Gf1606 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Systema Universae Christiano-Catholicae Theologiae Mittich, Roman j m WL * F d " w & j M E 3 s. t j A M. D j Í * Xs n T ) E BR L * u y g -QV. ^ N n ci 1 E M L 3 53 r ) i 1 d.ä.a. E : H » * P [1 u g i n- ET i Eetd M Y & d. r sie D W a du | ^ d P & 4 4 * ! d * "W. & i LE i al ,2 C - á 3 F P * ] n "À E [2 E 3* w - EX * * ;i CHI [ N —— li [ J Lur; N $ T P RRAC N l ^ Ü ] ) nsiidn: SYSTEMA.: — VNEIEVERSAE CHRISTIANO — CATHOLICAE THEOLOGIAE .J QVOD V B GRATIOSIS AVSPICIIS " Re [2 d hïZ((y.sZilZZ, Perülufiris, ac Ampli[simi ,.(-. »-n——) Ft Re BIN ().l Aüäz! /äræ:ä. aT )MIN DOMFXI ï r"xuïþqubggï hst AfXA u1 K,.L LiskEnR.AC IMPFRI AL.MoNAsTERII ÉrCHINGENSIS UUR BENEDICTI ABBATIS VIGILANTISSIMI r C.ETC. r d TAR PR P A(*LSIDPJ Ya PORO 1Yj ï'iï' ANO MITTICH fv æ/ P. Ss. TusorociaE PAOL*LSSO RE ORDmARIo, AC BisrrorTHECAE PRAEFECTO RR. Ac RR. PP. IGN 'xTiV(ä HINTERMAYR, AM- BROSIVS LVTZEN ERGER, V DALRILVS BAVMGARTNER, DO"»/INILVS HAVG, PETRVS MARTIN, ET R. Fn. BERNARDVS LOEHLE. Omnes ibidem Ordinem S. Benedicti Profefsi Publice tueri conabuntur g Ad D1em Septembl ls I 79 2 ——...,—...,..—..— ER N MewDoans GVNABVR(;ï Typis logunis ntonii JMageog $9t X.(' * ,O TIMOTHEE! depofitum cuftodi, deuitans s profanas vocum nouitates, et obpofitiones falfi [ »nominis fcientiae ! ,, — Timo I. 6) 20- j REVERENDISSIMO PERILLVSTRIAcAMPLISSIMO $b 3 I. PRAELATO - [1$ j LA D ROBERTO IMPERIALIS, 4c IMMEDIATE LIBERAE ABBATIAE B. V. MARIAE IN ELCHINGEN ORDINIS S. BENEDICTI Abbatli Vigilantifsimo, MAGNIFICI TEMPL1Í HO EO VIRGINIQVE MATRI DICATI STATORI PIISSIMO DISCIPLINAE MONASTICAE "PROPAGATORI AC Tn CONSERVATORI. FERVENTISSIMO. LIBERTATIS EXOPTATISSIMAE RESITIVTORI: ET ADSERTORI IN FELICISSIMO., LITERARVM OMNIVM CVMPRIMIS P SACRÁTIORVM jLITERATORVMQYE MAECENATI h MVNIFICENTISSIMO., UPPRAESVII MERITISSIMO, QVI RES ELCHINGENSIVM :^ E SACRAS LITERARIAS -; OECONOMICAS PER QVINQVE IAM LVSTRA ET AMPLEIVS VIRTVTE , SCIENTIA; RERVMQVE GERVNDARVM DEXTERITATE MAXIMA - ORNATVS^? INSIGNITER PROMOVIT, AVXIT, AMPLIFICAVIT, DOMINO AC " PATRI AMANDISSIMO VENERANDISSIMO. PRAESENS SYSTEMA THEOLOGICVM Mu VELVTI LITERARII EXERCITII - * *S8YMBOLVM P. T STVDIORVMQVE NOSTRORVM TESTIMONIVM j IN | PERPETVVM OBSERVANTIAE Pïegvs', AC QRATISSIMI ANIMI L Mywuócuvov CVM VöTö ARDENTISSIMO *'""PERENNIS Ac OMNIGENAE ?ELICHATIS *D.- D. D l 4 : Vf] tänx Ws hh per bbedimti/äimi 1 Finxx | l Praefes ac Defendentes. f. 1 "N i ial at f l * z * . je ET. s J !ï h '/, Nl : *'"L dv À K | P LL s ia » M CY A u i, x* d) UE E - A :0:0 EE m t 'fï?ï-j PRAEFATIO. P E «b , Qu Ne VX T od olim 4duoftolus — Timotheo qfuo UI o - tantopere voluit commendatum ; vt profanas videlicet Vocum nouitates deuis tans, atque falfi nominis fcientiae obpofitio- nes , depofitu m fanctum fidei pro viribus cu- ftodire conaretur , tuerique : id mihi cum fem- per , tum potifsimum ab eo tempore, lu plicandis fanctioris doctrinae- plaeitis , immé- jeoteo A 2 rito 4 Oeïïïäääääü rito licet, praepofitus eram , plus quam ha- bui commendatifsimum Hinc mifsas feci inanes. illas ac fuperuas cuas quaeftiones, quibus olim plerumque fcho- lae perfonabant, perfuafus, quod faepe vel li- tes generent vel certe pretio temporis per- plurimum detrahant Hinc pariter et multo quidem magis no- uaturientium | aetatis noftrae Sciolorum ac Pfeudo - Reformatorum nouas ac peruerías doctrinas procul inde exulare iuísi, wvtpote quibus non nifi vniuerfa vtut certa, et explo- rata ac ab omni retro antiquitate tradita et credita chriftianae Religionis documenta capitaliá labefactare modis omnibus adni- tuntur. Hinc tandem, omifsis hisce, pretiofas potms diuini dogmatis gemmas colhgexe ; Ver- bum QQ-—ENQQ 3 n bum tractare-veritatis fanctumque fidei depo- fitum dilucide explanare ;-et illuftrare , -verbo: Theologiam ad promotionem maioris DEI Ti cognitionis, et.ad praxin pietatis vnice direc- 10 tam tradere hic meus labor vhicus, |]i hoc et praecipuum-opus fuit Alto plane deniifi àni-/ Xl mo, quae Zaulus .3) Timotheo: »,O0 Tïmot/zee. » depo[itum tuflodi , deuitaus profanas vocum no- no » Wilates, et obpofitiones falfi nouinis fczentzae. " E Vt autem collecta haec- ventatxs dlumae a5 dogmata atque quae cum 1pf1q connexae funt yote Theologlcae Doctrmae 1a01111ma ratlone Tyxo- yo num meorum 1ect1fsun01um ammo 1llaberen- ( tur alufsmeque ipfis imprimerentur : 1uxta T1t certum quoddam Sy&ema 1llas adornare ac 1 inter fe inuicem connectere, contmuo mecum i conftitui, faü$ 3 Pla- d- n 3) Loe, fupra cit. Oä&ö Placuit itaque hac in re generatim imita- ti Philofophos noftros.. Quemadmodum enim f li, et quidem rectifsime, Phyficam in genera- lem. et fpecialem difpefcere folent; in illa prin- cipia ftabiliendo generalia , quae in hac ad ex- plicanda naturae Phaenomena vfui ipfis efse pof- Áunt: fic exemplum hoc etiam in Theologia non fine infigni vtilitate imitart pofse confiderans, fimilem in modum.ómnem reuelatam Theolo- giam in generalem et fpecialem diftinxi, ita plane, vt géneralis complecteretur veritates ge- nerales, quae in quacunque theologica diícipli- li na necefsario vel praefupponuntur , veltanquam l Pr1nc1p1a probandi vmculque inferuiunt; Theo- logià vero fpeclahs feu Theoretica feu Practica , doctrinam dogmatum theoret1corum ac practi- corüm in fpeme comprehendat Cum' vero ficuti in omni alia difciplina, fic t in Theologia Praecogmtorum quorum- Mu as Mi N ii dam Ej oæ;tääo r l dam praevia cognitio ad fequentia facilius, fo- Difi lidiusque intelligenda perquam necefsaria exi- P ftat: ab eorumdem fuccincta expofitione totius lIl« huius fanctae doctrinae initia efse capefsenda, OX jure mihi videor iudicafse, xf Q0t Denique quum Finis, quo omnis noftra D$, Theologia collimat, ad quem et ducit et diri- lo« git, vera hominis Beatitudo fit, hac quidemin i vita iam praeguftanda, in altera vero plenifsi- ? me pofsidenda: quare perbreui eius explanatlo- l ne Theologiae noftrae coronidem i imponam, ra- f tfio in propatulo eft. 0- Vniuerfa igitur Theolog1a noftra quadr1- u partxta erit, haecque eius le OECONOM!A Pans L praaemmlu Praecogmta in umuerfam ü Theologzam fiftet, —— lL. Theologiam generalem comprehendet. Á 4 W. * o(...äg.::&.o g III — — — [pecialem — — diuifam in A) T heologzam t/zzoretzcam --b ï f B) i od du Practzcam, complec- 4 tetm . Demque L 4 - TV, Fmalz:, de vera hommls Beatztudme, tanquam vniueríae Tneologxae Fi- ne, tractabit de o1dme hac ratmne confhtuto na- turah €o qu1dem vt arbitror, plano ac fimpli- | c1, 1ucund1tatls cla; itatis, et thhtatls ad foli- dam TheologLae cognmonem accedat difpi- mant Erud1t1. Quum porro permagna advniuerfam Theo- log1am penitius 1ntelhgendam vis accedat, lu- menque, fi, quae errorum fuerint origines, ac caufsae, quae difciplinarum ac rituum ecclefia- l ihcorum antiquitas, vel nouitas, quae. vete- rum doctrinarum aduerfus Haeretlcos defen- I dendarum occaüones, et necefsltates, quae l Eccle- r EEE 9 e Lt Ecclefiae fata profpära, et aduerfa , propagatio. ftupenda, mirabilis inter tot calamitates cons l€C-' feruatio etc. quarum omnium rerum plarimam: fane fuppellectilem ditifsima Hiftoriae Ecclefia- llf , fticae promptuäria fuppeditant,. nofcatur, coge l nofcaturque; Syftema praefens . Theologicum. pro data occaü,oncj: /,Obferjuationibus hiftorico.s ecclefiafticis illg&;'aï'e , lisdemque , occurentes: i ibi fanctas Religionis. doctrinas . confirmare. Wa : J CQHtïmlO, adlaboraui, 1 ji | His 'deniqltmli;þ ] * 1 ä?;gi-t ädiicefe 'li.tterarias x Ji queis nempe p'r»aeüantiora; quaedam, .ac ad ad« 10. augendam indies.. Eruditionem tlieologicam- l« magis ,acc;:o,md.dxata opera,. quaeque:ipía in.no-: U &1*3 proftant Bib-liqthec.a .facillime inuenienda;- a- in vfum Tyronum meorum indicarem. Per- £, bene etenim noui, in fcholis-non- confummae nl ri Theologüm ? fed àd fummum ad Theologiam 11 m i.llisï eum ipitiari. At et perbene nqui , a N- pro- XYo OW-—-—QO u progrefsum vlteriorem in facris litteris potif- f finüm ex fedula ac continuata librorum lec- tione haberi pofse, Eorum igitur plerumque nientionem infpergam, vt fic perfacile fontes adire ipfis liceat, ex quibus, cum opus fuerit vberiorem atque perfectiorem propofitarum doctrinarum cognitionem fübfequentibus annis haurire facillime pofsint Quum vero fecun- düm verifsimum Senecae b) dictum plane non referat, quam multos, [ed quam bonos aliquis li- bros habeat; quumque eodem fapienter obf'el- udnte c)multo fatiur fib, paucir ft tradere auc- | foribur, quam errare per multos: non iam om- rium theologicorum operum; quibus noftra ] hodiedum Bibliotheca . abundat Catalogum at bonorum texam , fed aliquorum duntaxat certe od m b) Epif. XLP. Edit B:pont 8... P'olum. III. 178£. €) Lib. de Tranqml! ammt ad Se:enum. Ed. cit. Volum. À 0 e. Oæ—a—ö II X« certe , magisque vtilium recenfionem; infti- lt tuam, Qu Atque hanc jam Theologiam, vere chri- |[e$ fiano- catholicam , in Syftema infuper redac- fit tam, atque hiftorico - literariis obferuationibus TII illuftratam , ad vífam ac vtilitatem Tyronum il meorum charifsimorum , quibus eam per Tri- Il ennium explanaram; fequentibus fuccinctis dez on lineaui Thematibus , vt hoc videlicet modo re« li rum fummam ordine difpofitam, et velut in ta- bula defcriptam oculis j"animoque ita pofsint / fuübiücere, vt ftatim Partium omnium nexum percipere , pra?älpuaque trae..tatloms capita memoriae mandare, vel elapfa denuo eidem committere ipfis liceat. » Erit profecto (vt verbis hic vtar! Saluia- » fil, d) ) fructus non paruus , fi eis ( Tyronibus y » mels ) d) In Praefat. ad . Lib. de gubernat - Edit. noui/s. Gallandii dg anto -13789. Tqm. d. « 3. 12 * Ow-cr:r;g;äü b mels) hac ratione profuerim : .quod. fi minus. adcurata forta[ris. videbitur Explicatio , laborem »» faltii (id quldem cum Z^Aeodoreto e) 1mpenfe , píécór, ) boni con[ulant Eruditi, & qude de- » fant. pfi doceant De cetero cum M. Zuguflino f) concludi- mus » Parali corrigi, fi recte.ac fraterne repre- » lzendzmur. Parati etiam. — fi ab inimico , vera » Lamen dicente mordemur. * | O o r ( "j m a r ) Y* AL J ( 223 m PARS e) Praefat, in cantic, f) 4 2. de Tyinit, n 26, ^ T$ Itf d !F'(F(J*xï* EO0 *(H)**G**»f?*ä)*')**()*äþ- t jlld Ü PARS I. PROAEMIALIS PRAECOGNITA li IN VNIVERSAM THEOLOGIAM. n COMPLECTENS "L * : x I; uicunque alicüi fcientiae addifcendae ani- Q mum adpellunt: illis fane non modo per- utile; fed plane necefsarium. eft, mox ab initio exponere: quid ea fit, queis partibus conftet quibus fcientiis adiutricibus nitatur, etquo has omnes ordine et tradi oporteat et diíci W. Breuis horum ommum, quae cogmta ef- fe dnbent antequam alterius cognitio adquiri poteft, 14 oäo £ poteft, Tractatio feu Expofitio, Praecognitorum fnpmine communiter infignitur. 3. Quod fi litaque ponis id, cuius cognitio acquirenda eft, efse Theologiam reuelatam; inde oritur notio Praecegnitorum in illam; quae proin áliad haud funt, quam fuccincta Ex- pofitio, quid Theologia fit, queis illa partibus conflet, quibus [cientiis adiutricibur mitatur, et quo has omnes. ordine , ef iradi oporteqt, et glifci. 4 [ Quid igitur Z/rologia? fi Ethymologiam adtendas, idem eft, ac fermo de DEO; deri- 2 uatur enim a Graeco Ozx; DEV'S, et Xeya fermo: fin vero rem Ípectes, recte adcurata : wotitia doctrinae chriflianae , eiusque idonea. expo- fitio, falutatur. Qua ipfa ex.notione fuapte perfpicitur; 1) Quis veri nominis Theologus fit? 2) Quod —— . R 1a] 15 2) Quod et guale Theologiam inter et fïdetïn", 01 Religionem , aliasque veritatum ( : r;:otit'xas in- tercedat diícrimen. 3) Quod porro eius íit obiectum , finis ete, Denique . li li j 4) Nil obftare, quo minus vTheologia', fcientia, , ;' fapientia, prudentia gtc. etc, adpellitg«tur. l ib $. , d Queis Theologia p&rtibu; conftet? Vniuer- ii fim loquendo in totidem diuiditur, quotuplicis generis eae funt veritates, circa quas occupa- tur: haeautem funt vel theoricat , credenda, ve- ritater fidei, Gaubenstvabrleiten , DEI, di- Laq uinarumque rerum cognitionem nobis ingeren- J tes; vel practicae, agenda, weritates moraler ; / ^ "] Pebenspflicbten, actiones humanas ad omnem li dirigentes pietatem. — Ex quo confequens eft: !) It 1) Theologiam omnem partim tfzticam eii&e- rTe, partim et pract?canz ; 2) Theologiam ilzetitam ( quae etiam t/ieoretica, dogmatica vocatur ) recte adcurata verita- tum ol 16 öæsgeg:- tum reuelatarum theoreticarum , et. gracti- cam (quam alu moralem adpellant) practi- carum notitia, earumque idonea expofitio- ne definiri. Porro a 2) Reliquas quaslibet fpecies Theologiae ad ha- rum vnam, vel vtramgue Ííunul efse refe- rendas: fic quidem referri poteft u) AD VTRAMQVE a) Jheologia excgetzca, quae in quautum regulas verum S, Scripturae fenfum in- wenieudi exhibet , doceny dicitur , et no- io uomune Hei meneutita jacm vocatuv ; in. quantum vero vegulas illas: adplicat, vtens adpellari folet b) Jheologia .. Patriflica .( Patrologia ) quae Ss. PFatrum de doctrina diuivitus .accuraie- iradita f[ententias, perfpicue , qué , qumztum eqmdem f eri poteju, ex- * gonit. ^ * €) Jheologia Dolemica , : quac tota i& eo eft, vt puram . Aeligionis dottrinam aduer- Jus difsidentes pr opugnet , eorumque er- YOY6S wfellat £ic. etc. d) Theo- oää.äo 17 p ^4) Theologia 'z'räni.cqan. quae ad patem in- prad ter di/sidentes variarum — Religionum polt .cottus conciliandam . tota garata ef? etc, etc. quæjtq C01A- | B)I AD THETICAM. m li .3) Theologia [ymbolica , quae, quid. de je f dogmatibus Jacris integri cootus. flatue- Utint , publiceque profefsi fuerint , edocet, b) Theologia hiflorica , quae ger oumia cis uitatis jacrae fecula . decurrens, eius Jenfuwn. et doctrinam pullicam de prae- g cipuis veritatis coeleflis capitibus eruit, €i declavat, vt illius propagatio, et /Zt/fl i gevpetuitas ,. itemque vicifsitudines inde £t 0 cogno/ci queant. -etc. etc. otot "y) AD PRACTICAM : Z;J."f.'l« j a) Theologia lifurgica, quae modum cut- tum diuisum rite peragendi praefcribit. « b) Theologia pafforalis, quae dotet, qua hgi) vationg Keligionis. Doctores actiones fu- TT as ad /alutem et. commoda animarum , quae illorum turae, . fideique traditae T funt, rite dirigere debeant.: !gl' €) J'heologia muflica (afcetica) quae in- ternam. hominis /anctitatem ;et. cum D E 0 coniunctionem edocendam pro fco- é ) 0 go habet, etc. etc. ;d'( f *) " Plerasque hafce Thäolo .z';ze, Species uo loto, prout id or do [^] - [uyflematis yt Il goftulat , J : Qr/æ : gxplz'catas, da- «mu& : T B 18 Oäü 6. Quibus feientiis adiutricibus feu fubfidiarii Theologia innitatur ?.- Intelligimus earum no- mine eiusmodi difciplinas, quae quidem ipfam Theologiam haud. conftituunt, ad faciliorem tamen eius, atque perfectiorem . cognitionem adquirendam perplurimum conferunt. Abeunt autem in &) Generaler, quae nimirum offhium dif- ciplinarum altiorum refpectu fubfidia funt, quorum in clafsem referimus : a) Theologiam, íeu ftricte, feu late fum- tam : b) Philofophiam,. at faniorem, theoricam aeque ac practicam ; c) Hi/z'orz'am vniuerfalem etc. etc. * De quarum difciplinarum . notione , fontibus , regulis , vfu , vtilitate , ne- cefsitate etc. etc. quantum expedit, p áantumn hic tradimus , paulo diligen- MR lh fius e.xpendentgs Jcientias adiutrices 1 7* W i hl' B) Speciales , quae videlicet ad res praeci- pue tlteologicas immediate faciunt; : tamque necefsariae exiftunt, vt earum quis deftitutus notitia, magnos haud T fit facturus in Theologia progrefsus. "I Earum numero potifsimum obve- 1ig niunt: D t ^i a) Tlwo- Tj &) Theologia uaturalis, ve(pectu Doemati- i ll €5, et intuitu. /Moralis, — Philofoghia practicay qua de vtraque quuin fatis l Ui füperque iam in ftucdio philofophico tractatutn fuerit, i plura dicere fuper- Jorm fedeinus. : t0nal i 8) s tudium Conciliorüm ,. et ántiquitatum Jbeunt FEcclefiafficarum , de quibus , d&emad- i modum etiam dé mi (1- €) Hermeueutica Sacra, fcitn necefsaria in confequentibus dabimus. uDAà m« d) Hifleria — Ecclefiafliea , quam quïüem junctim càm Theologia hiftoricis ob- ( fecuationibus. explanabimus ; iuuàabit interea, hoc loco éum praeftantiora eonl -- quaedam opera! Eccletiaftico — hifto- rica infra *) adnotare, cuüm et pau- ca ex Hiftoriae Ecclefiaífticae Praeli- ' t minaribus delibare : qooth il "' B 2 15 Eius p l dilig *) ]äraetef ant-z'aþþs Hifloriae Exclefiaflicae - Scriptores utrid EvsEkBIVM; HrkRoNYMVM, NrckpeuonvM, $0o- CRATEM; SOZOMENVMf*; T'HEODOR'ETVNI, alios- que, quorum opera emendatiora in claíse Ss. Patvum criptorumque ecclefiafticorum videantur s ex retentio- ribus. t prae veliquís. mevito commendautur. BARONTE nna les. Ecclefiaflici. Tomi 12. fol. Coloniae 1624. et Eorundem continuatores Bzovivs, RAX NALDVS» egru LADERCHIVS) SPONDANVS, vnacum PAGIX AN- $ hüüü TONII (ritira chronologico -- hifloriga. - NATAUIS )'I'efsua ALEXAND. Hifloria Ecclefiaftica et. Nouique Tefta- * ie menti 38. Tonni. 4. l'enetiis 1771. FLEvR11 CrAU- DI Hiflor. Ecclefiaft, 82. .Tomi. 9. "ugujtae ab.aiio 1758. -- 91. adde fis CauMET. Avavst. Hifloriam 202 vet. ei noni Teflam. uec non i?daieae gentis ,. per u AITÀ ') fhto 20 eä&o x): Kius vigi,tm:" £um. coetevis: "Theologiae partibus arcii/simu eft. focietas. Hinc 2) Ea Tlieológo non vtilis modo, fed &t fummo- pere nece/sariá eft.' 4) ln ea autem, vt tuti pwocedamus , criticts -goti/simum habenda vatio. 4) Cuius fi fiat snoderatus v/us , tantum abeft , vt Aeligioni quidpiam exinde fit timendum, vt * L sss n...am "Luguflae dum introductionis in Hiftoriam Fleuria guinque. Tom. in for. 8. ab aiio 1788. -- 89. editam. DE BERAvLT -- BERCASTEL Gefdbicbte ber. itde pE GRAVESON 24. S8ànbe. 8. 9Bienn 1784. 1. 3. "enetiis AMaAr. Hi : .:: ftoria - Ecclefiaftica : Fartes. 3. 4.. l 1726. G o?eau 2fntono " allgemeine $ irdbengeftbidbte 7.2 t DERTI LAvR. 33. &beile 8. 3Iug&burg 176 hu- Jreuiarium Hift oriae Ecclefiafticae. - Pavtes 1. 8. gu/tae 1775. ExvspEn iftoria Ecclefia flica fiue Dif- fertationes hiftoricae. 8 , Tomi I F. Auguft. v761. Dv- PrN-ErrrEs Lvpov.-de antiqua Ecclefiae difciplina JDifsertationes hiftoricae. Tomi I1. g. F'enetüis 1770. EivsbEM Ziftoire de L'eglife en abvegé. Tomes 4.8. d Paris1732. BERRvvER ÍlsAAc -losken Hiftoirt du Pouyle de. Dieu.: Tomes 6. 8. á la Haye 1753. W eveur bie dorifticen jabrbunberte , ober bie Geftbid)e te be& Ghriftentbumeé c, xo; Z beile, 8. Yanbébut 1782. pU Mrsnir. Doctrina et di/ciplina . .Ecclefiaftica etc. 4..Tomi. fol. Coloniae 1732. SE&tvAGG11 Ivr.Lav- RENT. Zntiquitatum chriftianarum Inflitutiones. Ed. vecentifs. Mogunt. 1788. et. /eg. MAMAcui1: Tgo- MAE M. Ovriginum et antiquitatum chri/tianarum li- bri XX. Tom. . Romae 1749 — 55. DNGHAMI Tos. Originum /iue-antiquitatum Ecclefiafticarum XI. Folumina. 4. Halae 1757 , SaAcCARELLI GASPARIS Hiftoria Ecclefiaflica. per anos. digefla etc. etc.. Tomi F. 4. Romae.1771. etc. etc. quod opus prae/tanti/- Jitmmum adhuc contiugatur, Oäo 2rY 0 J l NT «t potins vilita edundet, - H tjis- plurimuin. in !illarh fu. 5) Pt autem v/us ifle moderatus fit, ab immo- dico dubitandi pruritu fummopere cauen- dum , Qu 6) Seod et alter non":minus noxius fcopulus vi- taudus eff. — mnimia credulitas. j (Zbïïr forro 7) Sz'ngula facta, quae narrantur, funt pro- rm:dun; l anda legitimis probationibus &x fontibus genuinis defumptis. - hia 8) Eorum aliqui fcripti funt, non fcripti alii. a. "d illos fpectant hifloriae et documenta : E LVESON inter hos vero eminent picturae , numij- mata , infcriptiones. asl s 9) 4d fraudes impoftorum detegendas obpoy- J "tuhum [ane praefiat argumentum nega- tiuum [eu inficiale, fi modo cum debitis ï, R, 14"' cautionibus adhibeatur. ( ])"!'.' 6& ' DX. 10) Denique ne in ufu artis cviticae offendamus, ä;'(ipülu regulas quasdam pro wfibus theologicis TE gtneraliter obferuandas. cum circa ipfam crifin, tum circa coniecturas in rebus hi- us 4 iij ( ! Jloricis, atque Traditionem ef' fenfum Q Eccléfiaflicum — hüc^ fubminiftramus. — i 5Sctentiis f ifihis auxiliaribus itfw t'ap?em m accenfetur hics i $. A i. P r Ti €) Hijioria Theologiae litteraria, quae me- iil ri Recenfio methodica íÍcientiae j [ Theologiae, fatorum, Virorum, ope- rl J rum, aliarumque rerum de ea memo- LSPARD rabilium cum praeteritarum tum prae- , m fentium definitur, Qua fola ex notio- j/ Wx B 3 ne " e —— ne facilis plane . ad illiusfcopum, iu« cunaitatem ac infignem vtilitatem conclufio eft 9. Eam porro bifariam diftinquimus : 1) Theologlae Hl&orlam litterariam ab Ada- f0 ad Chriflum vsque fiftendo. 2) Eam a Chrifío ad nofira vsque tempora profequendo , ex quibus binis partibus fe- quentia ad nutum refolueuda depromfimus lg PROBLLMATA. ^1) Ti /neoloazae tum generice, tum quod omnes juas /peczes confideratae or« tum, cultores etc. enumeravre. 2) Eiusdem diuerfum | diuer[a. aetate Jilatum , incrementa, decrementa , Ex muiationes varias, autores , a qm- Hrsr. Tukor. bus maxime exculia, libros, [ IT, | quibus explanata , [cholas , vbi tra- V. T. dita , metliodum , qua adornata etc. exhibere. 3) Praecipuas Sectas, e. g. Samari- danorum, Sadduca£orum , . Phari- faeorum etc. , atque Theologiae , fi- cuti et Keligiom iudaicae maxime infeftos aaluerfawos, quos vuguam 'b pa/sa efl , enarrare. 1) Theo- Do 23 4 iïl' r ï) Theolog iae CmmxsTY, fpoftolo- qun $? Fatrumque. apoftolicorum , ,ta;em quemadimodum — e£ . fubfequentium KEcclefiae Doctorum vsque ad tem- pora S. loan. Damajfceni naturam, methodum , dotes, vperjkctz'm.aem ete, indigitare. 2) Theologiae fcholafticae tam in Orien- ti, quam Occidenti parentes, promo- p Jl tores, bona et mala. ger eam iW Ecclefiam inducta etc. verbo, ge- uuinam illius faciem ,. incipiendo a etmpont iempore, quo orta, ad vsque tem- ibus l i frEx gora praeten[ae Reformationis Lu- mmyl theranae fifteve. HisT. TuEox., IT 3) Félicifsima Theologiag in melius ft- N TOU fiauratae initid, autores, lentos progre[sus , huius caufsas, fingu- g t laris, . 'qua immenfum [cholafficaé TAUR antecellit , praeflantiae vationes s J modernum tandem illius flatum etc; , etc. vecen[ere. T p 14 | Ex innumeris , qui. per omnia Cliff— ftianifmi faecula in Theologiam ve- p uclatam debachati , eamque detur- js, i pàré conati funt , praecipuos , ma- gisque nocitios. adver/arios etc. de- iegere. Denique B«iogrdphiam , €t Bibliographiam ce- d pur lebriorum in.Theologia Zdutlhorum, et. Operum. tum antiquorum , Cuns [Me r praecipue vecentioru . eic. l6Xer6s mljxi!?ff — Re[lat dem'qqg E gj m 7 10. f B.4 24 6 c—£Rtso : 1O. iïml Wf Quo ordide Theologiam* et tradi oporteat , ét difci? Hic iam prae reliquis, quae aliquan- faif n do natae funt, methodis, Syntheticam ( quam et Mathematicam vocant ) fingulariter fefe com- d mendare nobis indubium eft. — Ka énim ita fin- gulae partes coniunguntur. vt vna ex altera quafi fluat , atque priora fequentibus lucem com- fmunicent, Ex quo ipfo admirabilis quaedam enaicitur continuatio, feriesque doctrinarum; inde porro vno veluti intuitu pulcherrima, àu- guítifsimaque Theologiae adparet forma; inde tandem rerum dicendarum perfpicuitati , clari- tatique modo, quo fieri poteft optimo , itur con- fultum... Quapropter hanc ipfam methoduti ad theologicam Eruditionem comparandam adeo | Tus adcommodatam, vereque ad Theologiam reue- latam adplicabilem prae omnibus, quae extant, fequendam nobis efse duximus. * Ad feliciorem eius vfum hoc loco'infupef exponimus, quae circa notiones, termi- nos, definitiones, ac propofitiones theo- logicas etc. veniunt obferuanda. YI. : Vttandem eéorüm, quae llücïtlsque hacin frima proaemiali totius Theologiae parte, bre- uilsimis licet, expofita funt, plenior atque per- fectior cognitio fubfequentibus annis acquiri poísit: in gratiam Tyronum meorum melioris Qotae Scriptores qugsdam » qui, quae ;licta *ï " funt eääo 25 funt in compendio, fufe ac erudité perfequun- QOrtht, tur, infra * animaduertere iuuat. Atque hisce iquie iam primam hanc vniuerfae Theologiae partem proaemialem concludimus , ( quir quam recta ex- E I cipit — t Á Q mv —HH.——3- i c a j nada PARS II ia THEOLOGIAM GENERALEM ], d 1; ink COMPREHENDEQS. D 12. jr u yhitil M. t modo diximus in prafat., Theologiae ge- V yn af neralis nomine earum intelligitur comple- 71 rede qus veritatum, qua e in Difciplina theologica B 5 3antl s.lfuþa- * Ex ANTiOVIORIBvs prae veliquis videri Apotelül:. infüpt GrnRsow loaw. JDe Examinatione lJocivinarum. , term Fart. I1I. operum eius. fol.. /rgent. 1514. Cre- os Ü MANGIS Nrcor. de f/tudio theologico Tractatus apud Dacherium in. Spicilegio. Tom. 1. EnAsM1 Rors- RODAM. Zatio [eu Methodus compendio perueniendi u ad veram Theologiam 9. Pragae 1786. Fiscnkn. Oswarp. De vera fludendi S. Theologiae vatione hiac! Libri ires. 8. Ingolftadii. 464 eic. etc, Ejx RECEN- TIOoRIBVs vero Ernr. DvPiw. Methodus /tudii thzo- " be u p logiti vecte. inflituendi etc. Pevfo Lat. M. Martini Chrifell. g. Auguftae 1722. loaN. MAgic.row. 7rái- t uf 1£ des Etudes monaftiques etc. 9. Bruxelles 1692. vel ne]jüfis Latina verfio: Tractatus de Studiis monafticis etc. 8. (ita Ratio fti- Campidonae Y702, ^ loAx, OssTRAET. dioruus t 26 iDocs 160 Qüacunque necefsario prael&ponuntur.ä Tam. [ autem ad cuiuscunque Scientiae theologicae, (s cognitionem obpido necefsarium eit, praeco-. g gnolcere: I) Exiftatne vera Religio, et quae ila*fit, et 1I) Vbi demum feu in quanam So- ciate exiftat; Denique III) quaenam illa fir- miísima. Principia.fint, ex quibus reliquarum eddi fpecialium theologicarum veritatum ratio r A pof- Dd diorum ac vitae i'k-eolag,-i Chrifliaui etz. 8. Bambergat 1775. Cgrs.MaRTIN GrenBERT Zdparatus od Eru- ditionem theologicam, 8. Friburgi. x7754. items E1vs- pEM opus de vecto et perver[o vfu Theologiae [citola- [licae. 8. Litt. San. -- Blaf. v758. et de ratione Ex- ercitiorum Scholaflicorum , praecipue Difputationum 8. ibidzm. FRANC. OpknTHün Encyclopediaet Me- thodologia theolegica. 8. Salisburgi 1786. Fnaw- H c1s5C. ZAcHAR1As Züparatus omnigenae Eruditios ais ad Theologiaim etc. 9. Auguflae 1783. FRANcCIS. Yel. [ WhikeswER J/agoge in Theologiarm vniuer[am eucycla- : gqedica.et.methodologica, 8. Wi irctburgi. V788.. XAv.. GwxiNER Schema. Encuclopediae theologicae etc.. g. Graei 1786. SrkPH. Wikst. Specimen Eucyclo- aDE pediae ac Methodologiae theologicae. S. Ingol/iadii , 1788. EivspEM porro Praecognita in. Theologiane !ïSpk £tc. feu inflit. Theol. T. I. Euftad. 1782. MACAR. DN A. S. Erxa Introductio ad Hift. bitterariam Thuolo- giae. .Ed. 11da.8. Graeci 1783. Box1rAc. ScaurEr- CHERT Zn/litutiones liftoriae litterariae ; Theologiat. 8. Pragae 1783. HowonaAT. A S. Manra Znimad- uerfiones in. Regul. critices etc. etc. 111. Tomi. 4. Pt- D neiis Y751. loAN. CunrsroenH. Kokcnen. Con- fopectus Theologiae vniuer(ae , et via ad illius /tudium vecte , feliciterque ingrediendum 8. Guelpherbuti Y749. Mürrem F. Tu.de Theologiae renelata -pa.rt.z'buvsr et /meciebus, 4. Ienae 1757. ete ett, — Es m rP d t r 2? * n Qeuci pofsn: et debeat. Ex quo, quae Theologiae generalis magls principalia fint obiecta ,. facili T« negotio perfpicitur; videlicet fequentia: j .t q Y amo I) Demonfítratio verae Religionis, H everae Ecclefiae. ]i Yl Tractatio de'Principiis theologicig, (arum ) led n SECILQO L T DEMONSTRATIO ) gd EH j Es VERAE RELIGIONIS a/( a Ex htiottu 3. ii 1 omo ad veram conditus eft fehc1tatem, id f H quod vel ex:folo ille, quo ad eam fertur, 17 vehementiísimo adpetitu plus quam mauxie&um ARCIS eít. T I4. |MI g!!g Adpetitus hicad veram fel1c1tatem quum F tlmr a DEO, optimo et fapientifsimo humani genee j /Hi ris plafmatore homini fruftra haud inditus fit , J cAn debet pofse exfatiari. j Tþgu'o tCHLEI 15. Quod quidem bonis huius mundi , Huxxs (niiti vtpote atque caducis, fieri minime poteft. T. u 16. d ii ) Sed folo in DEO bonorum omnlum' fonte j t 17 plenifsimo, 28 cietso h 17. Ad eum igitur, quicunque felix efse dgiï; dgrat,(' tendat necefsum eft. Iw ! *ïär.n'vero ad DE VM tendimus, feu acce- dimus perfectiones eius cognofcendo, ex iisque caþeï motiuaillum colendi, imitandi, beneque agen- qui di etc. defumerido: adid autem ( Them. praec.) ht, i obligamur; inde et quod coufequens eft, obli- (ün, gamur ad-Religionem , quum ea nilaliud fit, ni- TU fi DEI cognitio cum fummo erga illum obfe- Qd quio, amore ac feruitutecconiuncta. Exincol- lggïere' pronum: 1) OmnemReligionem duabus abfolui pärtiblis , DEI fcilicet coguitione , t cultu , cuius ra- tio cognitione DEI tanquam fundamento. Qub [ j nititur: illa £heoretica, hoc vero practica conftituitur Aeligio. ii $) Omnüem' illam Religionem, quae ex' vera fecjl DEI cognitione. profluit; verumque circar Q cultum fefe. occupat, folum efse veram; et vice verfa fal/am a vel in vno deficit. c. fupe;:/i,-tiqfamf quae f Omnem porro et folam illam Religionem QUil 2 vere fufficientem. efse, per quam homines DA pro diuerfo, in quo funt ftatu, ad veram, ad: quam aühelant; felicitatem , certo ac a Qpae lius hi fecure diriguntur, ita vt alia quaevis, quae lm id non praeítat, quantumcunque veritate 3c praeftantia fefe commen $ 10tno det ? nihilO' ini- hus íin/uffieiens fit. " Infüper lec p ïenusl O£ 30 29 ) Veram hominis felititatem ex vera duntaxat Se d. atque fugicienti proficifei Religione: atque * 1deo $) Eam generi humano furx;moþäre :näcefsarz'äää efse. 19. | 'acce- * Quae autem iam vera ifthaec , vbreque ad JiSqu capefsendam felicitatem.fufficiens Religio eft? 1d du quidem nunc , prout rei fumma grauitas poftu- LOT praez lat, maxima cura ac diligentia venit iuquirene o dum, nipalmaremlaxifsimorum Indifferentifta. it, 1 rum errorem, hanc infaniarum fummam infa- | obl niam, errare velimus. incol 20. at fUS , - lgitur duae generatim apertae funt viae, "uigs t quibus ad DEVM felicitatis omnis Authorem humento tüto proficifci pofse perhibetur: vna, quae ratio- pmct'üa' ne innotefcit, Relieio naturalis; quae reuelatio- ( veti necolligitur, Religioreuelata, altera. Devtra- e cirea que iam videamus. 2T. qn; & ',,' ,quae Et primo quidem de Religione naturali, o nett cuius profecto fiue: Authorem fpectes, qui DEJF'S ett, (iue ad veritates, quas fubpeditat , omine retatt, et quae bafes funt ac fundamenta Religionis ip- rto 4 fius reuelatae, animum aduertas; fiue dein ad y quac illum certum felicitatis gradum, quem ea duce reritit homo-obtinere poteít, attendas, fiue inquam no , lm' haec et. fimilia eius plane infignia in vniuerfum paulo genus jhumanum nmierita àc praerogatiuas C€uras ,T 39 O $o9u9 curatius contempleris, et veram eam éfsé fatea» tis oportet i&eligionem, et tma gnuin in illa caeli ?gflqiþag bgneficium-. 22. Aft f'anc'ta, vera, diuina fit Religiojnatu- ràlis, imperfecta nihilominus eft, maxime fi referrur ad euüm, in quo nunct fumus, deprae uatae naturae ftatum, atque ad verae fclicita« tis adfecutionem plane infufficiens , quanta quan- taà demum hanc circa rem magniíicà crepent Rationales noftri, *) Eaoimvero. vt qui fuerint Gentillum Philo- fophorum etiam perípicacífsimorum in Re- ligionem Naturae turpifsimi, omnique fe- licitáti contrarii innumerabiles errores /Jeg* eaiii.aeque ac /Vovrales, (ilentio mitta- mus; de optime etiam exculta heligione natutali, qualis hodie.a Philofophis nofttis docetur, id cum omni fündamento adfir- mari poteft, eam ad falutem haud fufficere, partim , quia perpetuis Rationem fibi relic- tam exponit J)ubiis, partim et potiísimum, quia /edium, quo irati Numinis gtatiam rurfus nobis conciliemus ,. JVul/um nouerit adfignare. Accedit quod puriorhaec Reli- gio naturalis diuerfo hominum captui ad- commodata haud fit, Quid multis? Phi- lofophi ipfi, fua licet inflati fcientia, can- dide tamen faísi (unt, rationem folam, quemadmodum nec ad recte fentiendum, nec ad bene viuendum fufficere, fic nec ad. veram capeísendam felicitatem idoneum eíse u s o w;f&,;&,ääo : ht 'äfïehmedium. Praeclare Soc&ates g) , Om- |ja C »s fito ex/rectare oportet, dum quis venidt , » qui tios officia erga. Deum et. liomines. do- » Cf * Nec minus Aousseauutus h) » S8it n Cterbticber fdyrotmimen b )ne Dffenbatumng p uf bem Seecemoitfdidie g oteinungen obe ,W GCteuer, obue $ómpaf, unb j berta£ toptti p fenamfeen frürmifden &eibenfda ften, obie ; eUten anbercn Gübrer al8. etite n uünerfabrz xime ] ,» W Gteuermann, Der feien 9Beg. nidyt t ; lennet, üunb meber toeí Pt, mober et dtz [dici ;; tommen , nod) mvobin e t gebt, / 4 qui **) Quum Hiltoria Religionis naturalis doctri- Creyd nam de eius infüfficientia mox propofi tam fingulariter illuftret ; àc'inuicte confirmet , eam hoc loco in duás Epochas diftinctam , s Pt quarum prima de Religtone' naturali ante nl Chriftum , altera de illa tractat, quae poft Chri&ti.tempora. obtinuit, niie i €x profefso ex- v ponendam efse duximus ; luuatinterim ex p nitte ea fequentia petenti refoluenda: adponere (elgo $ nolit PROBLEMA T A. 3 adül ifceto Y) Qualis fuerit antiquorum pogulorum :zisi— pi d* lo diuiude veuelatiouis lümine colli Mftráio- ii vum Relieio naturalis, recenfere. j qoudti 2) Crafsiores, quos veléyes Philofophi gek; . lles civta c nimaez ia ognitionem et culium DET, et Reïï' nm"mlitatem-, vitae, snórum- tyi a que doctrinam, máli-ori 41 i ginem: etc. -.e*rnl:i Tunl erróres, detegeye, 4 ) , foun '3) Emendationem Reliolonis naturalisy füvá £am, .quaom pof? Chrifti aduentum accepitg iendüml '&--—-——-——-v—-—- iune ' f m (58) In. Alcibiade , - jon d Disl. ï; : h) Emil L1I, 23. 32 DE——$10 9 tum quam fubfequentibus et noftro faeculo obtiuuit , maximam partem diuinae efse ad/cribendam veuelationi , demonfzrare. Tf 4) Hifloriam naturali/simi recentiorum teme gorum , . Naturali/tarum ,. VortA1RIE wptit imprimis, RovsskAvvia etc. biographi- turg. áüi, eorum agendi, fentieudique commu- bor uem chavacterem etc. enarrare. Y | 8) Quanta porro, et qvuam enovrmia mala o in jacram aeque ac profanam. rempubli- cam gyer WNaturalifmus | lodiedum * adeo grafsautem fuevint vudigue inducta , im- primis quae Strages," quaeque horrenda miferiarum colluwies in Galliae reguo vt« r£ infelici/simo eo obftetricaute enatae fut- vint etc. declarare. Denigue 6) Celebriores Naturalifimi profligatores, infectatovesque tum eft INoflris, cum x Choro D D. Proteftantium etc, .fiftere. 23. l Inde, quum fola duce ratione ad veram, UM Tdpe cuius vehementifsimo tenemur defiderio , feli- citatem eluctandi, fpectata praefenti naturae J corruptione, impofsibile nobis fit: ( Them. praeced.) diuina Reuelatio, fiue manifeftatio Religionis, quae fufficienter docet , qua ratio- ne felicitatem huius, et alterius vitae obtinere valeamus, nobis fumme optabilis, fümmeque proficua, ac vtilifsima foret, fi concederetur, vel concefsa fui(set. Sicenim praeftantifsimum verae felicitatis medium nancifceremur , quod ) non poteft non efse o E ptabile fumme, fumme proficuum, 24 1mo Oææ) 33 f0 atb ia t 24. ifran, Imo fi diuinae fapientiae, quae vbique fi- torümdun nem optimum, et media ad illum obtinencum OLTAIRUL optima adhibet, fi infinitae, qua DEVS crea- hognpe 1 COU turas fuas complectitur, bonitatis rationem ha- beamus, conuenientifsimum eíse videtur, DE- VM infirmitati humanae reuelationis cuius- ig d r dam auxiiio reuera fuccurrifse. n n Conor, Éo igitur duntaxat feofü Reuelatio dici- juio, i tur necelSaria, in quantum ea tanquam ! TA ! ] medio ad felicitatem plane neceísario t li indigemus ; non autem quafi DEO fuif- TM jW fet impolita nece(ísitas, eam nobis con- cedendi, feu quod in idem redit, ne- Ceísitas Reuelationis a priori nequit ,"1gaim'es. demon(trari, TELLLÀ /,ytm. s. Ateft, quod Theifae hic primo excipi- unt, fitne pofsibilis eiusmodi reuclatio? et ' x'eram« ] 0, f quare non? fane nulla ex parte repugnat : patue 3) non ex garte DEI reueloutir. Omnijcii, o Then, Omnipotentis. yfelt ' b) non ex varte veritatum reuelandarum fiue j atv naturalium, nobis hucusque ob communem cor- Jtine! vuptionem vel penitus incognitarum , vel non ni- ^ ü lmequä Ji ob/curi/sime adprehen/. rum, [iue jupernatus ralium £o. ipfo, quum jupra homiis rationem eretüf ! pofitae /unt , null iil 0 fnodo rationi repuynantium. ; (]HO c) fon denique ex porte hominis aiias aptijsimi ad quarumcunque veritatum clariorem et amplios fomme vem cape/sendam cognftionem. Conor. ;4, W m-0e.. 34. O l;,..'" - 9 V — t il Conor. fÍgitur Reuelatio, qua demumeunque ex 26 t.ul rte fpectetur vsquequaque vere polsibi- IQ lis eft. alcop 26. Dictis his addimus, quae cum omnem | reuelandam Religionem , tum modum, quo re- uelatur, refpiciunt, exponentes : tas? Contr 1) Modum Reuelationis efse pofse varium , iufgi- Ti vütionis, alloquii diuini, adparitionis diutnae, jose. vifionis, fomniique caeleftis, ecftafis etc. etc. Güat 4 digna fci- 2) Necefse haud. efse fumul omuia , tu, vrtuelari. 