-
data in hac præſumptione Univerſali, manet
ſemper vera, ſemperque ſtringit, licet in caſu
Particulari ſit falſa præſumptio: ut patet ab
exemplis jam ſæpe allatis.
Obj. II. Sponſalia ſunt via & diſpoſitio ad
Matrimonium; ergo quod Jus diſpoſuit circa
Matrimonium quoad malitiam ſupplentem æta-
trem, etiam intelligendum erit de Sponlalibus.
Subſumo: Atqui in Matrimonio malitia ſupplet
ætatem c. Continebatur. &c. 4. de Deſponſ. im-
pub. c. in. eod. Ergo etiam in Sponſalibus. Prob.
ſeq. Maj. Quando utrobique eſt eadem ratio ali-
quid ſtatuendi, non poteſt præſumi, quod jus
circa unum ſic, circa alterum aliter ſtatuerit.
arg. L. Illud. f. Ad Legem Aquiliam. Sed utro-
bique hic eſt eadem ratio; nam ſicut ratio ſta-
tuendi certam ætatem pro matrimonio, eſt po⸗
ten tia

„

90⁰⁸ DE SPONSALIEUS.
tentia generandi; ita pro Sponſalibus uſus Ra-
tionis. Ergo ſicut nihilominus in Matrimo-
nio malitia ſupplet ætatem; ita etiam in Spon-
ſalibus. . .
. JI. Ketorq. arg. Ergo quod Jus diſpo-
ſuit circa Matrimonium clandeſtinum, etiam
diſpoſuit circa Sponſalia clandeſtina, quod eſt
ſaltem contra communem. Item: ergo ſicut
Matrimonii vinculum, eſt Jure Divino nullaâ
ſuperveniente cauſa ſolubile, ita Sponſalia. &c.

W. II. M. ſeq. Maj. Ad prob. N. Min, cum ejus

prob. nam diſp. eſt. quòd jura ſpeciali ex ratio-
ne in Matrimonio voluerunt ſufficere puber-

tatem naturalem; ſeilicet ob periculum incon-

tinentiæ, fornicationis, cui malo non ſatis oc-
curriſſent, ſi præcisè pubertatis legalis, non
etiam naturalis haberi rationem voluiſſent: ſed
hæc ratio ceſſat in Sponſalibus; proinde de-
Ciſio facta circa Matrimonium ad Sponlialia ex=
tendi non poteſt. Imò eo ipſo, quod jurail-
lud expreſſerint duntaxat in Matrimonio, ſéi-
licet in hoc malitiam ſupplere ætatem; non
item in Sponſalibus, clarum ſignum eſt, quèd
in his diſpoſitionem indefinitam, & ordinarium
Juris intellectum limitare non voluerint, ſed
potius firmare juxta vulgare: exceptio firmat
regulam; & proportionaliter aliis actibus à
certa ætate pendentibus, ac ſupra memoratis
nullitatem inducere defectu ætatis requiſitæ.
Olj. IIl. Saltem non eſt neceſſe, ut ſep-
tennium ſit perfectè completum; ſed ſufficiteſſe
completum moraliter, h. e. licèt adhuc deſit
menlſis, vel dies. Ergo. Prob.

N
0.

1 li
(lne)
Ulo le
I lo
. l
1 00
cscor
e
M
0lmk
aneno
heins
herre
Krvin
i
1N
eWn,An
DluINd
inpen
iiui
on
Ahe

an

At
o
N

lade⸗
Mrii
io.
ler.
n.
doe⸗
non
de⸗
er⸗
ſeil.
lo⸗
N
6
Gunmm
o!
elbs
le⸗
dle
Eenele
Ud
D

DE SPONSALIBUS. 901

Prob. Ant. I. Juxta axiomata Philoſophi-
ca, & ex uſu Juriſtarum: quod parum diſtat,
nihil diſtare videtur. Ariſt. 2. PMhj. Parum
pro nihilo reputatur. Proximè accingendus
habetur pro accincto. L. penult. f. de Zeſiam.
milit. II. Ultima dies in favorabilibus habe-
tur pro completa: ſic in favorem Teſtamenti
conceditur impuberi, ut Teſtamentum con-
dere poſſit ultima die. Atqui Sponſalia ſunt

cauſa favorabilis. III. Licèr Jura certos an-

nos præſcribant Ordinibus ſuſcipiendis; ſuf-
ficit tamen ultimum diem eſſe inchoatum: ergo
à pari ſufficiet ad Sponſalia ſaltem ultimum diem
eſſe inchoatum. IV. Septennium determinatum
eſt propter præſumptionem uss rationis; ſed
ex defectu unius alteriuſque diei non ceflſat illa
præſumptio.
wv.. M. Antec. ſed debet eſſe perfectè com-

pletum, ad momentum; ſicut tempus deter-

minatum ad Profeſſionem Religioſam, quæ,
niſi impetrata fuerit ætatis venia, non poteſt
emitti validè, niſi ultima dies anni decimi ſexti
ſit ad momentum completa; idque ex eo ca-
pite, qu'a hoc tempus a Jure præſeriptum eſt,
& ideo determinatum, nequis ſuo judicio, vel
arbitrio illud murare poſſir. Unde
Ad I. H. IIla axiomata ſolum locum ha-
bent in rebus arbitrariis; quando Jura non præ-

ſcribunt actui certam & completam ætalem,

ſive tempus. Hinc retorſio eſt in Profeſſione
Religioſa: item de anno Probationis, qui ei

Præmitti debet.
LII Ad II.

902 DE SPONSALIBVUS.

Ad II. N. D. In merè favorabilibus. T
Non enim hoc certum eſt, ubi Jus aliquid
pecialiter non excipit. In aliis. N. In Spon- n
ſalibus verò contrahitur gravis obligatio & nei
onus, uti publicæ honeſtatis. Teſtamenti fa- fnnd
ctio eſt merus favor; hinc eſt diſparitas. Præ-
terea in factione Teſtamenti eſt ſpecialis excep- Nen
tio ; hæc autem firmat regulam in oppo- Nen
Ad UI. N. C. Ant. M. Conſ. Diſp. eſt, ahan
quòd ex praxi Eccleſiæ, quæ eſt optima In- Mimnn
terpres Legis Eccleſiaſticæ, conſtet, non exi- mn m
gi ab Eccleſia annos phyſicè completos; ſed amm
nihil tale conſtat ex praxi quoad Sponlalia. De- S olli
inde ſimitatio ætatis præſeriptæ Ordinibus quo- q dl
ad ſuſſicientiam anni ulrimi inchoati Præcisè Or- ammin
dinandorum favorem ſpectat. Denique Jura, annn
dum agunt de ætate requiſita ad Ordines, pla- fong
ne aliis utumtur terminis, quàm ubi agunt de gnw
Sponſalibus; nullibi enim dicunt, ante eos an- ugo
908, quos præſcribunt completos, non poſſe n
ſuſcipi Ordines, aut ita ſuſceptos eſſe nullos i, jen
& irritos; ſicut tamen ſtatuunt de Sponſalibus. ug
Deſponſationes ante ſobptem annos ſteri non poſſunt. tunte
6. Acceſſit cit. G&ια. Vid. Conclulſ. enne,
Ad I. W. Min. nam præſumptio illa eſt aen
Præſêmptio Jurisy, non bominis; ergo proce-
dit univerſaliter, nec arbitrio Privati hominis

—

ezci

. 110 .
mutari poteſt; ſicut tempus Profeſſioni Reli- an
gioſæ præſeriptum. Wnn

ARTI-

DE SPONSALIB US. 98
M ARTICULUS IV.
on. .
ꝰ An valeant Sponſalia clandeſtine contracta? vel
mift. Zine ſeitu & conſenſu parentum? Item metu
r. gravi injuſto extorta?
inch. Maxdam I. Metus dicitur trepidatio
ne . V mentis periculi inſtantis, vel futuri cauſe;
„, EZ. I. E. Quod metüs auſa. Alius eſt gravis, qui
,4 cadit in conſtantem virum, ùt quando malum,
n quod timetur, eſt ejuſmodi, ut virum etiam
. fortem movere poſſit ad faciendum, quod
d alias facturus non eſſet. Alius levi, qui ab
De homine conſtante facilè ſuperabilis eſt, quia
. malum, quod timetur, eſt leve. Metus gra-
O. vis iterum alius eſt abſolute, alius reſpective
lurn gravis, ſicut malum, quod timetur poteſt eſſe
De. vel ablolute grave, vel reſpectiv. Abſolute
ne ver grave eſt; quod omnes, vel plerique ha-
G. bent Ppro gravi, quale eſt mors, mutilatio, cru-
mN ciatus corporis per dura verbera, gravis infa-
GRn mia, jactura ſtatůs vel bonorum & ſimilia.
. Deſpective grave eſt, quod eſt grave reſpectu
aliquarum perſonarum, quæ ſunt minùs fortes
ùr fœminæ; juvenes, viri meticuloſiores. In
D qubio tueritne merus gravis, vel levis? arbi-
.. trio Judicis decidendum relinqunur. An verö
Nds metus reverentialis, quo liberi parentibus, ſub-
ler diti Principibus, alii Majoribus ex reverentia
contradicere non audent, dicendus ſit gravis;
vel levis“ controvertitur inter Doctores. Pro-
babilius eſt, quod pure reverentialis ex ſe gra-
NII I. II 2 vis

904 DE SFONSALIBUS.

vis non ſit; aliàs enim nullus ferè conſenſus à
liberis præſtitus, aut contractus ob reveren-
tiam in parentes initus, vel ſubditum inter &
Dominum firmus eſſet. Fit tamen gravis, ſi
accedant graves minæ, indignantium vultus,
continuæ exprobrationes, vel alia ſigna gravis
offenſæ. Sic conciliantur Leges, quarum ali-
quæ metum reverentialem pro gravi, aliquæ
pPro non gravi habere videntur.
Wotandum IlI. Metum hic alium dici ju-
Rtum (non eo ſenſu, quo aliàs metus gravis
quilibet dicitur juſtus, eoquòd meritò ad aliquid
Poſſit impellere, præſcindendo an jure, vel
injuria incutiatur) ſedquia juſta de cauſa incu-
titur à Lege, vel Magiſtratu: Alium injuſtum,
ſive per injuriam innocenti incuſſum: quod
Poteſt fieri vel directo, ſcilicet animo extorquendi
conſenſum a metum paſſo vel indirectos ob aliam
cauſam, ſic tamen, ut metum paſſus ejus occa-
ſione ſe metu liberaturus conſenſum præſtet.
Quæritur hic tantùm de Sponſalibus metu gravi
injuſto extortis; nam conſtat metum juſtum,
vel levem non reddere invalida Sponſalia.
Dico I. Sponſalia clandeſtine, ſive ſine
teſtibus & Parocho contracta valida ſunt, &
Per ſe licita. Eſt communis. Et Ratio eſt,
quia nullo jure vel prohibita, vel irritata ſunt.-
Dixi: per e licita; nam ſecus eſſet, ſi ſpeciali
quodam ſtatuto Dœceſano eſſent prohibita.
Wec dicas ex clandeſtineitate Sponſalium præ-
ſumi dolum, & ſic facile cum pluribus poſſe
contrahi Sponſalia; nam primèò dolus non
Præ ſu-

N
Ci⸗ l
uul
Pele
6 ſi,
Gbher
Raat
Ankcun
r ANen
e eeſe
mii
ol
Uleni 1
len e
Eer Ct
Wn
lonſi
WWeren
meti
Pemerri
M
nudeen⸗
Mlkrennu
Uforele
meonmn,
nene
Klin
Mle
lan⸗
MMugt

deren.
lerd⸗
id,
lnn.
Nere
n d.

li.
th
id,
vel
ncu.
n,
nod
lencli
Nn.

W.
s.
gui

DE SPONSATIIBVUS. 90 5
ræſumitur, niſi ubi clandeſtineitas alicujus
Lontracts eſt prohibita; aliàs nullus Contra-
Gus clandeſtinus liceret: ſed hæc nullo Jure
prohihita reperitur in Sponſalibus; Jus enim
novum Tridentini irritans contractum Matri-
monii Clandeſtinum, cùm ſit correctorium Juris
antiqui, extendi ad Sponlſalia non poteſt. Dein-
de clandeſtineitas non eſt cauſa, cur quis con-
trahat cum pluribus, ſed malitia. Non diffi-
teor tamen ex hac cauſa conſultum eſſe, ad-
hibere teſtes, ut Sp onſalia probari poſſint, ſt
fortè pars altera illa negaret.
Dico II. Sponlalia a liberis ſine paren-
tum conſenſu inia, licèt ordinariè ſint illicita;
ſunt tamen per ſe valida. Ita Catholici com-
muniter contra Harprecht & alios Hetero-
doxos Scriptores. Pars I. Qudèd ordinariè
ſint illicita, facile inter omnes convenit, eo-
quòd teneantur liberi vi Præcepti IV. Decalo-
gi revereri parentes, iis obedire; ideoque in
re tam gravi eorum requirere conſilium & con-
ſenſum. Dixi: ordinarie; nam ſi parentes nullam

contradicendi juſtam cauſam haberent, aut ſi

conſulerentur, injuſtè contradicturi eſſent Spon-
ſalibus honeſtis, liberos ſine eorum ſcitu, imo
contra eorum voluntatem contrahentes nec ve-
nialiter peccare cenſet Pichler de Sponſalib.
aliique. Igitur B
Prob. II. pars I. Conc. Trid. Seſſ. 24. de
Reform. Matrim. C. I. dicit anathema illis, qui
dicunt Matrimoniu à Fihisfamilias ſine conſenſis
parentum contracta irrita eſſe, & parentes ea Ta-

9⁰6 DE SrONSALIBUS.
vValebunt Sponſalia; ſi eni

lenlu parentum valet; multè magis valebunt
Sponlſalia, quæ aliis adhuc modis difſolvi poſ-
unt. II. Talia Sponlalia valent Jure Natu-
rali; Jure Poſitivo autem irritata non reperi-
untur; ſed ex hoc potius contrarium habetur;
nam c. Veniens 13. h. t. Sponſalia ſupponuntur
valida, modo Sponſus & Sponla, reclamanti-
us etiam parentibus, conſentiant. Et arg. C.
Pr. Ceuſ. 27. q. 2. Ubi ex deeiſione Nico-
hai Pontificis ſufficit Fecundum Leges ſolus eorum
conſenſus, dJe guorum conjunctionibus agitar. III.
Si valor Sponſalium à parentum dependeret
conſenſu, duriſſima foret Liberorum conditio,
cùm ſic comrahere ſæpe deberent cum iis, a
quibus abhorrenr. IV. Sponſalia pertinent ad
electionem ſtatũs de ſe Perpetui, ſeilicet Ma-
trimonii, in qua Liberi non dependent per ſe
à voluntate parentum, ſed obligationem, quam
ſubeunt propria voluntate contrahere debent.
arg. C. Cum virum. 12. de Regularibut. Adeò
etiam, ut parentes Propterea præcise, quèd
contra ſuam voluntatem contraxerint, nec ex-
hæredare eos, nec dotem denegare paſſint;
licèt non teneantur dotare juxta ſtatum & con-
ditionem ſuam, ſed ſatisfaciant, ſi dotem dent
juxta conditionem mariti. Engel. Gic §. 2. . 7.
chmalzgr. eod. tit. num. 93.
Dixi per ſe; nam ſi Sponſalia eſſent pro-
miſſio Matrimonii ineundi in iis circumſtan-

tiis,

4 . A .
za, vel irrita facere poſſe. Ergo à fortiori nl

m Matrimonium, i
quod eſt indiſſolubile, contractum ſine con-

Celd
wlel
Noen
achr.
Anp
ad
loll
Cuh
ln
on
9
Prannin
o

.

en
chrnt
ona
Lilt
llenl
oelan
g un
ennn⸗
gall.
lunir
Gieh
uui
IIN

tue

in
nonium
e coN.
Ibot
hidot.
N.
Nneti.
hben
Moon
nn.
6
MNo.
Uun
UI.H
Cerer
idor
is, 1
eNr d
Ne
ga
nger
ebdn
I
et.
Cn
.
ndent
un

nh
Crtt
1

Dz SPO NSALIBUS. 907
tüis, in quibus ipſum iniri non poſſet, niſi cum
ravi & peccaminoſa parentum offenſa, ùr
quia filius cum notabiliter viliore in familiæ
dedecus contraheret; vel quia gravia inde
ſcandala ſequerentur, graves & diuturnæ diſ-
ſenſiones &c. tunc enim Sponſalia non tantùm
graviter illicita, ſed etiam invalida erunt, cùm
ad impollibile vel inhoneſtum, quale eſſet eo
caſu Matrimonium, nemo poſſit obligari;
adeò ut ne jurata quidem promiſſio ſubſiſtat c.
Quanto 18. de Jurejur. ð
Obj. l. L. 7. F. de Sponſal. ad valorem
Sponlalium requiritur conſenſus parentum,
ſub quorum poteſtate ſunt Liberi. Ergo. Be.
T. Ant. M. Conſ. Ratio eſt; quèd poſtquam
Matrimonium ad dignitatem Sacramenti eſt
Chriſto elevatum, ea, quæ ad Matrimonium
pertinent, ut Sponſalia, nequaquam ulterius
Ordinationibus Laicis, ſed Eccleſiaſtico foro
duntaxat ſubjecta ſint. Dixi T. Ant. Quia
L. cit. non incongrue explicari poteſt dicendo
conſenſum parentumn olim requiſitum fuiſſe ad
honeſtatem duntaxat Sponſalium; verba enim
Legis ſunt: in Sponſalibus etiam conſenſus eorum
exigendus eſt, quorum in nuptiis deſideratur. At-
qui ex LL. Civ. non ſatis ſolidè evincitur nul-
litas Matrimonii ſine parentum conſenſu olim
celebrati; Leges enim ſine conſenſu illo cele-
bratas nuptias ajunt ſolummodo injuſtas, L. 18-
f-. de Rit. Nupt. ſed vox ea ſaltem æquè in-
Goneſtas ſignificare poteſt, quam invalidas. Se

de hoc plura, ubi de Matrimonio.
LII 4 Obj. II.

908 DzZ SFPONSATIBVUS.
Obj. II. Parentes poſſunt irritare Spon- ulA
ſalis Liberorum; ergo ſignum eſt non valere l.
Liberorum Sponſalia, que ſine conſenſu pa- pßel
rentum contrahunt. Prob, Ant. Pater Poteſt Heln
irritare vota Liberorum ;„ergo multò magis oſden
Sponſalia; ſi enim Promiſſio facta Deo irritsri alte⸗
Poſſit, multò magis facta homini. H. I. W. Klont
Aunt. Ad prob. C. Ant. N. Conſ. Diſp. eſt. quia ch
Parer poteſt irritare vota Liberorum, quate- Alhr
nus præjudicant Patriæ Poteſtati; Deus autem imn
vel non acceptat vota, quæ tertio præjudi- N

cant; vel ſi acceptat, cedit iterum ſuo Jure, ſi craſß
Præjudicatur tertio. Sponſalia autem non ſic lanl
Præjudicant Patriæ Poteſtati; huic enim, cùm iinr/
ſint Juris Publici ſaltem diſpoſitivè, non iub- nn
jacent. Deinde Liberi circa Statũs electionem ngel
ſui Juris ſunt. . II. Si Parentes poſſent irri- Ifnmn
rare Sponſalia; ergo hoc ipſo eſſent valida, ſi-. li.
cut votum, quod poſtea irritat

ur à patre; ini
quod enim nullum eſt, annullari non poteſt. l
COlj. III. Liberi tenentur requirere con- Tinii,
ilium parentum 3 ergo etiam ſequi; ergo non lblar,
ſequendo contrahent invalidè. B. U. Ant. bcre h
Tenentur ordinariè, & ex honeſtate C. Abſo- mß 4
lutè & de neceſſitate. N. Sic D. I. Conſ. Er- lenn
O etiam ſequi ordinariè, & ex honeſtate C. zunn
Sinper, & de/neceſſitate. N. D. etiam ult. irn
Non ſequendo contrahent Sponſalia invalide in irin.

caſibus ſupra Poſitis, in quibus Matrimonium
eſt illicitum. C. Secus N

Dico II. Sponlialia meru gravi injuſto ex-
torta probabilius valida ſunt. Ita cum Hau-

i.
li⸗
l
.
ein
Poven
6

el
Fen
hmn

loer⸗
H

1
DE SFONSALIEVUS. 909
noldo, Leſſio, & aliis contra plures TT. &
Canoniſt. Prob. I. Talia Sponſalia valent in-
Primis ſpectato Jure Naturali; nam hoc Præ-
cisè ſpectaro etiam Matrimonium metu extor-
tum valet, cùm hoc ſit irritatum ſolo Jure Ec-
cleſiaſtico. Et ratio utriuſque eſt, quia me-
tus non tollit rationem voluntarii & liberi ſim-
pliciter, ſed ſolùm ſecundum qnid; ergo ad-
eſt adhuc ſuſſiciens conſenſus, qui à Jure Na-
turali tantùm requiritur. Deinde valent etiam
Jure Poſitivo; quia juxta hoc vValent regula-
riter actus meru extorti c. 2. De hir, quæ vi
metssſve cauſa. Et L. fn. C. eod. tit. ubi quc metu
vel vi unt de gure delent in irritum revocari,
vel infirmari: ſed in irritum revocari, infir-
mari non poteſt, quod nunquam valuit, nun-
quam firmum fuit: nec ab hac regula gene-

rali Sponſalia ullibi excipiuntur, ut conſtabit
ſolutione objectionum.
Perob. II. Non poteſt afferri ulla ratio efſi-
cax invaliditatis talium Sponſalium; ſi enim
aliqua foret, eſſet hæc, quam plures ex adver-
ſariis dare ſolent, ut ita melius conſulatur me-
tum paſſo; ſed hæc ratio non eſt efficax; nam-
licèt dicanrur valere ejuſmodi Sponſalia, ad.
huc metum paſſo iatis conſultum eſt per hoc
Imd. quòd merum paſſus poſſit petere & facilè

obtinere reſciſſionem contractus. 240. quèd

Jus Naturale obſtringat eum, qui metum
injuſtè intulit, reſilire à Sponſalibus, ſi id exi-
gat Pars alterg, 371:5. Imèò metum patienti
major favor pfeſtatur ſi dicatur valere ejuſ-
LII 5 modi

910 Dr SPONSALIBVUS.
modi Sponſalia, quia habebit ſibi obligatam n
partem alteram, poteſtque eam compellere ad umn
ſtandum eontractu, ſi metum paſſo poſtea Matri- 1 6
monium placeat. N;
Obj. I. Irritum eſt Matrimonium metu ſsil
gravi injuſto extortum c. Veniens 15. c. Con- lln
ſultationi 28. h. t. Ergo etiam Sponſalia, ſi de his en⸗
aliud in jure non ſit expreſſum. Confirm. Mche
Quod in ſure ſtatuirur de Matrimonio, etiaam
de Sponfalibus intelligi debet. L. Oratio 16. i
ff. de Sponſal. Atqui ex jure non valet Matri- Mmin/
monium metu extortum, & de Sponſalibus iim-
aliud in jure expreſſum non eſt. Ergo. N. C. Ant. Goue
MW. Conſ. Ratio eſt, quòd de Matrimonio ita n
ſpecialiter ſit a jure ſtatutum juxta textus cla- n al
ros. c. Veniens eit. &c. & juxta c. Cum locum A
14. eod. Nihil autem tale ſtatuerit jus circa Ey
Sponſalia. Ergo dicenda ſunt valere juxtare- 0wmmn
gulam generalem, quà regulariter valent actus ld
meiu extorti; item juxta Jus Naturale, quod den
plus non exigit quam mutuum conſenſum, h)
quem metus non tollit ſimpliciter. le,
Ad Confirm. N. I. Lex illa Civilis poſt ele- nn
vationem Matrimonii ad dignitatem Sacramenti mm
in Sponſalibus tanquam in re ſpirituali attendi e
non debet. Et ratio eſt, quòd argumentum
à Matrimonio ad Sponſalia non teneat univer- en
ſaliter, ut ipſi fateri debent Adverſarii. Deinde H
eſto, quèd Lex illa vigeat . I. D. Maj.
Quando eadem eſt ratio Matrimonii & Spon- A
ſaſtum C. Secus N. Eſt autem-hic valde diſpar i
ratio; cùm enim Matrimonii valide initi, dole
&& Garr

—

glem
te id
lr.

Umetun
n.
ſcg
Crfn.
0eln
,46
M.
Dne
At.
0 n
8cl⸗
uin
cires
wate⸗
er
an

tnedl
Sneni
Centun
iel⸗

DE SFONSALIBVUS. 9 11

& carnsli commercio conſummati vinculum
ſit à nulla authoritate humana ſolubile Math.
19. v. 6. Sponſalia autem ſolvi variis modis
Poſſint; ideo Matrimonium majorem præ
aliis actibus libertatem meritò poſcit, & illud
metu extortum, non verò Sponſalia, irritandi
ſpecialis & æquiſſima ratio fuit, ut advertit
Sanchez ipſe adverſarius Diſp. 19. n. 3.
.Inſt. L. Matrimonium metu extortum
principaliter nullum eſt Jure Naturali, & non
tantùm Jure Poſitivo; ergo etiam Jure Natu-
turali irrita erunt Sponſalia extorta funt enim
inchoativè Matrimonium. Prob. Ant. In c.
Veniens & e. Cum locum. cit. aliiſque jam ſup-
Ponitur nullitas Matrimonii extorti ianquam
inducta jure anteriori; ſed hoc jus anterius de-
bet efſe Naturale. Conf. I. Si Matrimomum
extortum non eſſet irritum ſpectato Jure Na-
turali; ergo Jus Naturale non fſatis providiſlet
indemnitati innocentis metum injuſtum Paſſt.
Conf. Il. Jure Naturali omne illud irri-
tatur, quod repugnat fini Matrimoni; ſed
huic repugnat conienſus metu extortus, ni-
mirum fidei conjugali, conjunctioni animo-

rum &c.

N. I. Etiamſi concedatur Matrimonium
hoc eſſe nullum Jure Natureæ; non ideo idem
ſequitur pro Sponislibus; nam, ex rationibus
allatis, ideo præcipue Matrimonium eſſet nul-
lum Jure Naturali, quòd hoc alias non ſatis
Providiſſet innocenti metum paſſo, cùm Ia-⸗
men Matrimonium ſit inſolubile; & quod me-

us

912 DE SYONSALIBUS.
tus repugnet fini Matrimonii; ſed hæ ratio-
nes ceſlant in Sponſalibus; licèt enim fint in-
choative Matrimonium; variis tamen modis
ſolubilia ſunt; Item metum paſſus ea reſcin-
dere poteſt; nec obligant ad Matrimonium
ſtante metu contrahendum. Sed . II. MW. Anm.
cum communiore ſententia, & veriore. Ad
prob. H. M. Min. Jus enim illud anterius po-
tuit eſſe tradirum vel ſcripto, quod poſteain-
Tercidit, vel vivâ voce, vel conſuetudine, vel
traditione introductum; ergo non eſt neceſſa-
riòè Jus Naturale. Sic in Matrimonio cultiis
diſparitas eſt impedimentum dirimens ex ſolo
Jure Eccleſiaſtico, etiam juxta adverſarios, li-
cèt in toto jure Eccleſiaſtico non extet textus,
quo primùm tale Matrimonium eſſet irrita-
tum.
Ad Confrrm. I. . M. ſeq Sufficienter enim
metum paſſis Author Naturæ conſuluit, legi-
timo Magiſtratui conferendo poteſtatem, con-
jugia metu extorta irritandi; ſicut dando ejuſ-
modi poteſtatem, ſatis occurrit incommodis
quæ oriuntur ex nuptiis clandeſtinis. Dein-
de licet metum paſſus obligaretur metum in-
cutienti, antequam a Lege irritaretur tale Ma-
trimonium; Jus Naturale tamen iſtum ab in-

cuſſione metůs ſemper abſterruit commina-

tione gravis pœnæ, & ad injuriæ compenſa-
tionem obligavit graviter. Sicut ergo Jus
Naturale, licèt permittat illos irrevocabiliter ob⸗
ligari, qui doloſa ſimulatione divitiarum & c. in-

ducti funt ad Matrimonium, ſatis illis etiam

juxta

M
ni
ld
eumn
orenn
41
nnn
wr
e
aln
eln
An
p
8 e

E,
1

1.
r i
uen
e N
Mön
Mvorn
Y
5
r
,oe
Loel
Atben
irebe
bori
W

DE SPONSALIBUS. 913
juxta Adverſarios providit, quod doloſas
ejuſmodi ſimulationes, prohibuerit graviter
etiam ſub periculo malorum inde naſcentium,
& eum, qui dolo uſus, obliget ad compen-
ſationem, ita hic. , =WO
Ad Confir. II. R. N. Maj. nam etiam re-
pugnat fini Matrimonii, ſi contrahens inten-
dat non ſervare fidem, occidere proles &c.
& tamen Matrimonium tale non eſt jure Na-
turali irritum. Deinde illa mala non ſequuntur

neceſſariò ex natura metus, ſed ex malitia

metum paſſi. Denique ur conditio aliqua re-
pugnans fini Matrimonii irriter Matrimonium,
debet eſſe in pactum deducta e. zn. de Condit.
boſ.
Iiſt. I. In c. Cùm lIlocum 14. h. t. ubi de-
claratur irritum Matrimonium metu extor-
tum, datur ratio, quèòd locum non habeat con-
ſenſus, ubi metus, vel coauctio intercedit: ergo
Matrimonium metu extortum non valet Jure
Naturali, quia juxta hoc requiritur conſen-
ſus. Ergo etiam ſpectato Jure Naturali irrita
erunt Sponſalia metu extorta ex defectu con-
ſensûs Jure Naturali requiſiti. . D. Cauſ.
Antec. Locum non habeat conſenſus perfecte
liber & ſpontaneus, qui ibi ad valorem exigi-
tur à Jure Eccleſiaſtico. C. Conſenſus ſimpli-
citer voluntarius & liber, qui ſolùm à Jure Na-
turali exigitur. N. Ant. & Conſ. utramque. In
Matrimonio jus meritò majorem libertatem
exigit, ſcilicer perfectam, & ſpontaneitatem,
cùm enim hoc inſolubile ſit, pars merum paſſa
care-

metus.

914 DE SPONSALIB US.
careret omni remedio ſe ab injuria liberandie
contrarium eſt in Sponſalibus, in quibus ſpe-
Ctato utroque Jure Naturali & Humano ſuſſicit
conſenſus limpliciter liber, quem non tollit

Inſt. Iil. Etiam Jure Eccleſiaſtico hæc
Sponſalia nulla ſunt. Ergo. Prob. Ant. INNO-
CENT. III. zc. Ex literis. de Deſponſ. impub. per-
miſit puellam impuberi deſponſatam & in do-
mum ejus traductam recedere, & alteri nube-
re, eoquòd minis parentum impulſa fuiſſet.
Ergo ſuppomit ea Sponſalia metu extorta non
valuiſſe; aliàs enim non permiſiſſet eam re-
cedere & alteri nubere. . I. M. Conf. Sed
potius eo ipio, quod Pontifex, ut verba ſo-

nant, trilui facultatem juſſerit nubendi alteri,
voluit reſcindi Sponſalia; ergo ſupponuntur
valuiſſe; reſcindi enim non poteſt, quod nun-=

quam valuit. . II. Permiſlo etiam gratis
(non conceſſo) Sponſalia illa fuiſſe invalida, O.
Conſ. Supponit ea non valuiſſe præcisè ob me-
tum. N. Ex defectu conſensús ſimpliciter,
& abſolutè. C. Nam puella dicitur fuiſſe nolens
&o invita, ergo ſimpliciter non conſenſerat;
ſed tantùm ejus parentes.
Ohy. II. Non poteſt dari obligatio ad
actum illicitum, & ipſo Jure nullum; Atqui
ſi valerent Sponſalia, obligarent ad actum illici-
tum, & ipſo jure nullum. Prob. Min. Qnia
obligarent ad Matrimonium, quod metu ex-
tortum illicitum, & Jure nullum eſt. . N.
Min. Prob. D. Obligarent ad Matrimonium

NRante

en
n
aen
Chl
Dned
ane g
Woenn
en
Uet eie
hrlaee
Nelx eli
in Ner
M e
uumetu
1peri
Eunmin
luten
he
Mahon
IN We
Crburn
el h
elor tn
oa
li, en
Hont
nifeng
nnſce
ne
Ne

Fneh⸗
ſe.
Uett
it

llee
N.
t.
e.
be
l
.
ed
0o.
en
nur
hun⸗
gti
de
echne⸗
lhe
Pen

n
ll
l⸗
ſenet⸗

1 1

.

nul

DE SpPoNSALIBVUsS. 915

Rante metu contrahendum, adeéque contra-

hendum illicite & invalide N. Ceſſante metu
contrahendum, adeoque dum hoc licite & va-
lide contrahi poteſt. C. vel Subd. Obligarent

abiolute & efficaciter N. Inefficaciter, & condi-

tionate quaſi, niſi metum paſſus velit inſtituere
Actionem quod metüs cauſa & ſic cogere alterum
in Judicio ad reſcindenda Sponſalia, vel oppo-
nere exceptionem quod metis cauſa, eaque
repellere alterum C. Nimirum Sponſalia hæc
metu extorta non obligant ad Matrimonium,
dum alter adhuc pergit merum incutere, in-
eundum; ſed quando metus cefſſat, e. g. Si
deſinat metum incutere, vel tertius, qui me-
tum injecit, moriatur &c. Item: ſi metum
paſſus non vult uri Actione, vel Exceptione,
Juod metis cauſa; tunc enim conſentire cenſe-
tur. Unde exemplum & retorſio eſt in Spon-
ſalibus Impuberum, Clandeſtinis, Raptorem
inter & Raptam initis, quæ valida ſunt, ùr de
duobus prioribus oſtenſum eſt ſupra; de ulti-
mis eſt longè probabilius, cum Jure ſolum ir-
ritetur Matrimonium inter Raptorem, & Rap-
tam, quod Jus, cùm fit correctorium Juris
antiqui, extendi non debet ad Sponſalis; &
tamen Sponſalia impuberum non obligant, niſi
ad contrahendum Matrimonium in pubertate,
niſi reſiliant; Clandeſtina, non niſi ad contra-
hendum in facie Eccleſiæ; Raptoris & Raptæ,
non fſtante raptu, ſed quando Rapta loco eſt
Teddira tuto. Ita hic-

916 DE SPONSALIBUS.

Iiß. I. Metus, quo extorquentur Spon-
ſalia, influeret in ipſum Matrimonium, etiam

ſublato meiu; nam quidquid influit in obli-

gationem tanquam radicem, influit etiam in

objectum & effectum iſtius obligationis; ergo

ſi Sponlſalia ſint extorta metu, etiam ſic ex-
tortum cenſebitur Matrimonium. B. D. Ant.
Influerent in Matrimonium, fſublato metu;
abſolute. N. Inefficaciter, & quaſi conditio-

nate, h. e. ſi metum paſſus nolit uti actione,

vel exceptione quod metus causd. C. ſi verò
hac uti nolit, hoc ipſo confirmare cenſetur
Priora Sponſalia, & libere omnino contrahit

Matrimonium, licet dependenter à prioribus

Sponſalibus. Hinc Matrimonium ceſſante

metu initum pendet à Sponſalibus metu ex-

tortis ferè ſicut Matrimonium à pubere, in
facie Eccleſiæ, vel cum Rapta exira Rapforis
poteſtatem conſtituta initum pendet à Spon-
ſalibus, quæ ab Impubere, Clandeſtine, aut
cum Rapta in Raptoris poteſtate conſtiruta ſunt
contracta; ac proin ſicut Matrimonii valori
contracti in pubertate, in facie Eccleſiæ, ceſ-
ſante Raptu non obſtat Impuhertas, Clande-
ſtineitas, Raptus; ita nec Merus. Et ſicut ex
eo, quod Matrimonium Impuberum, Clan-
deſtinum, aut cum Rapta à Raptore detenta
initum non valeat, malè infertur Sponſalia inita
ab Impubere, Clandeſtinè, aut cum Rapta ad-
huc detenta eſſe invalida; ita iterum hic.
Inſt. II. Ponamus, quèd metum paſſus

Volens reſcindi Sponſalia, non audiretur à Ju-
dice;

8 ſl,

oo
rorin
Ogeren
Lode ho
hol
Guytem
Alretr
e
Myeuin
et la
Tegtonn
ln l
IMrn
Enen
Nynn
INNWEn
Geken I
ECnnn
eonin
Wolſu
dI
En o
INMe
l
Uufti
ulhen
ürhan
ns
igt

Non.
etonn
bl
min
eo
0.
DIe
0lt.
Cor,
end
r
N
lbos
nte
el⸗
e, in
rors
.
NrW
Euntn
ier

ſſola
Gent
Gd
cunr.
n M

DE SPONSALIBVUS. 917

dice; vel, ſi audiretur, metum probare non

poſſet; compelli poſſet a Judice ad ineundum
Matriwonium; hoe verò durum eſſer, quia
ſic cogeretur perpetuèò vivere in ſtatu violen-
to. . Hoc caſu Matrimonium eſſet nullum.
Deinde hoe incommodum æquè ſequi Ppoteſt;
ex ſuppoſito quèòd Sponſalia illa eſſent invali-
da, nam etiam tunc ſi pars metum paſſa non
audiretur à Judice, vel metum probare non
poſſet, compelli poſſet ad Matrimonium.
Olj. Ill. Sequentia: Licèt Vota alia ſim-
plicia metu injuſto extorta valeant; invalidum
tamen eſt Votum Religionis ingrediendæ metu
injuſto extortum, quia eſt via ad Profeſſionem
Religioſam. Ergo etiam Sponſalia, quia ſunt
via ad Matrimonium. II. juramentum Spon-
ſalibus metu extortis adjectum eſt nullum;
ergo ſignum eſt invalida erjam eſſe Sponſalia-
III. Si valeant hæc Sponſalia; ergo ex his naſ-
ceretur Impedimentum publicæ honeſtatis;
ſed durum eſt innoeenti, qui metum paſſus eſt,
tale onus imponere, quo ejus libertas eitra om-
nem culpam reſtringeretur. Ergo.
. ad I. N. Am. Nullus enim textus ju-
ris afferri poteſt, quo irritum declaretur tale
Votum metu injuſto extortum; & à Conſti-
turione, quâ Profeſſio meru extorta irritatur,
tanquam reſtringente jus Naturale duci non
debet argumentum ad Votum ingrediendæ Re-
ligionis meru extortum. Inſtantia, vel retor-
ſio eſt in exemplis ſupra allatis de Matrinonio
Clandeſtino &c. Ad Il. N. W. Ant. nam regus
Mmm lariter

- P

918 DE SPONSALIBUS.
lariter valet, & obligat omne Juramentum, M
quod ſine peccato impleri poteſt arg. e. Quam- Ftin
SoN

vis. de pact. in 6. ſed Matrimonium licuè &
ceſante metu validè iniri poteſt, eriam vi Jura- tcht
menti. Ad III. k. C. ſeg. Maj. D. Min. Eſt n dh⸗
durum hoc onus imponere ſine ſufficienti causa Pnenn
& ſine lure. C. His habitis. N. Hoc onus im- w C
ponitur à Jure; Jus enim hoc Impedimentum WIun
annectit Sponfalibus validis, Sponſalia verò Aurdben
meru extorta nullibi à Jure invalidantur. De- unenh
inde licèt metum paſſus careat culpa, non ta- n
men ſine ejus confenſu hoc Impedimentum N
contrahitur, eoquèd, licèt ex metu contra- po
hat Sponſalla, illa tamen adhuc liberè con- Iel

trahat. 1 Vin
Uunp
ARTICULUS V.
Quibus ex caußis Sponſalia diſſolvi polſſiut? ⸗
Pieo I. Sponſalia non ſolùm morte naturali, on
gquæ ipfum etiam Matrimonii vinculum &.
ſolvit, ſed & fuperſtite utroque deſponſato- mnn,
rum multis ex caulis diſlolvi poſſunt. N
I. Sponalia puberum mutuo conſenſu ſol- Ilini
vuntur. c. Præterea. 2. b. f. Ratio eſt, quia ob- zohiin
ligationes, quæ conſenſu contrahumur; con- aiuße
traria voluntate diſiolvuntur S. Ein. Inſt. quib. Aden
mod. toll. oll. Et generaliter omnis res per l
quaſcunque cauſas naſeilur, Per eaſdem diffol- aen
vitur. c. I. && L. 35. f-. de I. J. intellige, ſi res,
vel obligatio ex natura ſua ſolubihis fit, un ſunt

Sponſalia; atqui hæc mutuo conſenſu naſcun-
. tur.

entung,
Con.
Hie.
e
Niene
ſ.
Snenmnn
rſen
N.
NA.

Mum
Unntr.
(.

Eurch
Vyon
Eheln.

DE SFONSALIEBUS. 919
tur. Deinde Sponſalia licèt via ſint ad Matri-
monii Sacramentum, non tamen excedunt li-
mites contraéctüs humani; ergo, ſicut iſte,
mutuo conſenſu ſolvi poſſunt. Idque etiam
locum habet in Sponlſalibus juratis; quia hoc
juramentum non obligat niſi in partis commo-
dum, quà proin obligationem remittente, tol-
litur Juramenti materia. Et, quia invito non
datur beneficium. L. Invito. 70. ff. de Ie. Y.
Juramento omni, quod in favorem, vel bo-
num hominis præſtitum eſt, ineſt tacita con-
ditio: niſi ab hoc remittatur.
II. Iplo facto ſolvumtur per Matrimonium
cum alia vel alio valide, licèt illiciie contra-
ctum c. Si inter 31. de Sponſal, 6. I. de Sponſ.
duor. Et ratio eſt, quòd inter duo vincula in-
compatihbilia teneat illud; quod fortius eſt,
rupto, aut ſuſpenſo interim debiliore; Matri-
monium verò cù⁹m ſit indillolubile, & confe-
rat jus in re, fortius eſt; ergo illi cedunt Spon-
ſalia. Dixi Imò per Matrimonium. non enim
ſolvuntur per Sponfſalia poſteriora, licèt jura-
ta, cùm valida eſſe non polſit promiſſio rei
jam alteri ex Juſtitia obligata; Juramentum
verò obligare nequeat in præjudicium tertii.
0. Cum coutigit. de urej. Dixi 2dò aut ſuſpen-
Jo; quæſtio enim eſt inter DD. an per Spon-
ſalia de præſenti, vel Matrimonium ita ſolvan-
tur Sponſalia de futuro, ut Sponsâà de præſenti
mortuâ (idem eſt de Sponio de præſenti) vel
ante Matrimonii conſummationem ingreſlà Re-
ligionem, Sponſus non teneatur implere tune
Mmm 2 Spon-

920 DE SPONSALIBUS.

Sponſalia de futuro prius inita? Non teneri
docent Sanchez Lib. I. DOiſp. 48. Laymann
Lib. 5. ZV. 10. p. I. cap. 2. ea moti ratione,
quòèòd Sponſalium de futuro initorum obligatio
per Sponlſalia de præſenti extincta ſir c. Sicut
22. c c. Si inter 321I. Obligatio autem ſemel
extincta non reviviſcat L. Qui res. 98. §. 8. F.
de Solutionib. quod Confirm. a pari. Votum
ingrediendi Religionem ſtrictiorem extingui-
rur ablolutè per Profeſſionem in laxiori c. Qui
poſt 5. de Regular, in 6. Ergo etiam ſic extin-
guuntur Sponſalia de futuro per Sponſalia de
Prælenti. Verùm teneri adbuc Sponſum ad
priora Sponſalia de futuro inita implenda do-
cent Coninck Diſp. 23. Mul. 4. Wieſtner Iuſtit.
Can. Lib. 4. Tit. I. alique, & rectè; quia nul-
lo jure habetor es vis Sponſalium de prælſenti
extinguendi priora de futuro: non Naturali;
quia juxta hoc obligatio illa poteſt conſiſtere
cum Matrimonio, ſaltem quatenus reſpicit tem-
pus illius per mortem difloluti; eamque eo
caſu tantùm ſuſpendi conveniens eſt, ne vio-
lans fidem datam ex ſua malitia commodum
rveporter, & pars innocens læſa privetur ſuo
jure pro eo calu, quo ejus uſum nihilimpedit.
Nec Poſittivo, quia in ce. citt. ſolùm dicitur
Matrimonium eſie valiqum; minime verô
priora Sponſalia omnino extingui; unde ſi-
cut ligatus Voto Religionis, ſi ineat & con-
ſummet Matrimonium, non liberatur omnine
obligatione Voti, ſed tenetur adhue mortuâ
conjuge implere Votum quantum Poteſt; ita
ic.

lend
Kun
onem
ene
umte
G
Meige
Non
en
heſten
lor
unl
Venn le
guoe
ru
Minet
Uhei
Nr
Pümnun
Gnſi
isadnn
Ms i.
erdtno
Elbel
Ahhei
Aleſlit⸗
uer
UIlmril
en

M Eenen
rrnn
uoe,
irno
1 Ne
nlnel
uun
eltlgui
NeG
ſennr
Qn
nd
Co.
i.
Morl.

Aete
Mnd⸗
Ude 6
vero.
0N

geti.
deoe
4
Cdeſ
Koon⸗
. Udt
ooll

if

DE SPONSALILUS. 92 1

bic. Item qui e. g. equum vendidit ſecundèò
alteri & tradidit, licèr einptor ſecundus per
traditionem acquiſierit Jus in re & Dominium;
ſi tamen equum reddat venditori, hic adhuc
equum tenetur tradere emptori primò; ſie in
noſtro caſu. Quoad Votum verè ingredien-
di Religionem ſtrictiorem diſp. eſt. Quia per
Votum ſimplex Religionis ſtrictoris, & per
Solenne in laxiori fides non eſt data diverſis,
ſed eidem, ſcilicet Deo; cui quia actualis ſui
traditio, per Profeſſionem in laxiori eſt gra-
tior quam ſimplex promiſſio ingrediendi ſtri-
ctiorem, ideo declaravit Eccleſia c. Qui poſt. cit.
extingui Volum ingrediendæ Religionisſtrictio-
ris per actualem Profeſſionem in laxiori: ſed
contrarium eſt in noſtro caſu.
III. Per lapſum temporis Matrimonio in-
eundo præfixi, ſi nimirum hoc præfixum ſit
obligationis finiendæ cauſa c. ſicut 22. h. t. Et
quidem ſolvuntur ex utraque parte ſive ſi ſine
ullius culpa, ſive ſi ex utriuſque culpa intra illud
tempus Matrimonium ſecutum noneſt; ex par-
te verò innocentis ſolùm, qui paratus erat ad nu-
Ptias, ſi hæ ſecutæ non ſint ex mora alterius ſive
culpabili, ſive inculpabili c. eit. Ratio eſt, quia ter-
minus ille fuit adjeétus per modum conditionis,
quâ non impletà ceſſat obligatio; nec Sponſi in-
tenderunt uitra illum terminum ſe obligare. Wee

ohſtat: quòd tempus non currat legitimè im-

pedito c. Quia 5. de conceſſ. Præb. & L. 1. & F.
C- de annali except. legitimè autem impeditus
cenſeatur, cujus mora eſt inculpabilis; nam
Mmm3 licèt

7

922 DE SPONSALIBUS.
licèt legitimè impedito tempus non currat ad
contrahendam pœnam Legalem, vel Con-
ventionalem juxta c. & L. citt. currit tamen ad
tollendam obligationem, ſi lapſo tempore de-
ficiat conditio, cui promiſſio alligata eſt c. ſi-
cut cit. & L. & convenerit. 14. F. Pro Socio. Et
ita ſe hic res habet.
Dixi: & præfivum ſit obligationis finiendæ
cauſa. Secus enim eſt, ſi certum tempus ob-
ligationi ſoum urgendæ & implendæ præfixum
ſir, h. e. ita, ut ultra Præſtitutum tempus
neutri differre liceat impletionem, ſicut debiti
pecuniarii ſolutioni ſolet tempus præfigi; tunc
enim lapio tempore manet obligatio implendi
ex utraque parte; nam duplex tunc datur ob-
ligatio, una ablolunè contrahendi Matrimo-
nmium, altera non differendi ultra Præfixum
tempus; prima, quæ principalis eſt, manet;
licèt altera lapſu temporis deficiat.
. IV. Per abſentiam, vel diſceſſum unius
ex Sponlſis in alienas terras parte alterà inſcia,
aut invita c. 5§. De iMis. . t. Dixi: in alienas ter-
yas. h. e. ſi diſſceſſus fiit animo mutandi do-
micilium, de quo loqui duntaxat c. cit. conitat
ex verbis: && peſten d'mittunt terram ad alias
partes ſe transferentes; non enim qui negotio-
rum, vel ſtudiorum ſolummodo caula aliò ſe
confert, terram dimittit. arg. L. 6. G. n. Ff.
de Adquir. vel amitt. V'oſſ. && L.. 2. C. de mncolis.
Ratio vero, quare dilcedente uno ſolvantur
Sponlalia ex parte alerius, eſt, quod eo ani-
mo diſcedens cenſeatur ipfſo facto illis renun-
ciare;

e
Munn
er
V
Con
c
genen
!
ſende
ends
liniu
cll
Abonn
Hole
ened
Mel
ud
1 cen
Kee
Ndn
Renie
ll, l
ll s
Ded,
Uiteni
U 0
Wl⸗
kre
Atn

=

Cfat ed

Con.

ne e

lele. .
NN

Hüfiine
ennst
efn
1N—
ebii
e
Pencdl
rob.
rimno.
Ehune
enen

n W
Nennr
enier
mn
ℳondt
i
egolo⸗
99
uole
ſf
er
Ctnu
oleo 1
ter
ls

DE SPONSALIBUS. 923
ciare nec Sponſa de futuro teneaturponſum ſe-
qui dum mutat domicilium, ſicut uxor maritum,
Sponſus verò multò minus teneatur ſequiSspon-
ſatn. Si veròô unus diſcedat animo, non mu-
tandi domieilium, ſed redeundi, diſtinguen-
dum eſt; vel enim retibus facilis, nec diu dif-
ferendus cenſetur; tunc ſatis convenit inter
DD. ex parte alierius non eſſe facultatem re-
liendi. Vel reditus eſt difficilis, & diu dif-
ferendus creditur; hoc ipſo diſcedens inſcia
vel invita parte altera Juri ſuo renunciare ite-
rum cenſetur; nec ſervaſſe, ut oporter, da-
tam fiſem, & res notabiliter mutata videtur.
Vel dubium eſt; & res optimè Judici Eccle-
ſiaſtico tunc decidenda committitur. Leges
Civiles verò ùt L. S is 2. C. de Sponſal. jubens
exſpetare ſponſam biennio, ſi ſponſus abſens
ſit intra Provinciam, & L. Liberum 2. C. de Ke-
pud. jubens exſpectare triennio;, ſi Sponſus
eſt abſens extra Provinciam; imo quadriennio
& ultra ut L. ſæpe 17. F. de Sponſal. ſi cauſa
abſentiæ Sponſi neceſſaria ſit, hodie non ur-
gent, nec afficiunt fidelium Sponſalia, quæ
juxta Jus Eccleſiaſticum regulari debent; hoc
verò c. de illis cit. ſine ulla tali diſtinctione dat
Parti alteri acultatem reſiliendi niſi dicere ma-
lis, Jure Civili fuiſſe exſpectandum tempus
Legibus ſtatutum, non vt Sponſa renunciare
poſſet Sponſalibus, ſed tantùm ut ab iis pro-
pter abſentiam Sponſi recedens Sponſa Arrhas
ab illo datas retinere poſſet, quas amiſſura
erat, ſi ante hoc tempus à Sponſalibus recede-
Mmm 4 ret.

924 DE SPONSALIEBUS.

rer. Ratio eſt, quia Jure Civili ſolo receſſu
& renunciatione Sponſæ Sponſalia ſemper ſolvi
Poterant L. 1I. C. de Sponſal.
V. Per quamcunque ſupervenientem mu-
tationem norabilem, ſive Phyſica illa ſit, ſive
moralis, quæ notabiliter difficiliorem reddit
executionem Sponſalium. Ratio eſt, quèòd
intentio Matrimonium, quod vinculum indu-
cit indiſſolubile, ſibi promittentium non cen-
ſeatur ſe extendiſſe ad caſum ita difficilem, &
contractus Sponſalitius ſemper imbibitam hanc
conditionem habeat: ſi res in eodem Ratu per-
monſerit: niſi notabilis fupervenerit mututio.
Ejuſinodi mutatio phyſica eſt, ſi pars una inci-
dat e. g. in paralyſin, vel ſimilem morbum
difficulter curabilem, aut contagioſum; ſi amit-
tat e, g. oculum, vel ſimilem contrahat de-
formitatem. Moralis accidit in mor ibus &£
bonis animi per turpe crimen, hæreſis, furti,
Jatrocinii &c. aut in fortunis Per notebilem

amillionem bonorum, vel etiam juſtum timo-

Fem exhæredationis &c. r
VI Per fornicationem unius, ob quam
innocens à Sponſalium etiam juratorum obli-
gatione abſolvitur c. Quemadmodum 25. de Ju-
tejur. Dixi: unius, non ſolius ponſe; licèt enim
6. cit. loquatur de Sponſa, recte tamen idem
de Sponſo imelligitur, cùm ſit eadem ratio
utriuſque; & Sponſus fornicando *τè fidem
datam frangat, & injuriam inferat ſponſæ,
quam hæc, dum fornicarur, ſponſo; igitur
ſicut poſt unius conjugis adulterium licet tam

0

zmui
n
lenn
Iunp
Honſe
un n
tos
Pchan
, 1
AMn
pns
Eere
nn
Venn

Mo

N, e
Ine
lungen
n.
UnI
Gant
nmnom,
ne e
n .
Pmenun
i en

eno

.
I
di

ine

lerſl
Frloki,

HNr.
1 ſre
IIe
hntr
Uden⸗
dlen
Ar
ler.
Niti
act.
thum
mit⸗
de.
orti
NR N
mund⸗

dn

Sotten
Dr

DE SPONSALIBUISLs. 22 5
quàm marito divertere Can. Apoſtolus 32. 4. 7.

ſic poſt unius tam ſponſi, quàm ſpontæ for-

nicationem reſilire licebit alteri. Si verò co-
pula fuit per vim extorta, diſtinguendum eſt:
Si Sponſæ per vim & violentiam oppreſiæ ſtu-
Prum illatum eſt, licet reſiire ſponſo; cum
per hoc Sponſa multo fiat vilior, ſitque ſponſo
probroſum ducere corruptam, item periculo-
ſum, ne prolem alienam alat pro ſua c. Quem-
admodum cit. ſecus verò eſt, ſi ſponſus vi cor-
ruptus fuerit; quòd ejuſmodi violentia non

afferat tantam notam ſponſo, nec ſponſæ ſit

tam probroſum, nec periculoſum.
VII. Per ſuperveniens quodcunque im-
pedimentum dirimens Matrimonium; eo caſu
enim Matrimonium nec validum erit, nec li-
ecitum; ergo nec Sponlalia ad illud obligare
Poſſunt c. Siquis 27. 4. 2. C. Ex literis 8. de eo,
gqui cognovit. juncto Tridentino Seſj. 24. cap. 4.
de Reform. Matrim. Si tamen pars impedimen-
tum malitiosè incurriſſet; ut ſponſus fornican-
do cum fſorore ſuæ ſponſæ, obligabitur vel ad
damnum, quod inde ſponſa patitur, reparan-
dum; vel ad diſpenſationem, ſi illa velit, pe-
tendam. Ratio eſt; quia malitiosè ponens im-
pedimentum Matrimonii graviter violat jus
alterius; ergo ex Juſtitia obligatur reparare
hoc jus removendo impedimentum, quantum
poteſt. .
VIII. Per Profeſſionem Religioſam, quia
& hæc impedimentum dirimens Matrimonii
eſt, & e Jure Sponſalibus ineſt hæc conditio:
Mmm 5 niſs

926 DE SPTONSALIHBUS. .
niſi Religionem intravero; unde & licitè fit Pro.
feſſio invità licèt ſponla. Similiter ſolvun-
tur per ſuſceptionem actualem Ordinis ſacri,
ſive Majoris, quia & hic ſuſcipientem reddit
inhabilem ad Matrimonium, ob ſolenne, quod
ineludit, Votums caſtitatis Extrav. Antiquæ
Joann. XXII. de Voto. Ordinis tamen ſu-
Iceptio probabilius graviter illicita eſt, ſi fiat
ſponsâà vel inſcià, vel invità. Rario eſt, quia
neque Naturali, neque Divino, neque Eccle-
fniaſtico jure conceditur ſponſo hæc facultas;
ſicut ei conceditur emittere Profeſſionem Re-
ligioſam Extrav. cit. & c. 7. de Converſ. conjug.
Unde gratis dicitur ſuſceptioni Ordinis ſacri in-
eſſe hanc conditionem: niſi ſtatum elegero per-
Jectiorem; ſed manet ohligatio Juſtitiæ.

Quoad cauſas hactenus allatas ſatis inter

AA. convenit: dubitatur adhuc ſolummodo,
an etiam diſſolvantur Sponſalia per vorum ſim-
plex caſtitatis, vel Ordinum ſuſcipiendorum,
ingrediendi Religionem, vel ipſum ingreſſum
Præciſe, nondum ſecutà Profeſſione. Unde
Dico II. Dum unus ſponſorum emittit
Votum caſtitatis, vel ſuſcipiendi Ordines; vel
Votum ingrediendi Religionem; vel ſi Reli-
gionem ingrediatur præcisè, Profeſſione non-
dum ſecuta, hoc ipſo alter acquirit facultatem
reſiliendi. Ratio quoad Votum caſtitatis, vel
Urdivum eſt, quia vovens hoc ipſo Juri ſuo re-
nunciat; nam, quantum ex parte ſua eſt, ſe
ohbligat ad id, quod cum ſtatu Matrimonii con-
ſiſtere non poteſt. Quoad Votum ingrediendi
Keli-

P

n
Genm
ne
on G
Wen 1
htio
fern
cche⸗
ue
reh
e n
eul
Pngni
Elurtin
oone
l
NA
1C
nedien
Ggen

hon

Uencen
pehu
ie ⸗
un obl
e Mn
Pube
lenin
Kün
Wik
u

Elale,
utg⸗
Ne.
nin.
.

nter
do,
Nun.
we
wnn
Une
ent:
N,
N.
elor⸗
lluen
1
ole.
4 S
ciicr.
Fa
N

DE SPONSALIBVUS. 927
Religionem ratio eſt eadem, quèòd vovens

centeatur ex parte ſua Sponſalibus renunciaſſe:

Quoad ingreſſum Religionis militat tum eadem
ratio, quod licèt ingreſſus hic ſit licitus, ſit
tamen tacita Sponſalium, adeoque Juris ſuire-
nunciatio; ergo eo ipſo pars altera acquirit
Jus pariter renunciandi; tum ſpecialiter, quod
diffcile nimis foret remanenti in iœæculo exſpe-
Gare uſque ad tempus Profeſſionis; tum de-
nique quèòd per ingreſſum Religionis fiat per-
ſonæ mutatio in æſtimatione humana, fiatque
hæc vilior in ordine ad Matrimonium, partim
ob magnam, quam egrediendo proderet in-
conſtantiam, partim quod probroſum ſit ha-
bere conjugem, qui habitum Religioſum exuit.
Dico III. Votum ingrediendi Religio-
nem, vel ingreſſus ipſe, ſeclusꝭ Profeſſione,
non diſſolvit Sponſalla ex parte voventis, vel
ingredientis: neque etiam Votum caſtitatis, vel
ſuſcipiendi Ordines. Katio primi eſt, quia per
hoc Votum vovens præcisè ſe obligat ad expe-
riendam & probandam Religionem; fieri verèò

poteſt ut poſt factam experientiam egrediatur

licit? & impleto Voto ſuo; ergo adhuc tene-
bitur obligatione Juſtitiæ antè contracta. De-
inde Novitiatus non ſolvit Sponſalia ex natura
ſua; unde enim hæc repugnantia? nec ex Ju-
re; tale enim nullum afſſignabile eſt, Adde;
quèd ſic via aperiretur fraudibus, cùm facile
foret aſſumptione Religioſi habitůs ad breve
tempus ſe liberare ſponialitia obligatione. Igi-
tur non extinguitur ingredientis obligatio, ſed
tantùm

928⁸ DE SPONSALIBVUS.
tantùm ſuſpenditur; ita ut iterum egrediens
teneatur ad contrahendum Matrimonium, ſi
pars altera velit.
Katio ſecundi eſt: Quia hoc Votum eſt de
re aliena & debita alteri ex Juſtitia; ergo vo-
ventem deobligare non poteſt; proinde nec
acceptatur à Deo; non enim Deo placere po-
teſt victima, quæ ex rapina fit. Confirm. Non
pPoteſt promiſſio commutari in melius, ſi com-
mutatio eſt in præjudicium Promiſſarii, niſi
quando in promiſſione fuerit expreſsè addita,
vel ſaltemn tacitè ſubintellecta conditio de tali
tommutatione; non enim poteſt promiſſor diſ-.
ponere invito promiſſario de jure ab hoc ac-
quiſito: atqui in promiſſione ſponſalitia nec
fuit expreſsè addita; nec tacitè ſubintellecta
conditio: niſi elegero cœlibatum; vel: niſi ſu-
ſcepero Ordines. Prob. Min. Non fuit expreſsè
addita, ùt ſupponi debet: nec fuit tacitè ſub-
intellecta; vel enim ineſſet hæc conditio ex na-
tura Sponſalium? vel ex Jure? MWon primum;
quia homo non tenetur ſemper ad id, quod
perfectius eſt, ſed poteſt ſimpliciter eligere
minus perfectum, & proin ad illud ſe alteri ob-
ligare, qua obligatione facta jus quæſitum al-
terius jam lædere non poteſt. Mon ſecundum;
quia tale jus non habetur.
Obj. I. Sponlſalibus ſemper ineſt hæc ta-
cita conditio: niſßi ſtatum elegero perfelctiorem;
vel: niſt KReligionem intravero. juxta c. 2. 7. de
Converſ. Conmjug. Atqui ſtatus Novitiorum eſt
Perfectior ſtatu ſponſorum. Ergo. g. ſupe
. boſit.

M
N

ſeel.

orenan
Noni
Feo
goetie
uſe
1 Non
eo C/
Ilu.
l
Ue,
hencen
Dneko
redn
EtR
nRn
Nnc
Ne,e
M.
Un munl
1) NM.
ppenin
eo
Ahercon
inn
W ni

ſrie⸗

etleng
n,
nlde
ro.
eN
en.
N
lan.
l, N
Ai,
l
rol.
ele⸗
Nee
e

ſe⸗

eſe
h.
NN.
nnnn
g
eet
.
mt..

lr⸗
en

DE SPONSALIEBVUS. 929

boſit. Min. ſtatus enim ſignificat ſtabilitatem,
quæ Novitiatui non competit. vel D. Maj.

Niſi elegero ſtatum propriè dictum, h. e. Pro-=

feſſionem in Religione C. Impropriè talem, ſi-
ve Novitiatum, qui tantum eſt via ad ſtatum
perfectiorem. N. citt. capp. loquuntur de ſtatu
pPerfectiori propriè tali, dum quis Religionem
intrat per actualem Profeſſionem; neque enim
qui Novitiatum ingreditur probationis cauia,
ideo dici poteſt aſſumpſiſſe ſtarum, cùm ſolum
in via ſit.
Inſt. I. Conditio Novitiorum tamen per-
fectior eſt, quàm ſponſorum. Ergo adhuc
ineſt Sponſalibus hæc conditio, niſi ſtatum per-
fectiorem elegero, v. Religionem, Novitia-
tum intravero. B. N. Conſ. Nunquid promillio
mille aureorum facta Pauperi, vel alteri cauſæ
piæ Perfedtior eſt, quam facta diviti, vel cau-
ſæ merè profanæ, nec tamen his facta invol-
vit hanc conditionem, niſi eos donem paupe-
ri, vel alteri cauſæ piæ impendam.
Inſt. II. Ipſa ratio dictet, cuilibet eſſe li-
citum tranſire ad perfectius, & ſe conſecrare
Deo, non obſtante promiſſione facta homini;
neque enim hic conqueri porteſt, quòd poſt-
ponatur Deo; ergo ſemper Sponſalibus ineſt
ſaltem hæc conditio: niſi per Eotum elegero ſta-
tum perfeétiorem. Confirm. Sic & in ipia Pro-
feſſione religioſa ſemper ſubintelligitur hæc
conditio: promitto me ſub hac Religioſa di-
Iciplina perſeveraturum, niſi Ordinem ſtri-
ctiorem elegero. E. I. Probas etiam licere
con-

930% DE SPO NSALIBUS.

conjugi poſt Matrimonium conſummatum

tranſire ad Religionem inſcio altero: res quas-
cunque promiſias homini & debitas eo invito
poſſe expendi per eleemoſynas W. II. D.
Ant. Ratio hoc dictat cuilibet non vinculato, ſi
fiat ſine læſione Juris alieni. C. Secus N. Et
ita homo conqueri poteſt, quod ſibi fiat in-
juria ſub prætextu accedendi ad Deum: nec
Deus ipſe vult Sacrificium ex alieno. Ad Conſ.
diſp. t primò, quèd Jure poſitivo Ecclelia-
ſtico c. 18. d Regularib. & tranſ. ad Kelig. inſit
Profeſſioni ea conditio, ſed tale Jus nullum
extat Ppro Voto reſpectu Sponſalium. Secun-
dò, quia utraque Profeſſio principaliter fit ei-
dem, ſcilicet Deo, ergo ſine alicujus injuria;
unde præſumi poteſt eam Deo magis placere,
quæ fit in Ordine ſtrictiore, ſed contra accidit
in noſtro caſu.
Inſt. III. Sponſalibus & matrimonio Rato
ineſt hæc conditio: niſi ſtatum Keligioſum per
Profeſſionem elegero: ergo etiam Sponſalibus
ineſt hæc: niſi Cælibatum elegero; vel niſi vovero
NRatum Sacerdotalem. Confirm. Promiſſum non
infringit, qui illud in melius commutat. c. 3.
de Jurejur. Sed hoc facit, qui poſt Sponſalia
vovet caſtitatem, ſuſcipere Ordines, ingredi

Religionem. N. D. Ant. Ineſt hœæc condituo ex

natura rei, aut præcisè, quia ſtatus perfectior
eſt. N. Ex diſpoſitione Juris clari. C. Scili-
cet ex . 7. de converſ. Conjug. & Trid. ſeſſ. 24.
Can. 6. Sponſalibus verò dictæ conditiones nec
inſunt ex natura rei, nec ex aliquo Jure, &
Pprivi-

N
Eenum
cche
110,
elosc
ekrom
Cins n
n,C.
N. N.
ee Non
nlli
Nhi s
Mointt
CNnne
noel
VY
Eine
Wltt
Wten
DWe
t Dunt
Uent on
r ye
DMlhere,
Eper l.
1dole
iſen,
lini ſel
let io
nen

8

humntuen
lles.

ANto
AA.
u
NN.

n rer
40g
Uvkle
S
Ma
evn
ſtei.
Prn;
eke;
ceicit

e
nn
onm
nn
t15.
li,
lnel
er.
Cor
l⸗
N
ebe⸗
e

Nn

itu.

DE SPONSALIBUS. 931
privilegium conceſſum ſoli Religioni extendi
non debet cum Sponſæ præjudicio.
Ad Confirm. O. Maj. Non infringit, qui
in melius commutat ſine injuria tertii, quando
hoc fit cum conſenſu promiſſarii, vel quando
melius datur eidem, cui debebatur minus bo-
num. C. Si fiat cum injuria tertii, uti hic fie-
ret. M. Min. & ſuppoſ. poſſe eſſe melius, quod
nec bonum eſſie poteſt, ſicut tale Volum poſt
Sponſalia. Adde, ſic omnes prom ſſiones ho-
mini factas expungi poſſe per Vota & oblatio-
nes faciendas Deo. Denique c. 3. cit, loquitur
de commutatione promiilionis Deo factæ; ſic
Votum poteſt commutari in aliud de re adhuc
meliori. ðUUMW
Inſt. IV. Juxta c. Veniens 5. Qui Clericivel
vovent. punita eſt mulier, quòd per uptias vio
lare voluerit Votum ſimplex caſtitatis poſt
Sponſalia emiſſum, & deta ei fuit diſpenſatio,
ut poſſet nubere; ergo Votum valuit. E. D.
Ant. Punita eſt, quod per nuptias violare vo-
luerit Votum nubendo priori ſponſto, & data
ei fuit diſpenſatio, ut poſſer huic Sponſo pri-
mo nubere. N. Punita eſt, quia fidem mentita
t, & per Votum repudiaverat Sponſum pri-
mum, & poſtea volebat nubere alteri, ad quod
egebat diſpenſatione. C. Punita igitur fuir,
quod contra fidem priori Sponio datamn illum
repudiaverit, ſub prætextu Voti caſtitatis; &
dipenſatione eguit, quia poſt Votum volebat
nubere alteri, quod non porerat licire; quia
Votum caſtitatis ſimplex poſt Sponſalis emnif
ſum

932 DE SPONSALIBUS.
ſum licèt non valeat in præjudicium Sponſi;
quaſi vovens per hoc liberaretur a data fide;
Valet tamen in præjudicium voventis, ur cum
altero licit Matrimonium contrahere non poſ-
ſit; nec exigere conjugale debitum. arg. e. Pla-
cet 12. de Converſ. conjug.
Olj. II. Si concurrant duo vincula, ob-
ligat hoc, quod fortius eſt c. & inter 31. de
Sponſal. Sic Matrimonium ſolvit Sponſalia prius
cum alia vel alio inita: atqui Votum & Spon-
ſalia ſunt duo vincula & fortius eſt Votum v. g.
Caſtitatis; quia fit Deo, & per illud obliga-
tur Deo corpus & anima. Ergo. B. D. Maj.
Si vinculum illud in ſe fortius hic & nunc lit
validum, & verè exiſtat. C. Secus. N. VYotumin
noſtro caſu, quatenus alteri præjudicat, nullum
eſt. Quoad Matrimonium ℳ diſp. quia hoc
validum eſt c. & inter cit.
Ohbj. IIIl. Vortum ſimplex caſtitatis irritat
Sponſalla ſubſequentia, etiam jurara; ergo &
viciſſim antecedentia. Confirm. Votum ſim-
plex non minus obligat coram Deo quàm ſo=
lenne; ergo etiam æquè ſolvit Sponſalia an-
tecedentia. N. M. Conſ. quia Sponſalia poſt

Votum inita eſſenc promiſſio rei allenæ alteri,

ſcilicet Deo debitæ, ergo non valent; con-
ſequenter nee Juramentum, quod nequit eſſe
vinculum in'quitatis. Ad Conf- N. D. Ant.
Non minus obligat, quoad effectus aliquos, &
in præjudicium voventis, ut cum alia con-=
trahere non poſſit licit, nec petere conju-
gale debitum in Matrimonio, Ob'geturdis
. 4

chent

9 een
(MV
0
oheerl
ſen
)ANe
Gln
Moſn
nctvoe
hle
Ponlere
ungten
iatie
ibuenn
Dedin
enl
Menged
fneſcd.
eppre
wenſen
Een l ch
r feni 4
ny/
ile ell
ſhne
Urrl

.
S
Geine
r.
i⸗
Pl.
eli
mian
lomn
Ahoe

Srca
e
Cunn M.
Crh⸗
en,
⸗
ide
A
1⸗
ehe⸗
lugt
4

DE SroNSALIBUS. 933
ad continentiam alterà parte defunéta. C.
Quoad effectus omnes, & in præjudicium ter-

tu N. Ant. & Conſ.

Oéj. IV. Sponſalia non claudicant, ſed
eſſentialiter ſunt mutua; ergo ſi ex parte unius

ceſſent, etiam ceſſabunt ex parte voventis. G.

D. Ant. Non claudicant, ut maneant perfecta
Sponſalia. C. ut per modum promilſſionis ſim-
plicis ſolum partem ream obligent. N. Vel:
non claudicant in fieri, ſive dum fiunt Sponſa-
lia. C. in facto eſſe, ſive conſervari. N. Idem
reſpondere debent omnes in ſuperveniente
quacunque mutetione notabili ex parte unius,
ut fornicatione &c. quo caſu poteſt reſilire in-
nocens; huic tamen pars altera obligata manet,
ſi innocens nihilominus velir Matrimonium.
Quæres I. An cauſæ enumeratæ refiliendi
facultarem præbeant, ſi jam ante Sponſalia ex-
titerinr, & poſtea primùm ſint detectæ? B. af-
Rirmativè. Quia in Jure paria ſunt non eſſe &
non apparere L. 77. F. de contrab, einpt. & ſu⸗
pervenire talem cauſam, vel ignorantes præ-
cedere, cùm tunc primum res de jure cen-
ſeatur fieri cùm innoteſeit. arg. c. Paſtoralis de
Except. .
Quæres II. An poſſint Sponſi propria
auctoritate reſilire, ſi cauſa aliqua ex prædictis
ſubſit? B. afirm. per ſe loquendo, modo cauſa
certa ſit; neque enim ullo jure cauta reper tur
neceſſitas tunc adhibendi auctoritatem jJudicis,
& per ſe Sponſalibus ineſt, conditio, niſi juſia
reſiliendi cauſa intervenerit. Si verò cauſa ſi du-
Nn bia

924 DE MAT RI MO N IO.

bia, judicis Eccleſiaſtici auctoritas debet acce-

dere; quia vi contractús ſponſalirii, quilibet
ex ſponſis eſt in poſſeſſione juris acquiſisi; in
dubio verò nemini licet auctoritate propria de-
turbare alterum de poſſeſſione juris ſui. Dixi:
per ſe loquendo, ſcilicet ſecluſo ſtatuto diœceſas

no ſpeciali.

CAPUT II.

De Natura Matrimonii.

Atrimomum ſub duplici ratione ſumi pe-
teſt; activè, ſive ut alii loquuntur, in fieri,
vel cauſaliter, nimirum pro ipſo contractu Ma-
trimoniali; & paſſivè, ſive in facto eſſe, ſcilicet
pro ſtatu conjugum habirualiter permanente;
& per contractum inducto; tametſi verò hoc
poſteriori modo ſumptum magis communiter
& propriè dici videatur Matrimonium, ee-
quòd in Florentino conſenius vel contractus
dicatur cauſa effieiens Matrimonii, de hoc ta-
men in priori a ceptione potiſſimum hic age-
tur. Et quia Matrimonium active ſumptum
iterum conſiderari poteſt dupliciter, ùt eit in
offcium Naturæ, ſive contractus naturalis, &
ut eſt Sacramentum, de Matrimonio ſub utra-
que hac acceptione diſſeremus.

1)
Nne
lerbe
ll
Nd n
,n
hul
, ſn ,
Cetſinol
eiur0
ilge⸗
1Dn
Ile An

mMlu

Flll.
Uomnichen
Dhrdklen
Dem cone
Vylon
n Nen
uinh
Ainge⸗
unmn⸗
Etuniun

14,

DX MATRIMONIO. 93 5
r ere.

Nlſber ARTICULUS I.

e n Quc ſit eſſentiæ Mazrimonii?
ie Myr J. Matrimonium ut eſt in officium
dlrih Naturæ & active ſumptum definitur:
Contractus legitimus, quo mesz & fœmina, Jure
babiles, ſibi mutuo jus tradunt in corpora in or-
dine ad alctus ex ſe aptos ad generationem prolis,
& ſe, obligant ad individuam vitæ ſocietatem.
Quibus ſi addas: & ex inſtitutione Chriſti Gra-
tiam, quam ſignißicat, conjugibus conferens, erit
ſimul definitio Matrimonii ut Sacramenti.
e. . Dicitur I. Contractus legitimus, hoc eſt ve-
ſei, lidus juxra Leges, ram Humanam, quàm Na-
M. turalem & Divinam. II. quo mas &g fæmina
cice ſcilicet unus & una, ad excludendam polyga-
e, WMiam, Jure bhabiles , ſive nullo impedimento
ance irretiti. 111. Sbi mutuo jus tradunt in corpora .
mumet mimirum ſaltem radicale, non enim requiri ne-
ma Ceſſariò realem traditionem corporum Per a-
uc Gualem concubitum dicetur infra; unde Ma.
ene trimonium potius ad Contractus Conſenſua-
m. les, quâm Reales reducitur. IV. Er ſe obligan,
Kr ad individuam &c. quibus Matrimonii in N. L.
t⸗ inſolubilitas indicatur. Reliqua naturam Sacra-
„& menti exprimunt.
Matrimo nium verò paſſvè ſumptum, ſive
in facto eſſe, & pro conjugali ſtatu com-
muniter definitur: Eiri & mulieris meritalis
vonjunttio individuam vitæ ſovietatem retinens,
Dieitur conjuné’tio, ſcilicet in facto eſſe, & ha
bitualiter Permanens; maritalis autem , quo
Na z pote=

ut

936 DE MATRIMONIO. 9
poteſtas utriuſque in corpus alterius innuitur Gu 8
juxta illud 1. cor. 7. Mulier ſui corporis poteſta- ſllull
zem non habet ſed vir; ſimiliter autem && vir ſui nhn
corporis poteſtatem non habet, ſed multer. Matri- rſ
monium utroque modo activè & paſſivè ſump- ela
tum etiam ſic brevibus definiri poteſt: Mari- Glte,
talis conjunctio, vocem comunctio modò ſumen- al.
do ut eſt in fieri, modò ut in facto eſſe. Aochns
WVota II. Ex definitione Matrimonii con- jmni
Rat in eo varia reperiri I. Mutuum conſenſum /0*
internum, & externam pactionem, vel ſigna, aſitg
quibus conſenſus exterior exprimitur, h. e.
Contractum. II. Corporum traditionem mu- eſnn
tuam. III. Vinculum conjugale ex contractu il- nrner
lo proveniens. IV. Jus cujuſque in alterum, et
ſive mutuum quoddam corporum dominium, fNRe
cui mutua correſpondet ſubjectio. V. Uſum jmm
ipſum Matrimonii, ſive copulam. Quæritur unge
igitur in quonam ex hisce recenſitis ſita ſit el- Nſe
ſentia Matrimonn? n
Eſſentiam Matrimonii in uſu ejuſdem, vel “
conſummatione ſitam eſſe Julianus Pelagianus ,,,
docuit, rabus ſine hac non poſſe Matrimonium iuh
conſiſtere, ut teſtatur Auguſtin. Lib. 5§. cont. nn
Julian. C. 16. dicens: nihil aliud dicis eſſe nup- Ren
tias, qudemn corporum commixtionem. Infami verd
calumnia Calvinus Catholicis affingit Lib. 4. ſinn
Inſt. c. 19. §. 34. eos docere, coitum eſſe par- ſa⸗
tem Sacramenti, citans ad marginem Librum uat
4. Magiſtri ſentent. cùm hic tamen Lib. eod. D. Hider
27. alſrat explicitis verbis, errorem eſſe af- ut

firmare, ſine copula non poſſe contrah Ma-

inſt

Clior.
ennn
Nr,
e,
.
ul.
un,
hon
U
Eritor
cee

Nüng
Negtn
,nnnim
M.
S
ie
t
Eehe
öbrom
od.

n

Crn

⸗

DE MATRMONIO 937
trimonium, & deinde exponit, quo ſenſu ali-

qui Veterum ſeripſerint non eſſe perfectum

conjugium ſine commixtione ſexuum, fcilicet
perfechone ſolùm accidentali, quia non repræ-
ſentat perfectè conjunctionem Verbi cum Hu-
manitate, & Chriſti cum Eccleſia.
Dico l. Uſus Matrimonii licèt licitus ſit,
& honeſtus per ſe; non tamen eſt de eſſentia
Matrimonii quomodocunque ſumpti. Parsl.
eſt de Fiqe contra plures Hæreticos antiquos,
Encratitas, Manichæos, Marcionem, Satur-
nin. &c. Prob. ex Seript. &. juxta quam Deus
Auctor Matrimonii voluit per hoc humanum
genus propagari Gen. 1. Creſcite & multiplica-
mini; quæ a Deo ad Adamum & Evam, &
Gen. 9. ad Noë & filios ejus dicta ſunt; Atqui
Deus ad rem intrinſece malam poſitivè hortari
vel eam præcipere non poteſt. Deinde in Le-
ge Nova licet commendetur Continentia, ur
Matth. 19. 1. Cor. 7. Apoc. 14. nuſquam tamen
Matrimonium, vel ejus uſus reprobatur; quin
1. Cor. 7. præcipit Apoſtolus, uxori vir debitum
veddat, ſimiliter autem & uxor viro, & 1. Zim. y.
Volo juniores nubere & filios procreare. Unde in
Conc. Braccarenſi II. Can. 2. dicitur: ſiquis
conjugia humana domnat, & procreationem naſcen-
ium perhorreſcit, ſicut Manichæus && Priſcillia-
nus, anathema ſit. Similia habent PP. paſſim
Iren. Lib. I. c. 22. & 30. Epiphan. bær. 46. de
WBoedi. Aug. L. 9. de Gen. ad Lit. & ſæpe
alibi. P
Pars II. prob. Inter Beatiſſimam Virginem
Mariam & S. Joſephum verum fuit Matrimo-
Nn 3 nium

988 DE MATRIMONNO.

. . . pe
nium juxta illud Mattb. 1I. noli timere accipere

Mariam conjugem tuam; nec tamen inter eos ſd
ulla interceſſit commixtio; nec perierat, ait S. Pſronli
Aug. L. I. de Nupt. & concup. c. 21. nec mendax l
manſerat conjugis appellatio, uli nec fuerat, nec l
futura erat carnis commixtio. Et de S. Joſepho ſ-
Lib. 23. contra Fauſtum C. 8. neque enim, quia (loll
coneulitu von commixtus, ideo non maritus. Ni- Puiinl
militer S. Ambroſ. Lib. de Inſtit. Virg. C. 6. re- NMlil
fellens eos, qui putabant, nullum Beatiſſimæ M
Virginis & S. Joſephi fuiſſe Matrimonium, Mit
non deftoratio, inquit, Virginitatis facit conju- Inll
ium, ſed pactio conjugalis. Verum etiam fuit ih
latrimonium inter primos parentes, dum in Wo-
Paradiſe morabantur, nec tamen niſi Paradiſo ghenin
ejectus Adam cognovit Evam Cen. 2. Quis uldlo
etiam inter ſenes copulæ incapaces negabit ve- salte
rum eſle Matrimonium? Katio a pviori eſt; fw
quia uſus ipfſe & operatio rei non efſt de illius Waln
eſſentia; hæc enim ad uſum, vel operationem wd
ſupponitur, & uſus eſt quid conſequens ad eſ- peehy
ſentiam; ergo modo detur jus mutuum, vel Nein
poteſtas mutua ſaltem radicalis in corpora, exit dnm
verum Matrimonium. Cpuumn
Dixi: modo detur jus mutuum, vel poteſtas, nge
Jaltem vadicalis, in corpora, quia ſi ita contra- in
herent, ut nullus haberer dominium, vel jus in i
in corpus alterius, nullum eſſer Matrimonium; yt
hoc enim eſt ex natura ſua conjunctio marita- Akiig
lie, quæ per dictum jus in corpora præœciſe dif- Ele
fert ab aliis conjunctionis ſpeciebus. Et verò an
ſi ad Matrimonium ſufficeret ſola in individuam / 6,
VII&

= = Se
= —

DE MATRIMONIO. . 939

eunpen vVitæ ſocietatem animorum conjunctio, etiam
linera inter matrem & filium, fratrem & ſororem

aieS
Ueninle
nt r
pro
nt ge
urtu. I.
Beanilne
wiin,
Me⸗
im fuit
Gmin
udl⸗
1 s
birre.
ſi
KNN
Merſpet
lebse
lunne
Clonei

cant⸗
6
ronung
Nront
rded
D
Gobie

6

Matrimonium eſſe poſſet.
Dico I. Eſſentia Matrimonii activè ſumpti,
in fieri, & pro contractu, conſiſtit in mutuo
conſenſu, exterius expreſſo. Ratio eſt: quia
omuis contractus eſſentialiter eſt duorum, vel
plurium in idem conſenſus externè expreſſus.
Nec in hoc d'ſfſi ultas eſt, aut controverſia.
Dico III. Eſſentia Matrimonii paſſive
ſumpti vel in facto eſſe, conſiſtit in nexu illo
vel vincu'o indiſſolubili reſultante ex ipſo con-
tractu, vel conſenſu mutuo maris & fœminæ.
Prohb. Nam I. non conſiſtit in conſeniu mutuo
contrahentium ſive interno, ſive externo, nec
mutua traditione corporum, tum, quia con-
ſenſus pertinet ad cauſam efficientem Matri-
monii; tum quia tam conſenſus, quâm ea

traditio ſunt actio tranſiens, permanente Ma-

trimonio: Item conſenſus internus revocari
poteſt, Matrimonio nihilominus perſeverante.
IHI. Nec in uſu ipio Matrimonii, vel copula,

ut dictum Concl. I. III. Nec in jure mutuo

ad copulam; hoc enim potiùs objectum, finis,
vel effe ctus eſt Marrimonii, quam ipſum Matri-
monium; ideo enim conjuges habent jus ad
copulam, quia ſunt legitimè junéti Matrimo-
mo. Ergo debet conlſiſtere in illo vinculo;
quia nihil aliud adeſt, vel aſſignari poteſt.
Olj. I. cont part. 1. Concl. 1mæ. Uſus
Matrimonii reprobatur in Scriptura S. ergo.

Prob. Ant. I. nam I. Cor. 7. ait Apoſtolus: o-
Nn 4 num

940 DE MATRIMONIO.
num eſt bomini mulierem non tangere: unde
Hier. J.. I. cont. Jovin. c. 4. infert: ergo ma-
lum eſt tangere. II. Ibid. vult Apoſtolus eos,
qui nubunt, eſſe tanquam non nubentes; ergo
vult eos non uti Matrimonio. III. Kom. g.
dicit, qui in carne ſunt, Deoplacere non poſſunt.
unde Siricius Papa Ep. I. 6. . ait Matrimonium
eſſe pollutiones. IV. Apoſt. 1. Cor. 7. cit. licèt
dixiſſet, zuſquisque Ppropter fornicationem uxo-
vem ſuam habeat; ait tamen: hoo autem dico ſe-
cundum udetgenteent non ſocundum imperium.
Ergo ſuadet ſolum Matrimonium tanquam mi-
nus malum, ur majus eviterur; hoc enim in-
dicat indulgentia juxta Aug. ILäib. de pecc. Orig.
c. 38. evidenter dum tribuit veniam, denotat
culpam. .
H. N. Ant. ad prob. I. N. D. Conſ. & Hier.
Eſt malum pœnæ. C. Culpæ N. Dicitur a S.
D. malum pœnæ, quia fit carnali concupiſcen-
tia, quæ peccati Originalis pœna eſt, ideoque
Virginitatem præfert; ſic enim cit. loc. ſe iptum
explicar, dum Marcionis, Manichæi, Pariani
errore rejecto ait: non ignoramus bonorabiles
nuptias, torum immaculatum; ſed ita nuptias
recipientes, ut virginitatem, quæ de nupsiis naſ-
citur, praferamus. Ergo non intelligit malum
culpæ.
Ad II. B. M. Conf. non enim verbis illis
Matrimonii uſum prohibet; ſiecut nec prohi-
bet poſſeſſionem rerum temporalium per hæe
eod. loc. qui utuntur hoe mundo, fint quafi non
ujentes, ut colligitur ex particul ienguemt ſe
ſolùm

nulan
Corn
n
ſn. I
etst
Metlonn
Etri
finonta,
r
djehlenh
Eenubn
ihai
Cannn
Am
ſGeer
m
er
E
WN
connnt
ur
ſeinpee
les iMen
unal
ih un
nin
1

1 Unde
nnm.
ligeos,
eo
le.
ßt.
tnnian.
ſerli
ukr eut⸗
He e.
inn
.
Uin in⸗
nar

Mer.
n.
ſen
N

rleptr
hn Nü

l
,gl
G

Entn

helie
epch
fee
n
upnd

DEz MATEIMONIO. 941

ſolùm uſum inordinatum; ſicut in ultimo ſolum
affe um inordinatum. M
Ad IIIl. w. in carne bic ſumi pro juxta
carnem. Sirteius verò loquitur de Matrimo-
niis illicitis tum ratione perfonarum talibus, ut
Sacerdotum, Monachorum, & eorum, qui

poſt pœnitentiam publicam contrahebant Ma-

trimonia, quod tunc juxta Canones iis erat
prohibitum, ut colligitur ex Can. 21. Concil.
Arelatenſis II. tum aliunde illicitis.
AdIV. B. N. Conſ. Si enim Matrimonium

in ſe malum eſſet, nequidem vitandæ fornica-

tonis caufa illud ſuaſiſſet, aut ſuadere potuiſ-
ſet; ſi enim juxta eund. Apoſtolum non ſint
facienda mala, ut eveniant bona, quantò mi-
nus dicere potuit, eſſe facienda mala, ut vi-
tentur majora mala. Unde indulgentiam hic
opponit prœcepto, innuere volens, nuptias
non eſſe præceptas; & in iis reperiri minus
bonum, quàm in virginitate, cum qua ibi eaſdem
comparat. Et hoc ſenſu explicari poteſt S. Aug.
ita ut culpa ſumater negativè, quatenus Nup-
tiæ impediunt à majori bono, fſcilicet Virgini=
tate; ita enim ſe explicat L. 6. de bono conj. 6. 8.
non duo mala ſunt, inquiens, connubium &&αfor-
nicatio, quorumn alterum pejus; ſed duo bona ſunt
connubium && continentia, quorum alterum eſt
melius.
Obj. Il. cont ejuſd-. p. 2. τ Concluf, II. & II.
Ad Epheſ. 5. ait Apoſtolus, erunt duo in carne
una; ergo uſus eſt de eſſentia Matrimonii.
m. M. Conſ. Verba enim Apoſtoli vera manent,
Nn § ſ

942 DE MATRIMONIO.

ſi dicatur, per ea indicari ſolum mutuam
translationem dominii in corpora, quæ licèet
ex ſe referatur ad actus conjugales, ſine his
tamen eſſe poreſt; non enim neceſſe eſt, ut,
qui dominium habet rei alicujus, eâ etiam facto
utatur. B. II. Per hæc verba vult ſolùm pro-
hibere conjunctionem fornicariam & adul-
teram, eoquod duo conjuges debeant efſe in
carne una, non multiplici; ſic enim ſe expli-
cat I. Cor. 6. An neſcitis, quoniam qui adbæret
meretrici, unum rpus ehicitur? erunt enim duo
in carne una; qui autem adbæret Domino, unus
Spiritus eſt, fugite fornicationem. 1
Obhbj. IIl. Si uſus non ſit de eſſentia Ma-
trimoni, ergo verum eſſet Matrimonium,
quod contraheretur cum pacto ſervandi caſti-
tatem perpetuam; atqu hoc eſt fallum; ergo
Prob. Min. I. Tale pactum obſtat fini Matri-
monii qui eſt generatio prolis. II. Contraria-
tur ſubſtantiæ Matrimoni, ſicut conditio hæc
appoſita: contraho tecum, ſi generationem
prolis evites. c. ſi conditiones. de Condiz. appo-
it. H. C. ſeq. Maj. quia tale pactum non repug-
nat ſubſtantiæ Matrimonii. Deinde tale pa-
tum licite & meritorè adjici poteſt poſt con-
tractum Matrimonium, cur non ante? Tertie
quia lieit? & honeſtè intendi poteſt Matrimo-
nium ut Katum. arg. c. 16. h. t. Igitur N. Min.
Ad prob. 1. . D Finis eſt generatio prolis ex
ſuppoſito, quòd conjuges uti velint Matrimo-
nio. C. Si uti nolint, ut ipfis liberum eſt. N.
Deinde finis non eſt de eſſentia rei. Ad II. R⸗
M. hoc

epe

D

i
ppole
hn i
eS
nonl
. Uo
Unishe⸗
Dnhne
on
Pul N
P!

iet,n

imanpn,

lpnel
Alghin
WCN
aexent
Dtnn,
Nn N
i
Ur oo e
Sal⸗
Ml
ulgn
Nabene
U
ſi
lag
ſ

Ulfrecn
Peſeet

n h’
n,
Nd.

DUinne.

1AAA.

1 Een
eng.
GAn
rn
A

M.
lum,
cſt
eo
Wti⸗
rik
Wrode
Nentoen
lt er⸗
nne⸗
Eli
Ino
nce.
NV
ta
Mno⸗
miN
INI
Me

DE MATRIMONIO. 943

M. hoc pactum eſſe contra ſubſtantiam Matri-
monii. Parit. D. Conditio hæc: generatio-
nem prolis evites, contrariatur ſubſtantiæ Matri-
monii, ſi generationi prolis contrarierur poſi-
tivè. C. Si ſolùm negative. N. Poſitivè contra-
riabitur, ſi generatio prolis ſit impedienda per
e. g. poculum fterilitatis, procurationem ab-
ortũs &c. negativè verò, & remote, ſi id ſo-
lum intendatur, ut omittatur copula, quæ li-
citè omitti poreſt, ut patet ex dictis, exemplo
Beatiſſ. Virginis & S. Joſephi.
Inſt. I. Ergo ſaltem de eſſentia Matri-
monii eſt, ut detur jus mutuum & poteſtas ad
uſum corporis alterius; ſed hæc poreſtas ſta-
re non poteſt cum pacto ejuſmodi. Ergo. B.
D. Maj. Ut detur jus radicale & remotum ſive
in actu primo, item poteſtas radicalis & re-
mota C. Proxima & expedita N. Cum pote-
ſtate vero radical bene ſtat pactum ejuſmodi;
ſi enim poſt contractum jam Matrimonium
non repugnent ſibi hi duo actus voluntatis,

volo jus ad copulam, & nolo ipſam copulam:

cur non etiam tale pactum cum poteſtate ra-
dicali?
Inft. II. Illa poteſtas radicalis eſſet nugatoria
& inutilis, nunquam enim poſſet exire in actum.
Ergo. B. M. Ant. licet enim non poſſet exire
in actum ſtante voto vel pacto tali, præſtaret
tamen hæc: I. ut neutra pars ſine compartis
injuria poſſit alteri dare uſum ſui corporis. II.
ut ſi ſe cognoſeerent, licet peccarent contra
— votum

944 Dz MATRIMONIO.

votum, copula tamen eſſet matrimonialis,
non fornicaria, & proles nata non efſlet ſpu-
ria. III. Poſſet licitè redigi in actum obrenta
diſpenſatione.
Olj. I. Juxta S. Aug. L. de bono Viduit.
voventibus Eirginitatem non ſolum nubere, ſed
tiam nulere l damnabile eſt; ergo ſupponit
uſum Matrimonii eſſe de hujus eſſentia. Conf.
Juxta eundem Lib. 19. contra Fauſt. c. 26. Ma-
zrimonium ex boc appellatum eſt, quòd non ob
aliud fœæmia debeat nubere, niſi ut mater fiat. N.
W. Conſ. oquitur enim de is, quæ nubere vo-
lunt, ut fit ordinariè, cum intentione, vel pe-
iculo coniummandi Matrimonium. Ad Conf.
N. J. OQ. hic de illis loquitur, quæ præciſe nu-
bunt propter carnales amplexus, docetque,
quòd hos non debeant apperere præœciſe prop-
ter concupiſcentiam, ſed generandam prolem,
quod probat ex Matrimonii nomine: ſic verò
non negat poſſe verum Matrimonium eſie ſine
illius conſummatione; imò hoc ſatis affirmat
relatus ſupra de Matrimonio Beatiſſimæ Virgi-
nis & S. Joſephi.

ARTICULUS II.

An && ſub qua ratione Matrimonium ſit verum
M. L. Jaeramentum?

MEgant Huſi, Luther. Calvinus eorumque
ſectatores moderni hæretici, volentes
Matrimonium eſſe ſolùm Contractum civilem
& po-

oheune
boe
Doche
nd eh
Man
ise
Menvn
Re
Pefn
Alet
Clnemt
e NMA
PC
Uhr
1oI
honon
entcom
HentaW
wmenen
D
grlant
um Ne
n ni⸗
(wunn
on
. N
lr
Core
Won,
uhe
man

DE MATEIMONIO. 945
mnig & politicum. Affirmant contrâ Catholici om-
Hür. nes, hoc ſolo opinionum diſerimine, quòd ex
eg his Doctores aliqui velint Matrimonium jam
à mundi exordio, in ſtatu Innocentiæ, quando
. Deus Adamum conjunxit Evæ, fuiſſe veri no-
A minis Sacramentum; in ſtatu autem peccati re-
n paratum fuilſe ad veri Sacramenti dignitatem
o dependenter à præviſis Chriſti meritis, ſicque
5.! perſtitiſſe uſque ad Chriſtum; proinde non
w fuiſſe ab hoc inſtitutum primèò in ratione Sa-
cramenti, ſed ſolùm in ea confirmatum. Ita
. teſte Maldonato, multi ex antiquioribus, Pe-
. trus Soto, & præſertim ex Recentioribus Lau-
H nojus Lib. de Reg. in Matrim. poteſtate p. r.
enl a. 2. c. II. Dum econtra communis cætero-
e, rum omnium, qui poſt Concilia Conſtantienſe,
n. Florentinum & Tridentinum ſcripſerunt, eſt
En, lententia, Matrimonium eſſe verum N. L. Sa-
A cramentum, ab ipſo Chriſto primò inſtitutum.
zdets Dico I. Matrimonium ante Legem Evan-
Büm gelicam nunquam fuit veri nominis Sacramen-
neſ tum. Prob. ex Conc. Trident. quod Seſſ. 7.
Can. I. ita definit: Siquis dixerit Sacramenta N.
L. (numerat autem inter ea Matrimonium)
non fuiſſe omnia a Jeſu Cbriſto inſtituta.. anathe-
ma ſit. Et ſeſſ. 24. Can I. de Matrimonio in
Im ſpecie: Siquis dixerit, Matrimonium non eſe
vere & proprie unum ex ſeptem Legis Evangelicæ
Sacramentis a Chriſto Domino inſtitutum; ana-
tbema ſit. Ex quibus patet, Chriſtum eſle in-
ſtitutorem hujus Sacramenti, ſicut eſt afiorum;
atqui

Nuge
ene
en
H

946 Z DE MATRIMONIO.

atqui aliorum fuit primus inſtitutor, & non
confirmator; ergo. Deinde latiſſimè differunt

confirmare & inſtituere, & nemo per inſtitu-

tionem intelligere ſolet confirmationem; atqui
juxta Trid. cit. Chriſtus eſt inſtitutor hujus Sa-
cramenti. Unde non ſatis apparet, quo-
modo Launoji ſententia concordet cum Tri-
dentino.
Dicet l. cum Laundjo. Ideo Matrimonium
eſt Sacramentum, quia ſignificat conjunctio-
nem Chriſti cum Eccleſia; atqui in omni ſtatu,
Innocentiæ, Legis Naturæ, & Scriptæ eam
ſignificavit, nam verba illa Gen. 2. v. 23. Hoc
nunc os ex oſibus meis... propter boc relinquet
bomo patrem ſuum, & matrem, & adbærebit uxo-
ri ſuæ, fuiſſe ab Adamo propheticè dicta de
futura conjunctione Chriſti cum Eccleſia, te-
ſtantur pailim Patres, Tertull. L. de anima c.
II. S. Hieron. in cap. y. ad Epheſ. S. Aug. L.
9. de Gen. ad litteram. c. 19. Et videtur Apo-
ſtolus ipſe teſtari ad Epheſ. 5. Sacramentum hoc
magum eſt.. in Chriſio & Eeccleſta.
H. D. Maj. Ideo eſt Sacramentum ſtricte
& propriè d'ctum, quia illam conjunctionem
ſignifieat, N. In ſenſu latiori & improprio ideo
e Sacramentum. C. quia præciſe per reſpe-
Rum ad conjunctionem Chriſti cum Eccleſia
eſt tantùm ſignum ſpeculativum; nec enim
hanc conjunctionem efficit; verum autem Sa-
cramentum debet eſſe ſignum practicum, ſive
eſſiciens id, quod ſigniſicat. Unde ſolann in⸗
erri

N.

D
ſ,)
miſe
d rtt
oteln
ſcinc⸗
AG
lin
gi
Anvat⸗
is ete

Nh
pere⸗
AMon
Mnel
6
leugen
N ln
Kenhnte
Dol
Nctse
WNwenet
coveiton
n oline
8 n l
ſvn
lnna
li
up
ugt

Eron
knn

en.
N
EGN.
.
NN.

mmen
hlocin
ien
an
Ae
ut

.
t.
nde
le⸗
me.
I
NNN.
bnnunde

n e
elonn
nid
)
lral
e
Vend
ne
nio
ſl

DE MATRIMO NIO. 947

ferri poteſt, Matrimonium ante Legem Evan-

gelicam faiſſe Sacramentum in ſenſu latiori, ſu-
mendo Sacramentum pro ſigno nudo & ſpecu-
lativo rei ſacræ. Et ſie explicandi ſunt Patres
apud Launojum. Item c. Gaudemus., de Di-
vort. in quo dicitur, Sacramentum conjugii apud
lideles & inſideles exiſtere; apud infideles enim
non nilſi in fenſu latiori Sacramentum eſt, qua-
tenus etiam horum Matrimonium ſigniſicat
conunctionem Chriſti cum Eccleſia; licèt mi-
nùs perfectè, quàm Matrimonium Chriſtia-
norum.
Dices I. Cùm Deus Adamum & Evam
conjungeret, illis benedixit, dicens: ereſcite
&o& multiplicamini Cen. I. atqui benedictio illa fuit
ſignum gratiæ pro Adamo & Eva, eorumque
poſteris; quid enim aliàs fuerit? B. MW. Min.
nam etiam prius benedixerat volatilibus & piſ-
cibus. Igitur benedicto illa ſolùm fuit ad con-

ferendam fœcunditatem.

Dico Il. Matrimonium ſub ratione Con-
tractũ⁴s eſt in Lege Evangelica veri nominis
Sacramentum. Eſt de Fide; ita enim defini-
vit concilium Tridentinum cit. concl. præced.
contra ultimos Novatores hæreticos. Idem
clarè jam ante tradiderat Florentinum in De-
creto §. ſeptimum. dicens: ſeptimum Sacramen-
tum eſt Matrimonii.
Probatur. Ad Sacramentum N. L. tria
requiruntur & ſufficiunt. I. Ritus externus,
vel ſignum ſenſibile. 2. per ſe efficaz, ſive
Produétivum gratiæ; alii dicunt: ſignum pra-
Pr-

948 DE MATERIMONIO.
Cticum III. inſtitutum à Chriſto. Atqui tria
illa habentur in Matrimonio. ðè
I. Ritus externus, vel ſignum ſenſibile;
conjunctio enim viri & mulieris quæ fit per
verba, vel ſigna conſenſum internum expri-
mentia; verbo: contractus ille externè ex-
preſſus ille procul dubio ſenſibilis eſt.
Il. Produttio gratiæ, juxta illud Apoſtoli
ad Epheſ. 5. Viri diligite uxores veſtras, ſicut
Cbriſtus dilexit Eccleſiam, & ſe ipfſum trudidit
pro ea, ut exhiberet ſibi glorioſam ſponſam... ita
&& viri diligere debent uxores ſuas ut ſua corpora
ſicut & Chriſtus Eccleſam; quia membra ſumus
corporis ejus, Chriſti, d rarne ejus, && de oſſi
bus ejus. Saeramentum hoc magnum eſt; ego au-
tem dico in Cbriſto & Eccleſia. Ex quo ſic ar-
gumentor: Juxta Apoſtolum Matrimonium
ſignificat conjunctionem Chriſti cum Eccleſia;
ſed hæc conjunctio eſt per gratiam; ergo
etiam copjunctio conjugalis, viri & mulieris
talis eſſe debet; alioquin enim non poſſet ſig-
nificare illam conjunctionem Chriſti. Certe
ita ex eo loco Apoſtoli arguebant Patres Tri-
dentini in Procemio Seſſ. 24.
III. Inſtitutio Divina; hanc enim Apo-
ſtolus ibidem innuit; propter boc, h. e. quia
Sacramentum magnum eſt, ſive repræſentans
conjugium Chriſti & Eccleſiæ, relinquet homo pa-

trem &ÿρ. Addunt alii illud Matth. 19. Quod Deus

conjunxit, bomo non ge.

Confirm. ex Traditione. I. ex PP. e quibus &

præcipue Tertullianum & Auguſtinum profe-
rimus

d
enun

6 (Ci
mrun!
himonin
nrtun
enl
ſneren
M
inln
funtei
pli
nss,
umab
Klance
Moine
N
iny, rt
ta
ſſn,
is ei
lieen

L De MATRNMONIO. 949
iu rimus, tum, quòd eorum teſtimonia ſint cæ-
teris clariora, nec ita ab Adverſariis detorque-
iie, ri in alienum ſenſum poſſint; tum, ut pateat
Eiher falſitas dicti à Calvino I. 4.. Inſtit. c. 19. ante
n. Gregorium M. qui ſedit circa finem ſæculi VI.
n. Matrimonium non fuiſſe agnitum tanquam ve-
tum Sacramentum. Igitur
Chpet Tertullianus IL. de Præſcript. c. 40. ipſas
u guvque, inquit, ves Sacramentorum Divinoruinin
nu, zaolorum myfteriis diabolus æmulatur. Tingit &
r H ipſe quoſdam.., expiationem deliltorum de lavarro
AH vepromittit; 285 ſic adbue inisiat mitra; fignat in
mu frontibus militei ſuor; celebrat & panisz oblatio-
E nem, Quid? quod &ρα ſummum Pontificem in
. gnites nuptiis ſtutuit; ubi inter Sacramenta nu-
le. merat nuptias, & eo modo numerat, quo
Oun Baptiſinum & Euchariſtiam.
eIs S. Auguſtinus L. de bono conjugii. c. 24
Du de Matrimoniis Infidelium & Fideſium air:
mig bonum igitur nupriarum per omnes gentes utque
letz bomines in cauſa generandi ſ, & in ſide caſtita-
n eis; quod autem ad populum Dei pertinet, etiam
uski in ſanctitate Sucramenti. Ubi docet in Matri-
moniis Fidelium eſſe ſanktitatem Sarramemii 3
atqui hic Sacramentum ſumit ſtrictè; quia ait
I hoc eſſe peculiare Matrimoniis Fidelium, quod
un habeant fanétitatem Sacramenti: qund nutem ad
tem populum Dei &ι⁰. ſed hoc falſum eſſet ſi ſume-
A ret Sacramentum laté pro nudo ſigno & im-
perfecto conjunctionis Chriſti eum Eecleſia;
Neuh quia hane ſpeculativè etiam ſignificat Matrimo⸗=
n % nium
I

9 ½0 DE MATRIMONIO.B
nium Infidelium. Plures textus Patrum Bell- füht
arminus exhiber. =ð ℳ
Poro Tradirio illa confirmatur inde, Uil
quòd Matrimonium ab initio Eccleſiæ fuerit Mündl
celebratum tanquam re ſacra, ſacris ritibus, lelut
Præſentibus ſacris Eccleſiæ Min ſtris, ùt te- wüneo
ſtatur S. Igna ius M. vir apoſtolicorum tem- kelad
porum, Ep. ad Polycarpum: decet, ut ſponſce llen
c& ſponſi de ſententia Epiſcopi Torjugtin faciante ib ung
Tertull. L. 2 ad uxorem. cir a ſinem: UVude ahle
ſuffciamus ad enarrandam felicitatem ejus Ma- Hellt,
ezrunonii, quod Eccleſia conciliat, & confirmat Hin
Oblatio, && obſignat benedictio? quibus tria te- ki
ſtatur, Matrimonium celebratum fuiſſe in Ec- ledh
cleſia, cùm fieret Miſſæ Sacr ficium; hoc enim ade
ſignificat vox, oblatio, & cum benedictione, 1
quæ hodie adhuc vigent. An verò tanta re- lar
Tigioſitas adhibita ſemper fuiſſet, ſi Matrimo- (Madl
mium habitum fuiſtet ùt res profana;, & con- ( Ae
tractus merè civilis, ac politicus? EIyni
Poſt Gregorii M. tempora amplius elu- mivn⸗
cet hæc Traditio ex Decretis ſummorum Pon- ito⸗
tificum, ùt Lucii III. TI 1. relati c. Ad abo- n ont
lendam. de Hæret. Ex Conciliis, Conſtarn- mna
tienſi Seſſ. 15. Florent. Lateran. Trident. cit. g
Antiquiora Concilia, quæ hanc veritatem Amhor
apertè definiant, non habemus, eoquèd non
fuerint hæreſes, quæ præcisè negarent Matri- nmi
monium Sacramentum eſſe; Manichæi enim gie
non hoc præciſe negabant; ſed uſque adeo
licitas & honeſtas elle nuptias; ac proinde nm
hoc

unhel⸗

eherit
gtbrs,
d ue.
Wrn temn.
6ſor:
n ſein
ene Mn
.
fne
ite⸗
einbe⸗
Nenim
Gone,
ntte⸗
arino⸗
Re.

dlu
gnouke
Ge
Caln
ſen.
vntnn
n
ſe Patt.
de ebin
1
o
140 1

DE MATEIMONIO. 951
Hee i iis perſequebantur Patres, ùt ait Augu-
Dirnxi in Conecl. ſub ratione Contradtus; li-
eèt enim quoad hoc Concluſio non ſit de Fi-
de; nequit tamen probabiliter dici,; quòd ſit
Sacramentum ſub ratione vineuli; quia, ſi ùr
tale eſſet Sacramentum, ex Chriſti inſtitutione
ſauctificare deberet uſu ſuo & ex opere ope-
rato; atqui hoc nullo ex fundamento de vin-
eulo dici Poteſt. Deinde communis eſt TT.
ſententia, omnia Sacramenta, præter Eucha-
riſtiam, eſſe tranſeuntia; vineulum autem
illud eſt quid permanens. Denique vin ulum
illud, ſive obligariopetrminöhdi in individua
vitæ ſocietate eſt effectus Matrimonii con-
Oj. I. cum HII. ſoquentia. Matrimonium
non habet efſentialia Sacramenti N. L ergo-.
Prob. Ant. I. Quod in Sacramentis habet ra-
tionem ſigni, debet eſſe inſtitutum à Chriſto;
ſed rationem ſigni Matrimonium non accepit
à Chriſto; nam ante Chriſtum jam erat ſig-
num conjunctionis Chriſti eum Eceleſia. II.
Sacramentum propriè tale eſt ſignum efficiens

id, quod ſignifigat; ſed Matrimonium non
efficit unionem Chriſti cum Eceleſia, quam

ſignificat. III. Matrimonium non habet an-
nexam promiſſionem gratiæ; vel enim eau-
ſaret gratiam primam vel ſecundam? Non
primam; quia hanc cauſant ſolaà Sacramenta
mortuorum. Non ſecundam; quia aliâs ſe=
Oo2 queretur,

952 DEZz MATRIMONIO.
queretur, quèd illi obtinerent augmentum
gratiæ, qui relicto ſtatu Cominentiæ, qui
perfectior eſt, contraherent Matrimonium,
quod eſt ſtatus minus perfeétus. IV. Sacra-
menta conferunt gratam, dum perficiuntur;
atqui Marrimonium non confert gratiam, dum
exercetur côpula, per quam perficitur. V.
In omni Sacramento N. L. hæc tria reperiun-
tur; Sacramentum tantùm; res tantùm, res
& Sacramentum ſimul; atqui hæc non repe-
riuntur in Matrimonio. VI. Eceleſia nequit
immurare ſubſtantiam Sacramentorum; ſed
illa quædam mutavit circa ſubſtaptiam Marri-
moni; quia in Tridentino conſenſum antè le-
gitimum, ſcilicet elandeſtinum, fecit ilegi=
timum. =S
W. M. Ant. Ad prob i. k. D. Maj. Debet
à Chriſto eſſe primò inſtitutum in r tione ſigni
efficacis & practici. C. In ratione ſigni quali-
cunque alia N. Ante Chriſtum Matrimo-
nium erat ſigaum ſpeculativum fururæ unio-
nis ejuſdem cum Eccleſia; Chriſtus verò il ud
ſimul fecit ſignum practicum gratiæ, ui per
hanc viri diligerent uxores, ſicut ipſe dilexit
Eccleſiam.
Ad Il. D. Maj. Eſt ſignum efficiens id,
quod ſignificat ſpeculativè. N. Quod ſignifi-
cat practicè. C. In Sacramentis duplex diſtin-
gui poteſt ſignificario; una ſpeculativa, vel
objectiva; alera practica: ſic Euchariſtia duo
ſignificat, mortem Chriſti, & gratiam nutri⸗
. tivam?;

Uenin eſe
nrhan
Crli
gi
ne
AII
Un e
ſden tent
e lulſfe
,Mare
onby 1
ne
iwom
1, Gum
igehet
Hanwono
Nrſcen
MCern
GADe
Gachehun
Unſec,
1 N C
Minon
elrein
man ſo
ein ſoir
ultart
6 14 1.
1gRe

tinnn
unten
fin. V.
UEptin
MIn, N
Nleh⸗
Migle
g Ad
ſuri.
ntle⸗
lllegi⸗

Debet
neſgni
Wrre
rg ui⸗
uettel
ie t
ins

el
ln.
e
tecen
Gn

DEz MATRIMO N10. 953
tivam; prior ſigniſi atio eſt purè ſpeculativa;

non enim efficit Chriſti morrem, quam ſigni-
ficat; ita Matrimonium ſignificat primò unio-

nem Chriſti cum Eccleſia; ſed purè ſpecula-
tivè; quia illam non efficit; deinde gratiam,
ſed pracéticè, lam in conjugibus producendo.
Ad IIl. N. Ant. Quidquid ſit de gratia
prima, de quo Wid. Tr. de Sacram. in genere;
ſaltem accipit ſecundam, ſive augmentum gra-
tiæ ſanctificantis. Nec hoc abſurdum dici po-
teſt; licèt enim Continentia perfectior ſit Ma-
trimonio, ſi præcisè ſtzstus comparetur cum
ſtatu, itaque ſit majoris meriti; quia tamen
Matrimonium habet ſimul rationem Sacra-
menti, Sacramentum verò confert gratiam
ex opere operato, ideo continens, ſi contra-
hat Matrimonium, accipit augmentum gra-
tiæ; licèt idem continens, ſi nuptias propter
Deum contemplſiſſet, plus inveniſſet gratiæ
apud Deum, quàm ſit illa, quæ datur per Sa-
cramentum Matrimonii.
Ad IfI. D. Maj. Dum perficiuntur ſuis
intrinſecis, ſive conſti utivis. C. Dum extrin-
ſecis. N. Copula verò licèt dicarur conſumma-
tio Matrimoni; hoc tamen non perficit in-
trinſece ſive in ratione Contracts, ſive Sacra-
menti, cum ſub urraque ratione ſit verum Ma-
trimonium, licèt nunquam ſequatur copula,
ùt conſtat ex Artic. pæc. 2
Ad V. . I. Dogma Fidei de exiſtentia
alicujus Sacramenti non dependere ab hac quæ-
O. ſtione

954 DE MATRIMONIO.
ſtione ſcholaſtica, an hæc tria in omni Sacra-
mento adeſſe debeant? cùm ex una parte Chri⸗

ſtus Sacramenta pro ſuo arbitrio ordinärit; ex

altera verò parte quoad hoc nihil definierit Ec-
cleſia; unde lict hæc tria in Matrimonio non
haberentur, non ideo excludendum eſſet &
numero Sacramentorum W. II. N. Min. nam
Sacramentum tantùm eſt Contractus, live con-
ſenius mutuus exter & expreſſus; qmia ſigni-
ficat tantùm, & non ſignificatur: Res tantum
eſt gratia; quia tantùm ſignificatur, & non

ſignificat: Res & Sacramentum ſimul poteſt
dici vinculum, quia ſuo modo ſignificarur,

ſcilicet etiam a Contractu; & ſimul, quia eſt
perperuum, ſignificat, nimirum unionem
Chriſti cum Eccleſia perpetuam. ==M
Ad VI. D. Min. Quædam mutavit circa
Matrimonium ut eſt Contractus. C. Ut eſt
Sacramentum. N., nam ſubſtantia Matrimonii
t Sacfamenti eſt Contractus legitimus; jam
verò licèt Eceleſia ad tollendos abuſus, & præ-=
cavenda Varia mala certas conditiones requi=
ſierit ad Contractum matrimonialem legiti⸗

mum, ſcilicet ut fiat coram Parocho & teſti-

bus, ſiceque reprobârit Contractum clandeſti⸗=
num; nunquam tamen fecit, ut, quod non
eſt Contracstus legitimus, ſit Sacramentum
Marrimoni, quod eſſet mutare Sacramenti
ſubſtanim.
OPhj. Il. Pluresex ipſis Doctoribus catho-
licis negirunt Matrimonium eiſle Sacramen-

lötnm
Cenoen
N
hlimn.
ſaiwonl
hr w
n
M
,1
NA
WV
oeden
uekt
Wſehhn
AM
Nummnere
Neng.
Error
boemn e
og ele
Pine gr
Kenr ur
ti⸗
puuenn
de

Gere.
rchr.
tii, ee
leitc.
nron
en S
WIn
gleecon⸗
deſne
ymne
1,G
ltet
Mnaor,
Gulget
ſonem

rcſren
N e
rend
end N
loe
fone d
ln her
hetl⸗
Guel
/
ln

.

cnneng

ſoethe⸗
hnet

DE MAT RIMONIO. 955
tum, ùt Magiſter ſententiarum, Durandus,
qui Lib. 4. Diſt. 26. q. 3. approbat ſententiam
quorundam Canoniſtarum, ut Gaufridi, Ho-
ſtienſis, Bertrandi, negantium Matrimonio in-
eſſe vim conferendi gratiam ex opere operato,
quod tamen ad Sacramentum propriè dictum
requiritur; ergo non. fuit ſemper habitum Sa-
cramentum.
v. M. Ant. nam uterque: Magiſter ſen-
tentiarum & Durandus, conſtanter agnovit
Matrimonium eſſe verum N. L. Sacramentum;
prior quidem L. 4. Diſt. 2. ubi ita loquitur:
quorum (Sacramentorum) alia remedium contra
eecatum præbent, & gratiam adjutricem confe-
runt, ut Baptiſmus; alia in remedium tantum
ſunt, ut conjugium; alia gratia & virtute 105
Julciunt, ut Euchariſtia &σ Ordo⸗ Poſterior
verò, ſive Durandus in eundem Lib. 4. Diſt. 2.
q. 2. apertè aif ſeptem eſſe Sacramenta, quo-
rum ſeptimum eſt Matrimonium. Et, tenen-
dJum eſt abſolutè, inquit, quòd Matrimonium eſt
Sacramentum, eiun hoc determiner Eccleſia, extra
de Hæret. Ad abolendam.
Error igitur Magiſtri ſolùm erat circa
notionem veri Sacramenti, cum putaret poſſe
aliquod eſſe verum N. L. Sacramentum, quin
proferret gratiam, modò aliud ex eo bonum
Faberetur, ut ex Matrimonio, quod dicebat
eſſe in vemedium tantum. Et hic etiam error
fuit pauculorum Canoniſtarum, quos refert

Durandus.
. Oo 4 Duran-

956 Dz MATMIMONIO.

Durandus verò nequidem negavit Matrimo-
nio vim conferendi gratiam, ſed hanc ei po-
ſitivè tribuit L. IV. Diſt. 2. q. 2. Alio modo, in-
quiens, poteſt ſumi brevius eorum (Sacramento-
rum) ſußicientia ex parte adjutori, quod confe-
runt. Sacramenta enim expediunt nos ad aczus
virtutum, qux ſunt ſeptem, eres Zheologicæ, ½
guatuor Cardinales. Ad actus ergo Fidei expe-
dit nos Baptifmus; ad aätus Spei Extrema un-
ctio; ad altum Cbaritatis Euchariſtig a4ad
ac‿εum Temperantiæ Matrimonium.
Nec approbavit Durandus dictorum Ca-
noniſtarum ſententiam; ſed ſolum conten-
dit, eos non docere aliquid contrarium de-
ſinitioni Eccleſiæ, vel quod eſſer hæreticum:
ſunt alia duo, inquit in L. IV. Diſt. 26. q. 2.
cirea Matrimonium, circa quæ ſine pericula hæ-
reſis licitum eſt contraria opinari, quorum unum
N Yheologicum, ſcilicet urum in Matrimonis
conferatur gratia ex opere operato &c. Erre-
t ; tunc enim id nondum clarè Eccleſia
definierat; igitur tunc contrarium opinari
error erat, non hæreſis. Unde etiam S.
Thomas in Suppl. q. 42. a. 3. Bonavent. So-
tus, qui cum communi catholicam tueban-
rur ſententiam, eam ſolùm ùt probabilio-
rem, non ur fide omnibus credendam propo-
nunt. Nemo igitur Doctorum e catholicis
negavit unquam Marrimonium eſſe Sacra-
mentum, ſed tale efſe certa erat & indubi-
tata doctrina; licèt quidam Qiſputatenr, an
Vel

unmt
* 3
1 0)

A
il
ettarum
Mwon
Thton
, m
u, n
leukeet
oulo i
G.
1
cmneowun
G inl
AIlS

N

Whck,
on ett
Unonun
en Abin
lonu te
M Ms
umub,
u0 5
n Ce⸗
Arule
W
ſchn

life⸗

des
N.
ſeh⸗
UN,n

7

Dz MATRIMONIO. 957

vel quomodo conferret gratiam, erroneè
putantes, poſſe eſſe verum Sacramentum,

licèt ex opere operato gratiam non confer-
ret.

Ex his etiam colligitur, falſum eſſe,
quod ait Jueninus, temporibus Magiſtri ſen-
tentiarum & S. Thomæ Eccleſiam credidiſſe
Matrimonium eſſe Sacramentum N. L. ex
Traditione non explicita quidem, ſed impli-
cita tantum, quam clarè poſtea tum Floren-
tina, tum Tridentina Synodus explicuère,
ſic ut hoc dogma per illa Concilia ſit factum
articulus Fidei, qualis antè non erat.
Oj. I. Non convenit inter Catholi-
cos ipſos, quando Chriſtus inſtituerit hoc
Sacramentum; ergo. B. Meg. Conſ. Etiam
quoad tempus inſtituti Baptiſmi magna eſt
inter Patres & Theologos opinionum diver-
ſitas, nec de tempore illo convenit inter Ad-
verſarios, an ideo Baptiſmus Sacramentum
non erit ? Interim de tempore, quo Ma-
trimonium à Chriſto ad Sacramenti dignita-
tem ſublimatum, triplex eſt opinio. Prima
aſſignat tempus, quo Chriſtus nuprias in
Cana ſua honeſtavit præſentia, & illuſtravit
miraculo; pro qua adduci ſolent S. Augu-
ſtinus & S. Cyrillus, eoquèòd prior Zr. 4.
in Joann. doceat, Chriſtum ideo nuptiis in-

tereſſe voluiſſe, ut caſtitatem conjugalem fir-

maret; alter verò Lib. 2. in Joann. c. 22. di-
cat Chriſtum in illis nuptiis ſanctificaſſe con⸗
. O 5 ju⸗

958 DE MATRIMOMO.
jugium. Altera tempus opinatur illud, quo
Chriſtus Matth. 19. abrogato repudii libello
Matrimonium ad indiſſolubilitarem primam
reduxit. Tertia tandem poſt Reſurrectio-
nem factum exiſtimat, quando Chriſtus per
40. dies in terra converſab tur cum Apoſto-

lis varia loquens de Kegno Dei,

ARTICULUS III.

An ſolum & omne Matrimonium Fidelium
ſit Sacramentum.
MiPle eſt quæſtio: I. An ſolum Ma-
1 trimonium Fidelium ſit Sacramentum
ita, ut ratio Sacramenti omnino non conve-
niat Matrimonio Infidelium? II. An Ma-
trimonium Infidelium fiat Sacramentum pro-
priè tale poſt uſceptum ab iis Baptiſmum,
ſaltem ſi renovent conſenſum? III. An, ſi
Fidelis contrahat cum Infideli, Matrimonium
ſit ſaltem Sacramentum ex parte conjugis
fidelis, ex ſuppoſito, quod Eccleſia diſpen-
ſaſſet in Impedimento diſparis cultus? ſine
hac enim hypotheſi nune quæſtio non po-
teſt procedere. IV. An etiam Matrimo-
nium Fidelium, quod per Procuratorem
contrahitur, Sacramentum ſit? V. An Ma-
trimonium Fidelium ſit Sacramentum adeo
ut ratio Sacramenti a contractu Matrimoni-
ali ſeparari non poſſit à contrahentibus?

„ Dico

Mn
o urn
n A
n
r alne
0
mo e
crin i
obanb
ADrafe
o
WeNN
prnt
Mesbyte
lns, eſe
ber hepe
odn
enun,
nb tn
uin ake
Mend.
uen

,
d
Nnem
mcio.
nber
lh

lin

l⸗
Dkurn
nye⸗

M.

Po⸗
um,
hen
hl
der.
SVe
Mn.
len
N.
nn⸗

Dn

4

DE MATRIMONIO 959
Dico I. Matrimomum inter non bapti=
zatos ſiatquidem in ratione Contracts ci-
vilis; non tamen eſt veri nominis Sacramen-
tum; ſed ſolùm in ſeniu latiori. Ratio pri=
mæ partis eſt; quia inprimis valet ſpectato

Jure Naturæ; hoc enim præciſe ad valorem

contracts conſenſum muruum requirit, qui
adeſſe ſupponitur. Nullo etiam Jure poſi-
tivo irritatur; non Divino; tale enim nul-
lum aſſignabile eſt, etiam poſt Chriſtum;
non Eccleſiaſtico; hoc enim potius ſuppo-
nir valere tale Matrimonium in ratione con-
tractůs C. Gaudemus de Divort. per Sacra-
mentum Buptiſim non ſolvuntur conjugia, ſed
crimina dimittuntur. Imò Eccleſia tale Ma-
trimonium irritare non potuit, cui nullum
jus in non baptizatos eſt.
Katio ſecundæ partis; quia nullus, niſi ſu-
ſcepto Baptiſmo, capax eſt alicujus Sacra-
menti N. L. ùr eſt communis IT. ſenſus,
& innuit Innocentius III. C. Veniens. de
Presbytero non baptizato, eum, qui dubi-
tans, eſſétne baptizatus, ordinatus fuerat,
jubet bapti ari & ordinari; Item Florenti-
na Synodus, vocans Baptiſmum vitæ ſpiritu-
alis januam. 21 32
Ratio tertiæ partis; Quia talium Matri⸗-
monium ſaltem habet hoc, quèd ſit ſymbo-
lum conjunctionis Chriſti cum Eccleſia, li-
cèt minùs perfect?, quùàm Matrimonium
Chriſtianorum. Prob. ex C. Gaudemus. de
Divort.

7

960 DE MATRIMONIO. .

Divort. ubi dicitur Sacramentum conjugii apu
Fideles & Infideles exiſtere; Infideles verò Sa-
cramenti propriè dicti incapaces ſunt ex de-
fectu Baptiſmi; ergo apud hos eſt Sacra-
mentum ſolùm in ſenſu latiori, ſcilicet qua-
tenus eorum Marrimonium etiam ſigniſicat
conjunétionem illam Chriſti cum Eccleſia.
Nec otſtat contrahentium infidelitas, vel ig-
norantia, quod eorum Matrimoniis hæc in-
ſit ſignificatio; quia hanc habet Matrimo-
nium ex prima inſtitutione ſua facta in Para-
diſo, quam proinde tollere nequit infidelitas,
vel ignorantia.
Dico II. Matrimonium contractum à
non baptizatis non fit Sacramentum præciſe
per ſubſequentem Baptiſmum ſi convertan-
tur; probabile tamen eſt fieri, ſi, ſuſcepto
Baptiſmo, renovent conſenſum. Prob. I P.
Ut fiat novum Sacramentum Matrimonii,
debet poni nova ejus materia & forma; at-
qui Baptiſmus præeiſe nec eſt materia, nec
forma Matrimonii. Ergo. Nec dici poreſt,
quèòd præſens ſit vinculum ex priore con-
tractu inductum, quod ſubeat vices materiæ
& formæ; nam non vinculum, utpote quod
eſt effectus Matrimonii contracti, ſed con-
ſenſus eſt materia Matrimonii, ergo vincu-
lum non poteſt ſubire vices materiæ & for-
mnæ.
Prob. IIl. P. negativès: Quia non poteſt
Adferri ratio efficax, ob quam tales eſh
u.

ſ

n
. Gerane
.
onid ooe
Cnrrcn
no.
ſior iu
N
SEan
6n evr
en pen
Hnino
6tispon
Conne
rec
N NN
MANK
Wla
N
ſrum
Atoneme
uum m
Geramn
Kaan
Maen n
Eere

.

ol
fore an⸗
8mene
lent
a.
ar⸗
Et.
Np
herh

.

Nam

DE MAXTMONIO. 161
ſi ſuſcepto Baptiſmo renovent conſenſum,
hoc Sacramento privati cenſeri debeant;
ergo. Ant. Patebit ſolutione objectionum.

di ais lI. Sacramentum novum Marri-
monii non fit abſque novo Conſenſu, vel
Contractu, ut ante dictum eſt; atqui hic non
fit novus Conſenſus, vel Contractus; nam
prior ante converſionem manet; ergo. B. D.
Maj. Non fit abſque Contractu ſimpliciter
& ſecundàùm omnia novo. N. Novo ſal-
tem ſecundum quid C. Licèt poſt ſuſcepti-

onem Baptiſmi non ponatur novus Contra-

Rus Matrimonii ſimpliciter & ſecundum ſe
ſpectati; ponitur tamen a baptizatis no-
vus Contractus ſecundùm quid, & mora-
liter intrinſecè diſtinétus à Contractu infide-
lium; nam conſenſus in traditionem novo
titulo & modo inſolubilem eſt dictinctus a
conſenſu in traditionem non tali titulo &
modo factam; atqui conſenſus ille conver-
ſorum poſt Baptiſmum eſt conſenſus in tra-

ditionem corporum novo titulo & modo ni-

mirum firmiore inſolubilem, ſcilicet & rati-
one Sacramenti, & ſignificatione indiſſolu-
bilis conjunctionis Chriſti cum Eeccleſia,
quam antea non ita perfectè ſignificabat; er-
zo. Hæ verò circumſtantiæ mutant mora
iter intrinſece contractum.

Illu-

962 DE MXATRIMONIO.
Muſtrantur hæc a pari. Sic venditio;
quæ eſt facta novo titulo & modo firmior;
diſtinguitur a venditione priore: ſic vota ſo-=
lennia in Societate diſtinguuntur a votis fim-
plicibus in eadem, licèt utraque tendant in
eandem paupertatem, caſtitatem; & obedi-
entiam; quia vota ſolennia pariunt obligati-
onem magis firmam & inſolubilem. Pari
modo ſe habet res in noſtro cauu.
Si anis II. In contractu Matrimonii eſt
hoc ſpeciale, quòd requiratur traditio mu-
tua corporum, vel ſaltem juris in corpora;
ſed converſi, licèt poſt Baptiſmmum renovent
conſenſum, non poſſunt de novo ſibi mutuò
tradere corpora, Prob. WMin. Quia hæc jam
ſibi tradiderunt; vi cujus traditionis uter-
que amiſit dominium in corpus proprium
juxta Apoſtolum I. Cor. 7. k. D Min Non
poſſunt ſibi mutuò corpora tradere de novo
traditione ſimpliciter, & quoad omnia novà.
C. Nova ſecundum quid juxta dicta M. Et
D. Proh. Hæc jam ſibi tradiderunt omni
modo & titulo, quo poterant tradi. M. Non
omni eo modo & titulo. C. Quare licèt ami-
ſerit dominium ſui corporis ſimpliciter &
ſecundum ſe; non tamen amiſit omni modo
& ex omni titulo, quo poterat amitti.
& ais IIIl. Si matrimonium illud fieret
Sacramentum ob renovationem conſensus;
ergo toties repeti poſſet Sacramentum, quo-
ties renovaretur conſenſus à baptizatis ſed
100

Kln
uts B
esſon
ben ten
cller
C lano
fdde
K
S
Derini
ſrlkm
men n
NoR
Koonek,
en e
tn
nebin
Gi
Wn
los C
egtialt,
Nus unn
l eſ
nn cont
Uhcbies,
uimnn qo⸗a
Nun
Aunte

ankgi.

n Den

n,A
.
nan,
ent
nnrud

n
le.
inm
No
V
ndt
akt
lemt
M
eln.
“
NN
le
odds⸗
nn la⸗
u
W

DE MATRIMONIO 963

, hoc eſt falſum; ergo. . M. ſeq. Maj. Quia

a baptizatis non poteſt poni talis novus con-

ſenſus ſicut à converſis; quando poſt Bap-

tiſinum renovant conſenſum; priores enim
jam conſenſerunt in traditionem corporum
omni titulo & modo inſolubilem; ſed non
ita infideles ante Baptiſium. =ð
Enxzx his ſequitur renovatiooem conſen-
ss in converſis poſt Baptiſmum non eſſe
meram approbationem traditionis jam factæ;
ſed eſſe traditionem moraliter intrinſecè di-
ſtinctam à priore, quaâ intendunt indiſſolu-
biliatem firmiorem, atque novo titulo.
Dico III. Matrimonium fidelis cum in-
fideli non eſt proprie dictum acramentum,

nequidem ex parte fidelis. Eſt communior

contra quoſdam volentes, fore Sacramentum
ex parte baptizati, quia putant inter conju-
ges eſſe duo Sacramenta partialia, quorum
unum ſubſiſtere poſſit ſine altero. Contra
quos Concl. prob. Sacramentum Matrimonii
eſſentialiter eſt contractus; ergo ſicut con-
tractus unus eſt inter duos, ita Sacramen-
tum eſt neceſſariè in duobus & ſicut ad
unum contractum eſſentialiter requiruntur
duo habiles ad contrahendum; ita ad Sacra-
mentum, quod conſiſtit in certo contractu,
ſeilicet Sacçramentali, requiruntur duo habi-
les ad contrahendum Sagramentaliter; quia
Chriſtus ad rationem Sacramenti elevavit
contractum baptizatorum : Sulſ. Atqui in
pra ſenti

„

964 DE MATRIMONIO:

præſenti caſu non ſunt duo habiles ad con.
trahendum ſacramentaliter; Ergo.
Confirm. Nequit eſſe Sacramentum ſine
materia & forma eſſentiali, nec ſine ſubjecto,
vel Miniſtro capaci, atqui nullum ex his
habetur in caſu præſenti: non primum; quia
materia & forma ad hoc Sacramentum re-
quiſita à Chriſto ſunt duo conſenſus expreſſi
non qualiumcunque, ſed duorum baptiza-

torum, qui hie non habentur. Mon ſecun-

dum & tertium; quia ſimiliter ſubjectum ca-
pax & Miniſtri, ſunt duo baptizati; cum;
ùt oſtenſum antè, ſit eſſentialiter contractus
inter baptizatot.
Dices l. Licèt conſenſus partis infidelis
non ſit materia ſufficiens, ut ipſa pereipiat
Sacramentum; eſt tamen materia ſufficiens
ex parte fidelis; quia poteſt quis carere ido-=
nea materia erga ſe ipſum in ordine ad Sa-
cramentum, cujus eſt incapax, & eam alteri
exhibere, qui capax eſt; ergo. . M. Ant.
Quia materia, ut ſit ſacramentalis, debet hie
oni à baptizatis; Chriſtus enim non qua-
emcunque conſenſum elevavit ad Sacramen-

tum, ſed conſenſum baptizatorum. Deinde
conjuges ſibi invicem exhibendo materiam,

ſibi invicem ſunt Miniſtri hujus Sacramenti;
Infidelis verò, excepto Baptiſmo ob hujus
neceſſitatem, nullius Sacramenti eſt idoneus
Miniſter, ùt eſt aliäs communis TT. ſenſus.

Dices

„
Uitl
zvlid
ſene Ne
iud
tio
eer wenn
) fine.
on doh

M
Ktunaie

(n Gani

gil

err

o,
necie
Uincni a
Uon d
aſchen
When
Noli kiben

ngnicon
MmO
uNuS
10
ln e
iae
lttn

DE MATRIMONIO. 965
ſan Dires , In Præſenti caſu ex und parte
baptinatus eſt Capax Sacramenti; & ex alte-
in rs parte verum efficit contractum cum non
baptizato;atqui contractui baptizati conve-
Ahis nit ratio Sacramnenti; ; modo intentionem ha-
beat faciendi, quod facçit Eccleſia. N. C. maj.
mN. D. min. Convenit eontractui baptizati inito
arn cum baptizato. G Secus. N.
t d
“ Diner II. Poteſt unus recipere gratiam,
Mng. S&nen alter ex defectu diſpoſitionis; ergo
etiam Sacramentum. W. Weg. Conſ. diſp. ;
ng quia gratia quorum eſt duplex numero &G&
diſtincta entitas; poteſt ergo recipi ab uno
fels diſpoſuo, & non ab altero indiſpoſito, vel
ie pohente obicem; econtra cùm Sacraznentum
den Matrimonii conſiſtat in contractu duorum
d habilium ad contrahendum ſacramentaliter
AN. juxta ſuperiùs diéta, dicit eſſentialiter duos
d Sacramenti apices qui in Præſenti caſu
A non habentur.
Gceti
mgt Dice I. TLicèet omnes. Orlines ſimul
Eemen⸗ fumprti conſtituant unum adedquatumm Sacra-
liy mentum Ordinis, & utraque ſpecies Sacramnen-
n tum unum Euchariſtiæ; haberi tamen poteſt
nem unus Ordo ſine altero „ & Iub una ſpecie
n ſine altera Sacramentum Euchariſtiæ; ergo
Wves ertiam idem Sacramentum Matrimmonii habe-
ri poteſt in uno coôntrahente; quin habea-
tur in n altero, Be. C. Ant. M. Conſ: Et Ordi-

Po Pp P nes

966 DE MATRIMONIO.
nes, & illæ Species etiam diverſæ totam ha-
bent Sacramenti eſſentiam; habent enim paf-
tiales etiam ordines ſinguli ſuam materiam
& formam diſtinctam, quin unus in aliquo
ex his dependeat ab altero; idem eſt de du-
plici ſpecie in Euchariſtia; Matrirnonium
verò ſicut nequit eſſe contractus verus in
uno tantùm, ſic Sacramentum in uno tan-
tum eſſe non poteſt; cum hoc, juxta dicta,
eſſentialiter fundetur in contractu duorum
fidelium; imò alud non ſit, quàm contra-
ctus duorum fidelium elevatus. Nec abſur-
dum videri poteſt, idem Sacramentum, cùm

ſit accidens morale, eſie in diverſis ſubjectis;

ſic enim una numero Poteſtas eligendi Im-
peratorzn eſt in toto Collegio Electorali,
& poteſtas eligendi Epiſcopum in toto Ca-
Pitulo.
Wico E. Matrimonium contractum à fi-
delibus per Procuratorem valet, cæreris pa-
ribus, tum in ratione contractus, tum in
ratione Sacramenti.
Ltol. I. pars ex Praxi Eecleſiæ, qua etiam
hodie ita celebrantur Matrimonia à Regibus
&α Principibus, velut hoc ipſo anno 1760. à
Sereniſſimis oſepho Archiduce Auſtriæ &
Iſabella Infante Parmenſi; quod non per-
mitterer Eccleſia, ſi nulla eſſent talia Matri-
monia. Deinde ante Tridentinum valebant,
ùt conſtat ex c. fn. de Procurat. in 6. ipſum
verò Tridentinum quoad hoc non correxit

n
anel

Per.
ntun
tameit
Docutatd
u ſen⸗
ote
rnod

0

Glere,

iooninz
M. 4
EMn
Nr1lo!

do

ſe
NN

I Nl

Rhen
erſt. I
lr cot
ipen
lnls,

INrine

Ddui
tis
ſnne

(Kulen

nn hu.

ingef

Henm

llano
er.
Humumn

n

lnan⸗
nni
0 Cuene

I Nen

le A.
n, an
bes
Ce.
Lortl;

f0 C.

8,WI

DE MATRIMO NIOD, 967
jus antiquum, ſed ſolùm irritavit Matrimo-
nia clandeſtina. èGM MVM
Prob. 2. pars contra Sylvium. Chriſtus
contractum Matrimonii validum elevavit in
Sacramentum; ſed talis eſt contractus per

Procuratorem initus, ex dictis; ergo. Chri-

ſtus verò hunc contractum nullibi excepit à
ratione Sacramenti; nec Eccleſia: Imo, quia
ratio Sacramenti non poteſt ſeparari ſaltem
licit à contractu, Eccleſia non poſſet per-
mittere, multò minus approbare talia Ma-
trimonia, ſi Sacramenta non eſſen.
Dixi: cæteris paribus; Ur enim valeat
hoc Matrimonium, requiritur I. ut Procu-
rator a ſuo Principali ſpeciale habeat man-
datum ad contrahendum cum perſona deter-
minata; neque is ſuum excedat mandatum.
II. Ut Procurator mandatum ſuum exequa-
tur per ſe ipſum, & non per ſubſtitutum;
niſi ſpecialem ſubſtituendi facultatem acce-
perit. III. Ut eo tempore, quo Procura-

tor contrahit, ejus poteſtas non ſit revoca-

ta, nequidem tacit, & inſcio Procuratore;

quia per quamcunque revocationem ceſſat

conſenſus; ſine conſenſu autem non effici-
tur Matrimonium. IV. Ur Procuratores

contractum ineant coram Parocho, & teſti-

bus, in iis locis, in quibus recepta eſt⸗
& viget Conſtitutio Tridentini annullantis
clandeſtina Matrimonia.

Pppz Dires

968 DE MATRIMONIO.
Dices I. Tridentinum ſeſ. 2q. c. 1. præ-
cipit, ut ſponſi interrogentur à Parocho, &
reſpondeant; item ut Parocho præſens ſit
conſenſus contrahentium; ſed neutrum fit,
ſi contrahatur per Procuratorem. N. D. maj.

Ut reſpondeant immediate per ſe ipſos. MW.

Vel immediate per ſe, vel mediate per alios.
C. Item: ut conſenſus ſit præſens phyſicè.
MN. Moraliter. C. Moraliter eſt præſens
per Procuratores; phyſica autem præſentia
nullibi præcepta reperitur.

Dices II. Ergo ſponſus dormiens poſſet

validè adminiſtrare hoc Sacramentum, ut ſi
contingat ſponſum in Germania exiſtentem

dormire, quando Procurator ejus nomine

contrahit in Italia, atqui hoc videtur abſur-
dum. N.: M. min. Quia ſicut ſponſus, vel
ſponſa poteſt inire dormiens contractum
hunc per Procuratorem, ſic etiam per illum
miniſtrare hoc Sacramentum: Et ſicut non
eſt abſurdum, quòd, qui ante ſomnum ha-
buit intentionem ſuſcipiendi Baptiſimnum,
vel patiendi Martyrium, ſi dormiens bapti-
zetur, aut occidatur, recipiat gratiam in ſo-
Dices III. Nullum eſt Matrimonium,
quod fit ab ebrio, licèt ille præviderit ſe in
ebrietate contracturum; ergo pariter nullum
erit Matrimonium, quod per Procuratorem
contrahitur, dum dormit Principalis. B. M.
Conſ. diſp. ot. Quia prior nunquam adctu hu-
èð mano

—

Holber
, cN

een I

0derun
Per imen
Ctin
in 9
18 con
Muet
crli⸗
ileno l
, inen
menon
Galep
Elen
er ſer
Is,
GNe!
Pnen
tonn inen
NMar ali
Negar an
. 2 1
nrin e
cogroe
Une ule
inen
Manr,
Uehben
aſe⸗

=S
E

NWN
wun ke
rlon
en .

Chn,
en
FMlnn
ilem
1N.
.
Groe

Dvu MATRIMONIO. 969

mano libero contraxit, vel conſenſum dedit,
licèt, cùm liber eſſet, contractum purè ver-

balem in ebrietate ſecuturum præviderit;
imò eriamſi in ebrietate contrahere intende-

rit; quia in ebrietate non perſeverat mora-

liter intentio vel conſenſus ad efficiendum

contradtum vel Sacramentum ſufficiens: econ-

tra in altero caſu Principalis liber & ratio-
nis compos dat mandatum procurateri ceu
inſtrumento vitali; unde licèt dormiat prin-
cipalis, imò ebrius ſit, adhuc in eo perſiſtit
intentio virtualis, exiſtens in mandato prius
dato; intentio autem virtualis ut in aliorum
Sacramentorum Miniſtris ſufficit; ita etiam

hic; & ſic principalis contrahendo per pro-

curatorem confert gratiam, & ſimul recipir,

niſi per peccatum mortale ponat obicem,

non minùûs, quàm qui baptizatur dormiens,
cùm ante Baptiſmum petiiſſer. An verè
idem teneatur caſu, quo principalis in amen-
tiam incideret, non eſt æquè certum, affir-
mant alii communius ob paritatem rationis;
negat cum Lugone & aliis P. Kugler de Ma-
frim. p. I. J. I0. quod videtur probabilius, ſi
amentia eſſet habitualis ſaltem, vel perpe-
tua, eoquòd, cùm ſponſa non præſumatur
nubere ſtulto velle, aut furioſo, in hac de-
ficiat conſenſus; ſi tamen ſponſa edocta de
ſponſi amemia, nihilominus in conſenſu per-
ſiſteret, tenendum videtur cum ſententia pri-
ma ex paritate rationis. —
SðU PPp3 Diees

970 DE MATRIMONIO.
Dices I. Alia Sacramenta nec miniſtra-
ri, nec recipi poſſunt per Procuratorem;

ergo neque Matrimonium. HB. M. Conſ. diſp.

eſt. Quòd nullum aliud Sacramentum invol-
vat rationem contractús; econtra hoc Sacra-
mentum conſiſtat in contractu, qui ens mo-
rale eſt, & cujus illa eſt narura, ut fieri poſ-
ſit per procuratores, & inter abſentes, mo-
dò procuratores præſentes ſin, qui ſuſti-

nent perſonas principalium.

Si inſtag: Licèt quis judicialiter abſolvi

abſens poſſit in judicio forenſi, nequit tamen
abſolvi talis in judicio Sacramentali, ſive fo-
rO Sacramenti Pœnitentiæ; ergo ſimilirer li=
cèt contraétus alius pofſlit celebrari inter ab-
ſentes, non tamen comractus Matrimonii,
utpore Sacramentalis. G. M. Conſ. diſp. Quòd
in judicio Sacramentali Qonfeſſarius ſit ju-
dex diſpoſitionis interioris pœnitentis, & in

ferenda abſolutionis ſententia dependeat, ſe=

cus, ac in judicio forenſi, a d' ſpoſitione pœ-
nitentis, eâque præſenti, quando datur abſo-
lutio; abſentis autem diſpoſitio, non poteſt
ita cognita eſſe Confeſſario; & hæc fuit vo-
luntas Chriſti, nobis intimata per praxin Eo-
cleſiæ, & definitiones Pontificum, Clement.

VIII. 20. Junii 1602. item Pauli V. Unde

non præcisè ideo nequit judicium Sacramen-
tale exerceri inter abſentes, quia abſolutio
eſt Sacramentalis, ſed quia eſt Sacramentalis
zalis ex ordinatione Chriſti: Econtra in Ma-

io c
Pinethr
Mr 4
Ide

Dierr

lt l

ed
Conhtun
enum
(oen
Sni
fopaen
Mor
ole.
oVI
MIMend
Humed
Nen
Il
Mve he
Memn
tzCtyn
len Hrn

int, el
unllre
Amm
guind
Eien

ien;

e.

l.
len.
.
in
No⸗
Ullt

en
lo⸗
li

ib⸗

N
6 .
W
N.

ſoneſe⸗
rt

M
nle
wen
⸗
hnen.
nio
Heuls
In N
v⸗

DE MATETMONIO. 971

trimonio cContrahens non eſt judex volun-
tatis interioris in altero contrahente, neque
hic obſtat aliqua praxis, vel definitio Eccle-
ſiæ; ſed ex hujus praxi potius valor Marri-
monii ùt Sacrathenti eruitur juxta Concluſ.
Dices V. Si Matrimonium per procu-
ratores contractum ſit Sacramentum, cur
ergo poſtea principales iterato perſonaliter
contrahunt coram Parocho ? certè& ſi Sacra-
mentum fuiſſet, „iterari non boſſet. Be. M.
Quèd iteraò contrahant; ſed tantùm omiſ-
ſas ſolennitates tunc ſupplent, & contractum
per procuratores Matrimonium ratihabendo
teſtantur, ſe perſeveraàſle in conſenſu, dum
ſuo nomine contrahebatur Matrimonium.
Dico V. Licèt Chriſtus contractum Ma-
trimonialem elevaverit in Sacramentum; po-
teſt tamen à fidelibus contrahi Matrimonium,
quod valeat in ratione Contracts, quin ſi-
mul ſit Sacramentum. Vaſq. Rebel. Sylvius,
aliique Recentiores. Prob. I. Juxta com-
munem DD. conſenſum: quando Chriſtus
contractum Matrimonialem elevavit ad dig-
nitatem Sacramenti, vim obligandi, quam ex
reciproco paciſcentium conſenſu hactenus
habuerat, ei nullatenus ademit, ſed naturæ
illum priſtinæ reliquit, & tantùm illi ſuper-
addidit vim collativam gratiæ, hoc eſt, ratio-
nem Sacramenti; ergo ſicut antea ſtabat Ma-
trimonium in ratione Contractus ſolius, ſic
& nunc ſtare poteſt, ſi a contrahentibus im-

PpPp4 Pedi-

977 Dz MATRIMONIO
Pediatur vis Sacramenti, ſcilicet ſi intende-
rent ſolum Contractum ſine Saçramento-

Confirvz. A paritate aliorum Sacramentorum,

in quibus Chriſtus elevando res naturales ad
rationem Sacramenti ipfarum naturam non
immutavit Phyſicè, vel moraliter, ſed ſolum
addidit vim collativam gratiæ, e. g. in Bap-
tifmo ablutioni per aquam, quæ vis ſi im-

Pediafur ex intentionis requiſitæ defectu, üt

certum eſt illum ſic poſſe impediri, ac pro-
inde Sacramentum, adhuc retinebunt id,
quod prius erant; ſic à pari in noſtro cafu,
fi ex mutuo illo conſenſu ob defectum in-
tentionis Sagramentum non fieret, adhuc Per-
fiſteret ille civilis Contractus.
Pruokl. M. Ut Matrimonium valeat in ra-
tione Contrackus civilis, plus non requitur,
quàm ut perſonæ contrahentes ſint jure ad
contrahendum habiles, liberè reciprocè con-
ſentiant, eumque conſenſum coram Parocho
& teſtibus ſignis exterius exprimant, quæ eſt
ſolennitas requiſita jure novo Tridentini; at=
qui hæc fingula & adhibere poſſunt fideles,
lict expreſsé nolint Matrimonium ut Sacra-
mentum: ergo. Nec dicas: Inter conditio-
nes à Chriſto ad valorem contracts Matri-
monialis requiſitas inter baptizatos eiſe hane,
ut celebretur cum intentione Sacramenti; eo-
quôd ratio Contracts & Sacramenti ex vo-
luntate Chriſti inſeparabiliter connexa ſint;
nam hujus voluntatis nullum weſtigium, e
DUMU Indi-

un K
tirͦMn
,
AWN,
uvenven
efeb
uni
ne
Nhhn.
Waumn
n
lid,
Nangiur!
Cehnin
en e
Elninr

at,e

in l
inn

4

tce,
Nnto,
numn
Sd
lton
NHn
n⸗
I
hi
1 , .
l;
hin⸗
er.