3) Mulíto minus necefsarium , vt 01211'2517218 et finpu- ! lis hominibus fpeciatim fiat. euelatio. Bs 4) Omnem porro Reuelationem. diuinam omnem dem | mereri fidem, etfi, quae reuelautur ,. captum tünty " hominis fuperent longifsime. E ' 5) Denique eam et po/se contineve «myfleria [iricte "us | ? dicia, et debgre continere talia in fenfu latiori. dton Ti 'Themata, quorum veritas et certitudo tam eft * g aperta, vt ea recenfuifse, fit demonftrafsef . . e ] 7* | ( f Sib igitur oftenfa Reuelationis pofsibilita- te, dignitate, conuenientia ac vtilitate etc. eo Ü 8001 tandem omnis et tota deuoluitur quaeftio: Zd- tuleritne DEVS T. O. M. humnano generi infirmo, 1 ac ad. [alutem con[equendam haud fibi fufficienti me- delam [aluberrimam Reuelationis beneficio ?. Vno 2 d, ore id Pagani, ac Muhammedani, Iudaei i id GK(—P——:&O 35 üque d id Chriftiani fatentur omnes, omnes fefe lumi- O t yors [ ne veritatis luperno illuftratos, diuinam omnes adcepifse gloriantur iteligionem. | Of 28. , qui Quid igitur ? omniumne ex ore ftat veri- tas? haud fane! harum enim quaelibet alteri un, i contradicit, atque adeo omnes fimul verae eíse nequeunt, niíi adfirmari velis, DEVM efse s dintt *elt. 0. ! pofse contradictionis DEVM. digih 20. n $0 f Quare ne fpecie recti decipiamur, et ne plurimorum populorüm inftar iis perfacile fi- ant Oi dem habeamus, quae vt fint, arc ial ?.'Jï"ï ter exbe- i, M/ï!!l/'h tuntur: in notas, quas vocant characteriíti- cas, Ínficientem fubminiftrante rationem , . foni n ' vnius genuitatem prae alterius genuitate ad- 7 lntio firmandi, oportet inquiramus. Hoc enim fine medio, quid nifi trifte fu o tame pereft in errorum aby- tralse 0S praecipitium ? — 30. ysibi - jam ita arguim us, et fanam omnem ra- ere jiudicio credimus, Re- e eto.t tionem noftro. adfurg ipgio reuelata —.. ver a. tio: 7 ) Dogmata ab omni ervore , et contradictioue ini- 1 inW-ï iif muiia complectatur ; D i? 2) Theolopiae naturalis d iil " . ubpleat. cfectus adcurate et plenþ u C25 31 DF 36 QO. u- i À -—-&*O ä') De DEQO, rebusque az-inim's decenter di/serat. 4) Salutis media omnia, illud imprimis de liomi- n£ cum D EO vecouciliando q[femt. ( E 5) Hominem fui cultorem in hac. vita feliceni , fu- m M turae autem beati[simat fortis quam, maxime fecurum. reddat. ]u 6) Alodo tandem diuwis lerfectionibus conuemien- Ti ti ac decenti promulgata fit. 1G Crif 31.? Á gur Ac haec quidem intrinfeca Reuelationis ve- Qs [ rae'criteria conftituunt: Si porro accedunt ex- trin[eca , i. e. fi Religio reuelata. A) Miraculis, quorum pro &) pofsibilitas , £) vis ad oftendendam veritatem , T "y) difcernibilitas X) ium a maturae prodigiis ,. 2) tum a pvae[ligiis ; eflas ac doemonym efl mani- B) Prophietiir, quae &) Sicut non nifi DEVM pofsunt ha- bere auctorem: £) Sic veri funt locutionis diuinae cha- racteres , Confirmata eft, ac roborata, amens fit necef- fe eft, menteque captus, qui talem ac tantam Religionem, tot euidentibus eífulgentem diui- nitatis characteribus non vt diuinam habeat , 32. venereturque ! Oäo 37 Qifsei. 30 s d li Ad hos iam characteres intrinfecos aeque ac externos, tanquam ad lydium lapidem om- ff!iffm»ff»' nem, quae praetenditur reuelata, examinemus DN Religionem. — Iuuat primo ordiri a Aeligione Iudaica. Refertur in libris V. T. qui nec ab T initio conficti, nec fuccefsu temporis corrupti, necque vnquam penitus interiere; fed ex toto critice authentici, fide omni dignifsimi, inte- gri praeterea, et incorrupti, fummeque vera- Xioriste ces funt. edunt t 34* In fpecie id de Pentateucho fequentibus com- probamus propofitionibus:: 1) Extitit Hebraeorum Legislator Movsxs , eius- que per[ona fictitia non eft. tell, 2) MovsEs hic libros quosdam confcripfit, qui fb nomine Pentateuchi. innotefcunt. 3) In his gorro libris uullum plane occurrit frau- dis aut impo[lurae vefligium ; W/lm&ï 4) Moyfes veroeorum Auilor fefe in omnibus tan- quam virut pium , ac probum oflendit , inom- nibus finceritatis et veracitatis charactere prae- fsunt! fulgens ,-adeo, vt gorum;, .quae fcripfit , teftis omnino authenticus fit , ac.ita verax , vt etiam, Ji voluifset decipere , aut fcribere falfa, fpec- imaet tatis circumftantiis mon potui/set. 5) Haec proin Movsis feripta, ficuti et cetera jid V. T. opera ( Them.praec.) omnino vera Jutt, ;cii fummarique fidem wmerentur , eamque , cum in- tegra et incorrupia pormanferint , hodiedum Ytel Ü J morcntur, 34 M 3 Jl 38 Oäö lgt 34- fünt. Permulta igitur , atteftantibus id mox re- funt cenfitis veracifsumis fcriptis, permulta /Moyfer, Tae C et Prophetae ediderunt vaticin'a *), permulta patrarunt miracula **), quaein dubium voca- ri nullatenus poísunt, et quae criteria veri va- ticinii et miraculi omnimode futtinent. (ef *) Ex innumeris pauca: if 1) J/raelitae murmurantes terram. Chanaan fir haud eruat vifuri ( Num. 26,64. ) Eutn- [l tus id comprobauit. (8t 2) Ocupata terra promi/sionis populus fep- limo guouis.anuo quiejcems, meque agros aui viumgam colat , Domiuo auno fexto tri- wumn anmorum fructum. fua daturo benedic- tione. ( Leuit,. 28 , 21. ) Prophetiae veri- taiem [aeculorwa pluriutn. decur/as. fecit maaifefllam., eic. etc. é X*) 1) Tranfitus I/raclitarum fitco pede per ma- re rubrum ( Exod. 14 et 15.) 2). Plagae aegiptiacae ( ibid. 7. 8. 9. 10. 12.) 3) Manna de coelo depluens ( ibid. 16. 13.) 4) Petra deferti percu/sa virga | emitiens foutes etc.etc. Cibid. 17. 4.)-— 5) Muri vrbis lericho folo buccinarum foni- tu, populique vociferatione pro[irati ( lo Jut 6. etc. etc. ) 35- . Et quidem haecce vatieimia , .atque mira- g Re- culg edita iunt et patrata in confirmatione ligio- 39 0&0 ligionis, quam /oy[es et Prophetae praedica- runt, quamque ex diuina Reuelatione accepe- ] o runt; inde etiam ad haec euidentia vere diui- n L ae Religionis teftimonia conítanter prouo- petuua cqrunt. - um v? 36. AVerL t , Qaae quum ita fe habeant, quumque prae- terea Religio: haec abfíurdi nihil contineat, fed ex integro DEO digna fit , atque hominum in- TT firmitati accommodatifsima ; fiue interna eius, 64. ] i fiue externa fpectentur, a DEO certe reuelata , certe diuina, ac veri[sima Religio eft. us J t ag " *y- Maguum ac fingulare dictis atcedere lunien exi- j J x ! flimamus Rev:G1iowis luDArCAE HISTO- RIA, quam hic exponimus et ex qua [equen- yn 1 ' j g i lia , -dz'gm'am nolatu, excerpfimus aj PROBLEMATA. M j 1) Religionis reuelatae ante:-- et kpof-ï: di«ld- | uianae Adamiticae, Noeticae, BA braha- 0.10, J miticae Oeconomiam, principalia dog- mata, leges fpeciales, caeremonias va- 16 I) h. rias etc. indigitare, ; ii 2) Religionis per Moyfe;m;i»ntjf;aductae fum- mam quoad credenda : , àgenda, cultum " earumf**,:' externüm etc, fiftere. & jrai V 3) Huiusce Religionis poft /oy/em , tem- pore captinitatis Babylonicae, füub Ma- chabaeis, circa tempora aduentus Je/u Chrifli eíc.. maiorem qu am indies Pro- ctrinis étc. nac- y n * phetarum vaticiniis et do ta eit; ,'am'pügtioncm, .enucleatione ms um ^ 4. - cla- lg 49 : Oææe ; ..claritatem, qubad dogma.im dul Me/sia futuro , oftendere. pritüïs däe gnum 4) Porro infelicem doctrinae huius , quem-: lgon admodum et aliarum apud plurimos [u- femy daeorum obfcurationem , perueríam core Citata rüptionem, ac intef dicare. pretationem etq. in- Ó I $) Tandem iudäi&ae gentis fata varia pro« fpera et aduerfa, erga DEVM legemque diuinam .multories exercitam inobedien« UY tiam , natas haereies et fchiímata etc. recenfere. B fniti hm ( 37* frutr Interea omni licet ex parte exfplendefcat n Cinia diuinitatis charactere Aeligio iud»ica, aliquan- do nihilominus interire debuit , quum eius in- teritum DIZVS in ipfo S. huius reipublicae ini- tio per legatum fuum J/Moy[em , et pofttea per ! voluntatis fuae interpretes Prophetas etc. faepi- us praedixit:-id quod ex apertiísimis fcriptura- j rum locis Deut. 18, 15. lerem, 3t, 31. fqq. Ezech. 34, 23. 35, 25. fqq. Daniel 9,: 24. j íqq. Malach. r, r:, etc. indolem temporari- am iudaicae Religionis liquido confirmantibus ) patet clarifsime ; id ipfa cultus leuitici indoles, egena, "et-.typicla,-, euidgntifsi;ne demon&rat. ] 38- Ini'uper DEVS, Prophetarum ore, in lo- eum iudaicae Religionis. determinato tempore mque aorogandae mouam, vberi;orem-, pleniore Keue- ll : 6c——$e——36 4 Yitris ) Reuelationem fpopondit fuffectaram, nouum Re- gnum erecturum, perfectam conitituturum Re- x, qe ligionem per Mefsiam, graece Chriftum , fuo üritios lj tempore aduenturum. Confr. praeter loca mox efiam COt citata ( Them. ij etg l 6. íqq. praec.) Píalm. 22. Ifaä. II, 39- varia Jepetgt Promifsum hunc in Lege Mefsiari iam du- inopedite dum aduentaíse , et, quod confequens eft , prae- Qnata ett finitum huius particularis Religionis tempus iam dudum praeteriifse, iudaicamque plebem fru(tra eius praeftolari aduentum , inuictiísime oftendunt innumera Prophetarum V. T. Vati- jndefcat aüqngn- cinia, manifeftilsime adimpleta, inprimis : y a 1) blatum a luda fceptrum. Gen. 49, 10. jiae n a Ds- d W 2) Hebdomadum Danielis eptuaginta finis. D hitl. 9 , 24. j It (riptum 3) Templi lero/olymitani fecundi deffvuctio. ibidem ( 9. 26, et 27. "ggaei 2, 7. Malachiae 3, 1. p 4) Quatuor. Monarchiarum a. Danie. QH (e. 2. et 7. de- fignatarum euerfio. . yporar jantibut $) Gentium abiecto idolorum cuZtu com)eæ]ïo: -Gehi indol 12, 3. P/al.2,8. l/ai,: 315 7. 42.14. etc. at 6). ludaeorum | veiectio atque difgerfio. Ifai. 2 6. Ojtae 3 , 4. Zachmf.þlg, 8. eic. elc. 40. 3 E empult Iam, cum prope collaberetur r e'spïþblica. Iudaeorum ; imperitante Tiberio, comparuit m -- hris fut C5 ^ V8 4, t* -À-. 1 4O c cerierenm, C T0l ; C/z;;*z'jlw lefus..Na 2:arm,m,v qul 1 Me[sinm dixit ac,uoui foederis Mediatorem., , quique nouam ÀnIudaea et Gallilaea religionem .promulgauit , :quae, cum eius vita in quatuor. potifsimum qïi;uaïggehis continetur. *) * ld non fofum ex w!rzfione TAcirr, Pürwair, SvgTOoN!I, CELsT, lvvrANI, aliorumque &Kthnuicorum certifsune conftat , fed. et ipforum adeo ludüeorum ;; Jingulariter Yt.AvrY losk- I did d PHI, CHius,de Cumismo teflimonium .fummne authenticum efl ,. vuauimi. confenfu pius. quam verijsimuum eft. Af Cin*ijlz':zimm eam ab illius.nomine adpella— mus, atque vt; vere diuinitus reuelatam ,. vt ve- re diuinam eam colimus, et fufpicimus , grauif- fimis ducti veritatis momentis. Teftantibus "amque gentiünis *), verati[simis **), et iucor- zu,tu* *") fReligionis huiu's docymentis. *') Liquet id 1) ex ;,'æziz«iei»;[ali ('v):nhimn'Clzri/ï:i þEcclejm-'um, uequidem "Sehifmaticorum iMlis atque iSacta- riorum exceptis , traditione, | dpojloios et Euangeliflas vt veros.Zdutores fcriptorum , ä av quat.eis iribuwutur a Chrifanis, adie- | fiante. " al 4l 2) Éx ort z'azfezyïf,szf:hoi*znü Religionis: Chri- y ftianae- lofüum , gentiliam-fcilicet , " Iudae- OT5 , ac Haereticorum , eosdem , quos Chriftiani , firiptorum dictorum. Authores , Zdpoflolos videlicet et uangeliflas , vnani- ÉU mniier-voufiteütium $ " lün£ 4S [ lpp(:ïþ.tionisv m- xtium',neqmdeirn jmgz' potejt, *7) i Occ o 43 n d **5 Edita enim funt a teffibus fide omni digni/si- W Dou mis, qui, quae in fcriptis futs referunt , om- mulpu' nino /cire POT UERUNT , et etiam véutva scr- ï Oi UERUNT , fcitaque. dicere voLUERUNT , e£ eiiam veuera dixeruunt, imo ui, fi fal/a dice- ve aut decipere voluifsent , i : fütere M1INIME - PLINI POTUISSENT. lerbo: fiut CuRrsTvM Re- aliortmy ligionis Magifirum , fiue APosrotos, Cunr- d ipjini s'1 di/cipulos , fiue Doc'TRINAM ip/am viuen- AVII lts di licentiae adeo aduer/am re/picias , nulla frau- tj us dis /eu datae,[eu adceptae fufpicio detegi poterit. quo g X** Nogue enim corrupta funt aetate Zdpoftolo- vum, ueque aetate immediate fequenti, multo minus fequentibus vsque ad mos temporibus - imo nequidem [pectata [umma | Chriftianorum e adpe in conferuandis Religionis fcriptis cura , ac ve- m, Vi ueventia vitiari potuerunt non à GENTILI- BVs, "& à lvpAEis, multoque münus a g, g CHRISTIANIS. f Ti Con. Horvum igitur S. Documentorum Au- THENTIA fl oinnimode completa, 1US 42. o quà 9 Chriflus Rgligio nis huius fundator lon- jpojloi se plurima imo maiora quam JMoy[es, pub- p lice patrauit miracula, in illius contirmationem WIS j t H adíerti, quo fe /Me[siam dixit, et doctrinam fu- am a DEO efíse, conteftatus eft. Ex innume- ouis ( ris itidem pauca : j; ii , P 1) Mortuos, ét intev los Lazarim quatriduanum Ab rejujcitauit. Math. 9, x8. . Luc: Z» 14« 4oüm. " mml- 1T4:14. $) Cosis vifum. Mäïth.. 9, 7. Aurts fuïdis- Math. W W tis Math. II; 4. et Luc. 7, 32. Linguam mu 3) Quin- 4 li 44 COLl—dÀÁc39 —— À 3) Quiuque panibus et duobus pifcibus quinque mil- 1 lia hominum faturauit , Math. 14, xs. 2j 4) 'Ip/ämet a morte rediuiuus multis argumentis fc viuum /uis probauit. zct. 1, 3. etc. )) Signa tanta, quae fe ipfis diuinam virtutem apertifsime.produnt, omnesque veri miraculi characteres-ad fummum:. vsque.rigorem exhi- J bent. 43- () Nec minus efficacem Chriftus pro- fuae Q!anie doctrinae veritate addidit confirmationem vati- eniis fat multis. Sic 1) Obftinationem iudaicae gentis, ac vrbis et tem- f tr, pli Solymaei euerfionem. Math. 24.. Marc. 13, ei Luc. 2I. 1] ff 2) Comuerfiouem geutium , et Religionis a t infli- iuiae propagationem. Math. 21 , 43. Certis 3) Sortem futuram Apo/ïolorum. Luc. 2r, &t rf Math. 24. ' 4) Pufsionem et. Refurrect ?onem fuam.k Math. 16, 2I. £ic. praedixit, atque euentus, quam veriísima, quae prophetauit, fuerint, luculentifsime 07 ,Rcrlldi,t. 44- Rem dehique omnem confecit, atque di- uinam fefemundo adferre Religionem fua , quam promulgauit doctrina omni ex parte fanctifsi- ma, fuþl??nif;ima, ac fapientifsima , 1) Ja- Ó O VL Quitqu d 15 Naturalem religionem perfectijkäme exylicante , $ 2) Motiua ad virtutem gotentifsima fubminiftrante, rgunai [C, 3) Media ad finem ultimum certa ac facilia offe- *2 — Y£ute , n virtit 4) Exemyla perfecti/sima mon[irante , r min yrem &i« 5) Excellente praeterea. in. dis, . quae fuperaddit uaturali Religioni, vatione principil , fiuis. etc. 6) Promouente denique ciuitatis bonum etc. etc. elc, pfo fu;-; maniteftifsimum fegit. )Dem u 45. iois tb d Ex quibus omnibus necefsario confäquiQ tur, Aeligionem chriflianam, wtpote fanctiísi- , Marc] 1uam, a diuino /Mefsia Chriflo Te[u propofitam , / ! f« miraculis dein ac proyfietiis indubiis conteftatam , vtf certifsime diutnitur reuelatam , vere diuinam , ve- L rifrimam Religionem efse. ]u uf *) Hifforia Churiftianifmi hucufque. dicta fmgula- vem in modum confirmat et. illuftvat. Qua- propter eam hic latius exponimus, aitque inte- vea [equentia, quae ex ilia excerpfimns , v- Joluenda proponimus verin PROBLEMAT A. ntifvsilïle"m 1) Quam fancte et immaculate /efus Chriftus Fundator chriftianae Religionis vixerit,» docuerit, egerit etc, eius inprimis cba- at i qu racterem , qui eft ipfa fanctitas etc. Oüen,- uá, qi dere. fanct 2) Quam impigre Zfpofloli diuini füi Magi- ftri veltigia in omnibus infecuti fint, quau* tisque 1) l " 46 tisque . illuftrifsimis virtutum, pietatis4 l, p que radiis vniuerfum orbem in fui traxe- ijbolo rint aumirationem et ftuporem etc, exhi- bere. » 3) Praecipua illa fidei, morumque capita, quae praecones hi apofiolici per orbem continuo praedicabant, vnacum eorum excellentia , ab ipífs adeo gentilibus, miano, Marcellino, Fliuio fecrundo, lu- liano Apoftata etc.. hoftibus licet infenfit- fimis, depraedicata, indigitare. 4) Religio haec, a quibus, quando, quomo- do , queis auxiliis etc. fit propagata , quam N celeberrime in ommes gentes difjuja etc. palam facere. DT qum| 5) Quam mirabiliter ea per Ss. Martyrum Cl omnis aetatis, fexus et conditionis in- numerabilem multitudinem confirmata, fuerit, eorum conftantia et fortitudine defenfata, eflufo fanguine obfignata etc. perfpicue declarare, Vetitati f Denique ]lv N lts 6) quam admirandos illa iam ab origine fua effectus, rerumque mutationes in orbe effecerit, hic Icololatriam quidem pro- fligando, et illinc homiprum mores ad - omnem informando pietatem et (anctita- tem etc. demonftrare. 46. Probata iam hoc modo Refigionïf Chriflia- Set | nae veritate, eiusque demonftrata £/iuinitate ruit turpifsimus Pegenifmur, vtpote vere abfurdus Cünty hUCdn in Theologia, impurus in ritibus, in ivuctibus äp Ia bonis fterilis , illufiones dein pro veris miracu- lis, Al Afp D ? EH A. s st itetet [9] ^ IEm T pietis ï"-' p rba, am- I UL tht n lis, pro vaticiniis certis flexiloqua s Q etc, &yl phibologias et aequiuocationes etc. venditans. *) Quo gplenius haec intelligantur , Pagawi/hzi originem , progrefsum , cau/as , naturam , fpe- iue cipt [ peroria cies varias etc. verbo , inteavam, eius hoc loto (Cüfn. 07l Jiftimus hifloriam ,. iactitata. iuprimis mira- cula VEsPAsrANT, Hapmrawrt etc. Impe- gentillt fetiido, j yatorum., ArorrtoNIiI TiANAELI £ic. GG - icet infenl fivictas 771?;'&&1!1" leges dijcutieutes. [€, do, gum 4T dfa , qui Ruunt in fpecie Indorum , Stinenfium ,. .Per- dijuja & farum etc.. Religiones; id quod ex fola earum, quam hic breuifsimis perteximus , luttoria, lu- Martgrw culenter patefcit, yiitionis J confimit, 48. - fortitit Ruit et impurus . ZMuhamedani[mus, figna Yfignatti veritatis nulla, [2 perplurima autem fal(tatis prae- feferens. origine i es II Ol * Ayertum.hoc eff , folum: Atoranum euoluenti , jidem p apertius futurum ,. fi totius , quam eapropter mores » tác exponimus , Mulhamedanicae. Religionis li- , floriae diligens habebitur vatio, et fanci 49. Ruit quoque Zodiernus Tudaifmur, eiusque ; Gf Sectatores Iudaei noü folum vanitatis conuin- "du cuntur, dum Religioni chriftianae fuam ad- abfus hucdum anteferre praefumunt, fed et falfitatis feucti apertae rei merito declarantur, dum Religioni s m infiftrunt , quae ex totius ipforum gentis euer- ]f flpne pridem abolita demonftratur. 59. OL— 48 $0. 4 Ruit denique, atque fuamet abfurditate fe C iugulat imprudentifsimus Theifmus, reiecta vere tofinj Wal diuina Religionechriftiana, Religionem ex fal- libili hauftam ratione, imperfectam ac infufli- exitat, cientem fequendo, *) ityel 5r. Re- tTt tüdine: *) Velr,:-m-[em i(&iigionis Chriftianae, de qua hucus- lumad qué égimus, aduerfus hominum incredulorum ACCeURI calumnias et obtrectationes cum a) ex //zt. cum b) ex Aecentioribus quam plurimi, laudabili fane opera, vindicarunt: D a) Ex leieribus quidem prae reliquis iure cele- u brapntur: 7atiauus, Zheophilus Zntiochenus, i Quadratus, lufhnus, Ztlenagoras, Tertul- N lianus, Clemens Alex., Minutius Felix , O- TA 3 vigenes, Lactantius , Eufebius , etc. etc. quo- rum opera huc fpectantia in clafle S$, Pa- p trum tcriptorumque Eccl. videantur. tU LT b) Ex RAecentioribus vero fequentium potifsimam Authorum Lectionem comendamus: //iuis b j Jo. Lud. De veritate fidei cliriftianae Libri fj quinque, fol. Bafleae 1543. Zaetii Daniel. li llüw Demonftratio Euangelica in 2. Tom. diuila. Wi Vol. vnic. 4. Bafsani 1782. Pajchalis Blafü E.iïigk de Veritate Religionis Chriftianae 8. Wirce- D burgi 1741. Simon lovd. S&beofogie toibet Tly bie ftarfen Geifter. 2, Z beif. 8 Cingetb. 1772. li Kiusdem de Religione. Libri 111. Vol. 1V. il Pragae 1773 - 1775 Ludovici Gapnauide De Religione reuelata Libri tres 8. m. T yrnuiae Fäsï? 1771. GOtordenau Oigmuno bie qbile W fopbie ber SReligion 12. 25ánbe g. 9rugfpurg lu 177s. Stattler Bened. Demonftratio Euan- od gelica Tom. vnic. 8. Auguft. 1770. 2Óet* V, gieró 49 9430 $1. , vt Reiectis igitur hisce Pfeudo - Reli gibnibus ; lecto t ] l ;: etoflenfa Religionis chriflianae eritate, ac Dui- m ex i l nitate, vbiuain tandein, et quanam in focietate àc u exiltat, ordine necelsario venit inquirendum, atque fumma quidem, (ni ftrictiorum Indiffe- rentiitarum errorem amplecti velimus , ) follici- S[: RE' tudine ac cura perfcrutandum eft. . Quapropter qui hu iam ad demonítrationem Religionis chriftianae: oredulon: . [/ti.tit accedaþ dabili D SEVC-'. füre & giecó. Jdbbanbfung von ber mabrem SReligion. x2;- A pcle 8. in. *Bamberg 1788. /[ciusdem Geroipbeit: atiochtett ber 33emeife Deo. Gocutentoumes. 2. Sànbe 8, $OT y, dul ii ! 1787. iusdem 2 ourd) fid) felbft miebertegte r tl Qu Jeifmnué, 2. Zbeite. 8. 3(d060urg. (£786.. Eiusdem 2yertbeibung Der ceiftlidben 9tetigíen 2. Sbeile g. "TL SBanmberg. 1786..— £iusdem qyüfung beà Xtatetiae nEl otilsilt lif:mue, 2. Zbeile B. 33amberg. 1788.. tWayvo: 232 6a 3rtbeioigung ber natüclidion, deiftidben, uno Ju$ ; l,rf:?;) Fatjolifden 3Religion. 4. 3Banbe g. 2iugsburg 1787. ane Ui i Dant 4laouymi oet Sriumpb ber dyijtiid)en Seligion. 3. Qum dlllï' S5anoe. 8. GiraB 1799.. //iefi Stepii. Demontratio halis Dl Reiigionis chriítianae, fiue Kinsdem 1ntt. Theol. 'Tom. ll, g. Euftadii. 1786. Bauer Bernardini , Vitt Theol. vniuerfae Tom. l. de DEO reuelatae Re- ipjc f yold. " ligionis autore g. Wirceburgi. 1786. Zner Bei. l'; Patrit. Veritas chri(tianae Religionis 8. . Augutt. . Val. 1789. Daníftingele Joado SSernunftéu. Gaubenés " 1][1!4."d6' pf Be. 3. ele 8, 38ien. 1788.. Slepievo von 2te: ,Tyni , TOU val pbilofopbifder yaredifmus. a. $i. g. 9iugse Urg- 1781, ILe Courneur bie augenfdyeintid) vors j vg!ï*f,'.j geftelteGiemigbeit Der doviftlid)en sReligion. 8.31uggb. o f latae ,;, A 1781. Hoocke lo.. Religionis natuvr-. et reue Prin- , gm 59 u Ya [ CSECTIO I hr DEÉMONSTRATIO . Tetua VERAE ECCLESIAE. (j $2 Cirj 1igio' itaque chriftiana fucbefsiue varios in frem Vefat coetus et Ecclefias fcifsa abiit, quae fibi, Nelg vt cuique rem obiter.etiam confideranti palam lts a eit, in ipfis adeo efsentialibus dogmatibus con- t tradicunt, Quare quum Chriflus tumma veri« tas fit, fibique nón contradicat, nec etiam Quten Vern ] contradicere poísit, harum omnium Ecclefia- C'miü* rum autor plane efse non potuit , ac.prüin ex p I Toji Principia. Tomi 11?8. Bamberg. 1784.. /Jugonis ] Grotii de veritate Religionis chriltianae '1om, 1V. Op. Theol. fol. Bafileae 1732. Mornaei Philip- leat, | i Liber de veritate Relipionis chriftianae 8. Her- Cl bornae. 1592. Oteino *yof. 9Setradbtungen tiber bo$ 9itertbum. unb bie Goottlicfeit ber Cod)rite T €$ alten unb neucn Seftamenté. 4. 9Sajel 1742. dte *3ollmann £briftian. Leberseugenber SBeroeié pou & Gott unb ber & drift: 8. Veipyig. 1749. £1ffelte .djkril - 2f. 9Bertbeibigung ber 9Babrbeit unb Giottlid)feit bet c:riftlidyen Sxetigion. 8. J2alle 1769. £LeB Gott: frieo. 2Babrbeit ber drifilidyen Stetigion. 9. Giottin: h 9t 1773. flfiüller &5eorg von ber SSabrbeit ber Gefdiibte Sjefu. 8. Gtuttgarb1785. £alvóe « t | lt fpar J5oerrlicfeit Z. C. b. i. SSemeiótbum ber 2Babt IfSIm[ beit ber ebrifttichen 9Reli gion toiber bie LInglaubíget infonberbeit miber bie cjubett 4, feipsig 1710. Zfen- ii ichii .loan. de veritate Religionis chriftianae 8. Nüfna Rinthelii 1667. etc, etc, Occ—$e 39 51 eis vna duntaxat vera illa Ecclefia eft, quae feram Chrifli Religionem xetqfequitur , et con- veruat. .E $5 Eapropter, cum ex vna parte fine vera Chrifii Religione nulla vera felicitas detur , nulla fperanda (uperfit falus , et ex altera parte extra ; variog veram Ecciefiam haec i Quae pfa vera Chrifli faluifica [2 ;dn'* Religio neque extet ; neque etiam exiftere pof- l'äAHï [pk l Xtibus o fit: cuiuis hominum nihil magis cordi efse po- teft, ac debet, quam in comperto habere, fma V ec d quaen:n tandem tot inter Chriftianorum fectas verailla ac genuina Ecclefia fit, quae veram Ecdl . Cirifi Religionem fequitur ; conferuat, — cu- z yoint ; ftodit2 — f $4- hi figi nl Id iam, vt fecure, certoque c ognofci va- jiuse 1 ] j iï'f leat, opus eft certis qui busdam et indubitatis jnieb criteriis, iisque infüper planis, ac perfpicuis , fupg per qua e cuiuis falutis fuae cupido facile acci- r edqui dat et veram C/»iflüi Ecclefiam: cognoícere, et Buf r eazm ab omni falía etttl t Pfeudo — . chriftiana fecta di;brixninax'i. MAU ( d. Qjitid ! 55. TM lam, quod tanto TT verae. Exccl [ pere necefsarium erat ad Vil u fi^e notitiam acquirendam, Cj riflus & alvoi Dominus , fancti h! Isimus eius Fundator, pertec- T tifsimo pra eftitit modo, tantis, ac tam manis A li feftis characterib o ^ us fpo nfam ífuam Eccletam ef(ornaxxdo. vt lfäcile a quouis veritatis ftudio- mmauae , 2 fo 52 EL fo :*cognofci illa, adiri qg-e* -potL?e'i'ït,' atque ad- hugdp;n Pofsit, .4 [ $6. teriis Ita quidem, euidenter id comproban(tibusv qif tus ] Euangelicis, apoftolicisque fcriptis, Ecclefiam, quam fundauerat,.et cui depofitum fuae Reli- Yf gionis commiferat cuftodiendum , perpetuo vi- jiþilem conüituit,-:ct indefectibi/em fore p;'aedixin ! $7 Eandem porrb et vnam , fanctamqüe, et ca- tholicam , atque apoflolicam efsevoluit, et talem femper futüram efse palam declarauit. Conor, x) lgitur VisrB1LiTAS, PexerTUI- TAS, ÍNDEFECTIBILITAS, VNr- TAS, SANCTITAS,; CATHOL1CI- TAS; £b APOSTOLICITAS verae CunrsTi Ecclefae uotae characteri- flicae funt, et diflinctiuae adeo, vt quaecunque fecta alia ceu falJo Chriftia- 70 ;reiicienda fit eo ipfo, quod recen- fitis notis , praefertim fimul | fumptz's,: de/tituta cernatur. " 2) Igitur PURA ÉVANGELII PRAEDI- CATIO £L LEGITIMVS SACRAMEN- crORVM Vsvs, prout communiter DD. PnorEsTANTES opinantur , figna di- flinctiua , notaeque propriae verae Ecc lefiae. haud funí , neque etiam ejse gof- [unt , vtpote quas vnaquaeque fecta fi- bi folet arrogare. $8 Oäo 33 Itque d $8.. Lubet nunc, cognitis verae Ecclefiae bri- teriis, eorundem adplicationem ad diuerfos, 'obanti: qui fe veras chriftianas Ecclefias vocant, coe- Fcdleft: tus inftituere, et primo quidem ab Ecclefia Ro füne Ro mano -- Catholica ordiri. Et ecce!- TtuO l a) Pere vNA haec femper fuit in vniuevali eius- dem fidei profe/sione , vna femper im eorun- )g*aedixit dem facramentorum participatione , vna fem- per in dependentia ab vno communi capite -« perfectifsuna. vnitate vna. et fuit, et hodie- y, &i dum efl. Sic et b) VERE SANCTA /emper vefplenduit, adhuc- et u6 dumque vefulget, [iue, quos vemeratuv, in- tueavis, .Fundatores , Jiue quam profitetur , attende fis , doctrinam , fiue ad Iu menbra oculos intendas. praecipua. eiæ;s- TA$, W Jnfuper w c) vtr& CATHOLICA Ccutm in doctrina, loco ac tempore, etextitit ms " lta porro. Jemper et adhucdum exiflit. ; (dartit 7] (ld[oi ! d) vere " APosrOLICA /alutatur non tantum ex parie propagationis apoffolicae , et doctrinae j r d f ab Zpoftolis illi traditae, fed et. ex garte au- toritatis a Cam1sTo poflolis commi/sae ,- et i /umpm ab 4poflolis ad eorundem Succefsores trans- mifsae. 1ta pariter ab ertu fuo ad noftra vs- que temyora e) vere VzsrBiLwIS femper fuit, et vere etiat- num ejl. Ita demum; infinitis licet: iactitata mnitif ä.l per[ecution um h þgm protellis , numquam sihilominus T def-en.t, femper L f) UfTe INDEFECTIBILIS pe rmän]ït. Den'iqulei, T e[SlP' g quum iam per octodecim propemodum faecula, quamuis- infinitis fere infefta periculis fuevits firma iamen [emper , conflansque confliterit, j eredere iure fas eft : eaudem ct g) vere j 34 o—ök::*—:-o: onot g) Ut/t PERPETUAM ad vs que mundi finem per- : dumturqm —q/Sg. ! $9. . — Ad. haec fi cogites , menteque paulifperl recolas , quam innumerabilis turma teftium , autoritate, et integritate grauifsimorum, Ss, Patrum videlicet , Doctorum, Martyrum, Prae- dicatorum , Confefsorum etc. etc. omni ex gen- te et aetate, iccclefiam catholicam vt veram Chrifti Ecclefiam conítanter confeísa fuerit, ac vt genuinam eius fponíam ore ét calamo, vita etíanguine propugnauerit; quantis porro di- uinae potentiae Sigillis , miraculis fcilicet, et vaticiniis, nullo non tempore iaclaruerit, quam mirabiliter et propagata in omnem orbem ter- raruüm, et in medio infinitarum propemodum perfecutionum, et periculorum conferuata fue- rit; quam denique perfectiísimo cóníenfu doc- trina eius, quam hodiedum profitetur , feu theoretica, feu practica , doctrinae Ecclefiae veteris primorum trium vel quinque íaeculo- rum correfpondeat; fi inquam haec et eiusmo- dialia, quae proferri pofsent, grauifsima ar- gumenta, depofito partium ftudio, tecum ipfo diligenter expenderis ; coecus fis, ne quid ni- mium dicam, oportet, fi nihilominus Eccle- fiam Romano -- Catholicam tantis ac tam ful- gentifsimis veritatis manife!tae radiis refulgen- tein necdum vt .ve P ravnln. ac genuinam . adgno- ueris. Conor. Oäö 53 jmp 1) Euidens igitur 2f , feu. euidenter credibile sifonot. et credendum efl , Exclefiam. Romano - ca- tholicam vERAM illam, quam CnsrsTvs in/lituit, fundauitque , Ecclefiam efse — et quidem , quum -inter fectas, quae fe snominant. Chriflianas ,. iuxta $ 525 et 53 paife teftium, vna duntaxat vera fit , et efse p'ofs;it.,' nun, X 2) VNICE VERAM fequitur ; efse. - Ex quo ylt»eriu-s-' m n j ex g 3) VrRAM CHRISTI RELIGIONEM inso- LA Romawo -- CATHOLICA Éccrx- vt veanm uertt, Y SIA £t fomper extitifse, et adhucdum in. m t//a SoLA extare. Confr.cit.S $3- Hinc, imo, Vi ] cum fine vera CnmxsTr Aeligione nulla orfo t vera felicitas , falus nulla 4 fuper/it fpemn-v Wiet, ! da (cit. $. 53.)- 4 Extra Eccdefiam Romano -- Catholicam —— rit, qui rben ( nullam falutem dari. Jgitur Jf »pemO 5) Tolerantif/mus , [eu Laxiorum feu Stric- "at Y liorum ud i profligatus iacet. iierentiflarum lzifce penitus enfiü d r *) Quum Hiftoria Ecclefiae catholicae; Ecc ]e [ ) feu Chriftianae ( haec enim vocabula aQ j iam vnum , idemque fonant ) per- | t ejus plurimam lucem propofitae demon- ftrationi de veritate Ecclefiae adiiciat, jsim ! illamque fingulariter confirmet: earni ecult l hoc loco in compendio exhibemus, e qll! crifica, notatüque digniora ad fora ys D propria remittentes. Iluuabit interea hic cum ceebriora Ecclefiae catholi- cmmf cae Symbola, quibus communiter, te vti folet, cum etiam libros quosdam, j 2?01 quos veluti fymbolicos'habet, pau- tis commemorare, vt inde, quae - eius ( D 4 56 e Oæg o eius fides et doctrina fit,^ generatim faltim colligi pofsit. a) SvwnorA ÉccrrsiAE CATHOLICAE CE- LLBRIORA. 13 — — Aposrm ICVM, vere ab Zpo ftolis. traditum.. 2) — — NICAENO u CONSTANTINO- POLITANUM, gprimo qmdem in concilio Nicanocontra, Arianos conditum ,. pofl au- tem in Conflantinopolitano contra AMacedo- nidnos auctum. $) — —— ulgo AT;[ANASIANVM,falfo S. ArriaNAsIO ad/zriptum , cum fit par- ius Viaruir Tapszwsis in Zffrira Epi- | fcopi fub finem. Saeculi. ". florentis. Qine 4) — — LaTERANENSE dHüno I215. is H hoc aeneralz concilio conditum. dum $) — — ViExnENSE , quod habetur Clt- f Trgy ment, VNICc. bE SuMM. TRiINI1T. actltf 6) DrcnETvM Evaxei11V. pro Infiructio- Ti se Zrmenorum , quod incipit : Exvr.TA- TE DEO AprvTonrt NosTRo efc. etc. vim mam1 ?mv habens et autoritatem Concil.. Oecurn. ld 9) PnorEssto FIDEI TRIDENTINA , (td£ ad. calcem Concil. Trvid. extat. i . b) Lisnz Eccmsua CATHOLICAE ,SYMBO- LICI: 1) CANONES ET DEcRE'm Conczlu Tri« ti dentini. C0f 2) CarEcHISMYS. RoMAst' ex Decreto làbo - huins Concil, iu/su S. Pxx. V. editus; qui- bus adzungz jpo/sunt z 3) C^* 51 j genett UMNE 3) CATECHISMVS. MAIOR PevRr CAxi- sir iufsu FERDINANDI lwPERAT. Gnn n L1CAR ,. 1554. &itus , ei 4) EivspEM CAVTECHISVI-V!VSA MINOR, 'pri;- ma vice an. 1566. impre[sus, qui vterque u d vniuer/ali ferme fidelium vfu comprobatus . efl. Denique NSTANTIM a n u A — .4) Omues. Catechifmi ad sormam Romani pro Fidelium vfu con[cripti, et legitima au- I , M , toritate adprobati, in Catalogum libro- dra M rum nofirorum. : fymþolicorum Amte reft- NV f?' fgtztur. N um J 60. fra à :Ex quibus omnibus ; ciuid gentäratim de "AUs diuerfis extra Ecclefiae Romanae communio- TOBVIU nem exiftentibus chriftianis fectis fit ftatuen- dum, facile eft aeftimare, Scilicet quum in i habiard fingulis, quantumcunque fefe chriftianas efse INIT: jiactitent, nihilominus verae Ecclefiae demon- p d o lifni ftratiua criteria aut omnia, aut faltim potiísi- - [v eir t V mam partem defiderentur , neutra a Chrifto in- ftituta. eft, neutra vere chriftiana eft, quaeli- Jatitie bet Píeud * M 3 h : o - chriftiana eft, et ceu falfa iure re- m "?Qdiaüdä. E * ar ail. Prdfeüan— :Iän Ffþeciä id d e thäque fect tica, Lutherana fcil. et.Caluiniana data opera (wii commonftramus, grauifsimos, queis utraque laborat defectus, fingillatim recenfendo - e& ? lu d 9 Hunc quoque in finem viriusque Hiftoriam bre- w'fsimis heic delineamus. E a 62. " - 5$ ia P I) : -Hi-s;.fc'e ergo man ifefta quarumlibet acatho- W licarum fectarum falfitas oftenfa relinquitur; Hisee enidens Ecclefiae Romano - catholicae ín the veritas luce meridiana clarius elucefeit: operae quentib nihilominus pretium erit, ad maiorem eorum mouttra quae hucusque dicta funt, acquirendam co- t d gnitlonem , quae in dubitata Ira | * adponim u5, opera Qu c-oniq'u'IUifs'e. ' n 3- Jlu TRU ;Belfaifr'hz'n. vobert. Cärd. V-Difpntzïæt'ionum de contro- L uerfiis chriftianae fidei aduerfus huíus temporis haereticos opus: Tomi Ill. fol. Ingolftad. 1586. Zldviani et .Fetri de' Ialeaburch Opera omnia Vo- lum. ll. Colon. 1669. Lip/i lufli de vna Religione aduerfus Dialogiftam Liber. fol. Antuerpiae 1604. Granduiliers L de Ecclefia Romana fola credibili et vera. 4. Dilingae. 1716. Dofsuet lac. Benig, Hi- ftoria Doctrinae Proteftantium in Religionis ma- teria H. 'Tomi. 12. Herbi;;. 1718. Eiusdem Expo- fitio Doctrinae catholicae de iis argumentis, de quibus. controuerfiae funt. 8. Vieiae. Ziusdem G)t fébicbte von ban 93eranberungen ber proteftantifcen t nin &t &ree 2. 3 Deile Dafjau 1769. Gotti Pinc. Lud. Card. H de vera Chrifli Ecclefia. £. Venet; 1750. 4mort u Fu/eb. Deuonttratio critica Religionis catholicae. AU i f. Venet. 1744. uguenini Dau. V eritas Catholi- It u cae Religionis 8. Coloniae 1703. M. de Mahis La Vetité de la Religion catholique. 8. á Paris 17ro. JStattler. Beued. : Demonftratio Religionis catholi- cae8. Auguft. 1770,.J/ieft Stephan. Demonft, Re- i ligionis catholicae Tom. Illus Inft. th. 9. Euftadii eädme 1786. Zümmer P. B. Veritas catholicae Religionis $. Auguftae 1790. Üliers 2lloye foftematifdye 0te fites 1 tbobe, QDroteftante h. bon ber 98abrbeit ber fatbolis HIO!' Jl fdben $icde ju tüber jeugeim 8. 2fu9ób. 178 1; Confr. in- ETU & « afuper &amlung fei tter Gontroperé grebigten x... Raps . Seb, Jof. de n otis Ecclefiae 4. Mogunt. 