In.
tur,
ed
.
ndn
guc
Nnbt
l
A.
lur⸗
n.
.
AVo⸗

DE MATRIMONIO. ;
indicium habetur, cum nec in Scriptura ſa-
cra, nec in Concillis, nec Ss. PP. a Docto-

ribus inveniatur ſolidum aliquod id dicendi

fundamentum ; quin contrariæ Chriſti vo-
lIuntatis fundamentum Præbet Prob. I. Con-

cſ. Porre
Si dieas I. Goncilia Floreitifulin & Tri-

dentinum ſimpliciter ſine ulla exceptione,
Vel reſtrictione definiunt, Matrimonium in-

ter fideles contractum eſiſe verè ac propriè
dictum Sacramentum; ergo quocunque ca-
ſu fiat Matrimonium, erit Sacramentum. M.
W. Conſ. Quia Conciſia id ſolùm docere in-
Sacrartentuun; 3; iarentinmin, Ruidem de hoc
inſtruere volebat Armenos; Tridentinum ve-
rè ita definiebat contra Novatores ultimos,
abſolute negantes Matrimonium eſſe Sacra-
mentum. Ut verò fiat Sacramentum, dum fi-
deles contrahunt, citata Concilia ſupponunt
contractum celebrari cum congitionibus re-
quiſitis, quas inter eſt intentio illud cele-

brandi ut Sacramentum. Sic cit. Concilia li-
cet definiant etiam Baptiſmum, Confirmati-
onem &c. eſſe Sacramenta N. L. non tamen

ideo ſequitur; 3 ergo quandocunque fit ablu-

tio in aqua, erit Sacramentum Baptiſmi; ſed

ur tale flat, ſupponunt adhiberi neceſſaria ad
rationem Sacramenti: hinc Florentinum ſub-
die, lac Sacramerme es herter valus ur

êð

974 DE MATRIMONIO

materia, verbis anguaem Jorme. , c.* memmne
Daer:.
St dicas II. Qui agit eontra Leges la-
tas à ſupremo Prineipe pro Contractu, nec
obſervat ritum contrahendi in Rep- uſitatum
invalidé contrahit; atqui hoc fieret ſi à fide-
libus contrahentibus poſitivè excluderetur ra-
tio Sacramenti; ergo. u. D. Moj. Qoi agit
contra Leges contractum, ſi aliter fiat, irri-
tantes. C. Solm prohibentes, ne aliter fiat.
M. Item: nec obſervat ritum ſubſtantialem
& eſſentialem Contractui. C. Solùm acci-
dentalem. M. Duplici modo poteſt Prin-
ceps Præſeribere ritum ac ſolennitarem Con-
tractui : Primè ut nullus ſit Contractus, ſi
ritus ille omittatur; ſecundè i ita, ut, licèt
omittatur, jure tamen naturæ obliget; eſto,
illicir contractum ſit. Et hoc poſteriore
ſolùm modo requiritur ad contractum Ma-
trimonii intentio Sacramenti, non prigre, eo-
quèd Chriſtus, ut dictum, naturam hujus
Contractús non immutarit, ſed ſolùm eleva-
rit, ut, ſi cum debita intentione celebretur,
fiat ſignum efficax gratiæ.
Si dicas III. Contractus Matrimonialis
intrinſece eſt Sacramentum inter Chriſtia.
nos, ergô in poteſtate contrahentium non eſt
excludere rationem Sacramenti, ſicut non
poteſt Sacerdos ſeparare Saeramentum Eu.
chariſtiæ à ratione ſacrifici.. W. MNeg. Ant
Sieut ablutio Corporals in Bapriſind hor eſt
aCra-

crenn
Unct.
6. Dit
ſejun l
ente
ünrecid
non
n V
CPlen
G A n d
Pramcen
ole
Connenn
N
ennn
Non
hnmin
Wi
ldn
Pea!
Mnnront
umemm

Gllk 4

olrre
Ur in)
i ⸗
WMument
ſti

ittee

DE MATRIMONIO. 975
Sacramentum intrinſecè ſine intentione de-
bira Miniſtri, ita nec Matrimonialis contra-

Ih KAus. . D. etiam Conſ. Ergo non eſt in pote-

8N
llunn
lic.

RKrn.

ſt⸗ t.
ſere
en
atk.
Prin⸗

Con.

ſ
t
eſto,
Nore
.
N.
um kee
Unee

Men,

Mnls
me
nel
e
n
Nd D
NN

ſtare, ur poſſint licit excludere rationem Sa-
cramenti. C. Validè. N. Mec inferes: Si
poſſint validè excludere rationem Sacramen-
ti, non apparet, cur non etiam licite; nam
poſita voluntate Chriſti elevandi Contractum
civilem ad Sacramentum, tam Lex naturalis,
quàm divina obligat, ita Matrimonium ce-
lebrandum eſſe, ut fiat Sacramentum; ſicut
ſuppoſita elevatione ablutionis in Baptiſmo
ad Sacramentum, utraque Lex graviter obli-
gat, ut, dum quis baptizandus eſt, fiar Sa-
cramentum, ne fruſtranea fiat Chriſti inſti-
tutio, & Sacramento irrogetur injuria. De-
inde permiſſo, Sacramentum Euchariſtiæ ſe-
barari non poſſe a ratione Sacrificii propter
inſeparabilitatem ex inſtitutione Chriſti, diſp.
Aſt: quòd Chriſtus non inſtituerit primè
Matrimonium in Contractum ſimul & Sa-
cramentum, ſed naturà Contractus ſuppofſi-
tà, quæ antea erat & obligabat ex prima
Dei inſtitutione, eum in Sacramentum ele-
vàrit: at in Euchariſtia voluntas eam inſti-
tuendi in Sacrificium non acceſſit ad ratio-
nem Sacramenti⸗- præſuppoſitam, ſed eadem
indiviſibili voluntate eam inſtituit in Sacra-
mentum & Sacrificium.
Si dicas IV. Saltem ſequeretur, plera-
que Hæreticorum Matrimonia Sacramenta
non

976 DE MATRIMONIO.
non eſſe, cdnſequenter necx indiſſolubilia, eo-
quèd intentionem non habeant Sacramentum
conficiendi. H. W. ſeg. Quia Hlæretici ha-
bent, & rluümi debent habere implicitè
intentionem Sacramenti, cum ſaltem habe-
ant, intentionem generalem contrahendi eo
modo;, quo Chriſtus fieri voluit, quæ inten-
tio prævalet perſuaſioni eorum erroneæ, qua
Putant Matrimonilum Sacramentum non eſ-
ie. Cæterùm indiſſolubiliras Matrimonii ex
eo oritur, quòd exprimat unionem Verbi
cum Humanitate, & Chriſti cum Eccleſia ab-
ſolute indiflolubilem, quam ſignificationem
habet omne & ſôlum Matrimonium con-
ſummatum inter fideles, ſeilicet membra Ec-
cleſiæ, etſi validum tantùm ſit in ratione
Contractauss.
Ex hactenus diſputatis ſequitur, eos, qui
in infantia poſt Baptiſinum abducéti ſunt ab
infidelibus, nulla habita cognitione de Chri-
ſti Eccleſia ejuſque Sacramentis, validè con-

trahere Matrimonium, non ſecus, ac reli-

quos infideles, inter quos morantur; non
autem conficere Sacramentum; ad hoc enim
requiritur implicita ſaltem & confuſa vo-
luntas contractum hunc ùt Sacramentalem
celebrandi, quæ eſſe nequit in iis, qui nul-
lam omnino Legis Evangelicte habent noti-
tiam.

RRA——

ð

„

ART.

4
. n

Getkan
nneorun
fote Cnr
Mronn
Goenc
ſerponmn
ſropon
ſonel,
10
Phoner!
16 0h
6wentn
S Ne
MeNN
Oſher
pinnre
nn cenle
IUne
Crom
1 lnin
indi
bin
Rcr
Alcretron
he
n n

DE MATRIMONIO, 3977

iih. Quis ſit Miniſter Sacramenti Matrimoniiäs
et as in claſſes circa Præſentem contro
nthe. Dvernam dividumtur Docteres hodie:
l o Prima eorum eſt, qui, duce potiſſimùm Mel-
Uenmn.chiore Cano in opere de Locis Theologicis,
II Miniſtrum hujus Sacramenti aſſerunt Sacer-
nINE dotem eſſe, qui virum & mulierem certa
Is verborum forma ſimul jungit, inter quos
nNAN præcipuè numerantur Eſtius, Sylvius, Juenin.
At. Tournelly, Habert, & quidam alii præſer-
nen tim Galli. Altera aliorum eſt & quidem,
ncor. teſte ipſomet D. Habert, communis apud Caa
1 noniſtas & YPeologos tum veteres, tum recenti-
ne ores, volentium, virum & fœminam contra-
henmes eſſe proprios hujus Sacramenti Mi-
qui niſtros, ita ut hi ſibi invicem, vir mulieri,
D mulier viro, hoc Sacramentum adminiſtrent.
ENN. CQui ſententiæ in quæſtione, quæ Fidem tam
URn. propinque attingit, tanto facilius ſubſeriben-
Gen] dum cenſeo, non tantùm, quèòd pro hac ſo-
I,I lidiſſimæ rationes pugnent, ſed & tanta ſit
mmn Doctorum omnis ævi auctoritas & conſenſio,
AAn quæ plurimum habere ponderis debet in
enln quæſtionibus ejuſmodi, & vel maximè apud
Ne eos, qui ubique tutiora & probabiliora ſe
IW. aliàs rimari & ſectari, profitentur. Quia ta-
men Adverſariorum aliqui, ut D. Honoratus
Tournelly hic, cupiunt deponi præjudicia,
Vquæ ex tanta Auctoritate & numero Docto-
Futiz

2

978 D E MATRIMONIO.
rum huic ſententiæ faventium, proficiſci poſ-
ſent, & rem controverſam librari ex ratio-
num momentis; demus hoc Doctori Pariſi-
no, ſanè Honoratiſſimo, nec ad auctorita-
tem provocemus, niſi dum ipſi provocant
Adverſarii. Igitur =
BPico. Miniſter Sacramenti Matrimonii
non eſt Parochus, vel Sacerdos, ſed ſunt ipſi
contrahentes, Sacramentum hoc ſibi mutuò
adminiſtrantes. Ita ſententia communis cum
S. Th. in 4. D. 28. ad Hannib. D. 26. q. un.
. I. dd I. & alibi. Prob. I. ex Concilio Flo-
rentino, quod in Decreto §. ſeptimum. ita in-
quit: Septimum eſt Saeramentum Matrimonii;
quod eſt ſionum conjunétionis Cbriſti cum Eocle-
ſia ſecundum Apoſtolum, cauſa efzciens Matri-
momnii regulariter eſt mutuus conſenſus per verbe
de praſenti expreſſus. Ex quo ſic argumen-
tor: juxta Florentinum cauſa efficiens Ma-
trimonii eſt conſenſus externè expreſſus; at-
qui hic conſenſus non à Sacerdote ponitur,
ſed à contrahentibus; ergo. Hoc argumen-
tum reticet D. Habert; diſſimulant alli, ener-
vare conatur D. Tournelly, quocum
Keeſpondent: Concilium loqui de Matri-
monio, ùt Contractus civilis eſt, non ùt Sa-
cramentum eſt; Matrimonii priore modo
ſumpti cauſam effectricem eſſe conſenſum
contrahentium; poſteriore modo ſumpti cau-

chum. Idque ajunt, oſtendit mutata loquer-

ſam efficientem eſſe Sacerdotem vel Paro-

u
Aelame
n An
1 Nrom
uponert
en
noni e
s in
Cy
e Menin
e enli,
ion up
n ienn
4 .
MN
n Er
sc
EVON
lerli .
Dneſſon
Venmen
Ce ſgre
unen,4
n keen
“ l
innz
luig,

por
Ulio.
nburt.
Nri.
Hufnent
Gennei
Cin
ümnnn
nisann
o.
loh.
1.

—

Ml.
,uni.
NeO
men.
M.
N.
Alaen

Aet

1 4
Mn.
ir⸗
Holumn
Nlcar⸗
uo.
Mern

DEz MATRIMONIO. 29279
di ratio, qua aliàs uti ſoler Eugenius in cæ-

teris Sacramentis; ſtatim enim ac dixit v. g.

primum Sacramentum eſt Buptiſmus, addit:
bujus Sacramenti materia eſt &qc. at in præſen-
ti argumento mutat conſuetam loquendi ra-
tionem, & ſimpliciter air: cauſa efßzciens Ma-
tiimonii eſt &. nimirum ne rem figeret in
ſcholis hinc inde agitatam. Secd—
Comxya eſt: Quod Concilium loquatur
de Matrimonio ùr Sacramento. I. Quia eo
loco ex profefſo vult docere Armenos in iis,
quæ pertinent ad Sacramentorum N. L. eſ-
ſentiam, ur profitetur palam initio hujus ca-
Pitis: Eccleſiaſticorum Sucramentorum verita-
tem pro ipſorum Armenorum faciliori doctri-
na ſub Gac breviſima redigimus fomula. II.
Armeni nec petebant inſtructionem ciroa
cauſam effectricem Matrimonii in ratione
Contractús civilis; nec tali inſtructione ege-
bant; cùm lateret neminem, contractum à
conſenſu contrahentium perfici. III. Si
Concilium non loqueretur de Matrimonio
ut Sacramento, nihil planè tradidiſſet Arme-
nis de Materia, Forma, & Miniſtro hujus
Sacramenti, quod tamen de aliis ſex Sacra-
mentis fecerat, & de ſingulis ſe facturum
promiſerat,; ut dictum; adeoque doctrina
Concilii manca eſſet, nec ſtetiſſet promiſſis,
uod ſine ejus injuria dici non poteſt. IV.
Qui eo loco clarè declarat, ſe Matrimo-
nium ut Sacramentum explicandum ſuſcipe-

0

980 DFE MATRIMONIO.
re, cum dieat: Septimum eſt Saneramentung )l
Matrimonii. Ut adeo, his ſingulis collectis? Nelin
ſequatur, vel Concilium loqui de Matrimo; in 1
nio ut Sacramento, vel nihil dixiſſe; dicen- Mon
do, quod à nemine petebatur, & omittendo izue

id quod neceflſarièò explicandum erat. o
We refart: Quèd poſtea ſimpliciter dis menmme
cat: Cauſà effciens Matrimonii eſt &. non nnlih
enim ira loquitur, ne ſigeret nem in ſeholis (Whellti
binc inde agitatam, ut putant Adverſarii; nul- Nh Nn
la enim prorſus erat tempore Concilii Flo. al
rentini hacde re in ſcholis controverſia; Münun
Melchior Canus enim, qui primus adverſæ hll
ſententiæ Propugnator communiter habetur; haar
& fuit, Concilio Florentino longè poſterior Ihli an
eſt; ſed communis erat tum temporis ſen- Mnnd)
tentia „ ſi fortè unus exgipiatur Guilielmus (iuſh
Pariſienſis, Miniſtros eſſe ipſos contrahentes: Mein
dixi: ſi forte unus G. nam de mente Guilia MWundl
elmi, pluribus dicetur infra. Interim per (wen E
miſſo hic tantiſper Guilielmum alirer ſenfiſſe; mudzdn
gratis tamen: dicitur, Synodum noluiſſe hic mn in
in re inſtruere Armenos, nec declarare mens Wyige
tem ſuam ob ſingularem unius viri opinio= Nenli, n
nem, omnibus contrarium unanimiter ſens aliſber
rientibus. Certé Magiſter & aliqui Canoni= Ilinm
ſtæ veteres, magnæ tum temporis auctoris Himn l
tatis laudati Art. Sup, docuerant Sacramen- ilg
tum Matrimonii non conferre gratiam ex (ammn,
opere operato; nec tamen Doctorum iſto- Na⸗
rum auetoritas obſtitit, quo minùs Synmelus D
eſi

2

*

DE MATRIMON IOG. 98 ½
ni definiret, omnia Novæ Legis Sacramenta,
dsf conſequenter & Matrimonii Sacramentum
in continere gratiam, illamque dignè ſuſcipi-
len. entibus conferre; & quare igitur unius Gui-
mo lielmi, auctoritas obfuerit, quo minus ſyn-
„Oohdus juxta communem Doctorum omnium
WGG ſententiam declararet cauſam effectricem Ma-
Gm trimoni, ut Sacramentum eſt? Mee dicant
1u Adverſarii, ſatis fuiſſe Synodo docere Arme-
eu nos, Matrimonium eſſe Sacramentum: nam
Id ImO ſicut ſatis non erat Synodo docere eos
Ne, Baptiſmmum, Confirmationem &ͦc. eſſe Sacra-
le menta, ſed ſimul eos de Materia, Forma, &T
beiig Miniſtro cæterorum Sacramentorum inſtu
krir ere debuit, quia ita poſtulàrant Armeni, &
Gu ſe facturam Synodus promiſerat; ita hic.
Inus 2W. Quia, ſi Synodus judicâſſet, præter con-
men trahentes etiam Sacerdotem, vel hunc ſolum
Gl Miniſtrum eſſe, neque hoc expreſſiſſet, oc-
AN caſionem dediſſet Armenis in re graviſſima
Iemm errandi; quid enim pronius erat inferre Ar-
Nit menis juxta verba Concilii rauſa effciens Ma-
mmet ezrimonii G. quâm eoſdem eſſe Miniſtros Sa=
ini ecramenti, qui Contractús? ſicut enim Syn-
Ge odus cuiliber Sacramento ſuum aſſignave=
nte rat Miniſtrum, ita jure inferre Poterant;
e quèd eriam hic aſſignaverit. Ergo non po-
met. terat ſatis eſſe Synodo docere Matrimonium
in Aeſſe Sacramentum; ſed ſimul hujus Mini-
mir ſtrum exprimere debuit; cumque nihil de
Wnh Sacerdote dicat, ſed contrahentes ſimplici-

Q 4 . ter

9982 DE MATRIMONIO.
ter dicat cauſam effcientem Matrimonii, ſequi-
tur eos quoque ex mente Concilii eſſe au-
ſam efficientem Sacramenti, ſive Miniſtros. nd
3 Verior igitur ratio, ob quam Synodus 1Man
dixit, imèò dicere oportuit, cauſa effciens Ma- e
trimonii, non autem, cauſa eficiens hujus Sa- iim N.
cgramenti, illa eſt, ne doctrina Synodi redde- Limonn
retur obſcura, & ne verba hujus Sacramenti Nl N
ob particulam biujus, quæ ſubſtantivum ſibi M a
vicinius demonſtrare ſoler, referri poſſent lni
ad conjunttionem Chrifi & Fecleſiæ, de qua Gu
dixerat immediatè antea (vide ſuprà verba
Concilii) sicque præcideretur omnis occaſio anll
erroris; contrahentes enim licèt cauſa effi-N dl
ciens ſui conſenſus ſint; quèd tamen is ſit 9 E
ſigaum conjuncétionis Chriſti & Eceleſiæ, hni
hoc non habet à contrahentibus, ſed ab in- uled
ſtitutione divina. 1D
Prob. II. Ex Conc. Tridentino, quod Kanm
Seſ. 24. de Retorm. Matrim. ex Profeflo & ddle
exactè tradit doctrinam de Sacramento Ma- mel
trimonii, nullum omnino diſcrimen ſtatuit, Hecon
quantum ad Ritum & Conſtitutiva Matri- MMlll
monii, ut eſt Sacramentum Novæ Legis, & Menn-
ut fuit in offieum Naturæ ante Legem E- nnrs
vangelicam; ſed præcisè ait, Marrimonium mliu
ut eſt in Lege nova differre a Matrimonio, Molim
ut erat ante Legem Evangelicam & in offi- uliß,
cium Naturæ quòd hoc non cauſarit gra- (glban
tiam, illud verò cauſet. Ergèò ex Concilio ei
Matrimonium, ut eſt in Lege nova, ſive Sa- Aite
eramentum, non habet alium Miniſtrum, ma
4-

nn .
Ai

De MATRIMONIO. 983
en Materiam, Formam, quàm habuerat antea,
G a ut erat in officium Naturæ: Subſ. atqui an-
Uiltos te Legem Evangelicam Matrimonii Miniſter
Nodm erant ipſi contrahentes; ergo.
hn. Si reſpondes. Lcèt Trid. aſſignet diffe-
r. rentiam Matrimonii ut eſt in Lege nova à
Are, Matrimonio, ut erat in officium Naturæ,
Gummf quèd priori Chriſtus promeruerit vim cau-
i ſandi gratiam; non ideo excludere alia, ut:
Wie quòd requirat Sacerdotem Miniſtrum. Con-
u ira ℳ quèòd in materia dogmatica propoſi-
ed tiones præœciſivæ per ſe loquendo æquiva-
ie leant excluſivis, ſive particularis univerſali,
AA. ut habet axioma meritò apud omnes rece-
rsit prum, ne aliàâs vacillent pleræque Conſftitu-
le, tiones dogmaticæ, ſiquidem plerumque tra-
bh. dantur ſine additis expreſsè particulis exclu-
fivis: Dixi: per ſe loquendo: niſi ſcilicet ali-
d unde contrarium conſtet; vel Concilium de-
S claret aliter; ſed neutrum hic habetur, ut
h patebit partim ex Prob. ſeq. partim ſolutione
Geubnt objectiorum.
GNl. Probh.III. Ex eodem Tridentino, evertendo
;& fundamentum ſententiæ contrariæ. Tridenti-
nnum igitur Seſſ. 24. de Ref. Matrim. cap. I. ſic
wim habet; /1 nullum legitimum opponatur imte imen-
inig zum, ad celebrationem Matrimonii in facie Eccle-
Enof.. Ræ procedatur; ubi Parochus viro & muliere in-
uge verrogatit, & eorum mutuo conſenſu intellecto vel
Cait dicat: ego vos in Matrimonium conjungo in no-
,e) emine Patris &c. vel aliy utatur verbis Juxta
ig receptum uniuscujusque provinciæ ritum. Ex
1 Q 2 quo

984 DE MATRIMONIO.
quo ſic argumentor: Si Sacerdos eſſet Mi-
niſter Matrimonii, ùt hoc Sacramentum eſt;
ergo quia jubetur proferre hæc verba: ego
vos in Matrimonium rone c. quæ for-
mam continent, quâ perficitur Sacramen-
tum: atqui falſum eiſt per hæc verba à Tri-
dentino indicari formam hujus Sacramenti:
ergo. Maj. ab Adverſariis admittitur; nam
t ait Honoratus Tournely hic, ſi data ope-
va voluiſſet Gnodus innuere Sacerdotem eſſe Mi-
niſtrum Sacramenti Matrimonii, & verba, qui-
bus contrahbentes conjungit ſe formalia, aut
quaſi formam, non potuiſſet uti verbis ſionifi-
cantioribus. Et ratio eſt, quia inprimis Mi-
niſtri eſt proferre formam: deinde verò ver-
ba, quibus Parochus ſponſis poſtea benedi-
cit, rationem formæ habere non poſſunt,
quia hæc benediétio adhibetur, poſtquam
Sacerdos pronunciavit verba illa: ego vos in
Matrimonium &ρ.; ergo benedictio illa ſe-
cunda ſupponit jam Matrimonium in omni
ſuo eſſe conſtitutum: Taceo alias rationes,
quibus hoc probari poſſer, cùm hoc ab Ad-
verſariis non negetur. Ergo ſiquæ verba
Sacerdotis habeant rationem formæ, illa ego
vos &c. habere oportebir. Igitur
Mi. Prol. IJ. Quia Trid. cit. loc. præ-
cisè in eo verſarur, ut præcaveat, ne Matri-
monium contrahatur cum aliquo impedi-
mento; ut aboleat Matrimonia clandeſtina;
Jhoc ut obrineat, juber præmitti denunciati-
Ones

D

e e
ehs
elioß
6ornnde
rrl n
Ky 70 l
n e
un un
ini
e/
Wa
elce,
arm
t ſehin
r nenin
Chothdn
. ReEe
DMen Gn
Elerehlde
ebat ce
le Lecke
II mrmun
er lehvt
eduan⸗
DIoent
lkidren
Nafun
ICn
Mna

4

a DE MATRIMONIO. 982
n e nes publicas; tum præſeribit modum, quo
ieg deinceps celebrandum Matrimonium, ſeili⸗
efr. cet quo impedirentur mala ex Matrimoniis
nen. clandeſtinis oriri ſolita, ac deinceps conſter
“ de contracto Matrimonio; hinc jubet illud
Nnni: celebrari in facie Eccleſtæ . dicente Parocho
intn hæc, vel ſimilia, juxta cujusvis Provinciæ
lu ritum: ego vos conjungo &c. Denique Decre-
tum ſuum his verbis proponit: Qut aliter

4

8 gudm præſente Parocho vel alio de iphus Paro-
i hu, ſeu Ordinuri licentia, & duobus, vel tri-
ife. us teſtibus Matrimomum contrahbere atenta-
“ bunt, eos G. Synodus ad ſic contrabendum inba-
rc. biles reddit, & bujuſmodu contratctus irritos ac
li nullos ſſe Jecernit. Ubi vides, ad valorem
l. Præcisè requiri præſentiam Parochi, nulla
iuc enim fit mentio verborum ejus; ergo nulla
Inm veroſimilitudine dicirur, verba illa: ego vos
IH GSc. eſle de eſſentia, vel eſſe formam eſſen-
4 tialem; ſed tantùm ſequitur, nec plùs, quàm

nn referenda eſſe ad ritus aceidentales, quibus
u volebat celebrari poſthac Matrimonium in
rne facie Eccleſiæ; quin ideo inquit: juxta cu-
mh muvis provinciæ ritumi. Sed hoc amplius pa-
tebit ex ſequentibus Probat.
Nec dicant cum Ludov. Habert. in De-

ſ creto Tridentini nullam equidem mentio-
N . nem fieri Sacerdotalis benedictionis; ſed ta-
Wr men nec ipſum Concilium, nec Congrega-

ttan tionem Cardinalium pronunciâſſe, Matrimo-
Nuud nia contracta præſente Parocho, ſed relu-

6 Qaq 3 tan-

586 DkE MATRIMONIO.
Gante, vel ſaltem nulla verba proferente,
eſſe Sacramenta. Nam . Imdô. Ex eo quod
Tridentinum in Decreto expreſſam mentio-
nem non fecerit talia Matrimonia eſſe Sacra-
menta, plus non ſequitur, quàm ſententiam
contrariam non eſſe apertè falſlam, ſed quo-

modo Adverſarii poſitivè probabunt ex Tri-
dentino, quod ipfſis incumbit, verba illa
Sacerdotis: ego vos &c. eſſe potius de eſſen-
tia Sacramenti, quàm pertinere ad ritus præ-
ſeriptos ex præcepto ſicut cætera ante De-
cretum poſita, cùm in Decreto ipſo, cui ma-
ximè inhærendum, ad valorem præcisè re-
quiratur præſentia Parochi: qui aliter, qudm
Præſente Parocho &c.?2 H. 20o. N. ſuppoſ, Ne-
ceſſe fuiſſe, ur Tridentinum, vel expreſis pro-
nunciaret talia Matrimonia eſſe Sacramenta;
ſequebatur enim hoc per ſe; quia Triden-
tinum agebat de Matrimonio, non ut Præ-
cisè contractus profanus & civilis eſt, ſed
ut Sacramentalis ſimul eſt, ſaltem conſecu-
tivè, Et hoc fateri debent Adverſarii ,no-
lint, velint; cùm alias neceſſariò fundamen-
tum ipſorum corruat; ſi enim Tridentinum
hoc cap. I. non loquatur de Matrimonio, ut
Sacramento ſimul, ſaltem conſe utivè; quo-
modo igitur amabo prætendere audent, hæc
verba Sacerdotis: ego vos conjungo &c. eſſe
formam eſſentialem Matrimonii ùt Sacra-
menti, cùm hoc nec Concilium pronunciet,
nec Congregatio Cardinalium? Unde Ad-

.

4 iun
.
Ne
N
aliuen
Marin
1

keene,

Cedo Ee
ſere con
Gimeno
Eylino 6
Penl,
el
uhlu⸗
6olecvem,

WIN

nlaut
5 in fuemt
neihien
Veowe
ſyinge
Nio, eien
N
lenrinumn
ur
mentig
leget,
mn. NH
1 Nd
In
ſon

lirente

nentio.
Elen.
Eniin
64 lo.
ul.
Wn
eltelen
Unnn
1e .
Paine.
ee.
Nuin
1,·Ne.

DE MATRIMONIO. 987
verſarii dicendo: licèt in Decreto mentio

n nod non fiat Sacerdotalis benedictionis, ſive ver-

borum ego vos &c.: non tamen pronunciaſſe
Concilium, nec Congregationem Cardina-
lium Matrimonia contracta præſente Paro-
cho, ſed re uétante;, vel ſaltem nulla verba
proferente, eſſe Sacramenta, hoc, inquam,
dicendo deſtruunt, quod ex parte alia ædi-
ficare conantur. Taceo, nullo prorſus fun-
damento dici poſſe, Concilium à Contractu
legitimo excludere voluiſſe rationem Sacra-
menti; ad contractum verèò legitimum re-
quirit præſentiam Parochit & teſtium; ergo
his habitis habebitur Contractus legitimus,
& conſecutivè Sacramentum; ſicut us non

bro.
emg
iden.
W
NW
Nlolt
ylnt⸗
o, II
goo.
n lee
K e
We⸗
0hcſen
le N

habitis, non habetur Contractus legitimus,
nec conſecutivè Sacramentum. Ware l.
3iio in forma D. Non pronunciavit Conci-
lium explicite, ſigpatè talia Matrimonia eſſe
Sacramenta. C. Non declaravit hoc exerci-
1, implicit? N. Agebat enim de Matrimo-
nio, etiam ut Sacramento ex dictis.
Proh. II. Min ſuperius poſita: Si Tri-
dentinum judicaſſet hæc verba Sacerdotis:
ego vos conjungo &c. eſſe formam hujus Sa-
crameti; ergo non dixiſſet ut Sacerdos vel
ea diceret, vel ſimilia juxta cujutvis provincic
vitum. Prob. ſeq. Imo Quia inauditum eſt
in Eccleſia formas eſſentiales Sacramento-
rum relinqui arbitrio, ur quomodocunque
proferantur, licèt per verba etiam æquipol-
Q 4 len-

98 8 DE MATRIMONIO.
lentia, cùm in tanta diverſi
re poſſit mutatio quoad ſubſtantiam, & tam
multiplex diſerepantia,
talis, dedeceat Sacramenta ; Unde j
ommunem Theologorum Peccat, qui ver-
a formæ eſſentialis mutat in ſola æquipol-
lentia pro baptizo, dicendo munqo, Vel abluo;
Et Florentinum cuilibet Sacramento verba
formæ determinata appoſuit. Ergo ſi Tri-
dentinum judicaſſet ea verba eſis formanz
eſſentialem, nunquam ea arbitrio Provincia-
rum reliquiſſet. 2:
in variis Provinciis adhiberi verba non ſo-
lùm materialiter di verſa ab illis: ego vos in Ma-
"rimonium conjungo; ſed etiam diverſa for-
maliter, quoad ſubſtantiam, ſive ſenſum;
talia refert Dominicus Sotus, qui Concilio
interfuit in 4. Diſt. 26. a. 3. ubi de hac for-
ma: ego vos c*ρ. ſic ait: echue eſt univerſalig
in Eeclefia; ſed alii dicunt: vos ſponſo *½
B. Sacramentum oonfirmo: alii: quos Deus
conjunxit, homo non ſeparet: arque alii aliter.
Et rectè: fic in Rituali Eccleſiæ Conſtanti-
enfis hæc forma legirur: Matrimonium per
voe NB. contractum ſecundamm ordinem matric
Becleſiæ ego aucoritate, gua hac in barte fun.
gor, NB. rartißco, eonfirmo, & benedico, in no-
mine Patris cρ. Similiter in Rituali noſtro
Herbipolenſi habetur: Ideo Martrimonium ber

vos contractum confrmo, ratifico, Qe benedito
s nomine Parris &c. Atqui dici non Pote

Tri-

tate facilè irrepe- hii

licèt ſolùm acciden-

Quia noverant Patres

elull
m,im
eror ine
orumn 1

(n G

eCam
eta no
o
len leln
Ne
, mun⸗
n Cher
ls lye
M
leeſete
PNWae
NENi
l
Peſfel de
Iekisinmn
Sſormr
Hunen,
Tiulireg
s Horn
inenn
ite
Eni
llung

= =
=
E

linn.
ine
hlte.
lor.
un
Clio⸗
dor.
liak⸗
i
uſt
l
netr
Nr:
U⸗

DE MATRIMO N10. 989

Tridentinum voluiſſe permittere formas ejuſ-⸗

dem Sacramenti etiam diverſas quoad ſen-
ſum & fubſtantiam; hoc enim magis inau-
ditum, imò abſurdum, & fallum eſſe con-
vincitur inductione aliorum Sacramentorum
quorum nullum habet plures formas qudad
ſenſum & ſubſtantiam diverſas, licèt fortè
quædam perfici poſſent per formas, quarum
altera modo licèt indicativo, altera depreca-
tivo proferatur, modo tamen utraque eun-
dem ſenſum exprimeret; & ratio eſt: quia
ſi aliqua forma ſit eſſentialis alicujus Sacra-
menti, non poteſt pati formam aliam quoad
ſenſum diverſam, vel hoc ipſo non erit eſ-
ſentialis. Ergo. Unde
Prob. III. ead. Min. Si Tridentinum
per hæc verba: Ego vos in Matrimonium con-
Jungo voluiſſet indicare propriam hujus Sa-
cramenti formam; ergo ſine his, vel ſaltem
ſimilibus quoad ſenſum, nunquam potuiſſer
perfici Sacramentum Matrimonii; quia ex
dictis immediatè ſupra, non poſſunt eſſe plu-
res formæ ſubſtantialiter diverſæ ejuſdem

Sacramenti; conſequenter erräſſent variæ

Particulares Eccleſiæ ante Tridentinum, ad-
hibentes formam, quæ ſenſum ſimpliciter
diverſum exprimit, qualis e. g. quos Meus con-

Junxit, homo non ſeparet. Atqui hoc dici non
Poteſt; quia aliàs errâfſent in re capitali,

adminiſtratione Sacramenti, & proinde Con-

cilium illas debuiſſet corrigere; ſaltem con-
Q; fir⸗

990 DE MATRIMONIO.
firmare non potuiſſet; cùm tamen non cor-
rexerit; ſed confirmârit; cùm diceret juxta
cujuſvis provinciæ ritum: ergo non errave-
rant illæ Eccleſiæ, & Matrimonium in illis
contractum cum talibus verbis, ineptis ad
conſtituendam formam ſacramentalem, erat
Sacramenfum; vel aliàs Concilium, illas non
corrigendo, malè functum efſet ſuo officio.
Prob. IV. ead, Min. Noverant omnes
Patres Tridentini in nulla ferè Eccleſia par-
ticulari verba illa: ego vos in Matrimonium
conjungo haberi pro forma efſlentiali hujus
Sacramenti; ergo veroſimile non eſt, quòd
Synodus per verba illa voluerit indicare for-
mam hujus Sacramenti eſſentialem. Antec.
habetur ex Hiſtorico Concilii, Cardinali
Pallavicino dicente: ſie enim ommes fere ſen-
tielant. Et verèò nullum formæ illius veſti-
gium reperitur apud Theologiæ Scholaſtcæ
Principes & Patres Hugonem, Magiſtrum
ſententiarum: S. Thomam, Scotum &c. imò

nec apud Guilielmum Pariſienſem; nec in

SS. PP. nec in Canonibus alicujus Concllii⸗
ante Tridentinum nec in Rirualibus, quæ
ante illud in uſu erant; nam Ritus lia, ad

quæ provocant Adverſari, quæque hæc ver-
ba habent ego vor &c. ferè pleraque edita
ſunt poſt illam Geſ. 14. Trid. Nam Sefſio

hæc celebrata fuit ſub Pio IV. die II. Mov.

1563. econtra Manuale Atrebatenſe, in quo

leguntur illa verba Tridentini;, editum fuit
anno

colh
, Ne
ceore
Plurn
unta-
Pagele
prenna
Eat

10
1
un a
nnen
inr
tenn tol
lenig d
Wön
P
denhe,
en, 8
ir/
olrahere
Oo⸗
lle,
imner
Mertgi
Alrmi

DE MATRIMONIO. 991

ln cor⸗
M anno 1600. Vprenſe 1576. Mechlinienſe 1580.
ct. de uno verò alreroque Rituali, uti & uno alte-
lis réôve Concilio particulari dicerur in object.
Nd Plura momenta pro Concluſione colligi
poſſunt ex objectionum ſolutionibus, ad quas
“ progredior, ne plus æquo congerere hic ar-
“M gumenta videamur, quorum alia adhuc alii
D Pertractant.
on 4
g ARTICVULUSV.
. Solvuntur Oljectiones.
N. CO. 1. cum Cano. Nec ex Scriptura,
s. nec Traditione probari poteſt, Matri=
nli monium ſine Miniſtro Eccleſiæ contractum
r eſſe Sacramentum; ergo ut Sacramentum ſit,
A. requiritur Miniſter Eccleſiæ. Conf. l. Hæc
“ videtur fuiſſe mens Concilii Florentini de-
n finientis omnia Sacramenta perfici tribus:
Pa rebus tanquam materia; verbis tanquam for⸗
ti ma; & perſona Miniſtri cum intentione fa⸗
e eiendi⸗. quod facit Eccleſia; atqui hoc falſum
e Sacerdos non eſſet Miniſter. Im;
G quia ſi contrahentes eſſent Miniſtri, poſſent
M Lonrrabere per ſigna, vel nutus ſine verbis.
ce SAui Laicus non poteſt eſſe Miniſter
“ eli; & mui minus fœmina; cumque
k. ferd Einper i iotæ ſint, non habent inten-
on racluilitain Conf. Il. Sacramenta
i ceremoniæ ſacræ, & ad actus Religio-
nis pertinent; atqui Matrimonium contra-

= Ccctum

9922 DE MATRIMONIO.B
Stum per ſola conjugum verba nihil habet
ſacri; quid enim ſacri reperiri poteſt in ver-
bis illis: ego te accipio in meam: ego te accipio
in meum; cum etiam ethnicis & infidelibus
communia ſint? S”ÿ”M”M
H. I. retorqueog: Nec ex Scriptura, nec
Traditione probari poteſt, Matrimonium
Sacramentum non efle, niſi Sacerdos profe-
rat verba, quæ ſint forma hujus Sacramen-
ti; quod tamen probandum incumbit Ad-
verſariis, cùm à communi & antiquiſſima
ſententia recedant, & novum quid ſtatuant;
aſſerenti enim incumbit prebatio. Non poſ-
ſunt autem hoc probare ex ſeriptura; in hac

enim nullibi legitur veſtigium aliquod mu-

tationis cujuſdam factæ circa Matrimonium,
dum elevatum fuit ad Sacramenti dignita-
tem, ſed dum de Matrimonio fidelium lo-
quitur Epheſ. 5. ait ſolummodo eſt Sacramen-
zum magnum, eò quòd ſignificet unionem
Chriſti & Eccleſiæ; unde nos ſupra cum
Patribus Tridentinis intulimus; ergo & gra-
tiam, quæ nempe ad illius conjunctionis ſi-

militudinem conjuges inter ſe uniar Chari-

tate. Non ex Trvaditione; contrarium enim
oſtendimus ex duobus Conciliis Generalibus

in concluſione; alii verò Patres & Concilia

præciſe & non plus docent, quàm Matri-
moônium fidelium eſſe Sacramentum; quin
ullibi dicerent, non eſſe Sacramentum fine
forma à Sacerdote prolata; & licèr Sacerdo-
talis Genedictionis meminerint; nullus tamen
è 88.

N. n
huos
d eon
e
1 ſahcet

4Acoligi

cramell
ront
el
Ctum 0
ſgnumch

Uelol eli

Nenmum.
1Mnnn
en i,
ingoum
Aonn
INr N
GSN W
W It
enss,
Muli ein

Lr

Uur an,
Velionn
lllimron
Mleno
N. 7.
nier
An.
. und
Il

ber
Ufer.
pi⸗
Es

lnee
wnm
.
Cinen.
UrA
linn
n⸗
.l.
ne
nu.

DE MATRIMONIO. 2993
Ss. PP. nullum Concilium in ea reponit for-

mam hujus Sacramenti; ùt patebit ex dan-

dis ad eorum teſtimonia reſponſionibus,
B. II. W. Ant. Nam primò ex Scriptu-
ra ſufficienter hoc probatur eo ipſo, quòd ex
ea colligant PP. Tridentini, Matrimonium

Sacramentum eſſe, quia eſt ſignum con-
junctionis Chriſti & Eccleſiæ; quo inferimus,

quod etiam ſit ſignum gratiæ, ut ante di-
ctum; ergo quando ponitur præciſe hoc
ſignum conjunétionis Chriſti & Eccleſiæ, po-
netur etiam ſignum gratiæ, hoc eſt, Sacra-
mentum. Atfqui dum præcisè ponitur ve-
rus Matrimonii Contractus, ponitur hoc ſi-
gnum conjunctionis Chriſti & Eccleſiæ; hoc

enim ſignum nihil aliud eſt, quàm ipſa con-

junctio conjugalis; ergo eo ipſo, quòd po-
natur verus Matrimonii Contractus inter fi-
deles, ponitur etiam ſignum gratiæ, ſive
erit Sacramentum; ergo ſicut ſoli contra-
hentes, ſecluſo quocunque alio tanquam
cauſa efficiente, perficiunt Cotractum, ita
ſoli ſunt Miniſtri hujus Sacramenti. Vel
igitur ea probatio ſufficiens erit; vel ſiquid
plus exigant Adverſarii ad hoc Sacramentum
ex inſtirutione divina, ex Sriptura, de qua
modo ſermo eſt, oſtendant, quod nunquam

poterunt. Traditio verò nobis non obſtat;

imè favet ex dictis reſp. præac.
Ad Conf. I. N. D. Maj. Et verbis ſem-
per formalibus tanquam forma. M. Vel for-

malibus, vel æquivalentibus in Matrimonio.

994 DZ MATRIMONIO
C. Hoc enim de Matrimonio declarat Syno-
dus, dicens, ad hoc requiri verba regulari-
ter, ut indicaret, temetſi in cæteris Sacra-
mentis requirantur neceſſariò verba forma-
lia, in Matrimonio tamen, cùm conſiſtat in
Contractu, ſufficere alia ſigna loco verbo-
rum, quibus conſenſus exprimitur.

Si verò ſermo ſit de Miniſtro, concedi-

mus hunc etiam neceſſarium eſſe in Sacra-
mento Matrimonii; ſed negamus, debere
eſſe diſtinctum ab ipſis contrahentibus juxta
dicta. Et ad Prob. Min. . C. primam. D.
alteram. Non poteſt eſſe Miniſter in iis Sa-
cramentis, in quibus requiritur poteſtas Or-
dinis C. In quibus hæc non requiritur. M.

Conſtat hoc in Baptiſmo, quem Laicus ſem-

per confert valide; & in neceſſitate etiam
licite, utique tanquam Miniſter Eccleſiæ ſal-
tem extraordinarius. Et ſi velis, tantam in
illis eſſe ignorantiam, ut non habeant inten-
tionem requiſitam, dicas etiam, 3 Laico ex-
tra neceſſitatem non poſſe validè conferri
Baptiſmnum. Qualis verò intentio requira-
tur & ſufficiat, vide de Sacramentis in gene-
re, & facilè hic ſcrupulus evaneſcet.
Ad Conf. II. N. M. Min, ad Prob. D.
Verba illa nihil habent ſacri, ſi ſpectentur
præciſe ſecundum ſe, & independenter ab
inſtitutione Chriſti C. Si ſpectentur ut inſti-
tuta a Chriſto ad ſignificandam & cauſan-

dam in conjugibus gratiam. W. Hoc tamen

non præſtant in ethnicis & infidelibus, quia
2 reſpe-

7 Nelil
inent
ſe ſtl
eie, el
Ne1.
00,
W Ne⸗
r!
Ulri
00
Mhſen
Ni Eyp
6hs cone
e
nn ſuh
N
u
Cuf. I
W!
le len
Ccendun
o mo
menrn
Ol epacl
n Geen
102
iiz
Dne

„We

r.
tri.
er.
mnt.
n
Ao.
cadehe
inRn.
cebere
urſre
.
6014.
1. N.
ſen.
etiarn
nn
N.

ſ.

DI MATEIMONIO. 995

reſpeétu eorum non fſunt inſtituta ad cauſan-

dam gratiam. . II. Verba illa, licèt fint
communia ecthnicis & infidelibus, poſſunt
eſſe ſacra juxta Adverſarios in ratione ma-
teriæ, ergo cur non etiam in ratione for-
mæ?
Olj. Il, cum Eod. &% D. Ludov. Häalert.
Soli Sacerdotes habent vi Sacramenti Ordi-
nis, ut fint legitimi Chriſti & Eccleſiæ Mi-
niſtri ac diſpenſatores myſteriotum Dei jux-
ta illud 1. Cor. 4. Sic nor exiſtimet homo ut
Miniſtros Chriſti, & diſpenſatores imyſteriorum
Dei. Ergo etiam illis debet competere po-
teſtas conferendi Sacramentum Matrimonii,
quod uſque adeo dicitur ab Apoſtolo Sacra-
mentum magnum Epheſ. z., & nullo modo
Laico, vel fœminæ, quam etiam idem Apo-
ſtolus 1. Cor. 14. prohiber loqui in Eccleſia.
Conf. I. In aliis Sacramentis Sacerdos eſt Mi-
niſter: Lem: in aliis Sacramentis nequit eſl-
ſe idem ſuſcipiens & Miniſter; ergo idem
dicendum eſt de Matrimonio. Conf' II. Non
alio modo Matrimonium fidelium evadit Sa-
cramentum, quàm Pœnitentia, atqui hæc
non evadit Sacramentum, niſi per miniſte-
rium Sacerdotum; ergo nec Matrimonium.
HN. D. Ant. Soli Sacerdotes ſunt legitimi
Miniſtri ac diſpenſarores myſteriorum Dei,
reſpectu quorum requiritur poreſtas Ordi-
nis, vel conſecratio Miniſtri. C. In quibus
ea non requiritur. M. Sic Laicus, item fœ-
mina

996 DEz MATRIMONIO.

mina baptizat validè, quia ad valorem Bap-

tiſmi Chriſtus non requiſivit conſecrationem
Miniſtri. & ais: hoc eſſe ob ſpecialem Ba-
ptilmi naturam, utpote ſummè neceſſarii;
Keſp. Sicut ob ſpecialem naturam Baptiſini
tanquam ſumme neceſſarii, ad valorem ejuſ-
dem non requiritur in conferente conſecra-
tio; Sic ob ſpecialem naturam Matrimonii
utpote conſiſtentis in contractu infertur,
contrahentes ſicut valide & licite contractum,
ſic Sacramentum conficiunt, quia Chriſtus
inſtituendo hoc Sacramentum contractum
omnino in ſuo eſſe reliquit. Dicitur quidem
Matrimonium ab Apoſtolo Sacramentum

magnum, ſed ideo, quia ſignum eſt conjun-

Gtionis Chriſti & Eccleſiæ, ut patet legenti
verba Apoſtoli ad Epheſ. S. Dum veròô A-
poſtolus I. Cor. 14. v. 34. Prohibet mulie-
rem loqui in Eccleſia; vult, ut non doceat
ublicè, prædicet, interpretetur Verbum
Pei , de eo non diſputet, ut patet legenti
caput hoc I4. ideoque continuò ſubdit ju-
bens mulieres eſe ſubditas, utque viros ſuos in-
terrogent domi, ſiquid diſcere velint.
Ad Conf. I. N. I. Si hoc argumentum
aliquid probet, valebit etiam hoc alterum:
alia Sacramenta conſiſtunt in re tranſeunte,
ſcilicet actione; ergo etiam Saeramentum
Euchariſtiæ, quod eſt Lutheranorum. Fa-
teamur igitur, quodlibet Sacramentum ha=
bere peculiare quid. Unde H. II. ad primum:
. diſp.

c
ios
Ss cetn
Qud/
liwere!
d, i te
in

Gl bn

ceco lie

4 Cune
ne o
Add
r
Volae
in Coore
lihentss
urmmort
Ci
h ſbi
llan, ur
EC
Pelunv
NA

nN.

iemn

i.

ſi;
kuini
tae.
Clen.
umii
üam,
ludun
Clnilte
adn
len
Num
nn.
genti
A.
lie⸗
Wt
Ikyn
dr.
lir.

nem
Eunt
lane,
lenm
l
nunt.
H hk
6

DrE MATERIMONIO. 997
diſp. eſt, quòd ſolum Sacramentum Matrimonii
ſervet naturam Contractůs; hunc verò effi-
ciunt contrahentes. Ad alterum N. Ant. ſum-
ptum univerſaliter; nam in Euchariſtia po-
teſt eſſe idem ſuſeipiens & Miniſter, ſcilicer
Sacerdos. Quoad alia Sacramenta diſp. eſt
voluntas Chriſti: ratio convenientiæ autem e.
. quoad Baptiſinum quia hic eſt generatio
Finirualis ; unde Sacramentum regeneratio-
nis dicitur; nemo autem ſeipſum generat.
Quoad Peœnitentiam, quia hoc Sacramentum
inſtituere volebat Chriſtus ad modum judi-
cii, in hoc verò judex & Reus non ſunt
idem. Quoad Ordinem; quia neme dat,
quod non habet; ergo connaturaliter lo-
quendo Laicus ſibi ipſi non confert Ordi-
nes. Omitto mala, quæ in Eccleſiam re-
dundare poſſent, ſiquis ſibi ipſi Ordines,
vel aliud quodlibet Sacramemum conferre
indiſtinctè poſſet, quæ Chriſtus præcavere
voluit. Econtra Matrimonii Sacramentum
in Contractu conſiſtir; hune vero ipſi con-
trahentes perficiunt. Deinde etiam in ipſo
Matrimonio ſuſcipiens & Miniſter ſuo mo-
do diſtincti ſunt; non enim quilibet contra-
hens ſibi, ſed alter alteri hoc Sacramentum
miniſtrat, ut pluribus exponetur Artic. ſeꝗq.
Ad Conf. II. k. N. Maj. Ratio patet ex
diverſa utriusque Sacramenti natura ex me-
do dictis.

998 Dr/ MATRIMONIO.
Olj. III. cum lvio Concilium Triden- wunn
tinum Seſi. 24. cap. I. de Ref. Matrim. juber g Nh
Parochum, ut habito ſponſorum conſenſu ed Eun
hæc verba proferat: Ego vos in Matrimo- Uill
nium conjungo in nomine Patris &. ergo hæc amheinn
Verba debent habere rationem formæ Sacra- hlen
mentalis. Prob. Conſ. Vi horum verborum gitur cel
Parochus ſponſos verè conjungit, nec tan- Pgnin
tum declarat eos jam conjunctos eſſe; ver- frnink
ba enim illa debent ſumi juxta veram ac na- m
turalem ſignificationem, quando nihil ob- e ſm
ſtat, vel nihil ſequitur contra fidem aut bo- nodl
nos mores, uni hic; ergo etiam haud du- ihut
biè formam continent. Conf. Dum dicit “
Sacerdos: Ego te abſolvo: Ego te baptizo, mon,
verè ipſe ſolus baptizat, abſolvit, eaque ver- ſonn ſe
ba ſunt vera forma; ergo etiam hic. B. I. D. Gragten⸗
Ant. Jubet proferre hæc verba determinate. ſactie
MW. Hæc vel ſimilia. C. Hoc autem non fa- “
ceret Synodus, ſi judicaſſer hæc verba eſſe Echi
formam Sacramenti. Vide rationes hujus den

in Coneluſione. B. 2. M. Conſ. Ob dicta ibi-

dem de hoc Concilio. Ante reſp. ad pro. Wdut
bationem olſervo plerosque Adverſarios eſſe ͦerde
eosdem, qui in forma Sacramenti Ordinis 4 Puſc
nobis diſſentiunt, negantes hæc verba: acci- Kolui
pe Spiritum ſanötum habere rationem formæ 8 .
gtiam partialis, & conſequenter per hæc ver. ni
conferri Spiritum S. vel gratiam; ſed “
tantùm ajunt his declarari expreſſius pote- iu
ſtatem & gratiam collatam. Liceat igitur Vnn

2 .. argu⸗

nden
l.
nate.
.
t
tn,
ver.
1.0.

goare,

DE MATRIMONIO. 999
argumentum hoc in ipſos retorquere Adyver-
ſarios: vi horum verborum accipe Spirieum
§& verè datur Spiritus S. nee ordinans tan-
tùm declarat jam datum eſſe Spiritum S.
verba enim illa debent ſumi juxta veram ac
naturalem ſignificationem, quando nihil ſe-
quitur contra fidem aut bonos mores, ut
hic contingit; in vera autem & naturali ſig-
nificatione verba illa fſupponunt nondum da-
tum fuiſſe Spiritum S. ergo etiam haud du-
biè formam continent. Viderint igitur,
quomodo ſuum ipſi argumentum ſolvant
quidquid verò reſponderint, nobis ſervire
poterit: quanquam expeditius illud ſoi-
mus; nam in forma ad Prob. Conſ. B. D. Ant.
Vi horum verborum Parochus veré ſponſos
conjungit coram Deo & ſimpliciter. N. Verè
in facie Eccleſiæ, faciendo, ut habeantur pro
legitimè oninnctis C. Et heæc eſt etiam
vVera conjunétio, non minus, quam verè ab-
ſolvi dicitur ab excommunicatione, qui,

poſtquam antè jam ſecretò ab ea fuerat ab-

ſolutus, deinde palàm abſolvitur a Judice
per verba hæc: Ego te abſolvo à vinculo ex-
communicationis in nomine Patris &. Nec
plus voluit Trid. quod ideo in Decreto ipſo
nec verbulo meminit iſtorum verborum,
ſed ſolùm ait: qui aliter, qudm præſente Pa-
vocho &G&ρ. vid. in Concluſ. Igitur illa con-
junctio Parochi eſt conjunctio quantum ad
torum externum & Eccleſiam, extrinſeca au-
RTYT 2 tem

100 DzE MATRIMONIO.

tem ſubſtantiæ Sacramenti. Alii malunt vo- 6

care conjunctionem approbativam, fſcilicer
Prions per ſponſos expreſſione conſenſus
Ad Conf. N. Diſo. eſt; quod in Baptiſ-
mo formam aliam aſſignare non poſſimus,
ſimiliter in Pœnitentia; pro utroque enim
hoc Sacramento h nc formam determinavit
us formam; ſed contrarium colligitur, &
probavimus ex duobus Concilis generalibus
PFlorentino & Tridentino. Deinde cum Sa-
cramen um Pœnitentiæ ſu ad modum judi-
cii, abſolutio ab alio eſſe debet, qui judex
ſit; Baptiſmus verò cum ſit Sacramentum
regenerationis, etiam eſſe debet ab alio juxta
Reſp. ad Conf. Olj. 3tiæ: Matrimonium verò
Sacramentum eſt conſiſtens in Contractu;
quilibet verò ſe ipſum obligare poteſt, imèò
quilibet ſe ipſum obligat. Unde verba illa:
Ego vos cc. non poſſunt accipi in lenſu pror-
ſus vulgari pro conjunctione abſolutè &
ſimpliciter tali; non quia alioquin ſequere-
tur aliquid contra fidem & bonos mores;
ſed quia eſt contra naturam Contractũs, qui
à ſolis con rahentibus eſſe poteſt tanquam
Miniſtris. MD
Ohj. I. cum eod. &* teris ex Audtoritate.
8S. Patres; ſummi Pontifices; Concilia z &
Plurima Ritualia ita de nuptiarum benedi-
ctiene loquuntur, ut neceſſe planè ſit fateri,
illam ipſi Sacramento eſſentialem eſſe; g
i.

Ororen
nui⸗
fun
1 9
ſon unn
m Gn
ſ 1 1.
1 6
nin 4
frt
an
Pil
ian
1 E
inpont,
GRA
Eo
i grmin
n celeht
en elin
NA
mnlis fen
bilten
angt5

AHde)

llleer
Ali

eneelu⸗
.
n ,
cer
emrum
jure
Verd
hltu;
hind
le
fupw
Gn/
ſe

Dz MATRIMO NIO. 1 0 0r.

w. Miniſter hujus Sacramenti erit Sacerdos.

Prob. Ant. W
. Ex SS. PP. Nam Tertullianus L. 2.
ad Uxorem verſus finem, unde ſufſiciamus, in-
quit, ad enarrandam felicitatem eus Matri-
monii, quod Eccleſia conciliat, confirmat ob-

luatio, & obfignat benedictio?“ S. Baſilius Homil.

7. in Hexamer. Jugum per benedicétionem im-
poſitum diſtantium ſit conjunctio. S. Ambroſius
Epiſt. 19. ad Vigilium: Cum ipſum conju-
gium velamine Sacerdotali & beneditétione ſancti-
frari oporteat: Similia habent plures alii.
1I. Ex ſummis Pontificibus. Evariſtus
Epiſt. 1. & relatus C. Aliter 30. q. 5.
connubia, ait, ſine Sacerdotis benedittione con-
tracta, ſeu praæſumpta, non conjugia, ſed adul-
tzeria, vel contubernia, vel ſtupra, aut Jornica-
tiones potius, qum legitima conjugia elſe. Si-
ricius Epiſt. ad Himmerium Tarraconenſem
cap. 4. la benedictio, quam nuptutæ Sacerdos
imponit, apud fideles cujuſdam ſacrilegii inſtar
eſt, ſi ulla tranigreſſione violetur. Innocentius
I. Epiſt. 9. ad Probum aſſerit, Matrimonio
dari gratiam divinam, quando celebratur;
atqui celebratur, quando Parochus benedi-
Qionem elargitur; ergo. Similia habet in
Epiſt. ad Victricium Rothomagenſem. Et
Hormiſdas relatus C. Wullus 3. q. 5. nulus,
inquit, fidelis occultè nuptias faciat, ſed benedi-
ctione accepta a Sacerdote publice nubat in Do-
mino. His adde Nicolaum I. in Epiſt. ad Re-
Rrr 3 don-

10082 DEz MATRIMONIO
doaldum, & relatum C. Lotharius 31. q. 2.
ubi docet Matrimonium inter Lotharium &
Waldradam initum diſſolvendum eſſe, ſi non
fuerit cum benedictione Sacerdotis celebra-
III. Ex Conciliis. Carthaginenſe IV. Can.
13. conjuges monet, ut nocte poſt accepfam
benedictionem, ob reverentiam benedictio-
nis ſe contineant. Colonienſe habitum anno
1536. Part. 7. cap. 40 ait Sacramentum Ma-
trimoni, ſi quis, ſicut decet, acceperit, ac-
cedente Sacerdotali precatione, conferre donum
Spirit¹s Sancti, quo vir diligat uxorem amo-
re caſto, ſicut Chriſtus dilext Eccleſiam, ubi
verba: accedente Sacerdotali precatione, mani-
feſte demonſtrant, at Tournely, mentem
hujus Synodi eſſe, ſacerdotalem precationem
eſſe formam hujus Sacramenti. Et in En-
chiridio, quod juſſu hujus Concilii editum
eſt capitulo penult. dicicur: Quamto magis pu-
zandum eſt in nova Lcge Sacerdotes, qui legati-
one pro eo funguntur, legitimos hujus Sacramen-
si Miniſtros eſe. Cameracenſe habitum anno
1567. Paulò poſt habitam Seſſ. 24. Concilii
Tridentini; Item Remenſe anno 1583.
& quædam alia partim meminerunt Sacer-
dotalis benedictionis, partim Parochum vo-
cant Miniſtrum. Specialiter verò Concilium
Lateranenſe. c. Cum in Eccleſiæ corpore. 9, de
Simonia, ait horribile eſſe pro benedictioni-
bus nubemium, ſive aliis Sacramentis aliquid
= acci.

e, a
. Ge (Neor
velit Con
Anent I
IV. .
Nnounn E
hn
mnab
vnnn le
ll
Gcranent
cfls e
Pnreyent,
Dyomeo
41 10,
eCn,t
Fin Mun
I1sE.
drde
N.
gehenlltt
IKeibusl
ochi
wwen 4
Ghralem
pern
ilenecie
Eel, a⸗
oli hee
ciinte

DeE MATRTMONIO. 100 ¾
, accipere, ergo ſupponit hanc benedictionem
umnd eſſe de eſſentia Sacramenti. Denique in fine
ln Concilii Conſtantienſis Martinus V. inter Sa-
din. cramenta numerat Matrimonii ſolennitatem.
IV. Ex variis Ritualibus. Inter quæ Ro-
ENen manum antiquum anno 1494. ait: contraben-
funm! tibus veſpondentibus, ſe nec affines, nec conſan-
kni. guineos &c. Sacerdos pronunciet verba, Juæ ſunt
Hunn Jorma bujus Sacramenti. Et aliud Romanum
mA juſſu Pauli V. editum in Præfatione ait, inter
g. Sacramenta, quorum adminiſtratio ad Pa-
non rochos pertinet eſſe Matrimonium. Quod
im. igdem reperitur in Mediolanenſi ſub S. Carolo
bh Borromæo part. 4. Act. Rituale Atrebatenſe
nmi anni 1600, Yprenſe 1576. jubent ut Sacer-
den dos dicat, & ego tanquam Eccleſiæ Miniſter
nen vos in Matrimonium conjungo in nomine
H. Patris &c. Similiter Mechlinienſe 1589. ſed
ün & pluraalia benedictionis meminerunt. Ergo.
nr⸗ K. N. Ant. Ad probationes I. & II. R. I.
generaliter, nullum ex allatis SS. PP. & Pon-
H RHiicibus loqui vel verbulo de benedictione
nd Parochi dicentis: ego vos conjungo Gsc. quam
Cetin tamen Adverſarii ex Tridentino volunt eſſe
G. eſſentialem; ſed loquuntur de alia, qua Sa-
er⸗ cerdos per varias orationes nubentibus ſolen-
n ⸗ niter benedicit; quæ benedictio eſt ſolum ac-
nlnn cidentalis, cum adhiberi non ſoleat nuptiis
ege ſecundis, nec primis tempore Advents &
nd. Quadrageſimæ. Proferant autem ſi poſſint,
Gd vel unieum texttm ex S. Patre, vel Summo
òèWð Rrr4 Ponti-

1004 DE MATRIMONIO.
Pontifice, qui teſtetur benedictionem illam
factam fuiſſe per verba iſta: ego vos in Marri-
monium &&. quod quàm diu non faciunt, fru-
ſtra textus accumulant; cum juxta Adverſa-
rios ſola ea bened ctio, quæ per illa verba
ſit, eſſentialis ſit. In ſpecie verò
Ad prob. I. ex &. PP. N. Tertullianus loqui-
tur de benedictione aeccidentali, qua Sacerdos
Per varias preces hbenedicit neo-ſponſis; nam
ante hanc benedictionem ſupponit jam Matri-
monium in ſuo eſſe perfectum; quod indicant
ejus verba; quod Ecclefia conciliat, & confir-
mat oblatio. Deinde ſi teſtimonium Tertul-
liani aliquid probaret, ſequeretur, ea omnia
eſſe de eſſentia, quæ ibi recenſet, & ſic etiam
foret renuntiatio Angelorum; nam poſtquam
dixiſſet, & obſignat henedictio, immediarè ſub.
dit: Co angeli venuntiant. Cæteràùm agir hic
Tertullian. de conjugio fidelium, oſten-
dendo illud felix eſſe, quod tor ſacris ritibus
ragatur, ſecus ac fiat in conjugiis infide-
ium; id quod verum eſt, etiamſi ea bene-
dictio eſſentialis non ſit. Baſilius ſimiliter
benedictionem illam accidentalem intelligit;
ſine hac enim non ſolebant fideles celebrare

atrimonia, cùm adhiberi deberet ex

Præcepto. §. Ambroſius intelligendus eſt non
de ſanctificatione ſacramentali, quæ ex opere
operato habetur; ſed accidentali, quæ ha-
betur Per preces Sacerdotis benedigentis.
Ratio reſponiionis ex ipſo S. Doctore patet;
òU dehor-

*

ctin
bo Iun
Glel
ein
ſe eth
eiam
Rri
4 lll
ſorburtie
uunlo
ej
1 n feou
lorbnin
mucinde
TU
ntoſer
eit,
Melmn
Cln wo
lcoreh
nrnehg
le able
njpi
I.
nni /
Cen

un /,

olr 4

niln
lini.
int.
Alrd.
Unte

ng. .
idrsn
IN
m ene
Ciolen
auf.
NNl.
Cnnid

eliam
Can

Diü
8NmOH
elle

e

Cron
e
e
lenls⸗
Nen.
hon

DE MATRIMONIoOD roO¶
dehortatur enim eo loco fideles, ne cum in-
fidelibus Matrimonia ineant, ſine ritibus ſa-
cris quibus ſanctificari alias Matrimonia opor-
tet; addit enim immediatè: quomodo poreſt
conjugium dici, ubi non eſt fidei concordia ?“ Aliàs,
ſi velis verba S. Doctoris tibi ad rem facere,
dicas etiam, velamen ſacerdotale ad eſſentiam
hujus Sacramenti ſpectare. 1
Ad II. ex Summ. Pontif. . Ad Evariſtum:
Imd. Epiſtola illa Evariſti plurimis Recen-
tioribus ſuppoſititia videtur. 24. Hoc etiam
Transmiſſo D. Vocat ea Matrimonia adulte-
ria, vel juxta præſumptionem fori exter-
ni, non reputantis pro vero Matrimonio;
quod probari non poteſt; vel ea tantùm Ma-
trimonia clandeſtina, in quibus non adeſt ve-
rus utriusque conſenſus. C. Secus. N. nam
ſtatim ſubjicit: niſi voluntas propria ſuffragata
fuerit, & vota ſuccurrerint legitimg. Et ſic
Adverſarii ipſi explicare Evariſtum debent;
cùm non negent conjugia ſine dicta bene-
dictione Parochi eſſe vera conjugia in ratione
Contractus; conſequenter fateri debeant, non
fuiſſe adulreria. Et verò ſi negare vellent,
illa conjugia fuiſſe vera ſaltem in ratione con-
tractůs, Tridentino apertè contradicerent,
quod Seſſ. 24. cap. I. declarat, clandeſtins
Matrimonia, libero contrabentium conſenſu facta,
vata && vera eſſe Matrimonia, qum diu Eccleſia
ea irrita non fecit. Ad Ienocentium IJ. B.
D. Tone dari gratiam ex opere operato, v?.
ii Rrr5 bene-

1006 DE MATRIMONIO.

benedictionis. N. Vi poſiti conſensũs mutui. 1

C. Hormiidas ibi affert ſolùm præceptum ad-
hibendi benedictionem Sacerdotis, id quod

non negamus; ſed ſolùm, hance fuiſſe eſſen-

tialem Sacramento. Micolaus I. ita ſcripſit
juxta præſumptionem fori externi, in quo
non reputatur pro Matrimonio vero, quod
à partibus probari nequit. Nimirum Lotha-
rius repudièsrat Teutpergam uxorem ſuam,
ut Waldradam pellicem duceret. Mandat
igitur Pontifex Rodoaldo legato ſuo, ut nul-
lum hoc Matrimonium declaret; niſi probet
Lotharius, quod prius, ante Teutpergam,
duxerit Waldradam, non clam, ſed palam,
cum benedictione Sacerdotis, ut refert Baro-
nius ad annum Chr. 862. En verba Nicolai I.
S& minimè probatum fuerit, W. aldradam fuiſſe
uxorem legitimam, neque nuptiis ſecundum mo-
rem celelvatis, per benedictionem ſcilicet Sacerdo-
tis celelratis, hilio noſtro Lothbario fuiſſe con-
Junctam, ſuggerite illi, ut &. Ergo loquitur
Juxta præſumptionem fori externi. Sed cùmnm
conſtet ex Trid. cit. Matrimonia clandeſtina,
ſalrem fuiſſe vera in ratione Contractůs, nec
diſſolvi ꝓotuiſſe, ſicut adhuc hodie vera ſunt
in terris, in quibus non viget conſtitutio
Tridentini ea irritantis, nec ſolvi poſſunt,
Adverſarii nobiſcum ſolvere hanc objectio-
nem debent. ð
Ad III. ex Conciliis. Et primò ad Conc.
Carthbaginenſe &. D. Hoc monet conjuges,
enet! 1 1 quia

nan
crunenon
umenut
Eenale, 1
intnia
nſeni⸗
Nummonen
Eentiorert
4 0
n i
pyunmuk,
nn nen
nenun .
D,adleke
ueny
Snn Vri
eagnte
Nilinn pe
uto ſ
Acverli

lnenu

ler ven
Cs rn
unimn
ulin,
o) oe⸗
luo
ate

DeE MzXTRIMONIO. 1007
Wunm quia juxta Concilium Benedictio Sacerdotis
tumnd. eſt Sacramentum, vel forma Sacramentalis. N.
d Quia eſt cœremonia ſacra, vel, ùt loquitur
üin S. Th. quid Sacramentale, habens' adjunctum
nhlt Sacramentum. C. Benedictio enim illa licèt
lie Sacramentum non ſit; eſt tamen quid Sacra-
Gnl! menmtale, igitur ſicut olim conjuges ob reve-
mm. rentiam in dies Feſtos & Dominicos ab actu
Umin conjugali abſtinere debebant, ita rectè Conci-
MA lium monere potuit conjuges, ut idem face-
IH rent in reverentiam Benedictionis nuptialis.
lpu Ad Concilium Colonienſe k. Potius pro
dun, noſtra ſtat ſententia; dicendo enim; quod
Mm DSacramentum, ſiquis, ſicut decet, acceperit,
b. accedente precatione & . ſupponere videtur,
l. Sacramentum confectum eſſe ante precatio-
nem, atque hanc illi acceſſoriam eſſe. Dici-
n tur autem, accedente precatione, conferri do-
um num Spiritũs S. quia cùm Benedictio ſaltem
e præcepta fuerit, illam culpabiliter omittens
D gratiam percipere non poterat, utpote cui
1peccato ſuo ponebat obicem. Denique liceat
ex Adverſario quærere, quomodo ex his:
accedente precatione, probare velint, aut poſ-
ſint, hæc verba: ego vos in Matrimonium con-
d jungo eſſe formam Sacramenti, quæ ſenſum
mI, Precatorium nullum continen.
Ko. . Ad Enchiridium juſſu hujus Concilii edi-
tum H. D. Vocat Sacerdotes Miniſtros legiti-
r., mos, quia conficiunt Sacramentum ipſum.
D N. Quia contrahentes nee ſolenniter, nee li-
Eite

1008 DEz MATEIMONIO.
eite perficere poterant hoc Sacramentum, niſi
præſente Sacerdote, exquirente conſenſum;
& per verba de præſenti conſenſum nomine
Eccleſiæ ratum habente & benedicente, ver-
bo: quia Sacerdos ad cæremonias Marrimo-
nii & ſolennitatem principaliter concurrit. C.
Hoc duntaxat ſenſu Sacerdotes dictos eſſe
Miniſtros Matrimonii inſinuat Concilium
Viennenſe ſub Clemente V. ubi lata in Reli-
gioſos Matrimonia celebrantes excommuni-
catione, Matrimonio aſſiſtentes vocantur,
non conficientes, ſed ſolennizantes. Et verò
hanc non aliam eſſe Enchiridii iſtius mentem,
ex ejus verbis eodem Tr. de Marrimonio,
quæ nimis ſtudiosè diſſimulant Adverſarii,
planum fit; nam rem ita explicat: Supereſt,
ut verlum & elementum bujus Sacramenti videa-
mus, & gratiam infuper in eo conferri demon-
Rremus. Verbum itaque hujus Sacramenti, quo
accedente ad elementum fit Sacramentum, id ni-
mirum eſt, quo ambo mas && fæmina, cum pie-
tatis reſpeltu, quæ in Deum eſt, ſibi mutuo ſi-
dem conjugalem dant, accipiuntque, non quovis
modo, ſed Dei nomine conjunguntur. Ergo
Verbum, quo hoc Sacramentum fit, quod
proinde forma eſt, non eſt Sacerdotis Bene-
dictio, ſed quo contrahentes conſenſum dant,
& accipiunt; dum igirur Sacerdotes vocan-
tur Miniſtri legitimi, hoc in ſenſu dato intel-
ligi debet. Eodem modo reſponderi debet
ad Concilium Cameracenſe & Remenſe

01

9 el.
Aiooenn
irn
mmeinie
ben
aſnenns 1
ice
ſpa bad
un
,
H
AMt
onin
NCt
ennel
onl e
Menach
Cd
Dſſe n!
ſpeles e
Uenngni,
memnnens
Wrmeron
ANimton
hemniur,
Unen cont

Ino A⸗
Mtieer

Wlden
1 NAiui

lum nl
kln,
Numine
enn .
Ulnnn.
roi,0
G
Conihn
inhe
vommn.
enney
Ned
ſlem,
vonio,
rlri,
ſen;
lile⸗
Uenn.
gig
IN
Nt⸗
nt
4NI
Pbeve⸗
n
8 Wll⸗
Horel.
Eie
he

DirO MATRIMONIO, 1009
Ad Concil. Lateranenſe R. N. Conſ. nam
Benedictionem ibi jungit aliis Sacramentis,
non quia Sacramentum eſt, ſed quia eſt quid
Sacramentale, & ceremonia ſacra, ſic plura
alia ibidem Sacramentis jungit, quæ certè
Sacramenta non ſunt; ait enim eſſe borribile
pro Epiſcopis vel Abbatibus, ſeu quibuicunque
perſonis Ecclelaſticis ponendis in ſedem, ſive in-
troducendis Presbyteris in Eccleſiam, nec non
pro ſepulturis & exequiis mortuorum, & Bene-
dictionibus nubentium, ſeu aliis Saucramentis ali-
uid H Unde vox aliis non eſt relativa
ic, ſed abſoluta, velut Luc. 23. ducebantur
cæ alii duo nequam cum eo.
Ad Concil. Conſtantienſe. E. D. Martinus
V. in fine Concilii Sacramentis aliis ad jungit
Matrimonii ſolennizationem in abſtracto. N.
Sumptam in concreto pro Matrimonio ſolen-
ni, contracto in facie Eccleſi?. C. Jubet
Pomifex in Bulla ad finem hujus Concilii
ſuſpectos de hæreſi inter cætera ſpecialiter
interrogari, an credant, quod Chriſtianus
contemnens ſuſceptionem Sacramentorum
Confirmationis, vel Extremæ Unct onis, vel
Solemnizationis Matrimonii peccet lethaliter?
ubi Solemnizationem non ſumit in abſtracto,
quaſi in ea conſiſteret Sacramentum; ſed in
concreto pro Matrimonio ſolenni, h. e. con-
tracto in facie Eceleſiæ; ſive pro Matrimonio

tam quoad ſubſtantiam ejus, quàm ſolenni-

tatem; Matrimonii verò quoad ſubſtantiam
ini-

1010 DE MATRIMONIO.
Miniſtri ſunt contrahentes, quoad Solennita-
tem eſt Parochus. , —
Ad Il. ex KRitualibus. Primèò ad Roma-
num antiquum, . D. Sic loquitur de Matri-
monio ſumpto, adæquate, tam quod ſub-
ſtantiam, quàm ſolennitatem. C. Secus. N.
Matrimonii autem ſic adæquatè ſumpti forma
adæquata & integra coaleſcit ex Verbis Sacer-
dotis & Contrahentium; nam per hæc quoad
ſubſtantiam, per verba Sacerdotis quoad ſo-=
lennitatem perficiturr. “
Adalterum Rit. Rom. juſſu Pauli V. edi-
tum N. D. ait adminiſtrationem Sacramenti
Matrimonii pertinere ad Parochos, quiacon-
trahentes non poſſunt licite, nec modò juxta
Tridentinum valide perficere hoc Sacramen-
tum ſine afſiſtentia Parochi tanquam teſtis eſ-
ſentialiter requiſiti vel: adminiſtrationem Sa-
cramenti Matrimonii quoad ejus ſolennita-
tem. C. Secus. N. Eodem modo explica
S. Carolum Borromæum in Actis Ececleſiæ
Mediolanenſis part. 4. §. 1.
Ad catera Ritualia, ùt Atrebatenſe,
VYprenſe, Mechlinienſe æ. ea, utpote poſt
Tridentinum edita, ſic loqui, quia Trid.
ſupra cit. dixerat, ut Parochus vel bis verbis
utatur: ego vos in Matrimonium conjungo; vel
ſimilibus Sicut ergo, ut ſupra reſpondimus
ad Tridentinum, hæc verba ibi exempli gra-
tia proponuntur à Tridentino (alioquin enim
Trideantinum non diceret, ut bæc vel ſimilis
PrOs

D1
NNu
Go
n, 1 1
Vele Kin
esficen
66 damn
lſnnh
Hadſerki
100 140
in, gil
DiN n
S Muno
eeltn h.
danenen
eiethu
natnne f
Eyy n
umne
Moru
uilg I
henit
Penento
iunnmn
llen
Rhnns

nie.

lilkhen

Mirlklge.

udahb.

Md.
Ngmrnti
Clucon.
D jore
nmen⸗
wlgel.
Nen e⸗
8 Rar.
olhann
Wobre

DE MATRIMONIO. 1011
proferat) ut per talia contrahentes conjungat

coram facie Eceleſiæ, non autem coram Deo,

coram quo jam conjuncti ſunt per datum con-
ſenſum, ſic nec plus volunt illa Ritualia, nec
plus velle & intendere potueruaun.
Obj. V. er &. Thoma. S. Doctor variis
in locis videtur ſentire contrarium; ergo. Prob.

Ant. nam Imò p. 3. q. 83. a. 3. ad S8. inquit;

diſpenſatio Sacramentorum pertinet ad Miniſtros

Eccleſiæ; hi verò Sacerdotes ſunt. 2d: 2. 2.

q. 100. a. 2. ad 6. Dare pecuniam pro Matri-
monio, in quantum eſt Eccleſiæ Sacramentum, eſt
illicitum; & ideo in jure Terobinser, ne pro bene-
dictione nubentium aliquid exigatur. Ergo. 3tio.
In 4. Diſt. I. q. I. a. 3. docet verba eſſe de
eſſentia Matrimonii ut Sacramenti. Et cum
ſibi objeciflet: Peœnitentia & Matrimonium ſunt
quædam Sacramenta; ſed de integritate eorum non
ſunt verba aliqua; ergo. Sic ad y. dicit: Ma-
trimonium, ſecundum quod eſt in oficium Matu-
&ö LPanitentia ſecundum quod eſt virtus, non
babent aliquam formam verborum; ſed ſecundum
quod utrumque éſt Sacramentum, in diſpenſatione
Miniſtrorum Eccleſiæ conſaſtene, utrumque habet
aliqua verha. Ergo juxta S. Doctorem utrum-
que in diſpenſatione Sacerdotis conſiſtit. 40.
In Supplemento q. S8. a. I. Solus ille Miniſter
Sacramentorum, in quibus gratiæ datur, qui
balet Miniſterium ſuper Corpus Chriſti verum,
quod eſt Solius Sacerdotis. 510. lib. 4. cont.
gentes cap. 78. probat Matrimonium eſſe Sa-
cramen-

P

10712 Dz MATRIMONIO. .e
eramentum, quia diſpenſatur per Miniſtros 1 el
Eccleſiæ; hæc autem probatio eſſet nulla, ſi 1 en
contrahgntes Miniſtri eſſen. N
d. Imo. Textibus allatis opponendo tex- 1 ae
tus claros. Sic in 4. Diſt. 26. J. 2, a. 1. ad I. nn .
refertur in Supplem. d. 42. a. I. ad I. inquit: orut,
verbu quibus conſenſus Matrimonialis exprimitur,
ſunt forma hujus Sacramenti; non autem bene-
dittio Sacerdotis, quæ eſt quoddam Sacramentale, muͤlgnn
Quid clarius? Item ibid. q. 45. a. 5. ad 2. cum Nin 6
ſecundo loco ſibi objeciſſet? Sacramentum Huimn Ae/
Pœnitentiæ non perficitur, niſi mediantibus n noker
Eccleſiæ Miniſtris; ergo nec Matrimonium i,
in occulto abſque Sacerdotis Benedictione; vann kil
ſic reſpondet: dicendum, quod actus noſter in ionn
Pœnitentia, quamvis ſit de eſſentia Sacramenti, tede
non tamen eſt ſuffciens ad inducendum proximum Ele Gni
effectum Sacramenti, ſeilicet abſolutionem a pecca- AGedtl
tis, & ideo oportet, quod ad perfectionem Sa- NKs;
cramenti inerveniat altus Sacerdotis; ſed in Ma- W i
trimonio actus noſtri ſunt cauſa ſufficiens ad in- Aſn Ure
Jucendum proximum effectum, qus eſt oblivatio; ileiiis
guia quicunque eſt ſui Jurit, poteſi ſe alieri obiga- i ohfn
re, &o ideo Sacerdotis benedictio non requiritur Eiucq
* quaſi de eſentie Sacramenti. Et ante O. dixe. G, ci
rat: conſenſus expreſus per verba de præſenti in- t Menll
ier perſonas legitimas ad contrahendum, Martri- AN umn
monium facit, quia hæc duo ſunt de eſſentia Sa- An glnnt
cramenti; alia autem omnia ſunt de ſolennitate lio 0
Sacramemi G'c. Ex his jam patet reſponſio itißell
ad textus objectos. Unde . gi
Pe. 200,

0

lloigreon

Gul,6

ecoex.

Kimnir
ignnn,
euin h
Cmnd
A,an
ummnn

edintbue
vtn

Altione;
Nr i
fnnmni,
Orimun
Ipeur.
en .
Kolr.
en d/

Clin⸗
Mn.
nu e
ſntnf
pnle

8

4 DE MATRIMONO 1013
v. 24. W. Aut. ad Prob. vmam Be expli-
co cum Diſt. Diſpenſatio omnium Sacramen-
torum eodem modo pertinet ad miniſtros Ec-
eleſiæ. N. Diſpenſatio vel quoad confectio-
nem aut eſſentiam, ut ſex priorum Sacra-
mentorum; vel quoad ſolennitatem tantum,
ut fit in Matrimonio. C. Ad 2. B. MW. Conſ.
Nam S. D ibidem ipſe Sacramentum Matri=
momi ſignanter diſtinguit a Benedictione nu-
ptiali; & ex hoc quod ſit illicium pecu-
niam dare pro Matrimonii Sacramento, ſo-
lùm probare vult, rectè prohibitum efle ab
Eccleſia, pecuniam exigere pro Benedictio-
ne, cùm ſit ſaltem qucddam Sacramentale;
imò ipſa Sacramenti ſolennitas. Ad ztiam Be.

Non hoc dicit vel- cit. loc, vel ullibi, verba
eſſe de eſlentia Matrimonii ut Sacramenti.
Quod verò ad 5§5. dicit, mutilaè affertur à
Cano & aliis; ſignanter enim ex hoc ipſo
loco convincitur S. D. pro nobis efle; cum
enim dixiſſet: usrumque bhabet aliqua verba;
immediatè ſubdit: ſteut in Matrunonio ſunt
verba exprimentia conſenſum, & iterum Bene-
diétiones ab Eccleſia inſtitutæ, ut Pœnitentia au-
tem eſt abſolutio Sacerdotis verbotenus facta.
Hoc præmiſſo. B. D. Conſ. Ergo ju-
Xta S. D. utrumque Sacramentum in Bene-
dictione Sacerdotis conſiſtit edem modo.
N. Diverſo C. Etenim juxta S. D. Pœni⸗
tentia in diſpenſatione Miniſtri Eccleſiæ con-
ſiſtit quoad ſubſtantiam & formam eſlentia-
888 lem

1014 DrE MATRIMONIO. N
lem: Matrimonium vero præciſe quoad ſo- N N.
lennitatem; & hoc, non aliud intendit per Ommm
oppoſitionem inter verba exprimentia con- Ee daret
ſenſum, & benedictiones ab Eccleſta inſtitu- fless
tas; nimirum conformiter illis, quæ dixit Wi üru
ſæpe alibi, ut Reſp. I. citavimus : Sacerdo- ſ In
tis henedicétio non requiritut in Matrimonio quaſi m, &
de eſſentia Sacramenti &c. Ad Atam Be. D. ltef
Sacramentorum, id eſt potioris numeri Sa- en n
cramentorum. C. Omnium. N. Suhd. ut jl,n
ante: eodem modo. N. Diverlo. C. S. D. M
vocem Sacramentorum non ſumit univerſali- 6cht
ter; neque ſic ſumi poteſt, cum certum ſir nc e
ſimplicem Presbyterum, qui tamen haber in9 92
miniſterium ſuper corpus Chriſti verum, mWdn-
non eſſe Miniſtrum Baptiſmi. Ad stam g. ( ,M
D. Probat Matrimonium eſſe Sacramen- Mmnt
tum, quia per Miniſtros Eccleſiæ diſpenſa- i ln
tur quoad ſubſtantiam. N. Quoad acciden- mtin m
taria, ſolennitatem. C. Addit enim, eate- mzell i
nus diſpenſari per Miniſtros Eceleſiæ, qua- gyiign
tenus quædam benedictio nubemibus adhi- Dls
betur, quam conſtanter aſſerit alias pertine- m dee
re ad ſolennitatem. Igitur, ut notat in hunc rraphi
Doctris Angelici locum Ferrarienſis, cele- mnng h
bris S. Thomæ Interpres, vult ſolùm S. D. wN
eexyseo, quèòd ad benedicendum Matrimonio a
adhibeatur Miniſter Eccleſiæ, cognoſci velut 10
ex ſigno, Matrimonium eſſe Sacramentum, I
& non contractum merè civilem; quia ſi elſ-
ſet Contractus merè civilis & profanus, non le
adhibererur Miniſter Eccleſĩ. o

.
Mecd Uer
li n.
Kikn.
N
l.
nſſiſ
Sand.
nen N.

NI

0 6
Mierti.
mmnl.

,Hber

rum,
n g.
Wmen.
enli⸗
An⸗
A
e n
See,
1
ae⸗
18.
ſtobio
Awene
enuum;
ile.
Cnn

B DE MATRIMONIO. 1015
Olj. Vl. Authoritatem Theolagorum. Ex
his I. Canus refert Guilielmum Bariſienſem
Tr. de Sacramentis. c. 9. ubi inquit, quod
apud fideles Matrimonium ſit ſacrans henedi-
ctionis virtute. Theologos Concilii Coloni-
enſis. Paludanum in 4. Diſt. y. q. 2. Sco-
tum, & quoſdam Canon ſtas veteres. II.
Tournely poſt Guilielmum Pariſ. & Canum
refert unum ex primariis Sorbonæ Doctori-
bus, qui, teſte Pallavicino lib. 23. Hiſt. Con-

cil. Trid. c. 9. ſententiam Cami propugnavit

in Concilio Trid. Toletum lib. 7. Sacerdor.
Inſtruct, c. 6. Petrum de Ledeſima de Ma-
trim. q. 42. 2. I. Dub. 4. Eſtium, sylvium;
Dominicum Bannez, qui in I. p. S. Thomæ
q. I. 4a. 8. inquit, ſentenium communem mod

multis improbari, non ſolum poſt celebrationem

Cocilii Tridentini, ſed etiam anteag, & Cani
ſententiam muſtos alios ſequi abſque ulla temeri-

tmate, quod enim uno tempore occultatur, poſtea

per diligentiam & ſtudium multoties innoteſeit.
III. D. Ludovic. Habert hiſce addit Senten-
tiam de Sacerdote Miniſtro ante Canum fu-
iſſe receptamm & probabilem; & quidem in
Germania ùt probabiliorem. Verùm dictis
hiſce non obſtantibus, ſine metu, aut falſi
periculo.
Be. Ind. Opponendo Authoritatem om-

nium Theologorum, qui ante Canum ſcrip-

ſerunt, intérque eos Theologiæ Scholaſticæz

Principes Hugonem à S. Victore lib. 2. de
. Sss 2 Sacra-

1

1016⁶ DE MATRIMONIO.

Sacramentis Fidei p. 1I. c. 5. & 6. Magi-

ſtrum Sententiarum lib 4 Diſt. 27. §. B. jun-
o §. C. S. Thomam ante citatum. Scotum
in 4. Diſt. 26. q. unica. Item Durandum lb.
4. Diſt. 27. q. I. in O. S. Bonaventuram in 4.

Dilt. 27. a. I. q. I. & a. 2. J. I. 2. Et com-
munem hanc ſententiam fuiſſe teſtarur Do-

minicus Soto ex Familia Dominicana Cano
coævus, & ante hunc ſecribens in 4. Diſt. 26.
q. 2. a. 3. Controriæ ſententiæ neminem eorum,
Jui bucuſque ſeripſerunt, meminiſſe. Ex hac
verò communi doctrina ſcholæz omnino col-
ligitur, ut ait Bellarminus, doctrina & pra-
XIS Eccleſiæ, cüm Paſtores Eccleſiæ doceant
fubditos, juxta opiniones, quæ in ſcholis
communes ſunt.
Minùs verè autem, ac minùs reveren-
ter in Angeliaum Præceptorem ſuum ait
Bannez, S. Doctorem ætate proveéctiorem ea
ſcripſiſſe, quæ non ſatis cohærent cum iis,
quæ ſcripſit junior in 4. Sentent. nam

ferme ſingula, quæ nobis objiciunt Adver-

ſarii ex Doctore Angelico, jam antea ſcrip-
ſerat, quàm ſcriberet ea, quæ pro ſententia
noſtra attulimus. Ea verò, quæ ex lib. 4.
cont. Gent. objiciuntur, equidem ordine ſcri-
ptionis poſteriora ſunt, minimè tamen con-
tradicunt iis, quæ S. D. ſeripſit alibi, cum
Miniſtros hujus Sacramenti contrahentes aſ-
fereret; ut liquet ex reſp. ad illum textum
S. Doctoris ex lib. 4. cont. gent. olject. Mar:

dheton
ilec

1
e Mn

Donumte
5
bencun
i

cltet⸗

nfuhe
e Kl
nf
hrmri
bus Ne
Nn teho
io rerd
hhelnns
inn
Rcoomm
n hom
enid
cie P

li

n nn
Ute
ino
En..
ceint
Nhols

eren.
l dit
We
,
A
KE.
mi⸗
l
eſetr
N⸗
W Iun
e

en

1
le,

89

Dz MATNIMONIO. 1017
m. 209. In eitationibus Theologorum
pro adverſa ſententia falſa veris commiſceri.
unde HB. ad A⸗A. citatos a Cano. Et primò
quidem Guillelmus LPariſienſis perperam addu-
citur; eſto enim, quod ſenſerit Benedictio-
nem Sacerdoris eſſentialem huic Sacramento
eſſe; non tamen juvat Adverſarios; nam
Guillelmus per Benedictiosem intelligit ora-
tiones, quæ ſuper nubentes fiunt, ut patet
ex cap. 6. ubi ex profeſſo agens de Senéti-
tate Matrimonii, ait, habere etiam Matri-
monium non parüm Sanctitatis ex Benedicti-
one & Oratione Sacerdotali; proinde hanc
adhibendam eſſe, cuùm nee cilus ſumendus ſit
abſque Oratione &, Benedictione Sacerdotali, ubi
Sacerdotis eſt copia; tum poſt pauca rationem
dat; quia gratia Sanctificationis & puritas ſpi-
ritualis ne- Deo acceptabilius quæri, eg eſzca-
cius aut facilius obtineri, qudm graticſiſſimis Ec-
cleſiæ precibus; at in his orationibus, preci-
bus Eccleſiæ Adverſarii formam Sacramenti

non reponunt, nec reponere volunt; alte-
rius verò formæ in toto hoc Tr. de Matrim.

Guillelmus non meminit; Dixi: eſto,
quod ſenſerit & quia ſic eum ſenſiſſe putant
AA. communius; quanquam diſſentire vi-
deatur Dominicus Soto relatus ante Reſp. I.
& alii, qui dubitanter Guillelmum referunt,
fortè, quòd verba: Sacrant B nedictionis vir-
zute, iis videantur explicari poſſe, de virtu-
te ex opere operantis, præſertim ſi confe-
§8§ 3 ral-

1018 Drz MrXrRIMONIO.
rantur illis, quæ modèò ex c. 6. retulimus.
Interim non vacat hic, ſpeciali diſputatione
inquirere mentem Guillelmi; cùm, ex di-

tis non juvet Adverſarios, volentes, for-

mam eſſentialem eſſe: Ego vos in Matrimo-
nium &ρ. nequaquam verò preces Eccleſiæ,
vel orationes.
Quanrum ad Zheologos Concilii Colonien.
K reſponſum eſt Object. IV. Paludanus au-
tem planè immerito citatur; nam ratio om-

nis, ex qua Canus Paludanum pro ſe allega-

Vit, illa eſt, quod Paludanus cit. loc. dicat,

non peccare eum, qui in peccato contrahit

Matrimonium, quod docuir a. 2. n. 22. Ca-
nus verèò dictum hoc intellexiſſe videtur de
Matrimonio contracto ſine Sacerdote ; ſed
fallitur; quia Paludanus expreſsè loquitur
de omni Matrimonio, etiam Sacramento, &
idem docuit de omni alio Sacramento, ſci⸗
licet non peccare mortaliter, qui Sacramen-

tum miniſtrat in mortali: & quidem eodem
etiam loco expreſsè notat Miniſtrum Sacra-

menti Matrimonii non eſſe Sacerdotem. Quo
igitur jure Paludanus ciratur? “è”U
Kotus adhuc minus Cano favet; nam
in 4. Diſt. 26. q un. mentem ſuam ſic ex-

primit, ur clarius non poſſet: Sacramentum
Matrimonii eſt expreſſio certorum verborum ma-

vis 8g fœminæ ſe invicem ſignificantium traditi-

onem muiucæ poteſtatis corporum ad prolem d-

Ssuè procreandam ex inſtitutione divina effcaci-

(guitnn

Centtm;
i
)
ſn, hn
mngie
SAucc
UImm 60
ii Mnn
lerbn en
IE
iNN
Sſe
N
pentum,
Venrumnn
lberi
N; ind
ey gua
nlts
Weri
Egnen
Ponnton
M
Ahetz

„
„

DEz MATRIMONIO. 1019
alnu zer Ngn jcans gratium conferendam mutuò con-
guine erabentibus ad conjunctionem mutuam animo-
M rum gratioſam. Nec juvat Canum, quòôd
r. poſtea eodem loco dicat: de Miniſtro eſt aliud
liv. Jubaum , gquia ut plurimum comtrabemtes mini-
e, ſrant ſibi ipfis boc Saucramentum, ſed nec loc
requiritur neceſſariò: in omni contractu eſt Sa-
in] cramentum; vel aliquando patres contrabunt pro
AmH ihis vel flliabus præſentibus, eis non exprimen- .
nm ribus ſigna propria. S& ergo ili ℳ Sacramen-
li tum; oportet dicere, quòd Miniſier bujus Sa- 1
, ocramenti poteſt eſſe indifferenter, quicunque poteſt
Nefu e Min ſter in Contractu Matrimonii. Nam
((. Scorus, ut ex verbs palam eſt, non dubita-
ne vit, utrum contrahentes ſint Miniſtri Sacra-
Ad menti Matrimonii, ſi ipſi proferant verbs
Uur conſenſum exprimentia; e⸗ dubium Scoti
„& erat hoc, an ſolus lle contractus Martrimo-
E mnii ſit Sacramentum, quando ipſi contrahen-
mne tes conſenſum exprimunt? dicitque, ſi ve-
non rum eſt, quod in omni contractu ſit Sacra-
n. mentum, etiam parentes poſſe hoc Sacra-
ao mentum miniſtrare liberis, ut quando paren-
tes liberis præſentibus & tacentibus contra-
in hunt; imd ſic miniſtrare hoc Sacramentum
a4 poſſe, qu cunque poteſt eſſe cauſa efficiens
uuon contracks. M W
n Malè etiam a Cano quidam Canoniſiæ ve=
M. eres allegantur, qui putaſſe feruntur Ma-
N. trimonium non eſſe Sacramentum, quaſi hoe
cde tantûm dixerint de Matrimonio, cui non aſ-
„üflſtit Sacerdos 3l nam primò Canoniſtæ illi
SSS 4 n0n

I02292 Drz MATRIMONIG
non negabant Matrimonium eſſe Sacramens
tum; ſed erronee putabant, licèt Sacramen-
tum ſit, non tamen conferre gratiam ex ope-
re operato. Eid. Artic. I.. Deinde quod
Canoniſtæ illi docuerunt de Matrimonio,

non tantům docuerunt de illo Matrimonio,

cui non aſſiſtit Sacerdos; ſed de quocun-
que, ſive aſſiſtat Sacerdos, ſive non; quod
error erat, & longè diſtat a ſententia Cani.
Ad Ad. cit. d Toöurnely. Et quidem Do-
QGor ille Sorbonicus ſententiam adverſam fer-
me nihil promovet; Unus enim hic ex toto
Senatu Parrum Tridentinorum & Theolo-
gorum ibi præſentium refertur à Pallavici-
no- propugnaſſe ſententiam Cani; quæ au-
tem ſententia tam heteroclita aliquando fuit;
gquæ non unum ſaltem alterumque Patro-
num haberet? Nihil etiam illi Doctori tri-
buendum cenſuerunt Patres; unde ſubdit
Palavicin. plures ac præſtantiores ex Doctori-
gZus in oppoſitam partem, h. e. noſtram ſenten-
tiam, concurrunt; & illa ſententig, Doctoris
Sorbonici, ægre toleratur, & a pluribus caſtiga-
tione cenſoria veprebenditur, praſertim poſt oc
Tvidentinum Decretum.

.Y 7 letus gratis refertur; dum enim ait
poſt Tridentinum Miniſtrum hujus Sacra-

menti eſſe Sacerdotem, idque ad ipſius eſ-

ſentiam pertinere, non negat Contrahentes

eſie Miniſtros, ſed præter contrahentes ex
Decreto Tridentino requirit etiam Sacerdotem

11

h,
At
it lerl
s i
iokec
nlro
ea iul
o, nn
N iliui
inlao
.
NM/0
lceniri,
MdI
Clon
ſennir
tin en
t i
Dunnet
eſnn
o Nil
lnel /
UN
hmge
Ain r
leenten
iyübene
Ma
Wl
n⸗

unen
Enmen.
ae.
nnn,
on.
na
it i
en
ſn
Ao
l
Gi.
b al⸗
lui,
ro.
ni.

Mn
hbener
M

4

n
ett⸗
penes
e
en

6

DE MATRIMONIOD. 1021
cum teſtibus, ur validè celebretur, cùm ta-
men ante Tridentinum, ut ipſe fatetur, non
fuerit neceſſarus Sacerdos; ergo cùm ex-
preſſe dicat, ante Tridentin. ad valorem
hujus Sacramenti non fuiſſe neceſſarum Sa-
cerdotem, ſed poſt, intelligi non poteſt de
Miniſtro Sacramentum conficiente, aliàs nec
antea fuiſſet ſine Sacerdote miniſtrante vali-
dum, càm talis Miniſter nequeat ab Eccle-
ſia inſtitui; ſed tantùm intelligi poteſt de
Miniſtro aſſiſtente, ſolemm zante, & teſtifi=-
cante.
PbPetrus de Ledetma verò totus contrarius
eſt Adverſariis; quid enim ipſe ſentiat, quæſt.

RM

XLII. Art. I. ſic declarat: Ultima Concluſio.
Poſt Coneilium Trident. non videtur mihi pro-
habilis ſententia Magiſtri Cano: ſed tenendum eſt
tanquaim certum, quòd non requiritur forma exr
parte Miniſtri Eccleſiaſtici, etiam in ratione
Saeramenti: certum tamen eſt, quod requiritur
præſentia Sacerdotis ad Matrimonium &&. Qui⸗
bus nihil clarius. Hoc ſolum dixerat in
Concl. 4. probabile eſſe, quòd ante Triden-
rtinum & Florentinum fuerit neceſſaria ali=
qua forma ex parte Sacerdotis ad Matrimo-
nium in ratione Sacramenti; idque contra
Soto dicentem, quèd ante Canum nullus fu-=
erit, qui hanc ſententiam defenderet. Ra-
tio autem quare hoc probabile vocarit Le-
desma, erat ; quia, inquit, Magiſter Cano
multos pro ſe adducit Doctores. Sed hos
S. 88 5 5 ſine

1022 DaE MATRIMONIO.
ſine jure adduci à Cano ante oftendimus.
Subſiſtit ergo aſſertio Dominici Soto: nec
favet Ledesma Adverſariis.
Bainnez etiam fruſtra opponitur: nam
Primò falſum eſt, communem, noſtram ſen-
tentiam à multis improbari ante Tridentinum,
ut facilè evincitur ex allatis hactenus Docto-
ribus: Secundò: pauci ſunt admodum, qui
poſt Tridentinum à communi ſententia receſ-
ſerunt, ſi compar mur iis, qui nobiſcum
ſentiunt. TZertiò., Non ſine injuria tot gra-
viſſimorum Theologorum, qui ferè per
quingentos annos hac de re diſputârunt, aſ-
ſeritur, eos omnes fugiſſe veritatem, & ſoli
Cano apparu'ſſe, in re adeò capitali, ubi de

forma & Miniſtro Sacramenti agitur, præ-

ſertim cùm argumenta, quæ in Florentino
Canus ſe inveniſſe putat, debilia ſint, ùt ex
reſponſis ad ea colligitur; alios verò Do-
Gores malè pro ſe allegarit, ùt dictum. Non
remanent igitur D. Tournelio Doctores, niſi
Eſtius, Sylotus, & fortè quidam ahii. W
Quod denique D. Ludovicus Halert af-
firmat, ſententiam de Sacerdote Miniſtro an-
te Canum receptam fuiſſe ut probabilem, &
quidem in Germania ùt probabiliorem; U-
trumque falſum eſt, & ſine omni fundamen-
to aſſeritur; cum nulli AA. ante Canum tam
in, quàm extra Germaniam aſſignari poſſint,
qui ita vel ſenſiſſent, vel docuiſſent, vel
ſcripſiſſent.
0%

Pe
N6VI
Gon cdnn
0 lben
le Pil
llla pe
n uenn
clapta
iote
o Mni
plli N
Pecti, e
ſotum e,
1A.
en onnin
m munun
nonler!
1muntdik
lrnr
ntirn
Me MN

(n hlir

lenis

r, .

IV N
Uur ind⸗
ordi
n nel en
lunl 0
N
rt!

lalinns
nec

uenen
itnen.
flumn
mhe.
CUml
ni
Nohun
.
,,

,A

6ſ
bi
Pre⸗
tino⸗
Uex
AN.
NN
thei

. .
Mel.

hhen.
Un,
U.
Cwen.
mnin
4

1.

L Des MATRIMO NO0 1823
Obj. VII. ex Ratione ſequentia J. Matri-
monium contractum ſolis conjugum verbis
non ſignificat effectum Sacramentalem. II.
Ante Tridentinum & juxta jus antiquum
ſponſalia per copulam affectu maritali fa-
Gam tranſibant in Matrimonium, & copula
ſic habita ſupplebat vices horum verborum:
accipio te &c. ergo contrahentes non poſſunt
dici Miniſtri hujus Sacramenti; quia alias
copula illa illictta dici deberet pars Sacra-
menti, vel actio vice Chriſti facta, quod ab-
ſurdum eſt dicrer.
. Ad I. N. A. Significat enim ſpiri-
tualem conjunctionem conjugum per chari-
tatem mutuam. Ad II. B. 1mò. Videtur
eſſe moraliter impoſſibile, ut copulam ani-
mo maritali factam nulla præcedant verba
vel ſigna, quibus ſponſi ſignificent, ſe in
eam conſentire affectu maritali; ac ut pro-
inde non antecedenter ad illam ſit contra-
Rum Matrimonium per illa verba vel ſigna
conſenſus. Interim etiam admiſſo taſu N. 24
D. Ant. Copula carnelis præcisè & ratione
ſui. N. Nam etiam tunc copula ſecundum
ſe erat indifferens ut fieret vel affectu mari-
tali, in ordine ad contrahendum Matrimo-
nium; vel animo fornicario explendæ lbi-

dinis cauſa. Copula ratione ſigni, vel cum

manifeſtatione mutui conſensús in Matrimo-
nium. C. Cùm enim copula rarione fſui ſit
indifferens, ut fiat vel animo maritali, e

„

1024 DE MATRIMONIO.
fornicario, non ipſa; ſed utriuſque conſen-

ſus externè expreilus fiebat vice Chriſti pro-

ut ordinatus ad Sacramentum. Nimirum
cauſa effieiens Matrimonii Sacramenti eſt
conſenſus mutuus externè expreſſus; quod
autem expreſſio fiat per hoc vel fale ſignum,
habet ſe accidentaliter & materialiter. Si-
que hoc ſignum ſit actio turpis, non ideo

„valori obſtat Sacramenti, ſed ſolum ponit

obicem gratiæ ex parte ſubjecti. Sic reſpon-
dere debent ipſi Adverſarii in caſu quo
aqua in Baptiſmo applicatur per tactus im-
pudicos, ubi quidem hæc actio eſſet mate-
ria proxima Baptiſini.
AKRTICULUS vV.
Quæ ſit materia & forma Seeramenti Ma-

tvimonti?
MAivlex hic eſt Scholaſticorum ſenten-

tia. IIII, quibus placet, Miniſtrum

huſjus Sacramenti Sacerdotem eile, pro ma=
teria plerique aſſignant Contractum legiti-
mum; pro forma verba Sacerdotis: Ego
vos in Matrimonium conjungo. Cæteri Verò,
qui nobiſcum commumter aliàs ipſos con-
trahentes eſſe hujus Sacramenti Miniſtros
contendunt, quoad materiam & formam ta-
men diſſentiunt. Navarrus in Summ. cap. 22.
conſenſum internum eſſe materiam adæqua-
tam docet; formam verò verba, aut alia ex-
terna

5

4 n
. N
n N.
Cenom
Crelon.
N
Rn
im I
A
Cnlahinn,
ug auont
ir
Kcoli
WMen Con
nin iſhs
n auedn

(N

Wus
conrtent
M.
Nenti non
ftelle in
in conlen
ſm,
t i
Pelur⸗
1tänen
unt
nd

lene

=

lu
eſt
od
hm,

= =

R

Miee
un mn
e
o
No.
iſ

iro.

DE MATRIMONIO. 1025

terna ſigna conſenſum exprimentia. Palu-

dan. in 4. Diſt. 26. 4. 4. a. 3. 4d 2. Covarr.
L. 4. Decret. p. 2. 6. I. Vaſquez. Diſp. 3. de
Matrim. Sect. 5. allique ipſa contrahentium
corpora eſſe materiam ſuſtinent; formam

conlenſum verbis, aliisve ſignis ſufficienter

expreſſum.
Nos cum Suarez, Bellarm. Sanch. &
RR. paſſim in Contractibus duplicem mate-
riam diſtinguimus. Altera eſt remota, ſeu
circa quam, quæ ſunt res ipſæ, de quibus
contrahitur, 4 objectum, in quod cadit con-
ſenſus contrahentium. Altera eſt proxima

ſeu ex qua, & dicitur illa, ex qua compo-

nitur & conſtat Contractus. Prior conſti-
tutionem contracts non intrat, cùm fſit
tantùm ipſius objectum. Poſterior contra-
Gum ingreditur ut pars intrinſeca, ex qua
& forma conſtituitur unum compoſitum mo-
rale pariens obligationem ex parte utriuſque
contrahentis. Unde
Dico I. Materia adæquata hujus Sacra-
menri non videtur convenienter poni poſſe
præciſe in conſenſu interno. Prob. Primò
enim conſenſus internus non poteſt dici ma-
teria remota, ut per ſe patet; cum materia
remota ſit illa res, circa quam ipſe conſen-
ſus verſatur. Deinde non poreſt convenien-

. . . .
ter dici materia proxima. Prob. hæc pari.

Imô. In contractu humano; item in Sacra-
mentis materia debet ſaltem ex aliqua ſui par-
E 1e

.
1

X

102, 6 DE MATRIMONIO.

te eſſe ſenſibilis; Sacramenta enim ex gener
ſuo ſunt ſigna ſenſibilia, non tantùm ratione

formæ, ſed etiam materiæ, ſed conſenſus

internus ex nulla (ni parte ſenſibilis eſt. Di-
Xi: ſaltem ex aliqua ſui parte quia non eſt in-
conveniens, materiam partialiter eſſe inſen-
ſibilem, quæ fiat ſenſibilis per aliam mate-
riam partialem, ut in Sacramento Pœniten-
tiæ dolor interior, qui eſt partialis materia,
fit per confeſſionem ſenſibilis, quæ cum do-
lore unam materiam totalem integrat. Prob.
240d. Materia & forma in Sacramentis de-
bent proportionari materiæ & formæ in
compoſitis phyſicis; per horum enim ana-
logiam aſſignantur in Sacramentis; ſed in
compoſitis phyſicis materia ſemper eſt quid
indifferens & determinabile; forma autem
determinata ad unum; ergo idem in Sacra-
mentis dicere convenit. Subſ. Atqui con-
ſenſus internus non eſt quid indifferens &
determinabile in conjugibus, ſed eſt actus
determinatus ad ſuum tantùm objectum ex-
primendum; nec determinatur a verbis, ſed
ab his ſolam ſenſibilitatem accipit; ergo non
poreſt eſſe conveniens materia Matrimonii.
Dico II. Corpora contrahentium, ſeu ùt aliis
dicere placet, jus vel dominium in corpora in
ordine ad uſum conjugalem, ſunt materia
remota & circa quam; non proxima & ex
qua. Proh. Materia proxima & ex qua eſt
pars materialis ipſius Contractus, quam in-
. . Krin-

1
Ee on
;, 1
iemn
un lal
Cont 1
ſetin pro
gen Wae
Eug er
4 Urm.
vnathen
lls fel
eßnrel
a e er,
len 8
lna
ind,
mn d,
Lmaoc.
MeW
alhsy
Uitun mun
in gupr
eg,
plcileen
in V
Pmmcn
Euſem 1
nrunnn
en
chi⸗

ee
eriagg
i0
lin.
l.
lane.
0leute
lBnune
Pnd
,A,
Hellete
ne /
At
d in
lid
Ntemn
Nera⸗
n.
N
Ad
oe.
lted
un
u.
nrin
hlen
OH

nad

DE MATRIMONIO. 1027

grinſece componit; atqui corpora contra-

hentium, vel jus in ea in ordine ad uſum
conjugalem, non componunt intrinſece con-
tractum, ſicut res vendita, ager, vinea non
componit intrinſece venditionem; igitur
materia proxima dici non poſſlunt. Sunt
tamen materia remota, & circa quam, quia
circa corpora, vel jus mutuum in ea con-
tractus verſatur; ſicut venditio verſatur cir-
ca agrum, Unde nullus Ctus hactenus

contractum definivit per res, circa quas Con-

tractus verſatur; ſed per mutuum conſen-
ſum expreſſlum, vel per murtuam obligatio-
nem, ut per proprietatem ex contractu con-
ſequentem. Sic Inſt. de Oblig. exconſ. pr. con-
tractus Emptionis, Venditionis, Locationis,
Conduétionis, Societatis, ſolo conſenſu di-
cuntur perfici, nulla mentione facta rerum,
quæ emuntur, venduntur, locantur &c. Conf.
I. In eo formaliter conſtituendus eſt Con-
tractus, ex quo proximè & immediate ſe-
quitur mutua contrahentium obligatio; hæc
enim proprius ipſius eſt effectus, vel pro-
prietas; atqui hæc non ex rebus, ſed mu-
tuo paciſcentium conſenſu & conventione
naſcitur. Unde Ulpian. I. Labeo. 19. ff. de VE.
Contractum per mutuam contrahentium
obligationem ut per proprietatem, quæ im-
mediate naturam Contractus conſequitur,
definit. Eadem verò Matrimonio conveni-
unt; cùm nihil aliud ſit, quàm contractus
ElvI-⸗

7

1028 DE MATRIMONIO.
civilis ad dignitatem Sacramenti elevatus.

Unde ſpecialiter pro hoc Conf. II. Corpo-

ra, vel jus & dominium mutuum in illa, nec
ſignificant, nec cauſant gratiam; ergo non poſ-
ſunt eſſe pars materialis Sacrame ti.
Dico III. Materia Pproxima hujus Sacra-
menti & forma ſunt ipſi contrahentium
actus, quibus ſibi mutuò corpora, vel mu-
tuum in ea dominium in ordine ad conju-
galem uſum tradunt, & traditionem accep-
tant. Mlateria eſt traditio; forma ejus occep-
tatio; utraque dicens & conſenſum internum
& externam expreſſtonem. Prob. In aliis con-
tractibus materia & forma actus ſunt contra-
hentium, ita ut traditio habeat rationem ma-
teriæ; acceptatio formæ; ergo & in contra-
Qu Mätrimoniali; nam in ratione contra-
Qus Matrimonium à cæteris civilibus con-
tractibus non diſtinguitur; nec ut Sacra-
mentum eſt, diverſam habet materiam &
formam à ſe ipſo, ut éontractus eſt. Anter.
Prohb. IIlud ſe habet Per modum materiæ;
quod ſe habet per modum dererminahilis; il⸗
lud verò ſe habet per modum formæ, quod
ſe habet per modum determinantis; ſed tra-
ditio ſe habet per modum determinabilis; &
acceptatio illius per modum determinantis;
Traditio enim adhuc quid informe eſt; per
zam enim ſolum contractus inchoatur, eſt-
que inefficax, & manet ſuſpenſa, donec ac-

cedat acceptatio, per quam traditio fit Ee⸗ 4

ecta

„
tken
r
zEe N.
nereit
Qom
Cs vere
aConn
Pnexpe⸗
06,
znhode
Auemneo
sconlee
ptn
iaeyi
MMocorvo
1fit ir
nl wod
1ionarn
NCdrt
chennn
tonſcerin
Ir e me
Urho
llin etfe
In conlen
n, in
tlorm,
Elnmere
ninie
ummmn
mlid

lttemng
l(npo.
lnee

lmol.
5„

ite

ünn

N .
l
Uen n

ei
Aenn.

dlan
CNte⸗
en m.
Colit⸗
Cnte

8 CO.
1Ner.

GN
Mn
ie
e, ol
N.
ie⸗
Unnotg;
Ailer
u .
(era⸗
6 Nr.

DEZE MATRIMONIO. 1029

Eecta & efficax, totusque Contractus perfici-

tur. Dixi: utraque dicenz & conſenſum inter-
zum &ασ. Matrimonium enim quà Saeramen-
tum neceſſariò ſenſibiliratem requirit, quæ

per actum externum habetur; quà Con-

tratus verò exigit eſſentialiter utrumque 3
quia Contractus ex conſenſu interno & ex-
terna expreſſione conſtitui ur. =
Oj. I. Ergo idem erit materia & forma
in hoc Sacramento. B. 1). idem ſecundum
eandem conſiderationem N. ſecundum diver-
ſas eonſiderationes. C. Eadem enim verba:
accipio te in meam: accipio te in meam, ita
ſunt acceptatio ab una parte, ur ſimul ſint
traditio corporis proprü; ſie dum ſponſu ait?
Kerg te in meam, his ſuum corpus tradit3
& ſimul accepiat traditionem ſponſæ; ſimili-
ter ſponſa dum dcit: accipio te in meum, &
ſuum corpus tradit ſponio, & acceptat tradi=
tionem ſponſi; idem igirur ⸗tus ſub diverſa
conſideratione meteria eſt & forma; materia;
At eſt traditio; forma, ur eſt acceptatio.
Et hoc viderur velle Vlorent num, dum
cauſam efficientem Matrimonii aſſiqnat mu-
tuum conſenſum per verla de p æ enti ex-
preſſum, nu la alia aſſignata cauſa ut mare-
riali, aut formali,; cùm tamen in reliquis ſuam
cuique & materiam & formam aſſignet; cur
enim hoc, niſi quia ſentit Conci ium, in hoe
Sacramento non allam eſſe cauſam materialem
& formalem, quam illam, quæ eſt efſiciens;
TIEI alias

8030 DEz MATRIMONIO.
aliàs enim eam expreſſiſſet, ůt fecit in Sacra-
mentis reliquis? Nec latuit Concilium, in

Sacramentis cauſam efficientem non diſtingui

a cauſa materiali & formali; ablutio enim &

Verba à baptizante prolata ſunt materia & for-

ma Baptiſmi, & fimul cauſa effectrix tum
ratiæ, tum characteris, quem imprimuns:
ita mutuus conſenſus conjugum externè ex-
preſſus, cauſa materialis eſt, quatenus eſt tra-
ditio; formalis, quatenus acceptatio; effi-
ciens verò reſpectu gratiæ, quam confert,
& nexus, vel conjugalis vinculi, quod cau-
ſat. Veruͤm
Oj. II. Juxta Vlorentin. cit. materia Sa-
cramentorum ſunt res, forma verò ſunt ver-
ba; ſed juxta nos etiam verba vicem materiæ
ſubeunt. F. D. Maj. Res & verba ſemper
materialiter. N. Formaliter, quatenus ha=

bent conditionem materiæ & formæ. C. In

Sacramentis non tam attendi debet ad res &
verba materialiter, quam ad ea formaliter,
h. e. quatenus habent rationem materiæ &
formæ. Unde ſicut in Sacramento Pœniten-
tiæ etiam verba habent conditionem mareriæ,
ſcilicet confeſſio; ita in Matrimonio res ver-
bis explicatæ conditionem formæ, & eadem
Verba ſecundum aliam conſiderationem habe-
re poſſunt conditionem materiæ; neque enim
Florentinum, licèr dixerit Sacramenta perfici
materia, forma & Intentione Miniſtri, ideo
dixir, hæc tria in ſingulis debere realiter di-=
ſtingui. Olj.

Rſersnt
cocleoe
Gs lus
me

Nne

un
Une, o
oonetre
n Aa
Mlünnmnd
Kenhlen
Pul, g
S

Mallen
etcn.

ſir
IInn ,

ble

0
Uln.
iip⸗
Nler
Ntüker.
inn
t:
lin e
fenutee.
N.
n en,
dar

K
l ver.
nterie
enper
hi
A
mie
ert
olen.
enc,
Nster⸗
Ne
nte

en

ennete

Ude
Gd⸗

DE MATERIMONIO. 103N
O/j. III. Acdus contrahentium non
pgnificant effectum hujus Sacramenti; ergo.
B. W. Ant. Directe enim & explicite ſignifi-
ecant juris mutui, & conjunctionis vinculum;
ac conſequenter implicite gratiam ad actus
juris illius & conjunétionis conjugalis neceſ-
ſariam.

De cConſenſu ad Matrimonium requißtto.

m juxta Florentinum Concilium Dex.
Union. S. ſeptimum. ut ſœæpe hactenus re-
tulimus, cauſa efficiens Matrimonii ſit mu-
tuus contrahentium conſenſus, & Tridenti-
num Seſſ. 24. de reform. Matr. eundem con-
ſenſum non obſcurè requirat, ordo poſtulat,
ut explicata Matrimonii natora, de hoc con-
ſenſu, quantum ad forum Theologiæ Schoe
laſticæ pertinet, diſſeratnus.

ARTICULUS I.

Au ad valorem Matrimonii ſemper neceſarius ſor

conſenſus contrabentium? qualis eſſe
debeat?
Nen eſt hic quæſtio, utrum ad Matrimo-
X num in fteri ſive ut Contractut eſt, ne-
ceſſarius ſit abſolute & ſemper conſenſus con-.
W TIE trahen-

4032 Dz MATRIMONIO
trahentium: certum enim eſt Matrimonium
hoc ſenſu ſumptum ſine conſenſu mutuo nun=
quam haberi poſſe, cum uti contractus alii,
ita matrimonia is conſtet ex conſenſu mutuo
ceu partibus eſſentialibus, eumque includat
formaliter; at cauſa formalis a nulla cauſa ex-
trinſeca, nequidem devinirus ſuppleri poteſt;
aliäâs enim cum cauſæ formalis ſit conſtuuere
ipſam rei eſſentiam, ſi res ſine ſua cauſa for⸗
mali exiſtere poſſet, etiam poſſet ſine eſſentia
cxiſtere. Nec quæritur de Matrimonio; ut S&a-
eramentum eſt, hoc enim in ipſo contractu
conſiſtit; ſi igitur ſine eo conſenſu haberi non
poſſit contractus Matrimonii, nec haberi po-
terit Sacramentum. Solùm quæſtio proce-
dit de Matrimonio in facto eſſe, ſive ut dicit

Einculum ex contractu relictum, quo conju-

es copulati & adſtricti manent nexu indiſſo-
ubili.
Dico . Ad Matrimonium etiam ſub

gatione vinculi, adeò neceſſarius eſt mutuus

conſenſus, ut ejus defectus ſaltem nulla ſive
Sæculari, ſive Eceleſiaſtica poteſtate ſuppleri
poſſit. Ratio eſt: quia nuh potellati creatæ
a Deo poteſtas hæc conceſſa eſt; non enim
a Deo datur poteſtas in deſtructionem, ſed
ædificaionem boni communis; falis verò po-
teſtas boni communis deſtructiva eſſet; cum
Matrimonisa inter invitos & repugnantes facta
impediant amorem mutuum ad proereatio-
nem prolis ejusque rectam sducatiohem- ne⸗
ceſla-

D
tom; P
E pundo
Al pole
vetelli
Dleie
in oe
n Klen
Zeneſen
io harte⸗
ENN
barcon
ſeg ,
ulmcon
d, Gm
RMochl
6loin
Gids own
G Gnun
ispalum
Venyo.
In hen
ig inpo

elli

rporui
MNiN,
llr e
Uunnin,
Mande
Nn

n eeni
onr
hnc
ommn
npo,
Unlg.

cct
nn.

nc
Kymnnr
ulr
Sn
ubo⸗

1
ent
eril.
en i.
NNrH

DE MATRIMONIO. 1053
ceſſarium; producant mala maxima, perpe-
tua jurgia, fornicationes, homicidia &c. Un-
de & nunquam Eccleſia, aut Respublica ali-
qua talh poteſtate uſa fuit, quæcunque ſuade-
vet neceſſitas, ut uteretur.
Dixi: ſaltem nulla ſive ſæculari &g. Deum

enim poſſe tale vinculum inducere inter ma-

rem & feœtinam ſine illorum conſenſu, vi-
detur veroſimilius; poteſt enim Deus tradere
viro poteſtatem in corpus mulieris, & vi-

ciſſim abſque utriusque conſenſu; cùm majus

habeat dominium in corpora conjugum, quàm
ipſimet; ſed ex facta illa traditione reſultaret
vinculum conjugale, ſicut reſultat, dum vir
mulieri, & mulier viro hanc poteſtatem tra-
dit. Nec obſtant tunc mala ſequi nata, dum
mas & fœæmina conjunguntur reluctantes &
inviti; cum Deus æque animorum ſit Domi-
nus, quàm corporum, ac proinde inſpirare
iis poſſit amorem mutuum, quo ea mala præ-
caventur.
Obj. J. Validum habetur Matrimo-
nium ſub conditione impoſſibili; quia condi-
tiones impoſſibiles appoſitæ Matrimonio pro
non adjectis habentur. C. fin. de condit. appoſ.
ſed tunc potuit nullus fuiſſe conſenſus in Ma-
trimonium. Et ſimiliter ante Tridentinum
Sponſalia, ſi acceſſiſſet copula, tranſibant in
Matrimonium, ſed & tunc abeſſe conſenſus
Potuit; ergo Eccleſia ejus defectum ſupplere
Poteſt. IIL. Poteſt Respublica ex dominio,
Trt 3 quod

1034 DzE MATIMONIO.
quod habet urgente neceſſitate in corpora ei=
vium, ſubditum reluctantem tradere in ſer⸗
vitutem; imò in mortem; ergo etiam in Ma-
trimonium.
. ad J. Validum haberi tale Matrimo=-
pium pro foro tanrum externo, quia Eccle-
ſia præſumit adfuiſſe conſenſum, & condi-
tiones tales, utpote nugatorias, vult pro non
sdjectis haberi, quia ſupponit eas non ſerio,
ſed ex joco, vel ſub modo & pacto tantum,
ſi turpes ſint, adjectas fuiſſe; unde, ſi reipſa
conſenſus defuerit, hunc non ſupplet Eccle-
ſia, & coram Deo nullum eſt Matrimonium.
Idem eſt de Sponſalibus, quæ accedente co-
pula ante Tridentinum traniibant in Matri⸗
monium, ſcilicet pro foro externo tantum,
ute Eccleſia præſumebat, copulam habitam
Uiſſe affectu maritali, adeoque cum coaſenſu
in Matrimonium; non tamen in foro interno
& coram Deo verum erat Matrimonium, ſi
reipia conſenſus defuiſſet. Ad II. W. Conſ.
Quia primum exigere poteſt bonum com-
mune; non verò ſecundum., ”
Dica It. Conſenſus debet eſſe I. verus⸗
non fictus; cçontractus enim ur ſic natura ve-
rum conſenſum poſtulat, velut utroque Jure
ſancitur; Civili; quod docet, quamdiu in

nobis non fuerit animus rem deſerendi, Vel

Kansleren in alium, tam diu in noſtra nde
nere poteſta e à Beſſideri N. Quodſt ſervus.
de gequir, vel amitt. Peſſeh. ubi: conftat poſſi⸗
aLere

PP

Nt,
4DMvta
uniens
ponico:
hui erle
torenn;
urh int
UD
Audvenen
anin oble
o conne
ſelig el
ennn 4r.
ſrecebe,
munier
s onceh⸗
le
Nr
N G,
occonſe
iualter,
llasmo
in,
nl n
Anuliert
Ael
6Cinlttu

Nan in

dih
Mheun

9
nanhnei.
ern ſen
ireſt,

lond
i le⸗

N Nd.

Urnn

lonlet

Chtunn
Nene
Mlate.
Nniun,
Mle h⸗
Mri.
Munn,
un.
nli
Cion!
N

E

.

DzEz MATRIMONIO. 1035
dere nor, donec neſtra voluntate diſceſſerimur-

Et l. Obligationum ſ-. de A. & O. ſubſtantia

obligationis ponitur in animo ſe obligandi.
Canonico: Can. 22. 4. 5. MWon dehet, inquit,
aliquis verla conſiderare ſed voluntatem, & in-
zentionem; quia non debet intentio verbis ſera' rey
ſed verba intentioni.
II. Deliberatus, id eſt, cum cognitione
& advertentia, quæ ſufficit ad mortale; hoc
enim obligationis gravitas, quæ ex Matrimo-
nio contrahitur, exigit. Irem mutuus, &
vVerbis, vel ſignis ſufficienter expreſſus, juxta
Florentin. in Decr. utrique enim parti inno-

teſcere debet, ut acceptari poſſit. Porro ſal-

tem moraliter ſimultaneus, h. e. utriusque con-
ſenſus non debet neceſſario coexiſtere & poni
ſimulrate phyſica, ſed moralis ſimultas ſuffi-

cit, id eſt, ut, poſtquam pars una conſen-

ſum dedit, altera ex intervallo conſentiat,
modè conſenſus prior adhuc perſeveret ha-
bitualiter, ſive non ſit revocatus, talis enim
ſimultas moralis cæteris in Contractibus ſuffi-
eit; & intervallum medium non vitiat obliga-
tionem l. I. F. de E. O. Quoad Matrimonium

*verd nulla extat in ullo jure exceptio. Deni-

que debet eſſe publicus, non clandeſtinus, ubi
viget Conſtitutio Tridentini Matrimonium

clandeſtinum irritantis: liber ab errore &
metu, de quibus partim hoc Cap. partim ſuo

loco uberiùs diſſeremus.

Ttt 4 ARTI.

1036 DE MATRIMONIG.

ARTICULUS II.

Vhrum conſenſus conditionatus ſufficiat ad
Mairimonium?

OVrvandem J. Conſenſum in Matrimo-
nium præſtari poſſe cum Demonſtratio⸗=
ne; cum Cauſa; cum Modo; cum Condi-
tione. Qum Lemonſtratione præſtatur, ſi ap=
ponitur ſigaum, Per onæ, qucum contra-
hitur, qual tartem exprimens, fierique ſolet
pPer particulas relativas qui, quæ, quod, ut:
duca te, quæ nobilis, dives es. Cum Cau⸗=
ſa: dum apyonitur ſignum exprimens moti-
vum, quod operantem impellit, & denota=
tur per particulim cauſalem quia; ut: duco
te, quia de tali ſtemmate oriunda es. Cum
Mogo: quando ſignum apponitur expreſſivum
oner's, vel obligationis, quæ imponitur; vel
effectus, qui ſperatur, vel finis, qui intendi-
tur; fitque per particulam ut; velut: duco
te, ut hanc dignitatem per te obtineam.
Cum Cenditione: ii detur conſenſus, ſed tan-
tùm ſub conditione, ſiquid poſitum fuerit;
ac proinde per particulam ſi indicari ſolet,
ut: duco te, ſi pater tuus conſenſerit. Nece
Modus; nec Cauſa; nec Demonſtratio per ſe
impediunt, quo minus actu verè fiat Matri-
monium, cui apponuntur, cum errorem tan-
tùm acecidentalem inducant 17. 33. F. de
Condit. & Demonſtr. Et Ratio eſt; quia non

Nekon
od 4
6 ſwe⸗ el
1, ſwe
e, e
o ſ Non
Noc ucre
1s won
D we
ievori
en len
e.
Iia
RdAN
0Mun, cui
umrnen
Cciocet
N lid e!
WCd
Gorun
r⸗
A
le
Cvo
Condo
uvro.
Gllonen
Uro,
umn.o
d
nne

id

Min.
Unferee
nCn
hI
n n
GeN
,
1 C
Nie
600le
Cbeo

Cn

Nn
r
linen
een
A⸗
hnt
(ern
e
Mr
vennh

fe
N 0.

1

DE MATHIMONIO. 1037
Impediunt, quo minus conſenſus feratur in
id, quod ad Matrimonii ſubſtantiam perti-
net, ſive vera ſit Cauſa, Demonſtratio, Mo-
dus, ſive non, ùt cùm dicitur: duco te,
quæ, vel quia nobilis es; ſive verè ſit, ſive
non ſit nobilis, ſemper occurrit ejus corpus,
quod acceptatur, & in quod fertur conſen-
ſus tanquam in ſubſtantiam. Dixi: per ſe;
niſi videlicet habeant rationem Conditionis,
cui contrahens alligavit conſenſum; quia tum
idem ſentiendum, quod de Conditione, de
qua nunc.
II. Licèt, attento ſenſu Juris, ea ſola ſit
ſtrictè dicta Conditio, quæ Actum, vel Con-
tractum, cui adjicitur, ejusque obligationem
in futurum eventum dubium ſuſpendit, ſive
Conditio de futuro contingenti 9. ſub conditie-
ne. Inſt. de E. O. latius tamen hoc loco ſumi-
tur Conditio, prout ingludit etiam alia Con-
ditionum genera; & definiri poteſt, adjectio
appoſita ſuſpendens, vel reſolvens diſpoſitionem
Acüs vel C. ntroctus, ejutque, gquæ ex illo naſci-
zur, obliga onem. L
Conditio ſic latius ſumpta 1. dividitur

in Conditionem de præterito; de præſenti;

de futuro. Conditio de præterito eſt, quæ
diſpoſitionem reſolvit, & dependentem red-
dit ab aliquo, quod extitir; ut: duco te; ſi
pater tuus mortuus ſit: de præſenti; quæ ab

aliquo, quod ſit actu; ut ſi nobilis es: de

futuro, quæ ab aliquo, quod extiturum ſir.
TIts 2. In

1038 DE MATRIMONIO.
2. In poſſibilem & impoſſibilem. Poſplilis,
quæ evenire, & non evenire poreſt. Iinpoſſt-
bilis, cujus eventus dari non poteſt, ſive ex
natura rei; ut: ſi hirco cervum ceperis; velex
Satu; ut ſi verè pauperi dicas: ſi Principatum
in dotem atruleris; mille aureos numerave-
ris; vel defacto, ut: ſi montem aureum attu-
leris in dotem. Huc pertinet Conditio, quæ
dicitur impoſſibilis de Jure, alias dicta Con.
ditio turpis; quèòd enim non licet, id nec
poſſe cenſemur. h. 5. F. J Condit. inſtit. Hæc,
ſi adverſetur uni ex tribus Matrimonii bonis,
id eſt, generationi aut educationi prolis; vel
fidei conjugali; vel individuæ vitæ ſocietari
eſt turpis repugnans ſubſtantiæ Matrimonii; ut:
ſi ſub quæſtu adulterandam te tradas: per
Poculum ſterilitatis, procreationem abortũs
generationem prolis evites &c. 3. in neceſſa-
riam & contingentem. Weceſſaria; quæ eſt
certò extitura, ſive ex natura rei, ut: ſi cras
ſol oriturus ſit; vel ex revelatione, ut: ſi An-
tichriſtus venturus ſit. Contingent, cujus even-
tus eſt dubius; ſi hic pendet a libera volunta-
te partis, qua cum contrahitur, ut: ſi Reli-
gionem catholicam amplecti volueris, dicitur
contingens Bioteſtativn; ſi a voluntate tertii,
ut: ſi Titius te hæredem ſcriber, eaſualis; alias
erit contingens ſimpliciter. Quæritur nunc,
an, vel quatenus dictæ conditiones appoſitæ
contraétui Matrimoniali reddant hunc invali-
dum, vel ſuſpendant?
Dico

Diol

gnente
Meredel
1 ſc eel
ifei
ctrclote
er icve
ſotenm el
enwn
rlhlin
5lanion,
ernmie
le, Ne
rtcksn
llere⸗

(orne

Aivronn
v eman
Wnc
Potecun,
Ulerandin
les e,
gnimn vine
Molubinta
wbono
li Cni
mlenlis in⸗
lnin Ug
pormunue
nohnen
elgnn
Knin

iſe
hl
nfen
nee.
nm.
e
rCn
1 Nn
ni,
el
etaii

U
Uer
te
ed

a

6.
glu
gti

ex
te

t⸗

D

DE MATRIMONIO. 1049
Diro I. Matrimonium ſub conditione re-
pugnante ſubſtantiæ Metrimonii eſt nuilun.
Patet ex c. fin. de Condit. appoſ. ubi Gregor.
IX. ſic decidit: ſi conditiones contra ſuhſtantiam
conjugii inſerantur: puta, ſi alter dicat alteri;
contrabo tecum, ſi generationem prolis evites: vel
donec invemam aliam honore vel facultatibus di-
tiorem: aut ſi pro quæſtu adulterandam te tradas,
matrimonialis contracius, quantumcunque ſit fa-
vorabilis, caret effetu. Pro quo oblerva: ad
Matrimonium ex inſtitutione divina eſſentia-
liter tria requiri: primum eſt ejus indiſfſolu-
biliras, ſive vinculum perpetuum. Secun-

dum: fides mutus conjugalis, h. e. obligatio

non adulterandi; & reddendi debitum, ſi ab
altero conjuge legitime exigatur. Tertium:
obligato non impediendi generationem pro-
lis, eamque, ſi nata fuerit educandi. Ideo
nullus eſt contractus juxta c. n. cit. contra-
ho tecum, donec invenero ditiorem: ur ad-
ulterandam te tradas; ut ſterilitarem procu-
res &c. vel natam prolem occidas; primus
enim vinculo perpetuo, ſive Matrimonii in-
diſſolubilitati; alter fidei conjugali; poſtre-
mus bono prolis poſitivè adverſatur. A tio
æ priori Concl. eſt: quia non poteſt ſimul ſtare
conſenſus in ſubſtantialia Matrimonii, & con-
ſenſus in aliquid Matrimonii ſubſtantiæ re-
pugnans; unus enim tollit & deſtruir elterum.
Quomodo tamen ſubſtantiæ Matrimonii non

repugnet in conjugibus votum ſervandi caſti⸗

uatem, vid. ſup. Dico

1040 Dz MATRIMONIO.
Dico II. Conditio poſſibilis de præteri-
to, vel de præſenti contractus Matrimonia-
lis valorem non ſuſpendit; ſed vel ſtatim nul-
lus eſt non exiſtente conditione; vel ſtatim
valet ea exiſtente. Ratio eſt; quia contractus
ex voluntae & conventione contrahentium
legem accipiunt juxta X. 85. 1n 6. ergo ſi eon-

trahentes conſenſerunt ſub conditione nobili.

t;tis, paternæ mortis &c. his exiſtentibus ſta-
tim naſcitur obligatio; vel nullus eit con.-
tractus iis non exiſtentibus; quia ſub his con-
ditionibus præcisè ſe obligare intendunt.
Dico IIlI. Conditio impofſibilis adjecla
Matrimonio illud ſaltem Pro foro externo non

vitiat. Patet ex c. fin. de condit. appoſ. quo

dicitur: aliæ conditiones appeſitæ in Matrimonis,

Ki turpes && imnpeſſiiles fuerint, propter favorem

jJus debent pro non adyectis haberi; tune enim,
niſi aliunde conſtet contrahentes ſeriò eas ad-

kcile, Eccleſia in dubio Ppræſumit, contra-
entes ſolius joci cauſa eyusmodi conditiones

adjeeiſſe, & potius ſerièò contrahere voluiſſe,

quàm invalide; proinde non defuiſſe conſen-

ſum & mertò? ne fortè ſeperentur, qui le-

gitimè conjuncti ſunt, & aliis conjungantur
Per Alatrimonium illegitimum. Limitavi ta-

men Concluſionem pro foro externo; Aliter

enim pro foro interno ſentiendum eſt, ſi re-
Vera ſeriò tales conditiones adjiciant; & verè
ſuum conſenſum tali conditioni alligent, ut
ſine illa non intendant contrahere; tunc enim
nullum

ert
e un
ehtuſn orn
eolel
Pennn
alhi le
Do!
Geann Mar
Num
el
blkntir
b ſpe
Me int
Eenra
ſicecn
incvvn
gogoe
In Lodee
KWolſe
Poroen
id ,
o adhnie
mnin it
rla cond
Nolebit .
n ſehe
eleur
nhmteore
Alemdi
Uenineneen

D·E MATEIMONIDO. 1041
gJullum erit Matrimonium, ex defectu con-
ſensůs: quin hoc ipſo, quod ſe nonniſi in
eventum nunquam futurum obligaverint, pa-
tet, eos ſe obligare omnino non voluiſſe: id-
que multo magis verum de conditione im-
Poſſibili de præterito, vel præſenti.
Pico Il. Spectato foro externo, valet
etjam Matrimonium regulariter ſtatim ut ab-
ſolutum, cui apponitur conditio impoflibilis
de Yure ſive turpis, de futuro, non repugnans
ſubſtantiæ Matrimonii. Habetur iterum ex
c. fin. ſæpe cit. Dixi tamen 1mò regulariter,
ſcilicet ſi dubium ſit, num ſerio, an joco ad-
jecta fuerit conditio; ſi enim aliunde conſtet
ſeriò ad jectam fuiſſe cum animo ſuſpendendi
Matrimonium uſque ad conditionis eventum,
nec pro foro externo valebit; præſumptio
enim Eceleſiæ, qua hic præſumit contrahen-
tes voluiſſe juxta mentem Eccleſiæ, & ſine
Peceato eontrahere, non eſt præſumptio Ju-
ris de Jure, quæ probationem in contrarium
non admittat. Dixi 2do: torpis de futuro;
ſi enim ſit de præterito vel præſenti, valebit
Per ſe conditione poſita; eâ verò non poſita
non valebit pro utroque foro. Dixi 3tio &
irerum ſpectato foro externo; nam pro interno
ſuſpendetur Matrimonii valor & obligatio, ſi
contrahentes revera non alirer, quàm in even-
tum talis conditionis ſe obligare intenderint;
cum enim conſenſus ſit de eſſentia Matrimo⸗=
nii, ſtcut contractus cujuslibet, non poteſt
S Valere

4042 DzE MATRIMONIO.
valere Matrimonium ut abſolutum, ubi ab
ſolurus conſenſus non eſt.
Dico E, Matrimonium ſub conditione
de furturo neceſſaria eſt abſolutè validum. Ra⸗-
tio eſt: quia talis conditio eſt defacto deter-
minata in ſua cauſa, eſtque moraliter præſens
& impleta, eo quòèd futuritio ejus defacto in-
ſit rei. Præreres ejusmodi conditio cenſetur
addita non tam ad conſenſum ſuſpendendum
quam oſtendendam i lius certitudinem, ur
ſenſus ſit, ſicut certum eſt e. g. ſolem cras
oriturum, ſic certum eſt, quòd te ducereve-
lim. Pro foro interno tamen mens ipſa con-
trahentis ſpectanda eſt, annon verba talia /
cras ſol oriatur, ita intelligat; ur velit indicare
tempus, quo cras ſol oriatur; tunc enim nou
Valebit Contractus ante diem craſtinum.
Dico VI. Matrimonium ſub conditione
honeſta, indifferente, aut contingente de fu-
turo non valet abſolute ante eventum condi-
tionis, ſed uſque ad hunc ſuſpenditur: quia
contrahentes non intendunt ſe obligare, niſi
poſt eventum conditionis; actus verò ultra
intentionem agentium non operantur. Et
quoad hoc ſatis inter DD. convenit? ſolùm

controvertitur inter eos, utrum Matrimo-

nium ſub tali conditione de futuro contractum,
conditione poſira ſtastim convaleſcat abſque
conſenſu novo, ſi modo prior conſenſus non
fuerit revocatus? Unde

Die⸗

D
o V

ſob e
collage

edol 7l

Nnrield,
gos
Ih
eoun,
ocomunen
byanid ol
unmn e
Pror
lten /
Petunri

(l retn,

nieſenen
noe ete
her bime
eN
Eww
6Duy.
1 itr⸗
Mentia ſt⸗

S1.

concron

ileine
li d
gimn ,in
n ſer
nane

eſer
ian.
la
Clcare
1non

one
E.
nod.
l/
El
IA
M
Finde
en
e
ed

Dz MATRIMO NIO. 1043
Dico EII. Probabilius eſt Matrimo-
nium ſub conditione honeſta, indifferente,
aut contingente de futuro, polſita conditione,
conſequi valorem abſolutum tam in ratione
contractůs, quàm Sacramenti ſine novo con-
ſenſu, modò prior revocatus non fuerit. Ra-
tio eſt. 10. Quia eſt hæc omnium aliorum Con-
tractuum, etiam Sponſalium natura juxta
communem AA. ut ſub tali conditione cele-

brati e purificatà, acquirant valorem abſo-

lutum ſine conſenſu novo, modò conſenſus
Prior ex nullius parte revocatus ſit h. 11. f.
qui potior. in pign. l. 7. . de contrahb. empt. Er-
go etiam Matrimonium, quod naturam con-
tractůs retinuir. 26. Quia conſenſus ille,
cùm in eventum conditionis relatus ſit, uſque
ad hunc perſeverat moraliter, ſicut in eo,
qui per Procuratorem contrahit; igitur poſi-
fa conditione non minus obligabit, quàm ſi
de novo poneretur. 30. Quia ſic deelaraſſe
S. POM V. & CEMENT. VIII. refert Fagnan.
in c. ſuper eo. L. y. n. 56. h. t. ut adeò hæc
ſententia ſit authenticè declarata.
Olj. I. Actus legitimi non recipiunt diem
aut conditionem c. 50. in 6. l. 72. f.. de N. J.
atqui Matrimonium eſt actus legitimus; ergo.
N. D. Maj. Actus legitimi, h. e. qui vel ex
diſpoſitione Juris diem aut conditionem ex-
cludunt; vel ex natura ſua ob certam verbo-
rum formam præſcriptam vel a Jure humano,
Vel divino ut in reliquis Sacramentis. Alii
actus.

1044 Dz MATRIMGNIO.
a Qus. N. Per Acus legitimos in citt, NX,
illi Actus intelliguntur quibus ex diſpoſitione
Iuris non licet conditionem adjicere; tales
iunt in Jure ſpecialiter expreſſi, ut c. l. 77.
emaneipetio, acceptilatio, hæreditatis aditio,
ſervi optio, datio tutoris; & in Jure Cano-⸗
nico c. 2., de Elect, in 6. electio: item illi Actus;
quibus certa verborum forma Ppræſcripta eſt;
t in Sacramentis cæteris: non verò per Actus
legitimos intelliguntur Contraétus ſecundum
ſe;, vel Actus in Jure ſpecialiter non expreſſi;
proinde nec Matrimonium, cùm nec ſpecia=
liter quoad exeluſionem conditionis exprima-
tur in Jure; nec certa verborum forma con-
ſtet; nec ex natura ſua ſit excluſivum condi=
tionis; quin ipſo Jure imbibitam habeat con=
ditionem intrinſecam: niſi Religionem intra-
vero.
ODlj. II. c. Super eo. 5. H. t. ſtatuitur eum,
qui Matrimonium iniüt cum muliere ſub eon-
ditione conſenss pa erni, ante illius even-
tum ad Matrimonium contrabendum cogi non

poſſe; infertur: ergo hic eveniente ad illud

contrabendum cogi poterit. Sulſ. atqui non
contrabitur Matrimonium niſi per conſenſum
ergo cogi eo caſu poterit ad ponendum con⸗
ſenſum novum. B. D. Am. Et Pontifex
ibi contrabere ſumit. pro ponere conſenſum. N.
Pro perſicere contractum, h. e. conſummare
Martrimonium; ut ſenſus ſit ad Matrimonium
onſummandum cogi non poſſe. C. Quæſie
tum

anin iu
Cüonis
mendum
contrehe
Ponlum!
4 4 1 lam
erom,
6V ſogg
cn
en Ae
R,
As pene
d poe
Erkin
Geo
don N
1 ’
Mane
Unin ne
enber onn
cone
Url

olode

Rhon nu
d
Punmm
Caniar e
tin

De MATnIONODO. 104
fum enim fuerat, utrum talis ante eventum
conditionis cogi poſſit ad Matrimonium con-
ſummandum, ut patet ex Rubrica; ergo per
nin An contrahere intelligit conſummare; alis
I telponſum interrogarioni non coneordaret:
nlls Vel ſi tamen contendas, Pontificem velle,
ie ut iterum contrabatur, eumque de contractu
I 1n0Vο loqui, dici poteſt, id factum ideo,
“ ued dubium fuerit, annon brior conſenſus
on Uerit ante conditionis eventum revocatus.
ien 7 M. 1. In C. it. dicitur, quòd con-
“ ſenſus Pendens ab eventu füturo non ſit ha-
u bendus pro conſenſu de præſenti; atqui ad

nile
Ghline
Eeiles

. Rlatrimonfum requititur conſenſus de præ-
tan. ſenti; ergo ponendus eſt conſenſus novus.
m. K. D. Maj. Conſenſus bendens ab eventu fu-
turo non eſt conſenſus de præſenti, h. e.-
ne non eſt abſolutus & omnino perfectus ante
de. Sonditionis eventum. C. Non eſt conditi-
N Onatus, incompletus, revocabilis, quam diu
“ pendet conditio 5 & obligans ad exſpectan-
dum conditionis eventum. N. Eſt conſen-

ſus de præfenti poſitus, ſed conditionate,
proinde facit Matrimonium conditiona-
tum, non nuda ſponſalia de futuro.

Inſt. Il. Conſenſus ille conditionatus præ-
N ciſe & tantum ſponſal ia de futuro conſtituit.
* Prob. quia ſi ita conditionate contrahens po-
ſt:ea contrahat cum alia per verba de præ-
ſenti abſoluta, valebit hoc ſecundum Matri-
monium; atqui non valeret, ſi prior conſen-
Uaͦ ſin

4046 DE MATRIMONIO. 1
ſus conditionatus valuiſſet in ratione Matri- Rchin
monii; nam Matrimonium eſt ex natura ſua aolio
indiſſolubile. N. W. Ant. Prob. Min. D. Non iu- ins
vValeret, ſi prior conſenſus conditionatus va- imonſ-
Iuiſſet in ratione Matrimonii perfecCti C. cum nninet
tantum valuerit in ratione Matrimonii condi- Ml
tionati, incompleti, nec proin irrevocabili- e, N
ter. N. Matrimonium perfectum, abſolutum Nc en
indiſſolubile eſt. NNRN
Obj. III. Matrimonium eſt inter Chri- 1 ne
ſtianos Sacramentum; ergo debet adeſſe ſi= un 4
num ſenſibile; atqui eveniente conditione N o
non apparet ſufficiens gnumn ſenſibile. Conf. Hunmn
Ceætera Sacramenta N. L. à futura conditi- itergl
one pendere nequeunt; ergo nec Matrimo= Wn wd
nium. H. M. Min. Nam ſignum ſenſibile WdS
ſfufficiens eſt ipſe conditionis eventus, per nnd,
quam ex contrahentium Ppacto eorum con- ba
ſenſus adhuc perſeverans redditur ſenſibilis mon
& abſolutus; conditio enim eveniens opera- Wmn ild
tur idem, quod contractus purè celebratus vondem
TL. 11. F. qui potior. in pign. L. 7. f. de con- Imn
zrah. einpt. §. 6. Inſtit. de E. O. Ad Conf. k ilt
diſp. eſt. Quod Matrimonium retinuerit rTa- W eyen
tonem contractâs; hic vero conditionatus ) A
eſſe poteſt, & ſine novo conſenſu perficitur elani
conditione impleta. W
DVtrum verò in hac ſententia neceſſe ſit, duc,
ut conditio impleatur coram Parocho & te- ange
ſtibus, vel his faltem ſignificetur ejus imple- uh
tio, adhuc inter AA. controvertitur. Pro= Ain
babilius videtur, id neceſſarium non eſſe,
modè N

DzE MATRIMONIO. 104 7

lin. modèò ab initio coram Parocho & teſtibus
“ ſub conditione contractum ſit; quia jam ob-
ülon rinetur finis Tridentini „ ne deſerto primo
ire. Matrimonio contrahatur aliud, cùm non
Illum permittet Eccleſia aliud contrahi Matrimo-
le nium, niſi conſtet de non impleta conditi-
nle one, aut revocatione conſensus conditione
ln adhuc pendente. Sic etiam in Matrimonio,
dquod per Procuratorem contrahitur, neceſ-
rh ie non eſt, ut ſciat Parochus & teſtes, man-
uk datum efle legitime datum, non revocatum
nti Sc. ſed ſufficit eos præſentes eſſe, dum per
Procuratorem contrahitur: irem in caſu quo
Nle impuberes impubertate naturali contraxerunt
in coram Parocho & teſtibus dicendo, iſe pu-
if beres eſle & potentes ad generandum, ne-
ceſſe non eſt, ut poſtea manifeſtent Parocho
nan. G teſtibus ſecutam eſſe pubertatem. Imo
juxta communem ſententiam erit Matrimo-
aee nium abſolutum, licèt conditionis impletio
dum nondum conſtet ipfis contrahentibus, quan-
quam ut bona fide ui Marrimonio poſſint;
hæc ipſis conſtare debeat; cur ergo condi-
En tionis eventus conſtare debeat Parocho & te-
um ſtibus? Accedir, quod Tridentinum requi-
tir rxat præſentiam Parochi & feſtium, quando
contrahitur Matrimonium; ſed contrahitur
Neſh tunc, quando conſenſui conditio apponitur;
A non quando ea impletur. Et demum reſte
Ne Fagnano hoc ſufficienter declararunc Pius V.
No & Clem. VIII. pro valido habentes Matri-
m, monium per verba de præſenti ſub conditi-
Duuz one

1048 DE MATRIMONIO.
one de futuro honeſta contractum coram Ehbi
Parocho & teſtibus, approbantes declaratio- es, gn

nem S. Congr. Cardin. Concil. Trid. lrcdae
diria!

Llrum ad valorem Matrimonii filiorumfamiligs alnn I
. 1s 406 un
ſit neceſſarius parentum conſenſus? nel

A fürmat Calvin. . 4. Iaſtit. c. 179. Le es Pon- Müumn
IA iificias, quibus conjugia inter a oleſcen- Mhil
tulos parentum injuſſu contracta firma ratàque lli luu
declarantur vocans in Deum impias, partim in iub
Somines iniquiſſmas, h. e. contra jus Naturale nilifn
& Divinum. Diſtinctione Lucherus utitur I
Serm. de Matrim. Si ex conjugio abſque pa- Mllldi
rentum conſenſu contracto jam nata ſit pro- n eri
les, vult illud ratum eſſe debere; ſecus ve- Mvorun
rd, eſſe irritabile pro arbitrio parentum. Amn
Brentius non parentibus, ſed Magiſtratui Dand
voieſtatem tribuit irritandi, vel conſirmandi hu C
M üimonia à filiis inita parentibus ſive in- Mond
Vitis, ſive inſciis; ſinguli verò ſe Jure Ma-
gurali & Divino fundari contendunt. (eil
Concordi econtra ſententia nunc præ- ſie
fertim poft Tridentinum tenent Catholici, hinoyn
nec Jure Maturali, nec Divino irrita eſſe di- Al
&a Matrimonia, licèt illicita, ſi abſque juſta Ind
cauſa ita filii contrahant; & ſolum inter eos Mm
oſt Trid. orta fuit quæſtio, an S. Synodus itiin
ecrxeto ſuo ͤ ſ. 24. E/,. AMacrim. c. I. do- Altii
ðð = 1 gins hiülij

tn
no.

i

lgen
oken
inſe
iry
ee
briut
nepe⸗
p⸗
Ne.
Wn
Kfunt
Vd
NeH
4
NANN
edh
eie

Dz MATRIMONIe. 1049
gma definire voluerit duntaxat contra No-
vatores, qui docuerant Matrimonia, ex de-
fectu conſensũs parentum utroque jure, Ma-
turali &σ% Divino irrita eſſe, ideoque parentes
ex utroque hoc Jure poſſe, ea rata facere,
vel irrita? vel utrum præter dogma illud
contra Hæreticos voluerit generalem diſci-
plinæ legem proponere, qua deinceps dicta
Matrimonia in tora Eecleſia rata, firmaque
haberentur ? Negarunt hoc poſterius non-
nulli Doctores Galliæ, exiſtimantes, De-
creto Tridentini ſolummodo contra Nova-
tores definiri non poſſe, parentes Jure Natu-
rali & Divino rata, vel irrita facere ſine ſuo
conſenſu contracta à filiis Matrimonia; nihil
verò ſtatui de privatis Provinciarum, vel
Reg norum Legibus, quibus ea Matrimonis
vel rata haberentur, vel irrita; proinde eo
Decreto nullum præjudicium inferri Legi-
bus Galliæ, quibus irritata eſſe talia Matri-
monia putabant.
Dico I. Matrimonia 4 filiisfamilias, idem
eſt de filiabus, contracta parentibus ſive in-
ſciis, ſive invitis, nec Jure Naturali, nee
Divino, nec Humano irrita ſunt; nec pro-
inde Magiſtratus, vel parentes poſſunt ſuo
arbitrio ea vel rata facere, vel irrita. Prob.
der part. I. Non Jure Maturali; quia ſicut
Matrimonium eſt ſolius viri fœminæque
conjunctio, qui ſuo conſenſu contractum
Perſiciunt, ita ſpectato Jure Naturali pro ſus
Uuuz3 eſten⸗

1050 DE MATRIMONIO.B

eſſentia utriuſque contrahentis conſenſum

poſtular; hoc igitur habito valebit Jure Na-
turali. Deinde ſpectato Naturæ ſenſu pror-
ſus iniquum apparet, filios ita parentum po-
teſtati velle ſubſternere, ut fine horum con-
ſenſu valide contrahere Matrimonium non

poſſint; Imd. Quia interdum fihii ipſis pa-

rentibus prudentiores ſunt. 24. Parentes
ex ſordida ſübinde avaritia, ne dorem mi-
merare cogantur, impediunt filiorum Matri-
monia; 3i0. Vel politicis ex cauſis con-
ſenſum procraſtinant cum incontinentiæ &
animarum periculo. 45. Aliquando liberos
etiam invitos compellere intendunt in Mo-
naſterium, vel cælibe vitæ genus, nunquam
in eorum nuptias conſenſuri; vel ideo con-
ſenſum negant, dum filius admittat ſponſam,
quam parentes elegerunt;, licèt eam averſe-
kur filius; ex quo Matrimonio non niſi in-
fauſti eventus oriri ſolent. 520. Filiorum
maximè intereſt, quibuſcum perpetuam vi-
Hæ ſocietatem ineant, ob gravia onera Ma-
trimonio annexa, cùm ſir indiſſolubilis &
Perpetua quædam quaſi ſervitus, à qua per
Naturam liberi naſcimur; igitur jure Natu-
ræ non debet ejus electio neceſſariò pende-

Fe à voluntate aliorum, quàm eorum, qui
latrimonium ineunt. 6:0. Sæpe filii & fi-

liæ extr àa Patriam poteſtatem ſunt, ut eman-
cipati, vidui, viduæ, abſentes in remotis
terris, ut parentes conſulere ſubinde non
o poſ⸗

NN,
ntenbe
Mioin
etihee
( con⸗
n 1.
cher

nati
Oone 5
Circhem
n Krh
Genn
lerbure
uronni
ennon
.). W
Wene
Nee eum
il
m pore
ſin
in lanei
u Conga
ſniha

ſiee E

Me
Ro ür

(lli

DI MATNMONOD foyf
dvoſſint; vel aliunde non expediat. Et vel
inc Conf. Si ob reverentiam jure Natura-
li parentibus debitam non polſſint inire vali-
de Matrimonium abſque parentum conſen-
ſu; ergo nec vidui, nec viduæ, cùm in his
perſeveret naturalis in Parentes obligatio;
ſed conſequens eſt direéctè contra Apoſto-
lum 1. Cor. 7. de vidua dicentem: cui vult;
Zabatt—
II. Nec jave Divino; Tale enim non eſt
aſſignabile, ur conſtabit ſolutione object.
quin ex S. Scriptura tenemus Jacobum Pa-
triarcham Gen. c. 29. duxiſſe uxorem ſecun-
dam, Rachelem; & Gen. 30. alias duas Ba-
lam & Zelpham parentibus inſciis; at hoc non
feciſſet Patriarcha ſanctiſſimus, ſi ad valorem
Matrimomi jure Divino neceſſarius fuiſſet
parentum conſenſus. Sed & Tobias junior
Tob. 7. uxorem duxit Saram, jam pridem
exiſtente Lege Moſaica, ſine ſcitu parentum;
nec eum dehortatur Angelus, viæ comes.
II. Wec jure Pofitivo Humano; ut ite-

rum patebit ſolut. object. Econtra Concil.