1782. etc. Oæo 59 635. I t acato "TYUSS ab folus xerae Reclelide doc tripaä elitquiu eitiola feu theoreticas, feu practicas nobis in fubfe- it: opt quentibus ordinatim exponendas et inuicte de- monítrandas, fumimus ; praemittentes eaprops Fefft eQJUs endam o ter et perfpicue declarantes íolida illa ac in- dubitata principia, ex quibus ratio fufficiens g5, o omnium ac fingularum Ecclefiae catholicae ve- & 1 de -conrfq ritatum reddi poteft , ac,'etiar»n debet. . y; fempott ld. 13.8.6 SECTIO EH omnia Ve a Religiot emiae 16 TRACTATIO DE fola credi " thig. i PRINCIVPIIS' .THEOLOGICIS. ligions * m EXF?' 64. ymentis, * Cuujdom v a plan'eq eft: Theologia, vt alia quaeuis fci- It tfntild entia, fua habet folida et inconcu/sa Prin- JLad. Ui cipia, ex quibus omnium , quae in ea diíse- runtur dogmatum, ratio conuincens ultimato ; catholicgf ? itas Catho d Ml ! reddi pote&, atque etiain debet. ; us 65. Jis cathgilr Igm(jü h 'f Aft, quoniam horum princilpiorum*' non ((* Eu'aü eadem vis eít et efficacia, fed alia quidem veri- e Rehgmm tates reuelatas complectendo, obiectum fidei, " Jj fi 1! mormque coaftituunt; alia autem veritatés 14- bl imanu [COHHH hs ..oitendendo , 'lfh(eologþiae Canditatum x H Hqual Ed if d 69 — 0 u- v quaü ducunt, et in V er-iHcAogn-itione abs erro- | N T j ris periculo dirigunt: quare Principia Theolo- | ünqqitür giae in conjiitutiua ac directiua a nobis difpef- cantur, ratio patens eft. De hlS po&e:ïl', mo. ijo dg illäg. DE i In fingul PRINCIPIIS THEOLOGIA E CONSTITVTIVIS.. dipoft COntent. t vertn 66. Haec inter primo ftat loco S. Scriptura , tam Zet. quam ANoui. Teflamenti. In hoc enim D omnes, quotquot chriftianam profitentur Reli- vidioa gionem, difpari licet fenfu, conueniunt. dih d tos adí 67. hgc [Uy . Libris conftat illis ipfis, quos Tridentina Uif Synodus in canone de diuinis Scripturis enu- Q ln merat: quem vtpote iam ab antiquiísimis Con- ciliis conftitutum , ab.Ss. Patribus ad nos vs- que transmiísum , imo in ipfa adeo antiqua Ita- Q la verfione occurrentem , prorfus immerito per- IU uerfae nouitatis Protefïantes incufant. Tttm 68. Ql fe, li Omnes igitur 'hi libri,- Deutero - cánoni- 110f cis minime demtis, in cit. canone tridentino Iito. recenfiti , non duntaxat ceu libri vere: diuini Tüm $ diuinam complectuntur doctrinam,, id quod re- llem ln j Afp.c,e'ct-u,Libr. V, T. ex Them. 32. et fq., et libr: O— —— 61 e m N. T. intuitu ex Them. 42. et fq.f eüictum re- pia Ts anqitu'r f fed :e-t vere diuinitus infpirati funt. : 1obis dj ofien, s 69. Interea non videntur efse infpirati quoad fingula verba, verborum ordinem, nexum, ac GIAE difpofitionem , quibus res et veritàtes in ipfis contentae exprimuntur, fedduntaxat quoad res et veritates, fiue quoa»d fententias, &eript 70. ) hoc er Etfi vero facile in vniuerfum canonis facri entur V vindicetur integritas, authoritas, et diuinitas: dunt difficile tamen eft, - fingulorum librorum cer- tos adfignare authores. Conamur nihilominus hoc loco, in vniuscuiusquelibri authorem inue- s Ti Írigare,. et quoad id fieri licet, eum etiam iux- mhs & ta ,,Regulas.iäna'e crifeos determinare. isimis ; ad nf n Quod porro eft ad Idioma , quo facri libri atf primitus fuere exarati , conftat, Vetus Tefta- It ientum, quoad maximam partem, hebraice, Nouum vero originetenus graece fcriptum fuil- fe, fi Euangelium .S. Mathaei excipias, quod ) « d non graece, fed hebraice, feu verius dialecto trid lyro - chaldaica primitus confcriptum fuifse vete- 'ere rum Scriptorum teftimoniis innixi defendimus. d q! pilt ldem probabilius. adíerendum videtur de Epi- M e E- p üqlg-b'. Pauli ad Hebratos. : Quae autem d uan- j 62 Oæïäo : uangelio S. Marä primi—tusrrlatine fcripto ac de eiusdem autographo Venetiis adferuato olim nonnulli centuerunt, hodie quidem a melioris É notae criticis merito reiiciuntur. NT ylicat 72. quam Reftat, vt de antiquis Librorum horwh facrorum veríionibus aliqua dicamus. Inter eas vero graecam Veteris Teftamenti Transla- tionem, quáe feptuaginta Interpretum dicitur, ) et noftram Latinam Vulgatam potiori dignas " confideratione e lT xiftimamus, inde de 'Fl'tx'aque feqllentia : ib Q T a) De illa quidem defendimus, quod merito olim siaguam in Feclefia Authoritatem obtinuerit, pism et adhucdum hodie obtineat. Eft, ( b) Hauc vero, vtpote legitimo tot faeculorum vfü in Ecciefia probatam , in fidei, morumque cá- pitibus cum' Hebraico - gvaecis fontibus , etfi non vbique verbis, fenfu tamen. exacti/sime Y i sdl comuenienten , .ab ipfis adeo docti/simis Pro- teflantibus, PAvr.o FAG10, Lvp. pE Dxev, li Wt Isaco CasavBoxo,; Warroxk , CALov- ! Ti 10, MicnaErE, aliüsque [ummopere di- Iv laudatam, ommibusque veliguis, quae cir- cumferuntur , latinis verfiombus antepofitam, vecti/sime a Conc. Trident. Fatribus autlen ticam declaratam e/se propugxamus. *) De ceteris peculiaribus S, Scripturae ltite] adfectionibus e.g. de ftilo. N T., de Verby diftinctione vtriusque Teftamenti in capita 'et verfus etc. etc. IPenr -quacüti re- . fpo.nq.emvus;. Ti ] 73. Ei Ls* 63 il tti TUato Q 25 4 mdir . Ettantum ad notitiam primi huius confti- tutiui Principii: quod autem-eius vfum e£ ad- plicationem ad res theologicas fpectat ; j4 f/i cra, quam hic explicamus , perfpicue declarabit Um Tonr us ht HERME NEVTI C A. d Transt 74- m dicit Elus nomine quid fit itlfeïïigendum, iaxh ori digi fupra Them. 5. indicauimus: atque quam vtilis, e mmq: imo quam omnino necefsaria Theologo ad ger- manum facrae Scripturae fenfum, cognitu fae- |mtrto d f oj pifsime difüicillimum , adfequendum exiftat, non eft, quod multis oftendamus. lm ;r:orrm;queü / 75. b:ïl.' äbfls , (' Scopus ergo. nobilis huius fcientiae prima- y at M:mb (j rius eft, genuinum S. Scripturae fenfum inue- ) DE Dm' ftigare, et folidarum Regularum fubfidio deter- E at minare, quas ipfas mox proferemus, poftquam guojtt u pauca de multiplici TCXWS 5. lenfu dixerimus, t w .a - nhus t 76. s. Itaque fub fenfu S. AScf*ipfuräe i n lum rerum intelligimus. con , Seipi ceptum, queim Spiritus S. per verba, aut per res verbis comprehenfas intel« ligendum exhibe E Ex quo fua pte pateícit ; ilf guadïlï(? riam exiftere : le Potifsimum bifa 1) IM- 9! 64 gt YERBA- 1 I) IMMEDIATVM, LITTERALEM; ) LEM, quem verba ex S. Sypiritu .s intention£ proxime [iguificant , et : 2) MEDIATVM,;, MYSTICVM , ARCANVM; SPI- 1) JRITVALEM, pluribus- fane in locis admitten- dum , qui non proxime per verba, /ed per. vus verbis expre[sas ita indicatur , vt ves per ver- t - ba [ignificatae iterum. quid. aliud. ex intentione Spiritus S. fignificent, — En vtriusque exgmpla,: Ü a) Aon ligabis os bouis terentis in area fruges tuas. Deuteron. 25 , 4. l. ad Cor. 9, 9. b) Os mwon comminsetis ex eo. Exod. 12, 46. " j ..* ]oan, 19. 36. etc. p Hic porro| vterque fen fus varie fubdiuidi- tur. Sic abit d D a) LirkRALIS in proprium , impyroprium, qui £otio j &t tropicus adpellatur , : gf'ammaticqlein j 'hillo- ritum elc. 1 ^b) Mvsricvs im typicum, allegoricum : tr'opolo-: gicum, anagogimm. etc. *) Notionem vnacum exemplis vniuscuius- que þorum l-'enfuumk quaeüti tradinxus; i 78- Praemifísis hisce, ijuae media, quasue Re- milas Hermeneutica facra circa quemlibet fen- fum. S. Scripturae . inueniendum, vnumque ab altero difcernendum . exhibeat, videamus. Inprimis ergo fequentia in S. Scripturarum in- terpretatione perpetuo . obferuanda proponit Priggcfigia Generalia : 28) Om- 65 Oæü l YEMH a)- Omuia in: Scripturis intelligenda.et: explican- $ Mtei - da funt cum relationead Cin1sT VM $. Av- GvsT. in. D/.:7.. : ÁNVM; 9t b) zmor. Dei et proximi S. Sm'z'ptnmä fiuis ct cis ao « plenitudo haberi debet, Id. de. Doctv. Y €. 35. &it. : Chrift. Hf5 p C) Striptura totavuus efl liber, quia tota vuo ex du Spiritu confcriptaeft. S. Hxgn. inc; 29. Es.* j exm;*: d) In hoc libro NvLt.vs eff. eRRoR contra fidem, anu f üut bonos mores, muila.FAtsrTXAs, nulla CUI'. 9! 9 ANTILOGIA, Uiliil SYPERFLVVM. od, 12;4 €e) ldem Jcriptus efl xxuTVSet ronRis;. FORIS per- HISTORLAM:; INTVS pev NYSTERIVM, Gaec. M. A. 9.in Eze-clz.' 7 j ou [Í 9. Pofro et feque';lti um Regularum hoc in ne- nprim Q? gotiq fumma cura habenda 61:1:: jl P 1) JPeta S. Scripturae in feufa proprio et gram- maticali fumi debent ,. quamdia .po[sunt ; . pof- W ','opo;'ä Junt autem tamdiu , quamdiu nullum praecep- tum fidei aut morum aut nulla vatio conuincens vniusculi ttadimus dubet recedere a verbqium prgprieta'ïg. 2) -AAlmbz'gz-aitaS-l-item& tbllifw vel per- þcontextum, vtl per textus alios clariores; item per colla- tionem .antecedentium e£. confequentium , per " inflitutum inter S. Scripturae textus Favalle- yibet V pet limum ; ac denique coufidevando [topum u- thoris, et S. Textus vnurm [ compvehenfa z. adiuncta . loc Qlijiichq videam jl ihap;ellem , fedes , lm« ynnu ut » v y Quu, fcopus , E DN UM - »? t j * 66 OQ—-E;!QO » Et modus: haec [eptem Scripturae adtendito Lector ! 2) 'V etus. Teflamentuni vit va fenfum lit.ralem ab- undat allegoriis muflicis , Nouun anagogiis, 4) lilud eft occultatio Noli, hoc efl veuelatio - teris; vnde vetus per nouum, nouum per ve- tus exponendum eft. l 5) 4dd flabilienda dogmata aliasque Religionis ve- ! ( - vitates comprobandas priia et folidi/sima ar- T gumenta ex . [eufa literali junt defumenda. titdi f 6) - SSolidum nihilominus argumentum etiam a fem- Tiyime .. Ju muflico duci potefl , fi nimirum de mente f qu SpiniTVs S, certo confíet vel ex ipfis verbis in loco Scripturae parallelo vepetitis , vel /al- ) tin fufficienter- declaratis pev . definitionem KEcclefiae , aut vnanimem fenfum Ss. Faitrum. 7) Interea [eufus mufticus [emper habere debet fun- ) amentum in litevali« 'Quare hic praeprimis eft exploraudus. 8) Quodefl ad vfum Tropologiae , libera haeceft, vt ait DocroR ANGELICVs, his tanium | limitibus. circumfcripta, vt fequatur pitla- tem , fermonisque contextum , nec fit violenia. 4dtque hinc 9) Grauifsimi viri ratum iure habent fenfum vert accommodatitium ; mere autem. accommoda- titium /eu commaticum , mon literali nixum, Jed folo cogitantis avbitrio confictum , argu- 6p mentorum probantium loco et. dignitate duc Àj D Le; Hikngoxvnmo, excludimus. Auga *) Praeter has vniuerfales regulas ad fen- Ilj fum literalem et myfticum ordine et ftijj modo debito inueftigandum necefsa- Dtaet rias, infimul hic peculiariter difseri- gülan] oti.f- mus de $. Scïz'pturag varjiä ldi mis mem;n Wlien, " 6 7 1 Sfrïptwj: mis, de Locutionibus .tropicïs recte in« p Letor terpretandis, de Emphafibus et ad- n [ilrdund fectibus, Tropis, et Figuris textus M o biblici cognofcendis, etc. 'etcf ] d o pnt 80. A Praeter haec P;fincipia et Recular, quas $. o Herieneutica fübpeditat , varia inluper fubfidia et TL media Íübminiftrat ad intelligendas Scripturas t BL sïj'ï'i maxime proficua, imo et quodamodo necefsa- jri n ria, quo(u-m alia interna , externa aliz exiftunt. x ipis t gl tt L [ i . 48) Iu TERNA jimt.ï de/iimatib magnjaï S. Scui»- : ] ! "PVRAE, fidei obfzq wium , smentis Iwmilitas , r dfintis p5 hn - €on/cientiae puritas , et deuota orütio. etc. eic. d i? ExTERNA autem: antiguitatwn hebraicarum 'ji n yIudium , fobrius avtis criticae v/us , Hifto- " riae, Geograp uge 'e& Chronolosiae notitia, lilgrii! coiuentariorum Ss. PATRvM in Stripturam, aliorumque in Exegefi mügis.celebrium u- " /1['5 mF; "at p thorum, *) frequens, lectio, praecipuavum &Editionum, Lettio ; tfif ial elc. num varianiiumn vfus et;f E 2 tfefumt accon grili n *'es g. Iödm. Maldonatus, Em. Sa, Cog?ï Sanctius , gl Zl p 4 lhon/. Toflatus , lac. Tirinus, Guill. Éftius , Corn. iguitl? a Lapide, lfaac le Maitre de Sacy, Hugo Gvotius , 2J- 4lugufi. Calmet, Thomas Erhardt, ern. Lami, glas 4 M Didac. Stella, Ben.. Peverii, Ionat. IVeitenauer; Lau- j vent. |leith etc. ete. quorum et aliorum plurium , m of p P praeclara ac vtilifsima opera vnacum plurimis fin- d gularibus in varios diu. Scripturae Libros Com- (itef mentariis; in.Clafse interpretum.S. Scripturae in- ue jenienda proPcan';. 68 Oïäd.—:—äo $1. "His igitur adiütüs mediis Hermeneuticus NI fecunaum propohtas Regulas in,verum ac ge- tpium nuinum $. Scripturae fenfum indagare ftudeat d trat et ne quis error in Scripturarum mtempxetatlone time( quouis modo irrepat, ante omnia ad anelogiam U5 !l h fidei ( quae illarum fumma eft veritatum, quae pa | fiue Ícriptaein S. Literis, fiue traditae äunt, in- Md fallibili Ecclefiae . catnohcae iudicio vt vere di- 165 ad uinitus reuelatae habentur ) tanquam ad gene- fäl H 1 rale genuinae Interpretationis punc1p1um, ad ) aflh' fll quod ceu adlydium lapidem omnes Regulae ) jlïum. huc vsque ftabilitae demum exigendae funt, perpetuo refpiciat, Tk *) Ad maiorem eorum, quae de hoc primo 1n Theologiae conftitutiuo principio hucusque tto difseruimus acquirendam notitiam infra po- Dir fiti *) Authores iure commendari meren- LU tur. The| 82. Alte- 6 * ASixti Senens. Bibliotheca fancta. fol. Francof. 1575 n Juagnini Santis liagoge ad S. Literas. Liber vnic.f, u Coloniae 1540. Pabiani lufliniani de S. Scriptura, lite eiusque víu, ac interpretibus Commentarius. 8. "f Romae x614. La Berm. Adparatus. chronolo- Czw J gicus et geographicus etc. 4. Venetiis 1735. Car- n tier Galli l'ractatus theologicus de S. Scriptura. 8. 1736. Metzger Inftitutiones $. Scripturae. 12. Sa- m þhmy lisb. 1680.. Laudfrid £einr. Introductio hiftorico- fitis chronologica. in vetus Teftam. Partes 1I1. 4. Salisb. Oper 1744. Prolegomena Scripturae S. ad v(um Cleri Au- fià q uit. 4. Auguft.. 1747. — Obfiraet loan. De Loc. potit "I'heol, Diís.1. de fcnpt. 9. 8. Vindob, 1779. Halzctau BU 0tit, Atg, "ccct o 69 82. renelt ^ Alterum Theologiae .conftitutiuum Prin- E cipium .conftituit Zerbum: DEI non. [crigtum , fed traditum. oare li Enim vero, etíi pleraque Doc- [erpretatigi trinae Chriftianae capita a fcriptoribus Jeozye- ad ag Uci; literis fuerint confignata: funt tamen non atum, Q pauca fola orali traditione ad nos vsque pro- àe lr pagata: quae quidem merito diuinae Traditio- y vt veti nes adpellitantur, ,. Zeuete , inquit Paulus Thef- m adgt fal. lL 2, rs. ,, Temete Traditiones, quas didi- » Ciflir fiue per [ermonem , |ciplum; fiue per. Eyiflolam ito- g Regt ; [iram, . Igitur ; xdae f DCR E 3 I) Exi- Thom. Ynftitut, fcripturifticae. Tom. I. Prolegom; i r in S. Script. 8. Wirceb. 1775.. Goldhtagen Herm. In- cipio r troductio in S. Scripturam Vet. et Nou, Teftamenti itiamih] Partes 1Il. 8. Moguntiae. 1765- 68. Bezange Hie- endari t vonyt. Introductio in Vet. Teftam. critico « Her- meneutico - Hiftorica, Volum. II. 4. Styrae 1765. Gia/sii. S. Philologia S. 4. lenae.-1668. . Rambachit $i I. l. Inftitutiones Hermeneuticae facrae. 9. Ienae. rancof. Y 1732. Stemiller Sebaft. Hermeneutica S. 8. Auguft. Liber Vi X779. Monufperger. lof. Iulian. Inftitut. Hermeneu- $, Sctijt ticae $. 8; Vind, 1784. Hayd. Stephi, Introductio mentafiu-i Hermenentica: in Sac. N. T. libr. g. Vind6b. 1777. Czernii Dam. Inftitut. Hermeneut. N. T. lib£. duo. ys. ciru is 1739 . Brunae, 1780. . Celf. Mart. Gerbert Principia ' Scriptllf: Theologiae Exegeticae. 8. St. Blafii, 1757. et im- turae, W primis immortalis noftri . Z/omas Corbinian. Trac- :tio hi tatus de verbo DEI fcripto , 4. Salisb. 1775 , quo in opere; quidquid folidum ac eruditum hac demate- 3147 ria dici pote(t, copiofe collectum, ac ordine dif- um U j [ ^. / politum, inüenies. Adifis etiam praeftantifsimum 9 1 opus..Clr.- Jacob. de - Long , .fab- titulo :- Bib/iotheca 11;7 j 1 fi facra, Ed Maíchian. Partes 1V. 4. Halae. 1778. 1) Exifféutia diuini-verbi sion ftripti fed. ore ad .os traditi aeque certa efl ,' quemadimodum illa Jtripturae : meretur. proin j 2) aequalem cum S. fcriptura autoritate , vtc- 4 Leque : 3) vt alterum 'Theolo giae con/litutiuum Prini- piüm hàbetur. Quare 4) Errant/ Proteflantes, onan?sq-ue Sectm'z'z'i S. — ftripturam vt vN1CAM , tf PERFECTAM j eredendorum NoRMAM. agnofcctites. 83. ) Vt vero diuinae traditiones ab aliis e. g ure apoftolicis, ecclefiaíticis etc.(de quibus h oc pariter loco ^nexus. cauísa tractamus ) ad- prime valeant difcriminari , - fequentia iuuatad- notare criteria : X) Quod femper , quod vbique , quoa—lxþ ab omnibus creditum fuit, vt reuclatum, certifsime efl yeuelatum: et fi defuper taceant. .. Literae , ex Traditione diuina certo dimanare cenjen- dum evit. — Ad hoc tamen criterium dignof- cendum fufficit notitia confenfus moralis Ec- defiarum , earumque illuftrium. E Quod Ecclefia tanquam ad dogma fidei aut mo- vum fpectans , fiue in Conc. ' Gen. definit , fi- we etiam extra Conc.. Gen. wniuer/aliter pro- - fitetur, fi fatis clare ex Sctriptura S. erui n£&quil, Traditionis diuinae e[t. 3). P'nauimis fenfus et praxis vniformis Exclefiae ^C fetuli quarti " et ; quinti , quin huius praxeos ftiatur initium ex inflitutione Ecclefiae aut ali- r e.t, cuius Concilü , ::gert;gm;i/ignum eft , [empe vt* Oæ&O 7 TT - Vligue creditum fuifse aute feculum 4. et S. dhnodn d vt reutlatum, quod. tuwn credebatur. 4) Doctrina, cuius contrarium, Ecclefiae faltim riltdt, v praecipuae , feu Apoflolicae vt erroneum at- que haereticum |perpetuo condemnavunt , |éx um Dr Jraditione diuina manauit , fi ea ex Scrip- iura vel plane non, vel faltim non fufficien- ter probari poteft. Siüm: :il S» 8) Confenfus vnanimis Ss. Patrum de dogmate PERFECTH quodam in Scriptura non. contento vniuerfa- li liter teflantium certum fundamentum praebet iudicandi , dogma iliud e/se diuinae traditionis. 6) Sedula dein adtentio dlif & f 1) 'ad matetiam, de qua profertur Tradi- 1 (& quïbus tio ; 2) ad tempus, an Chrifti a ts fcenfum fuþpo-; ( inutil nat, nec ne? 3) ad eius concordantiam cum S. Scrip- tura, recta ratione, etc. d il omul*'ufsl iil ' 4) ad eius immutabilitatem etc. $& [.llflf?ï ad diftriminandas — Traditiones , diuinas ab ape- u t ffolicis ,. ecclefiaflicis etc. plurimum [ane conducit. jym dig yoralis **) Confer. Sthenk Gabriel Difsertat. dogm. de Traditionibus, 4. Oeniponti. 1756. Wei/s Georg. Di(sertat. inaug. exhibens | Hmm Syftema Traditionum diuinarum contra l dg AllH ial f Proteftantes 4. Mogunt. 1779 Galura Bernardi Di(eertatio dogmatica de Tradi- f , ditione, altero Reuelationis Fonte. $. Vriburgi. 1790. et praeprimis Clr. Aatal. »i; L Zllexander Difsert, XVI. jus r Ü xin.; fegul. Il jj Tþm. V. Ed. cit. , n n : 84; In- 8— wa:;o —— À 12 * $4- fis, dUf Tradito Interea;; hcet cum. propofita. criteria ad hnad A dlgnofcenuam Traditionem , cum et fupra Them. Ndigio ftabilitae Hermeneuticae Regulae ad S. Tectoris Scnpturae fenfum cognofcendum perplurimum Magil fane conferant: res tànen hoc modo nondum penitus confecta eft, nec omne iam hasce pér ezzulaq erroris per iculüm exclufum. A ccedit , l quod vfus Regularum iftarum hominibus rudi- TUf T0 bus;:qui maximam humani generis partem cou- DeColslt fütuunt, ad certo cognoi"cenuas veritates chri- ftianas fcxemmo sibilis fit: quid? quod ne ipfi KUR Wt w qmdem Eruditi Regulis i(tis licet adiuti, de ve- ritate religionis.certi ac fecuri vsquequaque ef- ficmntur $ 85'- ftts & Quamobrem ne fpecie récti, verlque dect— Q1 QY piamur, neue vtparuuli fluctuantes omni vento Yeten doctmnae circumferamur , .in. medium fupere& 31P )r inquiramus , quod cum facilitate,.tum et certi- pos TO ve tudine praemifsis omnibus long1f51me antecellit , N féu agendum i iam nobis eft . ä&ameï i DE Ts PRINCIPIIS THEOLOGIAE Thor DIRECTIVIS tumq 86. Sane, vt ex Scriptura facra cuius perfae- À pc fenfus etiam in fidel et morum rebus obfcu- liet rus, e» oæ—&..o 4 3 ru's,, difficilisqueintellectu eft, atque ex diuinis criefi i 'raditionibus, quae a falfis abs erroris periculo haàud fatis queunt difcriminari, certa acfecura fupra Ts Religionis notitia hauriri pofsit, infallibilis Di- e 1 rectoris cuiusdam fupremi, feu ludicis fummi erplurmr Xlo nondt Mag?&eriqm praefto fit oportet. m lst j 87- , A Ynibs f Neque felperïreþ eft, qui chriftiano cenfe- tur nomine, hanc, qui ludicis, et Directoris ütta nece(ísitatem et exiftentiam inficiaretur: in eo fttes q tantum, cui liaec directorialis autoritas compe- w ne d ;at,- ,.vehementifsime digladiatur. jifi v g* 98- . Sic quidem maxima pars eorum, quiano- ftris Sacris funt alieni, Scripturam S. vt vni- eriqei cum controuerfiarum- Iudicem . ac- Directorem omu veneratur: alii ob Scripturarum obfcuritatem , It fupeïf ad priuati Spiritus Iudicium confugiunt: Soci- m et od niani vero hanc Iudicis dignitatem humanae ad- qntec tribuunt rationi; alii.denique alia; et: quidem e diametro fibi obpofità comminifcuntur Syftema- ta: ideft: omnes hi fallibilem, incertum, ob- fcurum, nec vniuerfalem, nec omnibus acco- GIAE modatum etc. etc. et eo ipfo inidoneum inep- tumque Iudicem ac Directorem.adpellant. Alios. profecto j j: Chri]lu: in rebus Religionis iles D :? p d i:gctores conftituit, ali 08 eosque iníallib 3 Al« rl 74 0———R— . audiendos, fequendosque Iudices . mandauit, ) Qui illi fint, ex fequentibus collige propofitio- nibus : lnþrz'-mis ergo Dominus Iksvs zdpojlolis /uis munus: Religionem a fe traditam docendi com- mifit, fimulque fideles obligauit ,. vt firmam jis fidem adhiberent. MAvn. vli. MARc. vlt. Lvc. 1xo. AcrT. 1. etc. 2) Zfpoftoli vt munere hoc fue bene, recteque fun- gerentur, Cnumisrvs eos ab omnmi errore in j fidei morumque doctrina explananda immunes fe conferuaturum promifit. Mavun. 16, 18. 28, 20. loAN. 14, 16. Acr. 20. 28. j 3) Infuper.| Paftoribus et Doctoribus hisce apo/fo- licis Paftorem et. Doctorem [upremum prae- pofuit S. P&rRvM, quem etiam ideo fyeciali inter cetevos "dpoflolos PR1MATV ad conjer- ugndam Ecclefiae Pnitatem condecorauit , et quidem lvRisDicTIONA1S , 50n meri HowO- g1s. MaATH. 16, 28. loaAw. 21, 16. etc. 4) PerRvs igitur cum reliquis Zpoflolis in vebus Religionis declarandis , exponendisque dono inervautiae fruebatur.: 5) Porro B. PEvrRo, quum Romae Ecclefiam ere; xtrit, eidemque regendae immortuus [it, Ko- manus Epiftopus, [icuti im reliquis iuribus; Jic et in munere docendi , et praedicandi uc- cefsit , id quod ex vniuer/ali Traditione manij t feftum eft. 6) Pariformiter Zpoflolis in officio doctrinae Epi- l Jcopi fiue. Rectores. Ecclefiis praepofiti jucce/st- vunt, quod ip/um praeter. S. Scripturam ptr- petua Traditio confirmat. I 2 5d Oäo 75 N ) 1 f 7) " :Séd et donwn inerrantiae, qm&m ad vnitatem ! " E p in Ecclefia. perpetuo conferuandam a. Chrifto "Apo[lolis coucefsuwm fuerit , adeoque ad Ecclefiae Chriflgnae e[sentialia fpectet , im corpus hoc Afl i Püflorum ab poflolis translatum fuifse ves TT plane certifsima efl, de qua et . Pagimae b, t f Marn. 16. loAN. I4. etc, et conflanti/sima L Manc.s Traditio , praxis iufuper Ecclefiae perpetua » imo ipfi adeo Ecclefiae Romanae aduerfarii ma- nifeftuut teflimonium ferunt. nf ynti ermt d 8) Quare Epifcopi, Romamo cum Pontifite eorum n fs Primate et. Capite , Reuelationis Doctores in- rit, 16, If ^. fallibiles funt. » 9) "Quidquid ergo xes1 vxAcvM Roxawo Pox- As ao TIFICE SIVE PERORBEM DISPERSI, SIVE CONGREGATI IN CONCILIO GENERALIINM fU W y ibo [iti FIDEI, MORVMQVE REBVS DEFINIERINTs omnes , qui nomine : Orthodoxorum veniunt , TV ad [Oig'i"f' TTE tanquam fixam , immobilem ,. et infallibilem fi- aniri m* dei regulam amplecti. tenentur ,. [eu. breuius : EccruEsrA DocENs — quam Row. PowT. $ 16, at cum Evrscorrs confliuit, N FrDEI Mo- ils i RVMQVE CAPI']'IBS'S DEFINIENDIS INFAL-* iliggut d LIBILIS e/], iure proin v PRIMARIVM Theo- logiat DiRECTIVVM PRINCIPIVM n Zoicim- gdufam? da » at fequenda eft. us flt " uis i 990 pdicnd J x D1x1mus : diiotu .Imo) Epi[copi cum Rom. Pont. quó acti- D n " '! j uaeinfallibilitatis obiectum penes om- jii ! j .. mes Catholicos- certum determinatur. Wum! IIdo) in rebu; fidel et maru m — quo pri- Ca^ marium et itidem apud omnes tho« "L OD——B$cS.9 Ea s tholicos . certifsimum infallibilitatis ecclefiafticae:- obiectum fiftitur ; ad Qquod porro, etiure quidem meuto, refertur determinatio Diíciplinae Ec- clefiafticae , qualem vtpote fidei etmoribus contrariam lEcclefia ne- quit ftabilire aut-adprobare. Huc quoque fpectant facta reuelation2 quidem pofteriora, cum fide tamen et moribus aut Ecclefiae promiisioni- bus necefsario connexa: e.g. Aü- thentia Vulgatae, fenfus Concilio- rum Generalium ac Patrum collec- tiue fumtorum etc. etc. circaSancto- rum Vero canonizationem , et facta doctrinalia, fintne pariter huc redu- cenda, iure dubitari poteft Intol- lerandam nihilominus cum Celebr. Jurat.. de ingenior. Mod. Lib. I. c. 17. et paenis dignam eorum cenfe- mustemeritatem., et impudentiam, Qquirite caelitum catalogo adicriptos Bwth explodunt; et in iis, vt aiunt, ca- IV nomzandls Ecclefiam reipfa et Ro- N | manum Pontificem err alse praeten- ! dunt, IHtw) Siue ger orbem dlrfperji u jiue tongr ega- l ti n conciliis generalibus , — quo in- Lab nuitur, E-cclefia*m Audicium fuum ] t falli nefcium duplici. potns1mnm mo- do exercere valere v1dehcet - D) lk a) VT 4()Eïïïgg£;äääo 77 * Wib /8) VT. DIsPERSA — PER RowAw. PowxTiFi- iitut; d cEM. publice et folenniter ad. vniuer/am Ecclefi- m meri am ioquentem , adftipulante eidem — Jemper ipliaef parte quadam — Epi/coporum /[altim notabili ; quid ? quod [ub certis: conditiouibus tacitus pote f quoque Ecclefiae confeufas fuffiiciat. Cclefa n b) VT CONGREGATA IN CONCILIIS' GENE- a. Di RALIBVS, LEGITIMIS 'enelbyr je tamdé 1) GENERALIBVS — vuniuer/am Eczl«e]iam , Jiue fummum — Pontificem vnacum . Épijfcopis Qnilslt eidem adunatis repraejentantibus. € löll g, i 2) LearTIMis, quoad couuocationem , cele- Concl brationem , ét confirmationem. m colla *) Requifita haec, quemadmodum et a Sande : hiftoriam oecumenicorum Concilio- , eUH rum bucusque celebratorum , quorum t huc r in numero vel maxime Tridentinüm reponendum efíse, fingillatim . hic o- af lt iufsi ftendimus, exponemus. Qui um CA porro potifsimum Authores ad hanc LA doctrinam de infallibilitate Ecclefiae *) um at j gene- adentia Bertlhold. [ac. Vnio religïodis protä&anticae cum jadcrpt *4 qux, & Catholicis in admifsione ludicis infallibilis, 4. Au- guft. 1777. Herzog Max. lgn. Difsertatio Po« p h lemico -- Methodica de actiuae infallibilitatis füb- lecto penes omnes catholicos certo etc. 4. Mo- fæwWP guntiae 1779. Euler Carl. Zunt. De eo, vtrum criptura ceu immediata fidei Regula iure a Pro- Ti teft;ntibus fiatui pofsit. 4. Mogunt. 1785. Scltae- - Qu fer loan. Nep. Diuina Ecclefiae docentis auctori- , T tas ceu medium neceísarium eonferuandi vnitatem Ecclef. cathol. 4. Mogunt. 1780. - Hofemann, Jof. i Difsertatio dogmatica de finali Ecclefiae difperfae e 1783. iudicio in- cauísis "dognïat:i-c'i.s 8 »Pilänäa ^ eOlild- OU 1$ O — 2 o W generatim , etinfpeciede conciliis **) confuli mereantur , infra indicatur. l. Zlterumi vniuerfae 'Theologiae directiuum I Principium , quod iuxta infallibilis E:cclefiáé men- tem in rebus Religionis fequi oportet , contti- h tuunt Sy. Patres, de quibus, quae fcitu necef- faria atque vtilia funt, pluribus pertractat Il - PATRO- lll Somzlegtlmer Clzv*ijl. Difsertatio de 'infailïbili Eccle- fiae difperíae confenfü. 8. Viennae 1773. JJau jo. ANtp. Difsertatio de regula fidei 4. Mocuntiae 1780. Kuln Ignat. Fides catholica de Primatu a Chrifto in Ecclefia inttituto, propofita et defenfa. 4. Mo- guntiae 1782. etc. etc. 2 Benedicti XIU. de fynodo Dioecefana. Libri 1. fider Ecclefiaftica Hiftoriarum Conc. et Canonüm. fol. Tomi 1I. Ferariae 1758. Caba/sutii Joan. NNotitia Bambergae. 1754. Aichard, Cav.. Lud. ; Analyfis conc, general. et Partic. Tomi V. 8, Auguftae 1778. Carrasza Barthol, Summa Conciliorüm inftructa denuo a P. Dominico Sthram, 'Tomi IV. 8. Auguft. 1778. us Gregorii Epitome canon.. Concil. i item hiftoria Conciliorum. fol. Lugduui. 1663. et imprimis ZZzrduini Joan. Acta Conciliorum et Épi- ftolae decretales et conftitutiones Ss. Pontif, To- mi XL. fol. Parifiis 1715. De Concilio Tridentino videfis prae caeteris Faullauicini Sfortia Vera oe- ( cumenici Concilii Tridentini Hiftoria Partes III. fol. Coloniae r717. Reding Zugu/iim, Oecum. Conc. Trident. eritas inextincta. Tom. l1. fol. Einfidl. 1684. Dandrada Defenfio 'Trid. fidei. 8. Ingol. 1580. — Aauefieym. Propugnaculüm Conc. 'Trid, contra Chemnitium Partes Il. $. Coloniae. Wt | 1Ó608. Stoltz; IO(ML Geüa ..aneu.' Trid*entg 4v Di- lipgae 1695. etc. etc. Ó l] *—Q—AQ::z' 79 onciltis Ddica PATROLOGIA 92. Gu Jefidene In tres eam difpefcimus partes, quarum et, CUU lma. J/ece/saria ad intelligendos Ss. Exclefiae PA- gU TRES p! ae/ubpo/þta, et adminicula exhibet. actat Tlda. ln Ss. Pa TRv M Zhthoritatem mqmr:t DAT lltia. Singulorum Oyera refert, veraque a fal[is et dubiis fecernit, ibili U& & Dl *) Ex vnaquaque pauca hxc adnotaf'se fat- ntiae D iciat. ua Chii 93- x a, 4 P Ex I. Parte. Sequentia maiori dlgna con- fideratione obueniunt: v Lbl (d N Sr.. Patrum aronüm ! 1) Notio genuing. H.L An U uffae l"' 2) Cla/sis vavia, j m[ïrm p 3) Biographia. . COUG 4) Studium petuliave, 1663 ym et l 5) Regulae ad recte Ss, Patrum fcmpta intelli- ont genda. Trident 6) Ordo et Methodus, qua Bitres leaenolz j vi ; Vert? eorum fit proficua. Lectio. Par es b 7) Faria denique hanc in rem adminicula. Oecuü ;, li/ ]. fide 94 m (n) Ex 1 l. Parte. Circa autoritatem Ss Pa- Cob 'Bþ4' trum haecce habe Prmcxpxa genexaha. 1) In $o Oäo 3) Jn materia fidem non concernente tantum valet Patrum autoritas , quanium vatio naturaecon- fentanea períuaferit. 2) In fidei, morümque vebus vuanimis eorum confenfus autoritatis infallibilis eft, Tut «-3) Difsentientibus quibusdam in . Religionis ma- loga f teria. nedum ab Ecclefia definita, caeteris ga- alioru.mg ribus pavs illa,. ex qua glures ffant. Ss. Fa- ires, teneuda e/i.v i L] 95- gem Ex I1I. Parte. Eius praecïpuäsmateriaS, (oles ll quae fequuntur, manifeftant Qs n '«PROBLEMA T A. & 1) Bibliographiam Operum. Ss. Patrum extan- àc J Guj tium, fragmentorum , deperditorum , fubpo- ferarja fitorum , deprauatorum etc. fiflere. torby 2) Ss. Pütrum Fer[iones meliores , " Editionts Ws [ praeflantiores , enevita imprimis, atque prae ti [j reliquis praevogatiuas illarum, quas R R. PP. lii Benedictini e. congregatione S.. Mauvi ador- I0 hanc : q«üruni, enumerare. Anaxy[, DN 3) ,Scriptores, qui poti/simum de Ss. Patribus, IIQL» nec non et &orum Operibus tractarunt , rt- Qf cenfere. qiej $ - 4) Diwerfas Ss. Patrum Collectiones ,. Catenas, efäe l celebriores Bibliothecas , praecipue Gallandia- Bo nam, Lhuius prae caeteris merita Propfus Jin- dl ;gulqria. indicare. Eber, trüm &C l zseta ET 81 O0 Tettum v *) De quibus omnibus adnotatos infra *) i oturtu Autores coní(uluifse certe non poexïifebit. L] (uintly Mi 96. ( !2- Tandem declarantes, quis rationisin Theo- Ái ligint logia fit vfus, quae Theologorum fcholafticorum, N itas Jui &i alioru.mque Doctorum pr?uatomm- Autor didiadpiie: $ *) Schleichert Bonif. lnf'titu.ltiones Patrologiae, 8, Pra- gae 1777. Jrgonen/is Bonaueat. de Optima Metho- i BDACCLS do lezendorum fcclefiae Patrum, 8.Auguftae 1756. Macarii a S. Elia. inttitutiones Patrologiae g. Graecii 1785. Tobentz Dan, Inftitutiones Patro- logiae 8. Vieiiae 1782.. /ilelm IFilh. Patrologia. 8. Friburgi 1775. SSardagua Car. Indicalus Patrum ac Vet. Script. Ecclef. 8. Ratisbonae 1772. Caue fotnim ? Guiliebmi Scriptorum Eccleflafticorum Hiftoria Lit- ijorulth F t teraria, f. Genev. 1705. Oudiu Caf. de Scrip- toribus. Ecclefiae antiquis commentarius. 'l'omi tres. f. Francofurti. 1722. . Riueti dndr. Critici Sa- A de" Y) atqm: cri. Libri IV. 8. Lipfiae 1690. /'althii lo. Georg. 105 ^^ Bibliotheca patrittica . Ienae 1770. imprimis ve- ro hanc in rem commendamus: Schram Domin. lii Analyfim Operum $s. Patrum et Scriptorum Ec- clefiatticorum Tomi XIV. 9. Auguítae 1780 — 1791. et Lumper Godefr. Hitoriam Theologico - $s. Ri aciarim eriticam de vita , (criptis etc. Ss. Patrum , aliorum- que Seript. Ecclel. trium prim. Saec. Partes VII. 8. Augult. 1783 — 9o. Praeclaro porro hic vfai Pif! Cdi'ï eíse poísunt docti(simae. Dilsertationes » Prole- "IU gomena ,. Tractatus etó, ete. quos -Eruditifsimi AMaurini Operibus Ss. Patrüm à'fe'editis, et ce- leber. Jmdreas Gallaudius Bibliothecàe Ss. Pa- trum etc. etc. vel praémife etc. etc. quos confíulas. " r"lvmït; vel imifcugruxlt «)Ut L 22 o-fcä.;ï-ï—.—äo etc. etc. adiicientes infuper infra ") perbreuem iyllabum praeltantiorum quorumidam Autao- tiüsque rum, qui hanc de piincipiis theologicis doc- dem f trinam vniuerfim , doctiisime explanarunt, huie ipfi doctrinae imo toti generali Theologiae co- ronidem imponimus, atque fimul iactis iamiam entis, hoc- xgïpdo, Theoiogiac ipecialis fundam eius- G UC [l *) Cani Melchior. Locorum theologicorum Libri XH, 4. Venetiis 1759. Ob/Iraet [osun, De Locis theo- logicis 8. Vindob. 1779. ^og! Bertholdi P'role- goienon 5, T'heologiae , feu Introaucuo ia 1 heo- iogiam fcholaftico - dopmarcam. 4. Saitsburgi It 1743. Fiucentii Fenz Rudimenta. "T ueologiae. 4. ! 1775 Schaaf Sebafl. Praelectiones ce locis theo- logicis 2. Tom. 8. Frauco£, 1774. lunati l'et. ad- Y F üng paratus ad pofitiuam ''heologiam methodicus. 4. Bambergae 1755. Overudorfer. Coelefl. Breuis (le ( E ] adparatus Ernditionis de fontibus theologicis Par- üle tes V. 8. Auguftae 1760. Egger Sereni Difser- Crt D77] iL tatio 'Theologica de praecipuis Locis theologicis. 0i 1] 4. Augutt. 1762. AMuvatorii Znt. Lud. De lnge- niorum Moderatione in Religionis negotio. 4 Venetiis. 1741. /annhard Xav, Difsertationes theologicae, de [ndole, etc. fontibus $. Doctri- N Q Y naeetc.4. Aug. 1749. Stattler Ben. delocis theo- Vi logicis. 8. Weitenburg. 1774.. Brandmayr lo. ld. u Principia catholica, introductionis in vniuerfam ten "Tbeologiam chriftianam. 8. Raftadii 1785. Luyd Bl)m Corbin. lnfiütut. Theologiae Moralis-chriftianae J Tomi 1V. 8. Campid. 1771. Bauer Bernard. Prin- s cipia Religionis chrittiano - cathoiicae 'Tom. I. tf Theologiae vniuer(ae 8. Wirceburgi, 1786. IVuft d()g] Stephan. de Principiis probandi dogmata Religio- Jp4 'nis catholicae. Tomo IlI. Inftitut, theolo g. C. ,Il . d j ]00 1 EE 8. Ingolfiadii 1786. etcf etó, Oc—RÉ30 83 perbrem u At ' . eiusque principiis praemifsis, recta ad Eius. opios d dem füccinctam Expofitionem pergimus. ALUD, Q— ologie —— —— -5 ctis iamig'»: ndamen;r ü u V PARS IIL THEOLOGIAM SPECIALEM n Libri CONCLVDENS. : [ocistit ol P 97- üoio lt votsbu! heologia fþecialz':, vt iam fupra in Praefa- eologie -À tione infinnauimus s loos U , tota in eo verfatur , hat Pt vt quae Cár iflus Dominus Religionis chriftianae Fund mez'nodic]us, 1 ator hominibus aeternae falutis confe quen- l ot dae cauísa credenda prae j &;f,; T Icripfit et agenda, £0 luculentum in. modu i exponat. ; t Aft, quum Credenda ab /fgen dir non vnpa dilierant ratione : cistheuiagr?i non jam more pl lul [ urimorum *) Doematicam Mo- l) 2 ralt ]l p Dl e'LlOr L t IDUS M *) la cómmodum Tyronum aliquorum e iusmodi Au- ;deL b g thorum mentionem facere lubet, eorumque ope- Ta, lectu fane dignifsima, et vti r lifsima paucis re- j v cenfere: lgitur praeter 5. Thomam de Zeuino , S. DBonguenturgm ; loamn. um s alentia , Gerfonium , Gregorium de jj; ? büs vtra aliosque a ütiquiores etc. ex Recentiori- mque Theolo giam Specialem praeclare yri j tractauerünt Carj, jicie n ,I, dogmatica, " Gotti Theologia Scholaftico- [] lomi a, Venet. 1750. £. dá Hamel Io. l' LI Bapt. 'Theol ogia Cleri PT de la Poype corum 7. T omi 8. Parif. 1694. of y lo, Claud. compendiofae Inftitut. theo- &t. 1731. Juenin Gaspar. Intti- log, $. Tomi $. Ven tut, 94 g rali iunctam exponemus , fed de vtraque fingil-. latim, et quidem, cum credenóa ad agenda. Ti praeuie praefubponantur, primo loco 4Aeolo- jus, ld quod 1a- giam. Credendorum pertractabin Quare fit ciendum permulta iualerunt, Á. Y &mad tut. Theolog. 7. Tomi 8. Venetiis 1704.. Habert d ! gt Lud. 'Theologia dogmatica et moralis 8. Tomi 8. Venet. 1747. Conienjon l/inc. Theologia menus, et cordis. 