Trident. Seſ. 24. de Ref. Matr. c. I. contra-
rium ſancivit: ubi: eos ſanéte Synodus anatbe-
mate damnat, qui falſo afirmant, Matrimonia
d fliigfamilias ſine parentum conſenſu comracta
irrita eſe, & paventes ea rata, vel irrüa face-
ve poſſe. Ad quod movebantur Tridentini
PP. ob rationes fupra in Prob. part. I. allatas,
teſte Pallavicino Concilii Trid. Hiſtorieo,

1052 Dz MAYTRIMONIO
tametſi Oratores Galliæ ſolenniter Regis no-
mine peterent à PP. ut redderentur irrita
Matrimonia contracta à filiis abſque paren-
tum conſienſu, quòd plerumque noxia, ac
ſamiliis indecora eſſent, & odiorum, ut ipſi
Pputabant, quàm amoris fomes inter conju-
ges. Reſpondent equidem quidam Docto-
res Galliæ, Concilium his verbis voluiſie
damnare novos Dogmatiſtas Lutherum &
Calvinum, docentes, ea Matrimonia eſſe Ju-
re Narurali & Divino irrita; non verò con-
didiſſe Legem Diſciplinæ univerſalis, con-

trariam Legibus privatis Regnorum, præſer-

tim Galliæ; ſed huic Reſponſioni occurre-
tur Concl. II. Item valere es Matrimonia
jam ante Trident. decreverat Nicçolaus I. c,
Sußiciat 3. caufſ. 27. q. 2. !Innocent, III. c,
Tuæ fraternuatis de Sponial. Clem. III. C.
Cuùm virum I2. extra de Regular,
Dieo Il. Concilium Tridentinum, ame
cit. Seſſ. 24. c. I. de Ref. Matr. non tantùm
intendit damnare Dogma Novatorum 3 ſed
ſimul condidit Legem Dilſciplinæ univerſa-
lis, vi cujus generaliter rata firmaque ma-
nerent Matrimonia contracta ſine conſenſu
Parentum. Katio ℳ J. Quia contrarium
nullo ſolido fundamento dici poteſt, ut pa⸗
tebit ſolur, obj. . Si voluiſſet unicè defi-
nire Dogma contra Novatores, cur mere
aliàs conſtanter obſervato, definitionem ſuam
non repoſuit inter Canones? III. Si in-
1 ten⸗

D

let in
ele
ehne el
Caron
S ſed h
ſao; gooe
oga
la Gn
Hummnnn
Mronunei
Pole on
Nrger i
er Mu
lni fe,
Mnn
id Ren l
Alen
N N
W N
ccontri
Onctent
ſur, Co
or vn
/
rreept
belienri
nle oon
llr.
betur ri

rle

in.

inie
ie
d

gt

le.

Nie
fenng

eH

ea
1 D.
Nln
nt⸗
von
lo,
H

e

U

Nn

1

N

ninn

K.
W

„

Dz MATRIMONIO. 1053
tendiſſet rantùm damnare Hæreticos, nec
inducere Diſciplinam univerſalem, etiam
contra privatas Leges Provinciales; ergo ve-
Trè& adhuc eſlent irrita ea Matrimonia vi Le-
um iſtarum, poſſentque irritari à parenti-
Fus ſed hoc nequit conciliari cum Triden-
tino, quod Decretum ſuum nullo ſigno re-
ſtringit ad jus Naturale & Divinum; ſed ſine
ulla diſtinétione inter jus Naturale, Divinum
Humanum, indefinitè, adeoque univerſaliter

pronunciat valida eſie ea Marrimonia, nec

Poſſe à parentibus irritari. IV. Quia du-
plex erat controverſia in Concilio, ùt colligi-
tur ex Pallav. Lib, 22. & 23. prior ſpectabat
dogma fidei, eſſentne irrita ea Matrimonis
Jure MNaturali &* Divino; ut volebant Hære-
tici? altera Diſciplinam, an expediret ſpe-
ciali Lege irrita declarare hæg Matrimonia,
quod poſce bant Oratores Calli? igitur cùm
his nihil conceſſum legatur in Concilio; ſed
econtra verbis generalibus rata & firma pro-
nuncientur hæc Matrimonia, ſat clarè colli-
gitur, Concilium voluiſſe ſimul Legem Dil-
ciplinæ univerſalis condere. .
Ohb,zj. I. cont. Conch I. ex Jure MWaturali.
Vi præcepti Naturalis filii tenentur præſta-
re obedientiam parentibus; ergo non poſ-
ſunt ſine conſenſu contrahere Matrimonium.
Conf. I. Jure Naturali filiorum voluntas con-
tinetur in voluntate parentum. Conf. II. L.
1. & 2. C. de Nupt. in quibus neceſſarius
L Vuus paren-

4

1054 DE MATRIMONIO.
parentum conſenſus decernitur; hæc datur

ratio: hoc fieri debere & civilis & naturalis

vatio ſuadet in tantum, ut juſſus parentum
Præcedere debeat. Ergo. . W
. D. Conſ. Non poſſunt validè N. Lici-
t§. Subd. Sine legitima cauſa C. hac habitâ
N. Plus argumentum non probat. Cæte-
rùm in eligendo vitæ ſtatu nullus alteri ho-
mini à Natura deſpoticè ſubjectus eſt; ſed
ſoli Deo. Ad Conf. I. D. Voluntas filio-
rum, qui nondum ad perfectæ Rationis uſum
Pervenerunt, continetur in voluntate paren-
tum. C. (Qi ad eum pervenerunt. Subadh.
Quoad uſum, curam, adminiſtrationem tem-
poralium &c. C. Quoad vitæ ſtaum per-
ſonalem. N. ex dictis. Ad Conf. Il. . D.
Naturalis ratio ſuadet, ut juſſus parentum
Præcedere debeat, in ordine ad effectus ci-
viles, & ad Nuptiarum honeſtatem. C. Ad
Marrimonii & Sacramenti valorem. N. Vid.
diéta de sponſ. & inferius. . “
Obj. IIl. ex Jure Poſttivo Divino. Math.

19. Dicitur Deus eos conjungere, qui con-

trahunt Matrimonium; ſed non poteſt dici,
quod Deus conjungat eos, qui contrahunt
ſine conſenſu parentum; cùm ita contrahen-
tes peccent; ergo. Conf. J. Gen. 28. Judas
primogenito ſuo Her dedit uxorem Thamar;
& iterum dedit eam fiio ſuo Onan. Couf.
II. Exod. 22. dicitur, /i vivginem guit ſedu-
rerit, dotabit am, ez babebit eam uworem. &
bater

D
irtrre
7 notuen
en
en ſu
8 ſiet
.

. .
Kchunt,
Pellu he
Il Eſan
brem,.
19 h 9
py ſnli
leng li
mevnſenin
n Knnrn
Kudn
häs
Uum, Ncn

f )

n elel
ltionen
unbere,
lun⸗
Non
Ee
4 Ur.
itgiaſe⸗
W
ttei

tn
e ne
Ulerme
her.
10.
Nten
G.
ONW
NWN

4
Eles
Ghmnt
Uher⸗
d

DE MATRIMONIOD, r1055

pgater virginis dare noluerit, reddet pecuniam

jJuxta modum dotis. Adde illud Deuter. 22. v.
16. Item 1. Cor. 7. Qui Motrimonio jungit
virginem ſuam, bene facit, qui non jungit, me-
lius facit. Ubi requiritur conſenſus paren-

LIum.

Fe. M. Min. Deus verè conjungit ees,

qui abſque parentum conſenſa con-

trahunt, ſicut vere baptizatur, qui cum

affectu peccati mortalis Baptiſmmum reci-

pit; & ſicut verè concurrit ad eorum produ-
Gionem, qui naſcuntur ex adulterio, ut no-
tat S. Th. 4. 4 8. 4. 2. ad 2. Poteſt tamen
aliquo ſenſu dici eoſdem non conjungere,
quatenus, ſi abſque legitima caufa fine paren-
tum conſenſu conmtrshunt, non recipiunt fru-
ctum Sacramenti; ſicut aliquo ſenſu dici po-
teſt non communicaſſe, qui peccati mortalis
conſcius oommunicat, quia non recipit gra-
tiam, licèt vere corpus Chriſti recipiat. Ad
Conf. I. . Inde præcisè, nec plus probari,
quàm electionem ſponſi vel ſponſæ item pro-
poſitionem pendere a parentibus; iis eriam
incumbere, ut liberis de ſponſa vel ſponſo
Pzodidenni, & circumſpiciant; non verèò li-
eros non poſſe validè per ſe ipſos contra-
here; quod ſolum negamus. Ad Conf. Il.
B. IIIud Ex. 22. non eſt ad rem; non enim
ibi sgitur de conjugio, ſed de ſtupro, quod
vir habuit ad iuam explendam libidinem,
non ad habendam uzorem; in quo calu pro
10. pœna

1056 Dz MATERIMONIO, hor
Pœna criminis illud ſtatuitur, ut, ſi ſlupra- enen
tor voluerit, & parentes ejus, illam poſſit ulikno
habere in uxorem, ſin minus ſolvat dorem; oli
datur ergo hoc caſu poteſtas patri filiam ſtu-
Pratam negandi ſtupratori, licèt hic eam du-
cere vellet, idque in ſtupri penam: Unde
nihil ſequitur contra nos. Qoad alia Scri-
pturæ loca B. D. Requiritur conſenſus pa-
rentum neceſſarius ad valorem. W. Tantum
ibi fit mentio conſenſus, quatenus ad paren- 31
tes pertinet providere filiis, item quatenus ſlim
exigit honeſtas & reverentia, ut fili conſu- “
lant parentes. C. Unde idem Apoſt. 1. Cbr. D
7. V. 9. de viduis & virginibus ſimpliciter 13
dicit: quod ſi ſe non continent, nubant „me- aſilm
lius eſt enim nubere &c. ubi nihil de con- Skcne
ſenſu parentum. B 4
Olj. UI. ex Jure poſitivo humano. Variæ
Leges civiles, udi pr. Iuſt. de Nupt. item I. 2. “
18. 36. f.. de Kitu nupt. abſolutè exigunt pa- Wl 8
rentum conſenſum. Conf. . Concordat
etiam jus Canonicum ; nam Evariſtus Can. 1
Aliter I. Cauſ. 30. q. I. conjugia ſine conſen- nan⸗
ſu parentum inita vocat non legitima, imèò ee
adulterie & upra. in eundem fere ſenſum iglen
loquuntur Canones alii. Conf. II. ex SS. PP. N 6
S. Baſitius Ep. ad Amphilochium, quæ, in- “ e
quit, ſine iis, qui halent bpoteſtatem, ſftunt ma- nrl
trimonia ſunt fornicationes. Hic Pater Græ- MWllil
cus erat; talemque fuiſſe Eccleſiæ Græcæ oſt
morem probat Leunclavius Juris Orientalis Uik
t col-

5 1 30
liau
1Comin
N. n6o
nond
dremmr

in.
Lplie
en⸗

lun.

uln.
iie.
i.
Imm
Un
Clleat
c.
1.
D
Ne.
(d⸗

te
nln.
nz
Nn
rtn.
Uut.
NdN
lon
E.
ſl⸗
n u.
1e.
teee
Cendi
6

DE MATRINONIOD, 10557

colle tor Zom. I. lib. 3. Sed & candem fu-

iſſe mentem Patrum Latinorum colligitur ex
Tertulliano L. 2. ad Uror. cap. 9. S. Am-
Broſio Lib. I. de Abrahamo cap. ult. Leone
Ep. 92. ad Ruffinum, & aliis. Conf. III. In
Gallia plurium Regum edictis, Henrici III.
in Comitiis Bleſſenſibus anno 1579. Henrici
IV. 1606. Ludovici XIII. 1629. & 1639. Mma-
trimonia filiorum familias ſine conſenſu de-
clarantur invalia.
MH. D. Ant. Leges civiles exigunt con-
ſenſum parentum ex honeſtate & ad licen-
tiam. C. Ad valorem Matrimonii. N. nam
Leges aliæ, velut 21. F. de Ritu nupt. L. 14.
C. de Nupt. comtrahentium libertati omnino
conſultum volunt. Vel, ſi nihilominus quis
vellet contentioſe evincere, conſenſum paren-
tum requiſitum fuiſſe ad valorem, dicen-
dum, Leges illas fuiſſe correctas à Jure Ca-
nonico, præſertim Jure novo Tridentini.
Ad Conf. I. N. A. Prob. D. Evariſtus
vocat illa Matrimonia non legitima, quia non
contrahuntur ſecundum Leges. C. quia ſunt
invalida. N. Item: vocat adulteria & ſtupra
exaggerative, quia ſunt prohibita, ideoque
illicita. C. Adulteria, ſtupra ſtricte ſumpta.
N. Sic enim & vocat ibidem Matrimonia,
dum puella non dotetur, à Paranymphis
aon cuſtodita & ſociata offeratur; ſi ſponſi
biduo, vel triduo non vacent precibus, nec-
caſtitatem ſarvent; nemo tamen adulteria &
ſtupra

105 DE MATRIMONII.

ſtupra dicet matrimonia ſine hoc ritu celes

brata. Taceo, quod hæc Evariſti Epiſtola
Pluribus ſuppoſititia ſit. Eodem modo ex-

plicandi ſunt Canones alii.

Ad Conf. II. N. SS. Pp. loqui de Ma- 1

trimoniis ut illicitis, quia prohibitis non ut
invalidis, dicique à S. Balilio fornicationes in
latiore ſenſu. Vel, etiamſi concedamus juxta
quarundam Eccleſiarum leges reprobata fuiſſe
ea Matrimonia quoad valorem, nihil tamen
obſtabir Concluſioni; cum leges illæ abro-
gatæ ſint, & correctæ per jus novum in
Concilio Tridentino; Eceleſiæ enim abne-
gari nequit poteſtas, ut Ppro temporum varie-
tate humana poſſit immutare ſtatuta, prout

„

vel neceſlitas, Vel utiliras id expoſcit, uti in-
quit Concil. Lateran. IV. Can. 50. Imo illa-
rum Legum diſciplnam jam a XII. circiter
ſæculo mutari cæpiſſe, ex Innocentio III. in
cap. Zuæ fraternitatis de Sponſalib. Lucio III.
Ep. ad Burgenſem Epiſcopum cap. cum cau-
Jam de Raptoribus colligitur. . =
Ad Conf. IlI. R. D. In Gallia declara-
ta ſunt invalida quoad effectus civiles ſolum,
ut dotationem uxoris ſine conſenſu paren-
tum nubentis, jus ad hæreditatem, legiti-
mationem prolium, JIus ſuccedendi &c. C.
Quoad ſubſtantiam, vel vinculum conjuga⸗
le, & pro foro conſcientiæ N. Nam cum
Clerus Gallicanus in comitiis generalibus
Pariſiis anno 1629. congregatus libellum ſup-
plicem

m
Cenaſie
; 8
Oes
hian,
renn 9
1 emn
vccun.
n
e
Ihnes
R
ds N
Cen Wan
tuum
ſallico,
eps, 1
ie Cor
e priie
Gbn co
Aten
nn Cul
Eotk un
N luni
uuk

a
NR.
tt⸗

e
.
l⸗
5
0
*
As

nlr
oen

DE MATRIMONIO. 1059

plicem obtuliſſet ea de re Ludovico XIII.

rogans, ut eæ voces valide aut invalide in
edicto ejuſdem Regis contentæ, nequaquam
intelligantur cum relatione ad contractum
ſpiritualem & Sacramenti; ſed ſolum ad con-
tra um civilem; tum ut non adſtringantur
Eccleſiaſtici ad judicandum ſeeundum hujus
edicti, & Bleſſenſis articulos, ſed ſecundum
Canones & decreta Eccleſiæ, reſpondit Lu-
dovicus NXIII. ommonitio Cleri quod ſpectat ud
priorem diftcultatem, ſic reſoluta fuit, valide,
aut invalide contracta Matrimonia non eſſe ali-
ter explicanda, quam per ſolam velationem ad
Contractum civilem per laicos judices. Altera
pariter dißicultas juſta && rationi congrua viſa
Aſt. Vide ea de re fuſius Cabaſſutium Lib.
3. Theoriæ & praxis Juris Canonici F. 4. 6.
Si dicas: Matrimonium tamen: Gaſſonis
Ducis Aurelianenſis fratris Ludovici XIII.
cum Margaritha Lotharinga anno 1633. de-
claratum fuit invalidum tam judicio Eccle-
ſiaſtico, quam ſæculari ex defectu conſenſus
Regis. Keſpondent Galli cum Clero Gallica-
no in Comitiis generalibus anni 1637. eſſe
hoc privilegium Regum Galliæ ſpeciale tum
antiqua conſuetudine præſeriptum, tum Ec-
cleſiaſtica authoritate munitum, quod ſine
Regum Galliæ conſenſu invalida ſint Matri-
monia tam filiorum ſuorum, quam aliorum
Regii ſanguinis Principum, qui jus proxi-
mum ad Regnum haben. —

1060 DEY MATEIMONIO.
ARTICULUS IV.
An, co quo Jure metus Matrimonium in-
validet“
Nn eſt hic controverſia de metu Leri;
neque de juſte incuſſo, e. g. a Judice Ec-
cleſiaſtico compellente ad ſtandum Sponlali-
bus; neque de incuſſo a cauſa non lilera; eum
certum ſit omnibus, nullum ex his officere
valori Matrimonii. Quæſtio ſolum de me-
tu gravi inſtituitur, eoque injuſte incuſſo a cau-
ſa libera ad extorquendum conſenſum in Ma-
trimonium, an, præſertim 1n0, quo jure
illud invalidet? 240. An etiam, ſi metum paſ-
ſus Matrimonium firmaſſet juramento? cæ-
terum expoſitionem metus gravis Vide de
Sponſalibus metu extortis. l
Dico I. Metus gravis injuſte incuſſus
nec jure Divino; nec jure Narurali z ſed ſo⸗
lo jure Eceleſiaſtico invalidat Matrimonium.
Prob. I. P. Quia nullum jus Divinum aſſig-
nari poteſt. Prob. II. P. Quia ſpectato ju⸗
re Naturali ad valorem Contractuum plus
non exigitur, quam conſenſus ſimplieiter
voluntarius & liber; plus enim ex hoc Jure
deduci non poteſt; ſed merus conſenſum ſim⸗
pliciter voluntarium & liberum non tollit;
eſt enim hæc natura actus voluntatis inter-
ni, ut a nulla creata vi abſolute cogi & im-
Pediri poſſit, quo minus libere ac voluntz-
rie feratur in objectum, ſi id prius cogno-
ſeat ; & licet metus actum reddat involun-
tari⸗

1
ſecun

nnrt
il

n e0s

meto N
Vy II
wetos 1
ndl ern

Ni

nun ien
s co⸗
leur pni
Mo,
n
n conen
unin
on don n
Cndendt
em. Den
EKnred.
Is aut n
le en,
Au,
Nnir, er
un
lnphero
,
ün beek

Iunna .
Ne ſen

Ran

DE MATRIMONIO, 1061
tarium ſecundum quid, & velut conditiona-
te voluntarium, ita ut quis nollet contrahe-
re, niſi aliud metueret malum; manet ta-

men zctus abſolute liber & voluntarius; &

ex metu volens vere vult, cum malum mi-

nus, ut ipſi apparet, eligat præ majori. Conf.

Si metus invalidaret Matrimonium Jure Na-

turali, ergo vel ratione conſenſus, quem rol-

leret, vel ob injuriam, quæ inferretur; pri-
aum dici non poteſt, tum, quia ex ante di-
Ctis conſenſum non tollit; tum quia ſeque-
retur pariter tolli conſenſum metu gravi ju-
ſte illato, vel a cauſa non libera, ut mor-
bo, & tunc æque Jure Naturali ob defe-
Sum conſenſus irritum eſſe Matrimonium.
Mon ſecundum: quia injuria ex natura rei
actum non irritat; ſed ſolum tribuit jus vel
reſcindendi actum, vel perendi ſatisfactio-
nem. Deinde ſi ob intervenientem injuriam
irritaretur, etiam metus levis injuſte incuſ-
ſus aut metus injuſte incuſſus ob alium pla-
ne finem, quam Matrimonium, irritaret con-
tractum, ſi metum paſſus, ad mala, quæ
metuit, evitanda, eligeret Matrimonium:
uorum primum aperte falſum; alterum
altem plerisque, etiam adverſariis diſplicer.
Prob. IlII. P. ex C. 2. de eo, qui duxit. Ubi
validum declaratur Matrimonium, quod pars
metum paſſa poſtmodum libere iniverat cum
Parte altera; & declaratur nullum; quod
Prius exat metu extortum. Adde c. 14. I6-
XXX 4 28

1062 DE MATRIMONIO0D
28. b. t. Igitur cum nullo Jure alio invali- (A.
datum reperiatur Matrimonium extortum rnurn l
metu, ſequitur ſolo illud Jure Eccleſiaſtico nohd
invalidatum eſſe. Urmelun
Mec dicas: Ab Eccleſia invalidari ſolum adetuirt
tale Matrimonium pro foro externo; ergo G
ſi metum patiens interne conſentiat, uti po- dei Geb
teſt, cum actus internus a nulla vi & cauſa (r) le
extrinſeca impedibilis ſit, valebit Matrimo- (h!
nium pro foro interno, non obſtantibus tex- dl e
tibus Juris cit. Item. Eccleſiam tantum ir.- ſe hſ
ritare hoc Matrimonium, quia præſumit, on poel
non adeſſe conſenſum internum, ubi metus iomen
intervenit; ergo ſi adfuerit conſenſus, va- unnn ali
lebit, quia tunc præſumptio cedet veritati. nit
Nam HN. M. A. juxta c. 2. de eo. cit. Si enim mn, e
invalidaret ſolum pro foro externo hoc Ma- /0e
trimonium, non portuiſſer approbari Matri- idls
monium alterum poſtmodum cum parte alia ulm W
libere initum. Ad alterum N. A. Eccleſia nſſcſe
enim non præſumit peccata, quæ probari mho, Iin
debent; ſi vero niteretur hic præſumptione f. Neſe
non poſiti internè conſenſús, præſumeret ſit,n
mendacium ex metu contrahentis. Sed ir- 6,
ritans hoc matrimonium fundatur in verita- A
te conſenſús, non ſponte poſiti, ſed per me- um in
tum extorti, unde mala graviſſima naſci ſo- Wmn
lent. ⸗
Deiteo II. Matrimonium metu gravi & gl vf
injuſto extortum invalidum eſt, etiamſi a Letiin
metum paſſo fuerit juramento firmatum.: nn

47
lineg
monom
alie⸗

Cien
eno
unl.
1ſbene
rAnn.
nihee
nnt
Nelen,
ioens
N N.
enlietti
Genimn
e Me.
lur.⸗
Eeli
e un
Thrrte

DE MATRIMONIOO. 1063
Prob. ex 6. 2. de eo, qui duxit. cit. (Quo Ma-
trimonium metu initum declaratum eſt nul-
lum, non obſtante, quod fuiſſet juramento
confirmatum. Deinde Matrimonium extor-
tum metu irritatum eſt boni communis cauſa,
ergo & Juramentum ei adjectum irritatum
cenſeri debet, ne obſtet bono communi. arg.
c. 27. de Jurejur. 12. de foro com.
Olj. I. Cont. mam. Spectato Jure Na-
turali ex injuſtitia non poteſt naſei juſtitia,
ſive obligatio Juſtitiæ; ergo vi hujus Juris
non poteſt valere matrimonium extortum
injuſto metu. N. T. A. nam ita abſolute
poſitum falſum eſt, cum ex injuſtitia oriatur
obligatio Juſtitiæ Relsad illatum da-
mnum, vel ſatisfaciendi pro injuria. M.
Conſ. JSuppoſ. Quod obligatio illa Matri-
monialis naſcatur ex injuſtitia, quam infert
metum injuſte incutiens; ſed ex conlſenſu
ſimpliciter libero, quem ponit meium pati-
ens, licet ponendi illum metus occaſio fue-
rit. Reliquas objectiones jam attigimus, de
Sponſulib. metu extortis, ubi legi poſſunt.
OCOj. II. cont. 2dam. I. Can. 22. Cauſ.
22. q. 4. Validum declaratur Matrimonium
cujuſdam juratum, licet fuiſſet metu injuſto
extortum. II. Tale juramentum nec eſt in
Præjudicium alicujus tertii; nec, ſi ſervetur,
vergit in diſpendium ſalutis; ergo ſervan-
dum eſt, ſicut ſolvendæ uſuræ iunt, ſiquis
ſub juramento ſe eas ſoluturas promiſerit.
arg. 6. 6. 8. 28. de Jurejur.
XXX2 He.

1064 Dez MATRIMONIO. P

. ad T. N. aſſert. Sed tantum cit. Can. 6
approbatur matrimonium, quod ceſſante in-
juſto metu, erat de novo & libere contra- e
hendum; ad quod ad Hubaldus (de quo loqui-
tur Canon) tenebatur aliunde, ur coneubi- [Coni
næ conſuleretur; ita colligitur ex verbis: Uun
Quia verò, quam prius concubinam babuerat, gſnlins
non eſt peccatum in conjugem ſuſcipere G. er- eun
o ſermo eſt de Matrimonio adbuc contra- dhe e
Bendo; ceſſante metu; non verò approbaturx ondpinn
contractum ex metu injuſto. ꝗA
. ltanes,
Ad II. B. N. Ant. Præjudicat enim Ru 6
Juri Canonico, quod boni publici cauſa ir- n, In
ritavit Matrimonium extortum metu; qua- a An
tenus ex tali matrimonio naſci ſolent pug- ms t
næ, lites, ſc andala &c. quibus perturbatur gie, 6
Respublica; Unde tale juramentum contra nen,
bonos mores eſſe conſendum eſt, & conſe- Kdoon,
quenter ſimul irritatum cum Matrimonio. ini W
Quoad Uſuras eſt diſp. quia ſolvere uſuras orouik
nec peccatum eſt ex ſe, nec Jure Canonico (e icht
prohibitum, nec boni publici cauſa irrita- ſſig
tum; licet uſuras exigere omni jure pro-
hibitum ſit; ergo, cum juramentum de uſu- 4
ris ſolvendis ſine peccato ſervari poſſit, va,
lebit. iE,
Een Lon

* PAuine
don

leilr

Dz MATRIMONIO, 106 5
ni ,

ain CAPUT III.
De Unitate Matrimonii.
litti⸗ D modis Matrimonium dici poteft
i⸗ Deaeum: Primè; Quia unus cum una
let, eonjunctus eſt. Secund); quia prore con-
hle juge defuncta, alteram poſtea non ducit:
kum utraque ea unitas Monogamia appellarar, &
nniin monogamus, qui uni conjunctus eſt, vel
fuit. Priori Unitati opponitur Polygamia
d ſimultanea; poſteriori ſucceſſiva. Folygamia
n ſmmultanea vero, ut ex ipſis vocibus liquet,
A. dicitur; dum vir plures uxores ſimui ſibi
u. jungit; Succeſſiva, ſi vir ſucceſſive plures
g. Uxores ducat ira, ut nova ſuccedat priori
ttum demortuæ. Quod ſi vir ſecundam tantum
GIu Uxorem, priore mortua ducat, bigamia in
l ure dicitur, & vir bigamus. Pari modo
imn Unitati Matrimonii Polyviria, dum eadem
eII Uxor pluribus viris nubit, opponitur, quæ,
ut de Polygamia dictum, vel ſimultatea, vel
de ſucceſſiva poteſt intelli gi.

e.
1. ARTICULVUS I.
„n licita ſi Pohjgamia ſucceſſva? & Juæ Es-
cleſiæ tum Latinæ, tun Græcæ circa ſecundas,
c ulteriores nuptias fuerit diſciplinaz

„

Ota. Secundas nuptias ceu Jure Divino
illicitas atque irritas, teſte Aug. Lib. de
Hereſib. c. 26. damnaverant olim Montani-
XxX 3 ſteæ:

1066 DE MATRIMONILO

ſtæ, quibus ſe Tertullianus adjunxit Lib. de le, m
IUe,

Monogamia, Hæretici Marcionitæ, inquiens, ſetb
nuptias auferunt. Piochici (Catholici) inge- 4

clncer,

ele Alocn

Din
cnns S

runt. Illi nec ſemel, iſti nun ſemel nubunt
Verùm neque continentia ejuſmodi laudanda, quia
bæretica ℳ; neque licentia defendenda, guia i e
phyehbica eſt. Illa blaſphemat; iſta luxuriat. Odd e
Idem dogma poſtea Novarianis placuit, eos Nln
enim, refert Theodoretus Lib. 3. Fabularum Mn
hæreticarum cap. 5. qui ſecundas nuptias inie- luleſe
rint, a ſacris Myſteriis repellunt. eniſni
Dico I. Nec ſecundæ nuptiæ, nec ulte- ſen. Ntd
riores Jure Divino illicitæ ſunt aut irritæ, unnn!
Prob. I. Tales nuptiæ Imà non repugnant 1 lh
legi Naturali, quia non repugnant Matri- (ill
monii fini tum primario, tum ſecundario. Miga
2d. Nec repugnabant olim legi Moſaicee; ign
hæc enim eas nuſquam prohibet; ſed potius Illnl
approbat, dum Judæis præcipit, ut ducant ſiu.
mulierem, quam frater abſque liberis reli- Nldtt
querit. 3 ,. Nec adverſantur legi Evange- Iwln-
licæ; hujus enim Author Chriſtus eas nul- Ge Eon
libi aut damnat, aut vetat. Imò legi Evan- Mo, un
gelicæ planè conformes ſunt; nam, & Prob- elh
II. poſitivé, 1: Cor.7. abſolutè docet Apoſtolus: uly ip
mulier alligata eſt Eegi, quanto tempore vir ejus en ſch,
vivit; quòd ſi dormievit vir ejus, liberata eſt, cui Eino l.
pult, nubet tantum in Domino. Quæ verba ifi6
Aerer expendens Auguſtinus notat, A- Il unn
poſtolum non dixiſſe, /i Srmierit primus vir, lmn,
aut N nn

„2.

N
hnlte
e lens
llin.
H e
lruifi
ſit
Ar.
d ſin n
;Thirn
gin
e re
r Miir,
1lhlonet
Nun Mar.
ſndero⸗
olie,
kiſarns
AECN
e
Ulnbe⸗

Gihue.

Mihiee
U.

DE MATRIMONIO- 1067

aut ſecundus, aut tertius, ſed indefinite vir ejus:
proinde, marito mortuo, ſemper licebit nu-
bere alteri, & ſimiliter viro, mortua uxore,
ducere aliam, cùm ſit par ratio.
Dico II. Nec Eccleſia Latina unquam
ſecundas & ulteriores nuptias aut irritas aut
illicitas fecit, vel judicavit. Prob. I. negati-
ve. Nullus enim Latinorum Patrum produ-
ci poteſt, qui nuptias illas irritas aur illicitas
fuille aſſeruiſſet qud aliàs certè feciſſent vi-
gilantiſlimi P ſtores, ſi vel illicitæ tantum fuiſ-
ſent. Ideò & S. Hieronymus Ep. ad Gerun-
tiam dum refert Damaſi tempore fuiſſe Romæ
par conjugum, quorum alter viginti uxores
ſepelierat, altera maritos viginti & unum »
licèt id graviter ferret, non tamen nuptias
Perſtringebat in ſe ceu illicitas;, ſed tantum
exceſium libidinis & concupiſcentiæ. Prob.
II. poſitivè. Patres Latini licèt innuant tem-
perare a novis nuptiis rem eſſe conſilii, id
tamen non eſſe præcepti volunt ſive Divini,
ſive Eccleſiaſtici. Sic S. Ambroſ. Lib. de Vi⸗-
duis, quod pro conſilio dicimus, inquit, non pio
præcepto imperamus, neque enim prohibemus ſe⸗
cundas nuptias, ſed non ſuodemus... licet ergo
nubere, ſed pulehrius eſt abſtinere. S. Aug. Lib.
de bono Viduitatis c. 12. de tertüs & de quar-
tis nuptiis, & de ultra pluribus, ait, ſolent he⸗
mines movere quæſtionem. Unde ut breviter
reſpondeÄam, nec ullas nuptias audeo damnare;
nec iis verecundiam numeroſitatis auferte: a
XAXXA4 in

*½

1068 DEz MATRIMONI,e.

in medium proferens mulierem, quæ ſep-
tem viros habuerat, à Sadducæis Chriſto
Propoſitam dicit: ſed nec ipſam tot maritorum
mulierem Chriſtus dawinavit. Adde, quæ ex
codem S. P. in Concl. præc. retulimus, & quæ
cod. Lib. de bono Vid. c. 1I. enunciat: ne
arbitreris, vel ſecundas nuptias crimen eſe, vel
quaſeunque nuptias malum eſſe. S. Hieron. poſt-
quam tot laudibus Virginitatem extuliſſet
contra Jovinianum, urt prope nuptias de-
Preſſiſſe vidererur, in Ep. ad Pammachium
ſive Apologia, quam adverſus ovinianum
adornavit, ſuam & Eccleſiæ mentem palam
aperit: ego nunc libera voce proclamo, non da-
mmari in Eccleſia digamiam, imò nec Trigami-
am, ita licere quinto & ſeato & ultra, quo-
modo ſecundo marito, nubert. Unde & Conc.
Florent. in Decreto pro Jacobitis docet, non
ſolum ſecundas, ſed tertias, & quartas & ul-
teriores nuptias licite contrahi poſſe.
Olj. J. S. Hieronymus Lib. 2. contra
Jovinianum C. 8. afſerit fidelem, qui iterato
nupſerit, indignum eſſe, qui Chriſti corpo-
re reficiatur. II. In Epiſt. ad Agenuhiam
ait, laicos eadem lege teneri ad monogami-
am, quâ Sacerdotes: Laicus tenetur mandato,
ber quod ad Sacerdotium pervenitur; ergo ſe-
cundas & ulteriores nuprias putavit illicitas.
III. Si ſecundæ & ulteriores nuptiæ eſſent
licitæ & validæ, ergo etiam eſſent Sacramen-
tum, fed hoc videtur falſum juxta Kolan
7. cle-

ee In
n Ordin
ſonm U
prur In
cuncee d

N 1
lernre l
üdem!
ticinis
Marrino
er ej
6Dochn
1ech euun
t iteog
Ci obr⸗
Geittkun
A
Winer
Den
Ceniis;
cam ſen
lium ad
Rmi,
Nenti, nn
ltppon
(ſtl eu
llrrino
GCenie;
nunte

4
nſeli.
ei
ſtnn
hger
inuir
ani
Inn 1
Hen.
en enier
e Mlple
Dunmän

Dinmmn

ed Munn
Mdr.
Viyrn.
lnhe.
Cone.
odon
nadl.
l
hnce
gikn
mud
ed
Nie
1ur.

Greom
n

DrE MATRIMONIO. 1069
Eccleſiæ Im, quia bigamia quoad receptio-

nem Ordinum cauſat impedimentum Cano-

nicum ſive irregularitatem; ergo non vi-
dentur habitæ ùût Sacramentum. 240 Quia
ſecundæ nuptiæ non benedicuntur.

. ad I. S. Hieronymum velle, quòd
iteratæ nuptiæ arceant à communione, non
quidem in ſe, ſed in cauſa, ſcilicet ratione
libidinis, ob quam ùt plurimùm ad iteranda
Matrimonia impelluntur. Reſponſio patet
ex eo, quèòd, ùt paulò ante notavimus, cùnm
S. Doctor Virginitatem contra Jovinianum
adeò extuliſſet, ut viſus eſſet damnare nup-
tias, ideoque culparetur, palam profeſſus fu-
erit, nuptias in ſe licitas eſſe, quantumeun-
que iteratas. Ad Itl. S. D. voluiſle, Laicum,
ſi ad Sacerdotium pervenire velit, debere
abſtinere à ſecundis nuptiis juxta conſuetu-
dinem Eccleſiæ bigamos a Sacerdotio ar-
centis; vel Laicos tantùm ex decentia qua-
dam teneri, ne alioquin ſibi ad Sacerdo-
tium aditum præ cludant. Ad III. C. maj.
MW. min. Nihil enim deeſt ad rationem Sacra-
menti, non materia & forma, nec intentio,
òt ſupponitur; non etiam ſignificatio unionis
Chriſti cum Eccleſia; nam hæc ſignificatio
in Matrimonio duplex eſt, eſſentialis & ac-
cidentalis; prior conſiſtit in eo, quod Matri-
monium ſit unius eum una, ſicut Chriſtus uni-
XXX è tur

1070 Dkz MATRIMONIO.

tur uni Eccleſiæ; altera ſtat in hoc, quod

Prius non fuerit unitas cum altera; licèt er-
go accidentalis & ſecundaria deſit; ſemper
tamen habetur prior & eſſentialis, quia eſt
Matrimonium unius cum unaga. Ad L. prob.
M. Conſ. Illa enim irregularitas non eſt in-
duéta ideo, quaſi ſecundæ nuptiæ Sacramen-
tum non eſſent, vel in iis eſſet contracta
culpa; qui enim, inquit S. Ambroſ. Ep. 82.
iteraverit conjugium, culbam quidem non babet
coinquinati, ſed prœrogativa exuitur Sacerdotis;
ſed ob defectum Sacramenti, id eſt, perfectæ
ſignificationis Sacramenti Matrimonii, ùt ait
Innoc. III. c. 5. de Big. non Ord. Matrimo-
nium enim fidelium ſignificat primario &
eſſentialiter conjunctionem Chriſti cum Ec-
cleſia, velut unius cum una; ſecundario ve-
ro ex dictis ſignificat conjunctionem Chriſti
cum Ecclelſia tanquam ſponſa unica, ante
quam non fuit alia; ad hanc verò ſignifica-
tionem repræſentandam bigamus ineptus eſt;
ac proinde decere non videtur, eum Sacra-
menta miniſtrare aliis, qui ipſe in ſignifica-
tione ejuſdem patitur defectum. Ad 2. prob.
W. equidem de Jure non benedici ſecundas
nuptias, ſive ambo conjuges, ſive alteruter
tantum in priori matrimonio benedictionem
jam ſuſceperit c. I. c& 3. h. t. Sed Katio eſt,
quia benedictio ſemel collata ſemper adhuc
durare intelligitur, quam proinde repeti non
convenit cit. c. 3. b. t. Præſertim cum uno

con⸗
*

ſoge e
elens
auten
t ſtnun
cMode? oi
Aadhue
Di
Pös un
(R
Amyti
Shuuen,
i Au
l.
Cls a
er ſg
Sswo
Nlnm
Poland)
dr
r., A
Mudt,
cüͦm 1
lum N
leum,
au,
loleſiam
ſten,
leſa
6 lro
Conm

.

ügod
NS
ſer
uſ
Aln
SBmdt.
elne.
ſaanntr

heol n

n aH

1Nenli⸗
pente

Nli:A

Myno⸗
mnnc
in e
lno ve,
nil
la
Ahhhe
eput

DE MXTERIMONIO. 1071
eonjuge excluſo alterius benedictio incon-
veniens & contra morem Eccleſiæ foref. Di-
xi autem: de Jure; nam de conſuetudine,
aut ſtatuto in pluribus Diœceſibus etiam ſe-
cundæ nuptiæ benedicuntur, maximè ſi ſpon-
ſa adhuc nunquam fuerit benediéta.
Dieo IIIl. Eccleſia Græca ſecundas nu-
ptias nunquam illiciras vel cenſuir, vel fe-
cit. Prob. ex PP. Graæcis S. Baſilio Ep. ad
Amphilochium Can. 41. quæ in viduitate po-
teſtatem ſui habet, ita ut viro cobabitet, ab om-
ni culpa libera eſt, cum Apoſtolus dixerit, ſi
mortuus fuerit vir ejus &7. hic verò de ſe-
cundis tantùm nuptis loquitur. S. Epiph-
hær. 59, Novatianos dicit ſtolidos, quòd ab
ilis non amplius admittatur, qui poſt Ba-
ptiſmum ſecundam uxorem duxerit. Addi
poſſunt S. Gregorius Nazianzen. Orat. 321.
S. Chryſoſt. Homil. 19. in c. 7. Epiſt. I. ad
Cor. aliique, eos, qui ſecundas nuptias dam-
nant, habentes ut hæreticos; & meritèò;
cùm ſecundas nuptias licere innuat Conci-
lium Nicænum, eſſeque hoc dogma Catho-
licum, dicens Can. 8. Haæc autem pro omiui-
lus eos, Catharos ſive Novarianos dum ad
Eccleſiam recipiendi ſunt, Jeriptis convenit
profiteri, quòd Catholicæ &ν Abpoſtolicæ Eccleſiæ
dogmata ſuſcipbiant & ſequantur; id eſt, & bi-
amis ſe communicare &. Unde improbabi-
s rédditur opinio P. Gaſparis Juenin in
Comment. Hiſtor. & dogmatico aſſerentis,
quas-

1072 DE MATRIMONIO.

quaſdam Orientales Eccleſias Jjure Eccleſia-
1io ſecuudas nuptias feciſſe illicitas, neque
enim verolimile eſt, Patres Orientales, præ-
ſertim qui poſt Concilii Nicæni tempora
non adeò diu floruerunt, velut Baſilius, Gre-
gor. Nazianzenus & alii, contraire voluiſſe
Concilio Nicæno, rem hanc de ſecundis nu-
Ptiis eſſe doma Catholicum aſſerentii
Obj. J. Eos, qui ſecundò nupſiſſent,

Patres Orientales in Concilio Neocæſareenſi

Pœnitentia caſtigandos voluerunt; ergo le-
cundas nuptias voluerunt ill ciras. II. Gre-
gor. Nazianzenus Orat. 31. ait Apoſtolum
ſecundas nuptias averſari. III. S. Chryſoſto-
mus Homil. 32. in c. 19. Mathæi in Opere
imperfecto ſecundam, ait, accipere uxorem
ſecundum præceptum Apoſtoli eſt; ſecundum ve=
ritatis autem rationem verè fornicatio eff.
e. ad I. M. Conſ. Patres modicam pœ-
nitentiam imponebant bigamis, non ob cul-
pam in ſecundis nuptiis admiſſam, ſed ob
quandam incontinentiæ ſpeciem, quam illæ
Præſeferre videbantur. Sic & Baſilius ei-
dem praxi Conc. Neocæſareenſis adhæſit E-
piſt. ad Amphiloch. Can. 4. Difiniimus, in-
quiens, annum pœnitentiæ in Digamis; at-
qui certum tamen eſt Baſilium judicaſſe ſe-
cundas miptias eſſe licitas; patet enim 1mò
ex ejus verbis eod. Can. ſupra relatis. 24.
Quia non adeo diu poſt Concilium Nicæ-
num ſeripſit, in quo hæc veritas ſatis aper-
16

1

ſbiſt
gerat.
A

nis etl

1

elni inp

SScynſer

( MMN i

eprile mn
hon
iceluin
AIl
Pn,led
sni⸗
Rw
Mern.
Id
, §!
GAWn
tu cridi
ge ehen
Ut: ſeeul
Ai,
Mpoftolun
reer
o/
nngribn
Manle
Mrvn
li

1
ihr.
linn
fuſ
lenit
elig
n
lglhn⸗
Neltert
opne⸗
C.
ſln
Nllb.
Dere
Wen
n.
nn.
1d.
AN
Gen
MM
Auil
1
l.
IN
Ne.
ste⸗
6

DEz MATNIMONIO. 1073

te ſtabilita erat quod S. Baſilium latere non
poterat.
Ad Il. . D. Ait Apoſtolum ſecundas
nuptias averſari proprie, h. e. ut illicitas. N.
Averſari improprie, h. e. ſuadere potius vi-
duis continentiam juxta illud Apoſtoli: bea-
tior autem erit, ſi ſie permanſerit. C. Hanc
eſſe præciſe mentem Gregorii, ex ejus Orat.
37. in illud Evangelii, cam conſummaſſet g E-
Jus hos ſermones, clarum fit, cum hæc ſcrihat

ibi de Matrimonio: primum lex eſt, ſecun-

dum venia & indulgentia.
Ad III. B. Opus illud non eſſe S. Chry-
ſoſtomi, ſed vel hæretici Authoris, vel alte-
rius doctrinam S. Chryſoſtomi corrumpen-
tis. Et vero ut obſervat Bellarminus Lib.
de Matrim. c. 19. aliique paſſim, plurima in
co libro continentur, quæ cum orthodoxa
fide, & doctrina S. Chryſoſtomi, alibi ab
eo tradita aperte pugnant. Quin in cit. tex-
tu craſſam contradiétionem notare eſt, lon-
ge abhorrentem a tanti Doctoris ſapientia;
ut: ſecundam accipere eſt præceptum Apo-
ſtoli; & tamen vere fornicutio eſt; an enim
Apoſtolum veram fornicatonem vel ſuaſiſſe
vel præcepiſſe quis prudens dixerit?
Dico IV. Satis probabile eſt Trigami-
am in quibusdam Orientalibus Eccleſiis ha-
bitam fuiſſe illicitam, ſaltem jure Eccleſiaſti-
Cco; licet non irritam. Prob. I. P. ex PP.
Graæcis; S. Baſilio, qui Can. 4. in Ep. ad Aen⸗

1074 DE MATRIMONIO.
philoch. Trigamiam vocat fornicationem ca-
Itigatam, h. e. ut Balſamon alique Græci in-
terpretantur, fornicationem non vagam, qua-
lis eſt, quæ cum meretricibu promiſcue ex-
ercetur, ſed cum una muliere: & Can. 50.
Eccleſiæ inquinamentum. S. Baſilio conſenſit S.
Gregorius Nazianzenus Orat. 37. cit. dicens:
primum Matrimonium lex eſt; ſecunduin
venia & indulgentia; tertium iniquitas, ſive
legis transgrefſio ut ex voce græca colligi-
tur; tertium enim Matrimonium αaροααααιαα
vocat; & ex oppoſitione, quam facit inter
Matrimonium ſecundum & tertium. S. Epi-
phanius vero alique, dum exponunt illud
Apoſtoli I. Cor. 7. mulier alligata eſt legi C&̈.
ſecundas concedunt nuptias juxta Apoſto-
lum, nihil tamen unquam addendo de ter-
tiis. Dixi? probabile eſt; tantum enim ſal-
tem merentur verba Græcorum Patrum
ſumpta in ſenſu obvio atque proprio.
Nec dicas cum P. Billuart: Si Patres illi
Græci Trigamiam habuiſſent illicitam; ergo
Imo ſibi aperte contradixiſſent, cum alibi
non tantum ſecundas, ſed etiam ulteriores
nuptias ut licitas agnoſcunt, ut patet ex S. Ba-
ſilio Can. 4. Ep. ad Amphil. 240. Quod ſie
damnäſſent praxin & fidem univerſalis Ec-
cleſiæ, quod non eſt credibile de tantis Pa-
tribus. Nam H. W. I. ſeq. quoad Patres Græ-
cos, de quibus ſolis hic ſermo eſt, lieet enim
nuptias ſecundas agnoverint licitas, ut Baſi-
lius

naalceſte
lertiis
GCcrcd
fee U
Oriencte
lertigsy
Mnrin 8
e cene
.
ſetur eeni
E one
daree
Khhrachen
nda,
Bllio
Num. I
us Cin
ſnnc,
H
in l
Gendo,
i bl
NAanden
Cne

diner
Chin
ſng.
llre.
Cn
cnta.
d
Sndh
fniu,ſe
n ali
nuni
lcrieer
1 .
,ſſod
6
olo.
Eter
n.

Nn-
Cung
s
400e
lsle
mnied
nebt
hlein
aA
Ne

Ne

DE MATRIMONIO. 1075
lBius Can. & Epiſt. cit. ubi de ſecundis tan-
tum nuptiis agit; non tamen Trigamiam,
de qua loquimur. M. etiam 2. ſeq. nam ter-
tiæ & ulteriores nuptiæ an permittendæ
ſint, vel non? ad diſciplinam pertinet, ut
manifeſte probatur ex nupriis quartis, imo
ex tertiis in quibusdam caſibus, in Eccleſia
Græca illicitis & invalidis, ipſo approban-
te & confirmante Joande X. ſummo Ponti-
fice, ut dicetur Concl. ſeq. Poterant igitur
Orientales Eccleſiæ illicitas habere nuptias
tertias, quin propterea univerſalis Eccleſiæ
praxin, & multo minus fidem damnare vo-
luiſſe cenſendi ſint. G
Prob. II. P. Quia, licet Græci averſa-
rentur tertias nuptias; Matrimonium tamen
tale nunquam diſſolviſſe, aut diſſolvendum
declaraſſe deprehenduntur, quod certe alias
declaraſſent; ſed impleta quinquennü pœni-
tentia, quam imponebant trigamis, teſte
Balſilio Can. 4. cit. ratum habebant Matrimo-
nium. Res clara fit ex iis, quæ porro Baſi⸗
lius Can. 50. cit. Epiſt. tradit: Verumtamen
ejusmodi res, tertias nuptias, ut Eccleſiæ in-
Reinann er⸗ videmus, ſed publicis condemnationi-
us non ſubjicimus, matrimonium ſcilicet diſ-
ſolvendo, ut volunt Interpretes, cum de
Pœnis publicis intelligi non poſſit, quibus
Juxta eundem Baſilium Can. 4. ſubjicieban-
tur, ut quæ ſoluta au profuſa forncatione ſint
magis epetenda. ”M
Nec

1076 DE MATERIMONIO.

Nec obſtar, quod Baſilius Matrimonia
talia dicat eſſe fornicationem; hanc enim non
ſtricte, ſed latius ſumit, Imò quia tales nu-
ptias habebat ſaltem illicitas. 240 quod ter-
tiæ & ulteriores nuptiæ potius explendæ li-
bidinis & concupiſcentiæ cauſa, quam pro-
creandæ prolis ut plurimum fieri intellige-
ret; ideoque Trigamum indignum cenfuit
mariti nomine, quia videlicer mariti finis
eſſe primus debet prolis generatio & educa-
tio; hic vero in Trigamis eſſe communius
non ſolet.
Dico V. Vi præſentis diſciplinæ apud Græ-
cos tertiæ nuptiæ nonniſi in certis caſibus av-
lide contrahi poſſunt; quartæ vero nunquam:
Caſus autem, in quibus tertiæ nuptiæ apud
Græcos contrahuntun valide, ſunt, ſi biga-
mi quadrageſimum ætatis annum nondum
attigerint, & prole careant ex Priore Matri-
monio ſuſcepta. Quod ſi annum illum at-
tigerint, & prolem habeant ex priore Ma-
trimonio, ſunt prorſus ad contrahendum in-
habiles; ſi vero prole careant, licet eum an-
num attigerint, adhuc ad tertias nuptias
admittuntur, ſed impoſita peœnitentia majo-
re, quam alias trigami ſubire debent, dum

valide contrahunt. Ita Arcudius Lib. 7. de

Concord. c. 29.
Jus vero illud, quo in Eccleſia Græca
trigami ſunt redditi inhabiles ad quartas nu-
ptias, paulo poſt initia Sæculi X, Solenni-
ter

R
ſen,
Darnare
pkyro⸗
Ptobe⸗
trum, l
s Curts
en 9
An
Aget
wahnnaurn
mnoncte
Crna, 15
nlſoeon
ealy ale
eNo N
tſolene
eWehm
Pekamie
itNoNT
Pllaſe
Ryh ot
n
Aer/
M n
n ut,
worem, l̃
lten
n Cren
il ſos iin
mnten,
ane n

erne
tann
llign.
ne.
arl.
Nd
äne.
uncit
1 Mllii
ocd

Ct.
nar
nlun:
id
br.
Unduar
eN.⸗
Nl
unͤ
enn⸗
en
mun
lau⸗
GCN
r

a
1

DE MXTRIMONIO. 1077
gzer & aperte, ſtabilirum- fuit authore Nico-
lao I. Patriarcha Conſtantinop. & Conſtanti-
no Porphyrogenito Imperatore, confirman-
te Joanne X. ſummo Pontifice, occaſiene
turbarum, quæ ob Leonis cognomento Sa-
pientis quartes nuptias enm Zoë exortæ fu-

erant, quem propterea Nicolaus ſegregave-

rat à fidelium communione, ſed Sergio Pa-
pa, ad quem Leo confugerat, hujus Marri-
monium ratum habente, & per Legatos Ni-=
colaum exauctorante. Qui poſtea in Sedem
reſtitutus, approbanſque Leonis Matrimo-⸗
nium, à Joanne X. Sergii ſucceſſore ſimul
obtinuit, aflentiente Conſtantino Leonis ex
Zoë filio, ut quartæ nuptiæ nunquam dein-
ceps poſſent valide contrahi. Decretum in
regulæ formam Orientales Epiſcopi, qui ad
finiendam litem convenerant, ita protulerunt
ſub titulo ZTbömus unionis. .. Quod ſiquis ad ejus-
modi conjupium, quartas niuptias,; progredi Jecreve-
git, ab omni cæœtu Ercleſioſtico exclufus efßto; &*
ab ipſo in ſanctam æ&deim ingreſſu ri alie-
nus, donec in hoc conjugio pertnanſerit; boc enim
ſanctis quoque Patribus, qui ante nos vixére,
viſum fuit 3 ac nos ſans ſententiam veddentes
apertiorem, eum velut alienum à vepublica Chri=
ſtiana abdicamus. Unde ſimul colligitur ra-
tio, cur dixerim ſupra, paulo poſt initia Sæ-
culi X. jus illud ſolenniter ey aperte ſtakilitum
eIe; Patres enim, ajunt, hoc ſfanctis Patri-
bus jam ante viſlum eſſe, & ſe tantum aper-
vyy do⸗

1078 DE MATRIMONIO.
tiorem ſententiam reddere. Igitur habeban-
tur jam ante quartæ nuptiæ ut invalidæ, li-
cet non ita aperte, aut univerſim aliqua Le-
ge communi ita ſtaturum fuiſſer.

ARTICULUS II.
Quo Jure Polygamia ſimultanea probilita ſit?
COta J. Qui à tempore Legis Evengeli-
V cæœ pluralitatem uxorum ſimultaneam
auderet aſſerere licitam, nemo fuit, niſi in-
famis Mahometes, ac poſtremis temporibus
Ansbaptiſtæ & Lutherus, qui Philippo Haſ-
ſiæ Principi ut ſecundam uxorem Margare-
tham de Saal ſibi adderet, etiam conſuluit teſte
Boſſuet in Hiſt. variation. Eccleſiar. Prote-
ſtant. Refert equidem de Valentiniano Im-
Peratore Socrates, quod eujuſdam Juſtinæ
amore raptus eam in Matrimonium duxerit,
retentàâ priore conjuge Severàâ, utque colore
aliquo incontinentiam ſuam tegeret, legem
Prormu girir, qua liceret viro duas ſimul ha-
re conjuges; at ùt rectè notavit Baronius
ad A. C. 370. narratio illa Socratis fabula eſt:
duxit equidem Juſtinam Valentinianus, ſed
poſt mortem Severæ conjugis, ùt probant
Sylvius, & Boſ-o alique, & commentum
eile, quod ait Socrates, pluribus oſtendunt.
NMota II. Tametſi certum ſit catholicis
omnibus, Polygamiam nunc Jure Divino po-
tivo eſſe prohibitam; an tamen etiam e

P

al, ge
Win ime
ur
Ianas in
19 M
Mrurchis,
e Dicio
etenn.
S poh
eeggol
Altes ini
ii hbonn
ge e
eunal or,
nn ind
i 44
in
lr luobltnn
Ee de
is ed
Ge Seer N
nihunt
Me .
Eal.
unt A
1 i
lin ercli
zn 4
leng reo
tdſfi,,
f

2

. DE MATRIMONIO. 1079
pi⸗ Naturali, & quo modo ab hoc prohibita ſit,
e quædam inter eos reperitur ſententiarum va-
le. rietas. Juri Naturali eam repugnare negat
Durandus in 4. Sent. Diſt. 31. Abulenſis in
cap. 19. Math. aliique; Unde inferunt imè.
Patriarchis, judæis opus non fuiſſe diſpenſa-
tione Divina, ut licite plures ſimul uxores
Eae ducerent. 20. Nec peccaſſe quondam gen-
ſure tiles polygamos, nec etiam his temporibus
4 4 eos, qui cum pluribus ſimul Matrimonia in-
ia euntes invincibili Legis Evangelicæ ignoran-
n tia laborant. Cæteri vVerò Catholici pleri-
ſ que Polygamiam ſimultaneam etiam Jure
trſ⸗ Naturali prohibitam contendunt; licèt ite-
L uue rum diverſo modo id doceant, ùt videre eſt
. paſſim in AM. =ð
aacd Dico L. Polygamia, ſive pluralitas uxo-
nire rum ſimultanea eſt Jure Divino prohibita.
mmum Eſt de fide contra Anabapt. & Lutherum,
Im quos ideo damnavit Tridentinum Seſſ. 24.
i de Sacr. Matrim. ubi: SRiquis dixerit, licere
min Chriſtianis plures ſimul habere uxores, boc
Kihes nulla Lege Divina eſſe prohibitum, anathema ſit.
ſgint Et Prob. Chriſtus Math. 9. Matrimonium
nmd reduxit ad primævum ſtatum inſtitutionis
NG ſuc ; atqui prima inſtitutio Matrimonii jure
Gm Divino excludit Polygamiam; ergo. Prob.
ſitutt. Maj. Nam Chriſtus interrogatus à Phariſæœis,
an ſiecret tepudiars uxorem? reſpondit ne-
De gativè: quia, Aui ferit ominem al initio, ma-
irne ſeuſum fæmiham fecit eos, & dixit: Propter
N Xyyz⸗ hoe

1080 DE MATRIMONIO-
boc dimittet homo patrem & matrem cg5o. o
erunt duo in carne una: tum docet, quid ipſe
hac de re ſentiat & obſervari velit, ac ſub-
dit: ladque jam non ſunt duo, ſed una caro;
quod ergo Deus conjunxit homo non eparvet; er-
go Matrimonium voluit eſſe deineeps unius
cum una ſicut olim fuerat. Porrò cum in-
ſtarent Phariſæi, Moyſen permiſiſſe libellum
vepudii, Chriſtus rurſus revocans datam cau-
ſam ad primam inſtitutionem ait: ad duri-
tiem cordis veſtri Moyſes permiſit dimittere uxo-
ryes veſtras, ab initio autem non fuit A. Et
Conſirm. Math. y. Marc. 10. Luc. 16. Chri-⸗
ſtus declarat eum, qui dimiſſa uxore aliam
duxerit, mœchari; unde clarè coelligitur, Ju-
re Evangelico polygamiam eſſe omnino illi=-
citam; nam ideo moœchari dicitur, quia di-
miſſa uxore priore ducit aliam, quòd jam
per libellum repudii Vinculum Matrimonii
diſſolvi non poſſit; ut patet ex cit. verbis:
quod ergo Deus conjunxit homo non ſeparet.
Quodſi ergo mœchatur, qui dimiſſa uxore
Vivente ducit aliam, quanto magis ille, qui

uxore prima retenta infuper dueir ſecun-
Pieo Il. Polygamia etiam Juri Natu-
rali adverſatur. Prob. I Ex communi DD.
conſenſu pol mi ſimultaneæ prohibitio-
nem ad Jus Naturale referentium. II. Ex
natura Matrimonii, hujus enim fini ſaltem
ſecundario, qui eſt cohabitatio Pacifica, re-

pug-

P
et;. Pn
„Eexun n⸗
io onee
6ellur
8 .un N
e liat,
n, N
cechooe
K Wowwo⸗
geio yg
ſolonegi
wetur ore
atur aen
hatirke,
r reciun
in ou,
Reiznene
Cere Atei
1.
Col
Moren le
6 nirmit
Hultanesn
n. .S
1 pri nir
üi Plure
Cnſum,
NMlere ge
1,
0D
e her

,
eple
lelb

ſun,

Peer
ſigfoins
nenn.
Uln

b6OCnna

1. N.

ihepe
A.
n dn
ur, .
ſo lli⸗
di

N

Cnni⸗
iſe
liin
Uen.

Kee.
i0.
e
I
Ahem
in e
N

DEz MATRIMONIO. 1081
pugnat; plures enim uzxores ob Zelotypiam
huic ſexui naturalem nec inter ſe, nec cum
marito concordare ſolent; ſique plures pro-
crearentur proles, nihil pronius erit, quam
ut, cum Matres de ſuis tantum prolibus ſol-
liciteæ ſint, una ab altera patris avertat ani-
mum, prolem alterius conetur excludere à
ſuecefſione in bonis, velut Bethſabea fecit,
ut Salomon præferretur Adoniæ ex Haggith
genito 3. Reg. I. Unde & graviſſimæ diſ-
ſenſiones ipſas inter proles exſurgent, ſiquæ
ametur præ altera, vel in ſucceſſione præ-
feratur alteri. III. Ex natura Juſtitiæ com-
mutativæ, quæ exigit, ut ſervetur æqualitas
inter traditum & acceptum; ergo, cum Uxor
jus in corpus ſuum tradere non poſſit viro
alteri; neque viro licebit jus in corpus ſuum
tradere alteri uxori, vel aliis pluribus.
Oj. J. Gregorius Papa III. Can. 18.
Caul. 32. q. 7. definit, licere Viro ducere
Uxorem ſecundam ob primæ adhuc viven-
tis Infirmitatem; ergo cenſuit polygamiam
ſimultaneam non eſte Juri naturali contra-
riam. II. Si polygamia ſimultanea adverſe-
tur Juri naturæ, ergo peccarunt Patriarchæ
antiqui plures ſimul uxores ducende in ma-
trimonium, atqui hoc de viris illis ſanctiſſi-
mis dicere nefas eſt, & negatur communi-
ter; ergo. 4
M., ud Il. D. A. Definit hoc ob primæ
adhuc viventis infirmitatem qualemcunque
Yyy 3 .

1082 DE MATRIMONIO.

N. ob infirmitatem, quæ erat impotentia na-
turalis & antecedens perpetua ad reddendum
conjugale debitum, propter quam prima
UDxor nen erat Uxor vera, eoquod talis im-
potentia dirimat jure naturæ matrimonium
C. Ita colligit Barboſa & alii ex reſcripto
zregeri ad Bonifacium Epiſcopum: nam
Juod propoſuiſti: quodſi mulier infirmitate cor-
repta non valuerit debitum viro reddere, quid
eus faciat jugalis? Nec obſtat, quod ſimul
Gsregorius jubeat, ut vir ille poſt ſeeundum
matrimonium alat priorem mulierem: non
zamen ſuh'ſidii opem ſubtrahat ab illa; hoc enim
non ideo, ut notat Gloſſa, addidit, quod in-
firma illa fuiſſet Uxor vera, ſed vel per mo-
dum conſilii; vel dotem ei reſtitui voluit,
eoquod propter infirmitatem ſibi de victu
Providere non poſſet, aut inops, aut egena

eſſet.
Ad II. reſpondet Calvinus; ſantiſſimos
Patriarchas omnino reos factos fuiſſe adulte-
rii; hoc tamen ipfſis à Deo imputstum non
eſſe ad culpam, quèd eſſent & Prædeſtina-
torum numero. Sed falſum eſſe hoc Calvi-
ni reſponſum, licitéque Patriarchas veteres
plures duxiſſe Uxores, licet polygamia re-
pugnet Juri naturæ, dabit ſequens Con-
cluiio. ʒ
Dico II. Ex conceſſione tamen Divina poſt
diluvium uſque ad Legem Evangelicam lici-
ta fuit polygamia ſimultanea. Prob. 166*

Pr

„Sh
Mo
incteru
nlt
iocah.
t pern
orius in
r.
12. Mi
ron /
l, lie
ln. Une
D
ues in
vig /
trnkere
ren i
.
Pocb.
(detunt:
gut Mara
ſgia
Mlt teſtie
rum pe
Rmul
turos
.
Munre
lo iog
ipen ett

lojie

tdinn
ſen
fmmnm.
linjui
9Cldl
l
enen
6erenn
An.
ger o.
lwolt,
le
Negent

ſchde
er
npnr

Mn.
u
Unges
l 1.
(.

Dirgt
orler⸗
l⸗

7

DzEz MATRIMONIO. 1083
S§§. PP. S. Hieronym. Ep. ad Oceanum, ubi⸗

ſeiebut Apoſtolus, lege conceſſum, & exemplo

Patriarcharum ac Moyſi familiare populo nove=
rat in multis liberos ſpargere. S. Chryſoſt. hom.
56. in cap. 30. Gen. tunc inquit, quia principia
erant, permiſſum fuit cum duabus, vel pluribus
Uroribus miſceri, ut bumanum genus propaga-
retur. S. Aug. qui L. 3. de Doctr. Chriſt. c.
12. ait: Sufftciendæ prolis causd erat uxorun
plurium ſimul uni viro abendarum inculpabi-
lis, ſcilicet ob conceſſionem Divinam conſue-
tudo. Unde Innocentius III. c. gaudemus. de
Divortiis. cum dixiſſer nulli unquam licuiſſe
plures ſimul uxores habere, addidit: niſi cni
Juit divina revelatione conceſum. .. per quam
Patriarchæ, & alit viri juſti, qui plures legun-
rtur ſimul babuiſſe uxotes, ab adulterio excuſan-
Prob. Il. Vel ex ipſo exemplo Tatriar-
ecbharum: nam Imo nuſquam S. Scriptura ar-
guit Patriarchas ob multiplicata ſimul con-
jugia. 2. Imo illuſtria eorum ſanctitati tri-
uit teſtimonia. 3. Silens etiam de quavis
eorum pœnitentia ob conjugium cum pluri-
bus ſimul uxoribus teſtatur juſtos cum eis
regnaturos in cœlis Marth. a.
Prob. IIl. Non tantum Parriarchis in
Lege naturæ, veluti Abrahamo, Iſaaco, Js-
cobo, quos plures ſimul uxores habuiſſe
ſcriptura teſtatur, injurioſa eſt Calvini re-
ſponſio; ſed etiam ſanctiſſimis Viris aliis in
1 vyy 4 Lege

1084 ODEY MXATRIMONIO.
Lege Moſiica ut Davidi. Wec dicas cum Cal.
vino: hoOc viris illis ſanctis imputatum non
fuiſſe ad culpam, quod eſſent è numero Præ-
deſtinatorum; nam ex hoc numero Davi-

dem fuiſfe certum eſt; & tamen unum eum

Berſabea adulterium ipfſi graviter imputatum

ſeimus per Nathan Prophetam & peœniten-

tiam Davidis; licet igitur fuerint & præde-
ſtinatis Viri ſancti, de quibus loquimur, hoc
tarhen non obfuiſſet, quo minus pluralitas
uxorum fimultanea illis impurtaretur ad cul-
pam, niſi ea Divina ex concefſione lieuiſſet.
CObj L. Deus in Lege naturali diſpen-
ſare non poteſt; ergn⸗ male dicitur licuiſſe
tunc polygamiam ſimultaneam ex Divina
conceſſione. Omiſſis aliorum reſponſis, quæ
Pro ſuo de jure naturali ſyſtemate afferunt.
N. C. A. & IW. ſuppoſ. quod Deus concedens
Pluraliratem uxorum ante Legem Evangeli-
cam, tunc diſpenfarit in Jure narurali; quia
caſus ille, quo Deus concedet pluralitatem
uxorum; nunquam objectum fuit alicujus
Legis naturalis prohibentis. Pro quo ple-
nius intelligenndo. doe nnigat, iitzit,
Olſerpa ſequentia: Ims Lex Naturalis
abſolutè immutabilis eſt & indiſpenſabilis:
eſt enim Ordinatio Divinæ Voluntatis per re-
ctam rationem promu gata circa ackiones &
omiſſiones creaturarum rationaliutm, ad rectam
conſtitutionem & felicitatem reipublicæ Di-
vVinis Perfectionibus conformem neceſſaria.

M

1 igeur

Cator,

s,i
Plkeltionn
ifralum
aolar
0Tis 4
Gam,d
Connnn
4 ne
Plero,
elun ot.
AHumzm
lgvenr
Ue, clſts
Me udh
Gige &
. N
e ugn
Domin
men pr
Oluncho
m lube
onon 0
hroone
kunni
ſine
VA N
ſeenh neo

Ebiin

Nr
aon
ihlr.
moli
unmn
eunn
ue.
ſtlrce.
uonhe
Eobnux
A
loule
Rlper
laule
Dir
de
ſenmt

Nens

bat.
W
hle
lls

1ens
ols;
hele
Srt
Halrin
e N
Plr.

DE MATRIMO NIO. 1085
Sicut igitur ipſæ Divinæ perfectiones, ad
quas manifeſtandas omnis natura rationalis
otdinatur, ſemper eædem ſunt, & immuta-
biles, ita etiam Leges latæ ad Divinarum
Perfectionum normam. 2d Legum tamen
natu ralium in ſe planè immobilium aliæ ver-
ſanur circa actus, qui attingunt materiam
nyillius alterius juri nequidem Divino ſub-
ectam, ut blaſphemia, mendacium &c. Aliæ

econtra circa actus, qui materiam attingunt
in jure alterius poſitam, humano, vel ſaltem
Divino, ſic bona fortunæ in certis caſibus

etiam poreſtati humanæ, bona vitæ, corpo-
ra humana Divino juri ſubjeécta ſunt. Un-

de ſequitur multas materias ex aliena volun-

tate, cujus juri ſubditæ ſunt, ita immutari
poſſe, ut objectum Legis naturalis etiam ne-
gativæ & prohbentis nullo modo conſtitu-
ant. Sic rem alterius ſibi ſumere, vel bona
fide acquiſitam retinere poſt cognitum etiam
Dominum Lex naturalis prohiber; non ta-
men prohiber hoc pro iis circumſtantiis,
quando illud fit ex conſenſu illius qui ple-
nam habet de illa re diſponendi facultatem.
Sic non obſtante, nec- mutato, & fſine dif-
pPenſatione in Lege naturali non ocœcides, licitè

Abraham immolare voluit filium ſuum habi-

tä juſſione Dei, qui vitæ & mortis Domi-
nus eſt. Nimirum lex naturalis non com-
Prehendit, nec prohiber retentionem rei ex

conſenſu illius, qui de ea diſponendi facul-

yy 5 tatem

1

1086 Dz MATRIMONIO.
tatem habet; nec occiſionem juſtam, qualis
eſt, quæ juſſione Dei fit. Ita in noſtro ca-
ſu : Lex naturalis prohibens polygamiam,
nunquam comprehendit vel prohibuit plu-
ralitatem Uxorum pro iis circumſtantiis,
quibus Deus, in cujus pleniſſima poreſtate
& dominio ſunt corpora, eorumque jura,

etiam in ordine ad conjugales actus, de illis

diſponet aliter, & jus unius in corpus divi-
dat inter plures.
Inſt. I. Nusquam legitur in Scriptura
aliquid de facta à Deo conceſſione plures ſi-
mul uxores ducendi. Ergo. B. eam S. Th.
P. 3. Jq. 65. a. 2. factam eſſe per internam In-

ſpirationem Patriarchis populi Iiraéliici, &

per ipſos aliis, cùm non ſit eredibile, tantos
viros in ſcriptura adeo laudatos in perpetuo
vixiſſe adulrerio. Tempus verò conceſſionis
hujus quod attinet, probabilius facta videtur
ipſi Noẽ non diu poſt diluvium, ab eoque com-
municata poſteris, ipſis demum gentilibus;
tunc enim illam poſcebat magis propagandi
generis humani neceſſitas, cujus octo tan-
tum animæ erant ſuperſtites, ætasque ho-
minum eſſet brevior, quam ante diluvium.
Inſt. II. Mulieres poſteriores in Scrip-
tura Concubinæ appellantur, ergo conjugium
eum his non erat verum; ſed adulterium.
. D. A. Appellantur Concubinæ eo ſenſu,
ae hodie ea vox uſurpatur, ſcilicer pro
corto aut uxore non legitima N. Qi⸗ ſo-

11 gen

ſervario
1 C. doo
n nonl
ebem
nupüruen
Nores
ſaonddins
ehen
Copatkt
legibine
Pdi de
A
Cenels
ſlen,
gil emn
Giarire
Dre
dee,e
16. N
gen del
cubina⸗
lam 41
hoſten .
lenita d
n !
.
MMun
ſtunn
Aanin

unlr⸗
n
petno
n
Nene
Ne
üin
g
r
ging.
Gein
n ln
lenne
E

DE MATRIMONIO. 1087

lum ad generationem prolis, non autem ad
gubernationem Domus, ac alia admitteban-
tur C. duo tunc genera uxorum erant: quæ-
dam non ſolum ad generationem prolis, ſed
& gubernationem Domũús, & bonorum com-
munitatem admittebantur, quæ antonomaſticè
uxores dicebantur, etiam Dominæ & matres
familias erant, earumque liberi hæredes:
quædam ſolum ad generationem prolis, quæ
Concubinæ dictæ, licet cæterà eſſent uxores
legitimæ. Colligitur ex 2. Paralip. II. v. 21.
ubi de Roboamo legitur: Urores decem &7

octo duxerat, concubinas autem ſexaginta. Et

Geneſis 25. Deditque Abrabam cuncta, quæ
poſſederat, Iaac: filtis autem conculinarum lar-
gitus eſt munera. Utrumque genus Uxorum
diſtinxit etiam Gellius l. 18. Noct. Attic. c.
6. Præterea in ſcripturis, quæ Concubinæ
dictæ, etiam uxores appellantur. Sie Gen.
16. Sara ancillam ſuam Agar viro ſuo Uxo-
rem dedit, quæ tamen Gen. 25. inter con-
cubinas numeratur. Et ibid. dicitur Abra-
ham aliam duxiſſe uxorem Cethuram, quæ
poſtea concubina dicitur. Sic Jud. 19. de
Levita dicitur: Accepit ſibi uxorem concubi-
nam de Bethlehem Juda.
Inſt. IIl. Salomon 3. Reg. 11. ob multi-
tudinem uxorem reprehenditur; Ergo illi-
citè egerat eas aſſumendo. N. D. A. Præ-
cisè ob multitudinem N. ob nimiam, &
Præſertim, quia alienigenas & idololatra? aſ-
fum-

1088 DE MATRIMONIO.
ſumpſerat, per quas depravatum eſt cor
ejus, ut ſequeretur Deos alienos C.
Inſt. IV. Judæi Joannis 8. dicunt: Nos
ex fornientione non ſumus nati: quod idem eſt,
ac ſi dicerent, nos ex Agar concubina Abra-
hæ nati non ſumus, ſed ex Sara uxore ejus
legitima, ergo. E. I. Judæos hic non car-
naſem, ſed ſpiritualem fornicationem, ſive
idololatriam intellexiſſe, quæ ſœpe ſeripturæ
Phraſi fornicatio dicitur; perinde, acſi dice-
rent: Nos Idololatræ non ſumus, ſed unum
verum Deum colimus; non enim ex majo-

ribus, qui idola coluerunt, genus ducimus,

ſed ex Abrahamo veri Dei cultore. Colligi-
tur ex contextu; prius enim dixerant: Ta-
zer noſter Abrabam eſt; poſt verba autem: nos
evx fornicatione &6. ſtatim ſubdunt: Unum
Patrem hubemus Deum. W. 240. Si permit-
fatur etiam, judæos de carnali formcatione
locutos fuiſſe; non tamen inde ſequetur,
quod peræcisè fornicationem Abrahæ cum
Agar intellexerint.
liiſt. V. S. Ambroſius tamen Lib. I. de
Abrabam c. 4. videtur ſupponere illius tem-
pore polygamiam nondum fuiſſe licitam,
quia rationibus omnibus conatur Abraha-
mum defendere à culpa adulterii, quod non-
dum eſſet lege prohibitum, quod ex con-
ſenſu Saræ & poſteritatis, non libidinis cau-
ſa feeiſſet; quod de eo facto, commixtione
cum Agar pœnitentiam egerit; item S. Aug.