6. l'omi $. Coloniae 1722. Concina Dan, * B 'Theologia chriftiana dogmatico-moralis. Auguftae. Ti 1762. Natalis Zflexand. "Theologia dogmatica et moralis fecund. ord. Catech. Conc. "Trid. Volum. lg li, fol. Venet. 1759. et iu g. mn. Lintidlae. 1768. D Volum. 10. 7Zouraelly Honorat. Curfus theologi- cus T'omi 7. fol.Coloniae 1735.. Scholliner Herman, hg Praeiectiones theologicae Tomi 12. 8. Auguftae D) giae vn uerla- Ogu 1769. Billuart Renat. Cur(us ''heolo hr lis ''omi lll. fol. Wirceburgi 1758. Genuen/is Zin- & tonii Vniueríae chriftianae Theologiae Elemeuta dogmatica, hiftorica, critica. 'Tomi ll. 4. Colo- er "n niae. 1778 //mort. Eu/eb. 'Theologia Eciectica. To- t mi XAIli. $; Augultae 1752. Oberndorjer:Coele[l. i '[heologia dogmatico - hiftorico - fcholaftica. To- mi 12. 8. Fritingae 1762. Berti Laurent. 'Theo- Q logia Hiftorico - dogmatico - fcholaftica de dif- IOg eiplinis theologicis. Tomi 10. f. Monachii 1759* Cdwarsbueber Gimpert 9raftiid)- Fatbolifieé Skeugiong Jounbbud) für nad)bentenpe Gbriften 4 Ti TW &beile 8. emaburgf 1789. X MC Q !]7 Oæ&c $5 Q fin- AO d dul yo ]i . THEOLOGIA SPECIALIS i qui? elit - THEORETICA, SbEV CREDENDORVM, i 98. Varii vario ordine, diuerfaque .met?;odo eam adornarunt, prout opera quaedam infra *) r h adpofita manifefte euincunt. Nobisautem prae $4 Tonid re- F3. k)g*.a guents (ojot *) Petauiws Dinonys. De Dogmatibus theologicis To- jis g mi Vl.fol. Venetiis 1745. Genuer 1o. Bapt. 'Theo- dogmüïffa ; logia dogmatico - fcholaftica Prolutionibus hiftori- Ttid XUEL; cis, nec non facrae antiquitatis Monumentis illu- plide. ! rlus theoli ftrata Tomi VI. 4. Romae 1767.. Boucat Znt. 'Theo- logia Patrum. dogmatica. Voll. VII. 4. Venetiis fiur F? 1736. laroslai a S. lexio 'Theologia hiftorico- j AU dogmatica; Voll. IL, 4. laurini 1738. Sardagna Q:e V"*ue[. Carol, ''heologia dogmatico - polemica, Tom. V1II. g5 8. Ratisbonae. 1770. Stattler Bened. . "T'heologia Y blen:fï* chriftiana theoretica. VI. Tractatus $. Euttadii m 1780. etc. Gimeiuer . Xauer. Specimen Theologiae xectth! dogmaticae, Tomi lL. 8. Vienae 1783.. //iefl Steph. rj Inftitutionum Theologiae Tomus IV. V, et Vl., glultmx qui complectuntur Theologiam dogmaticam fpecia- yriní 1 Tém 8.tngolftadii 1798-89. - Bauer Bernardini Theo- a ^ logia 'doginatica, 'hiftorica; 'critica. "Tomi 1V.'8. naCbii [, Wirzeburgi:4786.. Klüpfel Engelb, inftitutionee -[unf Theologiae dogmaticae Tomi 1l. g. Vindobonae T4 1789. Gazzanigae et/ Bertieri Theologia dogmati- ca in Syftema redacta, T , omi lL. 8. VinQobonae 1778. etc. etc, $5 o ——R£R.o reliquis Syftematibus hanc in rem confectis, il- li lud fingularem in modum praeplacet, quo 7/ieo- logia dogmatica de homine inflüituto , — deflituto, et reflituto inícribitur ; Syftema plane, iam in- de ab Zluguflini temporibus vfu receptum, et ad dogmaticas veritates perípicua ratione ex- ponendas fummopere accomodatum. 99 Hoc igitur iuxta Syftema- Theologiam no- DE ftram fpecialem Credendorum adornantes in tres eam diftinguimus fectiones, quarum Ima delomiue xNsTiTvTO, llda de homine pksrrTvro, HItia de homine REsT1TvTO Ex1 ( tractabit, atque fic diftinctam eam nobis ordi- Quod ne impraefentiarum exponendam fumimus. ficyt ) u h] SECITIO . DE HOMINE INSTITUTO. IOO. quae potifsimum doctrinae präefenti in Vt fin Sectione difserantur , praeuie patefcat , eo- rum hic exhibere iuuat Summarium: .T. Dev ; et sín qatura VNVS — ínfinile PERFECTV$» d. Taixvs| in. Ferfonis , lL Si- 37 Oääo lIl. Sicut VN1vERsvM hunc oRBEM, fit et ÀN- D quo 7;'.35' GELOs, fic HouiNEM omnipotenti virtu?e ; df INSTITVIT — 18, inmi IV. Creatisque owmNiBvs mREBVS /apienti/sime Centum, PROVIDIT —— PROVIDET. Yatiolt & *) De fingulis his membris iam fingillatim. l MEMBRVM I. login t DEVS iN NATvRA VNVS — ,!NNFINITE 1tes 1 t PERFECTVS. ] IOT. Fxiftit DEVS! id quod omnes diuinae Scrip- ^ turae paginae euidenter proloquuatur, id listt quod ipfa adeo naturalis ratio tanta cum per- Ípicuitate Confitetur, vt nemini víu eius prae- m dito dogma hoc, totius Religionis fundamen- tale, liceat citra culpam ignorare. *) Dicta declarat Hifloria . Aitheifmi , . quam vnacum alis huc fpectantibus interrogati exporiemus. um 1O2. . Et quidem in fuübftantia —— efsentia — na- n fufa — VNVS tantum : quo circa errarunt «t 1) PorvrHEr, diuinitatem 'þlures intev. Deos diuifamge[se arbitrantes , u 2) Maniciaxr, duo fuprema serum Wrincipia fomuiautes , JJ 3)' Tni- F»ül- $8 Oc—— $60 3) TurrHEITAE, pro numero per[onarum sa- turam diuinam multiplicanies , de quibus plu- vibus, quae hiflorica funt , coram. j ! 103- Atque infinite PERFECTvs — omniperfec- 4 tus, omni genere pofsibilium perfectionum ple- nifsimus. Vere magnus DE VS efl, et non ha- bet finem 5 excel[us e& imimen[us ! Baruch 25. * yl 104. Interea pérfectiones iftae feu adtributa re- ipfa nonnifi vnus, idemque DEVS funt, mi- nime, prout Gilbertus Poretanus cum aliis exi- ftimabat, vel inter fe inuicem, vel ab efsentia DEL reali diftinctione diuería: nil impedit ta- men, quo minus efsentiam íine adtributis, f item vnum adtributum üne altero comcipiamus. 105. 1 Sic igitur primo varia , quae megativa ad- "pellantur, in DÉO concipimus Adtributa, quae porro talia funt : e * )i 8) vel vi ORIGINIS, &. g. - .X) INDEPENDENTIA, fecundum. uamDEVS s0n £ff abalio, /ed a fe ipfo nece[sario &xi- jflit: ,, Eao.svM,. ov1 svM ! ,, F. I4. - xO 03'! ;2) I«MENSITAS, qud DE f]S vbique ptr Jcientiami, ?otmtiam, et| fubjiantzam f;;; m 89 Oc——1e0 [ottrum v vlla fui extenfione, vel circum/criptione. prae- b qui feus exiflit: , NvNOVvID NON COELVM ET Ill » TERRAM EGO IMPLEO? ,, Jerem. 23, 24. 3) IMMvTABILITAS, qua ab ommi pror/us va- riatione alienifsimus efl : ,, Eao Dowxxvs, » ET NON MVTOR / ,, /Malaclt. 3 , 6. mnipet 4) INCcOMPREHENSIBILITAS, quatenus a nul- jonum j ETT lo intellectu creato comprehendi, potefl: MAG- » NVS CONSILIO, ET INCOMPREHENSIBI- Idl 45 » LISCOGITATV!,, Jerem.32, 9. 5) INgrFABILITAS, ob quam. fieri nequit , vt snomiue perfecto exprimatur: ,, QvoD ENIM » NoMEN EIVS, ET Qvop NoMEN Frrrir itribu » EIVS,. SI NOSTI2 , Prouerb. 30, 14. 3 Hoc tamen non obefl ,. quo minus DE M im- ym aljs & gerfecte faltim nominare po[simus , prout Eum Hebraeus, Graecus, Latinus etc. etc, diuer- | ab st fis exprimunt nominibus , ad nutum indicandis, jmpedit adtribt 6) InvzsiBrLiTAS, i5 quantum oculo corporto abfolute, intellectu autem creato per folas na- ;mcipiaml'ï- turae vires intuiliue nequit videri: ,, Nvr- » Lvs HoMINVM DEVM vzpiT, NEC VI- [] » DERE POTEST. » 7im.6, 16. p Iu MORTALITAS, 6f Incorruptibilitas : ,, Re- yglit » GI SECVLORVM IMMORTALI!/ eft. 55 . [] bod, p Tim' I, 12. b) vel viS1aw1rrcAT31oN1S,; r. g. I) N&cEssrTAS - ÁssETTAS, viculus DEP'S a fe ipfo et quidem necefsario exiflit : : ,, PRxMvs uamüïäï » ET NOVISSIMVS EGO SvM / EGo svM À it/ j an »Er íl, PmrNcrPIVM , xT FiwIS! , m '" lfaiae 41 , $. Z1pocal. x , 8. 4) AETEnNITAS, feu DvgATIO DEIfme ini- if SQvÀAM . tio , finelfuccefsione, fine fine, — .,, Pv fb ;: ) »MöN'( 9 O ——5 zl » MONTES FIERENT, AVT FORMARETVHR ) s TERRA ETORBIS, ASAECVGO ET VSQVE »INSAECVLVM Tv ks DEVS ! ,, Pílm.89, 2. 3) SiwPLICITAS, qua cfficitur , vt DEI'S om- nis compofitionis expers fit: ,, SPrRYTVS EST »DEVS!,, loan.2, 24. lude taem merito pro- j'l:rz'bitm' DEFM cor- a) ÁNTROPOMORPHISMVS, goralium membrorum de/cribens iineamen- ts, a quo tamen errore iure tum Ss. Mg- LITON £ EPrPHANIVS, Cum etiam Trn- TVLLIANVS vindicantur. [3) PawTuHEkrsMvs, DEL M abhac verum vniuer/alitate non diffinquens. ty) Seixociswvs, fea recentior PANTHEIS- MVS. * Hiftoriam recenfitorum errorum in arena, 106. Sic et varia, quae pofitiua. Zlttributa di- cuntur, recte in DEO eoncipiuntur, quorum primarium , in quo et reliqua, de quibus agi- ) mus, fundata funt, 7ita DEI eft — vita ae- terna, independens, immutabilis, fpiritualis, ob quam DEZ'S viuens, feu vz'uuf adpellatur. 107. Jam vifa haec DEI cum 2) per intellectum, tum et - — facit: b) per voluntatem manifeftifsimam fefe a) per m oäiäo .91 ORMATETE a) pm'—rNTELLECTVM i qui reuera anE O datur , ( ETQ K atque infinite pe » Diny le£ proprietatibus : "fectus eft ; quæentibz:s gorro pol- t DEIR PINITIS U I) ScigwTrA, qua DEV'S certo et infallibili- Üer, diflinctifsime, fimultanee , ac intuitiue, i franüy . e. omni po/sibili pevfecto modo femetipfum , omnia pofstbilia , extantia, praeterita, fu- DETA s tura , uon tanium nece/saria fed et contingen- li, et libera, item et futura conditionata , Vs (intya quorum conditio ponenda non e[!, cognofcit , hya $. veligat 1 quin ideo Libertas humana detvimenti quid- piam patiatur , id quod a mobis absque fic dic- tis [cholae S'yftematibus e. g. Thomiflico etc. ab lu r viique mec nece/sariis mec vlilibus, inuicte ofienditur. I 2) SAPIENTIA, qua £t opiimos fnes, optima rDaxtiti media ad eos confeguendos , ea denique fubor- dinandi modum optimum plenifsime cognofcit. erttit : 3) RATIONE, vi Cuius omnium. rerum. nexum et diffincti/sime , et facillime perfpicit.: 4) VrenrTATE —- tognitionis qua fit, vt res ab eo cog nitae nece/sario tales fint , quales ef- iributt: Jt cognofcuntur. " quorlï ^ b) Prr VotvNTATEM quae pariter in DEO per- ibust fectifsima , vectifsimaque datur ,. cuiusque obiec- BD tun primarium et uecefsariun ipfe DEVS eft, Jtcundarium vero creaturae , adfectiones eius vero, firtu feu proprietates q ; uod fpectqt, jkqueptes nume- ldpellaæi —mmus : &) PHYSICAS, (. g. ^ L I) CAVSALITATEM, iM quantum voluntas d DEI verum omniuncau/sa imperans eft, p ". ii 2) Es* i ) ) Mi L] 02 ol 36 2) ErrFICACIAM, ia femper , quod abfo- j lute *) vait DE S , adimpletur, ) *) Ei obpofita eft íinefficax , feu condi 1 tionata voluntas, qua DEVS vere quaedam vult, quae tameneflectum non fortluntur J 3) LIBERTATEM, qua DEVF'S in actibus ad extra liberrimus efl, id quod acteruat eius immutabilitati hlaud repugnat. . 4) Oux1PoTENTIAM, ob quam mon erit 4npo[sibile apsd .D.E M omne verbun. L B) wonarss v. g I) SANCTITATEM, quam antiguifsimum TuisaGivM eclefiafiicum merito iugiter depraedicat. : 2) VERACITATEM,; :Qui3 fons et prmu- piutn omnis veriiatis'eji ) BouirATEM, cuius fpecies Milericor- dia, Patientia, Lenitas, Clementia , etc. Junt, cuique malorum quorum demum cunque permi/sio minime repuguat, q4) lvsrrTIAM, quae fititi non pugnat cum Junma DEI Milerirordia, fic ve[ptttu bonorum quidem. remuneratrix , impro- " borum autem iutuitu vere vitrix þu Vitt- dicatiua exiftit. 108. Ex fumma horum omnium Adtnbutorum » harmonia confequitur: :4) Sv«Ma Maresr&s 'DEI, feu del'n pro exie "ia excellentia ac amplztudme, Jtu pro /upremo , quo 93 6'..3&.*.—20 t quii) quo in omues creaturas gaudet; imperio , acci» plcaur, piatur. a, fet 2) SvMMA GLomA DELI cum z'nte:-'na,'tzlmz-ex- n DEVS G " lerna, quam Jane piijsime per iot 1am Saecula Tatmeneiet Eclefa LDEI in uotifsima DoxotoGiA ex- tollit. 'S ia 3) SvuMA BgATITAS — feliitas DEI, qua 5 Jempiterna laetitia ex diumis oriunda perfectio- | quod du ;'pugnat. nibus ince/sabiliter perfruitur. TTE *) OnsERVAT. HISTOR. quibus poti/simum declaramus : TET imo. Quaé de vmo, infinite perftcto DEO ante . Chriflui uatum . fuerint tum. [udaeo- Mtiq"(;/"""!" rum, lum ei praecipue 4dololatrarum , Po- hytheorum etc. etc. fenfa, errores ete.. Po- ymunio g iythei/mi caujsae etc. 2do. Qua vatione praefens. doctrina primis u d g Kcclefiae. Saeculis a Gentilibus, Haeveticis elc. et imprimis a. Manichaeis fuerit impug- 7^ J &ata; quam firenue vero a. Doctoribus ho- 7700 I j i vum [aeculorum fuerit vindicata? etc. orun . Stio. Quitaudem Saeculis X11. XI1I. XTU. wg/laf. circa. [implicitatem D EI, et e[sentiae eius r pugta ab attributis diflinctionem exorti fint. erro- f t TÉS $ QUGE Jaeculo [uperiori iu caufsa Scisa- rix, if iiae mediae memorabilia. cositicerint , quae triz o^ receutiorum. Pfeudo -- Philofophorutmn, Spi- nozgag unprüuis hanc ciria mcteriam fue- vint deliria, erroves cic. . **5 Onsknva : Lizrkn. Henc a'd. doctrinam de D £ O vno vtiliter confulipofsunt: Car- ; tibu baiali Lodonici de reftituta 'Theologia li- ber vnus. 4. Coloniae. 1345. Gazzaniga Peir. Mar. De DEO etc. 8. Vindobonae W du uinis ï7.63- GJapodi Lud. De .pEO et di W/Wä; e.:ius 94 oöä——-*:eo eius attributis. Libfi tres. g. Tyrnau. 1772. JVaihart Franc : Xau. Idea Magni DEI eon- tra huius aeui Atbheiftas. $. Wirceburgi. 1768. Sedimayr Firg de DEO vnuo, et eius attributis Bed. De'DEO 4. Ratisbonae 1735.. Cachi » eiusque attributis etc, 4. Conftant. 1758 Zhomas Corbin. Officiuin hominis ad Deum etc. 4- Salisb. 1740. Span Georg. de e Xiltentia DEI ex natura animae humanae etc, 4. Vim ae 1719. Fro- mann 1. F. de ftultitia Athei ini 4. Tubing 1713. /ofsii G. I. de The oiogia gentili , et Phyfiologia Chriftian a fiue de origi- neac progrefsu 1dololatriae. Li bri- 1V. 4. Francof. 1668. Leibuitii Confeisio naturae Tm ap* contra Atheiftas, vnacum eiusdem '' heo- t dicaea etc. etc. 'Tomo 1. Oper. Edit. Du- , & tens. 4. Geneuae. 1768. Jafi 1. C. de C ptur omnifcientia DICi 4. "l'ubing ae 1718. Brn (uam 1 F. D. De DEI omni Praefentia 4. lenae 1761. Jole C. F. de diuina Praeícientia, 4. Ibid. 1752. Aromayr 44. G. de diuina * Pu contingentium Praefcien Y tia. 4. ibid. 1727. Baumgarte t ) Jac. Vindiciae omnifcientiae Wne, t if in DEO. 4. Halae 1732.. /V/ief Steph, de Iuftit. DElI punitiua etc. g. 1 ngolft. 1787. Baumgarten Jac, V indiciae iuítit. vindica- t mgrï - tric. 4. Halae 1 ['5 Io Eiusdem de Gloria di- uina etc. ibidem 1733. Zildebrand . G. 1 de Beatitudine DEI 4. Ienae- 1756. adilis porro authores iam fupra pag. 83. 85. cita- feuehr tos, doc quos inter plerique praefentem quoque ,& trinam luculenter expofitam fiftunt. De nique habc in rem varias Theologiae naturalis Expofitiones a celeberrimis Phi- [ lofophis e. g. 77 —f C. Gott/ched.1, Chrift. 1 Áaeger loh, /Poifo - Tittel Gottl, Aug. F- enti der Ío, Georg. Baumeyz'gr 14 C..Ca nz: Gottl. E | IFaldi — p 95 Jf/alch fo. Georg.. Mendels/ohim Mof. Stein- Tyr.m ma;er Paipp. Boehm 4dud. Stüger Beru. hD s Beck Dom. Storchenuu. Sigism. Staitier ). Wircahy Ben. etc. etc. vel feparatim , vel iunctim DEO vio,: cum aliis operibus philofophicis editas; e m G tributis ey, ! confuluifse certe non poeni.ebit, p i. O Salish l )l ex ut: MEMBRVM It. àe 1719 Er TniNvs IN Pgnsonis i .Ti logia geti üe de o Libri , 7tvt autem DEVS vnicus fit in natura, is per- e[sio nat: jsdem o * joni; tamen trinus elt , videlicet Pater , F lius, et Spiritus [auctus; id quod , etfi rationis er, Bdit J iVf2 IN C FLA im longifsime fugiat, eidem tamen neauti- ivb ! qu"m repugnat. anti 4. I!O.. ['elciet G , d dfü:f*« Perorant vero Myfterium iflud diuinae j li I^ paginae, V. T. quidem, in quo, licet fubob- 7mnifcien::gi Ícure infinuatur, et multo magis N. T,. in qvo e/f L(!äp/[l ( ol luce m-eridiana clarius declaratur.. (( vind de Gloraé IIT. ia Igitur ducem fequentes certifsimam hanc m reuelationem , dicimus, Znitatem io. Trinitate g 4v € fep n b2 1 .et Trinitatem in Z/nitate € randam, enqut? um 1 I 12). * Theo!ag'f?-' vertim ] l Trinitatem in. Vnitate: i.e, in vna diuina al efsentia tres perfonas, non mente, ne que €o« AU .gità- (uc 8 / -ï)lf) L] e 96 Oäc gitatione , fed reipfa à fe invicem diftinctas l Püffn coexiftere firmiter credendum eft, ita vt alia fit filir, perfona Patris, alia Filii, alia Spiritur Saucti, ISii 113. Vuitatem in Trinitate: i, e, viii eidemque | fubftantiae . diuinae tres dictas perfónas identi- peror ficatas efse confitendum eft, ita vt Patri; et titus, Filii et Spiritus Sancti vna fit Diuinitas, aequa- ncin lis Gloria, coaeterna Maieftas; feu vt verbis b Ioan. 1. 5, 7. plane authenticis loquamur: ,, li y ; » tres vnum [unt. ,, [ CoRoLL, 1) )?ecte igitur danmatus eft ARIANIS- Mvs Filium Patre minorem Biatuens, a quo iamen errore merito cum $. Liskn1vs P. ( quinulli prorfus for- ! mulae fub/cripfit, ) cumet PP. Agi- MINENSES vindicantur. Ts 2) Recte paviter damnatus efl MAcE- TUl DONIANISMVS, (uius ficul et 4- is, i rianifmi hifloriam in arena. Qülen Ti 114. BU Ergo Pater prima in Trinitate perfona eft, T [ non genitus, non procedens , Principium ini- fuper Filii, et Spiritus fancti — DEVS infini- te perfectus eft! — D 115. Ergo et Filius fecunda in Trinitate perfona 0 g&, non factus, nec creatus, fed ab aetern 8 " Oä;äo 97 | diltinni &à Patre [olo genitus , eidemque vere con[ub/lan; t al t tl tialir, conprincipium item . Spiritus — DE- VS itidem perfectifsimus ! — ^116. ] eleng (onas idt Ergo pvairiter Spiritu: S. tertia in Trinitate perfona eft, non factus, nec creatus, nec ge- vt Pa ' nitus, fed a Patre, Filioque *) procedens, con- jts, gt A VEV iunctim ab eis diuinam efsentiam accipit — Hinc pariter DEVS infinite perfectus! — jamyr: i *) Quae part—icula, ficuti verbum con/ubflantia- lis adpofite et prudenter Symbolo Nyaceno inferta eft, Aptav ytn ts urio a. fj r ^ Ergo denique inter Efsentiam vnius alte- ':ïlf'F D d riusue, vtpote vnam eandemque in omnibus «; il MAv:E: nulla omnino, inter ipfas vero hypoftafes rea- lis, inter efsentiam demum, et hypoftafesnon /m i 1. quidem realis, fed formalis tantum datur di- ftinctio ; duae item duntaxat procefsiones , qua- tuor vero relationes etc. Quid tandem in Trinitate fit Notio, Cir- * ScxioL. : jum cuminfefsio, Mifsio etc. etc. , quae opera externa fpecialiter vnicuique períonae (Sud adpropiata, quae denique , vt haec et alia de Trinitate capita catholice enuntien- tur, generales et fpeciales obferuandae fint regulae etc. interroganti. p i *) OnsEnvAT. ursron. Exponimus loc f , loco: 1) Quae 98 C€0 r:r**:'—:ä-—ï*ä [ó] .3) Quae Proto- parentum no[lrorüm, Pa- iviartharum, Doctorum F. 7. populi item iudaici hoc de MMyfierio fuerit. cogui- tio 2 2) Quae item . Subillinarum, | veterumque Pilofophorum, Platouicorum praecipue ? vndenám eam haujevint ? 3) Quid hanc aduerfus docirinam . haeretici primis, et [ubfeguentibus Ecclefiae tem- goribus molitijuerint: &. g. VNYTARII, illam plane weganies, SABELLIANI, difcrimen per[onarum tollentes , ARYA- N1, inaequalitatem perjonarum fiatueu- i, URITHEITAE, tresinde /Je0s coi- ficientes ? quae. loywm . haereticorum Jit hifloria? — 4) Quam gpraeclare aduer[us haereticorum blaf/phemias Dogma hoc tum a 5s. PA- TRIBVSante et pofl - Nicaenis, tum etiam a& CoNCciLiIS GENERAL- ££ PARTICVL, hunc in. fiuem celebratis adfertum fuerit, gropugnatumque ? 5) ln fpecie hic oecumenicorum Conþiliorum NicAENI, quod inconfulto Row. PoxT. SvrvksrRO nequaquam conuocatum fuit, et cui ipfe per Osxvw. Legatum [uum vert praefedit, SanpzcENsis, Vonuocati a Ivr1o Pox . qui in eodetm in Osix per/o- na paviter. praefidentiam . habuit, Cox- STANTINOPOLITANI, 40 qnidem con- wocatione, meque celebvatione, beue tamen sniuer/alis Ecclefiae adceptatione oecume- Taudem €- nici , hifioriam declaramus. Varramas ; €) Qua ratione feculo . IH. haerefis An1A- l. et NORVM defecerit ? Quinam feculo . Oæäo * 99 trorit, ). T. m XI. in dogmate hoc fuerint hallazcinati ?. Qui- Qam SOCINIANISMI, /t& NkEo- AR1ANISMI tjurit ag Jeculo X ET. in orbem prolati fuerint. Authores , " J propagatores, fata etc. 2 Tandem q uid nofra N aetate in hot comate Jfic dicti inter D D. Prote- i pratgt flantes R tformatores DD. BannpT, DAMw, STrEiNBART, DBasskEDOW, inen hat fueriut 2 e'tf. publie aufi Fxijit i Vxirai **) OnsenvAT. LrrT. Prae'tef Ss. Piutres e. g. Teriallianim Lib. aduerfus Praxeam ABELLIE jfpj, 49 Tom. Il. 8&. Wirceburg. 1781.. Eu/ebium "T ! lh Al/füf!il in Demonftrat. Éuangel fol. Bafilese 1542. uie Loost Cyrillum Hierofol. Catech. XVl. XVIletc, rilicoru fx Edit. Den. f. Parif. 1720. — Hilarium . Pic- tav. L. de Tria. Ed. Ben. f. 'Tom. ll, Ve- ronae 1730. Zucuflin. Lib. de Trin. d. lt Ben. orig. Tom. VIlI. f. Parif. 1698. — Ff- um a5 gentium Lib. de Trinit. ad l'oelic, Notar., j tint Bibl. Gall. Tom. X1. Zl bt Libr, H j pR de fide Ss. Trinit. Totni 1. [2 arte IlI. p, r 7or. É Ratisb, r777 . et&/etc. aliosque quam plurimos ex autiguitate , qui ex pro- Contiif fefso praefeus dogma vindicarunt, legi infüper ex Zecentiorib:s hanc in re o Pt inme- zomïumfb rentur : Lamy Bern, de recta Chriftiano- j j rum ineo, quod myfterium div. Trinita- n tis adtinet, fententia. Libri lV. 4. Florent. [ 1733. Leibnuitii G. G, defenfio Trinitatis per noua reperta lo !abflit; Lj, gica contra Epiftolam Ariani Tomo 1. Oper. Edit. cit. p. 10. i N Ochmbs . /4nt. Opufcula de DEO vno et Trino. f. Mogunt. 4 TT 789. Sembler Rup. de f Ss. Trin. Myfter, 4. Salisb. 1769. Blauck Mich. Theologia Patrum pofitiua de Tri-. nitate diainarum Períonarum. 4. .Oenip. w j (RI J 14 j'l I770. TrYunk Coel. in veram originem il ] Dogmatis chriftiani de Ss. Trinitate difqüi- ! | .I' [ 2 fitia 10€ oæ—æbo ï fitio $. Mog. 1786. Carpovii ;jac. Reuela- | etitdo tum Ss. lrinitatis Myiterium 4.. Lipliae | . GXeCUEUL 1737. Lamy Bern. Difsert. de A27yo; ete. ; [ tX praefixa Harm. euangel. 4. Venetiis 1755* | r Bulli Georg. Defenfio fidei Nicaenae 4 | MQC Amftei, 1689. . Eiusdem ludicium Ecclet. cathol. trium prim, Saecul. de necefsit Ti credendi, quod D. nofter Ze/us Chrifius tit £af | verus DEVS g. ibid. 1697. Danzii dud. l de IESV' Chrifli coaeterna. cum l'atre exiftentia. 4. lenae 1726. Frickii lo. de 1 verbo aeterno DEI Filio 4. Vlm. 1713. $2 x s. Sartorii C. F. de Mefsiae Filii DELI gene- ratione aeterna. 4. T'ubiag. 1758.. /Miciia- elis lo. Ge. de Spiritus S. vera DEITA- 'TE etc. 4. Halae 1752. Zikier Frid. de Diuinitate Spiritus S. 4. lenae 1768. L« Quien Mich. Difsertatio I. Damaíc. de pat- ticula: Filiogue etc. Tom. l. Oper. 5 /o. Jam. Ed. Ben. f. Parif. 1712. byeifer Ts . 'Trias teftium in coelo. 4. Erlangae 1762. ften Schmidt 1o, de Ratione in Myfterio Ss. Tri- V nitatis captiuanda.4. lenae 1685. etc. etc. petn TUf &mct( MEMBRVM IlI. SÍCVT VNIVERSVM HVNC ORBEM, SIC ET ANGELOS, SIC HOMINEM OMNIPO- Cte TENTI VIRTVTE INSTITVIT, — OR CREALVIT. Yide t&mq I1Sg. ? Iu m hie DEVS T. R IVNVS , licet fibi fuffi- " ] rno de cienti(simus , prägpongeptum ab aete crean- O&ääü iot ji. M ereando mundo confilium in tempore tandem u executurus , ante fex circiter annorum mil- toyudt lia, totum hoc vniuerfüm ex nihilo, et quidem €netus nj 6. realium dierum interuallo, in gloriam fuam, Nieent i icium Ed atque creaturarum felicitatem , omnipotenter et de nect fapienter, libere tamen , nulla adactus necefsi- ts Curju: tate, procreauit; quo circa errant: Dauzi 4i eum ht 1) qui vel ipfüm muundum, vel ^i 1 2) materiam mundi ab aeterno extitifse affir- V, 170 mant, aut UI ger 3) globum noftrum 'terraqueum in meliorem $ Mi duutaxat formam re 3 DLT &aurgtum fuifse arbi:- f.: F;uldl j trantur. TP 119. m dj Eminent vero inter huius vniuerfi creatu- Qp p IH ras fingularem in modum Zfngeli, quorum exi- ia f ftentia, (icut fide diuina certa eft, fic pariter U indubium , eos efse fpirituales fubftantias in jj d perpetuum extituras , homine! praeftantiores , numero ftinctos. plurimos , denique certis gradiþus dif 120. l »i . Ft fiquidem eos , quäliter e manibus IN Creatoris prodierant , confideremus , bonos omnes in bonitate naturali creatos eos fuifse videmus, nedum fupernaturali beatos; ad quam tamen coufequendam Íp ecialibus f u?ernatura- f Í libus gratiis exornati funt. Í j* I2I. qu G 3 102 OW—-—-QEO * Idl 123. Ue 1 Iam þliirimi eorum, quos ideo /hngelor O Dum bonor appellamus ,. in originali fua fanctitate feliciter permanferunt, transmifsi eapropter in aeternae gloriae ftatum , in quo nunc pofiti, DEVM, quem intuitiue vident, fummo pro- 5b fequuntur amore, laude, et gloria. &1 4l detur, 122 Hinc tamen non cefsant hominum, .fi non omnium, fidelium faltim faluti iugiter ac con- homi;a tinuo inuigilare, eosque cuítodire, reciproco & propterea cultu rectisume ab illis venerandi. lin fi] € 123. u . Plurimi econtra, quos ideo. Syiritur ma- lb! , diabolos etc..vocamus , non feruantes fu- | uin principatum , fed fuperbiae vitio apoftatan- tes, dolendam gratiae et gloriae iacturam ( b feþere. 124. Hinc DEVS eos rudentibus inferni de- tractos in tartara ftat im tradidit multiplici cr*llibiandos poena. f 125. n . Neque iühac tame n, neque illa per Chri- cor fli mortem facta virium eorundem expoliatione, "T omnis omnino in ipfis infidiandi, hominique "u fzge in bonis fortunae , Que corporis et animae no- Cæääö 103 nocendi poteftas extincta &ü; id- quod praeci- pue in Energumenis palam fit; quos aliquan- 2 /ng do extitifse , immo etiam nunc extare pla- fanctt num eft, Droptan 126. anc pl Imo non tantum per fe, fed et per alios m e. g. Magos etc. hominibus nocere eos pofse, et iam faep L jiüus nocuifse, ngbis indubium vi- detur. 127. n, f r d5 00 Angelis paulo minorem effecit DE//S fiomineni , creando illius et corpus organicum , 'eciprog L atanid, et animam a corpore prorfus diftinctam , fim- plicem, immaterialem, fpiritualem;' intellec- tu et voluntate praeditam , liberam infupcr, atque immortalem. rv I28. Antes -Huiusmodi cre yolate atura /damur füit prima. actutt Quam ob rem Praeadamitae nulli extiterunt , mfl in cercbrq Ifaaci Peyeüz'-. 129. - n d vll o Iam 3s humani. generis ,þrotopla&us ad imaginem Creatoris füi innocens primitus, iu- ftus ac integer, fanctusque mente, multifor- mi porro inftructus ícientia, absque carnis e üp' concupifcentia , . corpore demum immortalis, jrio et totus felicifsimu v s, diuina gratia üeü: infti- fuþu& rl *) Os- f G 4 104 Oc-— $030 -' al*) Onsknv. xirsTOR. Quibus expommus l)'quaeizam Gentilium abque Ihaereticoru-m de origine et aeternitate muudi, de 4n gelom'*m exiflentia etc. fuevint opiniones ? 2) quaenam deim de viribus ac operationibus "fngelorum. malorum , Magorum , Saga- rum eic. nofira praecipue aetate motae at excitatae [int controuerfiae ,. declaramus. 3) Porro varia Gentilium , haeveticorum , at modernorum Naturaliflarum circa hominis creationem , flatum eius primaeuum , qua- litates , et perfectiones , /uflemata , et com- mi/sos hanc in vem etrrores. vecen[emus, His tandem 4) 4ddimus hifloriam doctrinae de. Praeadami- dis, hifloriam item Baianifmi , inprimis quod fpertat fam fiü€. ofum comma Bullae Ha- V*) OnsenvaT. LrrrrnAn. Propofitas doctri- nas inter alios fequentes authores perfpicue exponunt, merito hinc confülendi: .S. Ba- fil'ius Hexaémeron. Tom. 1. Oper. Ed. Ben. f. Paris. r721. Lactantius F. de opificio Dei vel Formatione hom. "Tom. IV. Bib. Gall. Ed. cit. etc. etc. aliique ex antiquis quam- plurimi ; ex Aecentioribus prae reliquis vide- ri poteft: Pbtav. Dionys. 4lexand. Natal. Calmet.. A4uguft, de opificio 6. dierum in ope- ribus eorum fupra iam citatis. Bartenflein J. Q Phil. de Creatione Difsert. 4. Argent. 1708- Ploutquet God. de Creatione mundi 4. Tu- bing. 1772. Ziegler Z/4mbr. de Angelis. 4- Salisburg. 1725. Simon loan. de Anpelis ï bonis. 4. Francf, 1675. etc. etc, Porro-quod eft ad Angelos malos, eorumque opera- tiones; OeïïïääggäO 105 UM tiones , videfis Spän L. G. de Exiftentia Daemonum ex eorum operationibus etc. 4. v d Vim. 1721. Miüller de notione Daemonia- T corum etc. Di(sert. binae advefus Semler. ! ) : 4. lenae. 1761. JPfaffii Chrifloph. de opera- gt tionibus diabolicis in hoc mundo. 4. Tubin- nu, ae 1733. :Deutfde ££ncyclopáoie. $Banb t m ltl. 3irt. 23efeffene. £& $Granifurt. 1780. aramis f£ctartebaufen. £. &Cammtung ber. merfz mürbigften 93ifionen tb Giefpenftet. g. 1792. FiCOrIM, $$ Fatbolifben YOeltmanneo: Uibet bie ia lm Joerenreformation. 8. 2lugáburg x787. fÉ£ben a, d fa, ( eeffelben: lnb bet G&af -- teuflifcbe fHiagie rf eri(tict -- beftebet nod). 9. ebenbafelbft. 791. &anmmlung vcr(diebener &driften, bie bet) Gietegenbeit ber Gafueríc)en Guren im *yabre Proeidtr 1775. X. berausá gefommen finb. 6. SBanbe, j, m 8.:X. Vniuerfim hic, quemadmodum etiam Bulu ) proreliquis theologicis materiis commenda- ri merentur opera praeftantifsima in defenfi- onem religionis catholicae hactenus a Dactif- hs d fimis Viris Auguftae Vindelic, edita füb ti- speit tilo: &Gammlung ber. neue(ten &driften, : d bie feit emigen Sgabren ber:gur Cteuer Det ',Edrgf; S9fBabrbeit im Srud. erfdbienen finb; vnacum æpiücioDï eiusdem operis continüatione fub rubrica? fib. & fortgefe&te &amm(ung ber. neueften &dyrifs fen 2c. £, mya quis d j f MEMBRVM IV. i ,,",;;L;iäi QVIBVS OMNIBVS. CREATVRIS 4 Ww l ) SAPIENTISSIME PROVIDIT — PROVIDET. l eWm gelis,(f 130. ytt | ï"1 mo.vero! quas creauit, rebus omnibus et fin- T gulis DEVS potenter , fapienter iulteque pro* &iopo uidet, 33l« 10b diceiE 9 15t. sso,Quo modo ?. eas videlicet conferuando, gübernando , atque ad earuudem actioues, non'quidem ad id , quod in illis moraliter ma- lum, fed quod in eis moraliter bonum , aut phyficum faltim eit, concurrendo. *) Ex quo'tüm fati, tum calus proprie talis ' exiRetæFiam negari patulum eft. —— N 142; ; ";k Et haec —qæäidem' de generali-prouidentia in- &elligenda fünt: adiungenda:ipfi venit fp«ialir quaedam , m ? penía nimirqm et Zingelis et homi- sbur. h540 TET ^ z.. Zngeir quidem, quuni'eos optimus DE- * " j VS tum ad fipem fupernaturalem deftinauit, .t£um eis de fupernaturalibus profpexit mediis , iXt fic illum faeile confequi pofsent; quae omnia -ek - 'Thematef r20. relücent; " 134 Atque etiam-Hominiur,; quod planum iam eft intelligere ex dictis Them. t 29. patebit ve- « xa-manifeftius , poítquam de homine dq'litqtq " egerimus. *) OssERVAT. HISTOR. Quibus 1) diuer/os diuinae Prouideatiae hoftes pau- cis memoramus , quam quidem permulti "s zäc'- toto- DEO | abiudicarunt: pormu ti E oä*'—äo 107 ti vero eiusmodi a;ioptarmzt fy/ïemt.z*, wenuo, ex quo/uapie veluti /ponte huius dog- matis megatio. con[equebatur. | àcfots Talterns 2) Quam praeclare porro haesce doctrina ab ipfis adeo antiquis Philofophis, et Poe- QU , 4 tis-expofita fuerit, indicamus. 3) Quam denique genuina lanc in rem. Ss. topte t - Fatrum. [enfa fuerint. declaramus: : in Jpecie orthodoxiam .S. Hieronymi circa praefentem doctrinam aduerfas recentio- res quosdam hypercriticos vindicamus. **) OpsenvAT. LITTERAR. Conferri hic d i l fp.r,.'iaf; poísunt ex antiquis : Chry/ofl; To. de proui- dentia diuina Tom.l. Ed.Ben. f.Parif. 1718. T &. Gregor. Nazianz. Orat. XVI. Tom.I . op.. Ed. Billii £. Par. 1619. B. Theodoreti Cyr. Epi/c. de Prouidentia ferm. X. g. Ti- guri 1546. vel Eiusdem beutid)e tiberfez mmus fung. von i. 9. Seber- g. Sfugjpitrg 1790. Saluiaui Presb. Mafsil. Libri . VIIL.. de gubernatione. Edit. Galland. nonifs. : máls je olt Tom. X. fol. Venetiis 1788. Seneca L. Ann. de diuina prouidentia. Vol. I. Ed. Bip. 1782: Ex. Aecentiaribus vero prae ceteris ;- Lomparter Hen. de Prouidentia DEI. 4. Diling. 1629. Stengelii Georg. Sapientifsima : Dei mundum regentis gu- ']um MFI bernatio. 8. Ingolit. 3645.. ..CelJ. Gerbert gt AMartin. de radiis Diuinitatis in operibus iil naturae, prouidentiae et gratiae. Tomi Ill. g. St. Blafii 1762. 2fbbt ^jerufalesm 3Betradytungen über bie Gbvift, Skelig. $Be» ftatbt. 5. p. Y21. et fq. 1774 — 79- Schett . ,/];; f - T. de prouidentia DEI fpec iali. 4. Tu- g l bing. 176. .Span Georg. de prouidentia m ete; 4 l DEIex l'uxgine ration-ig emonügata 1 mä& m 198 OgpzÉco Vlmae 1"727. ,E.','z-ssd-eu'z de concuríu Dei visus cum Creaturis 4. ibid; 1730. Ploucquet t Mo God. de prouidentia diuina. 4. Tub. 1761. num f confr. intuper hanc in rem authores füpra foua de DEO vno p. 94. aunqtatos etc. etc, SECTIO t | | fisim a DE HVOPMINE DESTITVTO. E n 34 Quida fuper habitis, quae fupra Them. r29. enu f ]^ m « erauimus donis, protoparens nofter gran- hpj de peccatum peccauit, quo etíe, et omnes pofteros fuos , .i. e. omne genus humanum gra- tia DEI, vitaque aeterna defüituit. Quo vide fummam Doctrinarum hic 1am ordine exponen- -darum ! 156. 1 ] Itaque formato , gratia et integritate exor- fil hau nato, atque in Paradifum translato Adamo, hanc diuina Sapientia et Maieftate longe dignif- M AK fimam legem. fummus tulit Opifex: De ligno Jcientiae etc. ne comedas etc, morte morieris,. Gen. d N 2 3 I 7. 137. /: JAft callidi ferpe ntis fuggeftione deceptus, atque fuperbia delufus Doimini praeceptum, ( lit nulla, prout blasphemabant Manichaei adactus ate trans- N necefsitgte,' fed libera abutens volunt grefsus p 109 See€— Afcurl grefsus eft; quod quidem latius exhibet narra- * a tio Mofaica c. 2. et 3. quam quidam recentio- 4 uldoresl rum finiftre plane ab hiítoria ad Allegoriam de- 5 ett el torquere conaatur. 158. Ex hoc peccato veluti fonte venenato tri- füfsimi elfectus tanquam totidem iuttiisimae I0 ciusdem poenae, cumin Adamum ; cum etiam in Ektam comparticipem peccaxlpu ilularunt:. fic quidem communiter , iuítitia atque originali fe- licitate priuati fuere, fic et 1peuahaus lubiecti "n luppliciis in arena recenfendis. yer u et o *) Recte nihilominus defenditur, eosrefipuifse um Ex aeternamque falutem coníecutos fux(se QUO i 159. enor: Nec in folo capiteftetit malum, fed in om- nia membra ac polteros, ne exceptis .quidem If ext fidelium paruulis, fola B. . MaR1A ex pecu-. liari Numinis fauore a trifti hoc fato immuni, Md lethalis haec lues peccati pertranfiit Hinc ne- edlgf Jiis mo, nequideminfans vnius diei; liber eft a for- de, hincomnesininiquitate concipimur — om- r( Utw nes natura filii irae. 140. Quare autem? eoquod omnes in Adamo 407 :e A![lm ! capite noftro morali peccauerimus — n quo om- " j nes peccauerunt ; ex quo mcde 1nt9! igere eft, in j p 1 quonam formaliter peccatut . n originale confiftat; ) [fäl] nimi- (uhió 110 Oï:—þ'ääo nimirum aliud non eft, quam ipfum Adae pec-; catum, phyfice praeteritum, prout a. pofteris in illo moraliter commifsum, et moraliter per- feuerans in reatu feu debito fuftinendi odiumini- micitiae diuinae. Hinc peccatum oripinale non eft 1) Priuatio iuftitiae originalis 2) Qualitas quaedam morbida, vel - 3) Subftantia mala a daemone creata, nec de- nique 4) Concupiícentia habitualis. 14 1. Ob hoc peccatum, totam noftram nafufam fauci atam dolemus: ex eo enim confcquitur, gratiae et iuftitiae originalis priuatio, intellec- tus obfcuratio, voluntatis in malum vehemens propenfio; liberi arbitrii non quidem totalis ex- —— ÉR tinctio, eius tamen permagna imminutio etc. verbo mala interna, at« jue externa innumera- bilia. 142. Aft quo modo peecatum hoc in omnes A- dami pofteros propagatur? id vltimo quaerisex nobis? quid refpondebimus? ,, Libentius pro- fecto cum Magno Zuouflino, hic difcimus , » quam dicimus, ne audeaimus docere, quod m:fci"l"f » lgitur cum eodem ;ar rion quaeramts , l]AZlOmO" » do in malum iflud inciderimus, fed quomodo.ab » illo liberari po[simus , i. e. in nofiram Keflitu- Bionem inquiramus, X* OgsER- —— iO X11 t Adte n **) OssERva'r. nisTOR. — Queis enarramus : It 1 pri 1) Quoodo dogma de peccato originali fla- Yorditer tün pofi zdpoflolorum exce/sum et fubje- x odni quentibus jeculis àd usque 5. Avavsrr- I I) Mil ques NvM fauerit impuguatum et a. Fatribus F. de £ jatum. 2) Quos motus aduer/us hauc doctrinam P- LAGIVs /u/citauerit 2 el 3) Quot labores ac couatus S. AvavsTi1xvs, 252 , 6d Coxc. Arnic. in caufsa Felagii celebra- ia, &R. PoxTi1F. IN NOoCENTIVsI. Do- NIFACIVS, LoSIMVS, dlique im pro- pugnanda antiqua veritate infumpferiat. Ín [pecie de. Poutifice Zos1wo objeraa- mus, quod non tantum FPelagii errores nuuguam adprobawerit, fed nec nimiaer- am pmgrr il ga eum iudulgentia peccauerit. COD UW j iif 4) Quomodo doctrina iflhaec a. Prlagii tempo- ribus usque ad tempora praetenjae Refoy- p veld mationis Iutheranae in Ecclefía e£ couferiia- ytotalsa 7 , ia , et contra haereticos propugnata [it? — yInuto & li Quam multifariae a faeculo XET. ad uo- It J j Jtra vsque tempora dogmatis liuius fueriut impugnationes , a Sociniauis inprimis zfr- meniauis etc. modernis item' Naturaliflis , etc. factae. £is denique adiungünus j m 6) Hifloriaii controuerfice de immaculata B , ) QIUHEI"J.*? V. M *& & IA E. Conceptione, i a'**'*) OnsenvaTr. LrrTERAR. Hascede homi- VIOH: : [j ne deftitato doctrint 1 $ praeter 5s,. Patres, :( in à pecie .S. 7o. Gl : Epifk. ad Olymn. ! d Edit. cit. Zuguflinum Lib. de peccato Ori^ ginali contra Coeleffium 'T'om. X. Ed, cit. i j P etc, aliosque iüures$, ([equentes- infuper atl & ( Md 11£ Oæo authores vel vniuerfim, vel fingillatim per- fpicue exponunt; Zmbrce;. Catharin. Li- —— Fellecii I ber de peccato originali 1550. — de origin. hom. iuft, et iniuttit. 4. Dilin- P gae 1586. Ziexandr. laí. in Difsert. 21. in fecul. V. de peccato originali. 'l'om, 1X. ed. cit. Sr/uveizer Jo. de primorüm ho- mibum creatione et innocentiae ftatu, de eorumdem lapfü, et peccati orig. in po- Íteros transfufione; de aliis inde deriuatis poenis, praefertim ignorantia etc. Dif- fertat. 3. 4. Colon. 1682. Endel Rom, Mat- fa perditionis originalis 4. Salisburgi 1749. Geruafio Zugufi, "Tractatus de legibus, peccatis etc. etc. 8. Vindob. 1764. Kru- entr. Ge. Zid. de lapfü Adami et fequelis 4. Mogunt. 1784. .Sfondrati Coel. Card. de immaculata Conceptione. 8. Salisb. 1754 KReufm. Georgii Abb, Roggenb. B. 7 Ma- hh viae originaria immunitas. 4 Auguit, 1756. etc. etc. J SECTIO II l Mqe ïäm D DE HOMINE RESTITUTO. tg Y I45. S ynopfïs doctrinaru m, quae hanc Sectionem abfoluunt, fequens eft : Jy) Ad homi exitium auertendum, qui ne- lios ce(sariu at pra : 2 , diuinus Liberatqr -- AMefsias promifsuïs- eft jtin , 2) Venit is ín perfona Ze/u. Chri/li, 3) Ft- i i À Oi II3 neilitiay (atharis nl 3) Peri DEI -- veri Hominis, ,0 h: ..... 4) Morte füa genus humanum vedimentis , iltlt, d ,.Di in Dilsr 5) Nouumque infuper regnum -- Eccefiam in- flituentis, T nali, Ton rimorun 6) Cuius membris de faluberrimis et necefsa- tioe f ! lis, et eius canales riis mediis, quae fünt: gratia Jupernatura- |ori, i? inde derti: ti eic.] 7) Ss. Sacramenta mifericorditer profpexit. u hn * luuat iam ordine fingula haec membra burgi fj thematice delineata hic. fifleve, — de li rrái, X etfequ d. Cati MEMBRVMT. Satsb I i Ap Hommis ExiTIVM AVERTENDVM ETC, h)ï BO & n 144. um Adam vnacum vniuerfo genere huma- no iu profundo malorum demerfus iaceret, atque pro commifso peccato condignam Satis- T0 factionem, tia exe € M quam DEVS in praefenti prouiden- iit, praeftandi plane impotens exifteret 1 Seftio&:ï En! DEVS mifer tionis fpem facturus, icors, veniae et reflitu- Me[siatm. feu. Liberatorem L n C"! p praedefinitis a fe tem pori bus .aduenturum 1am mifit, primis Parentibus pro H 146, ib 114 —— O.:":-'i'-:ä( 14.6. Haec promifsio, vt omnis errorisanfa prae- cluderetur, Patriarchis innouata, et per-Pro- E phetas inftaurata, per caeremonias vero Legis fisin Mofaicae ita: fuit adumbrata ; vt fides illius in elet populo Iíraelitico penitus deficere vel oblitterari Quj lleutiquanl pofset. | 147. pef - Sic et tempus aduentus eius, character, li officia, vitae, mortisque genus perpetuis Pro- Iy phetarum oraculis tam clare yropalabantur, vt Vr nequaquam inter anguftos Palaeftinae cancellos : iO reclufa ad exteras quoque nationes penetrarint, 148. Et quidem, quod eft ad tempus ilius aduentuf, eum cum futura fceptri a luda ablatio, cum ad- propinquans 7o. Danielis hebdomadarum finis, prae reliquis plurimis argumentis hic adferen- dis, indubitanter determinant. E] 149. Quod vero fpectat Characterem illius , Mej- fiam fimul verun DEU M , verum et Hominemtu- turum efse, .Sy. Prophetae . perípicue tradunt, DEVM quidem.verum P[al. 2, 7. Ijai. 9, 7- - dem 35, 4. — 45, r4. etc. verum item fiomintim Gen. 5 , 15. in P/al. et in Prophetis pafsim etc. 150. m , oä&ä—äo I1$ 150. a Sic päriter diuini huius Saluato:ir vitae, t ht mortis ac gloriae flatus tanta claritate innume- vero L ris in locis 5, Scripturae V. T. depingitur, vtfa- les jlhsi cile ex hoc folo ab omni Pfeudo - Mefísia diftin- | obltten: qui pofsit, I5 t. Sic denique offi;ia eius, queis in noftram perfungetur falutem , fequentia tria potisimum horace indicantur, ícil. Sacerdotale, | Doctrinale , feu tuis Pr ntur, Propheticun et. Regiun; quae omnia adimplendo a verum generis humaui fefe oftendet Redempto- rem, nettitt *) OssEnvaT. nisTOR. guilus hifloriam doc- trinme propofitae in ires Peériodos diflinttam tradimus, in quarum sgii 1ma) ducta ab zdamo usque ad Abrahamum u receüfemus , qua ratione MEssrag venturi pro- wi/3!o fit propagata, conferuata , um apud pluri- t0$ obliterata , refufcitata eic. etc. adieft 2da) ab Jbrah amo ad. Mow/zn vsque fiflet na:u- ran duplicis foederis, quod D E . S tum Zbra- lhamo . pepigit ; ilius inprimis , quo ex eius. fe- mine Messras nd/citurus promittebatur ; joe- doeris huius ia pofteris eius Jfaaco et lacobo ve- IS, M, nouationem , nec non temporis aduentus MaS- Wllll»'.ä:fur SIA& deficnationem in luda, etc, - 1 'gdllii:-*'w , 3tia) a Moyf [2 ad MEssrAM vsque protenfa vä- rias figuras, j prodigia, factaque multa iufig- fl j mia in Mowfe, ia Prophetis contenta , MEs- SIAMque prae s ] em iguraiiua uoui fqedekis- pron?æ n Jiouem etc. repraefentat, - ly HUg **) On. 1rI6 QE—— —250 **) OnseRvAT. LrrTERAR. Ad propofitas doctrinas penitius intelligendas vfui eise C pofsunt fequentes Authores ;* ex Zintiquis : Kufebii Famphil. de praeparat. Euangelic.: que edit, cit. $. Gregor.. ANu/sen.. " Yettunonia, aduerfus ludaeos 'l'om. Vi. Bibl. Gall, p. Pto f 578. S. Cypriaui Libri 11L. 'Teftimon, con- tra ludaeos. Édit. Ben. f. Par. 1726. £x Recent. LHuet Dan, Demonftrat. IZuangel. Ed. cit. Geruafio Zugu[lin. de Incarnatio- ne Libr. lll. in quibus a pag. r - 258 ad- uerfüs Iudaeos inuictis argumentis difpu: tat. 8.. Vindob. 1764. Goldlagen Hermaan Gbaradtere beé fYiepiao nad) ben Qropbee f& 1t. de quibus in pluribus Diarii fui he- ligionis opufcülis folidi(sirne difserit -— opus plane praeftans, pro aliis quoque theo- logicis materiis fingulariter commendan- dum. Deut/ciunann [o. de Sceptro ludae non aüfferendo ante aduentum Scilo - Me/- fiae. 4. Witteb. 1676. . //eickmaun Joach. . de Septuaginta hebdomatibus JDaniv/is Dils. .II'..4' ibid. 1772. etc. etc. MEMBRVM Il. VzwiT 15 IN PrusowaA IESV. CHRISTI. . 152. i promifSus eft diuinus Zefsias, certifsi- Q: me iam aduenit; quod, vt alia mittamus, innumera Prophetarum V. T. Vaticinia Them. 39- indigitata , et manifeftifsime adimpleta , in- uicte oitendunt. J 153. oäo gT ..... . yopi ..... jki] 153. s Vlüi d x hn Is autem alius non eft, nifi.:D. W. lefur - Chriflus, qui reuera eo tempore, eo loco,, iis- Eu 'lxe'i'tinïu:i l que in circumftantiis fefe praefentem ftitit, quo Prophetae antiqui eum aduenturum efse lon- ibl Gu ) Himo?, t . ge ante praedicabant, — Praeterca in eo Ya d o MUU - *) OQSERVAT.LITTERAR. Praeter. füupra Th. I5I. annotatos authores hic infuüper legi ncand merentur;: $. /4mbrof. L. de fide. Tom. 1l. I- dha d.u' J Edit. Ben. f. Parif. 1686. .S. Z4ugu/t. Lib. n r XX. de Ciuit. DEI c. vlt. Tom. VII. Edit. cit. Galatini de arcanis catholicae Religio- m " , nis, Libri 12. contra ludaeos f. Fraucof. ji lu jlit.— 1602. Objiraet. lo. Lib. x. de Loc. theol. p. 23-'ed. cit: Rabbi ^fof. grünblid)er 2Bemerf yuette ber. Gottbeit. €Drvifti, unb (eineá fYTefia- gt nifmue. $. 9l(tor(f. 1612. fzeumann $. *1. n ic li €b. 9Begmeifer gum . $eben füt. bie Joebraet, 5 h 8. Qlugäburg ï790. ii jl MEMBRVM m.f | VE;(; DEI — vz&i HowirNis. 154. H if ( '* häracter 'manife fte refplendet ! Character .. quidem : A) Vi DEI; Quem DommumNoftxum Ie- [um efse, cum aduerfus Neo - Arianos, cum et aduerfus. nouos gentiles multipli- 1 cibus, iisque inuictis argumenfis demonr .. ftramus. 3 155. IHJI 118 oæ&o ftüe *5 b- Wt Infuper eidem B) Pri Hominir naturam vindicamus, ve- rum et perfectum hominem. a) ex anina rationali, et b) humana carne fubfiftentem L T. eundem adoramus: TO 8) Znima rdtiondlz', intellectu, mente et in- fet telligentia, quemadmodum et voluntate praedita; unde in Chri/lo praeter diuinam et liumana, adeoque duplex voluntas, duplex item operatio confitenda. Creden- dum infüper, excellentifsimis proríus do- nis animam hanc otnatam etse , 1) Ommnis genevis gvatia, 2) Pirtutum omnium cumulo , 3) Omuigenae fcientiae thefauro , 4) Impeccabilitatis priuilegio etc. etc. b Humana item carme ;; enimuero Chrifti cot» pus non phantafticum , non de coelo de- latum,. fed obumbrante Spiritu S. in B. t Mariae Firginis vtero -- falua eius inte- f gritate, quae etiam poft partum inuiola- ta permanfit -- efformatum eft, commu- Y nem participans cum corporibus noftris difpofitionem, doloribus aliisque humanae fortis infirmitatibus obnoxium ; quod ip- fum abfit dicatur fpecialibus illis, quéi& fuit exornatum, caíse. pra?rogatiuis praeiudie 156. Ex quibus omnibus füapte fponte confequi- tur, in vno, eodemque C/ri/io dua; realiter di- - Rinc?s [p ER Iu —— À af db : T19 ftinctas humanam et diuinam , onitar tamen, naturas exiftere, iINS, & 157- ) r a abltedin Sed qua vnione vnitas? vera, reali, inti- ma, phyfica, hypoflatica — . adíumptione hu- manitatis in DEV . Ex quo itetfum recte in- monted fertur:; t volu ter diitia 1) Vnam duntaxat in Chriflo dari. perfonam, voliti 2) Chriflum etiam vt hominem filium DEI natu- NI ralem , non adoptiuum efse, rorlüs V . 3) in ipfo dari idiomatum communicationem in [ concreto, non item in abftracto. 4) lirginem Mariam . vere. Genitricem DEI et 4 credendam et venerqndam efse. u i. 153'. : (hfi Aft etid ex dictis liquet, myfterium hoc odl à captum omnem humanum fuperare; negamus TU tamen, illud rationi repugnare ; imo potius de- ius 1* v ini) fendimus illius omni. " ex parte perfecïarp con- u enientiam, cont T. *) OnsERvAT. nursT. quibus praecipua, quae hd praemifimus dogmiata, illu&rantur - T I) Ss. CLEMEn T 1sI., Por.vcaner, et Ia- " pnemä' NATII epiflolae , in quibus dogmata diui- "8e Incarnat. tam perfpicue. adfivuuntur » vert authenticae funt. 3) S. Cvnxr.cvs ^ PATR. ÁLEXAND: falfo v j Eutychianifmi , falfo.'Neftoriani/mi loaw. ( - PATR, AN TIOCREN. adeu/antur. H 4 3) Blas- 129 i ——0Ó —— 3) BlasPhemant,: quod iguorant, qui Syna. dum EPHESINAM vt oecumenicam perinde "Telciunt, quod illi devit. SS. CyniLLvs praefe- 4) Aut qui NEsroni1 haere/zos manifefle rei, f/cipiunt Fatrocinium. $) S. Leo Synodo CnAt.ckpow. praefcrip- Jit;' quid efset. definiendum adueríus Ev- TICHETEM , £iusque epiflola habita efi tan- . quam regula fidei, a qua fas mon ejstt recedere, 9,') SkEXTA Sxmonvs AGATHONEM R. P. vt taputet Doctorem Eclefae venerata ft- tundum eing e teutiam iulit ; piftolas qïe* jïdei dogmate Jen- 5 Rücleque yorfus damnauit e$ Hoxonr: [i- terass- et perjonam , tametfi -hic cum. Mo- NOTHELITIS Lullaiemus [enferit, 8) Praeterea vere iniurii /unt , qui S. H1r.A- RIVM incorrupticulam traducunt. . 9) Quod tandem fgectai ad lufloriam errorum hanc in doctrinam commi/sorum, eam hoc loco latius exponimus. "i—*) A-OIBSE'R'V'AT. LITTERAR. Ex I[nnumeris, qui hasce de D E O Incarnato doctrinas vel vniuerfim, vel fingillatim fcriptis fuis il- luftrarunt, vindicaruntque, fequentes hic ad víüm annotare placuit:; et primo qui- dem de Z7muarnalione generatim conferri pofsunt prae reliquis .S.- 4thanafii Libri de Incarnatione, eiusque ad Epictetum , et Zdelphiu Litterae : "Tom, l. et Il. Edit. cit, |S.. Gregor. Nazian. Orat. qua- drag. Eiusque binae ad C/edon, Epift. Tom. iq- 1. fol, Parif.-:äog. Cajsiani:de Imarnat "s Oe.ïfä'—&—o 121 l, W Sgn! sté Libri feptem Tom. l. 8. Antwerp. 157$. Al ir etc, Theologi item recentíores pafsim , im- LUR j primis Bel/arm. Card. L. Ml. de /ncarnat. Edit..cit. Geraafio - Zugu/l, de Incarnat. Pj Libri I!I. Edit. cit. C/apodi Lud. de Au- guft. Myft. Zrinit. et Jucarnat. Libri duo. 9. lyrnau. 1772. etc. in fpecie r) de Oy, pf aduris d Chrifli Diuinitate videfis praeter S. Ztha- hatj naf. Libr. aduerfus Arianos Tom. l. Edit. cit. S. Marci Diadochi fermon. cont. Ari- fs n u anos etc. Tom. IV. Bibl.'Gall.'p. 242. Zinomym. Breuiav. fidéi aduer(us Z4riam. E 1 I,' Tom. VI. Bibl. Gall. p. 589. etc. //bbadie TIonel du lacob. de Diuinitate Je/u Chrifli. Maran hod ) Prudent, Diuinitas Ief. Chrifl. manifefta in Script. et Trad. Goldhagen Hermaun 9B roeije »ou ber mabren Gottbeit Syefu Cbriftt Éoyor in opufc. füpra cit. Ajes/iugii 4. A. de Di- I[FF T [j uinitat. Chrifli. 4. Erlang. 1770. Hegel- maier G.de Chrifli Deitate. 4. 'l'ubingae " 1782. Pfeiffer 1. L. de aeterna Chrifli Dei- ]i tate. 4. Lipfiae 1710. etc.etc, 2) de Chrifli humanitate confr, Tertulliani de carne Iefu rinumt 'uml Wf Chrifti, Tom. I. Op. 8. Wirc. 1782.. S. Gregorii Nyf. antirrheticus adueríus Zfpol- linar. Tom. VI. Bibl. Gall. p. £29. Eius- 1 dem duo contra Zfpollinarem Libri. Tom. jott l. £. Parif- 1605. S. Zugu/lini fcripta va- ji ria Tomo Vlil. Operum- eius illata, Ed. (eqmüiï Ben. cit. |S. Damafc. loan. aduerfus Mo- $ nothelitas 'T'om. i. fol. Parif. 1712. 3) De fin i vnioue lupoflatica duar. natur. n vn a fola TM "perfona: Iefu Chrifli. "Vide S-"Cprilli Zlex. [j libros V. aduerfus Neftor, Epiftol. lectas X in Con. Ephefin. T. I. f. Bafil. 1528. .S- Le- Omf j $ onis Epiftolam ad Flauian. Tom. ! P ) ! Edit. cit.. Facundi Hermian. Libros duode- jf cim, Tom, XI, Bibl. Gall.'p. 665« Concil, 5 Eple- z ka eccipmeo Ephefin, et Chalcedon. Acta aduet, Noft, et ul Eutich, apud Harduin. iu : Conc Collect Tom. VI. Edit. cit. etc Porro 4) de eo, gl ; CL quod Cmumisrus etiam vt homo fit Filius DEInataralis counfr.. Zllcuini Scripta ad- uer(. Felicem Frgell. 'Tom.l1. Operum Eius fol. edit. Celf. l*: ob. Princ. St. EEm. Ratisb. S 1777. Püulimi 4quileiezn, contra Felic. Li- fmme bri. f. Venet. 1737. vnacum actis Coacil. Prancof. apud Harzheim Collect. Conc. Ws C Germ. Tom. 1. fol.Colon. 1759. Denique 5) de perpetua l'irgine Mavia, vera DEI Genitrice adeas $. Epiphan. contra BHel- &id. Tom. ll. Edit. Petav. f. Par. 1622. N SS. Hieronym. Lib. contra Jouinian, 'l'om bt 1V. Op. Ed. Ben. fol, Parif. 1706. .S. Am- brof. de inftitut. Virgiuum vnacum E:us- dem 42. Epift. Tom. 1ll. Op. Ed. cit. Ma- billonii Joan. Praefat. in. faecul, 4. Bene- dict. 'T'om. 11. Ed. . orig. f. Parifiis 1703 Huc quoque facit Collectio eorum Scrip- « hOl T torum;quae in caufsa H(eabiehliana haud ita pridem prodierunt item Zlexandi Nat Difsertation. de Virgin. et Maternit, di- uina £. /Mariae, uas videas, fi lubet 'Tom. VlIl. IX. Hift. Ecclef. Edit. cit etc. étc, MEMBRVM. IV MoniE sVA ETC. REDIMENTIS. I159. tni ic iam mcarnatus Saluator nofter eam ipfam lo per omnes dies catnis fuae duxit vitam, Wb & ea 123 On—R diet, 1 Onc, ( ea ipfa morte occubuit, ea denique poft mor- tem gloria refplenduit, quam longe ante de eo Imo 4) d j ] hm f n vaticinati funt S. DEI homines, u epa peruni 160. t m d a Pt Sic quidem in vita fua fumme fanctus ; actis i fumme innocens, omnibus exornatus virtuti- jlledt, ( bus, cunctis hominibus adparuit. 9. b , t contt t I6t. Par, b Sic et mortem crucis À t 1 T gnus innbcen;' li- berrime exantlauit. . 2/ aQ fz E did iöz. Sic tandem poft mortem gloria vndique hrilis et honore coronatus re rl V Y fulfit; id quod praepri- mis ex ii [ianahzaïi 1) eius animae vero in infernum de['cepfu', : Matert i, i 2) admirabili refürrectione, : ]i 3) gloriofa afcenfione , 4) ad dextram Patris fefsione, 5) officio iudicis viuorurm etmortnorum in mui« i i.ine'fungendo s pawtentifsimum eft, - 165. J . Fini porro illi fublimi, ob quem a Patre mifus erat, perfectifsimo refpondit modo, veri hominum Aedem 7) ïPï ptorir officia intggerrima adim- 14 4 p?endo. 1644 i 24 Oææo 1764. E HE)'git etenim per fectum generis noftri 7f diatorem , in quantum ,vt verus Sacerdos, fulo languinefuo , tanquam pretio Patri pro omnium hominum falute oblato ,. eidem omnes reconci- . Jiauit; pro omnibus eidem: vere ac. proprie fa- - Xisfecit ; pro omnibus vere mortuus ett. , [] P 162 Egit et Doctorem -Religionis vniuerfalis, .'omnem. DEI voluntatem edocendo, exemylis, 'explanando vetbis, confirmando miraculis, promulgando, et propagando felectis id ad ne- gotium minlftris. $odX .g' 'ïööt :,. r ,:3 : .Egit tänijdem..et.veri— nominis Jegem ,. S. —— videlicet Ecclefiam excitando, de cuius natura et indole ia m nunc in feth;enti—Membro vide- bimus. *) OnsERv. xHTSTOR. .q'u"ibüs fequentia hifto- rico -- critica quaefita inftituimus, et inter- rogati etiam refoluimus. X)- Quid- tenendum de:die,;quo , de domo , in quà. XNCARNATIONIS: /Myfferium. perac- tum ? haecce domus adhucue extet? — finé lauretana 2 . . JS 2) Quid circa :afmmmv, menfem , diem , diei '"en 75 pus , lotum, adiuncta etc. e-tc.' NAT?T viTATIS CunrisTi ?2 $: i- 43 Quid de die, lotoy Miniftro, circumfta tiis ett. CIRCVMCISIONIS Ervs? . Quat D i 4 m Qd m o - & 125 4) Quäe porro dicenda circa MAGoRvM momi- fis nofti/ naà, numierum, regionem, conditionem, ducen, Sardu quo directi, tempus quo aduenerint, ado- fj pro n vationem , eane latreutica fuerit?-*tc. 5) Quae de CuRisT1 vita priuata etc. etc. et T0eS f00) publica, e. g. Bapti/mo, quo anno aetatis i r CunisTi, menfe, die, queis.adiuuctis etc. us &l collatus 2 ieimio et tentatione, difcipulo- rum electione etc, praedicatione: etc. miracu- lis, prophetüs, pa[sione, imorte, fepul- turà etc. 2 viet - exai: 6) .Qua denique . ratione. dogmata . praefenti membro contenta cum ab RAERETICAIS im- mirat pugnata fuerint, cum et a Ss. PaTRIBVS s d 4d. et CoxciLi1s, quorum hifloriam hic ex- plicamus , defenfata et propugnata fint. OsnsEnvAT. LrrrERAR. Ad propofita dog- '**? mata penitius intelligenda egregio vfui efse h pofsunt /equentia opera: S. /gnat. M. Epift. AU ii ad Smyrn. c. 2. Tom. l. Bibl. Galland, .S. j Wil [ Polycarpi M. Epitt, ad Philipp. c. 5 , 8. et 9. 'Tom. l. Bibl, Galland. .S. /renaei aduerfus Haknts. c. 20. et Lib. 5. c. 17. Tom. I. u^ Edit. Ben. fol. Venet. 1734. $. Juflini M. p« Dialogus cum Zryph. et Épifi. ad Diogu. Edit. Ben. f. Parif. 1742. .D. Bernard. Epift. M 190. ad /nnot. ]1. contra F*t. Zbelard. de j fatisfact. faluat. et Redempt. human. Torm. i f "ii l Ed. Ben. f. Pari. 1719. Paz FPuilipp. de Reconciliatione. human. gen. per Chri/fi fanguinem facta Difs. theol. 4. Moguntiae dmnï 17$6. Videtis quoque hanc in rem ellarm. jj V Fetav, et praecipue P. Steph. IViefl.'Tom. V. Infitut. Theolog. c. Il. pag. 225. Denique de vita, smorte etc. etc.. Gliviffi. videfis prae amm" reliquis /Joiorati a IS. Maria. . Animaduer- 14 W fiones criticas, IZdit, cit. item //oui£ers Mar- iin, OC —— Ài 39 tin, Dilucitationes felect. S. Scripturae quae- y, 00 at füion. Tomi Vl. 8. Wirceb. 1763. j [ | MEMBRVM f Y ? ww -NOVVMQVE INSVPER RrGNvM --"ECCLE- SIAM — INSTITVENTIS, ET Ts &ed 167. [? fane, quod toties et tanta cum perfpicui- tate ore Prophetarum praedictum fuerat, CHRISTVS Don inus, perfectiísimo praeftitit modo, abrogatae [cilicet Veteri ludaeorum Al Ecclefiae, nouam fubftituit DEVM colentium fb m focietatem, quam Ecclefiam dicimus. 1 QilC I6S. Porro eidem fanctifsimas þraefcripüt le- ges ab omnibus ad vs ter obferuandas. que mundi fin.em fideli- . li I^9. | N Harum autem Legum, quemadmodum nonnifi Apoftolos Praecones et Doctores infal- H libiles conítituit: ( Them. 89.) fic et earundem illos prae reliquis hominibus cuftodes , ac fu | premos Determinatores in&ifuit. q 170. ol Quapropter eos vero imperio in fidcles feu B E jure determinandi actiones credmtium inftru- 3it; | L — Oü-'?gæa ' 127 iptren xit, concedendo illis poteftatem rectoriam , ?63- legislatoriam, iudiciariam , ac coactiuam, Meran 171. Vt aütem ob vnitatis conferuationem B. i BCCS PrrRvM in munere docendi reliquis Apoftolis antepofuit: ( Them. 89. ) fic et eundem in iu- risdictione ceteris Superiorem, et Primatem. eíse ob eandem rationem voluit. perfü n fuet 172. ] praefiiti Praeterea in opus minifterii facri praeter yhheoni Apoftolos feptuaginta duos infüper diícipulos colent fibi felegit , quibus et ipfis facram poteftatem, à Apoltolorum tamen illa inferiorem , imo apo- ftolicae fubordinatam contulit. ( 173. l n d Apoftoli denique diuina ex infpiratione alios Minitros, Jiaconor videlicet, conftitue- rUnt, quosetiam facra quadam potéftate , -Apo- Vi d ftolorum tamen et Presbyterorum longeinferio- d li ri, inftruxerunt, o il J l 174. V J | Iam hoc diuinitus conftiti itum imperium , quum ad Ecclefiae perpe tuum bonum a. Chriflo ordinatum füerat, minii ne cum perfonis, qui- us primitus concreditum erat , expirauit, fed j ad eorumdem fucc p eísores pertranüi.g , iniisdem- que adhucdum perfeuerat. 173 U[l 128 Oäo 175. Inde Eyifropur Romanus B. Petri in Ponti- Í ficatu verus Succe[sor inter Épifcopos non dunta- xat Primatu meri honoris, autoritatis, aut celsort praeeminenüae refulget, fed vero Jurisdictionis | e9stT Primatu inter eos ita eminet, quemadmodum tes E eodem Primatu eminebat Petrus inter Apoftolos. | woni Ipié érgo Vnionis catholicae centrum eft , atque ' tice ideo omnia ea iurageneratim ipfi connenire di- cendum eít, fine quibus Vnitas in Ecclefia ca- tholica conferuari nequit. In fpecie ipfi vi Pri- matus fequentia iura vt vere ejsentialia merito adferu:tur : 1) Suprema et generalis omnium Ecclefiarum tT cura, follicitudo, ac fuperintendeutia, vt O00 fides feruetur vbique integra. ttme lus exigendi et recipiendi Relationes i 3) Iudicium prouiforium in rebus fidei et mo- Ts rfum, cui omnes obedire tenentur, exhiben- tiof do obfequium tam in- quatn externum, Si autem hac via controuerfiae finiri non 4) poísunt, ius habet ordinarium conuocandi Concilia oecumenica, iis praefidendi, eae l demque confirmandi. 5) Cuftodia atque vindicta facrorum Canonum cum poteftate eorum infractores poenis fpi- ritualibus coercendi. 6) lus adpellationes, faluis tamen interftitiis mediis, recipiendi etc, etc. E *) Religuorum et praeprimis | accideutalium ium irac- Auriut Roin. .Pantjjz'ci campeäent tationem GENENMS. Oä;;äo 129 latiouem ad forum luris canonici remitti- ?His, n 176. ; nor du Inde et Epifcopi, vtveri Apoftolorum Suc- nitats, d cefsores, vera imperii poteftate ab. Apoftolis in hurtitd eos tranfeunte perfruuntur, ita, vt veri Recto- admyia res Ecclefiae fint, atque lurisdictionem fuam lial proxime habeant a DiZO ,et nona Romano Pon- df at ' t;fice. (U C *) De luribus ipfis proprüs jþ&ciatim lurispru- cclela & dentia tractat , quam hanc in rem coufulas. i;üü vl fid mel'ïï x77.k Inde et Presby;eri, veluti feptuaginta duo- Ed rum Difcipulorum ; et Diaconi noftri, vt 7. Dia- a conorum Succefsores certis iuribus gaudent , ita tamen , vt Epifcopi Presbyteris tam in dignita- i té, quam et in auctoritate iure diüino füperio- fj * res fint. €ic eriam Diaconi Presb « ! eX'"*U riores exiftunt, yteris infe- 'mlllïb 178. fioir! conut Ex quibus omnibus, fua veluti fponté, (jend! ^ fequenti a refultant dogmata : 1) Datur in Ecclefia vera ac proprie dicta iudi- ) an&ffr ciaria, legislatiua; praeceptiua, coactiua, p0855$ | rectoria poteítas, quae confequenter non tantum, vt quidam Pfeudo - Catholici ad- iuterf" ftrnunt, in docendo, praedicando, adhor- tando confiftit, fed et potifsimum in eo , quod. Ecclefia pofsit fidei morumque controuer- i eges j fias infallibiliter d,irimere , veri nominis E fer- 130 ';'o—q—.;-/-.g-.-*—."—äo moai ] ferre, fübditos contumaces ,.fanquam non membra Societqtis chriftianae declarare etc. fe Ec 2) Haec poteftas, diuinum hoc Regimen, fa- lüe d crum, fpirituale é(t, atque ideo fiue 3) Ab illo miündi minime äepenäet, imo ab illo' feticu cdian prorfus .diferetum eft, in fua fphaera furm- " mum , atque fuüpremum. ": Porro Qunt, Non omhnibüs commune, féd illis duntaxat 4) &omfi proprium eít, quibus id a Chri/fo concredi- & ho tum fuit: Jomauo (cilicet Pontifici , et Ep?- TC n ftopis " fupremis Ecclefi ae V'nihueri*ae Réctori- bus. Hinc- u 5) lllud falfo vel communitati fecundum fyfte- ma Proteftantium collegiale, vel Princlpibus fccundum íyiítema , v* aiunt, teritoriale ad- fcribitur. Hinc etiam Ecd 6) Regïmen Ecclefiae non. eft pufe Monarqchwi'.' l6] ( cum, ïfed Ariftocratia temperatum. fectu z) Datur ergo in Ecclefia .S. Hierarchia diuïg'i- tus inflituta fecundum certos gradus ita di- Wm Q h ftincta, vt Perfonae ad Regimen et minifte- rium facrumin Écclefia deputafae, certa rà- jfael (xllS bl tipne fibi inuicem fubordinentur. | Ws 179. NO Porro ex iisdem doctrinis, quae huc- ls naturam Ecclefiae a üsque ad indolem :et CuxisrO inftitutae. cognofcendam ypropofitae funt, difpicere facillimum eft, huius Ecclefiae, quis verum membrum fit , quis item non: fci- licet, quicunque. fidem Chrifti profitetur, et inftitutis a. Chrifto facramentis vtitur fub regi- e. Oj mine legitimorum Pattorum, -acp.raecipu mani Oæo 13l fatquam »: mani Pontificis CunisT1 in terris Vicarii, iu- dechrate d re Ecclefiae membrum et eít, et adpellatur, Regimeu,!'; fiue dein iuftus , perfectus, praedeftinatus fit, 00 fiue peccator grauiísimus, Schifmaticus et Hae- t, imo d reticus occultus, perinde eft. Qui vero Ec- hn fr cldiam, id eft Principes Ecclefiae non au- diunt, velillis obedire detrectant, illos omnes, Ilis r etiamfi Chriftianam doctrinam profiterentur., /ln concit /7L! [ ,e[ El et facramenta inftituta frequentarent, vt Eth- rfie Rectt nicos nihilominus et OS e[s2 publicanos habend RISTVS praecipit. 5 yum fjf Drincipot 180. dtodiles Talem ergo Cunisrvs Dominus fundauit Eccl efiam; eiusmodi fapientifsimum in ea ordi- . J nem determinauit, fic m profecto verum.ac per- fectum Regem le efse oftendit, Id ipi um quo- m*äildiu?ni- " ais* que manifeftum fecit, in quantum mem bris Reg- ni huiüs de faluberrimis,- «t ad. ob feruandas T 7 a praeícriptas Leges fummopere necefsar iis me- diis benignifsime profpexit, quorum quidem praecipuum mox expendemus., »poftquam pau- ca ex hiftoria et literat ura in -pr'aemü'sas doctri- m nas obíeruauerimus. n *) OnsknvAT. msrozlt; f Jimum declarasaus : Qifz'bus Jequentia poti/- u 1) Éccefiaflicae pote/faiis exerc;tium tempori- jol bus zpo[lolo dll/ rum ad noflya. vsque tempora conflons ac perpetuum: Juit , id quod facta in- | J | "uniera ex . onni jeculo in imegium hicprofe- d r£nda ad. conuictiongm vsque demonflrant., j la 2; lpfi r ) A0 15 Q MTMAXA— 2) lpfi adeo Princwpes et/ Reges faeifsime:et. il- lius vfum. corprobarunt ; fuoque. auxilio /etu- [toli, Religio- lari fufful/erunt , e&. mon nifid nisque contemtores eidem fefe [ubtrahere, vel 1 vefifleve aufi fuerunt. 3) Fuerunt interim per]oluri'mi Haeretici, quos quaefiti receujemus , qui CunzsTr Ecdefiac goteflatem Legés feren " di audacter üenegabant : quorutn 'v Efligia fic dictos quosdam Catliolicos noflro aeuo: fegui, ino audacia fuptrare non pudet, . alia a sobis fupra 4) Jura Row. Pox 1r. efsenti Tii, 175. defcripta, no n falfi s Jfidori . Decre- talibus inmituntur ,. $0n Hildebrandifimi pertus turam ca eiiad fpurius funt; fed practer Svrip auctudo , vjü; pirgetua. confirmat praxis, conj grimorum quinque Jaculorum. etc. etc. ** OBSERV*AT. LITTERAR. /ZJas circá materias tantopere hodiedum vexatas et impuguatas. vi- defis. ex inuumeris cum AwTIQVIS WH R&E- CENTIORIBVS poti/simum fequentes : a) ex Zintiquis : S. Ignatii M. Epiftolae 7. ftate ipifco- in quibus frequenter de pote pali tractat : Edit. Coteler, apud Gall. iu Bibl. PP, Tomo 1. Tertulliaui Lib.de Prae: dit. Clr. fcription. aduerfus haereticos: E Thomas Corbin. 8. Salisb. 1752; vel Wür- . ceb. de anno 1780 Tom. l.. op. Eius. Cypriani de vnitate Ecclefia e. Edit. Ben. ileuitan. (.ie fol. Parif. 1726. S. Optati M Schi(mate Donat. Edit. Dup eni; f. Partl. Commonito- i70o. /'intentü Levinenfis. ] nouam eius rium 4. Pedeponti 1743. ve Edit. ip Gall. Biblioth. TAO-.H.I' X. etc. etc. b) ex cæ&o 133 ;,äj'si;ne "T b) ex Receutioribus :- Ss. Pü I . Pot. Max. ao j Refpon(io ad Metropolitan. Mogunt. Treuir. etc, etc. 8. Leodii 1790. . Celf. Gerbert Mar- yi, Nige tin. Principia Theologiae canonicae. g. St. ütf'aï:e»'e,i;: Blafii 1758. Eiusdem Ecclefia militans Reg- num Chrifli etc. repraefentata. ]I. Tomi S d. d ibidem r789. thiolitore 2Infelm tbeotogiz st Ab fe 2ibbanbiting von ber 9)tadt ver. eirde. ] dewggöïf,a 1. X. 4. Stepfing 1769. Zzbronii J«ft. Com- a ( mentarius in. fuam Retractationem etc. 4. fymtt Francof. 1781. Mamachii Thom. Mar. Epift. ad /u/i. Febron. Libri tres. 8. Romae, 1778. ais Ballerinii Petri de vi ac ratione Primatus Homan. Pontif. 4. Auguft. 1770.. Sapel. La- jri n disl. de ftatu Ecclefiae et füummi Pontif. po- qnau teftate, Liber fingul. 4. ibid. 1767. Febro- ILH h il J nius Zbbreuiatus cum notis Tomi V. 1785. i M Kiusdem Breuiculus modernar. controu. feu compendium Febron, abbreuiat. 8. Auguft. l ! 1789. Otattlero 23en. mabréé ^yerufalem, fl j ober über religióje 9nadjt unb Zoleramy. S. Vl? W 3Iugfputg. 1787. Le Blanc C. L. Introduc- Ti tio ad /oan. Coruin. lus can. 8. ibid. 1790. £ory tliidyael lleberfegungen über bie Giez EP i maít ber firdbe unb beé Gitaateá. g. ebenb. (ute! ( 1792. jEinee Unaenannten Girunb(áte yur apüöL eftftetiung unb 3fuftredytbaitung ber Gintradhf gLIDL sotfden ber politifd)en unb firdbticben 9)tadyt $:^ X. 8. 1785.. Simmetmann 23en.. $tage, Toie toeit unb auf maé für Gegenjtánbe erz 2 [ q Jb fttedt fid) bie geifttioe, Gieroalt ber oberftem Y tih Jotfteber ber $ürde? 9. fempten. 1786. i ;;;; Zimmer B. P. Di(s. dog. de vera et com- yil pleta poteftate ecclefiaftica. 8. Dilin. 1784 0" Raitmayr.G. Ordo regalis in- Ecclefia Doi " "j a Qu etc. 4. Auguft. 1765.. Kühler. Greg. Difsert, A de vero Écclefiae catholicae ftatu..4.. Mo- gunt. 1775. Tlhomas Corb. Spïcilegium'"theoï ) d 3 Ogn 134 mggggäo log. de. Ecclefia Chrifti, 4. Salisb. 1751. Pogl Berthold Ecclefia, feu appendix In- troduct. in 'Theol. 4. Salisb. 1744. — Erdt i Y Bertrand Ecclefia Chrifti regnans in fuo regimine a ftatu politico independeus fta- bilita. 8. Augufít 1783. Kevmi Gregorii Jrautwein, Praep. ad inf. Weng. Vlmae Vindic. aduerfus luftin. Febron. etc. 4. Au- guft. 1765. . Adifis porro, fi lubet , Zall- bï epeinii Greg.. Schmidt ,4nt. — Schenkl Maur. a Riegger Paul. Sthmidii Iolf. Held iVil- leb. . Oberhaufer Ben. etc. opera iuridico- (canonica vnacum Durii, Nelleri, etc. etc. aliorumque eruditis Difsertationibus hanc circa materiam ia JSchmidt Znt. The/auro felectar. Difser. occurrentibus. -- Sed plura de iftis lurisprudentia facra dabit. — MEMBRVM Vl GRATIA SVPERNATVRALIS. * 18 r. o veni, inquit Chriflus, vt vitam habeamt , »etabundantius habeant ; loan. 10, 10. FI- sisigitur, quemadmodum et fructus Sr. Incar- qnationir, totiusque operis Redemptionis noftrae weft falus aeterna, modo variis, non vtique no- T ftris, quae plane infufficientia et improportio- mata funt, fed quibus ipfe nobis mifericorditer el profpicere .dignatus eft, .mediis adplicanda, fuorum ex praecipuis eft gratis fupernaturalir ictualis, p raefens. confiderationis .noftrae ob- iectum. 182» L : --:GW—QO 13 A $. . 1 glz. yentix T. D .Haec-varia, fed fe mper admiranda opera- ans n d tur ratione: pendens:h- a) exterme per media, quae extra hominem pofi- tti gt ta füunt, auxilium praeftàndo, vtilex eft, g, Va praedicatio ! Euangelii ; Chrifli exemplum, ,elt. d 4 r Eiusue miracula etc, Gratia externa ! ibet Z h :l feni) Vr b) inierue, illuftrans intellectum, vt adpareat ,' quod latebat, et fuperno inflammans volun- liil tatem amore, vt fuaue fiat, quod non de- 4 Tütidt lectabat, Gratia interua ! definita ideo ab Zu- , lt.t ybus hat guflino: ,,infpiratio Sanctae dilectionis, vt » Cognita fancto amore faciamus. ,, Contra du- . Tj as Pelag. Epift. Lib. IV. n. XI. lp d Conor, Errant igitur, qui gratiae actualis ef- fentiam vel 3) cum ARNALDO Imzjkm]iarun»i Priore in ip/a actione deliberata, et confenfu crea- iurae vel S p 2) cum PAscuAsri0 QvksxELLOo ip DEI iubentis ommipotente voluntate ,. vel. .. IPI [ ! /h 3) cum quibusdam .veteribus in . qualitate guadam mortua reponunt. p,? y . 11 1839 | )ms no,mo Hoc iam coelefte donum, quemadmodu?m 1 , ( ; nl mere gratuitum, fic furume pariter nece[sarium e L] ( 4 i jj J a) Graidïtum -- .nunfis"enim hom.l.mxmna: turalibus meritis rependitur; hincaxio- ni j ma: facienti etc. de eo, qui facit, Qu9 eft in fe ex viribus gratiae, eftintelli- gendum, Ne- t l4 136 oäæo b) Necefmnmn ; ) GENERATIM -- ad omne et quodms opus ( falutare rite concipiendum et perficiendum; onan id quod et hominum iuftorum refpectu te- Ws gt nendum eft. n el ) SPECIATIM -- CIC 0 x) Ad initium fidei, primosque bene operandi conatus ; Cs 2) ad DEVM amore puro , fübftantialiter per- fecto , profequendum ; ?r ) ad omnem et totam legem naturalem fer- f uandam ; Ytet M N 4) ad graues füperandas tentationes ; 8) ad fingula et omnia peccata etiam venialia W0 diu vitanda; multoque magis 6) ad in DEO fmahter períeuerandum. f Nyfe 184. E TIH Quae omnia licet verifsima fint; abfit ta- » Cïda menex iis inferatur, liberum arblmum in prae- fenti- naturae lapfae ftatu. fine DEI adiutorio nonnifi ad peccandum valere, hominemque per X folas naturae vires nequidem moraliter boni Cf aliquid efficere pofse. | f t ! 185. Quod porro DEI donum adeo homini ad confequendam falutem necefsarium eft: illud ipfum ommi homini, faltim in quantum vere D ifficiens eit a diuina conceditur largitate. 186. Ocn—4á*3o 137 186. nis u Onni diximus fomini, non tantum iuftis (iciedus vt conantibus, volentibusque, fed et peccatori- bus grauifsimis, fed et obduratis et obcoecatis, imo et infidelibus; vult enim DEVS f[aluos fa- cere omnes, ficut pro omnibus mortuas eft yeopttl Cunisrvs.. jallet 187. Praeter gratiam fufficientem datur qüoqub 'alem ! eficax , quae licet mirabiliter plane in homine operetur, minime tamen vt Caluinus et lonfe- y siu$ voluerunt, hominis libertatem euertit , m veti imo potius eam perticit. 188. lu Sed quomodo fit iftud? — — Nefcimus, Myfterium credimus , fcrutari formidamus. j j | » Tu ratiocinare, eg o mirer, Tu difputa, ego » C'tdam ,. M. Auguft. mf n 189. ng Doctrinae huic de diuina gratia nexus [ierié caufsa adponere placuit illam de diuima praede- Jinatione, de qua quidem fequentia: 1) Vere ea datur, 2) Plane gratuita, i 3) Aeterna, certa et immutabilis ex parte DEI, ;) 4) Quoad nos vero fine fpeciali reuelatione in- n certa cít; f 5) Adligata nihilominus eft intuità adultorum eterminato auxiliorum conferendorum nu- j mecro, Hinc I5 6) pet 138 Oæid.&o 6) per eam bonorum operum necefsitas mini- me tollitur. l 900 7 Licet autem DEVS non nifi gratuito prae- deftinet, ante praeuifa tamen demerita nemi- nem reprobat. I9I. Praeterea cum gratiae diuinae canales Chriflus Dominus Ss.. Sacramenta. conttituerit, recte de his in fequenti membro tractatur. *) OnsERvAT. HrsTOR. quibus hiftoriam de gratia DEI quatuor Épochis comprehenfam enarramus,. Et quidem 1ma) Doctrinam E«clefiae circa gratiam , fac- tam fubinde a variis impugnationem, | genti- liumn porro de.ea praua, rectaque [enja etc. ad. v[que [aeculum IP. exponimus. 2da) Siflimus , quaenam faeculo 1. et P. ex- ortae fint in Ecclefia haerefes occafione P LA- GIANISMI £í SEMI -- PELAGIANISMI; quorum utores, gpropugnatores, molus, errorum Summam , fundamenta , quemadmo- du et fivenuam antiquae veritatis defen fionem a Ss. PoxrzFIcrBvs, PATRIBvs, CoNc. £ic. fujceptam. promimus. In fpecie hic S. loaw. Cunvsosrour circa gratiam oriito- doxiam defendimus. 3tia) ad v/que tempora prae tenfae Refbrnü- tionis doctrinam — .Ecclefiae circa. gratiam , fubinde licet impugnatam, continwo iamt defenfatam vepraejentamus. 