1 coo
1 Oſe
1 euch e⸗
hü
Nii. M
cumm
enm d Ce
Oaeld es
ro
gume
Aiam.
lenm An
Orident
encol
eutreto
Onlltrex
uno id
in tan
Nemne;
Apum
uit, uni
Nirum 6
G elt 4
winus
Rron⸗
Deine
wſe
ndgur
WM

Wonn

kar
80

Gun e

Mhet
ül.
lnetg
chen te
geſenmn
atde
,duen
er N
in,
lge
1,Ne.
tn
Mn
me.
ciſ
henn
N

6M
Em,
4 Ro⸗
AG
as⸗
lng⸗
1.2

DE MATRIMONIO. 1089
L. 2. contra Fauſtum c. 30. & alibi Mani-
chæis objicientibus crimen Abrahæ reſpon-
dit, eum excuſandumteſſe, quia non libidi-
ne, ſed prolis gratia, & cogente uxore fe-
cerit. Denique &. Leo Ep. 2. alias 92. ad Ru-
ſticum Narbonenſem diſtinguit inter uxo-
rem & concubinam; confirmatque diſtincti-
onem exemplo Saræ & Agar, ac concludit,
virum non committere polygamiam, ſi poſt-
quam concubinam duxiſſet, duceret uxorem
aliam. Supponit igitur Ager non fuiſſe uxo-

rem Abrahami legitimm. e
M. dd I. M. A. licet enim S. Pater ab ini⸗
tio videatur ſupponere peccatum aliquod af-
ferendo rationes minus probabiles, ob quas
excuſaretur Abraham eum tamen tandem
excuſat ex hac ipſa ratione, quod Deus Ab-
rahamo id conceſſerit in myſterium: pecca-
sum aon fuit, inquit ibid. ſed enyſterium; illud
nempe, quod Paulus exponit c. 4. ad- Gal.
Seriptum eſt, quoniam Abrabum duos Eülios ha=
buit, unum de Ancilla, anum de lilera Ni-
mirum Oratorum, quorum morse hic locu-
tus eſt Ambroſius, id proprium eſt, ut an-
te minus validas, poſt validiores & gravio-
res rationes proponant,. =
Deinde prima & ſecunda ratio non ſub-
ſiſtin; ſi enim nulla lex prohibebat adulte-
rium, quare Abraham dicitur egiſſe pœni-
tentiam? Revera tamen ſemper Lege Na-
turali prohibitum fuiſſe adulterium, & M
Le-⸗

—
2

1090 DE MATRIMONIO.
Legem a nemine invincibiliter ignorari poſ-
ſe, idem fatetur Ambroſius lib. eod. c. I1.
ſola igitur ultima ratio S. Ambroſii vera &
firma eſt; atque ita, quod ex ſe peccatum

fuiſſet, ex divina conceſſione non fui.
Ad II. . Manichæos objeciſſe Patriar-
charum in plurium uxorum uſu libidinem
& petulantiam; ſatis igitur Auguſtino erat
oſtendere, Manichæos falſum loqui, eo quod
Patriarchæ non libidine carnis, ſed poſteritatis
amore ad plures uxores acceſſerint. Cœte-
rum eos non peccaſſe docet alibi Lib. 22.
cont. Fauſtum c. 47. ac lib. 16. de Civit. c.
38. Quod tunc multiplicandæ poſteritatis cau=
ſa eos nulla Lex probiteret, nimirum ob con-
ceſſionem divinam; nam alias eos prohibu-
iſſet Lex tum Naturalis, tum Divina teſte
Chriſto Matth. r9. “
Ad Ill. z. S. Leonem, dum hic con-
cubinam pro uxore non legitima accipit,
per Concubinam intellexiſſe muſierem ſervam,
cujusmodi fuerat Agar; atque ſolum aſſerit
Matrimonium cum ſerva contractum ab In-
genuo, eſſe invalidum, ut revera erat Sæ⸗=
Cculo V. vi juris Eccleſiaſtici ſolius; nam vi
Naturalis nunquam fuit. Quarel ad exem-
pli de Agar à S. Leone allati veritatem ſatis
eſt, Agarem ancillam fuiſſe Abrahæ, quod
eſt veriſſimum; non vero neceſſe eſt, ut ea-
dem uxor non fuerit

olen

GII
1eo N
aelgoci
1n ae elt

9 1o
ie ſel en
nl
WR
X
1lanion
e Egt en⸗
cpnelo Ne
ſbo, twan
inr u
ouleudie
Nen ll.
1, enbn
G
i N
Rpeiren
Ni ni n
imenio,
ſcer gen
lrplgn⸗
umirtion

Manqtun

ſuüpger
Men Pl
an
er

DE MATRIMHONIO. 1091
ln . Olj. Il. Cum Luther. juxta S. Auguſti-
, num ideo Jacob aliique Patriarchæ Polyga-
WNA mi excuſandi ſunt ab adulterio, quod Poly-
Inum gamia tunc eſſet conſuetudinis, nec adveria-
ndA retur Legi alicui. Ergo. Prob. Ant. nam
Klihr. ib. 3. de Doctr. Chri Cc. 12. inquit: ſacffi-
ulin ciendæ prolis cauſa erat uxorum plurium ſinml
giun uni viro babendarum inculpabilis conſuetudo. &
ad Ulib. 16. de civ. cit. quod eor nulla lex probi-
Sina berer. R. ùt antè, laudatum Patrem & alios
. (nm ita loqui, quòd per conceſſionem Divinam
Glün vis legis evanuiſſet: innotuerat autem illa
6ιο conceflio per ſpecialem revelationem Patri-
u archis, eamque ab iis hauſerant eorum po-
. ſteri, ita, ut apud eos ad Chriſtum uſque
ntr. in conſuerudinem abierit, Juxta verba illa In-
ue nocent. III. Quæ diſpenſatio vel conceſlio,
mos quandoque, interdum etiam fas cenſetur.
k. . . Ex diſputatis hactenus inferes, à forti-
Ntiſe ori juri non tantum Divino, ſed & Naturali
ld Polyviriam adverſari, utpote quæ Matrimo-
ini nii fini non tantum ſecundario, ſed etiam
miH Primario, & à natura præcipue intento, vi=
de. Qelicet generationj, & bonæ educationi pro-
“ð lis repugnat : CGenerationi, quia hæc per
len commixtionem cum pluribus impeditur, ut
4 it vel nunquam, vel certo rarius ſubſequatur,
w veluti patet in meretricibus: honæ educationi;
de cùm enim proles in commixtione mulieris
huf unius cum pluribus viris incerti ſit Patris,
nullus ex viris eam tanquam ſuam tenere-
iur agnoſcere, ſaltem non ita diligeret; pro-

inde

=

1092 D?E MXTRIMONIOD.
inde neque curaret, ut bene educaretur, deds
quod tamen parris præcipuum eſt officium. e nif
Quo tamen non obſtante, uti communior, mn h
ſic probabilior videtur ſententia AA. negan- hpn
tium, etiam Polyviriam eſſe jure naturali ab- on
ſolute & ſub omni ſpecie prohibitam, ita ut ſson
nunquam licere poſſit, nec eam Deus etiam Alene!
de potentia abſoluta concedere; cum ſub iis emmnt
fieri conditionibus poſſit, ut prædiéta mala *
evitentur, corpus vero mulieris æque do- nate.
minio Dei, quam corpus viri ſubjectum ſit, “
adeoque nihil impediat, quo minus jus in Pnan
corpus mulieris æque inter plures viros, (ige
quam jus in corpus viri inter plures mulie-

§ dividere polſit. De quo plura videri poſ- in
ſunt apud Dlcher Schmalzgr. de Sponſ. du- lun
orum alio daaea.

De mdiſouliltate Marrinoi’. (Jun
AAtrimonium ex parte ſubjelcti dividi po= irente
M teſt in Matrimonium inter gentiles; in= enftun
ter judæos; inter Chriſtianos: ex parte ſui ſchnlum
vero in Legitimum, Ratum & Conſumma-= uunum
tum dividitur. Legitimum tantum illud eſt, idot
quod conſenſu legitimo inter perſonas non agte
impeditas contractum quidem, rationem fa- ,
men Sacramenti non participat, quale olimm imn ie
in Lege Naturæ, & Moſaica, ac hodie in- Nann
Es A i

Auenn,
Alin,
nmor,
tenmb.
min
nMen
anſcis
Pellerke
endeinhn
nmi ri
neg ,
Uercller
Nenpol
PolC⸗

ſergeit
en
nt
, D
6 N
1,6

DE MATRIMONIO. 109
ter judæos & gentiles datur. Katum, ſive
Eccleſiæ ratificatione approbatum, illud eſt,
quod juxta Divinas & Eceleſiaſticas Leges
initur à baptizatis, ſeu fidelibus, inter quos
tamen poſt contractum illud nondum Perfe-
a carnalis copula; atque de hoc intelligen-
da eſt Regula L. 3t. ff. de R. I. quod nup-
tias non concubitus, ſed conſenſus faciar.
Conſummatum, quod accedente copla carnali
Perfecta, h. e. ex qua ſequi ſolet & poteſt
generatio prolis, completum eſt. borrò
Matrimonii in quolibet ex his ſenſu acceptẽ
indiſſolubilitas ſpectari poteſt vel quoad vin-
culum, vel quoad Thorum; quare de ea ſub
diverſis illis reſpectibus agendum eſt.

ARTICULVUS I.
Urrum Matrimonium infdelium ſit alſoluts in-
AIiſſolubile qubad vinculum
QA'ais movetur duplex I. An Matrimo-
nium Infidelium quà talium h. e. quàm
diu neuter conjugum ad fidem convertitur;
ſit penitus indiſſolubile quoad vinculum, ſi-
ve conſummatum ſit, five non? II. An Ma-
trimonium Infidelium etiam conſummatum
diſſolvi poſſit quoad vinculum, ſi alter con-

jugum ad fidem convertatur
Dico J. Matrimonium Infidelium quâ
talium, ſive quàm diu neuter conjugum ad
fidem convertitur, eſt penitus indiſiolubile
quosd vinculum, ſive conſummatum ſit,
„2 2 ſive

4094 DEz MATESIMONIO,
ſive non. Katio eſt, ſine diſtintione enim
inter Matrimonium in Chriſtianilſmo initum,
& quod in gentilitate contrsctum eſt, præ-
cipit Chriſtus Marth. 19. Quod Deus con-
junxit, homo non ſeparet; & Panus 1. Cor. 7.
Mulier alligata eſt Legi, quanto tempore vir ejus
vivit & Conf. C. Gaudemus., de divort. ubi
jubet Innocentius III. ur paganus converſus
ad fidem ex pluribus uxoribus, quas duxe-
rat adhuc Infidelis, priorem tantùm aceipiat,
quamvis dimiſſam per repudium, & alteri
viro poſtea nuptui traditam; ergo cenſuit
Matrimonium in Iofidelitate ontractum eſſe
indiſſolubile; quid enim aliàs irrita declara-
ret Matrimonia poſt primum contracéta in In-
fidelitate, dum ſuperſtites ſunt vir & mu-
Dico II. Matrimonium tamen Iafide-
lium etiam conſummatum adiſſolvi poteſt quo
ad vinculum, ſi alter conjux convertatur ad
ſidem, alter verò converſo vel I. cohabitare
nolit; vel 2. non velit, niſi cum creatoris
contumelia; vel 3. eum pertrahendo ad pec=
catum. Ità in terminis Innocentius III. C.
uonto de divort. ſi aher Iun ehum conjugum
2; fidem Catholicam convertatur, altero vel
nullo moda, vet non ſine laſphemd divini nomi-
nis, vel ut eum pertrabat ad peccatum mortale,
ei cobabitare volente, qui relinquitur, a! ſecun-
da, ſi voluerit, vota tranſibit. Fundat veró
deciſionem ſuam Pontifex in verbis
O 4

Air.Cor
ei
Ao:
nGſ
i. 1
eum
Ehnorinn
d
Cohabie
rimono
ſervirui
Gol.
W cl
Elerd sl⸗
II Che
dne ſobe
Setur 16
0noniu
ſn
Sumtt
geſes
Rcon
Clleſi

1 El 4,.

lin vej⸗
Eicabs
hi ſer,
en, n
ge

gt cnin
rinn,
ndre.
Uin⸗
lle.
etſolnus
e n
Holg acens
6, Catrn
in gefi
n, Ai
ego enii
tudun
nis Glere⸗
Htldhile
Vr A.

enliN.
rcen
lherrank
I1 :
cun t
enn ,.
e An

nne
ri
t.
6
wcrtt
N
!

DEZ MATRIMONIO. 1095
ſtoli 1. Cor. 7. quæ ſubjungit ad literam, cg
in hoc caſu inquiens, ozga⸗ „ quod ait
Apoſtolus: i Inndelis diſzedit, diſcedat: frater
enim & ſoror non eſt ſervituti ſubjectus in bujus-

mod. Ergo juxta Apoſtolum Interprete
Eecleſià, in relatis tribus caſibus, uno con-
jugum ad filem converſo ſolvi poteſt Ma-
trimonium etiam quoad vinculum. Et Ppro-
fectò: ſi, diſcedente Infideli, vel legitimè
cohabitare nolente, fidelis teneretur illo Ma-
trimonio; hic propter prioris malitiam eſſet
ſervituti ſubjectus contra teſtimonium Apo-
ſtoli. Coyf, cùm enim ex ung parte fidelis in
hoc caſu licitè cohabitare non poſſit; ex par-
te verò alia Chriſtus neminem ſine voluntate,
aut culpa propria ad vitam cœlibem obli-
gare voluerit, poſtulabat æquitas, ut fideli
daretur à Chriſto facultas contrahendi Ma-
trimonium aliud: aliter jugum Chriſti tali-
bus factum fuiſſet raviſſimum, cùm non omnes
capiant verbum c Marth. 19. Ptoinde In-
fideles à fide deterruiſſet, cujus bonum bo-
no conjugii longè majus eſt: ſi tamen Obj. I.
Apoſtolus tantm pro cauſa aſſignat Infide-
Hs diſceſſum, Innocentius verò alſignat plu-
res. II. Apoſtolus per diſcedat tantuùm quoad
thorum vel cohabitationem, ùt patet ex an-
tecedentibus v- 10. & 1I. tis, qui Matrimo-
nio juncti ſunt, præcipio non ego, ſed Dominus
uXorem viro non diſcedere, quòd ſi diſceſſerit,
manere innuptam. Pontifex Verò facultatem
2 22 ⁷ trie-

1096 DE MATRIMONIO0
tribuit illi, qui relinquitur, ad ſecunda vota
tranleundi. III. Chriſtus Marth. 19. de quo-
cunque Legitimo Matrimonio, proinde etiam
Infidelium ait: Quod Deus comjunzi, homo
non ſeparet. IV. Ibid. Qut dumniſerit uxovem,
exceptd causd fornicationis, znæchatur; ergo ſo=⸗
la fornicatio erit cauſa uxorem dimittendi,
& quidem tantùm quoad thorum, ut dice-
mus infra. V. Concilium Meldenſe relatum
can. I. 38. J. 2. ſtatuit: Stquis habuerit uxo-
vem virginem ante Baptißmum, viventé illa poſt
Baptiſmum alteram babere non poteſt; crimina
enim in Baptiſino ſolvuntur, non conugia. Bes
L. D. Apoſtôlus tantùm aſſignat Infidelis di=
ſceſſum phyſicum & corporis N. etiam mora-
lem C. Etſi Infidelis non recedat corpore,
cùm tamen non velit ſine creatoris contume-
lia permanere, revera recedit, & relinquit
ſidelem; quia cogit fidelem diſcedere, cùm
hic in eo ſtatu licit permanere non poſſit.
Ad II. N. Ant. ad Prob. B. hæc; zis, qut
matrimonio &. Pertinere ad fideles, à quorum
Matrimonio poſtea tranſit ad Matrimonium
Infidelium, aitque ſimpliciter & in

er & indefinitè,
ſine limitatione quo ad thorum: Si Iufzdelis
diſredit, diſcedat: Propoſitio igitur illa inde-

ſinita etiam diſcefſum quoad vinculum com-
lectitur; & ſecus, non ſubſiſteret ratio Pau- 1
Ii: Frater enim && ſoror non eſt ſubjelctus ſervitu-

ei in bujutmodi, quia, ſi fidelis non poſſet di=
(Gcedere etiam quoad vinculum, maneret ſub⸗
jectus

Rionenn,
Urheic
W le
Puhus
Nlum 60
tnmovin
MioNenm
6la ind
6ia inet
logrin
mzerli
dilate
d
Wet en
ſuit, g
t
Na
loo inhia
nletua
ete
ttan
Mnnonn
elo
coheten
rbi⸗/

lho
gemn.
Pum
h to
un,
ſtur
S N
lenirt
Goren
/minn
lu t.
N Nort
Clpote⸗
Cntvne⸗
Plogtk
e
n
Slen
Nud
Me
1 e
Mett
rod⸗
al⸗
ſ
t
(n

Dr MATHIMONIOD. 1097
je tus ſervituti, ſive Matrimonii vinculis,
eſſetque ejus conditio durior, quàâm antè.
Ad III. à. In noſtro caſu non ſeparat ho-
mo, ſed ipfe Deus: Chriſtus enim hanc fa-
cultatem dedit in favorem fidei, cujus inter-
pretem habemus Apoſtolum, E cleſiam, &
rationem. Ad IV. B. Cum S. Ang. L. I. de
adulterin. Conjug. c. 1. & 2. Chriſtum ibi
loqui de Matrimonio inter fideles, ſicut &
Paulus in iis locis, quibus dixit, Matrimo-
nium ſolà morte diſſolvi; ſolum enim Ma-
trimonium fidelium repræſentat perfectam
unionem Chriſti cum humana natura & Ec-
cleſia indiſſolubilem, ex quo ipfi vera & ab-
ſoluta indiſſolubilitas tribuitur. Ad V. Con-
cil. loquitur de uxore, quæ pariter ad fidem
converſaà ſit; vel de uxore, quæ pacificè co-
habitare velit, & ſine Creatoris injurizâ.
Quod autem ibi dicirur de uxore virgine,
valet etiam de corruptâ; ſed ita ſtatutum

fuit, quia quæſitum fuit de virgine, ùt no-

tat Oldduu.
Dico Ill. In præſenti ſtatu Eceleſiæ;
quo infidelis converſus non permittitor ex
conſuetudine recepto & inducto præcepto
Eccleſiæ habitare cum infideli cujusvis ſe-
tæ, etiam videfur probabilius poſſe ſolvi
Matrimonium quoad vinculum, ſi pars in-

fidelis converti nolit, licet de cœtero pacifi-

c& cohabitare vellet. Katio iterum petitur
ex verbis Apoſtoli cit. Ideo enim poreſt
ZzZzZ 3 ſolvi

1098 Dz MATEIMONIO.

ſolvi Matrimonium in caſu Concluſ. præc.

quia, dum aliter cohabitare non Vult pars
infidelis, hoc ipſo diſcedit morsliter, cogen-

do partem fidelem ad diſeeſſum, cui illicita
eſt talis cohabitatio; arqui etiam nunc ex ip=
ſa conſuetudine recepto & induéto præcepto
Eecleſiæ illicita eſt conjugi converſo cohabi-
tatio cum inßdeli, ſi hic converti noluerit;
ergo nolendo converti præcisè jam morali-
ter dilcedit infidelis, confequenter converſus
Prioris Matrimonii ſervituti etiam nunc ſub-
jectus non manet. Conf. Ex iisdem incom-
modis, quæ præc. Concluſ. attulimus; ſi
enim in hoc caiun converſus non poſſet tran-
ſire ad alias nuptias, abſque ſua culpà vitæ
cœlibi maneret adſtrictus, quod ex infideli-
tate converſis acciderer graviſſimum; unde
Lex Chrifti ipſis duriffima evaderet, ac fa-
cilè à converfione revoarentur.
Dixi: in Præſenti ſatu Eccleſiæ triplex
enim Ecclefiæ ſtatus diſtingui luc debet. Pri-
mus ſtatuitur ab Apoſtolorum tempore uſque
ad Sæculum VI. quo ſtatu frequentes erant
infidelium converſiones, ac permittebautur fi-
deles converſi cohabitare cum infidelibus jux-

ta conſilium Apoſtoli: Squis frater urorem

baleat infdelem, ey bee conſentit habiare cun
Wo, non dmittat iam. Secundus eſt à Sæcu-
10 VII. quo Galli & Hiſpani congregati in
Concilio Toletano IV. anno 650. ſtatuerunt

but
ges ſidel
gs col
Rellbus
01 Uün
epto te
coo
Ciſd
Opet
s herl
lio. N
ſiiux 4
ur ifi
Nveor
iCnl
Pon fun
or vo!
Dlennut,
Ee.
0
verlo
Hhyſin
nerpre
Oi ralis
conlen
M e i
Ii vin
Clni
mmii;
in.

ſc

D
l
lthen.
6 i
UNa.
Enn
adt.
let
n nu.
kchnet⸗
Ileſt
Mn.
Uun,l
AN.
Ne
lnbcel.

ke

D
CNrs
Pegn
A
een
En
G
gter 1

bem
0

GNc

DrZE MATRIMONIO. 1099
Can. 62. relato C. Judæi. cauſ. 28. q. I. ne con-
juges fideles habitare permiuterentur cum Ju-
dæis converti renuentibus; de aliis verò in-
fidelibus tum nihil deceretum fuit. Tertius,
quo tandem Eccleſiæ conſuetudine ac præ-
cepto receptum eſt, non eſſe permitendum,
ut conjux ad fidem converſus cum infideli
cujuſque ſectæ cohabitet, quod experientiè
compertum eſſet, non leve eſſe perverſio-
nis periculum ex fidelis cum infideli eonſor-
tio. Neque huic Eccleſiæ præcepto adver-
ſatur Apoſtolus cit. fiquis fruter uxorem ba-
beat infidelem &c. hoc enim Apoſtoli dictum
nequaquam præceptum divinum eſt, ſed me-
rum Conſilium Pauli, & ad ſumm um Præ e-
prum humanum, t conſtat ex loquendi mo-
do, quo Paulus uritur: cæ eris ego dico, non
Dominus, fiquis frater uxorem babeat infidelem
QObj. I. Apoſtolus ſolùm perm ittit con-
verſo ſecundas nuptias propter diſceſſum
Phyſicum, vel moralem infidelis; ſic enim
interpreratur Apoſtolum Innocentius III. ar-
qui talis dilceſſus non habetur, dum infide-
lis conſentit cohabitare pacificè. II. In du-
bio, an infidelis converſus ſit liber à Matri-
monii vinculo, infideli converti nolente, ſtan-
dum eſt pro valore & indiſſolubilitate Ma-
trimonii; Infidelis enim Jure naturali & Di=
vino in poſſeſſione eſt. III. Marimonium
inter ſideles contractum ſolvi non poteſt;
2224 erſi

1100 DE MATRIMONIO.

etſi alter conjugum fiat hæreticus, aut apo-
ſtata, ùt conſtat ex c. Quanto. cit. de Di⸗
vort. & Trident. Seſſ. 24. Can. y. ubi defi=
nit:; ſiquis dixerit propter hæreſin diſſolvi
Poſſe Matrimonium, anathema ſit; ergo
neque in noſtro caſu diſſolvi poteſt. W. q4
J. W. min. Imô. Ob rationem concluſionis.
24d. Quia periculum perverſionis, ubi jam
Trarior eſt converſio, cedit in comumeliam
fidei, & Creatoris; igitur jam diſceſſus mo-
ralis eſt; imò & 3ti0. Innocentio ipſimet pa-
ria ſunt, velle cohabitare remanendo in infi-
delitate & cohabitare cum Creatoris contu-
melia; poſtquam enim dixiſſer C. Gaude-
mus de Divort. niſi poſt converſionem ipſius illa
rvenuat cohabitare cum ipſo, aut etiamſi conſen-
iat, non tamen abſque contumelia Creatoris;
Pan'ò poſt ſubdit: Quode converſum ad fidem
& ila converſa ſequatur (adeoque jam velit
cohabitare ſine Creatoris contumelia) cam ve-
cipere compelletur. Sed clarius hoc patet ex
C. Quanto cit. quod eſt ejuſdem Pontificis,
ubi inquit, uno ex conjugibus fidelibus la-
bente in hæreſin, vel ad ipſius gentilitatis er-
rorem tranſeunte, non poſſe tranſire alte-
rum ad ſecundas nuptias, licet hoc caſu ma-
Jor oppareat contumelia Creatoris; ergo con-
juge uno converſo, ſi cohabitare licèt alter
velit, converti tamen nolit, eſt Innocentio
cohabitare velle cum Creatoris contumelia.
Ad Il. D. ſtandum eſt pro valore
2 1110-⸗

Mooblt
8 ſunde
etd ſun
Kin cu)
fonemn
cei, il
Gereror.
Wonmn
coll
ſeche in
oemp
her ud
uls in
ockelan
Vetbis e
uens
llrer
garten
Wch⸗
Mmione
e Bap
um /
ament,/
lne,
unco1
n,
Dinumn
Gnm on
6 Gn
N,I

Chnkin
Uelen.
lien
oinit.
Nhn.
Culde.
ilu
aſr.
nnri,
ANſhn
Ga
hunte
leſe
NMur,

Ul⸗

U.
P⸗
AN
ooce
Nil.
Mnkn
e

DE MATRIMO N10. 1101
diſſolubilitate Matrimonii, niſi cauſa alia ma-

gis ſuadeat oppoſitum C. ſi N. oppoſitum

verò ſuadet favor fidei, qui ſummus eſt, &
& in cujus favorem Chriſtus conceſſit ſolu-
tionem Matrimonü; non faveremus autem
fidei, ſi infidelis converſus tanto jugo ſub-
deretur, ut ad cœlibem vitam ſine omni ſua
culpa eſiet adſtrictus. Ad III. N. Diſp. eſt.

Solum Matrimonium à baptizatis contractum

& conſummatum ex inſtitutione Chriſti per-
fectè indiſſolubilem Verbi cum Eccleſia uni-
onem per Incarnationem ſignificat; ergo de-
bet habere indiſſolubilitatem omnimodam,
qualis intercedit Divinum Verbum inter &
Eccleſiam. Quod quoad fſubſtantiam aliis
verbis exprimit Innocentius C. Quanto cit.
inquiens: Etſi Matrimonium verum inter in-
Rideles exiſtat, non tamen eſt ratum; inter fide-
les autem verum & ratum exiſtit, nimirum ita,
ur, cùm fuerit conſummatum, nulla poſſit
ratione diſſiolvi, quia Sacramentum fidei, nem-
pe Baptiſimus, quod, ſemel eſt admiſſum, nun-
quam amittitur, & ratum effcit conjugii Sa-
cramentum, ut ipſum in comjugibus illo durante
perduret, id eſt, ſemper. & quæras denique
quando ſolvatur quoad vinculum Matrimo-
nium, de quo Concl. III. &c. . ſolvitur
primùm per ipſum Matrimonium ſecun-
dum, non verò per ipſum Baptismum, quia
C. Gaudemus cit. tenerur fidelis recipere al-
teram, ſi ante Matrimonium ſecundum con-
L22 5 ver⸗

II02 DE MATRIMONI.
vertatur ad fidem; ergo prioris Matrimonhi
vinculum nondum folutum cenſetur ante
ipſum iecundum Matrimonium.
eeARI ILCULUS II.
Uerum in Lege Veteri licite daretur lilellus re-
pudii, eoque Matrimonium ſolveretur quo-
ad vinculam inter Judaeos?
Upponimus in Lege Naturæ Matrimoni-
Jum quoad vinculum fuiſle inſolubile, ùt
Patet ex Math. 19. ubi Chriſtus ait Moyſen
libellum repudii permiſiſſe Judæis propter
durifiam cordis eorum, ab initio autem non
fuiſſe ſic; h. e. a prima Matrimonii inſtitu-
tione uſque ad Moyſen, Marrimonium fuif-
ſe quoad vinculum inlſolubile. Controver-
ſia tantùm efſt de Lege Seripta, ſive Meſaica,
an in ea libellus repudii, qui conceſſus legi-
tur viris Hebræzæ gentis Deut. 24. licite da-
retur a viro mulierf, eoque Matrimonium
ſolveretur quoad vinculum, ita ur repudiata
uxor poſſer lic& & validè nubere alteri?
An verò permiflus fantum fuerit, non tan-
quam licitus, ſed tanquam minus malum,
ad mala majora præcavenda, remanente ad-
huc Matrimonii vinculo ? Utramque ſen-
tentiam problematice defendunt S. Th. hic
q. 62. 2. 3. & 4. & Scotus. & poſteriorem
quidem, quæ eriam S. Hier. L. 1. Comment.
in Math. c. . tribuitur fuiſſe communiorem
ætate ſua S. Th. cit. aſſerit. Prior tamen
hodie

de wag
Nlas ee
Pet
I ſadr
Poleti,
crgitie
Ta te
in ſerbp
erpencl
ciſer
i ſb
Gilcer n
&m
cootiand
Port
Gund dool
Giberiwid
ſnd
conlicin
uoaN
liumm i
im cog
lenis in
Eult, n0
Dio
n uc
eogl N
Vivolon.
i le
Crr/⸗

an
e

4
1
Mnnn.
Ulle/
ner
Ppnne
nan
Utn.
n ⸗
toret.
,
lg⸗
n.
Gnonnn
de

e

. DE MXATRIMONIO. 1103
hodie magis recepta deprehenditur apud Ca-
noniſtas æquè, ac PTI.
Per libellum verò repudi intelligi-
tur inſtrumentum authenticum, datum
mulieri, quo à viro dimiſſa declarabarur &
lbera, ut duci poſſet ab omni viro; Juxta
conſtitutionem Moyſis & Iſraæl, ut in ejus for-
mula refertur à Scriptoribus. Debebat dari
in ſcripto ipſi repudiatæ, poſtquam Scriba
expendiſſet repudii cauſas, eaſque juſtas ju-
dicaſſet. Cauſas verò Scriptura ſacra non
niſi ſub generico fæditatis nomine exprimir,
ſcilicet non tantùm phyſicæ & corporalis,
ſed & moralis, velut ſi intractabilis eſſet,
continuò rixoſa, incorrigibilis &c.
Porrò: repudium & divortium inter-
dum confunduntur; hoc tamen inter ea eſt
diſcriminis: Primò: divortium tantùm in
ſeparatione quoad thorum & cohabitationem
conſiſtit; repudium verò etiam ſolutionem
quoad vinculum indicat. Secundò: divor-
ctium fit tam ex parte viri, quàm fœminæ
jam cognitæ: repudium vero ex præſeripto
Legis inter Judæos dari tantùm à viio po-
terat, non viciſſim à muliere ipſi viro.
Dico. Licite, ex conceſſione Divina,

inter Judæos dari poterat libellus repudii;

eoque Matrimonium diſſolvebatur quoad
Vinculum. Prob. ex Deut. 24. ubi lex re-
pudii ſic à Moyſe promulgata legitur: e
acceperit bomo uxorem, & babuerit eam, & non
= inve⸗

1104 DE MATRIMONIO
invenerit gratiam ante oculos ejus propter ali-
uam feditatem, ſerilet lilellum repudu, & da-
Si⸗ in manus ilus, dimittet eTam de domo
ſua. Cumque egreſſa alterum maritum duxerit,
&& ille quogue oderit oam, deqeritque ei libellum
repudii, & dimiſerit de domo ſua, vel certò mor-
tuus fuerit, non poterit prior maritus vecipere
eam in uxorem. Arqui verba hæc in ſenſu
naturali & proprio veram permiſſionem ju-
ris, ſeu facultatem legitimam dimittendi uxo-
rem, ac ſolutionem infuper quoad Vinculum
important; nec tantùm meram tolerantiam
minoris mali ad præcavenda graviora. Nam
Imò: per hæc: cumque egreſſa alium mari=
um duxerit, ſatis apertè fupponitur, repu-
diatam validè & licite nubere potuifle viro
alteri; ſecus enim repudiata poſt repudium
nupta alteri, plures ſimul maritos habu ſlet;
quod nunquam eſſe poterat, nec pro ullo
conceſſum fuiſle legitur. 240 hæc: dimittet
cam, ex ſenlu communi & obvio veram fa-
eultatem important; ergo ab hoc receden-
dum non eſt, cum nulla ſolida ratio a ſenſu

propria recedere cogat. 3ti0. Vir ſecundus

appellatur maritus; ſed talis dici non poſſer,
ſi remaneret prioris Matrimonii vinculum.

4tS. Prohibetur viro primo, ne repudiatam

3c poſtea nuptam alteri, ab eoque iterum
uxor primi viri deſierat. S=W=”

.

(onf.
1. ci
ucn &
4, igen
luach
ili pro
ſbi onn
Wa
g bu
kum te
len
6 kep,
lin
Kum 1
H
Mofſen
WRaN
Permi
neln
ergo/p
Nus me
ucſane
ſtiro⸗
onnr
Eor ſe
Enr
NNte
iig ie

mtl.
S6 er
1 o
ine
9
llen
Noir.
fhnn
knele
fſorn-,
lenclun
Vhnm
Cerin
M
0Mre
leol.
leno
pudrmn
uſes
Indt
Nenn,
Ne⸗

Flen
d

DzZz MXTRIMONIO. 1105
Cconf. Conel. J. Speciali lege Levit. 21.
. 13. cautum erat, ne Sacerdos uxorem vi-
duam & repudiatam, ac meretricem accipe-
ret; igitur aliis viris, ſicut licuit ducere vi-

duam, ita etiam repudiatam, quid enim ſpe-

ciali Prohlbitione opus fuiſſet reſpectu Sa-
cerdotis, ſi indiſeriminadim id inhibitum fu-
iſſer omnibus? TConf. II. Si uxoris repudio
non fuiſſet ſolutum nuptiale vinculum; er-
go nuptiæ tum mar i repudiantis cum 'alia;, „

tum repu liatæ cum mar to novo fuiſſent

adulterioæ, conſequenter nec omilſiſſet Deus
eas reprobare ac r Prehendere, ut alia po-
puli fui vitia; nihil tamen ejuſmodi unquam
factum legimus, tametfſi aliàs lex rigida adul-
teras Upidari Præciperet.
Oej. ſequentia J. Chriſtus Math. 19. zit
yſen repudium permilſiſſe Judæis ad du-
Cordis eorum, ac de nde revocat hane
ionem, Matrimonium ad inſtitutio-
nem primam, qua erat inſolubile, reducens;
ergo permittebatur tantum à Moyſe ut mi-
nus malum ad excludendum majus, uxori-
Hdia. II. Malachiæ 2. de viro uxorem re-
udiante ex odio dicitur: Operiet autem ini-
quitas veſtimentum ejus. Ergo. III. Deut.
24. muülier repudiata, ſi nupliſlet alteri vo-
catur polluta abominabilis coram D mino,
eur veroô ita voc retur, niſi adulterinæ fuil-
ſent repud atæ mulietis ſecundæ nuptiæ? IV.
Imò repudiata mulier & nubens alteri forni-
cariis accenſetur Jerem. 3. ergo
be. Ad

1196 DEz MATRIMONIO
B. Ad I. M. Conſ. Imd: Quia Moyſes
non ſua, ſed authoritate Divina, cujus erat
executor, permiſit. 2d: Quia Judæorum
duritia ſolùm occaſio fuit conceſſionis iſtius;
licèt igitur illa culpabilis fuerit; permiſſio ta-
men, occaſione duritiæ facta eos excuſabat
à culpa. 32410. Chriſtus etiam polygamiam
inhibuit, revocando Matrimonium ad pri-
mævam unitatem; non ideo tamen polyga-
mia tanquam minus malum permilſia fuit.
Deinde reprobavit libellum repudii Chriſtus
non pro Lege Veteri & Molaica, ſed pro
Nova & Gratiæ, utpote perfectiore, quam
erat Vetus ſcripta; proinde quod in Veteri
pPermiſſum ſolummodo fuit, ut minus bo-
num, intuitu fragilitatis & obſtinationis ju=
dæorum, permittendum non fuit in Nova.
Ad II. k. Ibi ſermo eſt de repudio fſi=
ne legitima cauſa, ſcilicet quod ex mero fie-
bat odio; ante enim dicitur: cum odio habue-
vis, dimitte, quod ironicè dictum ajunt In-
terpretes. 3äl
AJAd III. W. cum J. Th. cit. D. Mulier
ea dicitur polluta abéminabilis ob contra-
Gam culpam, cùm nuberet viro ſecundo. N.
Ob contractam immunditiam, ac irregulari-
tatem legalem. C. Hæe autem ſine culpa
contrahi poterat. Sic etiam immundus ha-
bebatur, qui mortuum, vel leproſum tange-
ret. Dici etiam poteſt, pollutam & abomi-
nabilem vocari relatè ad priorem virum, it

gon
. d
n Dom
ſers &
Pns: Ian
Chonin
Gia redl
ſer gorll
Aeri poe
lor
Heb
Mlatenn
iai

e aom
cin iop
Tehodinn
ſolite g
ee do
,
en b
iplum b
O
ion ſu
in u
Unbue,
Podcr
Mefbu
De Nnn
er e
NN

Gneg
thclgz
4 uemmn
lorg
ernite.
entr
udh.
mnnie.
Pamlike
NdiChe
, Günn
ne n
Nen
iin do.
ne e
NNN.
DloS
nedfe.
a.
nimke

0 N
re

Dz MATHIMONI0. 1107
ut non poſſet amplius ab eo duci in uxorem,
ſique id fieret, futuram abominationem co-
ram Domino. Fundamentum hujus He-
bræus & Græcus textus ſuppeditat, ita ha-
bens: quoniam boc, redire ad virum primum,
, abominatio coram Domino: quippe ſi repu-
diata redire potuiſſet ad virum primum, mu-
lier quaſi ad tempus alteri viro commodata
videri potuiſſer. Item ſic repudiis via am=-
lior & facilior patu ſſet; ac libellus repu-
gi „Hebræo populo ob hujus tantùm infir-
mitatem conceſſus a Deo, fuiſſet inſtar leno-

Ad IV. g. cum Bellarm. M. Ant. Sed
hic argumentum fit a minori ad majus; ità
enim Prophera Dei nomine arguit: ſi mulier
repudiata a viro ſuo redire ad iplum non
poſſit, quantèò magis poſſer Deus non reci-
pere popolum, qui abiit poſt fornicætiones
ſuss, h. e. idololatriam aliave vitia; ea ta-
men ꝓpſius clementia eſt, ur, ſi reverti velit,
ipium benigne recepturus ſit.
Quæres: An durante Lege Veteri repu-
dium Ilcuerit etiam Gentibus cæterig? Apud
has in uſu fuiſſe conſtat ex gentilium Scrip-
toribus; nam de Cretenſibus id memoriæ
prodid't Ariſtot. L. 2. Ethic. c. 8. De Athe-
nienibus Alexander Genial. dier. L. 4. t. 8.
De Romanis Plutarchus Problemat. t. 13. &
patet ex KRubrica & Tertibus f. r. r. ubi eti-

am forma præfcribitur: quin apud hos eri-

P108 DE MATRIMONIO.
am mulier repudiare poterat virum: unde
Martislis: Menſe novo gani veterem Proculeja
maritum deſeris, atque jubes res ſibi habere ſu-
As; quæ ultima verba formulam important:⸗
ves tuus tibi habeto; vel: aoito &. Licitum
verò fuiſſe aliis Gentibus negant Sotus &
alii, quòd de hac diſpenſatione Divina quo-
ad Gentes nihil expreſſum extet in Ss. Lit-
teris. Verùm etiam de diſpenſatione Divina
cum Gentibus quoad pluralitatem uxorum
nihil expreſſum legitur in utriuſque Teſta-
menti Tabulis; & tamen diſpenſationem,
vel rectius conceſſionem Divinam ad Gentes
quoôque extenſam fuifie eruitur ex Aug. L.
22. ont. Fauſtum. Docet Bellarm. L. I. e
Matrim. c. Xl. Valent. aliique plurimi: unde
airmativa ſententia æque probabilis eſt.
An Matrimonium Pidelium conſummatum poſſie
iholvi quoad V'inculum
N I. Matrimonium fidelium tametſi con⸗
*½Vſummatum ſolvi poſſe etiam quoad vin-
culum quinque de cauſis Lutherus cenſuit
Lib. in c. 7. primæ ad Cor. Imô. Ex cauſa

adulteriüi unius conjugum. 240. Si fictus

Chriſtianus deſerit chriſtianam conjugem.
3710. Si conjux conjugem pertrahat ad pec-
catum. A45. Si ob frequentes rixas cohabi-
tatio alterutri accidat moleſta. f10. Si diu
abfit alter conjugum. Calvinus contra Lib.
14.

Mi.
61 Mu
netli
M
ſatrita
otu
ſ temp
Doleie
ſordden
liem!1
le Ga
Etenim

Mo

Real
Getel

Chri
Cdom
Vekunus
lvi i
u t

(lit,

mMum,
Eur,
l, Ve
ineoe
1 de
rei

anun

e

..

e
e
tn
ncn
I
nen,
en

Diz MATRIMOMIO. 17109
14. Eiftit. c. 19. ex ſolius adulterii cauſa diſ-
ſolvi Matrimonii vinculum Poſſe contendit,
tametſi conſummatum fuerit. Atque eti-
am hac ætate noſtra Græcos diſſolvere
Matrimonium, cui adulterium ſupervenerit,
notum eſt: eamque praxin inter eos viguiſ-
ſe tempore Tridentinæ Synodi habetur ex
Pallavicino Lib. 22. Miſt. Conc. Trid. c. 4.
ſeribens de Canone ſeptimo Seſſionis 2 52
Item rempore Florentinæ ita receptum fuiſs
ſe Græcis, ex eadem Synodo perſpicuum fit;
etenim Seſſ. 2. poſtquam edita fuiſſet con-
feſſio Fidei, ita Græcus quidam loquitur?
Poſt bæc Latini quæſivére d nobis quare conju-
gia dirimitis &. Imò huic errori inheſiſſe
Sæculo XIII. fidem facit Guido Carmelita,
qui circa initium Sæculi XIV. floruit.
MN. M. E Catholicis tres, Cajetanus „

Catharinus, Launojus circa Matrimoniale vin-

culum paulèò liberius ſenſiſſe notantur. Ca-⸗

jetanus quidem Comment. in c. 19. Math.
ſolvi illud poſſe judicat ex adulterii cauia,
ſalva tamen ſemper Eccleſtæ definitione, quæ, ut
inquit, non apparet, Verùm, quod ad excu-
ſandum, vel refellendum Cajetanum fſufficit,
videtur, cùm hoc ſcriberet, vel non ponde-
râſſe, vel oblitus fuiſſe illius, quod Floren-
tina Synodus anno 1429. in Decreto edixe-
rat. Etenim Seſi. 25. Eugenium IV. ſic
Græcos allocutum conſtat: Primò dico, om-
nes conqueri de ſeparatione Matrimonii, ideque
2 Aaaa Core

corretctione indiget. Tum poſt pacificum Græ.
corum diſceſlum Eugenius in Decr. ſic enun-
eiat: Quamvis autem ex cauſa fornicationii li
geat thori ſeparvationem facere, non tamen g
ad Matrimonium contrabere fas eſt , cùm Ma-
wimonii vinculum legitimè contraltuni perpetur

am ſit. Vixit autem Cajletanus ferme inte-

1110 DE MATRIMONIO-

gro poſt ſæculo, quippe anno 1534. demor-
Ceatharinus L. . Annotat. cont. Cajetan.
&ι Opulc. de Matrimn. q. ult. ex eadem cau⸗
ſa quidem ſolyi poſſe Marrimonium autu-
mat, quod nec ex Evangelio, nec Apoſtolo po
AAi, von Mere s sauſa fornicdtionii aliad
inire Marrsnonium; cùm tamen Eccleſia tcis
ſanctionibus vetitum eſſet, ad ſeparationem
ejuſmodi neceſſe eſſe, Eccleſiæ accedat au-
thoritas. “ Catharini dictum, magis
ſolubilitati Marrimonü favere, quam illud
Cajetant, forte nonnemini videbitur „ cùm
Catharinus ipſi etiam Tridentinæ S nodo in-
terfuerit. At ſciendum, interfuiſſe quidem

Seſſioni 24. in cujus Can. VII. dogma de in-
EEEEbeE 1235. .
ſolubilifate Watfimomi definitum fuit.,.
Se e . e Peg ,
unOi démum opinio 17. de Keg. in
Matrm. pojeſt, his capiribus continetur: 1
Conſlantem fuifle in Eccleſia traditiopemn àd
uſque Synodi Tridentinæ tempora, ſolvi
boiſe adulterii cauſa yinculum Matrimonii,
24: Quæſtionem de ſolubilitate 2 Nel inn⸗

4

con
nogen
non 6
linan
n iarer
Krimmon
Cjagum
Nla,
4 CN
Hendum
ul pal
M
xa
rine
ni Lee
Ar e
W N
Ali vinen
Ubta l.
1. Nne
ne goee
n, 4
Iv
ſaa; liya
ErN
ulin,
i
ſhtpenn
4

Cr. D r MATRIMONIO. rIIII
An. ] Pilitate conjugalis vinculi ex adulterii cauſa,
, ac Canonem à Tridentino hac de re condi=
tum non dogma & doctrinam, ſed meram
. diſciplinam complecti. Imò ztiò viguiſſe
olim inter Chriſtianos morem diſſolvendi-
Matrimonium ex bona gratia, h. e, mutuo
conjugum ceonſenſu ad uſque Juſtiniani tem-
Pora, qui primus „né porrò fieret, id Le-
U ge caviſſet. Quid de hàâc Launoji mente ſen.
us tiendum, ex probatiombus ſequentis Con-
na cluſ. palam fiet. 2
eH . Dico. Dogma catholicum eſt arque or-
thodoxa veritas; & ab ipſo naſcentis Eccle-
cs ſiæ primordio ad noſtra uſque tempora pro-
em Pagata Eccleſiæ Traditio, exceptäà morfe,
u. hulla ex cauſa, nequidem fornicationis, ſol.
i Vi poſſe Matrimonii inter fideles conſum-
i mati vinculum. Prob. Concl. guodd Vinoula
membra I. ex Neriptura Sacra. Mare. 10. v.
Lr. generaliter & ablolute ſine ulla Himitati-
one docet Chriſtus: Quicunque Adimiſerit uxo
em ſuam, & aliaim duxerit, adulterium com-
mittit Juper am; cz' ſi uxror dimſerit virum
ſeum, 85 alii nupſrir, machatur. Et ſimiliter

*

he

1 Luc. 16. V. 18. Omnis, qui dimittit urorem
NH

in ſuom, & alteram ducit, machatuy Er qui di-
. 1 miſſam à viro ducit mæbarur. Sio &α Apoſto-
en us I. Cor. v. ſine exceptione jubet uxorem

4 dimiſſam manere innuptam : iis, gui⸗ Malri-

e ninus, uvorem d viro non diſcedere, quocſt diſ-
Asaa 2 Re⸗

1

4118⁸ DE MATRIMONIG.
ceſerit (ex juſta cauſa, uùt commiſſi à vira
adulterii, ob quod licita eſt diſceſſio à thoro Mn
eaque perpetua) manere innuptam, aut viro mn 8
Iuo reconciliavi. n en⸗
Prob. Il. ex Conciliis generalibus Floren- ois
tino & Tridentino; prioris quidem verba Apoli
paulèò ante recitavimus N. II. Alterum ve- Ii le
rò, poſtquam cap. Unic. Seſſ. 24. dixiſſet: ihlie
Matrimonii perpetuum indiſſolubilemque nexum h (
wimus bumani generis parens Diwini Spiritä Proken
inſtinttu pronunciavit, cum dixit: hoc nunc os Mn!
ex oßibus meis & caro de carne meu E7 ild 4
erunt duo in carne una; Can. IV. Seff. ejuſd. el;, h
anathema infligit iis, qui propter hæreſim; Inn, iun
aut, quod Luth rus cit, docuerat, propter Nile
moleſtam cohabitationem, abſentiam à conju- Penerlatt
ge diſſolvi poſſe Matrimonium dixerint. Ac, mu
demum Can. VII. punétum præcipuè con- Il; n
troverium, an ex cauſa fornicationis ſolvi Aiſte u
poſſit Matrimonii conſummati vinculum, Grne!
tangens, rem ita definit: Siquis dixerit Ec- tbolus
cleſiam errave tuùm docuit, & docet, Juxta Evan- julla y
gelicam && Apoſtolicam doctrinam, propter altuls llis et
Zerium alterius conjugum AMatrimonii vinculum i pol
non poſe diſſolvi, e etiam innocentem, ꝗui cau- imè
ſam adulierio non dedit, non poſſe altero conjuge in er
wivente, aliud Matrimonium comtrabere; mecha- mlii
rique eum, qui, dimiſſa adultera , aliam duxe- Dolnnn

trit; & eam, Auæ;, Simigo aduhyero , alii mpſe- h
rit, anatema ſii. uu

KRes ene

DE MAranIONIO. 113
Keſpondet Launojus cit. Can. VII. non
dogma & doctrinam proferri, ſed diſcipli-
nam induci. Sed contra eſt L. quòd verba
Canonis fingula non niſi de doctrina infel-
ligi poſſint; dicitur enim 1mè. Si quis di-
Xerit Eccleſiam errarxe; atqui error non diſ-
ciplinæ opponitur, ſed dogmati & veritati.
2d. Cum docuit & docet; ergo hic doctrina
profertur, ſive dogma catholieum. 23tiòz
Juxta Evangelicam & Apoſtolieam docétrinam;
ergo eſſe verè doctrinam, negari non po-
teit; latum enim diſerimen inter Docktri⸗
nam, tum meram Diſciplinam eſt, quod ig⸗
noraſſe Tridentinos Patres, non niſi ſumma
temeritate dici poteſt; ſique non ignorave-
rint, ad illud reſpicere vel maximè eos opor.-
tuit; maléque rem meræ Diſciplinæ, ſub Dao-
rinæ nomine protuliſſent, cùm enim Do-=
Krinæ ſaltem error; contra Diſciplinæ ſolùm
abuſus opponatur; ſi quis aliter ſentiret,
juxta verba Canonis in ſenſu obvio, reus er-

roris convinceretur, qui tantùm abusůs ar-

gui poſſet.“ II. Quia hoc Canone Lutherans
maximè & Calviniſtæ feriuntur anathemate;
ergo errâſſe cenſendi ſunt contra Doctri-
nam; igitur Canon non Diſciplinam, ſed
Doctrinam complectitur.
Prob. III. ex Traditione PP. Nam Sæ-
culo II. Athenagoras in Apol. pro Chriſtian.

Fecundum, inquit, abfolutè conjugium, ſcilicet
vivente altero cunjuge contractum, ut pro-
a

a5 3 nt

1114 DE MATHIMONIO.
bant ſequentia, iluſtre eſt adulterium: quicun-
ue enim, inquit, Chriſtus, uxorem ſuam dimi-
Rie, & aliam duxerit, mæochatur. Sæculo III.
Clemens Alexandr. L. 2. Strom. in fine:
Quod.: . Seriptura: znec d conjugio unquam
permittit diſcedere, legem apertè conſtituit: non
dimittes uxorem pruterquam ob fornicationem.
Adulterium autem exiſtimat conjungi Matrimo-
nioy vivo altero ex ſeparatis; ubi dum dicit:
ob ſolam fornicationem poſſe dimitti adul-
terum; de dimiſſione quoad thorum intelli-
gi debet ob ſequentia: adulterium autem .
L Sæculo IV. quid hac in re crediderint
majores noſtri, docet S. Hieronymus Epiſt.
ad Oceanum; deſeribens pœnitentiam publi-
cam, quam Romæ egit S. Fabiola, eò quòd;
At permiſſum putabatur humanis legibus,
dimiſſo à ſe viro adultero nupſiſſet alteri-
In Epiſt. ad Amandum verò idem dogma
his demonſtrat: qui dimiſſam duxerit, adulter
eſt, ſive e Anirte wirun, ſive d viro dimiſ-
ſa ſit, adulter eſt, qui dimiſſam duxerit.
. Nec dicat quis cum Launojo, credidiſſe
Hieronymum, in nubendi jure inæqualem
eſſe viro mulierem, ac licere viro dimiſſa ju-
ſtè uxore adultera, cum altera inire Matrie
monium, ſed non licere idem mulieri dimiſ-
ſo viro adultero. Nam Imò nuſquam Hier.
vel verbo inæqualitatem iſtam, de qua Lau-
nojus, aſſeruit. 24db. Imèò contrarium docet
Epiſt 30. guidiuid viris jubetur, inquiens,
8 4 = Colse

hen
llere
ce l⸗
lit 1
dunn
1e4)
ſruii

duri
45
ornt
tn
em
lnn
t
inin
Aal
Gan
de
obla
Ope⸗
oca
Add
im
g1

1o
ſs ee
Mrrid
er

E
-S

=
=

Dz MATMIMONIoOD.. rrI
sonſequenter redundar in fœminas;“ neque enim
aduliera dimittenda eſt, & mæchus tenendus. As
in c. 19. Math. & guia poterat accidere, ur
quit éalumniam faceret innocenti, & ol ſecun-
dain pulam nupriarum vetert crimen impinge-
vet; ſie priorem dimittere jubetur uxorem, us

ſecundam prima vivente non hbabeat.

Sæculo V. S. Aug. dogma catholicum
clariſſimè expreſſit L- I. de a ulterin. conjug.
c. 9. MWec tamen ideo illum, qui propter cauſams
fornicationi: Aimiſſam duxrerit, ab hot crimine
abſolvimus; ſed utpoſque mæchos eſe minimè du-
bnamus. Nec ideo tamen eum, qui propter
cauſam foruicationis dimiſerit, & oleeramn duxe-
vit, ab bujus peccati labe defendimus; ambos
enim eſſe mæchos cognoſelmus. Et L. de Bono

conjugali. c. 5§. ſeme initum connubium in

civitate Dei noſtri, Rcclſia, nulle modo po-

teſt, niſi alicujus eorum morte diflolvi. Un-

de quod Auguſtino a iquando perplexum &
obſéurum hac in re viſum L. de Fid. &
Oper. c. 19. & implicatiſſimam quæſtionem
vocat aliàs, clarè tamen loc. cit. expreſſit-
Addi hic mererur totius Eccleſiæ Africanæ
teſtimonium in altera Milevitans Synodo an-
no 416. Canone 177.
Sæculi VII. teſtis eſt V. Beda L. 2. in c.
10. Marc. Sæculi VIII. Synodus Sueſſionen-
ſis celebrata anno 745. Can. 9. Sæculi IX.
Pariſina VI. anno 829. L. 3. c. 2. & Nan-
netenſis anno 895. Juxta alios 900. cap. 12.
Aaaa 4 SæCU=

XIIE DrE MATMIM ONIoOO.
Sæculi XI. Bituricenſis anno 1031. Can. 16.
Plures Synodos aliarum orbis partium & Ec.
cleſiarum, Romanæ, Germanicæ, Hiſpani-
cæ, pluraque pro quolibet Sæculo SS. PP.
tum etiam Summorum Pontificum teſtimo-
nia uſque fere ad Florentinæ Synodi tempo-
ra videri poſſunt apud Bellarm. Tournel. ali-
oſque hic, quos, ne æquo prolixiores ſimus,
conſulto prætermittimus.
Ratio autem a priori omnimodæ indiſſo-
lubilitatis Matrimonii fidelium legitimi &
conſummati præcisè eſt inſtitutio Chriſti,
qui per Matrimonium contractum inter ba-
ptizatos & conſummatum ſignificari voluit
Kui per Incarnationem cum Eccleſià conjun-

Ctionem, quæ omnino indiſſolubilis eſt; nun-

quam enim Verbum dimittet humanitatem,
quam aſſumpſit. Ita Conc. Florentin. in
Decr. TZertium, bonum Matrimonii eſt, in-

diviſibilita,; Matrimonii propter hoc, quod ſig-

niifcat indivifililem conjuntctionem Cbriſti cum

Eccle 2d4.
Oéj. I. Chriſtus Math. y. & 19: inter-
rogatus à Pheriſæis, an liceret bomini dimit-
*ere uxorem quacunque ex cauſa * Reſpondire
gulicunque dimiſerit uxorem ſuoam, niſi olb forni-
cationem, & aliam duxait, meæchatur z ergo
qui dimiſerit uxorem ob fornicationem, &
aliam duxerit, non mœchatur. Prob. Conſ.-
Valet enim aärgumentatio à contrario, qualis
eſt ila: & Conf. à pari. Bona eſt hæc argu-
men-

I
ulke

Mi

ſpeni
lo⸗
Drie
Korf
r; en
Gen O
3
ſormie
mum

ſenlu

d te
ſomie
et me
n me
nen
Mpur
Mieri

und

Pi

exeel

legu⸗

Nere
te
e 6
4
“

dem:
Roon

chr⸗

DE MATRIMONO 111

2

mentatio à contrario: quicunque peccaverit,
niſi pœnitentiam egerit, peribit; ergo ſi pænaen-
tiam egerit, non peribit: ergo etlam fſubſiſter
illa prior: quicunque d uxorem ſuam,
niſi ob fornicationem, & aliam duxerit, mæcha-
tur; ergo qui dimiſerit ob fornicationem, && ali-
am duxerit, non mwcbatur.
. M. Conſ. hæc enim exceptio: niſi ob
fornicationem, tantum reſpicit membrum pri-
mum propoſitionis, quicunque dimiſerit, ut
ſenſus ſit: quicunque dimiſerit uxorem quo-
ad thorum perpetuo, quod nen licet niſi ob
fornicationem, peccat, ſive mœchatur, ſcili-
cet mœchia aliena, ut dicitur Math. 5. facit
eam mœchbari, quia dimiſſæ præbet oecaſio-
nem fornicandi, ut adeo fornieatio uxoris
imputetur viro, eò quòd ſine juſta cauſa di-
miſerit. Si vero & ipſe aliam duxerit, qua-
cunque ex cauſa, etiam mæchatur, mœchis
propria ut dicitur Math.5. & 19. Non autem
exceptio niſi ob fornicationem afficit membrum

ſequens & aliam duxerit, quaſi licitum eſſet

aliam ducere interveniente fornicatione vel
adulterio. Citata autem verba intelligi de-
bere dicto ſenſu, manifeſtum eſt ex Evan-
eliſtis aliis cit. qui Chriſti ſententiam abſo-
Iute, & ſine ea exceptione referunt. Item
Apoſtolo, & PP. ac CC. cit. UVnde
Ad Prob. N. Hanc eſſe argumentatio-
nem à contrario; ut enim propoſitio ſit ve-

T? contraria, debet eſſe de eodem, ſub eadem

Aaaa f ratie-

1118 DEY MATRIMGNIO
ratione; ſed talis non eſt propoſitio illata in 1
conſeqvente; propoſitio enim Chriſti duo- (erni
bus conſtat membris; dictam verò excepti- Miy
onem referri debere ad membrum primum, um,
duieunque dimniſerit, non verò ad ſubſequens, culi
aliam duxerit, conſtat ex Evangeliſtis aliis ab- ved
ſolute d'centibus, reum eſſe adulterii, qui-
cunque uxore dim ſſia aliam duxerit. Item ui
Apoſtolo & aliis probationibus. Econtra ab ün
Adverſariis dicta exceptio ſupponitur, & iu
quidem gratis ac fallo; æque pertinere ad (ol
utrumque membrum, quaſi nec liceret di. n
mittere, nec aliam ducere niſi de cauſa for⸗
nicationis; ex hac verò liceret utrumque. ii
Hinc quodd Conf. diſp. eſt. Prima enim pro. (W
poſitio quicunque pectaverit &c. unius tantùm MI
membri eſt, & exceptio non niſi ad unuum aii
referri poteſt, ſcilicet pœnitentiam, vel ne- al
gationem ejus; prôinde illæ propoſitiones
ſunt de eodem ſub eadem ratione; igitur the
verè contrariæ æquè ac hæ: qui pæhitentium ca
egerit; non perilit: qui pœnitentiam non egeri, int
peribit: Econtra propoſitio Chriſti bimem- mu
bris eſt juxta ſenfum datum: & ſimilis huice ſ;
quicunque jejunium non ſervaverit niſi ob diſpen- (
ſationem, & ſe inebriat, peccat; ac ſicut in hie in
exceptio: niſi oh diſpenſationem, non reſpicit
membrum ſecundum, & ſe inebriat, ſed uni- m
cè primum, quicunque jejunium non ſervdrit; gr

ita in propoſitione Chrilſfi. d

N

i

e

Ah⸗

4

Ie.

—— „ N 2 „N
DE MATRIMONTO. 1119
IlIußh. . Si exceptio, niſi ob fornicationem
referri debeat ad membrum primum dunta-
Nat, quicunque dimiſerit, non etiam ad alte-
rum, cz aliam duxerit, ita ut fornicatio ſit
cauſa ſola dimittendi quoad thorum, non
verò quoad vinculum; ergo reſponſio Chri-
ſti non fuiſſet appoſita interrogationi Judæ-
orum. Prob. ſeq. Hli enim interrogabant de
dimiſſione quoad vinculum; quia sgebatur
tur de libello repudii, quo etiam vinculum
ſolvebatur; & dimiſſio quoad thorum ſolum
erat iis incognita, ſaltem inuſitata. N. V. ea.
maj. Licèt enim ea Chriſti verba, quicunque
dimiſerit &c. accipiantur ſolum de dimiſſione
quoad thorum; adhuc tamen reſponſio ap-
poſita fuit judæorum quæſite; interrogabant
enim illi de dimiſſione perfecta, & quacun-
que de cauſa; perfecta verò dimiſſio apud
Judæos continebat due, ſeparationem quoad
thorum, & quoad vinculum; quæ Chriſtus
cautè ſua in reſponſione diſtinxit, tametſi in
interrogatione non diſtinxiſſent Jjudæi: pri-
mum conceſſit, ſed ex ſolà fornicationis cau-
ſa; denegavit alterum, revocans licentiam

datam à Moyſe, ac declarat adulterum, qui

dimiſſa uxore aliam duceret.
Inſt. II. Saltem, ſi memorata exceptio
tantùm reſpiceret hæc antecedentia: quicun-
que dimiſerit, intelligendo quoad thorum; er.
go ſola fornicatio eſſet cauſa dimittendi quo-
ad thorum; ſed falſum hoc, cùm plures aliæ
cauſæ

112 DE MATIMONIO.

auſæ ſint dimittendi & ſeparandi quoad tho-
rum. H. D. ſeq. Ergo ſola forni atio eſſet
cauſa dimittendi abſolute & Perpetuò quoad
thorum. C. Dimittendi quοmmhodocunque. N-

Chriſtus meritò ſolam fornicationem (ſub

quâ tamen ſimul veniunt Era lora pe cara in

eodem genere, per quæ fit diviſio Carnis, ut
ſunt befialitas & Sodomia completa) aſſig-
navit ùt cauſam; eo quèd illa tribuat jus
parti innocenti partem adulteram Perpetuò
& abſolute, quæ elt dimiſlio Propriè & an-
tonomaſticè talis, excludendi à thoro, coha-
bitatione, ac jure Mtrimoniali; ita ut emen-
datam licèt ac reconciliari volentem adhue
ex Juſtitia repellere poſſit. Secus eſt in aliis
caulis, quæ vel dimiſſionem quoad thorum
tantùm, vel ſimul quoad tectum ac cohabi-
tationem; quoad tempus ſolùm conjugibus
ſeparationem permittunt.
OCOéj. II. Ex SS. PP. ſequentes cum Lau=
nojo & allis: I. Juſtinus Martyr qui altero
Eccleſiæ ſæculo floruit, refert in Apol. pri-
ore, quèòd fœmina quæpiam, quæ virum
malè moratum diu ſuſtinuerat emendationis
ſpe, cùm deteriorem eſſe factum intellexiſ
ſet, miſſo libello repudii alb eo ſejuntcta ſit. Quod
factum, inquit Laun. cùm fnon reprehende-
rit Juſtinus, cenſuit fuifſe ſolurum Matrimo-
nium. E. D. A. Quèòd ſejuncta ſit, ut du-
ceret alium, ſive quoad vinculum. N. Quo-
ad thorum & cohabitationem. e enim

.R ſepa-

ayrne
lufe
Man
Atict
tin
1
ſu
nen
rom
rel
Con
W

DE MATRIMONIO. 1121

Jeparaverat, inquit Juſtinus, ve, ſi eodem lecto

& menſa uteretur, particeps fieret impietotis.
Sed hæc ſeparatio ſolius thor: & cohabita-
tionis eſt; proinde & libellus repudii non
ritu gentili tunc vigemte, ſed Chriſtiano da-

ius intelligitur; & inepta Launoji illatio.

II. Origenes TDr. 7. in Math, ait, quoſ-

dam Epiſcopos permiſiſſe mulieribus quibui-

dam, ur vivente viro alteri nuberent, & ſub⸗
dit, eos non omnino id ſine cauſa permiſii-
ſe; ergo cenſuit Origenes potuiſſe ſolvi con-
jugale vinculum; & ejus ætate ſic ſolvendi
mos obtinuit. E. M. Conſj. utramque. Nam
ait Origenes I1mò eos hoc permiſiſie extra es
contra Scripturam dicentem: mulier ligaza eſt,
quanto tempore vir ejus vivix. 2d: Id per-
miſſum fuiſſe tanquam minus malum & to-
lerando ad vitanda majorz crimina: Forſitan
enim propter bujuſmmodi infirmitatem incontinen-
tium hominum, pejorumi comparatione, quc ma-
la ſunt, permiferunt adverſus ea, quæ ab initis
III. Tertullianus L. IV. cont. Marcio-
nem. c. 34. aſſerit Deum non diſjungere vi-
rum à muliere, niſi in adulterii caſu: caæte-
rum præter ex cauſa adulterii, nee Créator diſ-
* quod ipſe eonjunxit. W. explico & D.
eus hoc catu diſjungit quoad vinculum. N.
quoad thorum & cohabitationem. C. Huic
reſponſioni ex ipſo Tertulliano lux affulget:
dum ibid. mœchum definit eſſe eum, qui
ukorem dimittit, ut aliam ducat: Diro ilam,
Chri⸗

1122 DE MATRIMONIO.

Chriſtum, conditionalter nune feciße divortii
probhilitionem, Ni ideo quis dimittat uxorem „ uͤr

ſam ducat,

IV. S. Baſilius p. 2. ad Amphilochium:

Can. 9. de viro propter adulterium dimiſ-
ſo ab uxore ait: qui verò relictus eft, a propria
uxore ob cauſam adulterii, dignus eſt venia,
quæ ei cohalitat, non ideo condemnaætur. Et
de eadem inferius: quare, dua cum viro di-
miſſo cobabitat, neſceio, an poſſit adultera aphel-
larit. Ergo. Hoc Sancti Baſilii loco, qui
primo intuitu perplexus apparer, quidam in-
qucti reſpondent, S. Patrem hac in contro-
verſia dubiæ eſſe mentis; hoc tamen illi con.
donandum, quòd rei huic obſcuræ nulla de-
fintrio Eccleſiæ tunc adhuc aliquam lucem de-
diſſet. Veràùm nobis ad contextum adverten.
tibus, & quàm alias S. Doctor Dogma catha-
lieum clarè & ſolide docuerit, hæc reſpon-
ſio. S. Baſilio & Dogmati catholico non parùnm
injuriola videtur. Underh in forma: explico
W O. 8S. Baſilius ait virum à muliere dimiſ-
ſum, ſi ad novam acgedat, 'e dignum venia,
G quæ ei cohahbitat, non ideo condemnari,
ſpeétata conſuetudine fori externi LL. civi=:
ium quia juxta hanc tunc non puniebantur-

adulteri dimiſſi novam uxorem ducentes. C.

Spectato foro interno, & coram Deo. N.

Eodem ſenſu ait neſcio an Poſſit adultera ap-
Pellari, ſcilicet pro foro externo LL. civi-

lium, ut in eo ſubjaceat adulterarum pœnis,

recie

*

vocem adiddtere ſumendo non abſolutè, ſed

crrücar
Aron;
udo h
numnian
Peunp
Mr, ,
in
runn con
vi le
rum ve
N, N
anun
denmnntn
II
lio: na
r nim
ncemmn.
ere 30
Demn vi
nio
Cont ha
ſtenhafen

Dz MATRMONIO. 1123

relativè ad pœnas adulteris decretas. Pro ob-
ſcuri nonnihil hujusce Canonis intelligentia.
Olſerva: Docet ibid. Baſilius 16. Si
i ſpectetur Lex & ſententia Chriſti, ratione di-
ne miſſionis idem licite mulieri, quod viro in
n cauſa fornicationis commiſſæ a Parte alterutra.
24. Sed conſuetudinem nunc obtinere, qua
“ viro duntaxat permiſſum dimirtere uxorem
fornicariam; non viciſſim uxori fornicarium

n,
e

nA. virum; ot ver inquit veluti dolens, conſue-
k tudo non ita ſe habet; ſed, in mulieribus quidem
glin nimiam adbiberi ſeveritatem reperimus; unde
num Paulè poſt ſubdit: quæ cum viro dimiſſo cobea-
nllich bitat, neſcio an poſſet adultera appellari, orimen
nllc VNim bice attingit mulierem, quæ dimiſit, nimi-
tence. Tüm contra hanc conſuetudinem; vi cujus ſo-
Penen. li viro licebat dimittere conjugem fornica-
al, kiam; ac concludit: quore quæ reliquit eſt adul-
in. tera, ſi ad alium virum ecſ, relictus vero
“ eſt dienus veniæ, & quæ ei cohabitat, non co-
demnatur; ſcilicet juxta illam conſuetudinem.

ee . nam prumo hæ propoſitiones: 11 mulieri-
nh, Zus nimiam ſeveritatem reperimus; & : non deo
indt condemnatur, pœnam indicant, proinde ſub-
ll a⸗ jacere adulterii pœnis, quæ contra conſuetu-
iet dinem virum dimiſit, non vero illam, quæ
C dimiſſo cohabitat, quia hæc non peccavit
N contra hanc conſuetudinem. Secundo: con-
n, ſaetudinem illam opponit Legi & Sententiæ
Chriſti, quæ haud dubie forum internum re-
ne
R⸗

1124 Df/f MATRIMONIO.
ſpicit; ergo intelligit conſuetudinem fori ex:
terni, & quidem civilis. Zertiò. Quia omni-
bus prædictis addit Baſilius hæc: Si vir ab

adulter .. . Og' qucæ oum eo habitat eſt aduhera;
ergo apertè ſupponit; ſe in prioribus loqui
de conſuetudine fori externi LL. Civi-
lium, juxta quam non puniebantur adulte-
ri dimiſſi novam uxorem duçentes. 413:
quia Lib. de Virginitate cirea medium, quam-
cunque mulierem, quæ vivente viro alteri
nubit, mœchari pronunciat. Et poſtea: non
aswdis, inquit, quod etiam, qui dimiſſam ducit,
machatur! eiſi enim pro culpa dimiſſa ſt, atta-
men vivit vir ipfius; boc eſt, eo vivente non po-
teſt ſie dimitti, ut alteri nubat.
V. J. Cregorius MWazianzenus Orat. 31.
Legem Moſaicam ait omnes ob cauſas dediſſe
libellum repudii; Chriſtum verò nonob omnes,
ſed permittere tantùm ab uxore adulter ſe-
Parari. S. Cöry Hom. 17. in Math. ex 1. Cor.
7. cauſam redens, quare ob adulterium, non
idolatriam permittatur divortium, aſſignat
hanc: quèd per adulterium jam ſolutum ſit
Matrimonium, . . & poſt fornicationem
maritus non ſit maritus, ſecus eſſe in caſu

altero. J. Aug. L. de Fide & Operib. aded

obſeuram eſſe hanc quæſtionem fatetur, ut
in ea non niſi venialiter erretur.

HN. J. Creporium plus non velle, quim

à²¾ Chriſto ex iola fornicationis cauſa permitti
ſeparationem etiam perpetuam quoad tho-

rum

7

4

1 Ae
l. pen

axore diſcedens acceſſerit ad aliam, eſt o ipſe uli,

volt;
woore
ere li
ele Ma
ativn
s;
itten
Verho⸗
colem
Ubi⸗ i
r dur⸗
tl
Perdraie
Chod n
enio
dr
Eynbe
ui re
as ce
Hune m
s ejn
19 hon
In
loncie
von
tr ſne
WGe
Gmino

ſer
mi.
rol
N
.
r.
0
e
,
.

,.