4ta) ad nofira vsque tempora producta deta- vamus , quid LvrHeRvS, CALvxuvs, BA1- vs, laNsENIVS, QvEsNELLVvs etg. contra £grifií » dogmata de dimina gvatia moliti *fu quam ?æa 139 lus n quam acriter eis j&/k PoxTirrCES ) conci- lia, vniuer/a. Ecclefia obpofuerint ?. varias demum /cholaflicorum ad conciliandam cum gralia efficaci libertatem. opinioues excogita- o t 1 16 tas proferimus. *) Praecipue lNNocr-:NTü!s?X.q'uinque IAw- SENII Propo[itiones in Bulla , quae incipit CvM occasioxk etc. condemnans , et Cr.g- T MENs XL pev DBullam,: tuius exordium : VuiGENITVSett. errores QvEsNELLI pro- nfb fligans. l'triusque canonicam ac dogmati- At tam autoritatem hic contra ^ Janfenianos , florunà Que/nelliflas, aliosque Nouatoves ex profz[- prebeu ii [ f fo propugnamus — His denique $ta) addimus hifloriam PRAEDESTINATIA- Jmm ! Jd«" NISMI, quam circa refoluimus : /h W 1) Sectae huius falfo Mouachos AnnvME TI- ii Nos, fal/o GorTTEsCHALXKVM adcu/ari. 2) Eius primordia non.nifi a W ALDENSI- Wi BVS, 80 WicrkrisTIs propagationem , jouiti ! ab LvTrHERO autem, ac inprimis CALA TAX VINO, £iusque fequacibus: [upralap/ariás , n yunn propugationem efse vepetendam. — Atque 1060 3) Haerefim hauc. tantae, .prout. quidaws (ó S,. iactitant, haud efse antiquitatis. ii b n ( **) OssenvAT. LIiTTERAR. . Ád has doctri- nas de DEÍ gratia videfis ex Ss. Patribus Re/ü[[» prae reliquis celeberrimum gratiae Docto- rem S. Zugu/linum Lib. deSpiritu et Litera y If ad Marcellinum 'Tom. X. De natura et gratia ad Tima[iwmn et lacobum contra Pelagium l "Tom. X. De gratia et liberoarbitrio ad //a- i VS'Bll lentinum et Monachos. 'Tom. éodem. De cor- j reptione et gratia ad eosdem Tom. eodem, et Hi- j gfr!ff De dono Períeuerantiae ad Pro/perum p arium Y4o "05-;55-230 lavium "Tom. eod. et quos alios libros ad- uerfus Felagianos elucubrauit. Addeíis quo- que $. Profperi Zlquit. Refpontiones ad 16. capitula obiect. Vincentian, Libro contra Caísiani collationem 13. occurrentes; et Epiíftol. ad Aufinum Tom. l. op. 4. in. Dat- fani. 1782. . Fulgentii Librum de /ncar- nat. et gratia D. N. I. C. ad Pitrum Dia- conutm, Tom. XL . Bibl. Gall. p. 232. 329. S. Bernardi Librum de gratia et libero ar- bitrio. Tom. I. Edit. cit. His iungi pofsunt Mavii Mercatoris Commonitoriutn '[om. VII. Bibl. Gall. p.613. et Puuli. Oro/ii Li- ber de arbitrii Libertate Tom, IX. Eiusdem Bibl. p .63. Conciliorum item in caufsa £t- t definitiones , quae lagii celebratorum acta e in Zarduini collectione citata occurrunt, Porro ad doctrinam de Praedeflinatione con- fr. inter alios .S. Zugu/lini Lib. de Praede- fiinatione Sanctorum ad Profperum et Hila- rium Tom. X. S. Fulgentii Lib. ad Maxi- mum de duplici Praedeftinatione ; et Eius- dem Libros tres de veritate : Praedeftinatio- nis et gratíae Dei. Tom. XI. Bib. Gal. E£x 1 Recentioribus vero ad has materias non fine Qu ] fructu legi pofsunt praeter Petauium, Dil- | Mu larminum , aliosque füpra p. 81. 82. adnota- M tos Dogmaticos praecipue Gazzaniga. Bit. n M. Tractatus de gratía actuali et habituali. $. Vien. 1771. C/apodi Ludou. de gratia Chrifti Lib. IV. 8. Tyrnau. 1769. Tambu- yini Pet, de füumma catholicae de gratia Chri- ff doctrinae praeftantia, vtilitate ac necef- Q fitate. $. Brixiae 1771. Oflerrieder Herm. 'Tractatus de gratia DEL. etc. 4. Oettingae 8 1762. If'aldner Fr. Xau. de diuinae gratiae beneficiis a debito vindicatis. g. Friburg. 3768. Butiney Sigism. Difsert, Theol. de gratla stl Ggï:;:gäggäüv t4I dibros d ülei u gratia füfficiente etc. 4. Herbipoli 1733. Qnes at f de Grauejon I[gnat. Epiftolae polemicae de gratia et praedeftinatione. 4. Venetiis 1729. o cos fentps, 4 Frülich Il/olfg. de libertate animae humanae; 4 $. Anglip. 1784. Spreng lac. Couftitutio: t de lt Vnigenitus viudicata. $. Bruntruti 1717. Confr, de eadem, quae Clr. de Berault — hn D Bercaflel in faae hiftor. ecclef. Tom. XXIV. D hanc in rem diuerfis in locis exhibet. De- ! [ibero 1 nique, quod eft ad Gotlte/chalci Hiftoriam , p poli: eam erudite expofitam videas in Clr. Zitgel- um Ton baueri Hittoria vei literariae Parte HT, p. 1047 (vf t Eiosden fol. "-Augu&. 1754- etc). etc, ass D nes, QU gecurti iationt C MEMBRVM VIII.. 3571 Ss. SACRAMENTA. onatd 1 Bd Ux'a TE H 192. , edelit hii'mo Ro« ae ipfa,; vt conformiter Catec NUL Q: mano ") loquamur, aliud plane non fünt, s 10 "TU nifi res fenfibus fübiectae, quae ex DEI inftitu- d tione fanctitatis. et iuftitiae alicuius.tum figni- ng ficandae, tum efficiendae vim habent. . »thabzæju de D Ti 195:s ratia t Ea inter primum merito fibi vindicant lo- 1 n curh Baptifinus , vtpote per quem noua inCuHRI " J srOo efficimur creatura. )ett n d / 194. jl j ;'a g,']lä CA Funts D5 O Ro Lt "À us 142 0-53—-7&0 7 194. : — Verum.is. N. L. Sacramentum e &, ab Epi' M ftopir , et Presbyteris tanquam . Miniftris eius iu- Qef fe diuino ordinariis ,. a: Diaconis vero: vt extra« fuieï e erdinariis adminiftrandum: t 195.. Interea in cafu necefsitatis ab omni homi- finos ne rationis.capace, ne quidem faeminis, Hae- Yeticis, Schiímaticis, ludaeis, atque Gentili- bus exceptis, non ta ? conferri poteft; —— ntum vahde, fed Het licite * 196.- Et quidi&m;,— quun eius necefsifas tanta fit, vt nifi ab adultis vel in re,. vel in voto, a par- uulis vero extra cafum Martyrii reipfa fuícipia- tur, falus ab eis obtineri nullatenus pofsit, om- ni ho4mini;,'k- æ;uæulis haud exclufis. ii Á ï n 195 Ss. tod ^- Sed qüo-modo? — per' verba vitae in W Trinitatis: exprefsa inuocatione confiítens. al dni 198. In Zauacro aquae — naturalem intellige — fiue id-fiat immerfione, fiue adfperfione, fiue dein infufione, ad valorem Sacramenti perinde eft. 199: m M crcen iE 147 d 199. bl Sub yrae[criptis. ab . Ecclefia . caeremoniir , seltsit quae ficuti vetuftate fe fua commendant , fic et [t GX fidei et pietatis faluberrimum ex þiv&unt nutrimen- tum'. 200. Quae omnia fi curate obferüen't.ur., felicif- Y o fimos poft fe trahunt. fequentes effectus: , Ht m centi .1) Remiísionem peccatorum tum. originalis, quum et actualium , poenarüm etiam aeter- t lil narum ipfis. debitarum. 2) Gratiam fanctificantem ; 23) Adíociationem ad Ecclefiam 5 il 4) Capacitatem ad reliqua Sacrame'nta fufci- j* ! pä( pienda; denique "; Ü n l fil 1 5) Indelebilem ch st ':1- W mitur. aracterem , qui an'ïxïxae impri- 20I. Et quidém 'efféttus hi"ex virtute Baptif- ein » mo diuinitus indita, feu ex opere operato in ani- mam baptizati deriuantur, . ex quo, ficut ex 5 aliis hucusque dictis, facile eft difcrimen ingens animaduertere, quod Cuisriinter et IoANNIS BaPrisrAE Baptifmum intercedit. lg^ *) OnsERvAT. misrom, Pyaeter hi/io'?iäm er- e/ / rorum loc adueríus Sacrcmenium. commi/so- perfuï vum [equentia porro animaduertimus : 1) CunisTv M Dominum ante fuam Fa[sionem inftituifse : Daptifmum , ses cería: videtur : hicet li 144 depcodeso licet tempus, quo illum inflituit, deternti- natum. nequeat indicari. - ^8) A?os'roLz fa//o.in folo CumxsTx ttomint ; dicuntur. baptiza/se. 9) Geueratim Ecclefiaad. feculum usque XIII. gtr trinam immerfionem Bagtifmum contulit: iatina vero ritu hoc iuflis ex caufis fucce[- fiue abrogató , smerito fubflituit adfufionem, 4) S. CveRrANvM, FIRMILLIANVM £it. dem nece/sario requi- ad Baptifmi valorem fi Juuifse , ves apvicaeft z ilos tamen haerejzos "formalis non condemnamus , vtpote qui ogi- nionem fuam de vebaptizandis ab haereticts baptizatis mon ad fidem, fed ad Ecclefiae duntaxat: difciplinam pertiuere exiftimare. l 5) Fumenetiam excommunicationts a S. ST - puANOo Row. PomwTir. eisdem inientat i Jolas fletit inter comminationes. 6). lu vero CyPRIANVS £, FTRMYILLTANVS a fua ante mortem dimoti fuerint Jententia, incertum. 9) Er ror hic Rebaptizantium teffe S. Avav- Pa i srrNO damnatu s fuit in famo/o concilio ple- nario: quod illad ? NICAENVM ]. faijse autumamas. ' techu- $) J'arii olini , ügue pii/simi circa 8 menorum Baptifmum obtinuerunt - 1 -'itus "' quos"(iqug/it-i. 4 OBSE;QVAT. LirrkRAR. De Baptifrii diui- na virtute, ritibus, et more regeherardi ad* ex antiqua tradi- ultos aeque ac infantes, tione praepririis confuli pofsunt: .. Clemens Alexaudr. Paedagogi Libr, z. c. 6. Tom. *. m t 4. oper. eius, et Stromatum Libr. 3 € : om, p Oægo 145 u Tom. eod. Ed. cit. Tertullian, Lib . de Bap- tifmo et Poenitentia. Edit. 7705 as Corbin. (eTT MM 4 Salisb. 1755. vel eius recentiís. Wirceb, 'Tom. li. S. Bafüiws libr. 2. de Baptifmo At Al 'Tom. Il. Edit. Ben. f, Parif 1 721. $. Grego- rias Nazianz. Orat. 40. ii :0;::::;'1;: 'Tom. l1. Ed. cit. $, in Sanctum Baptifm, aujs t Zhmbrof. "Tractat. de iaj initiandis '"T'om. l1I. Ed, cit, $, Füciauus in Libello de Bapiifmo ad Catechumenos Tom. TANVIE frári Vil. Dibl. Gall. p. 257. .S. Zducuftinus in Li- bris Vil. de Baptifmate contra Donatiftas 7 /mmi'-qf etc. etc, E Recentioribus vero inter alios )ft g b n Cir. Bertievi lofeph, de facramento Baptifmi yi Fitdi etc. 8. Vindobonae, 1774. -Bauer Bernardin, de eodem Tom. III. Theolog. dogmat. Sect, pf Jl. Difs. l. pag. 222. Stattler Ben. de Bap- T ?. tifmo. 'Tractat. Vl. Theo log. Chrift. cap. [. o ii P- 19. Édit. cit. quibus addi pofsunt: Kjej- j ner difertatio de necefsitate B aptifmi paruu- lorum ex Scriptura, et pri iis Eccletiae yiu faeculis 1765. ii iF J Sypengler lat Geoi ,ga de ad- miniítratione facrament i Daptifmi. 9. Con- ftant. 1723. edónemann 8rans Dbiftoris E fdyer unb morali fe unb fcer interrid) f von Der Satz at Floventi ibre Seremonien, g. Crfurf 179r. Vx[ L f* ni Hieron. de hominib us dubiis bap- tizandis. 8. Auguftae. 1761. ranc. Emian. Sacra E Cangiam:la T [;19,::'6*; otticio Sacerdotum etc. mbryologia , fiue de m circa aeternam par- uulorum in vtero exifte ntium falutem Libri * 4. Monach. 1764. etc. etc. p 3gpflf 202. geneü d Ti U " Sacro Baptifmatis fonte regenitos ad fi- 6 MLK em, quam folenniter profefsi funt, fotti ani- u ) f / mo profitendam, gloriofumquedeinimicis trium- phum —— 146. phum.reportandum, CnmisTV$ Dominus Con- firmatione roboratos, munitosque eíse voluit. Inde eam vt verum , et proprie dictum facra- 1hentum inftituit, quo baptizatis —- fubiec- tum — per Epifcopum — . Miniít Yi xcgCA m ordinari- um — (extraordinarius efse poteít etiam fim- plex facerdos poteítate ipfi delegata) manus imponentem , et füb praeícriptis verbis Chryl- mate ungentem forma et tuatéria — ad mermoratos fines aügmentuni gratiae et robu Spiritus vnacum charactere coníertur — Iilec- tus huius facramenti. 203. Quod porro eft ad illius vfum, equidem neceísarium haud eft necefsitate ,. vt aiunt, medii; bene tamen necefísitate praecepti, tum Diuini, tum Ecclefiaític Tenat des, *) OBsERY. HIST: tng 1) Cumisrvs Dowriwvs Saeramentum fioc tils j probabilius po[t [uam Refarrectionem,quau- Naïm do cum A po[lolis de reguo J E Icollogueba- tur, inflituit. 2) RR. PowvrrickEs ger plura fecula fimpli- cibus etiam Presbyteris non tautum fideles Chryfmate coufiguandi , [ed.et ipfum Chrif- ( eia benedicendi veniam dedere. u 3) Omnuium primus Lvrni&nvs Confirmatio- (0n nem e Sacramentorum mumero expunxi , atl id quod nullus antea aufus eft leretitorum. **) OssERvAT. LrTr.: Praeter S. Cyrillum Ht* Á rm. ofolyim. ,Caþte':che-ü 3.de Sacram, Con edit. ) — A. p 147 edit. Ben. fol. Parif. 1720. Junocentium E pift mägus ? (s 1 1. Dib. Gall. Tom. Viil. p. 5435. Jidorum hum a. Hifpaleuf. Lib. 2. de officiis ecciefia ft. e,.28: : — li fol. Parifiis 160t. aliosque ex antiquis , qui A hoc de Sacramento lucule nter fcripferunt, id] Tüll A vfui infuper efse poísunt L etam r £X äecentiori(ms Doctoribus praeprimis Goiti Lud. Card. ao | vt li J didulu: Stattler Bened. Bauer Beraard. IHtieft Steyht, ULUI9. VLLI etc. etc. quo um opera fupra iam indicaui- inus. Í isgedil "orro de eodem hoc Sacramento fe- quentes confuluifse iuuabit Authores: Mot- queiti Joa.: de Sacramento Con - ii r: lingae 1621. .Seiz firm. 4. Di- UVECgor. de fübiecto, vti- litat e ac necefsitate Sacram. QCo: Mirm. , Salisb. 175 4 Stersinger 2Intong 916 Datibs [utig v h ec D. Sirinung. g. 1 AO. m einébrud 1773,, m, Cq;an. ! »:. 204. j Ad haec Saluater optimus fu VLCEIH'* &WI 08 Baptifinate renatos, ac Confirmatione ro h. [ Oratos nutrire vo- lens, diuinam Eurfarifliae inftit uit Alimoniam , tanquam verum Iouae Legig Sacr ümentum, va- ;q;mmnf ris in Veteri adumbratum figuris, varis a Maioribus noftris infignitum nominibi s. gl r e ^i 205. u - In eo per verba * ) confecrationis a. Sarer- j lilfilüi; d H/f,'-).?:' Vi dote **) pl'Olata Pani! AoGOGR J» et vinum *** n cgy. pus et [anzuinem Chrifli vero ac proprio fenfu conuertuntur ** WCa;s,v?f'-"'f quam conuerfionem Ecclefia catholica merito y ocat Trans[ubflantiationzm. l J *) Hocefi Corpus meum. ' Hic z;/i Calix: Sangui- j j^ nis m.ez'; inde nec. preces , quas - Latini adíig- 2 natae B. m 148 —— * natae formae praemittunt, nec qu2s mox füb- iungunt Graeci, ad illius fpectant efsentiam. 3€*) Sacramenti huius folo Miniftro conficiente. 3?X**) 'l'riticeus, aliusue naturam fpecificam panis triticei feruans, fiue azymusfit, quo Latiui, fiue fermentatus, quo Graeci vtuntur. TE* Cui non quidem de Sacramenti nece['sitafe, fict fed ex antiquifsima tantum Ecclefiae praxi et praecepto modicifsima aqua admifcenda. 399 9**) Ouo lutheranica Jmpanatio, ac. Confubflaa- tiatio damnatur. 206. Quare praecipuum hoc di'uini amoris mo- numentum comjplectitur ipfum verum, realeac fubflantiale Corpus Chrifii, eiusque pretiofum San- guintm, id quod nontantum ex verbis in[hitu- tionir huius Sacramenti, fed et verbis promijrio- ni; Mylfterii huius inuicte demonitraimus. 207. Habet praeterea id fpeciale prae reliquis hoc facrofanctum Myfterium, quod non tan- tum in fumptione, fed et ante cius vfum vere totus, et integer fub vnaquaque "fpecie et füb qualibet parte fpecierum facramentalium Chri- fius Dominus vere praefensfit. Inde 1) Chrifío in Euchari(tia exiftenti fupremus La- triae cultüs externus aeque ac internus e :'exhibendus. lInde ) Catholici a Proteftantibus futmma iniuria Át- tololatrae vocitantur. 1nde 3) Eu- P Gäü 149 s mox fl 3) Euchariftia laudabilifsime 'iüxfa primitiuae plsentan. morem Ecclefiae adferuatur, ad aegrotos onficinta deportatur, Procefsionibus honoratur etc. ficm p 208. qu lat 10tf, Caeterum q-uod eius vfum et fructum re- peteltths fpicit, adnotamus: fneprit fcotüà 1) illum. equidem adultis omnibus grauifsime efse praeceptum , at non aeque omnibus füb L v,,'v/l(g duf vtraque fpecie. 2) Hunc vero haud efse primario mortalium re- miísionem peccatorum , fed animae: fpiritua- lem refectionem, et confortationem. s m h1 i *) OssERvAT. n1sT. quas inter fequentes maio- ;igþm b ri dignas cenfemus confideratione. sb 1) Cunisrvs DowiNvs Sacramentum hoc [u- ;pmmij:li' "A Y4. exeunte men/is INifan in[lituit. juus. 2) lactata illa Ixxockw 11 VIIL Powrr. — di/penfatio, qua INorwegis, finevino facri- ficare facta fertur poteflas, pura puta fa- bula eft. o [j non 3) Certum eft, diu iam bnte /fchifma .Photia- num latinam Ecclefiaen in, Azumo confecraf- funf J£» imo, in illa panis, dzuymi vfum ia Eu- qee chaviflia conftantam. fuifse ac perpetuum jum v ab. a offolicis tempovilzusi, maxime proba- bile nobis eft. 4) Cirtum pariter-àfb, : multas Orientis Ec- prens h lefias antiqui/simis- eliam temporibus rem diuinam celebrafse in AIzymo, non in fer- ; me(ctqto. ii* IK 3 5) Pri- "d i50 OQ—;»)—'—W-QO 5) Primis Ecclefiae feculis Euchariftia faepe. fub vha tantum fpecie , nemine contradicente , vel conquerente, minifivabatur. 6) Praxin porro, vitus, caeremonias eic. iu huius Sacramenti adminifiratione per. omne Ecclefiae tempus obferuari Jolitas in arena : h. ibi quoque hifloriam inflituti Fefli Ss. Con- POR1s CunrisrTI damus. 2) Primus Sacramenutavius erat Scoyvs Enr- GENA, quem duo pofl fecula in érrore [ecu- tus ef/ BkRENGAR1vS , qui tamen ad vlti- ma vitae deueniens - .Palinodiam ceciuit, 8). Reliquorum Sacramentariorum , quemadmo- .^ duwm ei gorum, qui quocunque demum modo hot ci : vca V 7 / yfierium hallucinate fm?t , hiflo- riam /cifcitanti. 9) Dogmatis de TRANSSVBSTAN;NATIONE falfifsime et omnui hifloria «epugnaute primus Architectus dicitur PASHASIVSRADBERTVS, 3*) OnskRvAT. LrrrERAR. Ex innumeris, qui has de S. Coena doctrinas iam antiquitus vindicarunt, fequentes hic commemorafse fufficiat: SS. Ephraem Syrus Serm. dupl. de S. Coena Tom. 1I, Edit. Z/semanui. fol. Romae 1737. et feg. .S. Cyrillus Ieros. in Catechefi myftagog. 4. p. 292. Edit. cit. S. Damafcen; Lib. 4. Orthod. fid. c. 14.' Tom. 1. fol. Parifiis, 1712. D. Fajthafius Radber- tus Libr. de corpore et fauguine Chrifti. 8. Louanii. 1561...B. Lanfrancus Libro de cor- gore et Janguine Domini aduerfus Berenga- - rium..fol.' Venetiis. 174$. Gezzonis Zlob. Liber de corpore et fanguine . Chri/ii. 'Tom. ]lI. Anecdot. /urat. f. Neap. 1776. Tomo 770* item XI. op. ä?ius. p 295. 4. Arezzii 1 ugo- fccilemn I5I g j Hugonis Lingon-'. Epzf Tractat, de corpofe dimid, et fanguine Chrifli ; extatin op. B. Zanfr. cits P-335. Durandi 4bb. Troarn, Libro de corp. et (ang. Chri/fi. ibid, p. 339. etc. etc. His ad- n d iungipofsunt: Fabri lo. Epif. Pien..Confu- £ pr a tatio erroris afserentis, in Sacram, Altar. J i r poft Confecrat. non efse totum et integrum Chriftum etc. etc. 4. Lipfiáe 1537. Hofii Stae fi Ut nisi. Card. Dialogus de eo , num calicem Lai« cis -- permitti fas fit 2.8, Dilingae 1558. . 7o, orrs b Koffenfis Epif. de veritate corporis et fan- Arrort J guinis Chri/fi in Euchariftia. Libri V. 8. Ant- g al iil werpiae 1527. Jlitelii Georg. de Ss. Eucha- riftia 8. Lipliae 1539. Geor/cii lac. Praelect. quenmtfu,: plocens. Libe: IVtus de vfu legitimo Ss. Eu- o tb char. Sacram. füb altera fpecie. 8. Coloniae; ^ 1582. Gennadii Scholarii Fatr. Conft; Defen-- juti ] fio quinque capitum etc, de Sacrificio, de Azymwo, vel fermentato etc. 8. Dilingae 1581. yman D de /'alentia Greg. de Ss. Altaris Sacramento v p Diísert. 4. Ingolft, 1599. - Madridii Chrift, de frequenti vfu Ss. Euchariftiae Libellus, T 8. Antwerp. 1575. et inprimis: Schenk Gal., Ditsert. dogm. de Communione fab vtraque. man(fqu'f'-'l")' fpecie. etc. 4. Oenip. 1756. 250ffuet 7y. 28es. gt nign. ?/bbanblung über bie Gommunion uite n fet bepben Geftalten g. SBamberg, 1780.. Mu- vatorii Lud. Znt. de reali praefentia euchari- "u i ftica corp. Chrifli in Euchariít, de transfub- - il (l ftantiatione, de adoratione Eucharift. debita, ub de- adferuato corpore Chrifli pott S. Myfte- "4 ( i ff;: j ria, de publica expofitione et circumgefta- tione in $. Supplicationibus: in Difs. prae- Ü [2 [ü uia ad Liturgiam etc. etc. Operum eius'Tom. T z,lff XIllL 4. Arezzii 1771. . Geruafio "ugufi. de. ol f h j Sacram, Eucharift. etc. Libri quinque 8. Vien-' nae 1766. Sed lege(is prae reliquis Clr. Statt-' 76 i ley Btn, de Ss, Euchariítia Tract, Vl.. c..3.! J r 4 quo j 154 Oöäö . quo. fane vix alius -maiori clafita,te, et robore i voce dogma praefens pertractauit, . vindicauitque. iDEI motiam 209. tt prae quemar . Quuim porro Cunisrvs Dominus celebran- mino fi do Sacramentum Euchariítiae fimul etiam $2- te Mif erificium incruentum inftituerit, peregeritque, 1 dtendit ?ecte de eo nexus caufsa hoc loco difseritur. | hts f nr, F 210. WO ge 'Ita fane! CunisrvM Dominum verum, li- BU cetincruentum, in vltima coena fecifse facri- ; forum| ficium, et fieri per Apoftolos, eorumque in | E.cce j Sacerdotio füccefsores perpetuo mandafse, de- j -ftinando fcilicet veluti Teftamento vltimo vni- uerfam vim, et fructum Sacrificii cruenti mox a fe in cruce offerendi adplicandum ad DEI Pa- ttis beneplacitum fub Sacramento vifibilis refec- tionis cibi et potus in refectionem fpiritualem animarum fidelium et remifsionem peccatorum ( in perpetuum vsque ad finem mundi, id qui- | & dem tanquam doctrinam in Euangelio, Apo- tmtoq ftolorum Traditionibus, Patrumque Scriptis fun- &t datifsimam et credimus firmiter, et intrepide D EH propugnamus. * , » SG 21I. » u Vereigitur CunisTvs aeterno Patri in Mis- T sA ( hoc enim nomine antiquifsima EcclefiaSa- ) tM crificium incruentum expreísit ) immolatur , feu - gqblice ea, feu Apri'ua.tim , fiue alta fiue fübmi a Oäa 153 , ettobt fa voce celebretur, — Immolatur, et quidem lii loli DEO Patri , non Sanctis: eorum tamen me- imoriam- recte-ad Altare fieri, omnis et vetus et praefens demonftrat: Ecclefiae. confuetudo : s Cl quemadmodum pro viuis atque defunctis in Do- eiam mino fidelibus plene nondum purgatis aequifsi- me Mifsam offerri;, eadem Ecclefiae conftans egeri Setibi, oftendit praxis — Immolatur, vt diuinae Maie- ftatis fapremum in res omnes imperium tefte- mur; [cceSacrificium latreuticum! Vt gratias DEO referamus ; En eucharifticum! Vt pecca- m ) tis offenfum DEVM placemus ;. Viden propitia- (se facrþ torium! Vt omnia denique bona im petremus; u ? Ecce impetratorium! — iise, d lm t *) Iam cum fic immolatur, blasphemus eft, qui adíerit, Mifsis noítris cruentum illud crucis Ajent D q0E ?l' Sacrificium iniuriari , feu eidem derogari. hls 212. pirul [ 2ui — Ceremoniae porro, queis in Mifsa Ec- l, iM clefia vtitur, íanctifsimae, antiquifsimaeque , Recte ]i 0, tantoque prorfiüs:dignae Myfterio funt, n Idb etiam adhibentur veftes, lumina etc, etc. lll j 1 », Eiurmodi enim rebus , vt praeclare Concil. Trid. » Sefs. 22. c. V, animaduertit, et /MMaieflas tanti » Sacrificii commendatur , e& menter fidelium per haec » vVifibilia Religionis et Pietatis figna ad rerum al- jl )['" » fi[simarum, quae in hoc Sacrificio latent, con- g » templationem egccitqntur. m u^ i u K.5 AI15» 154 Oäo H 0[3 ch quoque: Lytutgxam celebrandl lmgua latma laudabilis fane, ac aequa Ecclefiae oc- cidentalis praxis e& Quo circa errant, qux do- cent 1) Lyturg:am S. et 1mpnmxs Mafsam debere tan- tum lingua vulgaricelebrari, id quod dudum anathematizauit Concil. Trid. Sefs. 3X cap. 1X. Can. IX. ,, SSi quis dixerit . Lin- — » gua tautum vulgari Mijsam celebmrz debe- » r£ — Zhnathema /it. 2) Vniformem ac vniuerfalem hanc praxin in- utilifsimam. feu fumme noxiam efse. ) Eam non efse, nifi fpurium Romanae Poli- ticae partum, feu ambmofum Hxldebrandl- num inuentum. 4) Eam denique immutandi habere poteftatem Principes feculares, feu quosque Epifcopos fingillatim fpectatos. *) OBSERVAT. HISTOR, Sequmtw» complectun- íur: 1) Melrhzfrdech , mffsatzcum praejïgumns Sa- - £rificium ,. Homo fuit, et' Rex in Salem; sou Zngelus, non Patris Ferbum, uoti iSp iritus Sanctus , prout cmtzqm Jomnia- bant MelchiJedechiani. 2) Canon Mifsae , guo vtimur , atitiqui/simus eft, ad v/que Zfpoftolica , faltzm ex partt» defcendens tempora. 3) Nec laude wetuflatis F yturgia latina, 08' fles facrae ,, Caeremoniae plevaeque tte. flituuntur. 4) Solitariarum My:sarum initium ad feculum IX, referimus. B- » OS-$—O 15 J **) OssERVAT. titTERAR. Propofitas de Ss. i hn Mitsae Sacrificio doctrinas praeter vetuftio- Cl u "es rerüm liturgicarum Scriptores, e. g. | Zhnalariwm, Ifidorum" Hifgalenfem , . Rha- t, qui baunum Maurum ,. Alcuinum, Micrologum , Guilielmum Duraites etc. étc. quorum ope- rain clafse |Ss. Patrum, rerumque liturgi- hod od dudit carum T'ractatorum videantür, fequentes infüper ex Aecentioribus Aüthores luculen- fs. MU " ter exponunt, iure proin commendandi: Bellarin. Kob. de contron." Chrift. fidei. To- hrari d me lll. Lib. s. et 6. Ed. cit, Zvtau. Dionuf. dogm. théolog. Tom. 6.. Edit. cit. Marte- prm'n ln né Éüm.de antiquis Ecclefiae ritibus Libri $t tres. IV. Tomi. fol. Antwerpiae 1763. Eius- aye P dém "Tractatus de aütiqua' Ecclefiae diíci- Bdebrré pliona in diuinis celebrandis olficiis. f. ibid. 1764. Douget Stans 2Imat. Fatbotifdoe n teeioéifungen 2c, o. S5ànbe. $. 2fugób. 1779. poteiuit Beuedicti XI. Commentarii düode Chri/fi , 3 'Epiffügüï AMatrisque eius fettis etc. et Mifsae Sacrifi- io. Operum "T'om, V. fol. Patauii 1745. [amy;&li- Honoratus a S. Maria in füs celebri Critica. Tom. 1iI. Difs. IlT, et IV. Edit. cit. JPiui loan. "Tractatus hiftorico - chitonologicus de gt Liturgia Mozarabica: proftatin Actis Sanc- g 55 torum. Tom.Vi; lulii £. Venetiis 1749. Bo- i na loan. Cardin. de rebus liturgicis Libri II. 'qui ,/'W Oper. p. 194. f. Antuerpiae. 1739. Eiusdem lractatus de Sacrificio Mifsae. Op. cit. Mu- j j i ratorii-Lud. ;4nt. Liturgia Romana vetus i ;); F',l)'.'f/ tria Sacramentaria complectens, Leonia- num, Gelafianum, et antiquum Gregoria- num etc, adcedunt Mifsale Gotticüum , Mit- li M fale Francorüm , duo Gallicana. etduó om- qy! llf j nium vetuftifsimi Rom. Ecclef, Ritüales li- bri, vnacum erudita Difsertattone de rebüs ul r"W atff liturgicis. Tomo XlIL. Oper. eius, ed. cit, H ( [/ 170l i5 Og Gauanti "Thefaurus facrorum Rituum 1I. (o1 Partes 4. Colon. 1736.. /Merat. Caiet. Mar. 'Thefíaurus facrorum Rituum. Tom. If. Par- tes lV. 4. Romae 1738. Gerbert. Martin. Monumenta veteris Liturgiae allemanicae, Partes 1V, 4. typis San- Blafianis. 1777. vnacum difquifitionibus praeuiis etc. &ius- dem de Mufica S. Ecclefiae. Tomi Ll, 4. Saa- Per Blaf. 1774. Eiusdem Scriptores ecclefiaiti- ei de Mütica facra etc. Tomi llI. 4. ibidem | Bs p 1794. Eiusdem Principia Theolog. litui- fl vot Jcae. 8. ibidem. 1759. Seuaggii lulian. r Sæ Antiquit. chriftian,' Voll. 1tl. c. 7. et Vo- i Jum. lV. c. r. et feq. Ed. cit. Koeh/er Gre- h gor- Principia Theologiae liturgicae 8. Mo- TU - gunt. 1788. Henkel loan. Fraucif. Difserta- | Rn tio de Mifsa priuata. 4. Moguntiae 1790. f Oi:fzïj"m Willii Franc. Ferd. Chriflus Dom. Sacerdos le szij fecundum ordinem Melchifedech. Friburg. 1773 Krazer. Augu/l. de Veftibus Vete- fc rum liturgicis difsertatio. 8. Auguftae 1780. EKiusdem de apoftolicis Liturgiis Liber fin- gularis 8. Auguft. 1786. Schad lideph. de praxi Écclefiae primitiuae orandi et ofieren- M di pro Defunctis etc. 8. Mogunt. 1781. etc. frfo ii Wttis. 214. Qto, i Quartum in ordine Saeramentum eft Pomi- B od fentia. . Nempe qui fuos voluit pretiofo corpo- lient re et fanguine nutrire Chriflus , eosdem pecca- | to mortuos ad vitam refufcitare, ac virtute 5a- cramenti Poenitentiae reltaurare defiderauit. Hinc remittendorum peccatorum, quorumcun- j quedemum, quantumuis grauium, poteftatem m ! Apoftolis fecit, transfurnidendam in omnes eo- M: Conor. rum Succeísores. pE O-::::;:QO 2j Ninm Conor. 1) Extat igitnr in Ecclefia veri ne- at [om, l] minis poteftas clauium., hii m 2) Nullum prorfus peccatum irremi- allemui fibile eft. (itis 17 i elt, L 215. 'mi Hl 4r53) $ tll Perficitur autem hoc Sacramentum — om- ]| 4 ii l I nibus peccatoribus necefsitate medii feü in re, eolog. ] feu in voto ad falutem abfolute secefrarium, at- " lm';;.- que a Sacramento Daptifmi plane diuer[um — ; 7 d (2 quando Sacerdos — illius AMinifler diuinitus con- ( " ftitutus — verba remifsionem peccatorum expri- jj Di* ientia tanquam formam proferens, contrito et yotie 1f confe[ro Peccatori abfolutionem a peccatis nomi- yn. At ne Chrifli indulget. d. Fb ts Vel Scnor. De officiis Miniftri et Poenitentis plu- vei ribus in Morali. y Lt 216. "o ( Aft vt integrum fit Sacramentum, /atir- um factio iniungenda eft, qua quidem poena tem- poralis, poft dimifsam culpam faepifsime refi- dua, deletur. Hunc in finem quum et /ndui- d p gentiae permultum faciant, de iis hoc loco per modum Jdpendicir.ad Saeramentum Poenitentiae ofo t lnerito tractari poteft. 1 n j 217. d Eft autem 7 ib5 T L entia, quam concedendi p ,*g Ecclefiae Praepofitos habere poteftatem catlio- V ,mneS lica veritas eft, fpectata|S. Scripturae, etto- (t!) tius um 158 Oc-o ts5 tius chriftianae antiquitatis doctrina, nil aliud, )* nifi abfolutio a poenis teimporalibur remi[ro pacca- Ü to ordinarie DEO adhuc per[oluendis: conce[sa per f adplicationeim meritorum Chrifli et Sanctorum ope- ra potnitentiae peragentibus. *X quo confequitur; *)0 j 1) Indulgentias potii'simum»aä hominem a poena temporali in foro DEI liberandum. valere. Atque ideo $) Earüm víum populo chriftiano maxime efse falutarem, et hinc, vt Conc. Trid. Seís. XXV. Decret. de Indulgentiis inquit, facrorum cou- ciliorum autoritate probatum in Ecclefia eíse retinendum, 3) Solum viuis, non item Defunctis Indulgenti- as ex certa poteftate Clauium , et cum abfolu- tione iudiciali concedi pofse, Hoc taàmen non obftante 4) Etiam Defunctis eqt in purgatorio detentis in- dulgentias faltim per modum fulfragii concedi poíse et eis prodeíse, recte defeuditur. 5) Remifsionem poenarum , quael per indulgen- tias conceditur, fieri per immediatam adpli- et cationem meritorum Pafsionis (hrifii, Sanctorum, fen, vtidiomate ecclefiaftico lo- quamur, ex Zhe/auro Ecclefiae , quem quidam fic dicti Reformatores piane immerito vt Mo- nachorum inuentum, aut nouitium quid tra- ducunt. $) Indulgentiarum concefsionem non liberare poenitentes ab operibus Satisfactionis DEO perfoluendis, feu operibus poenitentialibus, cum haec ipfa tanquam totidem conditiones necefsariae ad lucrandas indulg rantuür. Quare g'n tias requi- Rec- r m a ' Ó m"""g:,::bw [e] E Va v C g VH' N ij | 7) Recto Indulgentiarum vfu' poenitentiae ftudi- il R | f It ^ um non reftringuitur, vt .quidam garriunt , CORf H g fed magis acuitur. TCC *) OnssERvAT. Hisr. COnf .4) AD SacRAMENTVM POENITENTIAE: inem 9? Qu V 1) CunisTvs Dowiwvs Sacramentur hog injlituit, quando a moriuis excitatus in- Jufflauit. in Zdpoftolos diceus:; AccaPz- If maxi ld TE £lCc. ? ue iCEOTU 2) In Eccefia latina vvsgue ad Seculum UV iUls V AT. commiuniter ,. n graeca femper ed hodiedum nounifi deprecátiua: Zb/olutio- nis forma obtinuit, is hii t um 3) NEcrAu1va coafefsiouem facramentar lt abroga/se , ommni hifioria contradi- joc ao centg ad/eritur. o dele! 4): Sic quoque eam ab IxvocEwTro IlT. as Concil.: Lateran. primitus fuifse infits- j tam , falfifsime iactitatur. etidlti M 5' ) Sa !9 [ [)ef' ,' D mentalis poenitentiae quis prinus Eceflae Seculis fuerit vigor ,. quod fati fi:; f eius fucce/siuum tmoderamen , huins cas/- Jüe? quae porro poenitentialis Miniflerii Ü A pi1 n Ms Ecclefiae 'Seculis fuerit. Difcipli- quenw "a, quae Seculis [equentibus etc. ?. in- yef 01 terropati. (üt b) AD DocrRIiNAM DE INDVLGENTHS : j ! y 1): AEccle/a. pote[late hac diuimitus fibi tæ'ädia enotii ! ta.autiquifsimis. etiam. temporibus vfa fV. preecipug ad. getitiongm Ss. M& &- itt TYRVM Sec, Hiei DHWd.:etc. j ( 2 d* 2) 7ndii Ls lp « » um pro Defunciis origo recte àd Seci Z!VZ; [ IX. refertur, W 3) Ne «60 öä—d—äö 8) Negari neæjuit , wSeculis fuperioribus , licet Jemper contra. Pontificum et. Excle- fiae ment&m , graues quandoque hac in máleria, vitio poti/simum quaeflorum , irrepfifse abufuse . id tamen iure merito inficiatur , Proteflantes . idcirco — legiti- m habui/se a nobis fecedendi cau/sam. **) OsskRvAT. Lrrrrg. De hoé Sacramento ex Ss. Patribus confr. S. Cyprianus Lib. de Lapfis. Edit, cit. Zertullianus Tractatu cit, de Baptifmo et Poenitentia. S, Zmbrofius Lib. 1l. de poenitentia aduerfüs Nouatianos, 'Tom. 1II. Edit. cit. iS. Pacianus in Paraene- tico ad poenitentiam. T'om. VII. p. 257. Bibl. Gall. . Chrufoflom, homiliis 6. de poeniten- tia. Tom. l. op. Edit. cit. ,S. Fulgentius Lib. de remifsione peccatorum. 'Tom. XI. Bibl. Gall. et alii plures etc.ete, Porro de eadem ma- teria euolui merentur ex Theolopis dogma- ticís praecipue fegquentes : Objfiraet. o. de laboriofo Baptifmo etc. op. theol. in ord. 'Tom. VI Parte Il. 8. Venet, 1771. Gerua- fio Adugufl. de Sacramento Poenitentiae. 8 Edit. cit. Stattler Bened. de Poenit. Sacram. 'Tractatu Vl.cit. Bauer Bernardin. Tom. lif. M LEU Difsertat. IV. pag. 583. Edit. cit. //wfi Steph. 'T'om. V!. Ioftit. Theol. p. 488. etc. uj Edit. cit. quibus adiuagi pofsunt: £ay YUie hu libalo bie gebeime Sbrenbetbt, ober baá fa tem f tbolifd)e sSuffatrament aué ber gatrologie — « qU( ber SGater &ebre — Dberoiefen. 9. S'emnten 1799. SWers 2Hoyf. Srage: ob bie Qlibt fcint | €&ünben u beidoren erft nad) bem XLL. *jabte bunbert eimgefübrt foorben fep ? — 4. 9lugab. 1784.3€. Seiz Gregor. de Confefsioris 5a- crament. neceísitate etc. 4. .Salisb. 1750- Hofmaun Theod. Dilsert. Theolog. de diu inaà in- oæ&.—*-*-o 161 lþcpm'orghs, tim ii B inftitutione fpecificae confefsionis, eiusque necefsitate. 4. Moguntiae 1780. Praeterea ii li quod eft ad do&trinam de Indulgentiis, Scrip- T tores nominare fequentes ex rnnumeris fuü£f- 1l r n ficiat: Aoberti Bellarm. de Indulgentiis et TT lubilaeo Libri H. 8. Colon. 1600. 4fmort ii Eu/eb. de origine, progrefsu, valore et fruc- M tu [ndulgentiarum Hiftoria polemica..fol. us L. Venet. 1738.. an Rauft. Franc. Opufculum hiftorico - theologicum de Indulgentiis. g. |'rachti d Monachii 1725.. Patuzzi Finc. Inftructio cir- » Al Nouatiabs ca doctrinam de Indulgentiis. $. Auguftae 1784. lacobi I. Vindiciae Indulgentiarum ad ja Danie T mentem Ecclefiae contra D. Kemper. 8 Mo- guntiae 1788.. Zürcher Gerald. Hiftoria poe- je poeril nitentiae publicae. 8. St. Galli 1752. Con'r. vlius Liq.»:': Ll BibL quoque hanc in rem eruditae Di(sertationes, quae aduerfüs Indulgentiarum | Negatores, o gidon I^ finiftrosque earum [nterpretatores in Tomo lg dgne VHI. ber jui ht getammelten. &driftan ac, . 8. 3iuge fv urg *t. collectae proftant. «leol. 'm Oïäx 7 n Vi 218. nit. t ; [0 Sacramentum Poenitentiae recta excipit cit, i? Sacramentum extremae Pnctionir, vtpote illius complementum. — Suocramentum diximus , ) 4 AMarcu apud la : m quidem infinuatum, per Jacobum au- r tem idelibus commendatum, ac promulgatum : atl ex quo porro di(eimus, quod illius fit: Qul j I) Subiectum — infmatur aliquis ia vobis. N 2) Minifler — inducat Presbyteros | Ecclefiae , il tl quod non obeít, quo minus, Ecclefiae pra- s Xi id teftante, et ab vno illud valeat admi- ls,) W d n I L 3) For- 162 us s a 3) Porma — et orent fuper eum , 4) Materia — vngentes eum oleo , 5) Effectus — . Ovatio fidei faluabit infirmum , et. allewiabit eum Dominus ; et fi in. peccatis Jfit». remiitentur i. lac. $, 15. etc. *) OnsERVAT. HISTOR. QU ^ 1) Tempus , quo Cunxsrvs Sacrameutum hoc A5 g inflituit , verifimiliter intermedium illud. in- Qire Mj ter Refurvectionem et Afcenfionem fuit. QUoper 2) Eypiflola B. lAcoar, ex qua locus cla/sicus mox ^ r relatus defumptus eft , [umme authentica eft. fudi : 2) NNou abs re tum hic , cum .alibi confugimus ' Iris Y li Ser ad. difciplinam arcani, quam a primis Ecce- fiae feculis viguifse. factuwm. certifsimum eff, fingtf Sectariorum argumento nega Vtz'uo foluendo op- l gortuni/simum. 4) Haereticorum primus fuit LvvnERvs, qui hoc aduevfus Sacramentum clafsicun cecinit. 1) T. LITTERAR. Legere ad has doc- **) OsBsERVA trinas iuuabit: $. Chrufoffomum Libr. I1l. de Sacerdotio. 'Tom. 1. Edit. cit. S. Cyrillum Zle- xandr. Libr. VI. de adorat. in fpiritu et veti- j tate. Tom. l. fol. Bafileae. 1528. S. Gregor. M. Lib. Sacrament. 'Tom. I11. oper. Edit. Be- ned. £. Parifiis 1705.. utliorem operis de Vi- fit. Infir. Tom, IX. oper. S. Zugu/t. Edit. cit. etc. etc. Porro ad cognofcendam Ecclefiae graecae cum Lati na hoc in dogmate confenfio- nem euolui meretür:- Jeremiae Pairiarth. Conft.. Cenfüra aduerfus Wittenberg. Luthe- ran. quae in Conc. CP. fub Partheniodeanno 1642, etin Bethlehemitico de anno 1672. con- firmata fuit. g. Dilingae. 1582. -Denique prae- ter Theologos dogmaticos iam citatos huc quo- Oæü 163 quoque faciunt, quae habet Martene Lib. I. de antiquis E cclefiae ritibus etc, Ed " it. cit. et Sacarelli t d ar Hiftoriae Ecciefiafticae P if '1* j a om. 1l. p.78. et feq. Edit. cit, etc, ett. 21g. Quum porro.C/zrz'/lu: Dominur omnes ho- at mines nolue rit omnium Sacr amentorum conífti- jm ii à tuere Miniftros , in fa. Ordinis inftituit Sacramentum : quo per manuum e jf ii plicopalium impofitionem fub dientia d praeícriptis verb is recitandis íactam , Ccertis per- fonis poteftas iuftgihi (tabilis fungendi Chrifli minifterio ii Ed in Sa fanctifica cramentorum confectione, vnacum gratia fsumm l nte, confertur. Sequitur ergo: ;]biïmoo; 1) Sacram ordinationem " qua haec pntä&as Mi- niftris tr aditur, verum practicum N. L. Sa- 'HERVS!V!,'.