NH
NW.
1

o,te
Ae
un

1l.

im

D

7

DE MATEIMONIO. 1129
rum & cohabitationem. Mec refert, quod in
V. L. per libellum repudii fieret ſolutio ipſius
vinculi, non enim ideo pro L. N. idem tene-
re vult; cùm hæc duo diſtincta ſint: poſſe
ab uxore ſeparari, &: poſſe ſeparatum du-
cere aliam. &. Cbryſ. ſolum aſſerit ſolutum

eſſe Matrimonium quoad cohabitationem; &

maritum non eſſe maritum, quoad uſum &
jus; & quia adulterium dat facultatem di-
mittendi partem adulteram perpetuò, ideo
verbo ſolutum utitur. Ratio reſponſionis ex
codem S. P. Hom. 17. in Math. deſumitur;
ubi: ille, qui dimiſit, inquir, etſi akeram
non duxerit, boc ipſo ſe conſtituit eriminis reum,
quod adulteram fecit ex conjuge. Hic verò acci-
Piendo alienam adulter efectus eſt. Ad & Aug.
Quod tunc obſcurum judicavit, poſtea ta-
men ipſe perſpicuè vidit locis ſup. ecit.
PBPræter laudatos Patres Græci etiam §.
Epiphanium objiciunt hær. 59. ubi doceat,
qui repudiavit adulteram, licitum ei eſſe no-
vas celebrare nuptias; verùm cùm locum
hunc manifeſt& depravatum oſtendat doctiſſi-
mus ejus interpres Petavius in notis ad hær.
59. non eſt, quèd in eo exponendo labore-
mus. Inſuper hær. ead. n. 6. dogma catho-
licum diſertè adſtruit: ſeriptum eſt, mulier al-
ligata eſt nuptiis, quanto tempore vir eéjus vi-
ut: ſin autem mortuus fuerit vir ejus, libera
&. Alios verò Scriptores, maximè Græ-
cos minoris ponderis exponit Arcudius. Nee
b b oherxit

1130 DE MATRIMONIG.
oberit Traditioni, ſi unus altérve diſſentiret

in re nondum definita & aliunde implexa, ur
quidam de Theodoreto ſcribunt: irem Aſte-

rio Amaſeno. e1
ohe. IUI. Summos Pontifces g Ss, Canoner.
S. Leo Ep. 82. ad Epiſcopos Africæ, ait, Sa⸗
cgerdotem „ qui ante Sacrorum Ordinum
Auſceptionem priore uxore dimiſſa alteram
duzerst, removendum quidem eſle à S. Or-
dine; ſed nec verbo ſignificat, irritum eſſe
hoc Matrimonium. Zacharias Papa C. cog
cubhuiſti. Caulſ. 32. J. 7. videtur ngnolsereſn
Jubilitatem Vinculi, dum inquit: concubuiſti
cum ſorore uxoris tuæ: ſi feciſti, neutram babeas5
g ſi illa, duc ugor tua fuerit, onſeia ſceleris
on fuit, ſi ſe continere uon vult, nubat. Porrò
Can. Quædam. ead. q. & C. ſiquis. Permitti-
tur aliud Matrimonium poſt divortium. Ad-
de C. axor. q. & Caufſ. ead. ””M
. &. Leo ideo nihil de Matrimonii illius

nullitate loquitur, quia non quærebatur ex
Pontiſice, ſubſiſteretne hoc Matrimonium, vel
non? ſed an ratus debeat haberi Ordo à tali
ſuſceptus, vel non? & hoc eum eſſe privan-
dum deçernit. Zacharias ſolùm loquitur de
nuptiis contrahendis oſt primas morte diſſo-
lutas, quas permittit Xori innocenti poſt
Obitum viri adulteri incæſtuoſi; huic verèò
poſt obitum uxoris negat nuptias, ſive cum
ſornore uxoris defunctæ, quacum durante
Matrimonio copulam habuerat, ſiys eumn ulie.

hur
6. eid
tuato
n pert
1 e
4 eli
1 Dr
; N
(drhr
non e
Diacon
lem er
ſemus
bet⸗
(Monen
Permſlu
Centl er
leſey
emnte
de Ar
Gemn el
fonemn
ſonem
.D
ontinia
gla
Eenhent.
en 1e
lo d
contt
Raunt

4 DE MATRNIMONIO. 113t
Mr Sumitur hæc expoſitio ex Can. Mi vero. Cauſ:
Ee G& q. ead. ubi neutri, altero vivo, noveæ Per-
e mirtufitur nuptiæ; innocenti vero poſt mor-
rem partis adultere. Eodem modo N. ad
. C. Quædam. & C. ſiqzuis. cit. Ad Can. uxor.
Vr. M. deſumptum eum eſſe ex Commenrario in
In c. 7. primæ ad Cor. qui S. Ambrofio tribui-
Un tur; verutn; ur jam ſuo l0cO notavimus; ex
N. communi hodie ſententia commentarius hie
n non eſt S. Ambroſu; ſed PFlilarii cujusdam
C Diaconi Romani Lueiferianis addidi, qua-
ne lem eundem in ſuo catalogo notavit Hiero-
ℳ6α nymus. Unde Canon ille authoritatem uon
G6 habet. Alii, ex antiquioribus maximnè fie
N Canonerm hunc interpretantur, ur ſenſus ſit,
h Permiſſlas fuiſſe novas nuptias ſoli viro inno.
mm centi ex licentia LL. Civilium, non verò Eë:
4 cleſie, quæ ſemper juxta Legem Chriſti Hane
licentiam improbavit, ac alias S Ambr. Lib.
Is de Abrah c. 4. & 7. & in Lucæ C; 16. ean-
Wm dein eſle viri ac mulieris quoad hoc condi-
ine Fionetn tradidit, Velut in ſpecie in eum Ca-

Gd nonem notat Baronuuiuus—
Ad Obhzj. IV. er Concihis, & aliis monumen.
SE zir amtiquis Concilium Arelatenſe habitum an-
eIe nO 314. Can, 10. de vitis,; quorum conjuges
H deprebhenſæ adulteris, ſtatuit; ut confilium eis
eWdertur, ne viventibus uxoribus, licèt adulte-
em ris, alias accipiant; ergo Patres Arelatenſes
nüns ad conſilium Pertinere, non ad Præceptum
mh Putarunt, ſi conjux innocens ſibi temperet a
en⸗ Bbbbz ſecun-

1132 DE MATEIMONIO.

ſecundis nuptiis ob alterius adulterium. Con-

cilium Vermerienſe, anno 752. ſive apud Ver-

merias, relatum Can. ſiqua mulier. Cauſ. 3 14

q. I. ita decrevit: Equa mulier in mortem ma-
riti ſui cum aliis conſiliata fit, & ipſe vir ali-
gquem illorum ſe defendendo occiderit, ſi probare
poreſt vir eam ream eſe conſilii, poteſt, ut nobis
videtur, uxerem dimittere, &;, ſi voluerit, aliam
ducere. Præterea Concil. Aquiigranenſe III.
anno 862. permiſit Lothario Regi, ut repu-
diata uxore Theutberga, ob copulam cum
fratre Lotharii habitam, ducat aliam. His
adde vetus Pœnitentiale RKomanum, permittens
uxori, quæ juſſu, & culpa mariti adultera-
ta, ſi ſe continere non poſſit, nubere cui ve-
lit; econtra marito adimens omnem novi
Matrimonii ſpem. =è
B. Patres Arelatenſes vocem conſilium
ſumpfſiſſe pro exhortatione; ut ſenſus ſit,
Paſtores exhortari debere adoleicentes, ſive
juniores maritos, de quibus ibi agitur, ne,
deprehenſis in adulterio propriis uxoribus,
ducant alias. Katio ſ. Quia ex ipſiusmet
Canonis textu patet, illicitum ac nullum fu-

turum eſie aliud, quod tentarent, Matrimo-

nium: c probibentur nubere &. Concilium
Vermerienſe inprimis partieulare eſt: deinde
textus ex eod. cit. mendoſus eſt; nam apud
S. Ivonem verba: poteſt, ſi voluerit, aliam
ducere, non reperiuntur; & Can. ſiqua mu-

Ger. h. t. ſubſtituta leguntur hæc: pozeſ “

ontn
ſhunc?
N A

D.!

ptnoni

Gc eninn
eline
cwen
wod
4go
Calir,
cohANI.
VCn.
lbmnc
No hebit
Mnrunne
Dlr S
lrime
1,
Zuoſren
prohibe
iMud
ris, er
emn ſne
eentit
un nup
Annn
N Rr
ile ten
ſer
hen

n.
N.
N
l.
Nre
i
.
l
nn
n I
nien
let.
le⸗
NI
ade
nnte,
ee
N
glun
Pol
n
N⸗
—

Dza MXATRIMONID. 2133
1 mortem uxoris, ſi voluerit, aliam ducere
t hunc eſſe ſenſum, patebit amplius paulò
poſt ad Pœnit. Rom. Ad Cone Aquisgranen-
ſe N. D. Hoc permiſit ob copulam ante Ma-
trimonium cum Lotharii fratre habitam. C.
Sic enim nuptiæ fuerant incæſtuoſeæ, & nul-

læ ſine diſpenſatione; ſi tamen verum fuerit

crimen hoc Theutbergæ à Rege objectum;
quod ipſa negavit in literis ad Nicolaum I.
à quo & defenſa & commendata Epiſcopis
Galliæ. De qua re Vid. Epiſtolas plures Ni-
colai I. in Act. Concilior &c. ad ann. 862.

Et Can. Lotharius, Can. 31. q. 2. Ob co-

pulam durante cum Lothario Rege Matrimo-
nio habitam. N. Patres loqui de copula ante
Matrimonium cum Lotharii fratre, ſuppo-
nunt & evincunt rafiones ab iis allatæ pro
Matrimonio nullo & irrito declarando; qua-
lis eſt, quæ ex Conc. Agathenſi c. de incæ-
Ruoſis conjunctionibus petita, ubi tales ronjungi
prohibentur. Denique ad Vetus Pœnit. Kom.
W. illud loqui juxta normam Diſciplinæ ve-
teris, ex qua hoc erat diſcriminis inter conju-
germ innocentem, & adulterantem, quèd in-
nocenti poſt mortem adulterantis liceret cele-
brare nuptias novas; non item adulterant?
poſt mortem innocentis. Vi hujus dilcipli-
næ ob graviora quædam crimina negatam
fuiſſe facultatem ineundi Matrimonii, palam
eſt ex Ep. 92. S. Leonis c. 12. atque ex ipſo
cit. Pœnitentiali Rom. oſtendit Antonius Au-

1134 DE MATRTMONIG.
guſtinus; &, quoad præſentem controver-
ſiam ob adulterii crimen, anno 791. Syno-⸗
dus F orojulienſis capit. 10. Plaçuit, ut re-
ſoluto, fornieationis taltſa Fugoli wvinoulo; quo-
ad, cohabirationem, ut probant ſequentia ,
non liceat viro, udm dus udultera vivit, aliam
uen ducere, Licet ſit ila, adultera; ld neg
adalteræ, qu« anas gravißimm luere dubet,
aliuni acipere viraim, neg vivente,; neg moytuo;
Aem no, ute defraudars, marito,

Ol. e er Rarioie Jeczr, I. Divortium in

1ee⸗ Novà. eſt ſuhrogatum repudio Legis
Molaieæ; ſed hoc repudio diſſolvebatur ipfum

Matrimnonii vinculum; Seergo: II. Lex Chris

ſtl nog Fogit. AusrPign ad continentiam per-
Petuam; cumn, teſte Ghriſton non omnes ca-
Piant erhum hoc; fed ſi non liceret viro,
limiſſa uxore adultera, gucere aliam, coge-
rgrur ad, perpetuam, illa vivente, continen-
tiam. ergo. III. Adulterium tollit unitatem
illam carnis, in qua fita eſt natura Matrimg-
nii, – illad : Ciene 2 erunt duo in carne

FS I. D. E übrogatunn quosdl mho

ohabitationem antm. C, (M0a

eaz gtiam quoad vinculum. N. Repuodio
V ſubrogatum eſt divortium qugad, ſolam
Isparationein a thorg, & cohabitatione, &&
guidemn ut illa Berpetna elſe poſſit, Ex ſola
Torniggtignis, cauſa; Augad poteſtatem Verô
Jucendi z orem aliam, priore dimiſſas abe
rogsitin eſt à Chriſto repndium.

Ad

e
(b.

Lex

ſpont
okucnt
eiſol⸗
1 O
D. Ain
nedlie
cum p
eigue/
cooine
eochul
lthit d
Conlle
tantenn
NN
Mnls
conli
conler
Deind
Nimwon
iquo⸗
gi
Muüe
lerius
6t.C

Won

DE MATRIMONTOD 1II35
AdI. W. 1 mö. D. Maj. Nemihem cogit
directè& & per ſe. C. Indirectè, & per acci-
dens. N. Sic ſuppoſito voto Caſtitatis, eo-
git Lex Chriſti ad continentiam. Atque ita
ſuppoſito Matrimonio legitimo eontracto &

conſummato, ex ordinatione Chriſti prorſus

indiſſolubili cogitur conjux ad continentiam;
ſi nolit cohabitere adulteranti. Hinc . 20,
D. etiam Mm. Cogeretur abſolurè ad comti-
nentiam perpetuam. N. Ex hypotheft, quòd
cum parte adulters libere nolit reconciliari;
eique cohabitare. C. Si enim nolit ſervare
continentiam, poteſt ſe reconciliare cum par-
te adultera, eique condonare crimen?; quod
ur fiat ſuadent Ss. PP. ex S. Pauulo.
Ad HI. W. N. Eſientiam Marrimonit
conſiſtere in illa carnis unitate; hæc enim
tantum proprietas eſt „& velur effectus fiuens
ex Matrimonio jam conſtituto. Sed, ut dixi=
mus Cap. I. eſſentia Matrimonii in facto eſſe,
conſiſtit in illo vinculo perpetuo, quod ex
conſenſu interno & pactione externa reſultat.
Deinde; permiſſo gratis, ex unirate illa Aia-
trimonium perfici; non tamen ſequitur, ſol-
vi quoad vinculum.
Olj. VI. in ſpecie cum Launejo. Saltermm
malè dicitur, doRrinam de indiſſolubilitate
Matrimonialis vinculi in caſu adulterii al-
terius eonjugum eſſe dogma Fidei definitum
eit. Can. VII. Tridentino. Prob. vmo: quig
Canon ſolùm Lutheranos ferit, qui erroris
b 4 incu⸗

1736 DE MATRIMONIO.

incuſabant Eccleſiam, quòd doceret, non
Poſſe diſſolvi Matrimonium, ſuppoſito licèt
adulterio; ergo. 240. Ut refert Cardin. Pal-
lavicinus Concilii Hiſtoricus L. 22. cap. 4.
Concilium Canonem primò conceptum cum

anathemate contra eos, qui dicerent diſſolvi

pPoſſe conjugale vinculum ex cauſa adulterii,
poſtea ad petitionem Oratorum Reip. Vene-
tæ in gratiam Græcorum Reip. ſubditorum
immutavit ac temperavit, omiſſoque anathe-
mate, Canonem, qualis nunc extat, protu-
lit; ergo Concilium non intendit definire
hanc controverſiiim.
B.. W. Ant. cum communi TT. teſte
Tournelio, conſenſu. Ratio eſt, quia licèr
Concilium in Canone ſie reformato anathe-
ma non ferat apertè in Græcos, ſed Luthe-
ranos; declarat tamen, non errare Eccle-
ſiam, cùm ita doceat juxta Evangelicam e57
Apoſtolicam dottrinam; ac proinde affirmat;
doctrinam ſuam & Eccleſiæ de indiſſolubili-
tate Matrimonii ob adulterium eſſe doctri-
nam Evangelicam; conſequenter caput Fi-
dei; quale haud dubiè facit doctrina Evan-
gelica. Deinde ex Canone illo fic bene ar-
uitur: Non errar Eccleſis, cùm docet juxta
Fvangelcamse Apoſtolicam doctrinam, non
Poſſe diſſolvi Matrimonium ex cauſa adulte-
rii unius conjugum; ergo errat contra Evan-
gelicam & Apoôſtolicam doctrinam, qui aſſe-
tit poſſe diſſolvi. Conſequentia patet; non
2 .⸗ enim

.

der
el
Gidte
ced
r ſoge
ſgnife⸗
0.30.
Wdar
Faup
diſett
vij
ifa
ſni,
ſerd
eC
nne
Ctn
n

Cerotr

,
9

GR
nhg
tim
W t

—

DEz MATRIMON10.¹1 4137
enim datur medium inter errorem & verite
tem; ſed dogma aliquod aut verum, aut fal-
ſum eſt. Unde ad prob. 1. M. Conſ. ob mo-
do dicta. Ad a. B. D. Immutavit Canonem,
quoad modum & ſonum verborum tantùm,
ùt inquit Pallavicinus cit. O. Quoad rem &
ſignificationem. N. Ita Pallavicin. ipfe ibid.
n. 30. reprehendens Suavem, qui ſeriplerat,
mutationem Canonis gereÄem, & urilitatis ef-
fectusque vacuam eſſe, inquit, nen ſolum
diſerimen inter urrumque Canonem eſt, quam-
vis ſubtilius, ſed etiamſi non ineſſet, convenien-
tius fuiſſet Reip. ſatisgfacere, ubi per eam merus
ſonus, non autem ſignifcatio variaretur. Rectè
Verò dixit ſubtilius eſſe diſcrimen inter utrum-
que Canonem, qui licet in Canone, qualis
nunc extat, non dicat Synodus explici'&
doctrinam, quam tradit, eſie Fidei, hoc ta-
men verbis æquivalentibus fufficienter ad-
ſtruit & docet. ðèð ⸗

*

An c/ quo Jure Profolte Beligioſe Arimet

Matrimonium Katum, etiain quoad
N'n competere Profeſſioni Religioſæ
vim ejusmodi circa vinculum Matrimo-
mii, quod conſummatum eſt, certum ſuppo⸗
nimus, & facile ex dictis Art. præc. evinci-
tur; tum inde; quèòd nunquam Eccleſia eam
B bbb 5 diſſo-

1138 DEY MATRIMGONIO-

diſſolutionem vel agnoverit, vel paſſa fit.

Solùm de Rato hie quæritur. Negant No-
varerves ultimi vim talem ineſſe Profefhioni

Religioſæ, dirimendi vinculum Matrimonii

Rati; Catholici contra, tamerſi ezam omnes
Profefſioni Religioſæ attribuant juxta Friden-
Eini definitiohem, & ſlempef amea tribuerint;
ſolum in aflignanda radice vis illius diſſen-
tiunt. Hanc alii ex Jure Naturali, alli ex
Jure Peftivo Divino, ali ex purè Ecclelia-
Ktico derivant ſed antiquiſſimo ab Apoſtolo-
ruH temporibus introduéto. Nomine verè
Erofefion’s Religioſæ ea ſolàm venit Pre-
feifoe, quæ in Religione approbata fit, què
eriam perrinet emirti ſolita à quorundam Or-
dinum Militarium Equitibus, qun ex Inſtitu-
to ſuo cœlibaum & continentiam perfedlam
Profientur, & verè Religioſi habentur, ve-
Ihti Equites Melitenſes, S. Marig Teuteni-
corum &c. Secus autem de iis eſt, qui cat
ſtit tem duntaxat conjugalem profitentur, ut
Equites Alcantaræ;, S. Jacohi; Morteſiæ;
Calatravæ &c. horum enim vora cum Matxi-
monio compoffibilia ſunt, deoque illud non
ſolvoiiff.“ eR e
Dico J. Matrimonium, quod eſt Ra-
tum tantùm, per ſolennem alterius conju-
gum in Religione approbata Profeſſionem,
dirimitur quoad vinculum. Concluſio eſt de
Fide, & definita in Trid. Seſſ. 24. Can. VI.
ſiguis Raerit Matrimonium Katum kz con⸗
Sèð =GM um-

letun
Pius
ein ve
Eclara
donlife
an A
on
Rra⸗
NWev
6
re b
wti
ſerbel
ſer ix
ſtem
d
al
Phore
ges
gept
itit
ſuiſt
guan
ni,o
l
Ku⸗
(
99
mu

6

e.
dn
ute
h
telt
N

e
ſ.
Nei
d
11
⸗

DE MATRIMONHO. 1139
ſummatumm per ſolemem Keligionig Profeſſionem
alterius conjugim non diruni, anathemat ſit.
Idem verò multo ante Pridentinum tempore
declaravit Innocentius III. qui Saummum
Pontificatum adiit anno IIoS8. & meortuus
anno 1216. C. Ex parte tua. de Converſ. con-
jugat. tribuens relicto in ſæculo conjugi fa-
ceſtatem ad ſecunda vota tranſeundi. Et
Alexander III. in Sæculo XII. c. Ex publico.
c. erum. de Converſ. Conjug. ubi & in prio-
re hane rationem affert, quòd ante conſum.
mationem conjuges nondum ſint una carey
verba enim Scripturæ: evunt duo in carue uuas
queæ indiſſolubilem conjugalis vinculi finmi=
tatem efficiunt, de ſolo Matrimonio conſum-
mato debere intelligi. Pruſtra excipiunt H.
ita ſucceſſu temporis conſtitutum fuiſſe à Rom:
Pontificibus in Monachorum gratiam; nam
vmo antiquiffinam hanc praxin fuiſſe Eccle-
ſiæ & ab Apoſtolotum prope temporibus ae-
Ritiſſer ſpeciale jus Divmum; nunquam auſi
niſſent Pontifices ichaſſerere; Hæretici id ali-
quando laudatis Pontificibus vertiſſent grimi-
ni; oppoſuiſſet ſe aliquis ex tot ſanctis, doétis⸗
que Præſulibus; aut Synodus aliqua; ſed nihil
fale unquam cantigi⸗ 2 l
Obj. At S. Gregorius M. L. 19. Epiſt.
39. ſunt, inquit, qui dicunt Keligionis 6auſa
conjugin dehere diſſolvi: verum ſciendum eſt, guia,
e ſ hos lex humana conceſſit, lex tamen Divina
„. pro-=

1140 DEz MATRIMONIO.
probibuit. Et Alexander III. c. Præterea, de
Conv. Conjug. Dicimus, quod, niſi uxor ad
Keligionem tranſterit, aut perpetuo caſtitatem ſer-
varve promiſerit, vir poteſt &y delet de monaſte-
rio revocari, in quo Profeſſonem emſerat; er-
go. N. Uterque loquitur de Matrimonio con-
ſummato. S. Gregorius enim, ut reſpon-
ſum ſuum probet, uritur illis verbis Gen. 2.
erunt duo in carne una; additque hoc abſur-
dum alioquin ſequi: unam enndemque carnem
ex parte tranſive ad continentiam, && exr parte
vemanere in pollutione; atqui una caro ſunt Pri-
mùm per conſummarionem. Alexander au-
tem in c. Verum. ſequenti loquens expreſſe
de Matrimonio Kato tanthm contrarium aſſe-
rit; ergo in priore, cum ibi Ratum non ex-
primat, de conſummato loqui cenſendus eſt
Adde textum illum Alexandri ſu mptum efſle
ex Conc. Lateran. in Append. p. 5. c. 4. ſub
eod. Pontifice celebrato. hic verò de Matri-
monio conlummato ſermo eſt, ut patet ex
propoſitione faéta Pontifici; an vir ingreſſus
Monaſterium debeat ad uxoris thoruin revoca-
riI; & reſponſione Pont. ſub allata conditione
ex ratione: quod fuerint una caro effecti. V
Dico IIl. Vis dirimendi Matrimonium
Ratum Profeſſioni Religioſæ conceſſa proba-
Pilius Imo non ex Jure Naturali, 2 nec Di-
Wino; stio ſed ex Jure Eccleſiaſtico, anti-
quiſſimo & ab Apoſtolorum remporibus in-
troducto immediatè deſcendit. Prob. I. p.

vine
ealo!
tan
lapr
er eos
Mrolell
Ciricer
acowo
Poen
il
relpe
ſarſos
Wit A
lunals
1lsſur
Kienoi
Chum!
tisAn⸗
Ind
and
ueed
quos.
Præcj
leſt eu,
umen
Nom
liun
hoeßi.
trimdi
en
Wp⸗

e

h.

.
⸗

ni
.
A

1n

.
.
Ne
W

M

e
lch
ti

NNe

un
n.
eN

.

DE MATRIMONIO. 1141
quis vinculum Profeſſionis ſtare poteſt cum
vinculo Matrimonuü, ùt in eo patet, qui poſt
conſummationem Matrimonii de uxoris con-
ſenſu profitetur in Religione; nec tamen in-
ter eos dirimitur conjugale vinculum; ergo
Profeſſio Religioſa non poteſt ex natura rei
dirimere vinculum Marrimonii ante ejus con-
ſummationem; non enim ex natura rei unum
vinculum dirimit alterum, niſi ob incompoſ-
ſibilitsrem, quam habet vinculum ſuperveniens
reſpectu alterius. Deinde ideo juxta Adver-
ſarios Profeſſio Religioſa jure Naturæ diri-
mit Matrimonium Ratum, quia eſt mors ſpi-
ritualis, vel civilis; proinde ſicut mors natu-
ralis jure Naturali ſolvit vinculum carnale Ma-

trimonii conſummati; ita mors civilis vin-

culum Matrimonii Rati; quæ ratio eſt Docto-
ris Angelici; atqui ratio hæc nihil evincit;
Imò, quia eſt tantùm congrua, & ùt talis al-
lata à S. Thoma. 2d; quia Profeſſio eſt mors
quædam metaphorica; ergo non debet eſſe
quoad omnia ſimilis morti naturali; imò in
præcipuo effectu difſimilis eſt; ſtare enim po-
teſt cum Matrimonio conſummato; quocum
tamen mors naturalis non ſtat, cùm hæc ſol-
vat omnia. 3tiàò; quia Profeſſio eſt mors ci-
vilis jure tantùm Eccleſiaſtico; quatenus ab
hoc Profeſſus redditur incapax Dominii; Ma-
trimonii contrahendi & in ordine ad alios
effectus civiles. 4t0 mors ſpiritualis dicitur;
quia per eam repudium datur vitæ ſ& ularij

4142 DE MATRIMONIG.
fſed, non obſtante hoc repudio, ſtat cum
Profellione vinculum Matrimonii Conſum-
mati; ergo & Rari ſtare poteſt, attentâ præ-
cisè naturâ rei. 4 1
Prob. It. p. Trmò negativò: Quia ex nulle
Seripturæ textu habetur, quod ea vis Pro-

feſſioni ex Jure Divino' infit. Aaodl ſrquis ,

ad, Traditionem recurrat; equidem perpe-
tnam in Eccleſia traditionem aliquam vel
Praxin agnoſcimus in præſenti controverſia;
verùm num jus illud traditum Divinum fit,
an Eccleſiaſticum in primis temporibus in-
troduétum, hoc illud ipſum eſt, quod quæ-
ritur; Eccleſiaſtieum autem eſſe, evincent
rationes ſequentes & prob. III. p. 200 poſiti⸗
Si Profeſſio Religioſa vi juris Divini di-
rimat Matrimonium Ratum; igirur vel quia
eſt ſtarus perfectionis; vel propter emiſſum
caſtitatis votum; vel propter ſolennitarem;
ſed nullum ex his dici poteſt: non primum:
nam etiam ſuſeeptio Dafuns Sacri ſuſcipien-
tem in ſtatu perfeétiore conſtituit; nec tamen
Ordini Jure Divino ea vis ineſt, ſolvendi
Matrimonium Rarum. Idem eſt de votis ſim-
Pplicibus in Societate. Mon ſecundum; alios
uin enim omni voto caſtitatis ea vis ex Jure
H competeret, quod falſum eſſe Patet
in conjugibus muruò caſtirarem voventibus.
Mer dicas: votum emitti debere in Religione

approbata, quale non eſt illud conjugum;

nam Imò vota ſimplicia Socieratis ſunt vota
1 emiſſa

1

glaenet
oned

talbe
1o Q
ig, Mn
Rreens
iteli
Bogei
Con tuu
Pritun
(re
denn
oniun
närn
Uatn ſ
monin
contr
rolan
lachit
eli e
Uoni
arss
Zaon
Profeſe
prot
4

Lan
Cne
Nln.
N
en
lor
WE
Cen N
er,
nunt
tbuf
ente
fe
Aa
iln
inen;
pymmn
ep⸗
Neeſnt
i

64
Aur
Ehuet
enid
g
Nſen

DE MATRIMONIO. 11432
emiſſa in Religione approbata, & verè Reli-
gioſum efficiunt juxta Bullam Gregorii XIII.
Quantèò fructuoſius anno 1582. Col. Febr. 8 Bul-
lam: Aſcendente Domino 1584. 8. Cal. Jun.
& tamen nullo ex Jure hanc vim obtinent.
2o Quèd Religio una approbata ſit, non
alia, immediatè ex ſolo Jure Eceleſiaſtico eſt.
Won tertiuim: quia voti ſolennitas eſt juris
Præcisè Eccleſiaſtici ex e. unico de Eoto & Lo-
ti redempt. ubi, nos igitur attendentes, inquit
Bonifacius VIII. quéd voti ſolennitas ex ſola
conſtitutione Ecgteſtæ eſt inventa ; ergo & ſoloe
Jure Eceleſiaſtico Profeſſio Religioſa sam vim
ſortirur. M =èòM 2
Proob. III. p. Imô; quia aliud jus nullum
ſupereſt. 2d. Profefſio in Religione appro-
bata Jure ſolum Eccleſiaſtico dirimit Matri-
monium contrahendum; ergo etiam fantùm
ita dirimit Matrimonium Ratum. BErob. Conſ.
mam ſi jure Divino poſitivo dirimeret Matri-
monium contractum; à fortiori eodem jure
contrahendum dirimeret. Igitur maxime
prohatur Ant. ex c. Unieo cit. ubi Pontifex
rradit I. Votorum ſolennitatem ex ſola Ec-
cleſiæ conſtitutione ortum habere. 2. Ma-
trimonium confrahendum per illud ſolùm
caſtitatis vorum dirimi, quod fuerit ſolenni-
gatum per ſuſceptionem ſacri Ordinis, vel
Profeſſionem in Religione a Sede Apoſtolica
approhaa; ergo tantüm Jure Eccleſiaſtico.
Couf. Quòd olim Profeſſio Religiofa non di-=
rime-

1

1144 DE MATRIMONIO.
rimeret Matrimonium iſubſequens, ut con-
ſtat Can. qda Eirgo. 22. Can. Quotquot. 24.
& Can. LZirtinei 25. Cauſ. 27. q. 1. ubi vir-
ginibus ſacii, quæ poſt votum continentiæ
nubunt, indicitur quidem pœna; non tamen

ſeparari jubentur; non autem nunc immuta-

ta Profeſſionis natura eſt; & quod nunc Pro-
feſſio Matrimonium contrahendum dirimat;
hoc ei à Jure Eccleſiaſtico aceeſſit.
Jus verò hoc antiquiſſimum eſſe, nec

poſterioribus ſæculis primum invectum à

Pontificibus in Monachorum gratiam, ùt
ecriminantur HH. probatur à praxi Eccleſiæ
etiam eorum ſæculorum, quibus Fides & Ec-
eleſia, ipſorummet HH. ſuffragio, incor-
rupta floruit. Sic igitur de S. Thecla, S. Pau-
li ditcipula refert S. Epiphan. hær. 78. quod
in Paulum cum incidiſiet, pactas nuptias diſſol-
verit . . terrena illa contempſerit, ut cœleſtiuni
4 mhor ſe poſſet, ſcilicet continentiam profi-
endo pro ratione illius temporis. Idem al-
legat S. Ambroſ. L. 2. de Virginib. c. 3. The-
cla copulam fugiens nuptialem, . naturam etiam
eſtiarum virginitatis veneratione mutavit. Imò
Fauſtus ipſe Manichæus illud Theclæ facinus
protulit apud Aug. L. 30. cont. Fauſt. C. 4.
dicens: Paulus 1 beclam oppignoratam jam tha-
lamo in amorem ſermone ſuo perpetua virgini
tatis incendit: tam notum erat hoc omnibus:
nec contradixit Aug. ſed inde contra Ma-⸗
niehwæos inferebat tantùm; Virginiratem Præ-
ð erri

oupt
duobu
aAc..
un kog
Rtiobenn
abere P
terra⸗
lee ad
l. Ce
NMedu
ſimilite
Cebiltet
Nöchor
Celbatun
ſie wne
Man, u
anſe
tantünn
za din

§ Pb.

Ptionen
hriata
relict

rre 31

mn pati
nntſ
mnelen

riNR.

Untane

DE MATRIMONIO. 1514 5
ferri nuptiis. Simile Auguſtinus memorat
W. Je duobus militibus L. 8. Conf. c. 6. De
i. Virgioe Gregoria S. Gregorius M. L. 3.
4E Dial. c. 14. eam conſtitutis jam nuptiis in Eccle-
W ſiam fugiſſe, & ſanctimonialis vitæ conver-
u. ſationem cùm quæreret, ſponſum meruiſſe
m. habere in cœlis, quod ſponſum fugiſſet in
terra. De Leobardo, quod rupto nuptiali fæ-
dere factus monachus, Gregorius Turonenſis
H L. de vitis Patrum. c. ult. Plura referunt alii.
IuI Nec dicant EHH. Im. eos deſerendo ſponſas, &
„üimiliter has deſerendo ſponſos, non ideo lau-
4* dabiliter egiſſe, 243: nondum inde ſequi,
. quòd probandum maximè, per tranſitum ad
. ccœlibatum, vel vitam monaſticam ſolutum
u fuiſſe tunc in Eccleſia vinculum Matrimonii
Rati, ut relicto in ſæculo conjugi licerer
tranſire ad novas nuptias. 2tiò: videntur
a tantùm fuiſſe ſponſalia de futuro. Nam con-

ce ezra primum eſt, quòd ideo laudentur à cit.
i Ss. PP. contra 2dum: quòd utantur verbis ſo-
81 lutionem vinculi exprimentibus: bactas
un nuptias diſſolvit: rupto nuptiali fœdere c.; er-
go relictus factus fuit liber, ut ante fuerat-
„Contra tium: quod iidem modi loquendi
(non patiantur explicationem hanc: pactæ
le nuptiæ; copulam fugiens nuptialem; oppignorata
ns, Jam thelamo c. Atque heæc in HH. gratiam
maximè. Nunc
Oj. cum aliis ſequentig. I. Ss. Canones
vim hane Profeſſioni Religioſæ non addunt,
Cecc ſed

=
=

1146 DE MATRIMONIO.

ſed ei jam aliunde competere ſupponunt, ſi-
ve non condunt jus novum, ſed conſtitutum
declarant, veluti Can. Deſponſatam. Cauſ. 27.

q. 2. Ergo eſt Divinum. II. Ipſemet Alexan-

der III. c. Ex puhlico. cit. hanc Profeſſionis
vim derivat ex Sacri interpretatione eloquii;
ergo. III. Tam Matrimonium Ratum ,
quàm Conſummatum inſolubilitatem habet
a jure Divino Math. 19. ergo niſi poteſtas
ſolvendi Matrimonium Ratum ſit conceſſa
S. Pontifici, neutrum porerit diſſolvere; at-
qui ex Seriptura non conſtat ipſi poteſtatem
hanc conceſſam fuiſſe. IV. Innocentius III.
c. Ex parte. cit. in Conel. inquit: Matrimo-
nium inter legitimas perſonas per verba de
ræſenti contractum, illis viventibus in nullo
caſu poſſe diſſolvi... niſi forte ſecus fieret
ex revelatione Divina, quæ ſuperat omnem Le-
em, ſicut à quibusdam Sanctis legitur eſſe
actum; 2èðð
. ad I. M. Conſ. Quia Jus illud, quod
Canones dicuntur ſupponere, poteſt eſſe Ec-
gleſiaſticum, licèt non ſcriptum in Decreto
Aiuo, ſed tantùm traditum & praxi intro-
ductum Eccleſiæ; ergo non ſequitur neceſ-
ſariò eſie Divinuum. Ad II. N. Conſ. Ver-
ba enim: ex ſacri interpretatione eloquii, ùt le-
genti patet, Matrimonium conſummatum
reſpiciunt, ut ſenſus ſit, juxta ſacrum elo-
quium illa inſolubilitas, qua Math. 19. dici-
sur Matrimonium nullo caſu Prster cauſam
OTrI=

Geno⸗
Dneen
H
lno.
MMium
Gino !
nmma
Weth
er
iyen
bimm
ultumm
Unr ne
Gnou
as 4
n
mmet
e, N.
btain
Nonſ
lmnn
1pot
iſi
N ſun
de
Unent,/

Ale

lun

l
N

DE MATRIMONIO. 1147
uſ. fornicationis diſſolvi poſſe, de Matrimonio
un conſummato intelligenda eſt. Ad IVI. D.
UI Ant. Habent eandem inſolubilitatem a Jure
Un Divino. N. Diverſam. C. Etiam Matri-
u monium Ratum ſuam inſolubilitatem à Jure
M,; Divino habet, non tamen abſolutam ùr con-
un, ſummatum, ſed conditionatam, niſi d ſſolu-
i rionem illius gravis cauſa ſuadeat. Poteſt
Is igitur Pontifex habira ſufficienti cauſa ex
G univerſali poteſtate ſua illud ſolvere; ex hac
e enim poteſt omnia, quæ ad promovendum
Mm cultum Divinum, & animarum bonum vel
A ſunt neceſſaria, vel, ùt Religioſa Profeſſio,
m admodum conducentia; niſi ubi forte ez po-
G teſtas à Jure Divino ſpecialiter reſtricta fuir,
lo velut quoad diſſolutionem Matrimonii con-
len ſummati. Ad IV. D. Ant. Di'cit hoc aſſer-
le aivè. N. Velut per modum objectionis aut
nG dubitationis. C. Inquit enim: etſi poſſit non
inconſultè videri, Matrimonium inter legitimas
igt perſonas Gρ. quorum ſenſus eſt: erſi videri
e ita poſſit, quòd Matrimonium tale nullo ca-
D ſu niſi revelationis Divinæ ſolvi poſſit; quæ
m non ſunt aſſertio & deciſio Pontificis; ſed
deinde aſſertivè & deciſivè loquitur Mor
N zamen nolentes à Prædeceſſorum noſtrorum veſti.
hirp giis declinare, qui reſponderunt licere.
om, ARTICULUS v.
r DVerum ſummus PEontifex diſpenſare poſſt in
Se Alatrimonio Ratos
galt Dl. Poteſt ſummus Pontifex, dum gra-
W ,. Vis cauia exigit, diſpenſare in Matrimo-
CccG 2 nio

5
kunrun

1148 DzEz MATRIMONIO.
nio Rato. Ita quidem Canoniſtæ omnes,
ad ſummum uno alterôve excepto, & plu ſlenlt
rimi hodie L'T. Prob. I. Certum eſt, per lom

Profeſſionem Religioſam ſolvi Matrimonium Dl
Ratum; ergo etiam ſolvi poteſt diſpenſati-dedli
one Pontificis. Prob. Conſ. quia Profeſſio- pinicht
nem Religioſam habere hanc vim ex ſolo ſu.- Ceyl
re Eccleſiaſtico, longè probabilius eſt, cùàm M
nulla efficax ratio contra afferri poſſit ab Ad. dhene N
verlariis, ůt patet ex reſponſionibus ad fun. Audtore
damenta eorum Art. præc. ergo & diſpen-Gem cel
ſare poteſt Pontifex in Matrimonio Rato; oheit in
quod enim poteſt Pontifex ex poteſtate ànt Sgn
Deo accepta per Legem univerſalem, etiam io
per ſententiam ex juſta cauſa, ſive diſpenſa- iſ 4c
tionem haud dubiè poterit. Conf. Poteſtas l.
eneralis à Chriſto conceſſa Pontifici nonChnchl
debet reſtringi, niſi ubi eam Jus Divinum lim &
reſtringat; ſed debet extendi, quantum po- l nt
teſt, & exigit recta Eccleſiæ gubernatio, ac Hi, n
animarum bonum; ergo & ad diſſolutionem poelnt
Matrimonii Rati gravi ex cauſa, ſicut ad die liunt
ſpenſationem in Votis. lontſfces
Prob. II. ex factis Pontificum, qui diſpen uumrep
„ſarunt. Nam de Martino V. & Eugeniotſinm i
IV. teſtatur S. Antonin. 3. P. C. 21. De Ju. uum ſen
lio III. Paulo III. Pio IV. Navarrus inmn
Man. c. 22. De Gregorio XIII. Cardin. Ca fulm ſi
raffa in Libris S. Congreg. Conc. in quibu'l ch
plura Pontificum poſteriorum Sixti V. Cle bredeceſ
mentis VIII. Pauli V. Urbani VIII. egen Uun dirin

DzE MATMIMeNIO. 1145
mé pla referuntur; hos verò omnes in re tam
Du gravi temerè egiſſe ac eſſe hallucinatos aſſe-
e zere ſummè temerarium eſt.
un Prob, III. ab Authorit. Ita tenendum
Gi efſe declaravit die 16. Jul. 1599. Congrega-
W uo particularis, teſte Pignat. Tom. I. Conſ.-
rs 148. deputata à Clemente VII. cui interfue-
in runt Cardinales Aſculanus, Burgheſius, Blan-
M. cherus, Mantica, Vicecomes, Bellarminus &.
α Auditores Rotæ ſelectique Canoniſtæ & T'T.
Idem cen ſuit ſæpiſſimè, Pignat. cit. S. Congr.-
W Concil. in una Carpentoratenſi 25. Jan. 1608-
e In Seguntina 17. Septembr. 1609. Ferra-
um rienſi 20. Maji. 1613. Auguſtana 16. Maji:
u 1616. Adde deciſiones Rotæ cit. ab Eod.
k Obj. I. At Alexander III. in Append.
W Concil. Lateran. p. VII. c. 8. ac relatus. c.
ind., Licet. de Sponſ. duor. Innocentius III. C.
np Ex parte. de Conv. Conj. Nicolaus I. Can.
Hi, qui Matrimonium. Cauſ. 32. q. 7. hanc
um Poteſtatem in ſe nec agnoverunt, nec admi-
A Terunt. Ergo. ita P. Billuart. Conf. ex eod.
Pontifices à nobis relati ſecuti ſunt ſententiam;
quam reputabant probabiliorem; ſed ex Pon-

id tificum facto non neceſſariò ſtatuirur Jus cer-
u tum, ſeu ùt dicit Dominicus Soto in 4. Diſt.
II 27. J. I. 3. 4. Jaétum Pontificium non facit ar-
uA eiculum EFidei. Sic enim & ipſe Alexand. III.
etue loc. cit. c. 8. 17. 18. ait nonnullos ex ſuis
Prædeceſſoribus cenſuiſſe Matrimonium Ra-
ℳA tum dirimi per ſubſequens Conſummatum,
CcCC 3 cujus

115 6 DE MATRIMONIO. 4
cujus ipſe contrarium reſolvit; non enim di- aui
cuntur infsllibiles Pontifices, niſi dum 10.
quuntur ex Cathedra proponendo aliquod u¹no
dogma toti Eccleſiæ eredendum. 1sͤ
Conf. II. ex ed. Ante Martinum V. Minl
ꝗqui obiit anno 1431. non legitur ullum Pon- ubl
tficem id attentaſſe; ergo ſignum eſt, quèòd dij
hanc poteſtatem in ſe non agnoverint. Qui- Won
bus addi poteſt, quòd Innocentius VIII. cùm N
ſupplicaretur ipſi pro Matrimonii nondum dt
conſummati diſpenſatione, reſponderir, ſe lic
id non poſſe.
D., W. Ant. Quxſitum enim fue- ſel
Tat ab Alexandro ſimplleiter, licerétne poſt En
contractum & nondum conſummatum Matri- lat
monium uxori nubere alii? ſique nupfſiſſet, it
jamque eſlet cognita, an nihilominus ſepa- W
Fanda, & reddenda marito priori? reſpondit o
Pontifex non licere, & meritò; neque enim u
hoc ſine gravi cauſa, & praterea diſpenſatione p
Pontificis unquam licuit; eſto enim, valuiſſe 1
olim ex more particularium quarundam Ec- ſe
cleſiarum Matrimonium ſecundum, ſi eſſet pe
conſummatum; non ideo tamen licitum fuit. bil
Quèòd verò Pontifex poteſtatem non habeat, (o
ſi gravis cauſa exigat, diſpenſandi, ne verbu- il
lo exprimit. Sa] Innocentium III. Bi. ut Art. l
prac. ad obj. Il. Nicolaus I. Can. cit. de Ma-
trimonio conſummato intelligendus eſt; eò- d
424 cenſeatur Matrimonium ordinariè con- h
Ad

linc
lo.

nl

nhon.
d.
W
dr
ti,e

14

N

Mur.
We

ale.

ſoet,
Nedn
Peke
e
lel⸗ .
1
N
tc.

4.

DE MATRIMONIO. 1151
Aà Conf. z. Imoò. Ergo fatentibus Ad-
verſariis, tot Pontificum teſtimonio, ſenten-
tia noſtra probabilior eſt; utrum verò priva-
tus quis opinionem ſuam oppoſitam nihil⸗
ominus contra tot altiora judicia rectè pro-
babiliorem appellet, qui voler, facilè æſtima-
bit; præſertim cùm Pontifices præſtantiſſi-
morum virorum adhiberent conſilia. B. 20
Nos per relata Pontificum facta non inten-
dere ſententiæ noſtræ conciliare certitudinem
Fidei, ex hac ipſa ratione, quòd nunquam
Ss. Pontifices hanc poteſtatem ſuam propo-
ſuerint ceu dogma aliquod tori Eecleiee ore-
dendum; unde dicta illa nos non ſtringunt;
ſed hoc duntaxat exigimus, & jure; ſenten-
tiæ noſtræ ſaltem multò majorem probabili-
tatem competere; cùm Ss. PP. in re tant?
momenii fimile quid non attentâſſent; niſi
hanc poteſtatem ſibi, ſi non certò, ſaltem
probabiliſſimè competere cogſoviſſent; tum
ideo, quèd ita non unus duntaxat Pontifex,
ſed plures; nec inconſultèò, ſed adhibitis fem-
per doctiſſimis Viris judicarint; atque ita ſæn
Ppiſſim & uniformiter cenſuerit S. Congr.
Conc. &c. Tot verò Pontifices poſt tot con-
ſultationes Doctorum &c. tamen non attigiſſe,
quid ipſis Juris comperet, aſſerere, nobis
videtur, ut phraſi manſuera utar, plus æquò
dictum eſſe. Adde, quod Adverſarii nullum
Pontificem aſſignare poſſint, qui clare ne-
gaſſet, hanc ſibi poteſtatem competere, ſed
CccC4 Exem-

112 Dtrz MATNIMONIO.
exempla aliorum, quale ad ſummum eſt illud
Nicolai I. merè negetiva ſunt; igiur tot Pon-
tificum in Matrimonio Rato iſpenſantium
haud dubiè incomparabiliter plus valere de-

bent; ſicut, ùt inquit F. Pich. hic, regulari-

ter duo teſtes pro affirmativa deponentes plus
probant, quâm I00. merè negativa.
a Conf. Il. . M. Ant. Nam Grego-
rium VII. qui tribus integris ſæculis, & ultra
dimidium vixit ante Martinum V. diſpenſaſſe
in Matrimonio Rato, teſtatur Baronius ad
A. C. 1074. Ad illud quod additur de Inno-
centio VIII. . Imoô. nihil tale ullibi authen-
ticè reperiri; ſolùm ita refertur ab Abb. in c.
Ex publico, unde ſuppoſita veritate facti R. 2d5.
D. Dixit ſe non poſſe ex defectu poteſtatis
ſuæ, dum gravis cauſa exigit. N. Ex defectu
ſufficientis cauſæ. C. Nam facere id ſolùm

Poſſe dicimur, quod à nobis fieri juſt, ho-

QOhb. IIl. Math. 19. generaliter dicitur:
od Meus conjunxit, homo non Jeparæ; ergo.
B. D. Ant. Homo quà homo præcisè, ſive
pDoteſtate purè humana. C. Ut Vicarius Chri-
ſti poteſtate ab eo, ſicque divinitus accepta.

nstigaye Poteſf.

N. Sic verò Matrimonium potius a Deo per

hominem fſolvitur; velurti fit, dumS. P. di-
ſpenſat in Votis. Mec inde inferas: ergo &
Pariter in Matrimonio Conſummato diſpen-
ſare poterit. . M.' illuuum. Hanc enim po-
teſtatem non eſſe conceſlam Pontifici, vel Ec=

e,
m l
etes
zenſin
Ciin
Pon
hoett
un
Ci
Corl
19, ²
Matr
llhe
Eel
rn
cohl
oan
rt
1
141
in
ſed
i
Mn
ſn

le

DEz MATRIMONIODO 17153
cleſiæ, conſtat ex hujus praxi; quia nun-
quam hanc poteſtatem in ſe agnovit; licètur-
gentes ſæpe cauſæ ſuadere potuiſſent hanc di-
ſpenſationem in Conſummato. Et ratio eſt,
quia per ſolam conlummationem fiunt ver?
una caro conjuges, quæ dividi amplius non
poteſt, & ſolum Matrimonium Conſumma⸗
tum ſignificat perfectè inſolubilem unionem
Chriſti cum Eccleſia; non Ratum: Item de

Conſummato elſſe intelligendum illud Math.
19. erunt duo in carne una, tradit Alexander III.

C. Ex publico. de Conv. Conj. & alii. “
Olj. III. Si S. P. diſpenſare poſſet in
Matrimonio Rato fidelium; etiam in eodem
reſpectu infidelium ſibi ſubditorum poſſent
entiles Principes; quia circa contractus, cu-
jusmodi eſt Matrimonium infidelium ante

conſummationem non minus poſſunt, quàm

Pontiſex circa contractus fidelium. H. MW.
parit. Nam Principes gentiles in ſubditos
ſuos aliam poteſtatem non habent, quàm me-
r& humanam; dum verò Pontifex diſpenſat
in Matrimonio Rato, poteſtate non humana,
ſed Divina utitur à Chriſto conceſſa.
Obj. IV. S. Pontifex nequit diſpenſare
in jure Naturali & Divino, ex communi ſen-
tentia; atqui etriam Matrimonium Ratum Ju-
re Divino & Naturali inſolubile eſt. Conf.
Matrimonium Ratum eſt verè Sacramentum,
& hujus eſſentia eſt, ut ſit perpetuum & in-
ſolubile; ſed Pontifex, non obſtante ſua ge-
Cccc F nerali

Pl 54 DE MATRIMONIG6.

nergli poteſtate, mutare eſſentiam Sacramens

ti non peteſt; ergo. H. C. Maj. D. Min.
Eſt inſolubile Jure Divino & Naturali abio-
lurè & pro omni caſu. N. Non abſolutè,
nec pro omni caſu. C. Diximus ſupra Art.
Præc. quod Jure Divino habeat infolubilita-
tem nen ablolutam; ſed conditionatam; niſi
diſſolutionefis ejus juſta cauſa usdeat; ex hac
ver poſſe illud pofeſtate à Chriſto accepta
Dostificem ſolvere, hactenus probavimus.
Ins verò Naturale pre hoc caſu, pro quo
Chriſtus faeulrarem dabit, nunquam dillo=
lutionen prohibuit; five caſus hic nunquam
fuit objectum vel materia Legis Naturalis
Prohibentis. Deinde retorqueo in Votis, in
quibus: dicitur diſpenſare Ponrifex, licèt ob-
ligatio Voti Juris Divini & Naturalis ſit. Ad
Conf, W. M. ſuppoſ. Min. Pontifex enim tunc
non mutat eſſentiam Sacramenti; ſed tantùm
tollit vinculum, quod eſt effectus, énon Sa-
cramentum; effectus verò non eſt necefſariò
inauffer bilis, vel inamiſſibilis. Reſpondent
gtiam alii, Pontificem directè irrirare con-
tractum, fſcilicèt ùt in vinculo Perleveran-
tem, quo ſublato ratio Sacramenti in illo
fundata, indirectè deſinir. Deinde quod ad-
ditun in Majore eſlentiam Sacramenti eſſe, ut
ſie perpetuum & inſo'ubile M. ſimpliciter in
Matrimonio Rato rantm; quia aliàs nec ob
Profeſſionem Religioſam ſolvi hoc Matrimo-
nium poſlet. Et ratio eſt, quia. deeſt per-

6d

Gr
gNe
ure
l
KN.

DE MATRIMONIDS. 11575
fecta ſignificatio Unionis Chriſti cum Eccle-
ſia inſolubilis; eum Matrimonium Ratum ſo-
làùm ſignificet conjunétionem Chriſti per Cha-
ritatem cum anima Juſti, quæ conjunctio

.ſolvi poteſt.

Oolj. V. Matrimonium Kätum juxta
communem differt à Conſummato ſolùm ac-
cidentaliter, non eſſentialiter; ergo vel in
utroque poterit diſpenſare Pontifex, vel in

neutro poterit; atqui falſum conſequens quõ.

ad primam partem. G. Imô. ſi argumentum
hoc lcuid probaret, ſequeretur, neque per

Profeſſionem Religioſam diffolvi Matrimo-

nium Ratum. H. 20. M. ſeq. quia ſoluhilitas

non provenit ex natura rei, ſed ex ſola vo-

juntate Chriſti. W. 3tio. D. Maj. Differt ta-
men ſicut integraliter imperfectum a ſic per-
fecto. C. Neque ſic differt. N. Illa autem
imegrali perfectione per conſummationem
ſignificat perfecte unionem Chriſti cum Ec-
cleſia perperuam; non verò ſine conſumma-
tineoe.

De Impedimentis Matrimonii.
Thediment nomine aliquid præexiſtens in-
dicatur, quod Matrimonium aurt invali-

dum, aut illicitum, reddit. Impedimerke
E

1IIy6 DE MATRIMONIO.

hæc duplicis ſunt generis: Dirimentia, quæ,

né Matrimonium valids contrahatur, faciunte
Imhedientia tantüm, quæ etiam prohibentis
dicuntur, quæ Matrimonium quidem illici-
tum reddunt, non tamen invalidum. Nos
hac in materia, quæ plurimam partem tum

Theélogie Moralis, tum Juris Canonici fo.

rum refſpicit, eas quæſtiones delibabimus,
quæ fori Theologiæ Scholaſtico- Dogmari-
c& mhagis propriæ lunt; Proinde inquiremus
Imd: BPenes quem ſit poteſtas ſtatuendi im-
pedimenta Marrimonii? 23d3. Utrùm Hære-
rIci noſtri teneantur etiamnum Impedimentis
introduétis ſolo Jure Eccleſiaſtico ; tum de-
mum stidò. brevem, quantùm huc pertiner,
Impedimentorum ſyllogen addituri.

.„ AkrICULUS L.
Pener quem ſit poteſtas ſtatuendi Enpedimema

Watrimoniid

Nulis Legibus Eccleſiaſticis impediri poſſe

Matrimonia pertinaciter Luthero viſum

eſt; contra Catholici poſt Conc. Tridentini
Seſ. 24. Can. Il. definitivam ſententiam nunc
omnes hanc poteſtatem reverentur in Eccle-
ſia; tametſi ante Tridentinum non pauci du-
bitarint, ſitne hominum ulli ea poteſtas à
Chriſto conceſſa? Imò ex ipſis laudati Con-
cilii Patribus 40. omnino Epiſcopi, aliique
Doctores fuere, qui initio putarent, non

ſe
I
tort
Ege
no

da

— — —9e

1

DzZE MATRIMONIO. 1157
eſſe hanc poteſtatem in Eccleſia; eò quèd,
ur ipſis videbatur, Eccleſia quoad Sacramen-
torum materiam ac formam immutare quid

æquè parùm poſſet, quàm Sacramenta aut

nova condere, aut tollere antiqua.
Poſt Tridentinum DD. Catholici in eo
duntaxat diſcrepant, penes quem in Eccleſia
ea poteſtas reſideat? An privativè penes Ma-
giſtratum Eccleſiaſtium, & quisnam eo no-

mine intelligi debeat? An etiam penes Prin-

cipes ſæculares, ſaltem quoad jus, quod ipſis
innatum dicitur, valorem contractuum certis
Legibus definiendi; tametſi hoc jure ſuo ceſ-
ſerint ſponte quoad Matrimonii contractum,
juris illius exercitium committentes Eceleſiæ;
quæ eſt Petri Soto ſententia, quem ſequitur
Honorat. Tournely ac quidam alii DD. Galli;
contra ſoli Pontifici, ac Eccleſiæ ſive Con-
cilio Univerſali poteſtatem hanc conveniſſe
ſemper, & eſſe propriam Bellarminus &
Vaſquez contendunt, quibuscum ſentit com-
munior Theologorum & Canoniſtarum pars.
Has inter duas ſententias planè ſingularis eſt
illa Launoji Doctoris Sorbonici opinio, qui
Lib. de Kegia in Matrimonium poteſtate, ut
poteſtatem hanc Principibus ſæcularibus vin-
dicaret, néve offendere videretur in Cano-
nem Conc. Trid. ſub anathematis pœna hanc
poteſtatem Eccleſiæ adſtruentis, Eccleſiæ no-
mine contendit debere intelligi cœtum fide-
lium, non quidem quatenus Fonnzen &
. Ordi-

1158 DFE MATRIMONIO.
Ordinem Sacerdotalem complectitur, ſed
prout conſtat ex Regibus & Magiſtratibus Po-
iisis Lib. lit. pag. 293. At tam inſolens Lau-
noji aſſertum, de quo nos pauca inferiùs,
continuò multis confutarunt Inſignes duo alii
Doctores Sorbonici, alter Lib. Traite du pou-
voir de l' Egliſe, & des Princes ſur les empeche-
mens Ju Mariage. Pariſ. 1697. invice de-
monſtrans adductis quovis ex ſæculo teſtimo;
niis, Ecclefiam nequaquam Precario, ſed
proprio ac nativo jure hac poteſtate uſam in
ſtatuendis impedimentis dirimentibus. Alter
Lib. Olſervationes in Librum Magiſtri Joannis
Launoji de Regin in Matrimonium poteſtate anno
1678. malam Launoji fidem demonſtrans in
depravandis, ac interpolandis textibus; ex-
pilatumque ab eo fuiſſe totum Prope Anto-
nium de Dominis, dictum alias vulgò, Spa-
latenſem. 2
Nos Bellarminum & Vaſquez ſecuturi
mò, contra Lutherum poteſtatem adſtruemus
in Eccleſia ſtatuendi impedimenta Matrimo-
nii dirimentia; 24: Eam non promiſcuè
aliis in Eccleſia; ſed ſoli S. Pontifici; ac Ec-
cleſiæ ſive Conc lio Univerſali competere
Dico I. Datur in Eceleſia poteſtas ſta-
tuendi impedimenta Matrimonii, non tan-
tùm impedientia, ſed etiam dirimentia: Eſt
de Fide; juxta Trident. de Ref. Matr. Seſſ. 24.
Can. IV. Siquig dixerit Eccleſiam non potuißſe
tonſtitnere impedimenta Mazrimonium dirimen-
334

gel
4 E
Ele 5
phum
is pr
her
herien
Se
ſdronk

Marr

eſſet
Pars
men4
declan⸗
erlonn
tium
Veru.
fuitad
Mnri
doed
clele
gular
mue
s 8
eat.
leeleſi
netilib
Paiet
ebos
lentin⸗

.

anmne
nenn
niro
nlort
el
e
G.
lo.
AH

“
in

DE MATRIMO NIO. 1159
tia, vel in illis conſtituendis erraſe, anathema

ſit. Et Ratio eſt: Quòd hæc poteſtas ſit Ec-
Tcleſiæ neceſſaria ad commune Regimen, &

bonum animarum, cùm ſinè hac fufficienter
ſuis providere non poſſet, eò quèd multi
perverſo modo ſe gerant in contrahendo in
periculum proprium æquè ac ſæpe prolhium.
Sic diſparitas cultůs, quæ tempore Apoſto-
lorum nec illicitum nec invalidum reddebat
Matrimonium, quèd tunc plerumque ſpes
eſſet ob frequentes converſiones, fore, ut
pars fidelis converteret infidelem; poſtea ta-
men ab Eccleſia ceu impedimentum dirimens
declarata fuit, quòd tunc, cùm rar orescon-
vVerſiones eſſent, experientia doceret contra-
rium, partem fidelem unà cum prolibus per-
verti. Sic impedimentum criminis induéctum
fuit ad tollenda conjugicidia &c. Conf. I.
Matrimonium in contractu legitimo & vali-=
do conſiſtit; poteſtatis Legislativæ autem Ec-
cleſiæ eſt æquè hunc, quâm varios alios re-
gulare contractus, in quantum exigit com-

mune & ſpirituale animarum bonum dare le-

es & conditiones, ſub quibus non aliter va-
eat. Conf. II. a Traditione & praxi totius
Eccleſiæ; quæ ex Conciliis & Epiſtolis de-
cretalibus cognoſci poteſt; & de dqua lon-
gior infra ſermo erit.
Obj. A nulla poteſtate mutari poteſt ali-
cujus Sacramenti ſubſtantia, ùt docet Tri-
dentin. atqui ſi conſtitui poſſent ab Ecoleſis
impe-

1160 OE MATRIMONIO.

impedimenta Matrimonii dirimentig, muta-
ri poſſet ſubſtantia Sacramenti Matrimonii;
his enim ſtatutis contractus, qui antea erat
materia Sacramenti Matrimonii, deſineret
eſſe materia; ſurrogaretur enim nova, quia

novus contractus. . MW. min. Cc brob. Ra-

tio: quia pro materia hujus Sacramenti Chri-
ſtus aſſignavit ſub ratione generica contra tum
legitimum, h. e. initum juxta leges; quis
verò eſſet contractus ille legitimus, Chriſtus
in ſpecie non dererminavit, ſed poteſtati Le-
gisativæ reliquit, ſive arbitrio Eccleſiæ; un-
de dum Eccleſia ad boni communis exigen-
tiam contractui ſuas leges dat, hic erit
legitimus; ergo ipſam materiam non mutat;
quia manebit ſemper; contractus legitimus
eſt materia Sacramenti Matrimonii. QQuod
cùm in Synodo Tridentina ita, allatis etiam
exemplis, expoſuiſſet Camillus Campegius;
Patres Tridentinos in ejus iviſſe ſententiam,
atque approbaſſe, refert Pallavicuan.
Dico IIl. Nec Epiſcopis, nec aliis Præ-
latis inferioribus competit poteſtas inducendi
impedimenta ſaltem dirimentia. Colligitur
ex c. I. 8gg 2. de Zranslat. Epiſe. vi quorum
majores cauſæ, cujusmodi haud dubiè matri-
moniales ſunt, ubi de valore agitur, quæque
Sacramenta ſpectant, Summo Pontifici reſer-
vatæ manent: Item ex praxi ipſa. Præterez
in iis, quæ ad Sacramenta pertinenr, quan-
tum fieri poteſt, debet eſſe in tota Eccleſia
uni⸗

emin
in vuin
elilnen
ilcopt
Ee ſi,
ſfin..
s Tn
rn —
Noke
verde
1e rati
olle
incuei⸗
ſoczt
Di
Genday
Dpito⸗
dart. N
Wa
trimo
cſe un
Ibet
aula
lcitum.
Uecin
ſen D
Drins
Pop
Ohrinen
RMarr
l

DrE MATRIMONIO. 1161
uniformitas; ergo illa ſtatuere poteſtatis tan-
tùm univerſalis eſſe deber. Mec dicas: Im-
pedimenta quædam etiam dirimentia olim ab
Epiſcopis & Conciliis Provincialibus intro-
duéta ſunt, ùt teſtis eſt Pontius L. 2. de Ma-
zrim. c. 2. nam fatetur idem, ex impedimen-
tis Epiſcoporum & Conciliorum Provincia-
lium authoritate introductis quædam à Sede
Apoſtolica rejeéta & exploſa fuiſſe, quædam
verò ejusdem Sedis authoritate, vel acceden-
te ratificatione approbata, ſicque conſtitutz
fuiſſe; quo modo impedimenta dirimentiæ
induci poſſe ab Epiſcopis, nemo in dubium
vocat. =”MU
Dixi: ſaliem dirimentia. nam quoad impe-
dientia, quin ea ſtatuendi poteſtas ecompetat
Epiſcopis nobis quidem cum Clericat. de
Sacr. Matrim. Deciſ. 18. aliisque non videtur
dubium. Imd. quia prohibitio præcisè Ma-
trimonii citra ejus irritationem non videtur
eſſe una ex cauſis majoribus. 24d: quia qui-
libet Superior poteſt ſæpe ex emergente juſta
cauſa prohibendo illicitum reddere „quod erat
licitum. stiò: quia Eccleſiæ vetitum inter
impedimenta impedientia refertur, licere au-
tem Epiſcopis reſpectu Diœceſis ſuæ, imò
Prælatis aliis, ſi in certi territorii Clerum &
Populum Jurisdictionem quaſi Epiſcopalem
obtineant, aliquibus juſta de cauſa interdice-
Tre Matrimonio, communis eſt AA. conſenſio
apud Schmaltzgr. ad Zirt. de Interdicko.
Dddd Dice

1162 DE MATRIMONIOO
Dieo III. Nec Princeps ſæcularis,

etiamſi poteſtate abſoluta ferendi Leges gau-
deat, ſtatuere poteſt impedimenta Matrimo-
nii ſubditis ſuis fidelibus; ſed poteſtas ea ſoli

Eccleſiæ competit, adeoque Romano Ponti-
fici, ac Concilie univerſali. Prob. I. Ex
Conc. Trid. quod eit- Seſſ. I14. Can. IV. hang
poteſtatem Eccleſiæ aſſerit ſub pœna anathe-
matis, nihil prorſus memorando de Princi-
pibus ſæcularibus, ergo, cùm definitio illa
PTridentini in re dogmatica ſit, propoſitioni
excluſivæ æquivalet, ut ſenſus ſit, ſoli pote-
ſtati Eccleſiaſticæ hoc jus competere; ſicut
dum inquit Conc. ſeſſ. 14. Can. I15. Claves
dasas de Eecleſiæ: Seſl. 25. in Decr. de In-
dulg. pozeſtatem oonferendi indulgentias d Cbri-
ſio Eccleſiæ conceſſam eſſe, ſenſus eſt excluſivus,
texeludatur quævis poteſtas alia, etiam Re-
gia. Conf. ex Ejusd. ſeſſ. Can. XII. ubi: S&i⸗
quis dixerit cauſas matvimoniales non ſpectare ad
Judiges, Eccleſiaſticos, anatbema ſit. Unde ira
arguimus: plus eſt contrahendis inter fideles
Matrimoniis leges ponere, & ſtaruere impe-=
dimenta,; quam de matrimonialibus cauſis,
quæ inter fideles oriuntur, cognoſcere; at-
qui poteſtas ſæcularis de his cognoſcere non
poteſt juxta Trid. ergo multo minus impe-
dimenta ſtatuere, cùm recepta ſit Regula:

cujus quis in aliqua materia non ſortitur forum, ,

ejus etiam Legibus non ligatur. c. fin. de Conſtit.
in 6, L. ſin. GJ. de Jurid H
4 Reſpon-

1

fimumm 8
6polleit
ieſtatencn
Nn
ſee woll
hæc Ve
ſye Con
Luchenn
ſonibus,
Coynna
(n
Eecleſie
Goxorun
II, N
zutun
Uiinil
Dimirun
lter pe
ſla men
en 91
nMort
t,
cum z
e nunn
nnes ti
Uirbye⸗

Uein
hinttoi
opolti
Clipe.
e,
e
EIn.
1
Ndchos
enke
Cnn
ne
Clete
Npun
r tn

6
hen

DE MATRIMO NIO. 116¾

Keſpondet Launojus Imo: In Tridentino
Can. IV. non ſtatui dogma, ſed diſciplinam

invehi. 2do: per Eccleſiam Summos Prin-
cipes Politicos ac Reges intelligi. Sed vontra

primum eſt: quèòd in Canone duo diſtingui
oporteat, nempe impedimenta ipſa, & po-
teſtatem impedimenta decernendi: illa ad di-
ſciplinam pertinent, ſi Juris ſolius Eccleſiaſti-
ci ſint, cùm, ùt exigente cauſa ſtatuta ſint,
ſic tolli poſſint, ùt factum nemo ignorat:
hæc verô, ſive poteſtas ipia ad doctrinam,
ſive dogma Fidei pertinet, cùm definitio ea
Lutheri errori ſub pœna anathematis in Ca-
nonibus, in quibus à Tridentino non niſi
dogmata continentur, ſit directèà oppoſita.
. Contra alterum eſt i1 môò. vVulgatiſſima illa
Eccleſiæ notio, quæ amnium omnino ortho-
doxorum animis adeò altè inſider, ut vel pue-
ri, qui prima elementa ſidei perceperunt, dum
audiunt Eccleſiam, intelligant cœtum fide-
lium ſub legitimis Paſtoribus congregatum,
nimirum ſpirirualibus, ad quem cœtum non
dliter pertinent ſœculares Prineipes;, quam pri-
vata membra: ſic dum audimus legem eſſe la-
tam ab Eccleſia; ita definiviſſe Eccleſiam c*ρ.
nemo orthodoxus ſæculares Principes intelli-
git, ſed Summum Magiſtratum Eccleſiaſti⸗
cum. 2: Quèd S. Scriptura voce Eccle-
ſiæ nunquam ſæculares Principes; ſed fideles
omnes tam plebejos, quàm alios cum ſacris
Iuis Præſulibus, ſive Paſtoribus intelligat:
Dddd ez exat

1164 Drz MATRIMONIO.
erat Petrus in carcere, & Eccleſiam pro eo
Preces effudiſſe legimus, numquid tum Prin-
cipes effuderunt? Columna dicifur ab Apo-
ſtolo & firmamentum veritatis; ſed qui Prin-
cipes ſæculares ante Conſtantini M. conver-

ſionem fulciebant Eccleſiam? Ab eod. Apoſt.

Sponſa Chriſti appellatur ſine macula & ruga;
an hic Politici Principes indicantur? 3710.
Vox Eccleſiæ can. cit. àa PP. Tridentinis ſu-
mitur eo ſenſu, quo ſumebaur a Luthero,
hunc enim ibi damnant: At Lutherus negans
Eceleſiam poſſe condere impedimenta, Paſto-
res ſacros, maximè Rom. Pontificem intel-
lexit Serm. de Matrim. inquiens: duodevi-
Eimi cauſas in ſuo Jure einxit Papa, quibus
Matrimonium vel diſſpet, vel impediat, quas
zamen ferme omnes rejicio && condemno c. non
verò ſæculares Principes; cum enim Luthero
Matrimonium non niſi contraéctus civilis eſſet,
hic neceſſariàâ ſequelâà ex Luthero ſubditus ma-
nebat Legibus civilibus Principum, ſicur ſunt
ſemper contractus civiles cæteri.

5

Prob. II. ex Traditione Eccleſicg perbetua.

Nam tribus prioribus Eccleſiæ ſæculis Ec-
cleſiam quædam ſtatuiſſe impedimenta, te-
ſtis eſt Ballius in Ep. ad Diodorum de vi-
duo, qui ſororem mortuæ ſuæ conjugis du-
Xerat, inquiens, eum contra Sanctiones egiſſe
à ſanttis viris traditas; impedimentum au-

tem affinitatis, elicèt permittatur, quòd

hæc in linea recta Aſl- & Defſcendentium
in gradu primo dirimat Jure Naturæ Ma-
trimo⸗

crooiu

1 Lccle,

moN
6 . 0
uit
adh
Nduce
Fecl
nes e
ſl.n
decero
Nticl
S
plieh
Mrohl.
ordg
Toeriæ
t uanr
Imimens
guinita
xLac
Rom.
Uartur
er com⸗
Nrulo
.
Gleslal
Docenicn
Uias con
uteor 1
nm pr

nclan

DE MATZIMONIO. 116 5
trimonium; in knea tamen obliqua ſolo Jju-
re Eccleſiaſtico. Iu ſæculo IV. Conc. Elibe-
ritanum Anno 315. conjugia cum infideli=
bus, cum ſorore uxoris iniri non poſſe
ſtatuit Can. 15. 16. & aliis. Item Siricius Papa
Ep. ad Himmerium c. 4. refert impedimentum

publicæ honeſtatis tanquam induétum à Præla-

tis Eccleſiaſticis. In Sæculo EI. Jus hoc fuiſſe pe-
nes Eccleſiam evincitur ex Synodo Aurelianen-
ſi II. anno 533. Agathenſi anno 506. Can. 61. dum
decernit diverſos conſanguinitatis & Affinitatis
gradus dirimentes Matrimonium. In Sraculo III.
&VII. Eccleſiam præſcripſiſſe leges, quibus

nuptiæ quædam fierent irritæ, liquet ex Gre-
gorio NI. qui ineunte Sæculo VII. reſpondens

quoad gradus conſangu nitatis Auguſtino Can-
tuariæ Epiſcopo: neceſſe et inquit, ut jam tertia,
aut quarta generatio decenter ſibi jungi debeat; per-
mittens Anglis in tertio & quarto gradu conſan-
guinitatis conjugium, prohibens in ſecundo.
ExZaccharia Papa, quo Præſide habita anno 747.
Rom. Synodus, qua revocata fuit venia poſt
quartum gradum nubendi Germanis recen-

ter converſis conceſſa à Gregorio II. Pro

Sæculo XII. XIII. teſtis eſt Alexander Papa
II. in Ep. 38. ad Epiſcopos, Clerum, & Ju-
dices Italiæ?. Concilium Lateranenſe ſub In-

nocentio III. anno 12157. in quo conſangui-

nitas coartata ad quartum gradum fuit. In
quatuor verò ſæculis, quæ Synodum Triden-
tinam præceſſerunt, Eccleſiam, nemine con-
tradicente, hanc exſeruiſſe poteſtatem, nemo
Dddd 3 difft⸗

1

7
1166 DE MATRIMONIO.

diffiteri poteſt; nullum enim ferme extat
impedimentum, quod aut in Decreto Gra-
tiani, aut Gregorii IX. Decretalibus non le-
gatur. Item tunc ex toto Chriſtiano orbe
ad Eccleſiam confluxiſſe non modèò plebe-
jos, ſed & Principes, ut obtenta diſpenlſati-
one liceret intra gradus prohibites inire
conjugia, omnis ferme teſtatur Hiſtoria.
Ex his facile corruit, quod aliàs non-
nulli Reſpondent; Imò. Eccleſiam ſibi jus illud
uſurpare cœpiſſe Sæculo IX. quo prodierunt
Epiſtolæ Decretales falsò attributæ prioribus
Summis Pontificibus, ubique verò receptam
fuiſſe praxin illam cirea Sæculum XI. & XII.
quibus Burchardus, Ivo Carnotenſis, & Gra-
tianus eas Decrerales ſuis collectionibus in-
ſeruêre. Nam, ur ex allatis liquet, non tan-
tum ex Gregorio II. Gregorio M. ſed eri-
am antiquiſſimis Conciliis multèò ante Sæ-
culum IX. varias de Matrimoniis con-
trahendis leges Eccleſia ſanciverat. Deinde
cùm Decretales illæ prodirent in lucem, ſup-
Poſitionem earum advertit Hincmarus Rhe-
menſis, multique alii, qui de judicandis E-
Piſcopis egerunt cum Nicolao I. nemo ta-
men uti auſus argumento eo, quèd illæ De-
Cretales contra antiquam Eccleſiæ praxin, ùt
loquuntur Adverſarii, adſtruerent Eccleſiæ
Poteſtatem impedimenta ſtatuendi. Imò nec
ullus Principum, de quorum tamen jure age-
batur ex ſuppoſito, ac quorum proinde ma-

mniin
bep
R
ſarvid
Gimnen
Pro
Pom.
Molk
4
cohe
ſtate
Impe
lul⸗
Timo
Cle
5,0
niabi
rele⸗
un
tem
Can
ex
hanc
ac
ühn
e
Tatcn
Cine
ee

nder
n
EII.
Cl.
W.

Wld⸗

1

—

er

6
4

4 .

DE MATRIMONIO. 1167
zgimi intererat ea novitas, oblocutus aliquan-
do deprehenditur. Igitur
Reſpondent alii 20. Eccleſiam equidem
ſtatuiſſe jam antiquiſſimis temporibus impe-
dimenta varia, non tamen ex nativo ac pro-
prio ſibi jure, ſed mera conceſſione Princi-
hum. Verùm contra eſt 1moò. Quèd nulla
prorſus aſſignari poſſit Imperialis Conſtiturio,
qua poteſtas ea fuiſſet a principibus translata
in Eccleſiam, nullus nominari Princeps, qui
conceſſiſſet. 24: Quòd Eccleſia hac Pote-
ſtate uſa ſit contra Principes & Conſtitutiones
Imperatorias. Nam cùm Juſtinianus legem
tuliſſet, ut licita eſſent inter conſobrinos Ma-

trimonia §. duorum. Inſt. de Nupt. & cui

ſimilem legem jam ante ediderat Honorius,
S. Gregorius Papa legem Honorii & Juſti-
niani apertè reprehemait, & contra ſtatuit in
reſcripto ad Auguſtinum Anglorum Epiſco-
pum, inter conſobrinos Matrimonia eſſe cen-
ſenda illicira; & hæc Pontificis lex, non au-
tem illa Cæſaris in Eccleſia robur obtinuit.
Can. Quædam lex. Cauſ. 356. J. 2. 3115. Si
ex mera indulgentia Principum poteſtatem
hanc exercuiſſet Eccleſia, Principes, ut intra
gradus prohibitos celebrarent nuptias, non
ita humlliter ſe latis ab Eceleſia legibus ſub-
jeciſſent, ita ut inviti etiam quandoque ſepa-
rationem paterentur, ſi celebraſſent contra
Canones, quis enim credat maximos Princi-
pes ita facile adduci potuiſſe, ut humiliter
. Dddd 4 nuptia-

1168 DE MATERIMONIO.
nuptiarum veniam pererent, velut eos fecifle
patebit ex probat. III. tam modeſtè ferrent
comminationes Pontificum, niſi a Prohibitis
nuptiis abſtinerent, aur Planè ſeparationem
Paterentur inviti, ſi Eccleſia hac Poteſtate
jure non alio uſa fuiſſet, quàm quod Ipſi
Principes conceſſiſſent, quodque revocare
Potuiſſent pro libitu? Hinc alii
Aeſpondent 3tiò: Eccleſiam ſibi ſenſim ar-
rogàſſe poteſtatem hanc, ac proinde vix fieri
potuiſſe, ut arrogato huic Juri contradicerent.
At contra eſt imò. quèòd, ex dictis Probat. I.
Eceleſia ab Apoſtolorum temporibus hoc ju-
re uſa ſit; ergo non ſenſim illud involavit.
Quin Apoſtolus 1. Cor. 7. conjugium fidelis
cum infideli ipſe judicavit; quin ad ullum
rincipem hanc caufam remitteret ; & Chri-
ſtus Math. 6. c 19. ſic libellum repudii ſuſtu-
lit. Comera 206: Quòd ab Adverfariis hacte-
nus proferri non potuerit, qui primus hoc
jus invaſiſſet; Contra 3tiò.: Quòd hæcreſpon-
ſio nullam veri ſpeciem Præferat; Imò: quia
jus illud clanculùm uſurpari non potuit; ſed
ferendæ erant leges, ut in uſum redderetur;
dandæ diſpenſationes, quibus nuptiarum pro-
hibitarum non plebejis ſolàm, ſed ipſis etiam
Prineipibus, fieret indulgentia. 24: quia
non eſt credibile, omnes orbis Chriſtiani
Principes ſimul & ſemel conſenſiſſe in uſur-
Pationem Juris ſibi aliàs debiti; omnes om-
nino ità ſemper ſiluiſſe, ut ne unus quidem
MUU! con⸗

tad
Herer⸗
e lu
ebant

Prinei

fiun
ducc-
ſe la⸗
mov.
dam
iu
“
..
Utin
Chpe
cd
eols
ſel,
ſte G
guen
ſCn,
(onſta
DA M.
Wnilo
Plhrem
Darorn
5 D
Nolt in
d/

DE MATIMONIO. 1169

contradiceret, in re, quæ tanti ipſorummet
intererat; cüm alioquin de Inveſtituris aliis-
que juribus, quæ Principes concernere vi-
debantur, graviſſimas lites, imò bella, uſque
ad ſchismatis periculum, Eccleſiam inter &

Principes exarſiſſe omnes noverint.