*WA cYameutum e(se, Sipun t 2) Materiam eius efsentialem f'olarh manuum * d od epifcopalium i pofitionem efse ; formam ve- ro illis conftitui verbis, L.l quae manuum impo- yrile fitioni correfponden:. itg ei ] 3) Ia " Miniflrum facramentalis'ordinatïonis folum $6 piftopum agere ; quod ita certum eft, vt x D etiam Épifcopus haereticus, fchifmaticus; | El'ig Cf l fimoniacus intrufi us , et excommunicatus , j valide po(sit ordinare. «'.:,' fb 4) Subiectum S. Ordinat gul f i ionis non omnes homi- hinf mines, fed folos Va/culos , exclufis faeminis huiüs Sa um in quib cramenti prorfüs incapacibus, eíse; IU u US tamen prae ter Baptifmum, fecun- ) dum leges Ecclefiae quaedain qualitates, et f conditiones requi runtur, quas infra in Prac- jj tica Theologia de clarabimus. Denique j h33 5) Kf- 164 Or-*-;äæö -5) Effettum huius Sacramenti praeter potefta- tem S. quae confertur, infuper augmentum gratiae lanctificantis efse; quo etiarm fpecia- tim character, quiinprimitur , referri de5et. H) 220. - Et haec de facramentali ordinatione ge- neratim: nunc pauca de eadem fingillatim, et oD ^ A - inprimis : 1) De Epiftopatu, quem vt verum Sacramen- tum, atque vt ordinem a Presbyteratu pla- ne diftinctum , defendimus. 2) Sic pariter. Presbyterorum , Diaconorumque ordinationes vt vere facmmentales habemus. 3) Harum vero ex numero iure excluditur Sub- diaconatus, multoque magis tminores, vt vocantur, ordines; wvtpote, qui non nifi ecclefiafticae ordinationis fpecies (unt. 'I*) OnsERVAT. HISTOR. 1) SavvaATon wosrER Ordinis Sacramtn- tum in epulo poflremo inflituens ,. confirma- uit illud poft Refurrectionem , — Apo[iolis elargiens SexayTvw SaNcCTV M. 2) ZInglicanae Ordinationes vel ex ip/a forma inualidae pronuutiantur. 3) Diaconif: veram Ovüinationem. i/sae antiquae non adfumebantur per ] t&tfon Inter LgoNEM IV. et. Benedictum III. fe- 4) LT di/se in. Petri cathedra Mulierem. Joannam nomine , putidi/sima fabula eft, Vr B) Chor - Epiftoporum notionem, in Ectefia d Vb NY originemy, frequentiorem in quibusdam re- . gie- p oæo 165 er yitd augmemïm gionibus vfum, priuileg ia etc. tandem- ab- tn j rogationem quac/iti tndicabimus. ofermi od **) OnsEnvAT. LrrrEnAR. Egregium ad pro- pofitas has de Sacram. Ordinis doctrinas pe- nitius intelligendas vfüm praeftant ex /nti- quis: $. Dionyfii Zreopagitae Lib. de Hier- aüone g arch. Scclef, c, . Tom. L'fol. Venetiis ]latim, & 1735. $. Chrufoftom. Lib. ITI. de Sacerdotio, om. I. Oper. Edit. cit. S. Gregor. Nu/sen, Orat. in Baptifma Chriffi. 'Tom. 1. £, Parif. Sacramt 1605. S. Zimbrofii Lib. de dignitate facer- teratt j dotali. 'T'om. IV. Edit. cit. ex Aecentioribus : Fetau. Diomyf. Lib.1. de ecclefiaft. Hierars od chia. T'om. VI. Edit. cit. Gerua/io Augu/t. de Sacram. Ordin, Edit. cit, Statter Benu. 'Trac- ls hobano dydt tat. VI. de Sacramento Ordinis etc. aliosque dogm. cathol. Tractatores: quibus adnume- minat " ramus Jeuer Guilielm. 'Tractat. de Hierarch. M j Ecclefiaft. 8, Antwerp. 1666. Santmayr Gratian. Ordo regalis in Ecclefíia DEI Sacer- dotii, 4. Auguft. 1765. Müller Ioan. Difsert. canon. hiftor - theol, de praerogatiuis Epi- Stl- i fcoporum ex diuina inftitutione 4. Mogunt. j, 0 1779. De fabula Papifsae Ioannae, fi lubet, p confr. praeter Hiftor. Ecclef. p. 19. citatos Mi Beilarminum , Gretferum, dubertum Mirae- um etc, etc. Jka T UM 22l. " . Denique vt iam a teneris. fideles ad om- nem formarentur vitae fanctitatem , Chriflur Do- sl li minur contractum fidelium matrimonialem ad d lil ll Sacramenti dignitatem euexit, illudque fub cer- ta verborum forma a Sacerdotibus ad ri voluit. u 3. Quamobrem : 7 E L 3 Matri- 166 .æäo 1) 1) Matrimonium non mere theoreticum , fed et practicum. N. L. diuinitus inftitutum Sacra- mentuin eft. 2) 2) Materia eius in actibus contrahentium , 3) Forma vero in verbis a Sacerdote coniuges benedicente prolatis his et fimilibus: .&go $c vos coniungo etc. confiftit. 4) Miwjirum. eius agit Sacerdos benedicens, non contrahentes. ^ 5) Effectus denique eius eft gratia conftans ad implenda officia ftatus coniugalis auxilio futura. 222. Yi Quod porro fpectat ZMatrimonii proprieta- fn * yna te, potiisimum adfignantur : » JUtt Concil, 1) Zmnitas, qua prohibetar Polyuiratus et Po- lygamia fimultanea, permittitur nihilominus ? fuccefsiua. $) Indi/solubilitas, vi cuius nequidem in cafü adulrerii, feu cuiuscunque criminis, etiam infidelitatis etc. diuortio quoad vinculum 'locus efse. poteft. FSCHOLION. Haec tamen intelligenda funt de Ma- irimonio confummato; nam illud, quod ra- tum dicitur , Profe/sione veligiofa, Difgen- Jatione Pontificia etc. dirimi. poteft. 253. Vtautem /itcite et valide Matrimonium con- li trahi polsit, requiritur: | 3) .«£i- Oerrie30 167 Q ( - 1), "lbfentia omnium impedimentorum impedien- tum dur — tium , et multoï magis 2 À —— —— — — dirimenti- Ti um fiue abfolutorum , fiue refpectiuorum etc. te coQpt a nobis in arena recenfendorum,; lius: Jj Scuorrow. Eiusmodi impedimenta et latuit. Ec- clefia ,. et pro fua in difpenfandis Sacramen- Yenediceti tis legitima poteflate etc. flatuere pote[! ; quo tamen abfit, vt ius illud ,. quod eadem in materia licet fub alio vefpectu feculari com- otftaus « [s auxii petit poteflati, negemus, vt potius compro- bemus. 224. Denique haec noftra fides eft cum Eccle- gt fia: ,, Si quis dixerit: cau[ras matrimoniales non » [pectare ad. Iudicem ecclefiaflicum , anathema fit. , Concil. Trid. Sefs. XXIV. c, I. Can. 1£2. ssl pihooitt *) OBSERVAT. HISTORICO - CRITIGAE: I) T*mpus, quo Sacramentum- hoc inflitutum , IT idem, quod fupra de extrema victione , ad- 1gnamus. Jis , eþiü vins 2) Inter BuHAM VinGINEM £t S.losEPHVM verum Matrimonium interce[sit.. 3) Libello vepudii dato. vinculum T H þ"matrz'monii j qWJ [ veuera folutum fuit. T 4) Circa fecundas et vlteriores nuptias, quae Ec- clefiae tum latinae tum graecae fuerit. Di- ftiplina etc. 2 quae porro impedimentorum divimentium etc. eccle quatfiti. — ja/ii;m:'um hf]ioria etc. ? [um Wlï **) OssEnvAT. ,LiTrE.RAR., Magnf;& cum fruc- k tu ad has doctripas legi poterunt, eX Zti- quis : .. Tertullianus Lib, g. ad.Vxorem c. v It. de ) 4 168 OO de matrimon. cbhriftian. et Lib. de Pudie, Tom. II, Edit. cit. S. Zmbrofus Lib. l. de Abraham. c, 7. Tom. I. Edit, cit, S. Zugu- flinus Lib. de bono coniugali aduerfüs loui- tiian, Tom. Vl. op. Ed. cit. et Libris duobus de nuptiis et concupifc, ad aler.. Comit. 'Tom. X, op. eius Edit. cit. etc. ex Aecentioribus autem praeter Dogmaticos fupra citatos prae- cipue Cir. Geruafio Zugufl. IPefl Steph. Bauer Bernardin. fpeciatim bic vfui efse pot- E fun:: Statiler Ben. de Bono coniugali etc. ficmmen $. Euftadii 1781. Ebert Eufeb. Minifter pro- Quit teftanticus declaratus ineptus ad adfiftendum Matrimoniis Catholicorum. Auguít. 1775. Francifc. Obertliüir. Sacerdos Sacramenti Ma- trimonii minifter , Difsertat. 4. Wirce- ] burgi 1777. 2ienbiere Gbaufen über bie ben 3Beltprieftcrnoc, vorgefegten Sragen Cin- primis quod fpectat Miniftrum Matrimonii ) -S5anb Ill. $. 3Bien 1785. — Pri/cianen/is Iulis 1. de Matrimonialis Vinculi firmitate 4. Dilin- gae. 1598. Zacobi 1. P. Indifsolubilitas vin- culi matrimonialis. 8. Moguntiae. 1788. I:Schlofser Franc. .Xau. Difs. inaug. de indif- folub. Matrim. in infidelitate contracti con- uerfo ad fidem Coniugum alterutro. 8. Fri- burg. Brisg. 1780. Chriffiani a S. Pr[ula Difsertat. de coniuge infideli facto fideli. $. Bambergae 1782. Pronat Martin. de eo, D quod iuftum eft, in matrimoniis infidelium altero conuerfo , Difsert. 4. 1780. Kupprecht in notis hiftor. ad Lib. IV. Decretal. Tit. x. Tom. 11. 8. Auguflae. Marci Z/fntonii Capuc. Difquifitio canonica caufsae decifae diuifarum poteftatum in legibus matrimonialibus impe- dimentorum dirimentium. 4. Mogun, 1780. Jürr Difsertat. de domino territoriali pro- teltantico fuis fubditisjcatholicis in impedi- menr- Oæo 169 , de mentis Matrimonium iure eeclefiaftico diri- i U. 1 mentibus nulliter difpenfante: in Thefaur. , $ A lur. can. Ziluflv. /fnt. Schmidt. Tom. VT. n. duerlos b Yisduobtsd 17. Sthinzinger lof. Z4nt. Difs. hiftorico- paftoralis de reualidatione Matrimonii inua- Cmit T lide contracti. 8. Friburgi 1780. Tutustiri itatos p 22$. ffif i Vil efe p Ex vniuerfa hac hucusque a nobis tradita oniopil &t ^ facramentali doctrina fequentia fuapte confe- Miciler p adfilendum quuntur ml IT COROLLARIA GENERALIA. vunenti M 1) Septem nec plura nec pauciora fünt Sacra- , Wee menta, a' Chrifo Domino per fe . inftituta, Ín d ! qui ( modo ac ratione Numine fupremo plane dig- nifsimo, Mu fiti K/J 2) Sacramentorum effectus : g 4 a) Communis eít gratia fanctificans vel pri- lubl ma, vel fecunda. yiue, b) Proprius vnicuique, gratia facramentalis, j d » ntraci! c) Id porro prae reliquis Sacramentis Bapti- 0. $ mus , Confirmatio , [acraque Ordinatio fpe- s ciale habent, quod imprimant Characterem. i h facto ! 3) Singula Sacramenta tanquam verae caufsae riin inftrumentales vi et ratione ipfius operis fa- ; ipjd cramentalis, feu vt aiunt ex opere operato iypyff* mox recenfitos beatifsimos gratiarum effec- UL tus operantur, atque ideo et penitus di/lincta a uf funt a Sacramentis Veteris Legis, et verba, ediii J queis perficiuntur, non mersae promifísionis , lii vel concionis, fed verae confecrationis rati- 1 l K!. onem habent, ol " j L5 4) Sin- p 17p . 4) Singula porro ex rebus tanquam tzateria, et [/ ex verbis tanquam forma conítant, quae ideo [ eorum intrinfecae partes funt. [ li 5) Perficiuntur vero inteutione Mimiflri; quare eifectus eorum, neque ab eius fide, neque fti a probitate dependet. Quis vero in fpecie t vniuscuiusque Sacramenti determinatus /Mi- flh fuo loco iudica- nifler fit, aut efse pofsit, uimus. Porto 6) Sic pariter, quod vniuscuiusque Sacramenti Subiectum capax fit, iam feorfim declaraüi- l Wil mus: vt autem valide Sacramenta füfcipian- A Sor tur, ex parte Subiecti faltim illa füfcipiendi w [rim intentio requiritur; quae vero ad licitam et D Ham fructuofam illorum fafceptionem difpofitiones 91 neceísariae fint, latius in Morali traditur. » Tet, » fme 226. u IT » ng Doctrinae huic de Sacramentis adnecti- (uemad mus illam dé Sacramentir Ecclefiaflicis , quorum dod g nomine ceremonias religiofas ab Ecclefia infti- Abeunt in fetinend tutas intelligimus, JIS[ a) Theoretica, rem facram tantum fignificantia, o » (ij vel in memoriam reuocantia, e. 2* vjus can- » mi: delarum, et luminumin Mifsae S 1 acrificiof Sig- D [m qum crucis, etc. »M b) Practica, vel ftabilem quamdam poteftatem H » Jl conferentia, vel gratiam quamdam diuinam ht impetrantia, e. g. benedictiones domorum, agro- rum, tempeflatum, cinerum etc. v[us aquat * lufiralis etc. [ Seuoriow. la v/us facros, et fignificatus wido- neos maxime veritatum veligiofarum primi À nominis Imberg, communiterque tullo p r fe of- feidi- Oæd—'-:—lo 17I f d fendiculo efse ; haec vero , ficirca poteffatem con- b quae i fevendam ver/antur, efficaciae /atis; fi circa gra- tiam eius impetrandae vim moralem ex depreca- jiri; qui tione ac meritis vniuer/alis Ecclefiae habere ( guo fie, n corum manifefla eft houeflas atque vtilitas ) id ) ia quidem /olidi/simis rationibus hic imus demon- ninatus Jl firatum. [oco iudi 227. Porro Ecclefiae poteflatem conuenire eius- Sacrma. declati modi infltuendi ceremonias, inprimis quod eft ad 5acramentorum difpenfationem, ' Concili- füícipite (üfcipieni um Trident. Seís. 21. cap. 2. merito definiuit: | licitam » Hanc poteftatem perpetuo in Ecclefia fuifse, 'xïpoïmones » vt in Sacramentorum difpenfatione ea ftatue- tditit » ret, vel mutaret, quae fuícipientium vtilitati, » fiue ipforaum Sacramentorum venerationi pro ., rerum, temporum, et locorum varietate ma- » gis expedire iudicaret ** ; s lt Quemadmodum etiam fapientifsime fankit, eius- m modi ab Ecclefia conftitutos ritus omnino efse dl retinendos : » Si quis dixerit, veteptos et adprobatos Exclefiae gniflüï'ï' » Caiholicae vitus in folemni Sacramentorum | ad- n (/7;'5 I,LJ:. » minifiratione adhiberi confuetos aut contemni , aut ii » fine psccato a. Miniftris pro lubitu omitti, autin »» "ouos alios per quemcuuque Ecclefiarum paftorem Concs Trid. Seís jl » nutari po/se ,. anathema fit. $ g i 7. Can. 13. (f TL *) OsskenvAT, LiTrTERAR. Scriptores catholi- j ci, qui de Sacramentis vniuerfim et in fpe- cie fcripfere, fere innumeri füunt, .Eorumfat j multos iam in praecedentibus annotauimus z i^ operae nihilominus pretium erit, praeftantio- (0 ftfff GI: ctato- yes quosdem rerum facramentalinüïma Tes í 172 il res praeter iam nominatos ltic ad v(um T yro- nuni commemorare. Itaque ad doctrinam de j Ü Sacramentis vniuer(im praeter .S. zimbrofii Li- Ti bros Vl. de Sacramentis et de Myfteriis cit. ac S. Thomae Aquinatis Libr. de articulis fidei, hi et Sacramentis Ecclefiae etc. maxima cum a a vtilitate legi poterunt fequentes: JDrouwen Ren. Hyac. de ve facramentali Libri X. Il. To- Y mi. fol, Venetiis. 1773. Zuenin Cafp. Com- mentarius Hiftoricus et dogmaticus de Sacra- mentis in genere et in fpecie. fol. Venet. 1761. futole lInterríd)te von ben &aframenten. 2. Yni $Bánbe8.SSamb. 1z84. Gerbert Martin. Prin- t cipia Theologiae Sacramentalis 8. St. Blafii fheum 1759. Kiusdem de felectu theologico circa ef- fünfemua fectus Sacramentorum. $. ibid. 1764. Daro- gendtm wicz "Theologiae moralis de Sacramentis etc. Partes ll. Vratislau. 1789. —Praeterea quod QU eft ad Ecclefiae Sacramentalia, eorumque an- tiquitatem, vfüm, et vtilitatem, exinnume- Is ris, qui hanc materiam tractarunt, etquorum aliquos iam fupra, derebus liturgicis agentes, j — annotauimus, fequentes quoque hanc inrem DF confuluifse haud inutile erit: Gret/eri Jacot. Jieyhn Libri duo de Benedictionibus. 4. Ingolft. 1615. Quarti Pauli Mar. de procefsionibus ecclefia- t fticis etc. de facris benedictionibus etc. fol. Ve- net. 1665. Fouget Franz.. 4mat. Inftitutiones catholicae. Tom. II. Edit. Auguft. fol. 1764. Jtippel Giteaor, 3iltertbum, LIrfprung umb [ SBepcutung aller in ber fatotiiipen $tirde tb tn D tid)en Ceremonien. 8. 9Iugfpurg. 1750. &teuet t ( *jan. lnterrit von bem 28cibroaffer. 8. £anbé »n l but 1789. Luid! Corbin. de nugamentis facris Eccletiae ritibus adfictis. 4. Patauii 1756. /f/ti/- ii ls enbach lof. 4nton. Libro XII. de Eloquentia Patrum, Titulo Ll. de Proce(sionibus et Pere- tuno: grinationibus etc, 8. Augutt. 177;." [6] mayt OmïcmO —— R 17$ fim T. : mayr Stans bie romifd) z fatfotife Sirdyane oetrimnde gebrducbe jum lInterricbt oorgelegt. 2c; 8. 9)tume Aibrili (ben 1792. Berg. Francif. Oratio de origine rituum ecclefiafticorum, qui circa aquata ver- yfteri d fantur. $. Wirceburgi 1786.. /dnonymide prae- ticuls d axumi n cipuis Ecclefiae Ritibus, opufculum fingulare : Dron ex probatis Authoribus collectum. 8. Auguih iLX T 1786. etc. etc. * 7a/þ, (or. s deYute 228. net, 1f UM Vniuerfam tandem hanc de gratia. actuali rlii, Prit et Sy. Sacramentir doctrinam | concludimus, $t Bl fructum felicifsimum, quem producunt, vel od e conferuant, et ad quem producendum etadau- & bin gendum a DEO ordinantur, perfpicue expli- mentis l teret i cando, fümya 229. ex |nnune e[quorum Is autem alius non eít, nifi gratia fancti- ficans — habitualit, quam nimirum Sr. Sacra- j u at menta actu conferunt, ficut ad eam vel reci- j J piendam , vel. conferuandam gratiae actuales dil- TRU settl ponunt, et habilitant, . ol f fituio 230. fol. f lam nomine gratiae fanctificantis, non v? iam extrinfecus quidam DEI fauor; fed vti do- tl : & / cet Concil, Trid, Sefs. VI. c. 2. ,, DEI haritas M u » per Spiritum S. diffufa in cordibus eorum , qui t » tuffificantur , ipfisque inhaerens intelligenda efl », i 6 ,//l UOWM cuius praecïpuos effectus nunc expendemus. & P efö j Iv n 251. my' 174 Oäc 251. Primus eft iuflificatio hominis, feu, vteam Patres. Trident, Sels. cit. c. 4. deüiniunt, Tranr- latio ab eo [iatu , in quo homo na|citur filius pri- p mi Zddae in [latum gratiae, et adoptionir fiiorum ZDEI yper. [ecundum 4Adam Saluatorem nojii um. 232. Vt vero natura et proprietates eius cum dif- pofitionibus ad eam recipiendam — neceísariis penitus perfpici pofsint, fequentia, quae etiam t defendimus, adponimus catholica dogmata: a) Dogmata catholica detiatura tuflificationis : X) In iuftificatione impii peccata non vt Lu- therani volunt, duntaxat ieguníur, fed vere zo//untur ac delentur ; ita vt homo poft iuftificationem ron amplius maneat iniuftus et peccator. 2) Formalis cau/sa iuftificationis noftrae non eftiuftitia DETefsentialis, neque fola re- mifsio peccatorum , aut imputatio iufti- tiae Chrifli externa, fed /anctificatio, et venouatio interioris hominis per volunta- riam fufceptionem gratiae et coele(tium donorum. Conc. Trid. Se(s, Vl, c. g. b) Dogm.cath. de luftificationis Proprietatibus : quo occurrunt 1) Jn.certituda. luflificationis obtentae, in quantum nullus fine fpeciali DEI reue- latione certus efse poteft certitudine fi- dei, p oä&-*ï; 0 175 dei, cui nullo modo pote&' fübefse fal- fum, remifsa fibi efse peccata, etinfta- , Vi tu gratiae fe efse. Concil. Trid. Sefs. VI. t, Tuur C. 9. 13. I4. Jl g 2) Inaequalitas. [uftificationis , in quantum l j;z:'m:em nimirum non eft aequalis in omnibus, Sefs,. VI. uojuum. fed' augeri , et minui poteft. Go 3) Zimifsibilitas luffificationis, in quantum homo. iuftificatus grauiter peccare po- um teft, et fic gratiam amittere. Conc. Trid. celsari Sefs. cit, c. 23. 2e etiat c) Dogm. cath. de dif/pofitionibus ad'Iu/lijïcaäio- [Dt4.« nem recipiendam refpec"tq; adultorum neceft- fariis: MTR 1) Fides quidem, in quantum famitur pro hn fl adfenfu firmo ac certo ad aa, quae DEVS utir, i credenda proponit, non, vteam intelli- vt Domo gunt Nouatores ,; pro merafiducia, qua üs mutet Chrifii fe adprehendere merita , eiusdem- que iuftitiam fibi propriam facere dicunt, primarium locum füftinet, vtpote huma- firae o nae Salutis initium, fundamentum et ra- » [olatt dix. Conc. Trid. Sefs. V. c. g 'e . nihilo io iull tamen minus /o/g non iuflifiraí, cum CinOu d praeter eam et alii actus iuftificationem volutt antecedentes , ad eamdem difponant, ylelm et fic difpofitiue iuftificent: nimirum j C:g' 2) Timor diuinae iuftitiae peccatorum vin- dicis, j -3) Spes veniae confequendae Chrifii. p**elr merita "1. reü?' 4) Dilectio DEI :tanq 3 fontis , qarg- ] qmnis iuftitiae j* dei; 5) Odz'wþ 176 Oægäo $) Odium et deteflatio peccatoium, ac deni- que 6) Propofitum vitae nouae inftituendae , ob- j feruandi omnia mandata DEI, et (ufci- piendi, cum opus fuerit, Baptifmi et goenitentiae Sacramenta. Conf, Conc. Trid. Sefs. V1. cap. VI. 253. Zliter. effectus. gratiae. fanctificantis in hoc confiftit, vt homo iuftus per bona opera, quo- rum hic requifita, necefsitatem, vtilitatemque pandimus, vere ac proprie, cum augmentum gratiae cum ipfam vitam aeternam mereri **)( -pnfsit. * 234. Abfit vero dicatur, hac de luftificatione et merito doctrina gloriae DEI, vel meritis Ie- fu Chrifti Mediatoris noftri vnici aliquid dero- gari, vtpotius per eam fidei noftrae Veritas, DEI denique, ac Chrifli Zefu gloria mirifice il- luftretur.' ; *) OnsERVAT. HIST. quibus poti/simum fiflimus : 1) Ecclefiae in hac doctrina pure. confervanda fludium , ac continuam follicitudinem ad vj- que prae/entia tempora. 2) LvrHER:, Carviwr, OsrAwDRI Pft. contra dogmata de iuflificatione, merito et bonis operibus motus , exceptiones etc. quam iniufle egerint , hanc de iuftificatione doctri- mnam, quam: famm non inieliexe "aní , f vt £au/sam Q$QO 177 ] LIM deni' mu/fmm infelicis illius Schifmatis , cuius au- tores exiitere, praetendendo. onhe, Ql 3) Recentiorum DD. Proteftantium ä Luthz- , e ul vi et Caluini hac in re placitis defectio- Dogtiui nem, et acceísum ad catholicam doctri- onb, Cay. nam; adeo nimirum hodiedum in ifti« fi- dei punctis nobiscum conueniunt, ,, baf bermalet, prout Clr. D. Sthmarzhueber SReligtonábanboud) Zb. lL. p. 377. adfe- rit, et oftendit, ,, ber ganye 2rift ii2 r in l p fden uné unb ibnen faft btof auf eimen .a' qua- p Veeren SiBortftreit binauéfauft. ^ Infig- Vtemqut ne fpecimen variationis Reli teftanticae ! gionis Pro- fnenturm ' , medi **) OssEnvaT. LrrrER. Áuthores, qui aïd hanc doctrinam de iuftificatione peccatoris, meritis, bonis operibus etc. etc. vtiliter le- gi poterunt, potifsimum fequentes hic in- dicamus : ex Zntiquis: praeter S, Jenatium M. in Epift. ad /Maguef. S. Polycarpum in fietione Epift. ad Philipp. (quae vtraque in Bibl. gts l* Gall. cit. Tomo T. occurrunt: ) .S. Juftinum j( t JKl. in Epift. ad Diognetum etc. Edit. cit. ina primis confr. ,S. Bafilius homil. 22. de hu- Veritas, riiceil milit. Tom. I. Oper. p. 473. Edit. cit. $. Chryfoftom. 'T'om. VI. oper. p. 152. Edit. cit. S. Augu/lin. in Libr. de peccatorum meritis , "'Mïimusï et remifsione Tom. X. oper. eius. Ex Ae- centioribus vero Authoribus prae reliquis ] ,/h IM*M videantur: Gazzaniga Pet. M. degratia ha- m d bituali. //;ef] Steph. de luftificatione. Tom. V. Inftit. theol, de J/ega Zndreae doctrina i vniuerfa de Iluftificatione Libris XV. abío- [ "L lute tradita, Cura fetri Canifi. fol. Colon. /l J[! ï'" 1572. Phagi /4gricolae defenfio bonorum T D operum. 8. Zeimefü Henr. Enchiridion de rtwt ! Co- WSI] vera et perfecta impii iuf'tiücatione. 8. lon,, 178 OäO lon. 1554. Sauftl Bonif. gratia iuftificatiua hominis. 8. Salisburgi 1734.. Diouj/fii /«Per- lenfis confenfus ac difsenfus catholicus pro ftabilienda via pacis. 4. Colon. 1710. de Ha- TRE lnïert geu Lud Paülipp de Variatione roteftantium circa doctrinam de luftifica- tione, 4. Moguntiae 1738 ! Et haec quidem omnia hucufque ordina- Hae« tim propolita dogmata et doctrinae, quae ipfa WA 2 d 'T3eologiam fpecialem theoreticam cUmhLuunt IH mo quam fi gulari ac prorfus eximia charitate DEZ- VS T. O. M. nos, .dum adhuc peccatores era- — mus, com.lexus fit, quid, inquam ad nos ve- e beatos felicesque reddendos OEVS CnzA- ) r lil fo TOR, REDEMPTOR, -.SaNCTIEICATOR fecerit , Thiotal faciatque luculentiisime fane oftendunt. Hory i 256. Jithy Vi 1eamue iam nunc, Theologiae fpecialis Aügi logit practicae Syíitema exponentes, quae tanto amo- Ws Tg Ttsy ri, tamque ftupendae erga nos charitati digna nos, atque iufta rependere oporteat Veu Si« hi Aftes ina emm M. Zugu[lini funt verba Qm te crt£- auit — redemit ttji, 1 janctificauit — fine te: mom m te faluabit fine te. D lorüe 2fe li 95 ts * EX thftx "s Tiora B. Val Oöæo 179 vtf B. njfi r QQ|( us prO TOR THEOLOGIA SPECIALIS Varistiote IT CTDBGA je lul SEV AGENDORVM. 237. e otdint Haec ipfa, quemadmodum Dogmatica, juae ii Atituunt, varia a diuerfis ratione propofita fuit, id quod opera moralia diuerforum Authorum infra *) ad nte DI M 2 (otes d- vífum j o (5 (tt .*) Henrici a. S. Igvnaiio. Tbeologïa Sanctorum Tomi II. fol. Leodii r709. Genetti Francif. Théologia p at moralis. Tomuli VII. $. Venetiis 1763. Oberrauch ii Hercul. Inftitutiones Iuftitiae chriftianae, feu Theo- logia Moralis Partes IV. 8. Oeniponti 1774- Befombes lacob. Moralis chriftiana, Tomi IV. $. Augufae 1775. Obflraet Ioan. lnftitutiones.'The- p ologicae in primam fecundae £. T'omae ad Tyro- an nes Tomi IV. 8. Venetiis 1771. Godeau Zhutom. Theologia moralis Partes lii, 8. Augult. 1778. i 4dntoine Faul. Gab. 'Theologia moralis vniuerfa, lt Partes VIT. 8. Pafsauii 1766. Patuzzi Ioan. Vin- Q l l cent. Theclogia moralis. Tom. VI. Volum. l1I. fol, L [ Paísaui 1770. /Furzer, Balduin. Specimen Théo- logiae moralis chriftianae etc. 8. Ingolftadii 1775. Luby Znt. 'Theologia moralis in Syítema redàcta. Partes 1l1. 8. Graecii 1782.. Schanza JV/enc. Moralis chriftiana in Sy(tema redacta. Tomi IV. 9. Viennàe 1785. Lechleituer Tliom. Inftitutiones theologicae iaj moralis ex Ss. litteris deductae. 8. Vlmae 1776. Staitler Dened, Ethica chriftiana communis Par- h tes 180 Oæääü vfum adpofita luculenter oftendunt. — Nobis in- y U terim prae reliquis, quae extant, Moralem ) MA cliriftianam trádendi methodis fequens, tum ob fimplicitatem, :cum et-naturalem ordinem ) Cüïfdü et claritatem dignum vifum efít, quod fequa- mur THEOLOGIAE SPECIALIS h PRACTICAEó Motals IN SYSTEMA. ]m - Ad aeternam a CHRISTO partaun, lt l? , bominibusque paratam, Beatitatem FL I » DELES CHRISTLANI inde[menter Tàà » Juis tendant oportet. ACTIBVS — ef- ol Ul » Jormatis, et adornatis ad REGVLAS 1 » ommis Moralitatis — INTERNAM T » CONSCIENTIAM , EXTERNAS / » LEGES , naturales , diuino — pofitiuas Til »» ett. 1. e. fuis quae ipfis incumbunt , OF- la » FICIIS, firenue Jatisfaciendo , VIRTV- W » T1BVS chrifljianis magis ,' snagisque ef- » floreant — |Quod vt felicius , certiusque ; contin- [ ontdi tes III. Tomi VI. $. Monach. 1782 — $9. £Eius- dem &yecial Gtbid. 2. $Bánbe 8,e. D. f. 1789.. Cuni- liati Fug. Vniuerfae Theologiae moralis accurata eomplexio Tomi 1l 4. Venet. 1772. etc. etc, Qæe ISI obisin- » Contingat ,-MEDIA tum ORDINA. oraem Q5, Q » RiA, cum. EXTRAORDINARIA Ofinen » efficacifsima ommibus praefto [unt. « ii 2538.- ALE Hoc igitur iuxta Syftema in tres fectiones Moralis noítra diítincta erit, ità, vt [ma HoMINEM jicie!em tendentem ad. Beati- pmnm tatem, tum IN SE, lum YN SVIS ACTIBVS um E : fpectatum . exhibeat. ii Ilda vero VIAM ofendat , qua eundem, vt zf ad eam feliciter perueniatur ; id efl , LEGES QUE varias vnacum varür, quae leges determi- nant, OFFICIIS, quae ob[eruari, vIRTV- qNM TES, quas exerceri, PECCATA, quae odi[- Taudem EM Jt &t fugere oportet , exhibeat. y/ L IlItia MEDprA ^vnacum MoT1VIS fortifrimis bene agendi [ubminiftret fufficienti|sima , ' Le- !Zt) Uf' ges et Officia faciliter et visliter ob[eruandt. (IR J 1j L]ZM *) Iuüatl vnamquamque ordinatim iäm ex- i riiip ponere. L qiti ,. [f | " (iti SEC- etc« M 3 E 1823 Dïæiæo SECTIO * T. DE HOMINE AD BEATITATEM it lomix ' " TENDENTE. TOROLDARD tis, el]l 239. f, e num praeuie ad fequentes morales doctrinas Ierpret Áqutu: Q permultum. interfit, fcire, quid homo ad beatitudinem tendéns /it, quae natura eius, quae- )) i ue virer etc. quare inde tractationis noftrae du- lu camus initium, ratio patula eft. )4 el .240. f Ea "Qaid igitur /omo? animal rationale! ete- ü nim corzore conftat, quod quidem mente longe li inferius eft, praeftàntifsimis nihilominus gau- J det proprietatibus, quas inter eminent vis cog- nofcendi, visitem adpetendi , feuauerfandi ani- malis, pro diuerfitate aetatis, educationis, et potifsimum .temperamentorum.etc. diuerfimode ) à i'bfg exerens..: ; .. ,Qed et anima conftat, fimplici ea quidem , fpirituali, immortali, cuius principes facultates merito intellectur, et libera voluntas, ab omni jl antecedente necefsitate etiam in praefenti ftatu immunis dicuntur; quae omnia ficuti certa funt ratione, fic certifsima dijuina Reuelatione. Eï 242. 183 QW—QO 242. Iam mediantibus iftis facultatibus, variae A in homine contingunt mutationes , quas actiones nominamus, et quidem /mmanzs , fi cum ratio- nis, etliberae voluntatis iufluxu feuactuali, di- recto, et immediato, feu.indirecto, virtuali, interpretatiuo , ab homine eí doctrns ï'ic;uilttlr. Exquo fequitur : llomo à is qui 1) Duo efse actionis humanae naturalia princi- frae di- pia, intellectum videlicet, et liberam vo- luntatem. 2) Ad actionem humanam haud femper opus efse aduertentia actuali, vel voluntatis con- fenfu explicito, quum. ad eam et aduerten- qle! d tia interpretatiua..et. voluntatis confenfus ytelong indirectus plane fufficiat. 3) Semper tamen indifpenfabilitet necefsariam nus g As eíse ad eam veri nominis libertatem , ita, vt libertas a coactione prorfus infufficiens ànii t ü-tO 'Tandem Oüisy d 4) Omnia ea, quae vel vnumex iftis actus hu- Hnode mani principiis conftitutiuis vel imminuunt, vel omnino tollunt, illius impedimenta exi- ftere, qualia funt: error, ignorantia inuin- cibilis, ' dubia, praeiudicia, vis abfoluta, vl concupifcentia, étüs etc. etc. de quibüs us plura quaefiti; quemadmodum et. vice v«rfa 5) Omnes illas actiones recte homini in proe- ab n ji mium, poenamueimputari, quorum ipfe per rationis et liberae voluntatis influxum cauísa effafllüt J feu. phytci feu moralis éxiltit - p M 4 243. 184 o——-—mo 243. imi)i glrfnt Si porro eiusmodi actiones, quae fic ab jt i homine proficifcuntur , ad rezular morum dime- tiuntur, vel ex integro conformes eis funt, et *)( hocipfo bonae; velab eis vno etiam duntaxat ex capite difsidentes . cognofcuntur, atque vel ideo malae iure pronuntiantur. Confequens eft : 1i) Bonum ex integra cauísa, malum ex quovli- bet defectu exiftere. 2) Actioném inindiuiduo indifferentem nullam dari. 244. W SLANGGECRNMIES $- Qu — CM d a i Interea actuum humanorum «moralitar in- terna, fiue efrentialir ex eorumdem obiecto, et fine defumitur; exterma vero et accidentaria ex circunflantiit deriuatur ; atque. vel ideo :actus externus bonitatem vel malitiam actus interni per fe minime auget, licet id faepe numero pe! accidens contingat. 245. Saepe etiam humani actus in efse morzli ab inuicem aut [pecie aut nuwnero diftinquuntur : vndenam autem vtraque.haec diftinctio repeti Gebeat ,. interrogati. 246. Mox diximus actus bonos non haberi, nifi ex eorumdem cum regulis morum conformitate ; s; (fac DA quare quum bonum facere obftricti fimu 0nun 1 Oïäæc 185 bonuin) fcire oportet , quaenam tandem illae re- gulaefint, quibus conformiter agere obligamur. X j dme Sit itaque fint, & *) OnsEeRvAT. LrrrERAR. Quþüm propofitae doctrinae maximam partem. philofophicae juntuvt i d funt, ad earum perfectiorem notitiam adqui- yensel rendam praeter fupra citatos Moraliftas fe- quentia infuper philofophica opera vfui egre- gio efse pofsunt: Barclaii Joau. lcon ani- ex quoli- morum $. Dresdae. 1733. von Saellberg Aarl Gebanfen eon SSeftimimung be8 moralie y nullan fden 98ertbé. 4. Grfurt 1787. vWTutfcbelle eebaftian. üiber bae fittlidoe Gute, g. xottme dn 1788. Jorfd 2int. ^jof. Zbeorie ber «ufern einntidfeit, 8. Sranffurt. 17899.. Setz fter 1 gufone 216am Girunbz & ápe ber Sxoralzpbiz iuho, & lofonbie. . einiig. 1772. Seecte Cebrbid) ber r a pradtifd)en 9Dbilofopbie. g. 9Rien 1779. ff benoe(felben Grunblebren j:p. &enntnif Deo ) acmg menídtiden q8illen&. 9. Gortingen. 1785. tent! Gailetre 5j. t31. Giüdfeliafeite Febre aug SRete gY nunfté Grünben. 2. Z.beile. 8; Sjutnd)en. 1787. Cittel 2fuguft. praftifdbe - Dbilofopbie . g. Sranff. 1785. fEbenobeffelben Grláuterungen ber tbeoretifdben unb praftifben qDbilofopbie. mutd 8. Stanff. 1784. Ccdbelle 2fnau(t. praftifdhe ynti^ beüof opbie, 2. & beile. 9. &alyburg 1785. Azc. x,' j —SECTIO Z DE REQV-LI'*S MO.R.VM.- I mü I9 : ii EVM felicitatis- noftrae. authorem regulas J (/w : quasdam vitae ;agte rnae confequerdae gra- mm) * 5 tia, 186 ocrlILES » tia, anobis obferuandas conftituifse , 'euicta veritas eft, TR $ 248. füft tUt " "Eiusmodi regulae recte bifariam difpefcun; a, téftitudi tür, ita vt alia, quae exterior dicitur, Leges varias obferuandas exhibeat, alia, quae interior ) adpellatur, et qua Leges ad actionem fingula- rem .adplicantur, |Con[cientiam. defignet. De qua vtraque in fequentibus Membris tractabi- mus Modo de Conibieptia. V 1 ;] 'MEMBRVMI. ? DE CONSCIE,NTIA, 249. V 'ere ea exiflit , veraque morum regula a DEO D) nobis propofita eít , ita.ab omuibus fequen- da, vt aduerfu 1 S illam f)p?-a*ri femper illici- ï'tluïn fit. 250. ?0 vt aüæ-gn ïh(lfonfü' entia Tecürä regula mo- ) rum fit, debet imprimis efsé vera, 1eu Legi ) conformis, vel faltim inculpate praefumi vera; hinc : k I) .Co!rlfbï&z;fi; fcrupulgfä; : 2) laxa, verbo l 5) Oimnis vincibiliter erronéa, cum i ; ptiidelt veritass deponi debet;c;: ; " Wt OäQO 187 , CUl 2$ Debet porro Con[rientia , vt regula mo- rum tuta efse pofsit , ' efse cería, non quidem ipder phyfica, minus metaphyfica, morali tamen certitudine ; hinc : r, lgt e Mi 1) lllicitum eít agere fecundum confcïentïaö ingih practice dubiam. Deponenda ergo eft; .fed , D queis principiis ? Ecce duo haec: proeo/flan- tracto um etc. in dubiis pars tutior étc. : lllud ve- ro: im dubiis melior eft couditio. pofsidentis , extra iuftitiae materiam ignoramus, 2) lllicitum eft fequi confcientiam probabilem , fauentem libertati,.in concurfu probabilio—- ris, quae fauet Legi. 5) Illicitum eft fequi confcientiam probabilelttlli",". quae fauet libertati, in concurfa alterius ae- que probabilis, quae fauet legi. obítante - Quo nog ;l 4) Licitum e(se defendimus fequi 6pïnïo*nem gt t probabilifsimam, vnice probabilem, vel no- r IUiCP tabiliter probabiliorem in concurfu minus pro- babilis, quae fauet Legi. *) OnskRvAT. LirTERAR. Vniuerfim hic füpra P. 179. citati Authores confüli pofsunt ; prae- U n primis vero confr. Concina 'Tom. 1l. Oper. cit. "n Patuzzi Pinc. 'Tractatus de reg. prox. human. j (dis operation. in op. cit. Conten/on. Pinc. Tom. 3. Theol. mor. difs. de nouello probabilitatis com- mento, Edit. cit. Luby: L. Z4. 'Tom. I.- Theo- log. mor. $. 223. Gazzaniga Fetr.Mar. Prae- lect. Theolog. de actibus hum, confcientia etc. io tpfï i $. Vindob, 17-64.1 : l 252« 2 138 6036 252. ^ fam cum veritas confcientiae requifita ex eonformitate eius ad leges habeatur, de ipfis tanquam Aegula morum exteriori iamiam viden- . dum eft. lgitur MEMBRVM II. Y DE LEGIBY S. " 253. telligimus autem Legum nomine generatiin p ordinationes rationis ad bonum cominune ab eo, qui curam communitatis habet, promul- gatas cum intentione obligandi; qua ex notio- ne perfpicitur, quis Legum author, quod [ub- iptum, quae materia, quis fimis fit, aut else deþeat. |254. - Legum ornnium- fonr: eft aeterna DET vo- luntas, cui tanqum regulae aéternae omnes creaturae, diuerío licet modo, fubiectae funt, et a quà omnes Leges deriuantur; in fpecie: A) Naturalis, cuius certa eft: a) exiftentia, exiftendique nece/sitas ; b) autlior — DEVS; &e) Subiectum — omnes homines rationis capaces, a quibus, quoad principia, et proximas dec. i 189 proximas conclufiones, nequit inuinci- biliter ignorari. Qul d) Sautilas, atque perfectio ; , übiit e) Immutabilitas, indeque fluens T f) Indi/þmjäbilitas - g) Vt principium vero eius indicatiium re- fpicimus tum diíuinas perfectiones , turm generis$ humani fe/icitatem. " Ossknv. LrrTERAR. De lege vniuerfim, et de lege naturali in fpecie, fequentes Au- thores legendos commendamus : ileber Petr. lof. Difsertatio moralis de lege. 8. Colon. 1788. Bürgin Martin. Difsertatio de iure naturae. 4. Rauenfpurg. 1758. Huhn- ;eneratim ! dorf l'dal. lus naturae in fuo principio cog- ninute d) noícendi expenfum. 4. Auguft. 1755.. Stapff pmmü j loh. Sigif. lus naturae et gentium. 4. Mo- x t gunt, 1735. Thomas Corbin. lus naturae ljl theologice expeníum. 4. Salisb. 1757. de aj Martini Car. Znt. de lege, naturali pofitio- nes. 8. Vindob. 1782. Kiusdem de lege na- turali Exercitationes Sex. 4. Vindobonae 1776. etc. etc. Y v 2585. oj B) Peofitiuo — diuina antiqua et noua : i fl 1) Zntiqua : ] x a) a DEO lata, b) a Moy/e promulgata, T c) folos obligans ludaeos , d) fancta, iufta, et bona, rat'lonis &e) moralia, caeremonialia, -et iudiia- iiäle lia complectens ; Qs f) quo- 190 O(-äæo yit; ft f) quoad haec vltima ; duo praecepta tempore fuo abroganda praedicta , t illi n lecul £) Vereque in morte Chrifli, et paulo poft abrogata. 