Prob. IIIl. ex ipſorum Prinecipum ſæcula-
rium praxi & teſtimoniis. Nam I. Principes,
dum hac in re ediderunt Leges, fatentur id
ſe facere authoritate Canonum, ad hos pro-
movendos: ſic Carolus M. prohibens quzs-
dam nuptias Lib. 5“ Capit. itâ, inquit, Gre-
gorius ſenſit. Ea Canones prohbibent copulari.
Carolus Calvus in Edicto Piſtenſi: conjugium
ilud . .. ſicut Leo in Decretis ſuis, J. Gre-
gorius in Epiſtolis ſuis monſtrant, diſolvatur.
Chilpericus Francorum Rex indignè ferens,

quèòèd Prætentatus Archiepiſcopus Rothoma-

genſis Meroveum cum amyta ſua conjuansiſ-
ſet, in coactâà Pariſiis Synodo, anno 577. te-
ſte Gregorio Turonenſi, Prærtextatum ar-
guens, an ignarus erus, ait, qucæ pro hac cau-
ſa Canonum ſtatuta ſanxiſſent * II. Principes

conſtanti obſervantia, cùm contracta illegiti-

ma Matrimonia diſſolvi vellent, ipfſi ad tri-
bunal confugerunt Eccleſiæ. Sic Carolus M.
priorem ſuam conjugem Defſiderii Longo-
bardorum Regis filiam, non niſi poſt latam
ab Epiſcopis ſententiam dimiſit. Lotharius
poſt ſuam à Theutberga ſeparationem, a Con-
cilio Aquisgranenſi decretam, novarum ab
Dddd 5 eodem

11770 DE MATRIMONIO.

eodem nuptiarum veniam humillimè petiit.
Henricus IV. Francorum Rex Margaretham

dimiſit, ſed non niſi poſt latam a Clemente

VIII. per conſtitutos in Francia Judices Ec-
cleſiaſticos ſententiam. Denique poſteriores
Reges Chriſtianiſſimos, ur irritarentur Matri-
monia clandeſtina, per Oratores ſuos id ſo-
lenniter petiviſſe à Patribus Tridentinis, con-
ſtat ex Pallav. Lib. 22. c. I. Plena eſt Hiſto-
ria id genus exemplis aliis. ð
Ratio a priori efſt: Quia Matrimonium
fidelium hoc ipſo, quèòd eve ctum ſit ad digni-
tatem Sacramenti, cæpit eſſe contrac7ctus ſa-
cer & ſpiritualis; conſequenter ſubtractus
oteſtati ſæculari, & ſoli Eccleſiaſticæ ſub-
jeétus. Conf. Demus, Principem ſtatuere
impedimentum aliquod, quod per Eceleſiam
ſtatutum non ſit; hoc caſu certe Matrimo-
nium eſlſet Sacramentum juxta Legem Eccle-
ſiaſticam; non efſlet verò juxta Civilem.
Quid ergo foret dicendum? ſi catholicus es,

Eecleſiam aſſeres prævalere; ergo Principis

impedimentum nullum erit; ergo illud po-

nendi nulla poteſtas. Dixi tamen in Concl.

Jubditis ſuis delibus; poſſe enim id Principes
Sæculares, etiamſi infideles, reſpectu ſubdi-
torum infidelium, certum videtur, & eſt
communis ſententia. KRatio plana eſt; quia
Matrimonia infidelium Sacramentum non ſunt;
ſed contractus merè civilis; igitur ſicut infi-
deles Principum ſuorum poteſtati Legislati-
. V*

4

onul

culis
Girin
fut.

con

len
ſo⸗

gel

ſen
jeni.
colltl
Don

elle

lu⸗

4p

vel

hur
loſi
n
inte
gor
!

l.

r

n
lor
N

DE MATRIMONIO. IIZF

vVæ quoad contractus alios, ira quoad Matri-
momum ſubjecéti ſunt. .
Obj. I. cum Launojo. In prioribus ſæ-
culis ſoli Principes ſtatuerunt impedimenta
dirimentia; ergo penes eos hoc jus tantùm
fuit. Prob. Ant. Imô. Legem prohibentem
conjugis inter conſobrinos, non Epiſcopi,
ſed Theodoſius tulit. 24: Legem, 2. Cod.
de inceſt. & inutil. nupt. qua proſcribitur con-
jugium ingenui cum ancilla, Conſtantinus
dedit; ad quam provocare viderur ipſe Leo
M. S. P. Epiſt. 82. ad Ruſticum Narbonen-
ſem. 3tiò. L. 4. Cod. cit. vetant Impp. Va-
lent. Theodoſ. & Arcad. contrahere nuptias
contra mandata, conſtitutionésque Princi-
pum. 470. Patres in Concilio Milevitano
Legem de divortio ab Imperatore petendam
eſſe decreverunt.
. Imô. M. Ant. cujus aperta eſt fal-
ſitas ex Probationib. Concluſ. . 200: o ge-
neraliter. Si quando Principes Leges tulerint
de impedimentis Matrimonii, id vel cum
approbatione Principis Eccleſiaſtici factum;
Vel ſi ea defuit, Lex illa etiam in Eccleſia ro-
bur non habuit; quod in ea ipſa Lege Theo-
doſii cit. videre eſt, cùm enim eam abrogaſ-
ſent ejus filii. I. celebrandis. C. de nupt. & de-
inde aliam dediſſer Juſtinianus, ut lieita eſſent
inter conſobrinos conjugia, obſtitit S. Gre-
gorius ex dictis in refutatione Reſponſ. zdæ,
ac Lex illa Juſti niani & filiorum Theodoſii
Oinmn

„

1172 DEzE MATRIMONIO.

omni authoritate caruit. Item patet in ipfſa
Lege Conſtantini irritante conjugium Inge-
nui cum ancilla; ea enim tam diu duntaxat
valuit, quàm diu voluit Eccleſia; poſtquam
hæc valere tale Matrimonium voluit c. 1. ge
Conjug. Servor. excepto caſu, quo pars libe-
ra & ingenua ignorat conditionem ſervilem
alterius, etiam illa Conſtantini Lex vigere de-
ſiit. Unde ad prob. I. &o 2. Patet reſponſio.
Item ad prob. 3. Demum ad 4. à. N. ſim-
Pliciter aſertum. Patres enim Milevitani nen
decreverunt petendam eſſe Legem, qua de-
cernatur, non licere poſt divortium uxorem
aliam ducere, priore vivente, ſed qua puni-
antur pæna etiam civili, qui id fecerint; jam
enim Patres ipſi in Concilio rem definive-
rant, adjectà excommunicationis pæna.
Olj. II. Matrimonium eſt contraétus
civilis, ergo diſpoſitioni Principis Politici
ſubjectus eſt. Conf. Chriſtus evehendo con-
tractum Matrimonialem ad eſſe Sacramenti,
Principi politico non abſtulit poteſtatem,
quam in illum habuerat, ut contractus eivi-
lis eſt; ergo.
H. D. Ant. Purè civilis. N. Talis, qui
ſimul nunc Sacramentum eſt, ut à nulla alia
cauſa, quàm ſolis contrahentibus ſeparari à
ratione Sacramenti poſſit. C. &% M. Conſ.
Ad Conf. H. M. Ant. Hoc enim eo ipſo fe-
cit, quo contractum illum conſtitutivum Saà-
cramenti eſſe voluit. dicas: Conſtitutio
impe-

ſpecit

;
KD

Aigen
8 1
1si
E
le
Gat
t
liti⸗
nalio
1,4
A

aois

(on
U.
len
ſta
ciy
iy.
i

.

lunmi

9
40

o

Ne.
Cnet
NunH
NnH

DEz MATRIMONIO. 1173
impedimenti non tendit directè in aliquid ſa-
cri; ſed ſolùm in Contractum quà civilem
& politicum. . Eſto, quèòd fortè directè
non tendat in aliquid ſacri; tendit tamen in
aliquid ad irritandum Contractum ſacrum,
qui ſimul eſt Sacramentum, nec ſubjacet ju-
risdictioni ſæcularium, ſed hæc poteſtas nul-
li ſœæcularium competit, & aliunde actus ex
Legibus Eccleſiaſticis validus indignationem
5. offenſam Judicis ſæcularis non reformi-
at⸗· 8
e. Oj. III. ſequentia: I. Poteſt Princeps po-
liticus diſponere quoad dotem, arrham, do-
nationem ad nuptias, ſucceſſionem in hæredita-
te, alioſque Rbctus civiles; ergo etiam quo-
ad ipſum Contractum quatenus civilis eſt. II.
Poteſt Princeps decernere pœnas iis, qui
contra Leges ab ipfis latas contrahunt; ergo.
III. Poteſt prohibere militibus, ne ſinè ob-
tenta venia uxores ducant. IV. Hane pote-
ſtatem circa Matrimonium, ut Contractum
civilem in Principibus agnoſcit S. Thomas
in 4. Diſt. 34. 4. I. a. I. dd A4. Matrimonium,
in quantum eſt in oficium Naturæ, ſtatuitur
Jure NWaturæ; in guantum eſt in oficium com-
munitatis, ſtatuitur Jure Civili; in quantum
eſt Sacramentum, ſtatuitur ure Divino, c ideo
exæ qualibet dictarum Legum poteſt perſona efzci
ad Matrimonium illegitima.
B. ad I. C. Ant. N. Conſ. diſp. eft. quod
priora, dos, arrha, & fimilia ex ſe quid
merè

1174 DE MATRIMONIO.

merè ſæculare ſint, & omnino acceſſorium,
proinde diſpoſitio de his non eſt in rei ſa-
Eræ Præjudicium: unde etiam quotidie in-
tra Catholicam Eccleſiam coram ſæculari Ju-
dice illæ cauſæ aguntur: at Contractus ma-
trimonialis, nec quid merè ſæculare, nec ac-
ceſſorium eſt, ſed ipſum conſtituit Sacra-
mentum. Ad II. E. D. Ant. Si Leges illaæ
Principum, & pœnæ in transgreflores ſtaru-
tæ, ſint latæ ad promovendas, vel adjuvan-
das Leges Eccleſiaſticas, quæ vel prohibent,
vel irritant quædam Matrimonia C. Si ver-
ſentur circa Matrimonia Lege EKccleſiaſtica
approbata & valida. N. Ad II. W. Non
obſtante tali prohibitione, iplum Matrimo-
nium femper tamen erit validum. Deinde
Princeps his prohibet Matrimonium ad exi-
gentiam boni publici; proinde prohibitione
ſua urget præceptum naturale, quod prohibet
Privatis Matrimonium, ſi eſt in boni commu:
nis præjudicium. Ad I. d. D. eum Pplie!
In quantum eſt in offieium eommunitatis ſta-
tuitur à Jure Civili in ordine ad effectus civi-
les, dotis, ſucceſſionis, idoneitatis ad officia,
& ſimilium. Item ſi fiat cum ſubordinati-
one ad Eccleſiam. C. Secus N. Nam ta-
le Jus Civile alias ſe ſolo inſufficiens eſſe,
idem Doctor Angelicus apertè tradit in 4.
Diſt. 42. 4. 2. a. 2. ad 4, ubi: dicendum, quòd pro-
bibitio Legis Humanæ non ſufhceret ad impedi-
mientum Watrimonii, niſi interveniret BeeMi
. autho-

erte

Gach

Tarein
er V0
1,8.
N
s N.
Hure

ℳ
Gyne

R

Sept
Pert
voci
Do.
1i va
Gem
mi.
fanit
Uansl
xi
lorn
6 ho⸗
De

let
kit.
lr 1
lere

iske,
ene
hi
Es
ce
NM
no-
N
Atd⸗
Mlte
inck
nnnt
ninf
teftt
ſan
u
G
Ninl
Gi⸗
E
Nℳ

DE MATRIMONIO. 1175

authoritas, quæ idem etiam imerdicit. Dici

etiam poteſt, S. Thomam locutum eſſe de
Mattimonio, prout contrahi poteſt indifferen-
rer vel à gentili, vel ab infideli, vel à fide-
li, & ſie quolibet Jure dirimi poſſe, in gen-
nili quidem per Jus Naturæ; in infideli per
Jus Naturæ, & Civile, in fideli per Jus Na-
turæ & Eccleſiaſticum. 2=ðèð
ARTICULUS II.
An defatto in Germania, ahisque Provinciis
Septentrionalibus ligentur Heterodoxi impedimen-
tis Matrimoniz Jure ſolum Ecoleſiaſtico dirimen-
tibus, ut proinde invalida cenſeri debeaut eo-
ruſn WMatrimonia tali eum impedi-

mento contracta?
DRæſentem controverſiam, quæ ſanè mo-
menti maximi eſt, & uss in Provinciis
Septenfrionalibus frequentiſſimi, neminem
pPertractare auſum fuiſſe ante P. Leſſium &
Societate comperimus: quem poſtea ſecuti
DD. inter ſe admodum diſcordes, de ea mul-
ta varietate ſentiunt, & loquuntur. Et qui-
dem conjugia ejuſmodi valore omnino de-
ſtitui cum Leſſio, Buſenbaum & aliis latè de-
fendit P. Gobat Exper. Zr. 9. cg Append. 15.
tametſi ſententiam oppoſitam aſſerat in pra-
Xi rutam. Pro valore econtra conjugiorum
illorum ſtant Petrus Marchant. Henric. Mair,
& hoc teſte, Simon Felix Moralis Scientiæ
Doctor eximius. Favent etiam non obſcu-
12

1176 DE MATRIMONIO. Ure

r& Tanner Zum. 4. Diſp. 8. 4. 3. Laym. Lib. ini
5. 17. 10. p. 2. e. 4. aliique, dum valida eſſe Qeline
docent conjugia ab Hæreticis, abſente loci s ehr
Parocho Catholico, contracta. Apertè verô Won
connubiorum eorum valorem propugnant UWihel
Schmalzgr. Pichler, van Elpen, aliique RRt penhre,
Præ ſertim Canoniſtæ hodie communiàùs, ul el
maximè quoad impedimentum Clandeſtinei-:
tatis, quos refert Pichl. Zit. 1. de Matrim. odll
n. 98. Nos, donec Eccleſia quid aliud ſta- ſetode
tuat, interim ita cum poſterioris ſententiæz, Eyo
Patronis reſolvimus: .
Dico. Probabilius eſt, in Germania no- lü vel
ſtra aliiſque Provinciis Septentrionalibus d um/5
facto non ligari Heterodoxos impedimentis kin e
Matrimonii dirimentibus, Jure tantüm Ec- Wade
cleſiaſtico ſtatutis; proinde valida cenſenda ere le
eſſe eorum connubia tali cum impedimento IIi in
contracta. Dixi 1mò: defacto: i. e. nunc Müh
temporis, quo ipſis vel Præſcriptio & conz- lLer t
ſuetudo Legibus Ecclefiæ connubialibus con- Jod
traria, vel conniventia Eccleſiæ favet proba- cleſ
biliùs; aliàs enim Hæreticos quoſcunque Le. onilt
gibus quibuscunque Eccleſiæ, tam connubi- Hum
alibus, quàm aliis ligari per ſe, ante præœſeri- in er
ptionem, ac conſuetudinem contrariam „ aut on
conniventiam Eccleſiæ, certum ſupponimus; Ci
utpote qui per Baptiſmum ingreſſi Eccle- Inn
ſiam, hujus hoc ipſo eſſe ſubditi, & Juris. uinont
dictioni fubeſſe cæperunt. Can. y. D. 45. Di- uis
Xi 2dô: Derimentibus Jure tantum Eccleſaſti.

i
.
Nende

en

E
e
ſe
E
.
.
4
ons
.
A.
Pf

DE MATRIMONIO. 117

e; pariter enim certum eſt, Hærericos

uè, ac Catholicos Perpetuò ligatos teneri
impedimentis, quæ Naturalis, aut Divini
JNris elari ſunt, cùm contra utrumque nulla
unquam prœvalere poſſit conſuetudo; aſſue-
factio enim ad res malas, aut à Poteſtate ſu-
Periore, quàâm ſit humana, prohibitas, corru-
ptela eſt Poris quàm vera confuetudo.
—Proh. J. Non videtur credibile, quòd
Eccleſia velit urgere Leges ſuas contra He-
terodoxos quoad impedimemta Matrimoni?;
Ergo probabilius iis defacto non ligantur.
Prob. Ant. Non eſt credibile, quèòd Eccle-
ſia velit urgere Leges, quarum obſervan-
tiam ſperare non poteſt, cùm alioquin aper-
t& in deſtructionem tenderent, & Leges hoc
ipſo eſſent irrationabiles; aut quòd velit ur-

gere Leges, ſi ſit Prope certum moraliter,

nihil fructûùs, vel certè parum, econtra da-
mni ſpiritualis plurimum inde naſciturum 3
Lex enim communitati debet eſſe utilis,
quod vel maxime in ſuis Legibus intendir
Eecleſia: Suhſ. Atqui Eccleſia non poreſt
moraliter ſperare Legum iſtarum connubi-
alium obſervantiam inter Heterodoxos;
cùm exceptis forte doctioribus „ eas igno-
rent communiter; vel certè ſe iis non ad-
ſtringi autument; & Proinde, ſi urgeret,
plurimum inde damni naſceretur; cùm Ma-
trimonia eorum contracta cum impedimen-
t0 Juris Eccleſiaſtici eſſent meri fornicarii
Ecee Son⸗

1178 DE MATRIMONIO.-
concubitus, proles illegitimæ; nec pärùm „
averterentur eorum animi à Fide Catholica-
ſi proles ſuas haberi illegitimas & ſpurias iſa
cernerent: adde: dari ſic occaſionem luxu. e
rioſis deſerendi contracta matrimonia, novâ-
que ritu Catholico contrahendi, & hæc, ut ftaris
meritò notat P. Pichler ſine ullo fructu. Er- enie
go non videtur Eccleſia urgere defacto Le- Anan
es (uas contra Heterodoxos quoad dicta un
Impedimenta; ſed connivet permirtendo, ihcl
nec irritando eorum Matrimonia tali cum ama
impedimento contracta. L i!
Perol. II. Poteſt per conſuetudinem de Im
rogari Legibus Eccleſiæ connubialibus quoad
vim irritanndi Matrimonia, ſi habeat con- Uune
ditiones ad legitimam coniuetudinem requi- l
ſitas; & per conſuetudinem contrariam H.
retici jam derogârunt connubialibus Eccle- ſcemn
ſiæ Legibus, hæcque conſuetudo habet con- 0 d
ditiones omnes ad legitimam conſuetudinem Küpi
requiſitas; ergo ü
PBrob. Amt. I. P. Nam univerſaliter, ex 7.
c. fin. h. t. datur ea vis conſuetudini, ut per dn
eam abrogari poſſint Leges Eceleſiaſticeæ; ſi laumn
illa ſit rationi conſona, & legitimè præſeri- lte
pia; h. e. conditiones requiſitas habeat; ſed ͦ e
conſuetudo, de qua loquimur, poteſt eſſe nnari⸗
rationabilis, & habere conditiones requiſi- Ipre
tas; nam ex Regula generali communiter Gin
recepta à DD. eæxdem cauſæ, & circumſtan- en
tiæ, quæ rationabilem poſſunt facere Legent uilyiß
Eceleliaſticam, etiam poſſunt rationabilem N
facer

endn
E
,nn kn.
0e ⸗
len
fer .
Ghle.
NAie
enminnen
Nl

MMon
Noge
dh.
lelle
e.
We
Cvatin

9

Petle
lt
i
6 4

DzE MATRIMONIO. 1179
facere conſuetudinem; ergo, ſi per Leges
Eceleſiaſticas tolli, ac reſtringi poſſint impe-
dimenta Jure Nocleſiaſtico inducta aliquan-
do, ut videre eſt in impedimento conſangui-
nitatis & affiniratis, quod Jure antiquo ex-
tendebatur ad ſeptimum, nune ad quartum
duntaxat gradum c. non debet. 8. de Conſan-
uin. Item in impedimento publicæ hone-
ſiaris, quod ante Trid. ſe extend ebat ad gra⸗
dum quartum, & oriebatur etiam ex Spon-
ſalibus de futuro invalidis, nuné poſt Decre.
tum Trid. Se. 24. 6. 3. de KReform. Matrim.

ex validis tantùm oritur, & primo tantümm

gradu concluditur; non apparet, cur idem
non poſſit conſuetudo legitima. Wec ob-
Rat. c. Quod ſuper. y. de Conſ. quo reprobari;
videtur conſuetudo talis; nam intelligi

hoc debet, de conſuerudine non Præ-

ſeripta legitimè; ſic enim & de omni con-
ſuetudine contra Jus, Eccleſiaſticum dicitur
c. 7. hb. t. quòd non tam cossſuetudo,
udm corruptela ſit cenſenda, quæ Sacris e
Canonibus inimica; ſed hæc & ſimilia
dicta intelligenda eſſe de conſuetudine de-
bitis conditionibus deſtituta, non legitimè
Præſeripta, vel irrationabili, communis eſt
interpretatio, nec latet etiam Tyrones Juris;
id enim ſatis clarè exprimit c. in h. z. ubi:

iicer etiam longæve conſuetudinis non ſit vilis

authoritas, von tamen eſt uſque adeò valitura
vt vej Juri Poſitivo debeat Prajudieium generare-
Eeee z NB.

4180 DE MATMIMONIO.
NB. niſi fuerit rationalis & legitimè præſoripta. „onhi.
Unde Maj. nobiſcum admittunt AA. com- non
munius Sanch. Lib. 7. de Matrim. Diſp. 4. ab mn, N
eoque citt. plurimi; quibus addi poſſuat Gon- aus
zZal. Sylv. Pal. aliique RR. quin ab Adverſa- urimdn
riorum quibusdam admittitur; ut tota pro- am, ſ
pe controverſia quoad 2. p. ſit: ſed u
* Proh. 2. P. Nam I. habetur & frequen- di ddl
zia aétuum, & qiuturnitas temporis, àt per ſe precth
patet, cùm conſtet ab ipſo Religionis acatho- wanle,
licæ initio Legum Eccleſiæ connubialium eſt ¹4
plurium non uſum, ſive uſum illis contra- leg
rium apud Proteſtantes fuiſſe; inita ab iis invatun
fuiſſe conjugia paſſim. ſinè nullitatis exiſtima- mri n
tione, hodiéque ita celebrari. II. Nec deeſt enue
Legislatoris couſenſus, ſive Pontificis; Nam ffolfbe
Ym is univerialiter vim dedit conſuerudini c. gun d
fin. b. t. Cit. abrogandi Leges Eccleſiaſticas; ſerum
igitur ſi non conſtet de contraria voluntate hiorun
Legislatoris Pontificis, etiam vis illa conſue- dal
tudinis ſe ad noſtrum caſum extendet; Pro-= poſſt,
inde habebitur Legislatoris conſenſus ſaltem ſnda ſ-
legalis; atqui de voluntate contraria non (
conſtat; imò habetur conſenſus ejuſdem per- erec
ſonalis tacitus, cùm conjugia ejusmodi cele- iim n
brärunt ſciente Pontifice, nec tamen licèt Pmmue
poſſet, contradicente, ſed diſſimulante, ac niiniti
tacente. III. Nec deeſt rationabilitas; ut eaicns
enim vis Legum irritantium conjugia hujufſ jeniim
modi poſt continuatum tanto tempore nom ance)
nſum earum, vVel uſum iis contrarium eella⸗ Dä

2

DE MATRIMONIOOD IISY
ret, omnino expediens fuit; rum; quia ſpe-
rari non poteſt illarum Legum obſervantia;
tum, ut evitentur fornicationes & concubi-
natus; tum, quia Legum illarum ceſſatio
plurimùm confert ad tranquillitarem publi-
cam, faciliorem Proteſtantium reductionem
Qc. ut dictum Prob. I. ſicut igitur Provin-
er. cia aliquà Catholica jejunium ab Eccleſia
n Ppræceptum longiſſimo tempore non obſer-
ic vante, id ſervandi obligationem tolli, non
“ eſt à ratione alienum, ſed expediens,
un ne Leges, quarum obſervantia poſt con-
tinuatum tanto tempore non uſum ſpe-
rari non peteſt, incipiant eſſe noxiæ, damno
el ac ruinæ ſpirituali; ita in Provinciis Septen-
I rrionalibus continuato non uſu aliquarum Le-
it gum Eecleſiaſticarum Nuptias irritantium,
Als. Marum vim, ex iisque provenientem con-
GW jugiorum nullitatem ceſſare prorſus expedit,
Uub quòd Legum iſtarum obſervantia ſperari non
e poſhit, ac proinde moraliter impoſſibilis cen-
un ſenda ſit. =ÿGM
Confirm. Plures ex Adverſariis admittunt,
valere clandeſtina Proteſtantium Matrimonia,
e etiam nunc in Terris, in quibus aliquando
6Gpromulgara fuit Lex Tridentini illa Matrimo-
e nia irritantis, ſcilicet propter allatas à nobis
rationes, oppoſitam conſuetudinem, conni-
nk' ventiam Eccleſiæ &c. ergo idem meritèò di-
e ecitur de Matrimoniis contractis cum aliis im-
v pedimentis jure Eccleſiaſtico ſtatutis, ut pub-
Eeee 2 licæ

1182 DE MATRIMONIO.
licæ honeſtatis, conſanguinitatis &c. vel di-
cant Adverſarii, quare generalia illa Juris
principia præcisè & tantùm faveant Matri⸗
moniis Proteſtantium clandeſtinè contractis,
ita ut valida haberi debeant, non verèò con-
tractis cum impedimento alio Juris Eccleſia-
Olj. Omnes Heæretici hoc ipſo,
quèòd per Baptiſimnum ingreſſi ſint Eccleſiam,
hujus Jurisdictioni ſubſunt: & omnibus li-
gantur Legibus; ergo conjugia eorum con-
tra Legem irritantem Eccleſiæ inita, æquè
ſunt invalida, quàâm ſi ineantur à Catholicis.
B. D. Maj. Ligantur omnibus Eccleſiæ Le-
gibus, per ſe, ſcilicet, quibus per contra-
riam conſuetudinem non derogarunt, vel
uibus eos ligare ſemper Eccleſia intendit.
4. Ber accidens, quando eas contraria conſue-
madine ahrogârunt, vel quas Eccleſia in iis
non urget. M. Ant. & Conſ. quia Legibus
illis irritantibus derogarunt conſuetudine
contraria; nec eas in Hæreticis defacto urge⸗
Eccleſia: ſecus eſt de Catholicis.
Iſt. . Confſuetudini huic, quæ præ-
tenditur, deeſt conſenſus Pontificis; ergo
hæc contra Leges Kccleſiaſticas prævalere non
Poteſt. prob. Ant. quia non poteſt prudenter
præſümi de S. Pontifice, quêd illis tanquam
ſubditis rebellibus favere voluerit, eos velut
in præmium rebellionis eximendo à ſuis Le-
gibus. Couf. L. Hæretici poriàùs Pæn digni
. unt-»

, aon
S V.
mhbun
Eolars
ſs ree
ceroor.
.
nh. N
ien N⸗
ruN1
nivet,
itanco
tor pru
ſerwantl
a Pro
is,
4 C
Cpree
becier
tur er
Flrxet
favore
ſunt,
gibus
as il
os te
eter
indi
tammenn
conver
Geud

6
S 1

DEY MATEIMONIO. 1183
funt, quàm tali favore & exemptione ob po- .

ln teſtatis Eêcleſiaſticxæ, & Legum hujus con-
temptum & violationem. Cbuf. II. Princeps
ni, ſæcularis non præſumitur eximere a Legibus
Ieir., ſuis rebelles ſubditos; ergo nec Eccleſia He-
il, terodoxos pertinace. .“
“ W. MW. Ant. conſtat ex ſupradictis. Ad
b, prob. M. Ant. Nec ideo, dici poteſt S. Pon-
ein tifex velut præmiari rebellionem Hæretico-
Gi rum; ſed juſtis de cauſis ſupra recenſitis con-
ume nivet, ac diſſimulat permittendo, & non ir-
ine ritando ralia Marrimonia, tanquam Legisla-
i tor prudens, ne Legibus ſuis, quarum ob-
el. ſervantiam hic & nunc ſperare non poteſt,
un. quæ proinde cenſenda eſt moraliter impoſſi-
bilis, damnum inferat ſine ullo ſperato fructu.
Grn. Ad Conf. I. H. D. Potiùs pæna digni ſunt,
,, ſi præcisè ſpectetur illorum pervicacia, & in-
obedientia in Chriſti Vicarium. C. Si ſpecten-
ui tur circumſtantiæ aliæx. N. Nam 1m0. Licèt
m Flæretici ex ſe potiùs pænam mereantur quàm
favorem hunc, commiſeratione tamen digni
6 ſunt, quèd magnam partem ignorent ſe Le-
gibus Eccleſiæ ſubjectos eſſe, plerique verò
cuh has ipfſas irritantes Leges neſciant, Ppropter
emu quos toti communitati indujgeri aliquid pru-
denter poteſt. 24d. Licèt Hæretici formales
indigni ſint iſta Eccleſiæ indulgentia; hanc
tamen poſcunt & merentur ſpes promptioris
converſionis, tranquillitas publica;, evitatio
“ concubinatuum & incæſtuum certò ſecutu-
4 Eeee 4 rorum,

1184 DE MATRIMONIO.
rorum, cum Legum iſtarum obſervantia ſpe-
rari non poſſit &.. Ad Conf. Il. M. 1m.
Etiam prudentis Principis eſt indulgeie quid
immorigeris ſubditis, ſi inde ſpes ſit majo-
ris boni, eos faciliùs reducendi; ſi inde ma-
la alia evitentur. 24d . e. Princeps ſæcu-
laris potiùs vindicare injurias, quàm pro-
deſſe rebellibus intendit: at piæ Matris Ec-

cleſiæ genius eſt, etiam in contumaces filios

materna viſcera extendere; eorum procura-
re bonum, non habita ratione injuriarum;
unde prudenter creditur non urgere Leges,
quæ in damnum eorum tenderent ſine 1pe
ullius fructůs.
.—Iuſt. II. Ut conſuetudo Legi alicui
deroget, debet tam ipſa, quàm mores uten-
Iium contrarii eſſe rationabiles, ſed tales non
ſunt, quibus ſcienter contravenitur Legibus
Eeccleſiaſticis. Conf. Hæc conſuetudo eſt
malitiosè infroducta ab Heterodoxis in con-
temptum poteſtatis Pontificiæ; ergo eſt Ju-
ri Naturali & Divino contraris, quo jube-

mur parere Authoritati legitimæ; ergo irra-

tionabilis. . M. Rationabilitatem conſuetu-
dinis deſumi neceſſariò debere ex actibus

contrariis, quibus inducitur, cùm hi etiam
Poſſint eſſe peccaminoſi; ſed circumſtantiæ

aliæ conſuetudinem poſſunt facere rationabi-
lem, ùt conducentia ad bonum publicum &c.
Quæ verò rationabilem faciant hanc, de qua
loquimur conſuetudinem, dictum eſt ſupra.

(DV—
. No
et dun
mban
(ootlart
Wl
lll
col
1000
&N
Inleri
ſeopo
ſetit
eatn
oſet
M,
Itert
gai
tur.
fun
Dii
,
mvit
lunli
ſjlu⸗
nnn
Eecli

e 4

in
k
Gaon.
l
en
nim
elt
17
le⸗

l
Cnn.
NNa
lennd.
0ites
d
en
NeH

e 1

EN

N,. .

H
vion
“

4

7

DE MATRIMONIO. 1185

Ad Conf. N. D. I. Conſ. Eſt Juri Naturali

& Divino immediatè contraria. N. mediatè.

C. Sic omnis volatio Legum Humanarum,
per quam læditur ſemper obedientia legiti-
mæ authoritati debita jure Naturali & Divi-
no præcepta, eſt mediatè utrique huic Juri
contraria; hæœæc tamen mediata violatio Juris
Naturalis & Divini non facit irrationabilem
conſuetudinem Legi Humanæ immediatè

contrariam; alioquin nulla Lex humana ab-

„

& M. 2. Conſ.
Olj. Il. S. Congregatio Cardd. Trid.
Interpp. reſcripſit anno 1605. 19. Jan. Epi-
ſeopo Tricarienſi apud Belgas Legato: Hæ-
reticos quoque ubi Decçretum Tridentini Ot pu-
blicatum, teneri talein formam ol'ſervare, & pro-
pterea ipſorum etiam Matrimonia abſque forma
Concilii, quamvis coram Miniſtro: baretico, vel
Magiſtratu loci contratta,; nulla & irrita eſſe.
Item, teſte P. Reiffenſtuhl, ead. S. Congre-
gatio anno 1676. 2. Maji. ſic declaraſſe dici-=
tur: Catholicus oum bæretica Matrimonium co-
ram Magiſtratu ſæculari in loco, ubi Concilium
Tvid. eſt receptum, & parochus commode haberi
& adiri poterat, contraxit, & poſtea conſum-
mavit, §. Congregatio Eminentiſ-. §. R. E. Car-
dinalium Concili? Tvid. Interpretum, ſecundum
ea, quæ proponuntur, cenſait, diétum Matrimo-
nium fuiſſe nullum. Unde ſic arguirur: Hic
declarantur nulla eſſe Matrimonia Hæreti-
Esee „ co-⸗

rogari poſſet conſuetudine contraria. Unde

7

1186 DE MATRIMONIO.
corum contra formam à Trid. præſcriptam,
ſive clandeſtinè contracta; atqui nulla eſt ra-
tio, cur potius irrita ſint Hæreticorum con-
Jugia contra Decretum Trid. contracta, quàm
cum aliis impedimentis Juris Eccleſiaſtici;
ergo. Conf. Benediétus XIV. valida declara-

vit Matrimonia Proteſtantium contra for-
mam Trid. idem indulſit Catholicis in Pro-

vinciis Belgii confœderatis, ſive Reip. Hol-

landiæ; etiam in civitatibus, in quibus Reſp.
Holland. præſidium habet militare, vulgo

Barriere, ac ſi extra ea loca degant in caſtris
ſub ſtipendiis dictæ Reip. ur validè contra-
hant, non obſervatâ eâ formâ à Trid. ſtatu-
t; afqui exceptio firmat Regulam in oppo-
ſitum. Ergo
N. Imdô. Dictas declarationes non eſſe
Authenticas, ut vim Legis habeant, cum
emanarint, nullo Pontifice id ſpecialiter ap-
Pprobante, quòd tamen inter alia, ut ſint Au-
thenticzæ, & jus facere poſſint, ex Conſtit.
Sixti V. & Gregori XIV. requiritur. k..
20d. Etſi etiam exhiberentur in forma Au-
thentica, plus non evincitur, quàm reneri
etiam Heterodoxos Decreto Trid. in Pro-
vinciis, in quibus illud promulgatum fuit;
non verèò probatur, quòd adempta ſit con-
ſuetudini legitimè præſcriptæ vis derogandi

Eccleſiaſticis Legibus; qualis conſuetudo eti-

am ail declaratione illas introduci potuit,
ur

gacto nequidem in iis locis, pro quibus

ema-

anar
Decar
e al
Prox!
dr d
005
Nuuc
ed
lieo⸗
ert
l
Dee
jam
logu
Addl
hu
eia

44

DE MATRI MONIO. 1187
en, emanarunt, nec Trid. Decretum, nec citt.
I, Declarationes robur habeant. W. 3i5 in ſpe-
., cie ad primain. Ea modò nequidem Beſgii
en Provincias Proteſtantium ſtringit, tum, quia,
e àt dictum, per uſum contrarium per tot an-
G nos uſque nunc abrogata fuit: tum, quia
mn, nunc aliæ longè ſunt circumſtantiæ; cùm
Gm., enim hec declaratio emanaret, Regi Catho-
Nh. lico Hiſpaniarum adhuc ſubjectæ erant, nec
eE permitrebatur Novatoribus liberum ſuæ ſe-
NN Cciæ exercitium, ac proinde merito Trid.
Nd Decreti obſervantia ſperari poterat; ſed hæc
am jam per tot annos ceſſant. Ad 2dam. Hæc
N loquitur de Catholico, qui contraxit cum
Acatholica, & quidem in loco, ubi commo-
de haberi & adiri poterat Parochus; quo caſu
Ac etiam plures noſtræ alias addicti ſententiæ
cr AA. ut valeat Matrimonium, Parochi Ca-
lrt tholici præſentiam requirunt. Deinde, ut

hrh ait Pichl. forſitan data fuit pro loco, qui ſub-
a6 elſt Principi Catholieo, urgenti obſervantiam
m. Dexcreti Trid. Unde argumentum ex Cixt.
Cne Declarationibus defacto non ſteingir, prœæter
u rationes dafas, ob conſuetudinem etiam his

obbpoſitam. Ad Conf. N. hic exceptionem
r fieri à Benedicto XIV. ſed quværentibus Epi-
ſcopis de valore talis Matrimonii, reſpondit
ſimpliciter, valere illud; quod reſponſum
proinde exceptio à Regula dici non poteſt.
Olj. III. Sequentia. I. Silentium S. Pon-
tificis ad illa Proteſtantium Matrimonia eſt
tan-

1188 DE MATIMONI0e.
tantùm mera tolerantia & diſſimulatio, cùm
impediri non poſſint; ergo illa non appro-
bat tacité. II. Si, ex allatis rationibus, Hæ-
retici defacto non ligentur Legibus connu-
bialibus Eccleſiæ; ergo nullis omnino ejus
Legibus tenebuntur, & exempti erunt ab
omni obedientia præſtanda Eccleſiæ, quia
huic conſtanter contraveniunt. III. Sic Hæ-
retici eſſent melioris conditionis, quàm Ca-
tholici; haberéntque ex delicto ſuo commo-
dum, quod prudenter nequit velle Eccleſia.
IV. Hoc modo valida fieri poſſent Matri-
monia, quæ ineuntur à Sacerdotibus & Re-
ligioſis apoſtatis; quia votum ſolenne eſt im-

pedimentum dirimens Jure tantùm Eccleſia-

ſtico.
. Ad I. M. Aſert. Quando enim res
Goncernit Provincias integras, nec repugnat
Juri Naturali, aut Divino, nec ſolet, nec
oteſt ab Eccleſia præcisè tolerari, ſed rata
haberi debet, ne ex negato conſenſu aliàs
graviſſima ſequantur mala ſine ullius fructus
ſpe; hæc verò certò poſt ſe trahet Lex,
quam, cùm obſervantia ejus ſperari non poſ-
ſit, nihilominus Legislator urgere vellet.
Ad II. N. M. illat. Sicut enim non ſe-
quitur: poteſt Provincia aliqua Catholica
per continuatum non uſum longo tempore,
ſive uſum contrarium derogare quibusdam
Legibus Eccleſiæ; ergo poterit ſic derogare
omnibus Legibus Eccleſiaſticis, & obedien-

e de
girus
Ous
niam
teatu
ſalie
1l
“
us
cun
er
li
pe
1
cl.
Mbil
ſ
160.
dica
a
lior
libu
den
Tent
m
llic
e
n
nol
od

li
ſtut.
en.

ono D
ed

le
.
Glnl
CNN
al.
1 M
6ℳ
eli.
lli.

N
gint
ee
4
ſend
el

7

DE MATRIMONIO. 1189
tiæ debitæ; ita nec tenet illatio prior. Ni-
mirum ratio eſt; quia derogari poſſe Legi-

bus Eccleſiaſticis per conſuetudinem contra-

riam, ſi conditiones requiſitas habeat, fa-
tentur omnes, & polſitivè Jus ipſum Eccle-
ſiaſticum aſſerit c. n. de Conſuet. cit. at dero-
gari poſſe ſimiliter Legibus omnibus, ipsique
obedientiæ debitæ, negant omnes: negat
Jus, tali præſcriptioni poſitivè reſiſtens. c.
cùm non liceat. 12. de Præſer. item 16. Nec
permittit ratio, ullius conſuerudinis, vel præ-
ſeriptionis vi ſubditos ab obedientia eximi,
ne ſublatis penitus Legibus, omnis diſcipli-
na evaneſcat, & Reſp. ſubvertatur; unde

conſuetudo talis nunquam poreſt fieri ratio-

nabilis. Accedit, quèòd Eccleſia ab ipſo Chri-
ſto hanc poteſtatem in eos acceperit. Math.
16. 18. adeôque hæc nec ab ipſa Eccleſia ab-

dicari poſſit.

Ad III. M. D. Eſſent melioris conditionis
abſolutè & per ſe. N. non enim abſolut me-
lioris conditionis dicitur, qui honeſtis & uti-
libus ſe Legibus ſubtrahit. Eſſent per acci-
dens; & ſic per accidens ex delicto habe-
rent commodum. C. Hoc verò ſæpius, eti-
am in Catholicis evenit, ut per accidens ex
delicto conmmodum ſentiant, dum malitio-
88 Legem non recipiunt, vel per conſuetu-
dinem contrariam, actibus etiam peccami-
noſis, dum conſuetudo eſt in Reri, abrogant.
Unde nec dici poteſt, Pomtificem hoc Enl

1

L
9

119090 D-z MATERIMONIO.
plus favere Novatoribus quàm Catholicis,
Permittendo priorum Matrimonia contra
Leges connubiales Eccleſiæ, & non irritan-
do; hoc enim non ex favore in illos facit

Pontifex, ſed ad evitanda graviora mala. Sic

Provincià aliquà Catholicà per conſuetudi-
nem contrariam abrogante Legem Eccleſia-

ſticam, S. Pontifex non ideo huic plus fave-

re dicirur, quàm aliis Provinciis.
d II. g. Non eſt paritas ; quia
his Matrimoniis ſemper ſe poſitivè opponit
Eccleſia: ſeparat, ſi ad gremium Eccleſiæ

redeant, eos ab uxorum commercio; hiſ-
que, ſi redire, vel tranſire ipiæ ad Eccleſi-

am Catholicam velin, nova permittit con-
jugia. Deinde non poteſt præſumi, conſen-
tire Eccleſiam in Matrimonium ſacrilegè
contrahendum; præciſa enim omni Lege
Eccleſiaſticâ, adhuc eſt Jjure Naturali & Di-
vino ſaltem illicitum cum voto tali inire Ma-
trimonium.

. ARTICU LUS III.
QLuot & quæ ſint impedimenta impediehtia
Matrimoniss ðèð

E impedimentis Matrimonii alia eſſe im-

Pedientia, h. e. quæ prohibent tantum
Matrimonium contrahendum, quin tamen
contractum propterea invalident; alia eſſe
dirimentia, h. e. quæ Matrimonium & Prohi-
bent, & invalidant, jam ſupra innuimus ini-
110

—

i 1o

ſen
noe

ſuot
Verſie

i, 1

ſln 0
NWenn
hon
. 10.
dienn
octay
inchut
ſanpol
Trahere

ſoleon

rum!
Eeds
tumme
ataue
ne 1
Ceceli
monit
1

(pr.

4

ls
ee
Chjern

,

0 nn.
8
lante
rla:
etde.

, l
Kchden
Loce
enco; .
Lacs

e

Colen.
lee
lH
uN
Unnrh

H
elede

1e
anmn

1N

Mande

daGO

DE MATRIMONIOD 1191
tio hujuſce capitis. De utriſque nunc in
ſpecie breviter agendum; ac primò quidem
hoc Art. de prioribus.
Dico. De Jure novo quatuor tantùm

ſunt impedimenta impedientia, hoc expreſſa

verſiculo: Sacratum tempus, V'etitum, ponſa-
lia, Votum. Quorum hæc eſt expoſitio.
I. Sacratum tempus, quod etiam ſeria-
tum dicitur: videlicet illud, quo celebrare

Sblennes nuptis prohibuit Eccleſia. Fluit

hoc tempus juxta Decretum Trid. Seſ. 24
c. 10. de Kef. Matrim. ab Adventu uique in

diem Epiphaniæ, & à die cinerum, uſque ad

octavam Paſchatis, ſive Dominicam in albis
incluſivè. Dixi: Solennes: non enim pro his
temporibus Eccleſia abſolutè prohibet con-
trahere Matrimonium; ſed duntaxat cum
ſolennitatibus; quales ſunt, ſolennis Nuptia-
rum Benedictio, publica ac ſtrepitoſa ſponſæ
deductio &c. Ut liquet tum ex textu Trid.
tum ex declaratione Cardd. Concilii Interpp.
atque ex Rituali Romano. De conſuetudi-
ne tamen, ac Lege particulari variarum Di-
œceſium, nec ſimpliciter licet inire Matri-
monium cirra Epiſcopi licentiam.
II. Eztitum Eccleſiæ, ſive interdictum:
eſt prohibitio facta à Superiore nupturien-
tibus ad certum tempus ex cauſa juſta, ùr,
donec inquiratur, an impedimentum, quod
objiicitur, exiſtat; vel aliis de cauſis.

1192 DE MATRIMONIO. .
III. Sonſalia, ſcilicet valida de futuro,
contracta jam eum parte una, & nondum ni
legitimè diſſioluta; illa enim obſtant, quo Me
minùs licitè contraharur Matrimonium cum i
alia; idque ſub mortali ob gravitatem ma- ſet
teriæ; Juſtitiæ enim ſemper repugnat, rem del
promiſlam uni, & ab hoc acceptatam, eo
invito alteri tradere.
IV. Votum videlicet ſimplex, caſtitatis, M
non nubendi, ſuſcipiendi Ordinis ſacri, in ne⸗
grediendæ Religionis c. 4. 5. 6. Qui Clerici, in
Vel voventes. c. unico de Voto in 6. Vota ta-
men, quæ in Socierate Eſu ſimplicia dicun. ii
tur, ex Bula Gregorii XIII. Aſcendente Do- 31
mino id ſpeciale habent, ut MatrimoniDum I.
non impediant tantùm, ſed etiam dirimant. 0
Dixi in Concl. de Jure novo. De jure .

epnim antiquo, ſive olim erant numero 12.

his vulgaribus verſiculis contenar: i
Ecoleſiæ vetüum, nec non tempus feriatum,
Atque Catechiſmus, Sonſalia, jungito votumn; e
Inceſtus, Rabtus, ſponſatæ mort mulieris, in
Suſceptus propriæ ſobolis, mors Presbyteralis; 8
Vel ſi pœniteat Wbmriner, aut monialem cerx
Accipiat; probibent hæc conjugium ſociandum. 5

Ex his, præſuppoſita quatuor priorum in on
Concl. notitia, cætera hic paucis, quòd in (
uſu non ampliùs ſint, delibamus. I. Cate
chiſmus, dicebatur inſtructio illa, vel Profeſ-· e
ſio fidei facta ſuper baptizando, & nomine n
baptizandi in exorciſmis, aliiſque interroga- a
. tioni⸗ iu⸗

DE MATRIMONIO. 1193
tionibus ante Baptiſmum adhiberi ſolitis;
hæc inter baptizantem, & baptizatum, &
reſpondentem, tametſi hic parrinus non eſ-
ſet, cognationem ſpiritualem induxit. Un-
de breviter ab aliis Catechiſmus deſcribitur,
ſuſceptio catechumeni non in baptiſmate ip-
ſo, ſed ejus cæremoniis. II. Inceſtus, com-
miſſus vel à marito cum uxoris conſangui-
nea, vel à ſponſo cum conſanguinea ſponſæ
in primo gradu, ac viciffſim; his enim, mor-

tua comparte, prohibitum erat, quodcunque

aliud contrahere Matrimonium C. 20. Cauſ.
32. 4. 7. 6. 1. c§ 2. de eo, qui cognovit.
III. Kaptus: qui ſponſafn alienam rapuiſſet,

ab omni prohlbebatur conjugio C. 34. Cauſ-

27. 4. 2. quòd alienum conjugium impedire
non eſſet veritus. IV. Sponſatæ mors mulie-
ris, h. e. uxoricidium ex ira, odio &c. C. 8-
Cauſ. 33. 4. 2. ſimiliter mors presbyteralis ich
eſt Presbyteri occiſio c. 2. de Bœnit. & Remiſſ.-
impediebat à Matrimonio in perpetuum. V.
Suſceptus proptiæ ſobolis, ſive propriæ prolis
ex Baptismo levatio, ſine neceſſitate, maliti-
Osè facta, videlicet animo, privandi ea rati-
one partem alteram debito conjugali C. 5.
Cauſ. 30. 4. I. VI. & pæniteat, h. e. ſi por=
nitentiæ ſolenni, ſive publicæ eſſet ſubjectus,
ea durante, à quovis impediebatur Matri-
monio C. 6. Cauſ. 33. 4. 2. VII. Si monialem
accipiqt: Matrimonium cum moniali atten-

tatum impediebat à Matrimonio omni in pere

etuum. C. 3. Cauſ. 27. 4. I.
. Eil EPErz

1194 DE MATRIMONIO.
Ex quibus impedimentum Catecbiſmi agg i
noviſſimè abrogavit Synodus Tridentina en H
24. 6. 2. de Keform. Matrim. Reliqua vero 1n i.
Conſuetudine contraria ſublata ſun. ,f.

1olirert
QLuy ſint impedimenta dirimentia Matri. ul ſi
monii? (bſelt

O0 o. Hæc pariter de Jure antiguo fuerunt Qlltt
E t12. quibus Tridentina Synodus duo ad. Quli
didit, Clandeſtinitatis ac Kaptis, ut Jure novo Ohrind
&& moderno ſint numero 14. imò 15. ſi æta- ts
tem impuberum quis ſumere voluerit pro Eenlu
impedimento ſpeciali. Singula his verſibus ßl
exprimuntr e daeu
HError, Conditio, Eotum, Cognatio, Crimen, PG
Gda Ae ta, Zr, Ord Tigerer . “
ez,,;,, . e. id,
DW ſis afinit, ſi fortè coire nequilis, Fé
SSi Parochi & duplitir defa prieſentia teſtir, r
2. Eer S, rapta, locb nec reddita tut len
Iac ſocianda vetant a retra.
dang eectr, ecaneit Rca vece a
I. Exrror, ſeilicet Perſoxæ, cum quis ju⸗ cont
dicat perſonam, quâcum Matrimonium con. ſ
trahit, eſſe aliam, quàm ſit parte rei, v. g. cntri
eſſe Rachelem, cùm ſit Lia, dirimir Marrl- In
monium Jure Naturæ; quia tollit conſen- nil
ſum Jare Naturali requiſitum ad eſſenti- in
am Matrimonii; conſenſus verò Jure hoc re.

Cnlee DIE MATRIMONIOO, 1195
Geninee quiſitus in perſonam determinatam tendit,
ne duam quis concepit animo c. 26. h. ?. Cauf.-
inm 29. 7. I. §. Error verd. Sed hunc conſenſum
tollit error circa Perſonam; contrahens enim
P. non vult conſentire in Perſonam quamcun-
que præſentem, ſed in eam, quam determi-
Mm. natè ſibi repræſentat in animo; cùm heæc ſit
objectum primum & fſubſtantiale volentis
nnfenne. contrahere Matrimonium. Error verò circz
ecog. dualitatem perſunæ; fortunas, nobilitatem, pul-
nm Chrirudinem &c. vim dirimendi non haber;
ler nd non obſtante tali errore habetur con-
m ſenſus abſolutus in perſonam præſentem.
an Excipitur tamen I. niſi contrahens etiam
qualitatem adducerer in conditionem, h. e.
illi alligaret ſuum conſenſum; actus enim

nlimn, ſub conditione de præſenti celebratus, con-
nn, ditione non ſubſiſtente, non ſubſiſtit L. 37.
VYV. de Reb. cred, II. Niſi qualitas redundet in
, perſonam, quia tunc error circa perſonam
“ cenſetur. Error verò qualitatis tunc in per-
h

ſonam redundat, ſi qualitas ſit individualis
m gqeterminatio ipſius perſonæ; ut ſi velles
tcontradhere cum primogenita, & tibi ſiſtere-
n gi tur ſecundò genita; ſi autem eam, quacum
m contrahis, tantùm putas eſſe primogenitam
H S& tua intentio non feratur in illam, quate-
Ad. nus eſt primogenita, nondum erit error in
Adnun II. Conditio: Eſt ſtatus ſervilis ſtricte
Poen ſumptus, quo ſcilicet homo ita eſt ſub do=⸗
⸗ ð minig

. — ⸗
1196 DE MATRIMONIO.

minio alterius, ut hujus mancipium ſit. UIjG 8,de
6

hoc impedimentum dirimat, requiruntur

duo: I. Ut tantùm una pars conditionis

ſervilis ſit. 2. Ut pars libera id ignoret. c.

2. && 6. n. . t. Unde impedimentum erit con-
ditio, ſi homo liber, ſive ingenuus contra-

hat Matrimonium cum perſona ſervili igno-
ranter. Ortum ſuum habet hoc impedi-
mentum ex ſolo Jure Eccleſieſtico, ut habet
communis cum Sanch. contra paucos. Et
ratio eſt; quia ex una parte ſervitus ex ſe
non repugnat abſolutè ſubſtantiæ Matrimo-
tionem ſervilem alterius datur adhuc con-
ſenſus ſimpliciter liber & voluntarius in per-
ſonam talem; error enim ſervitutis eſt er-
Tor tantùm qualitatis, proinde accidentalis,
non ſubſtantialis, ſeu circa ipſum perſonæ
individuum; Jus Naturale verò ex ſe non
plus quàm conſenſum ſimpliciter liberum ac
Voluntarium poſcit.
III. Votum, nimirum ſolenne, ſeu ſolen-
nis Profeſſio in Religione approbata c. 3. C*
Rin. Qui Clerici, vel voventei. Item CC. Chal-
ced. Act. 15. Zolet. Il. c. 51. ac noviſſime Trid.

Syſßf. 24, Can. 9. Votum hoc vim ſuam diri-

mendi præcisè traxit ex Jure Eccleſiaſtico c.
unico de Eoto. in 6. De quo vid. plura Cap.
IV. Art. IV. Eandem tamen vim compete-

re etiam Votis ſimplicibus in Societate, Art.

Præc. innuimus ex Bulla CGregorii XIII. Aſ-
cœndente. V.

nii; ex altera verò parte in ignorante condi-

4

W

Ppirſt
ſango
dem
nen
frne
MI
inelo
Cone
ftring
hoc
mum
Drruunn
i,
A.
in ge
Afffrt
ort
9,. a
ſegui

irin

in pi
myrt
amni

uſn.

110.
u

I
iI

lrln
Ninm

dte

oore

en

ne.

.
.
e
limine
l

.

lſer
le.
ncl
Nn
Ee
t

1
19½

i.

ſcote

hpen,
1

DE MATRIMO NIOOD.., 1197
IV. Cognatio. Hæc triplex eft: natura-
lis, ſive carnalis, quæ conſanguinitas dicitur;
Spiritualis; ac Legalis. Naruralis, ſive con-

ſanguinitas eſt vinculum perſonarum ex eo-

dem ſtipite deſcendentium per propagatio-

nem Sanguinis contractum. Hæc in luea

transverſa Jure Eccleſiaſtico dirimit Matrimo-
nium contrahendum uſque ad 4tum gradum
incluſive. C. 8. MWon debet. 8. b. t. quod eſt
Concil. Lateran. ſub Innocentio III. ac re-
ſtringit Jjus antiquum, quo impedimentum
hoc extendebatur ad uſque gradum ſepti-
mum. Nec refert, utrum conſanguinitas
ortum habeat ex generatione licira, vel illi-
cita, cum Jus inter utramque non diſtin-
guat. An verò etiam Jure MWaturæ dirimat
in gradu primo hujus lineæ, controvertitur.
Affirmat Bellarm. L. I. de Matr. c. 298. cum
plurimis aliis: negat §. Z. 2. 2. 4. 154. a.
9. ad 3. cum æquè multis, quos refert, &
ſequitur P. Schmalzgr. h. t. In linen reécta
dirimit Jure Naturæ Matrimonium ſaltem
in primo gradu, h. e. inter patrem & filiam,
matrem & filium, ut eſt communis omnium
omnino ſententia cum S. Aug. Ep. 66. ad Pa-
zern. ac S. Thom. in 4. D. 40. 4. unica. a. 3.
in O. Sed pro certis babemus ea, in quæ com-
muni opinione conſenſum eſt juxta Quintil. Et
ratio eſt, quòd ab ejuſmodi Matrimoniis na-
tura ipſa & ratio, ac inſtinéctus naturalis ab-
horreat, ut dicitur L. 14. §. 2. F. de Rit. Nupt-
Ffff 2 eſt

11938 D-/ MATRIMONIůo.
eſt autem incredibile, datam eſſe à Deo &

Natura poteſtatem hominibus transferendi

jus & dominium corporis in alios in ordine
ad uſum, qui rectæ rationi, verecundiæ, &
communi ſenſui omnium gentium contra-

rius, ac perpetuò turpis eſt. Dixi: ſaltem in

gradu Trcnt * nam de ulterioribus gradibus
1

non eſt æque certum. Alü cum S. Thom.
abſolutè tenent, irritationem iſtam Jure Na-

4

zurali ultra gradum primum non extendi.

Contrarium tamen docent alii communius

arg. L. 53. 8 Fn. F. de Rit. Mupt. & S. Inf.

de Nupt. Accedit ratio, quòd aſcendentes
reſpectu deſcendentium habeant veram rati-
onem principii, & veniant nomine genito-

rum, ac parentum, deſcendentes verè nex-

mine liberorum; arg. E. 53. zit. quæ ratio
Principii & principiati exigit in principiato

reverentiam majorem, quâm par ſit ad Ma-
trimonium. èG M
Hiritualis cobpßnatio eſt quarundam per-
Tonarum propinquitas, jure Eceleſiaſtico Can.

Wiquis iligſtrum. 2. Cun. De eo. 5. Cauſ. 30. 4½

TI. Q oto bh. t. introducta ob collationem Ba-
ptismi, vel Confirmationis, ſuſceptionémve

ſuſcipientis unum ex his Sacramentis diri-

mens Matrimonium inter certas perſonas.
Jurve novo Trid. Seſſ. 24. r. 2. de Reform. in-

ter ſuſceptores ſeu patrinos, & baptizatum,

vel confirmatum, hujuſque patrem & ma-

trem; tum inter Miniſtrum illorum Sacra-

vente
11s
Wartl

n
leg
hree
dele⸗

WWW DE MATRIMONIG. 1199
Mi mentorum & baptizatum vel confirmatum ac
ei ejus patrem & matrem. Ergo patrinus &
matrina MU!
ntt Legalis cognatio eſt perſonarum propin-
non quitas ex adoptione proveniens. Dicitur
Em Legalis; eò quèd, ſicut adoptio creatura
H præcisè Juris Civilis eſt, ita & hæc ex illg
Un deſcendens cognatio Legibus iiſdem origi-
iuh nem debeat; licèt, niſi ab Eccleſia Can. 1.
Idel e 6. Cauſ. 30. gq. 3. G 6. unico h. t. recepra
ODmmm S& approbata fuiſſet, ex Civilium præcisè Le-
gum ailſpoſitione vim dirimendi in Eccleſia
ndd non obtineret. Jure Canonum quidem non
Aim reperfitur alia prohibitio expreſſa, quàm inter
tin adoptatum & adoptantem & hujus legitimum,
dw. vel naturalem filium, ac filiam adoptivam &
em viciſſim; Jure Civili tamen §. 1. 2. 6. Inſtit. de
fn Nupt. L. 14. 17. 55. F. de Ritu MWupt. ea pro-
G hibitio ſe longiùs extendit, cujus Juris diſ-
poſitio hac in parte hodie ex communi om-
un nium obtinet, & obſervatur, eò quòd ex uns
parte Can. I. cit., item etiam juxta rubrum
& nigrum in hoc titulo cognatio Legalis ſit
n generaliter per Canones approbata; ex Parte
Ge. Verò altera Jus Canonicum quoad prohibitio-
ie nem hanc non ſit omnino clarum; nee con-
G rrarietur tamen Civilibus Legibus; hinc quod
eas in materia deeſt Juri Canonico, meritè
erx Civili ſuppletur; arg. c. 1. de N. O. N.
n8r Unde, huic Juri inſiſtendo, Legalis cogna-
nen io in tres ſpecier. Aeiaiur, quæ deſignant

2

I 4 per-

13 0o D/z MATMIMONICO.
pPerſonas, inter quas contrahitur. Primæ,
quali in linea recta, dicitur paternitas, atque
adoptantem & adoptatum, tum ex adoptato
filio (non filig) deſcendentes afficit. Secunda,
quaſi in linea laterali, vel transverſa, frater-

nitoy appellatur, reſpicitque adoptatum &

adopfantis liberos naturales & legitimos ac
deſéendentes, Patriæ adoptantis poteſtati
ſubjectos. Durat tam diu fraternitas quàm diu
durat adoptio; hâc Verò diſſolutã, etiam illa

ſolvitur. TZertia eſt quaſi afnitas, inter ado-
Pfantem & adoptati uxorem; tum adoptatum

& uxorem adoptantis. Hæc, uti, paternitas,
eſt perpetua, nec ceſſat ſolutione adoptionis;

Probabiliter tamen ſolùm uſque ad quartum

gradum incluſivè dirimit. Habentur hæc ex

J. I. 2. 6. Inſtit. cit. L. 14. 17. ff. de Kit. Nupt.

Wrg. c. 8. de Conſ.

V. Crimen, ſcilicet duplex dirimit jure
Eccleſiaſtico Matrimonium ; adulterium &

conjugicidium. Ut verò adulterium dirimat,

requiritur 1, ut accedat promiſſio futuri

Matrimonii poſt obitum conjugis; nee re-
fert, an præceflerit, vel ſubſecuta ſit pro-
miſſio; 10do fuerit dcceptata. 2410. Ut ſit

adulterium formale; ſi enim ignoret com-
Plex alterum eſſe conjugatum, adulterium

eſt materiale tantùm, quod Inon dirimit. 31i0.
Ot ſit perfectà copulà conſummatum; ex
Regula enim generali Leges pœnales de actu
conſummato ſolum intelligendæ ſunt, niſi
4 AAAAiu

0d

Got
(die
u
. 2lu,⸗
utrae
6e
con
ſerl
cili
ſe

Verl
iUel
t.
S
dæo
nn
del
Vj

D
ure
bo
ſi
ii

u
Qant
ion
hir

W
Nü
me
punn
lln
one
un
er

N

Gnge
Df

len.
CNY
C
A

DE MATRIMONIOO. 1201
aliud exprimant. 4. Multò magis dirimit
adulterium, ſi eſt conjunctum cum conjugi-
cidio. Conſtant hæc ex c. 1. 6. G. De eo,

Jui polluit. Ut conjugicidium dirimat, etiam

ſine adulterio, debet hoc perperratum eſſe
actu, vel effectu ſecuto, cum intentione ex
utraque parte, aut promiſſione Matrimonii
ſive de futuro, ſive de præſenti; adeéôque
conjugicidium ſolum nunquam ſufſcit; item
fieri debet conſpirante, vel conſentiente oc-
ciſi conſorte. Vide. c. 1. de Converſ. infd. Can.
VI. Cultus diſparitas. Eſt Religionis di-
verſitas inter contrahentes Matrimonium, ſi
videlicet fidelis cum infideli vellet contrahe-
re. Imßhidelis hic ſtrictè, ùt paſſim in Jure
aliàs, pro non baptizato ſumitur; velur Ju-
dæo, Gentili, Ethnico, Turca, Pagano;
non verò latè etiam pro Hæreticco. Hæo
Religionis diverſitas licèt Jure Naturali & Di-
vino ſemper illicitum fecerit Matrimonium
per ſe loquendo; non tamen invalidum ex eo
Jure fuit, ſed vim dirimendi obtinuit ex ſo-
lo Jure Eccleſiaſtico, tradito potiàs, quàm
ſeripto. 7
VII. Vig. Dividitur in abſolutam & con-
ditionalem. Abſoluta, quæ eſt coactio om-
nimoda & corporalis de præœſenti illata relu-
Canti, velut ſi violentè cogaris ad porre-
ctionem manũs, quæ pro ſigno conſenſus ac-
cipitur, etiam Jure Maturali Matrimonium
Firittgz“ irri⸗

1202 DE MATRIMONIO.

irritat, cum conſenſum omnem excludat.
Conditionalis, per quam hic metus inrelli.
us

tur;, fi hic gravis ſit, atque injuſtè incu

eo fine, ut extorqueatur Matrimonium, di-

rimit iſtud, ſed ſolo Jure Poſitivo, juxta di-
Cta Cap. II. de ronſenſu metu extorto: item ſup
de Sponſal. metu extortis. =
VIII. Ordo. Ligat impedimentum hoe
eos ſolummodo, qui Ordine aliquo ſacro,
ut Subdiaconatûs, Diaconats, Presbyteratũs
initiati ſunt, quos Jus Eccleſiaſticum YZvid.
Seß- 24. C. 9. 21 . I. 2. Qut Clerici; vel vo=
ventes. Inhabiles reddit ad contrahendum
Matrimonium. M
IX. Ligamen. Eſt vinculum prioris Ma-
trimonii legitimè contracti, vivente utraque
comparte. Dirimit Jure Divino I1. Cor. 7.

quodeunque Matrimonium ſubſequens, niſi

vinculum hoc fuerit ſolutum vel morte al-

terutrius conjugis; vel ſolenni Religionis
Profeſſione, ſi Matrimonium nondum fue-

7

rit conſummatum.
X. Honeſtaz. Communiter publica ho-
neſtas dicitur: item Juſtitia publicæ honeſta-
tis. Eſt propinquitas, ſeu quædam Affinita-
tis ſpecies, orta ex Sponſalibus validis & ab-
ſolutis, & ex Matrimonio Rato, non Con-
ſummato. Ortum ex Matrimonio Rato,
dirimit ad quartum gradum incluſivè cum
conſanguineis Sponſæ, vel Sponſi; ad pri-
mum verò duntaxat, quando ex Sponſalus.

I

ſlt

ex!
be
leut
de
1e
jen
in⸗

lier
.
nes

lin

1

DI MATIMONIeO. 1203
Validis naſcitur jure novo Tridentini
Seſſ. 24. cap. 3. de Keform. Dixi: validis;
Trid. enim cit. correxit Jus antiquum, vi cu-
jus impedimentum hoc contrahebatur etiam
ex invalidis. Nec ceſlat impedimentum pu-
blicæ honeſtatis diſſolutis, mutuo licèt con-
ſenſu, Spouſalibus; ſic enim, apud Fagnan.

die 6. Jul. 1658. declaravit S. Congregatio;

idque die 10. menſis ejuſdem approbavit A-

lexander VII. juſsitque doctrinam hanc de-

inceps non ampliùs vocari in dubium.

XI. Ahinitas. Eſt perſonarum propin-

quitas orta ex copula carnali perfecta, ſive
licita, sive illicita; per quam duo fiunt una

caro; ſicque conſanguinei viri evadunt affi-

nes conſanguineis mulieris, ac viciſſim con-
ſanguinei geulieris conſanguineis viri. Affi-
nitas, ſi antecedit Matrimonium, poſtea con-
trahendum dirimit, ſi ſupervenit, privat Jure
petendi debitum. c. I. 8. de Conſj. && Ahn.
Eſt tamen quædam differentia inter affinita-
tem ortam ex copula carnali licita; & or-
tam ex illicira: prior dirimit Matrimonium

ulſque ad quartum gradum inoluſivè c. 8. cit.

quo corrigitur jus antiquum, vim dirimen-
di olim extendens uſque ad gradum ſepti-
mum: altera ſolùm uſque ad gradum ſecun-

dum incluſivè, jure novo Trid. Seſ. 24. rap.

4. Unde vir, defunéctà uxore, nequit con-
trahere cum conſanguineis defunctæ uſque

ad quartum gradum incluſivè; nec fornica-

tor

DE MaATRIMONIO.
tor cum conſanguineis fornicariæ pPrimi, aut
ſecundi gradus. Porro affinitas hæc non af-
ficit conſanguineos, vel conſanguineas, h. e.
non dirimit, nec impedir Matrimonium in-
ter conſanguineos viri, & coônſanguineas
mulieris; copula enim carnalis tantùm illum,
vel illam, quæ copulam habuit, cum con-
ſanguineis alterius parris connectit. .
duæ ſorores poſſunt ducere duos fratres:
item pater & filius matrem & filiam al-
teérius cognationis: filius mariti ex alia uxo-
re filiam uxoris ex alio viro. C. y. de
Conſ. & Affin. Can. p. Cauſ. 35. 4. 2. De-
mum Aßfinitas agit retro; hinc ſi ſponſus for-
nicetur cum matre, vel ſorore ſponſæ, non
poteſt implere ſponſalia; quia per hanc for-
nicationem ſponſa facta eſt affinis ſponſo;
ſed nec matrem, nec ſororem poteſt habere
in uxorem, ob publicam honeſtatem ortam
ex ſponſalibus.
XII. Clandeſtinitot. Si non contrahitur
coram proprio Parocho, vel alio Sacerdote,
de ipfius Parochi, vel Ordinarii licentia, &
duobus vel tribus teſtibus; Matrimonium
ſic clandeſtinè contractum irritum
Seſſ. 24. cap. I. de Keform.
XIII. Impotentia. Eſt
vel incapacitas ad exercendum conjugalem
actum. Alia eſt Waturalis, ex defectu natu-
rali proveniens; & ſic impotentes dieuntur
in Jure frigidi; alia eſt Accidentalis, à cauſa
ertrinſeca, maleficio, orta; atque ita i

fecit Zrvid.

negatio potenti?,

fenne
elu
Viucn
lis

tod,
in
1ed⸗
gen
lnve
1
gui
hen
o
ſiat:
(u
In
cur
gui
ſn
pel

un
lub

Dra
II
irin
pol
du

n.
I
4.

impotentia, quæ eſt in pueris ab uſu ratio-

DE MATRIMONIO. 1205G

tentes maleſiciati dicuntur. Porro ex his alia

iterum eſt perpetua vel temporalis; matrimo.
nium antecedens; vel huic ſuperveniens. Ex
his tantùm impotentia antecedens & Perpe-
tua, & quidem jure Naturæ, Matrimonium
dirimit; tum quia Lex Naturæ inval dat con-
tractum, in quo quis ſe ad impoſlibile obli-
gat; tum quia, ſi eſt tantùm ſuperveniens,
invenit Matrimonium verum & validum „
Proinde indiſſolubile; ſi eſt temporalis tan-

tùm, primò non irritatur à Jure Naturæ;

quia, ſpectato hoc Jure, ad validè contra-
hendum non requiritur, ut conjuges quo-
vis tempore coire poſſint; ſed ſolùm ur poſ-
ſint abſolutè, nec à Jure Poſitivo, cùm ab hoc
etiam approbetur. c. 6. de Frigid. & Malef.
Impotentia heæc non eſt idem ac ſterilitas,
cùm ex dictis ii ſolùm impotenter dicantur,
qui exercere actum conjugalem, h. e. con-
ſummare Matrimonium non pPoſſunt, nec
Per copulam fieri una caro; Meriles verò qui
ex copula præhabita prolem non ſuſcipiunt,
ut ſenes ad conſummandum Matrimonium
habiles, ſed inhabiles ad generandum.
XIV. Xtas. Reducitur ad impotentiam.
Etas ſeu impotentia, quæ eſt in pueris ante

perfectum rationis uſum, Jure Naturæ Ma-

trimonium dirimit; cùm rales Præſtare non
pPoſſint conſenſum, Jure Naturæ ad contra-
Ktum Matrimonii requiſitum; ætas verò vel

1S

1206 DE MATRIMONIO.
nis uſque ad pubertatem dirimit, ſed ſolo
jure Eccleſiaſtico, Matrimonium. Arg. c. 6.
de Frig. &à Malef. Pubertas autem duplex
eſt; Legalis, quam Leges præſumendo ſtaru-
erunt; éſtque in Maſculis annus ætatis deci-
mus quartus. c. 3. 10. I1, de Deſponfſ. impub.
in fœminis duodecimus c. 6. n. eod. tum
MWaturalis, dum malitia ſupplere ætatemn di-
citur, h. e. ſi ante pubertatis Legalis tempus,
jam adſit aptitudo ad conſummandum Ma-
trimonium. Sufficit ad valorem Matrimonii
pubertas naturalis, ut ex c. 3. 6. 9. & in. eod,
golligitur; & maximè ſi ætas legalis proxi⸗
ma fuerit c. 6. & 11. iicd.
XVV. Raptus. Eſt violenta abduétio fœ-
minæ, aut etiam maris, de loco in locum
Matrimonii ineundi cauſa. Dirimit Matri⸗
monium, quàm diu durat vis & circumſtan-
tiæ Raptũs juxta Trid. Seſſ. 24. c. 6. de Re-
* form. Dixi I. Violenta abductio; Raptus enim
non erit in ordine ad dirimendum Matri-
monium, ſi ſœmina lubens ac volens abdu-

ſbernt
(ucn i

ine il

1 atio ) 1
lecdl
ſemioinn
K
ſundc
lidede

n

catur. arg. c. penult. de Raptorib. tum enim

adhuc ſtat integra libertas Matrimonii; ob

quam unicè Trid. induxit hoc impedimen-

tum. II. Aut etiam maris, ſi fœmina violen-

I& abducat virum, ut apud Fagnanum in c.
We innitaris. de Conſtit. volunt AA. commu-
nius contra Sanch. & alios. Et ratio eſt: quia

Trid. ſtatuendo impedimentum Rapts con-

liber⸗-

ſalere voluit libertati Matrimonii; ſed hæe

a; n
Jue
cends
ſie n
quam
incur
quæ⸗
tur,
cum
Matri
Raptoa
moni
une

—☚

DE MATEIMONIO. 12 0007d7
Ee libertas æquè tollitur, ſi fœmina violentè ab-
ℳ14 ducat virum, quàm ſi vir fœminam. De-
enin inde ſaltem in correęlativis, && ubi eſt eadem
iofn. ratio, ſub ſexu maſculino etiam in Jure, ni-
s. ſi ſpecialis fiat exceptio, communiter venit
H fœmininus L. 1. 122. 195. F. de V. §S. Sed
A vir && fœmina in ordine ad Matrimonium
“ ſunt correlativa; Eſtque eadem ratig, nempe
“ libertatis; nec ſpecialiter hic excipirur fœmi-
n N. Na; ergo. Dixi III. Matrimonii "neundi cau-
n ſa; non enim hic Rapts nomine venit, ſi
D duæ perſona abducatur violentè ſolius exer-
3tn cendeæ libidinis caus, Vel ſpoliandi &c. cùm
igen i nondum lædatur libertas Matrimonii,
. duam principaliter intendit Trid. Igitur ut
ltr⸗ incurratur hoc impedimentum, non fſuficit
giupen quæcunque violenta abductio; ſed requiri-
ntln tur, ut fiat animo contrahendi Martrimonium
inin cam Rapta, & ut hæc, quando contrahere
46 Matrimonium attentat, adhuc ſit in poteſtate,/
hone aptoris ; licèt Rapta conſentiret in Marri
in monium z ſi enim non conſentiret, jam ali-
lens te unde adhue atque independenter à Con-

NA ſtitutione Tridentini nullum foret
inn , Matrimonium.
wel
ſ
7 2
t e V NE* .

INSTITUTIONES
THEOLOGICA

IN QUIBUS.

PRXLTER FIDEI DOGMAT

PROPUGNANTUR

QUESTIONES
SCHOLASTICE

QA AD NOTITIAM
SS. SCRIPTURARUM, TRAD.
TIONUM, CONCILIORUM,
ET HMERESUM CONFUTAT'I

NEM CONDUCUNT.
AD USUM

THEOLOGIICANDIDATORU
AcCCOMMODATX-
OPERA ET STUDIO PARTIM
k. UDALRICI MUNIER, Soc. JIrs-

Ss. Theol. Doct. ejusdemque in Univer-
ſitate Wirceb. Prof. Publ. & Ordin.
PARTIM EO DEFUNCTO

ALTERIUS EX EAD. Soc. SS. THEO
Doct. ac in ead. Univerſ. Prof. Publ. & Ordin.

TRACTATUS

DE SACRAMENTO POEN

TENTIAE, EXTREMLE UNCTIO
NIS, ORDINIS ET MATRIMONII.
Cum Permiſſu Superiorum.

IE

Urad Sräs

nunneun

ETTITTTENTITEIENEENNNS

WiECEBURGILY

m m WfNNNN

Lrke

19 20 2

12 13 14 15 16 17 18

11

15

O Salance Q

Focus

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

N

M

1.

J

H

4
.„☛— Copyright 4/71999 VXyMaster Gmbh www.VXymaster. com