1) b) Non illico tamen vt mortua eft, facta eít etiam mortifera, id quod non nifi euerfo templo, et Synago- ga conti.gerat. 2 ä 256. 2) Et Noua, quae vera ac proprie dicta Iu lex- eít : tulis f (m, v [ a) a Chriflo Veteri ifubfütuta, Itprobi b) ab Zpoflolis praedicata , f n c) omnes proríus obftringens homines; füS : fe1 tiüsto d) veteri multo excellentior atque per- fectior, ! hoD e) myfteria fidei, moralia, caeremo- nialia, et iudicialia praecepta etc. continens. ? f) ad vsque finem mundi duratura, g) nequidem a Papa difpenfabilis. *) OssERvAT. LrrTERAR. De vtra- que Lege Authores fupra p. 179. ci- tati confr. qui füfficere pofsunt. 257. Cum': —porro tum primi in Ecclefia Paflorer ( Them. 178.) tum et fummi rerum publicarum artici- Prinfipe: de Legislatiua DEI poteftate p pent; oä.ä—*æo 191 yrietept pent; fruuntur et ipfi vera leges f'erendi potefta- vedita, te, illi quidem circa Religionis, hi autem cir- , &pub ca feculi res, Quo patet: ortu dl I) Vtramque poteftatem a fe inuicem efse di/- cretam , infüa fphaera jummam atque inde- , lasl peudentem ; ex quo et confequitur: [ Sy[lägü' 2) Seculi Principibus ius nullum in facra com- petere, Confr. Them. 178. - 2380 : 1e dici Interea Lex omnis feu Ecclefiaftica, fe ciulis fubditos in Con[cientia ftringit, ita qui- Y dem, vthanc obligationem neque Legislatorum improbitas, neque fubditorum perfectio infrin- gat, neque ad eam inducendam populi.confen- shoninés fus, feu acceptatio requiratur; neutra tamen M eiusmodi lex debitum obtemperandi inducit, fi non eft promulgata. caer Conor. Zexergo »vnE PoevAr 18 ulla datilr. :epta gt , *) OssrnvAT. Li1TTERAR. Ad has quoque Uta y doctrinas Authores quam plurimos iàám fu- | pra p. 132. indicauimus, quos, fi lübet, bilis coníulas Videri infuper fequentes pofsunt : [e rit Geruafio Augufl. De Legibus Libri tres. Ed. | cit. Becker Clem. de origine, progrefsu, mu- n* : sU tatione, v(u, ac fenfu legüm Ecclefiaftica- rum. 4. Monaft. 1787. ionymi Commenta- rius de finibus vtriusque poteftatis Ecclefia- fticae, et Laicae etc. etc. 4. Ratisbonae 1781. Barclaii Wilhi. 9í&5anbfung von ber 90tador beg OJ/W | Spabftee in jeitlicben SDingen, g. Soiünden 1768, o [ Digni etiam funt, qui his de materiis legan- af[fCi' tur: Zttrus de MMarca Concordia Sacerdotii et peüïï 192 O —R* et imperii Libri VIIT, fol, Venet. 1770. Clau- dius Fleurii Hiftor, Ecclefiaft. Tom. X. Edit. (5 eit. /'an Efpen. Opera Bavrthel, opuícula etc. Vi i. 259. r s [am Legibus hisce, et inprimis chrifliana od varia praefcribuntur Officia, a fidelibus obfer- uanda, cum Generalia, tum et Speciülia, de li quibus itidem membratim agerelubet. Initium Ó0; g facimus a Generglibus. lii f tirefar Eïgo & MEMBRVM Ill DE OFFICIIS CHRISTTANORVM B) GENERALIBVS. ^ 260. ifariam ea diftinguimus, videlicet in Off- Tr cia l.erga DEM, M. Normetip[os ;.et 1. De fingulis feorfim, et DProximum: exercenda. inprimis de 'Officiis erga DEVM. 26T. L. Offiia erea DEU'M. Cogn'itione, et Cultu eius abfoluuntur. Ergo: A) Cognofree DEV. 2 eiusque diuinas perfectiones etc. ,, Haec enim efi vita at« » terna, vt cogno[cant te elc. » loan. UE 262. — (Deïïzïgæägg;?C) T93 "t n 262. n KUl "i(".',ognïtio haec Víeuaet, adeo necefsafia diuinae Scripturae fedula iec tone fingulariter promo- uetur: hinc e a non tantum abfolute prohibita non eft arliti , led potius fummqperc venit commen- 4 T anda. 263. - iilin, d fritin Licet autem V.:ïil ifsima fit S. Scripturaelec- tio; negam: is tamen eam vel omnibus etiam laicis eíse praeceptam, vel neglectis hac in re necefsariis cautel-igs promifcuefor * " e,c'onfultam. — rgo et ä64. TM B) Cole DEVM tuum ; quo cultu? in- primis d .3) Inuterno, quo refertur - If 1) fides diuina theologica , —;cuïus necefsi- l a tas tanta eít, vt.(üne: ea impofsibile fit placere DEO, Intellivendum id i fll, potifsimum eft de fide explicita vnius DEI,. Remuneratoris :fapernaturalis omni tempore nece(saria, de fide in Jelum Chriftum , ámplicite necefsaria in. V. T. explicite vere in N. de fide m&äs $s. Trinitatis etes;Reliqua de fidei obiecto , motiuo;y proprietatibus, vi- tiisque-obpofitis: feifeitanti etc, ( 2) Spes hnna theolositt; cuius obiec- | vim [ ' ium,.—— omne verum bpnum praefen- moliuum —— 'lwm; tis,; et futurae.. vitae; DEL.bonitas, fidelitas, et omnipo- N tetuv 1b 394 Guie—a0 tentia; chavacteres — defiderium , et fr- ma fiducia iuncta timori; uecefsitas —— fumma, etiam refpectu luftorum, cha- ritate perfectainftrüctorum , in qusutum et ipfi ad acius fpei — vere houos — eli- ciendos obligati funt; obpofita — defpe- ratio, etprae(uraptio etc. 3) Timor diuisus indiuiduus fpei chriftianae comes. Keuera Dominus magnus ét terribilis timendus ab omn'bus eít, fiue quia. poteftatem habet mittere in gehen- nam ( timore feruili — licito plane, lau- j dabili, ac vtilifsimo ) fiue quia amantif- fimus Pater eft, dignifsimus proin ne ul- lo offendatur peccato ( timore filiali, il- lo feruili longe praeftantiori, filiisque DEL vfitatifsimo. ) Omoi timore, imo ip- fa fide, et fpe longe maior eit 4) Charitas diuina tleologica, qua nimirum fe ipfuüm, DEVM fuper omnia. propter reliqua autem cuncta propter DEVM di- s obiectum , ligimus; ex quo, quod eiu et motiuum , quaeque eius fit excellen- Porro netef- tia etc. facilis intellectio. (:gs huius virtutis tanta eít, vt qui DEVM corde et opere frequenti exetci- tio füper omnia, id eft, charitate, licet non intenfiue, appretiatiue faltim fumma nondiligat, manfürus fit in morte. Qua- re omnes hominis actiones morales ex amoris motiuo, non quidem actualiter, virtualiter tamen in DEV M fant referea- dae. —— Praeterea 5) frequens, humilis, adtenta, atque per Chwiftum facienda tum Znvoratio *) DEL, item » tum Gratiarum Zdctio, humilitas atque 195 oäæ—o atque Obedieutia erga DEV M exercen- yfir- da, denique continua DET Znitatio offi- un, d cia eiusmodi funt, in quibus iugiter fefe i qum*zxm exerceat Chriítianus omnis; fic DEVM if —"el. fuum colat interno cuitu. Sic et eun- E dem colat *) Cui plane wom vepugnat Sanctorum ehrftani Iuvocarzro, /icita ac vtilis. nagnüs.el T 263$. ín gt ne, b) Cultu externo : quo fpectant actus cul- j amant tus publici, videlicet : voned 1) Patriotifmus chriftianus, quo, cum pro- hibetur Religionis negatio, et externa , fs* « ? falfae Religionis fimulatio, cum et prae- cipitar confefsio Clrifíi;, et Religionis publica. , iil *) Iure igitur ritus Sinenfes, et Mala- b ;pm! poutie barici. damnati funt. lure quoque Ecclefia libros fidei , et Religioni obfectm at nociuos legendos poteftate vere ipfi competente fidelibas prohibuit, et qo Hl* "g adhucdum prohibet. Quid autem in fpecie fentiendum fit de Indice libro- t yet tlb l: rorum prohibitorum refpectu Germa- niae noftrae, latius in arena. ipim " ii7 2) Adoratio externa iunctaintetnae, etqui- " g dem latreutica abfoluta DEO ni,. et Jl w Trino, Chri/lo Domino , tam ratione hu- t Atl ( manitatis, quam praefentiae Eucharifti- cae; latreutica vero refpectiua .Ss. Cru- n & Saluatoris no/lri, caeterisque Domi- j nicae Pafsionis inftrumentis deuotifsime 9) j impendenda, quacum minime pugnat cul- f ,/elül Z tus u TRUE la — «6 196: OL— DAUR tus hyperdulicüs B. 77. M., etdulicus Sant- lorum;, licitus ac vtilis. Id ipfum dicendum Ge pia, licita, vereque vtili veneratione cor- porum Sauctorumy, eorumque JSs. Aeliguia- Vám , et imaginum. i *) De vitiis adorationi obpofitis Muperflitio- nc, eL irreligiofitate eic. glura in priuatis ; exerciliis. 3) Sanctificatio Diei Dominicae in eo pofita, vt abfítineas ab opére feruili, vt vaces oratiopi, aliisque pietatis operibus. E Intéilizendum id praeprimis eft de; Mi/sa, et.de verbo diuino ä audiendo, et quidem, fi commode fieri po- télt; in Eecclefia Parochiali; de Sacramen- torum pia ff'equentatione etc. * Eadem iure dicumtur de feflis diebus ab Ex- clefia, quae oxdinandorum feflorum C hijIo- viam eorum heic vecenfeuus ) potefiate gau- "det, conflitatis. —- Denique recte ad cul- tum DEI gxtewzum rédaucitur 4) Turamentum veligiofum, quod licitum plane eft, modo fiatin veritate, iudicio, et iuftitia, ä OBSERVAT. LITT!ERAR. Praeter Moralis 9 doctrinae Expofitores fupra recenfitos ad fin- gula haec- Themata, fequentes quoque Áu- thores non abs vtilitate legi pofsunt: ad them. 262. confe, Luydl Corbin. Inttitut. Mo- ral. chrift. Edit cit. Ob/traet Ioan. de locis theolog. Difsert. l. Edit. cit.. Onymue ?f. e$. Gntrurf ju einer Gejcbitte be& 3Sibellee fená. $. SBürjburg. 1786. Canobücler 2jloge, fafur bie etften. Gbriften. bie beitiz ge Cxbrift? ub ioíe lafem fie biíefelbe? g &aljburg 1784. 'Sailer . M. in Introduct. zd nou. nepete o 421 97 N | nou. 'Teft. Part. l. 12. Monach. 1780. f1Tutz (Cendum [one(t* fbelle Gebaft. in ber 9yorrebe jur. 3eraus gabe. De& meuen hiigii 9yuündet. 1789. Sefiam, G. VIE. $. 1. g. ad Tem. 264.. confr. generatim. Gaz vanioa Fetr. /M. Praelectiones theologicae de virtu- Nf J tibus theologicis. $. Vindob. 1766. Kiber Heur. 'l'ractatus. de virtut. theologic. $. Wir- ceb. 1767. Bauer Bernardin. Theolog. dogm, ))Gtä: V Tom, l. S. IV. p. 1073. Edit. cit. in fpecie de virtute charitatis coafr. S. Bernardi Tracta- yatíonl dum d tus de diligendo DEO . Tom. I. oper. Edit. cit. dinito $e6 4 Srans v. Galeo 12, SBüder von ber , l/ j p Yiebe osotteé 2. C beite g. 2lugfpuzg 1771.€6 [ hunel eramet lacob. de Officio hominis erga DEVM, feu de obligatione referendi omnid opera in DEVM.finem vitimum. 4. Augnft. 1765. I aä 5 Lujdi. Corbin. de primo, maximoque diui- T nae dilectionis maudato etc. 4. Salisb. 1760. lo t ad n. $. huius TÀein. quod Inuocationem Sanc- torum fpectat, videfis inter alios Gareti /o. Liber.de inuocatione Ss. 9. Gandáui. r570. Becani Martin. Libellus de Inuocatione s. S. ij pfane Mogunt. 1616. .Sche 49 M & Gabr. Difser. dogm. vlf de inüocatione .Ss. 4. Auguft. 1752. etc. et paísim 'Theologos. l "n t foris ',adfm- aà Them, 265. 1. 2. quo de culta S:anccorum. reliquiarum , imaginum etc, tractatur, confr. i Ail; praeter Authores; dogmaticos. et;Polemicos pt; d jam alibi notatos Clichtouei Tod.. de Veneratio- jl h ne Sanctorum Libr..1]. Parifiis 1328.. imbro- plnts u Jü. Catharini de certa gloria, inuocatione Sanctorum difput..atque adfertiongs : occur- ii 4 runt in eius opuículis editis 4. Lugduni. 1642. (L Lederer lof. de culta Angelorum; g. Augult u 1761. . Eeijt 7$0. Otepb. tbcotogifc)e (Bee " n banfen on -bec .SBerebrung: bet. —peíitigent. 9 dugb. 1788. 3 et abelli nOll- : prae omui-b,us Cir Tros ^ t NUA LN! Jisti - 198 oï--ï.;gäo Io. C!zrg,g/ïg/l-. Difsertationes de cultu Sancto- rum. Volum. Vl. 4. Bonon. 1740. quo in opere quidquid folidum ac eruditum hac de materia dici, vel legi poteft, copioül'sime reperitur. Decultu fpeciali B. ". Mariae defe- rei-do videfis ex innumeris cum Zhntiguis, cum Recentioribus paucos fequentes: Cofleri Franc. Meditationesde vitaet Laudibus /Variae Pir- ütis. 8. Antuerp. 1587. 2Ibell f£Luow. SBiic. 3u Sebee. atte Liefunboen ber xicdye voln ber befonbern 2inbadpt ber. Gbriften. gegen Die beiigfte ^gung[rau I faria 8. Siugfpurg 1787. Ant, q Beuedict. X1//. Commentarium de feftis D. N. l leju Curifli et Mariae. Edit. cit. Yeiffen: qler v bacb Sjof. 2Int. von ben S'tiebraud)en bepit Quais ( fliaria Dienjt. 2. 93ántden. 8. 1786. 3teif üer Setoinano Yob unb yeben fHiatia 1. 8. fcfe te1 SIugfpurg 1782. De S. Cruce, Reliquiis Ss. eo- Qu rumque imaginibus inter alios videri pofsunt: ov | SS. loan. Dama[c. Orat. de Ss. imaginibus. 'Tom. 1. Edit, cit.. Jonae Zurelian. Epifc. Li- SIO : AOAU Y bri tres de cultu imaginum ro. Colon 1554- Fvriderici Traiect. Arch. de vetuftifsimo facra- rum lmaginum víu' in Ecclefia Chri/ii ca- tholic, Liber. 8. Antuerp. 1567. Ekii lo, de non tollendis Chriffi et Ss. imaginibus. 4 Gite 1522. Hombec a Montiafcone demonftrat. ve- rae doctrinae de cultu imaginum et crucis Chrifli eíc. etc. 8. Auguftae 1700. Stergelii Carol. dé Reliquiarum cultu. 8. Ingolft. 1624. Gretferi lac. de Sacris Rom, Imp. Reliquiis. 4. Ingolft. 1618.. Lipfii Iufti de Cruce Lib. 3. cum notis. 4. Antverp. 1598. Züegelbauer JMagnoal. Hiitoria didactica de S. Crucis cut- tu in ordine bened. 4. Vindob. 1746. Gret- fevi lacob. de cruce Chritti Tomi llf 4. In- olft. 1600. lliber bie SPifberperebrung. 8- Xait;. Ditsertationes morales de vfu ima- [ gigum. 4. Treuir, 1786. Oääo 199 h n ad eitisdem Them. n. 3. Confr. *amine ttifz Iao Gefdjidte ber girdyenfefte »c, 8. SSamberg . qui tum hcd 1734. Ludwiy Pitride eo, quod circa Mif- :opioüläime fam Parochi audiendam iuftum eft. Difsert. hrigrdé 8. Bamb. 1783. adifis quoque pro hac mate- ria füupra citat. Bened. XI7. Commentarium fipis n rf de fe(tis etc. etc, Jaria J y L 266. j I Et haec quidem illa potifsimum officia funt, quae DEO debemus. Reftat, vt quae ug xv eftis 14 II.. Officia re[vectu noflri nobis incumbant voeit obfervanda, paucis declaremus — lam, cum u d quiuis feipfum amore ordinato, et efficaci dili- s M qtiti d gere teneatur ; feipfum autem diligere non aliud MTA fit, quam verae, et perdurabili fuae felicitati ( pofSUüï: pro viribus ftudere; patet, quae felicitatis hui- n us conferuandae, indiesque adaugendae gratia bj donte factre nos oporteat, quae item omiftere. j (j * Z67. " i ni bäl 4' Sicergo varia nos ftringunt noftri intuitu * ii A) Obferuanda eu u [ 4) refpectu animae tam quoad bona Jf Iæ' I) natwralia , intellectum , voluntatem ete,. u quam )l 2) fupernaturalia, conferuanda, et perfi- ggaW cienda. 5 yi j Uf b) — — «orpovis , eius vitae , fanitati et inte- n gritati per fobrietatem in victu, modeftiam uminlabore, atque in cafu lj ä. in veftitu, &udïi 4 infir- j/ Ü aoQ OC2 *30 iofirmitatis per vfum Medicinatum É "profpïcï- endo, et inuigilando ete. c) — — bonorum externorum — sorali- ui^, famáe propriae *— et pliyficorum for- tunae;.pro.guorum tamen conferuatione haud licet occidere iniuftum inuaforem. d) — —— cteriarum quarumdam circumflane Liavum, in quibus frequenter collocamut ? e. g. gaudii, quo vtique vti pofsumus, al obféruatis tamen chriftianae modeftiae cau- telis, . vel ad/ fclionis, in qua patientf;s nos efSe, et fortes dgcet, * 263. 4 gic et väriä Eïusd,em. felicitatis,intuifu ve- t niunt. . .: B) D etlz'nahäz?. ' --av);.refp'ectu am'mae',k cuius vero bono atnor ille inordinafus, qui pfoprius dicitür, plane repugnat, armis ideo chriftianis, humilita- te praeprimis ,*et fui abnegatione coatinuo infeftandus: incuria feipfum cognofcendi, neglectus item facultates fuas' perficieudi etc. — b) — torpóris , cuius bono aduerfa cog- nofcuntur vitia /uxuriae , et intemperantiae : Yerbo ea omnia, quae corporis, aut mem- brorum:conferuationi. contraria:fünt; quo fpectat : ;) duellum; .. * 2) Syi illicita mutilatió, et :inþ-rirr.xis 4 " 3) fui'feu directa, feu indirecta occiíio le- - EORRPHORNN Bronibie, peniqne c) Va- o äo 20f us "ey Váriarum oblectationum, .quae quandoque in fe illicitae fant, frequenter vero ratio- - quott ne modi periculofae euadunt. Huc merito n r referuntur cboreae, et faltationes, faltim vrüatt prout nunc communiter inftitui folent. 1tem renn, ludi. comici, nonraro obfcaeni, denique lufüs ex fortuita tantum forte pendentes. tj llocamit *) OBSERVAT. LITTERAR. Equidem prae- [sumis mifsas hasce doctrinas Catholici füpra p..179. làe CAl* annotati Doctores luculenter exponunt , quos Ité$ D0$ eapropter praecipue commendamüs. Lectio nibilominus fequentium Authorum a facris noftris lieet alienorüm , has faltim fuper ma- terias inftituta , nec iuutilis, multo minus pe- riculofa erit: Buddaei Framc. Inftitutiones t w 'Theolog. moralis. 4. Lipfiae 1723. YOaldo ^. Ge. Ginleitung in bie criftfid)e 9toral. 8. Cena, 1747. 28aumaarten Giatem. tbeoloz aiíc. 9Roral. 8. alle 1762. fiZilleve ^job. Det. £ebrbud) ber drifiticben Storat. 8. Gótz m tinge 1772. Dayleyo GrunbíaBe ber 900 , p ral unb Qolitid, von O«arpve überfebt. 2. ymilt* fSanbe. 1782. — SDie cbriftlicbe fToral jut atinn SSelebrung be& 3Serftanbes unb Sailbung bes äendi, SDeryené. 8. Steuburg, unb Sranff. r7984. j &t K.c& Gottb. Oanbbud) ber drifttiden 99toz if rat.8. Gottingen 1787. Cittmanno £. dtiftz TU lic)e SOtorat. g. £eipyig 1785. tfl?enbelefobno m fntofeo Opera philofophica Tomi !I. 8. Vi- ; qUG ennae 17823. Qieinbaros S. 0. €pftem ber drifttiden 9Xtorat. SSánbe IT. 8;38ittenb. 1791. His iungi pafiter pofsunt Phio/op K Izz mora- les fupra ci.tati etc. etc. n : 269.' Ü & Pörm- quae —nofh'ïa v P 3 MII. Ofi- 402 oüïï-—g—äa IT. Offieia erga proximum Üint, detetminan- dam. Suüt autem generatim loquendo duo potifsimum : Charitar videlicet, et fuflitia, qui- bus reliqua innituntür. Ét primo quidem: A) Charitas, qua proximum noftrum, i. e, omaem hominem , inimicis noftris non exceptis, ob(tricti fumus diligere amore vtique ordinato, interno aeque acexterno, non fterili, fed eíficaci, qui nimirum actibus variis, iuprimis beneficentia erga indigos ope elemofynae cum fpiritualis, tum corporaális, :nife- ricordia, man[uetudine etc. Chriltianum fe commonfítret, amore denique, qui ab odio proximi, inimicitia, inuidia, ira, vindicta , difcordia etc. ( vitia, quorum notiones , prauitatem , etfectus malos, remedia etc. in arena ) longiísi- kme alienus fit. 270. Dein et B) luflitia, qua inprimis vetitum nobis, ne proximum in vllo, quod ad illum fpectat bonorum genere laedamus, lgitur pro- hibita eft laefio in bonis: . Y) Zhnuimae, fcandalo, mendacio, ad quod re- ftrictiones pure mentales recte referuntur , atque ideo iure damnantur. 2) Corpóris , occifione, mutilatione etc. ita, vt calumüiatorem , aut iniquum pudicitiae ad- grefso- OæäO 203 t grefsorem, vel bonorum fortunae inuafo- rem interimere nefas fit. ?fi.) n "" a. q.i'.' 3') PFortunae , quorum dominium duplici com- dem: muniter modo adquiritur : trm, a) naturali — originario, quo referuntur: occupatio, adcefsio, plantatio, venatio, *) s noimt inuentio ** ,) ii DEU *) Hinc feripetae non teneutur ad reflitutio- nem, licet non negemus , eos ob alias cauf- effi i [2T] fas plerumque graui/sime peccare. ii **) Hinc bona incerta fime delicto inuentor noytt - Jibi habeat feruatis feruandis: bona ta- men inceria ex delicto in cau/sas pias ex- ;; n T *ilnäzmm gendantor. , d b) Ciuili — deriuatiuo , quo fpectat inpri- ' mis: l muldis ( j 1[!& ] &) Fj[ucapio, feu praefcriptib, quae pre U vtroque foro valet, fi omnia debita re-- lmlgï j quifita concurrant. 3 [3) Pactum — contracius , cuius diuerfae fant fpecies, quas inter praecipua con- fideratione digua funt: a) Contractus mutui , circa quem filiis- familias exceptio $ C, Macedonia- riS ] lU &ij competit ;-Huic contractui lici- te, et valide adiici poteft Contrac- fpe('f.?i' r tus faenebris , etiamfi non adfit pe- riculum damni emergentis , vel lu- cri cefsantis. Agimus hic quoque pl t de ceníibus annuis, de cafsis Pu- j pillorum , de montibus pietatis etc. Contractus fideiiufsionis, & qua ta- b) h" men mulieres ex .SC. eileiauo p prohibentur. eso *) R odl d a ) crrar 294 H 20 *) Reliqua .de. contzactus . couflitatiuis , contrüriis, 'effectibus, ve[cifsione. etc. priuatorum collegiorum obiectum [uat. J mus q y) Ftimae voluntatis dif/vofitio ,. cuius fpe- " Df cies nobilifsima eft 7e/laementmm , ex modat quo tamen, fi folemnia nob obferuan- tur, neque in confcientia haereditatis capiendae ius exurgit; excipe Tefta- menta priuilegiata, vtpote, quae etiam absque folemnitatibus valent. *) De Codicillis ,. legatis, fideicomi/sis coraum. — Teflamento nou exiflente, aut cius valore vndeuude extincto , fub- Y intrat ») Succefsio ab iuteflato , primo quidem de- Jtendentium, tum vero a/tendentium. £) Seruitutes ,^ vi quarum quis. alteri ad feruiendum actu obligatur. Quo modo acquirantur, et amittantur, quae ea- rum multifariae fint fpecies etcs quaeli- tise— * lam quocungue modo ex recen- fitis oroximus nofter rerum dominium t adquirat, eum in eiusmodi iufte adqui- fitis rebus feu furto , feu quacunque damüificatione laedére, peccatum ei. Vetitum pariter, titulo aucti laboris, vel imminuti falarii, vel folito maioris induftriae occultà vti compenfatione ; faltim rarifsimus cafus eft, quo licite id fieri pofsit. 4) Famne -— (üfpicione , iudicio temerario , Ldetractïone, contumglia , calumnia etc. " X B AE AR - ———90 208 u PERTS 310 S1cut1 autem Iuftitia: prohibet,, ne proxi- mus quoquo modo laedatur; fic et pmþmpit QUs i Dun vt damnünt illatum pro viribus refar ciatur — ) DierUl mandat reji:tufmn/*hz eteoti Scnorrow. Quis vero Mfzmew teneatus TE àe etd guid : cui, quomodo , quaudo H*/ilfzæn- dum ; in f[pecie quoimodo damna auimae, corpori, foriunae. bouis, jamaz) illaia [0) H Jint zep;zm,aola étc. latius hic abfb[ll "- .X/'W' 8:1uS. LO! M *) OgsERVAT. LrTTERAR, Inpriinis* ad las doctrinas videantur Moralis doctrinae E:»:; j melxl fitores, 'Quorum plüres füpra 179. iam. iudi- ul cauimus: quibus fpeciatim addi pofsunt: f.edteitner Cbom, tbeotogi(te 9 Dtorat,ober ferl äd pie dechgmwe, qyaibten, umb 9921!!2! be8 Ü m Gbriften. 9. 2tugfmurg.a789.. $1icole motatic /g t fde 9Serfudbe, meldhe verfebiebene 916banbiuie »39 ocn über maud)erlet) toicbtige . "Dflidteu 2c.. .. ree &beile,. g. SSamberg. 17 Q m . ()r) €5cbelle 91110:3, um ftin über bie Dflidten ber 98obttbátialerf t ITH verfd)ieoner 2[cten, bie 9Irme ;tt verforgen. g unq i €al;b. 1785.. Frick Zfudr. de furtis minutis p | difsertat. 4. Vlmae 1773. 21enbive Ó eoan: k"'hm fen x $5anb T. Stag V. V. Daulfen überz Yaf yeugenber SSermeig von ber Sotbmenbigfeit ber i(UIg] 9Biebererftattuig. S. 1781. &eioleve 9Serfud) iij ;d unb genaue Qäefttmmmg Der Yebre von bec 9Biebeterftattung. 8; Cyertd. 1786-36, X. Zech mencz/cz Rigor moderatus circa vfüràs- etc. UT i Inüo!i'zad. 1751. fiidyaelie. mofaifdes | Q?(d)t &beit II SS« vbi de víuris apud Iu- daeos vetitis tractat -Paucis mfupär, a folidifsime hac de eadem materia agit Z'er/ov. operum 7[. 206 oäe operum biblic. D. Sacy /e Maifire 'Tomo VIIT. dde in nota. p. 147. De reliquis materiis iuridi- Qiali cis fupra p. 134. citati Canoniftae, praeci- pue Cir. Riegger, Held, et. Sclunidt Znt. etc. diflufe tractant, qui, (i opus eít, con- ferantur. T 272. Qordina la Gemneralibur hisce ex: praefcripto Legis E- Mi uangelicae ab omni Chriftiano obferuandis Of- (dem d ficiis recte adduntur praecepta. Ezclefiae generalia, ln f quum et ad eorum cuftodiam quisque ftringa- $ tur Chriftianus. Quatuor autem duntaxat eius- 1nodi praecepta nouimus, de quorum primo et altero iam fupra Them, 265. meminerimus. 2730 8 Tertium de ieiunio et ab[linentia. a. carnibus fiatis temporibus, et diebus feruando agit; quod utrumque ficut DEO adceptum eít, etra- t ; ionem meriti apud ipfum obtinet: fic iure Ec- clefia vtrumque praecipit fidelibus. *) Adferta haec illuftret hiftoria ieiunii quadra- gefimalis, quod plane inftitutionis Apoftoli- cae eít. 274-. " Vtimum tractat de annua confefumie pro- rio Sacerdoti (fub quo quidem proprie Paro- chus intelligitur, ex-conluetudine tamen qui- cunque adprobatus Sácerdos ) facienda ( etiam t) gbeo, qui venialia dg.n?;aXat confitenda habe et Q 9 207 omo Vl et de communione pafchali in Ecclefia paro- tis nj chiali (niquid obftet) reuerenter fufcipienda, , D nl A ell, a 275. Tandem, expofita doctrina de virtutihus cardinalibus , prudentia, temperautia , fortitudist, jujlitia^), in quibus et ipfis Chriftianus quisque Ls [ ul (j ! fefe iugiter exerceat, gemeralibus officiiy coroni- dem imponimus, ad fpecialia exponenda gref- g.efz;*mäa. D [um facientes. finuge qtalls Scnoriow. Earum nece/sitas , prae[lantia , ma- iura , actus, contraria etc. in priuatis exer- n & citüs. TU *) OnsERVAT. LITTERAR.: Hic quoque gene- ratim p. 179 recenfitorum Authorum lecti- enem coómmendamus, qui plane fuíficere atius pofsunt. Operae tamen pretium .erit, 'ad ii materiam de ieiunio ecclef. praeter Tertu//. U Libr. de leiuniis Tom. li. Ed. cit. .S.. Curri- um an. Serm, de leiun. op. Ed. cit. S. Ba/ili M. r Homil. de leiunio oper. Tom. 1. Ed. cit. .S. Leonis |V. Sermones de leiuniis. Tom.. 1. Edit. cit. aliosque innumeros ex antigus, li al ex Aecentioribus conferre praecipue Bel- larm. Rob, Lib. II. c. 4. de bon. op. eius poi Edit. cit. Petau. Diouyf. notis in Epipha- nium pag. 356. Ed. cit. Sel/uagii Antiquit, chriftian, Part. !1. Libr. !!. Ed. cit, /Murato- / m" rii Lud. Z/&t. de quatuor temporum ieiuni- is. Oper. om, 4. Arezzii 1770. . /Vatalis Zlle- f xandr. Hift. Ecclef. Tom; 5. Difs. 4.. Art, I 22, de ciborum delectu. Difsert; 4. Art. 7. ü Iþ'n de hora foluendi ieiupium Edit, cit. Sleuty jt) Gitten ber erften Gbrifien, quo in opere di- ü verfis 208 Oääa uerfis in locis hac.de eadem: mat*em tráctat; denique abftinentiam a carnibys , diebus qui: busdam praeceptam plane non; vt quibus- dam hodie videtur, fanitati obefse, vel cat- nis concupifcentiae fauere, ex ipfis adeo Proteftantibus D. Tifsot in opere: &ejunbe beit bet Gietebrten S.62. 8. f*"» ra$. et nouifsi- me Z. Schulz in npufculo : 2b5anofung bon ben toabren Stittel ei boï)v" gittec 3u evctate gen X 8 ..xrauhurtx /70 commonftrarunt MEMBRVM IV. DE OFFICHS CHRISTIAN OnUN SPECIALIbe. 276 rtum trahuntex diuerfis Statibur, et Sorictati- bu; , quae generatim vel priuatae vel publi- cae funt. Tuuat primo expendere; I) Offcia propria flatus prinati. Occurrunt hic: coniugum , 1) Officia 29 —— —— Perentum; liberorum, 3 — —— Curatorüum, et Tutorum, 4— — Paedagogorum. et: Difcipulorum, 5) — —- Herorum et Servorum, 6). — —- Medicorum, et Infirmorum. 9) — —— Mercatorum;, Opificum etc.. de quibus fingulis fpecialia fcxfutanti Sub- féquuntur '*') OB' Oä:;äo 209 Lt Bsl *) OssEnva . Lrrrkn. Inftar omnium pro his t qubi materiis efse poteft C/r. D. Benedict Stattler , , Vl Cpeda[ » Gtbid. 2. sBánbe, g. SXünden yis n 1788 — 89. Lectu nihilominus digniísima UOT funt, quae fequentes Authores, et inprimis H üoyle de prolium educatione praeceperunt: J"iui- Qd £nne Georg, de Officio probae matrisfamilias, $. Antwerpiae 1563. Z'iuis Jo. Lud. de in- 3 tratünl fiitutione foeminae chriftianae. $. Bafileae ] 1538. Putarchi de puerorum educatione Li- bellus; a £. /Pz/thufio illuftratus. $. Hamb. 1694. Eiusdem bina opufcula de puerorum educatione et de ratione audiendi etc. g. ! Uï Dresl. 1738. &celle 2fuguftin. praftifdbe Spbitofopbie I. Sbeif. 11. auptft. 2c. Edit. cit. oa6 YOictiafte für Gitern, &ryieber, unb Slujfeber ber Syugenb. 8. Syvünden. 1786. Gis neó lingenannten lnterridot für bie Cgugenb. . yilti Siugéb. Y790. Sxer Cyugenbfreunb, ober moa ralijcbe Graabfungen. febrreider unb angenefe 3! pua"ff- mer Gefbicbten, unb 9Sepfpiele, S. 9ugéb. 1792. £ampe ^j. &. allgemeine 9ebifion be8 gefammrene dul z unb Grsiebungs z SBefen von J einer Giefellfchaft praffifcber Grgieber .. g. -Damburg. 1785. Speciatim legi meretur &Eiusdem Ceopbron , ober ber erfabrne Ratbe gcber für bie uncrfabrne Sjugenb. 2. Gbeile 28ien. 1784. »t. j ( 29^. . W. Officia propria flatus. gublici; et quidem A) Politici: [ 1) Aegum ac Principum — conferuatio Rei- r publicae, tranquillitas eius ac felicitas pro- mouenda non duntaxat temporalibus me- ]j diis , 219 diis, fed quod iis maius eft, Religionis verae obferuantia, quam ideo pro viribus et promouere, et tueri tenentur. Subditorum —— ciuium — amor, reueren- 2) tia, obedientia erga principem *)5 fubfi- dium item temporale et fpirituale etc. etc. *) Etiam Discovvw; hinc aduev[us eum mfurgere quouis ex titulo, fummum nt- as ejv. 3) Iudicum — fcientia, iuftitia. Interea ne- quit condemnare, quem priuata fcientia fcit innocentem, etíi per allegata et pro- bata reus aliquis deprehenaatur. Conne- xacum iftis funt officia adcufatorum, te- flium, reorum etc. quae omnia priuatis exercitiis commifimus. Belliducum , militum etc. — fidelitas , obe- 4) dientia, aequitas, feu in - feu extra tem- pus belli *) obferuanda. *) Qu od non tantum iilicitum won eft , fcd et fanctum e[se pot efl, fi modo cum &e- ? bitis circumflantiis fia t. — His accedunt officia propria ftatus gullici I;ITTERAR. Praeter citatos Mo- u R&llä *3 OnsERVAT. jen- raliftas vfuiiafüper hic efse pofsuat feq: tes Authores: Lip/ii [ufli Politicorum ; fiue ciuilis doctrinae Libri Vi. 4. Antverp. 1599* ; S. de officiis hominis et ciuis ; Puffendor ff cum notis /o. Barbeyracii, 8. Giefsae. 1728. Lentuli. Cyriaci lnperator ,. fi ue de iure cit- obferuando. Partes 1l. 8 ca bella et pacem gni» Herbornae. 1664. Patritii Francif. de re et regis inftitutione. 8. Argent. 1608 z feif? .' ; $u n fer 25enig. bie 2Babrb affe Gtaate füt «ine erfobn vom Gtanb, S. $T anff. 1767. o/sue [ o ERN n boa l, 211 W0 dj Jefsuet Benigne Politiqþue tirée des propres ovir paroles, de L'ecriture fainte, á Monf. le Dauphin. 8. Bruxelles. 1710, vel eiusdem fenu operis theodifca verfio : 23offuet 23enign, Ctaatéfunbe aué ben reimen 2Borten ber D. m ] etf, E.'C. Cxdrift. 8. 9fugóbutg. 1774. Sleuvy Gittca Der Cjftaeliten , ober Sufter politifd)er linters rj iveifung ben Gtaat 3tt tegteren. 8.. :annober Y 1709, Dalatinue 2fof. baé 35ilb eineà Gutz ften, miect fepnfolle, g. 9(ltbot(f. 1771. 11702 erav fetoó Aatl. Óerr unb. :iener gefdoifbert mit (cie patriotifper Stepbeit. 9. Sranff. 1759. 4uo- :e pfu 2mi Inftitutio Viri priuati ad morum ciui- Come tatem , et Inítitutio viri nublici feu. ratio gu- qn, * bernandi. 8. Francf. 1647.. Gentilis Juft. dit- u fertat. de eo, quod in bello licet. 9. Àr e cent, 1683. Legi hic quoque meretur M. 7. Cice- 45 OII;EI v0o de officiis, vel eiusdem operis verfio thea- 4rate difca a Clr. Chriftian. Garve adornata et edi- ta Francof. 1784. 'in 8. etc. etc. Z/M'd ] [/,lm 4 278. Mg[i!(ii; -B) . Ecdlefiaflici : qui bifariam dif, pefcitur in Vls'e!igiojimz et Clericalem. — lam de: J o Mo 2) Religiofo, cuius efsentia ih tribus vo- " g ^ ,U ! hu: tis paupertatis, caftitatis, etobedien- , D) l tiae reponitur; quae, quum ab E- a uangeliotanquam res bona, DEOque | [ n gratisima confulantur, recte a Reli- u giofis nuacupantur. — Nunc vero de ;ll ff | *) Onsenv. LrrrEeRAR. Copiofe de hae mate- pm ria Authores cum dogmatici cum et Mora- jïlh? les paísim tractant: ípeciatim interea con- 176 Ü . Àll. de fuli pofsunt: Be[lm*fz. Kob, Op. Tom - Moza- j 212 Oä o Monachis. Lib. II. Edit, cit. JVat. Zfíexand, Hift, Ecclef. Saec. XV. Art. Xl. Edit. cit. Fiti Stephan. Difput. theolog. ée Religiofo- rum ordinum ftatus natura, dignitate, obli- gationibus etc. 4. Diling. 1619. Aottner [o. P Status Religiofus afcetico - theologice ex- penfus. 4. Auguft. 1719. Lege fis quoque dite hi hanc in rem &d!lettwein 5jof 2Iug. bie 6c D tedytiafeit in 2lbficbt auf Die flofter, unb i pe Güter, 9. Giiefe, 1784. f&benoeffelben midbtige 95eptráge 3u ber Gierecbrigfeit u 2lb (it auf bie &loftet 8. 1785. 2€. . Q Krefia 279- 10gbjis b) Clericali , quem , vtpotefublimem adeo et excellentem ftatum nemo audeat fufcipere, nifi vocatus, nifi virtute et 2) fcientia inftructus, nifi qui immunis j eft a quacunque feu diuina, feu eccle- fiaftica irregularitate. : 280. Quicunque vero S. hoc ftatu initiatuseft, .generatim habet &) ZAquibus caueat — Omnia, quae ftatus fanc- titati, fpiritus lenitati, clericali grauitati re- ? pugnant, — Habet infüper B) Quae obferuet; — quae inter, quoad Cleri- r2 £0 rf L cos in Maioribus conftitutos referuntur : 3) Retitatio liorarum canonicarum , quarum infignis vtilitas ex eius antiquitate noD pa- rüum commendatur. pE p) Ob- Oc—ääo 213 Aägxm', |.b) Obferuantia Legis Coelibatus — Legis fa- Edit f ne et vetuftifsimae, et fummopere con- Reïigïzfo» uenientis. ate, O Qotlur h 281I. Og q Porro qüod eft ad Clericos in fpecie, or- ls qui) jl dine hic fingulorum officia propria et fpeciales n obligationes corami exponimus. ii H t 282, Quum autem fere omnes Clerici beneficia ecclefiatica pofsideant, recte de iis fequentia, a nobis in arena refoluenda — quaeruntur: m 1) Quid illa et quotuplicia fint? Ü u Qftuit 2) quot modis acquirantur? , immus 3) quae necefsaria requifita ad illa iure adqui- ii renda ? 4) quomodo amittantur ? 5) quae denique generalia Beneficiatorum offi- cia fint ? a *) Hatc inter iure veponitur obligatio iuflitiats bona beneficialia fuperflua in vfus pios ex- pendenudi, pgfuslänc' *) OnsERvAT. LrrTERAR. Quäe opera ad has yjutt materias fpecialiter commendamus legenda , fe- quentia fünt: Thrithemii loan. Libellus de fa- cerdotum vita inftituenda. 8. Dilingae. 1575. " ( Godeau Znt. Difcurfüs de vocatione ad ftatum ytit Ecclefisfticum. g. Pofonii. 1795. WR oobirt ?Int. yf e^jof. über ben SBeruf 3um aeiftlidoen &xtanbe, 8. T d 98:r5b. 1786. Kugler lof. Spiritus Ecclefiae fiue Prineipia practica vitae Clericalis. 8.. Am- j ( * erg. L 414 o o berg. 1787. Salami Sim., et Gelabert Melch. Ti Regula Cleri ex S. litteris etc; etc. excerpta. 8. (f Coloniae 1772. Ob/iraet lo. inftitutio theologi- ca ad Tyrones in feminariis, in ordine oper. Iï eius Tom. VII. $. Venetiis 1771. JEiusdem Theologus chriftianus, qui fe ad ordines (a- d fruc'i cros, ad directionem. animarum etc. diípouit. (oiun Tom. V. Bonart. de Inftitutione, obligatione, et religione Horarum canonicarum Libri tres. Drüdem 9. Duaci 1624. Zmbrofii Catharin. de Coelibatu aduerfus Era/mmm. $. Siennae 1581. . Cephalii ] Flaminii Vindiciae. coelibatus Ecclefiarum oc- cidentis. g. Auguft. 1787.. Stattler Ben. Di(sert. Md Tert theol. de bon. coniug. et fanctitate coelibatus fentis | in Ecclefia Chrifti. 8. Auguft. 1781. . lliber Die Solgen be8 geifttiem Golibaté auf baé 2Bobl fatbotifder &taaten — Gíne 9Ibbanblung im 289ften 33anbe ber oben anaemerften 9(ugsbutget €amm!ung x.. *$obn ^fof. piue ?Ibbanbe jung über ben Gólibat ber geiftiicen , aus betmt gatein. überfept. S. 2Iugáburg 1782. Sadbarias Srans. ?2Int. jolemifde Piftorte be8 , Golibaté. 9. SBambeig 1781. f£benbeffelbenneue Sertbeiz bigung beé Fird)licben Golibats. 9 9fugfpurg 1789. ( Confr. infüper hanc in rem ex Proteftantibus : von Gerfteuberg 2jaF. Aeint. allgemeine Giez l a banfen oon ber Zrennung ber Gbriften oc, Deni- ürdïne que de re beneficiaria, irregularitatibus etc. ) videantur Canoniítae, et Theologi Moraliftae paísim, 283. Si porro Clericus curatum beneficium ha- 1 beat, eum, quemadmodum et omnem Sacer- dotem curae animarum expofitum, : fpecialia ftringunt vel Confe[rarii vel Paforis officia; de quibus fufius tum in Confz[sionali, cum et in ajio- Oc—— $30 215 r d Paflorali modo tractabimus. Etj inprimis de s Officiis Confe[sariis thei 284. jne u Fugin I) Officia Confe[sarii. Ante omnia vtlicite vdis et fructuole munere tam (ancto fungi pofsit, fa- dl croiunxtas habeat foedere virtutem , fcientiam, ,]gä 100 t n p Mi 1 prudentiam etc. 285. Cogl [ T l Actu vero Sacramentum hoc adminiftrans, irut 0 ad rectum vfum clauium *) (alubremque poeni- Dise i oelibtti tentis inítructionem *^) animaduertat. ii *) Rite difpofitis abfolutionem concedendo, y a Pittj indifpofitis, feu certo feu dubie, illam vel negando, vel differendo. g WA **) Officia /Medici, et Doctoris fpiritualis im- uitt tegre exequendo. ib U 286. u * T Quum porro nonnunquam peccata re[erua- tipus a exponantur, vtile erit, eorum hi i i e c- dqctrinam ordine proponere. Igitur , Detr TW d I) Generatim eorum notionem, diuifionem, con- pull ftituta, atque circa ea poteftatem Ecclefiae, i.e. Pontifici, Epifcopis etc. competentem fiftimus. Speciatim vero 4) Recenfemus cafus papales, atque in ordine m ad eorum abfolutionem quid Epifcopi, Regu- O Y lares, Sacerdos quilibet etc. po(sint, decla- u ramus. Denique cafüs in noftra Dioecefi re- Ila, (l feruatos exponimus. j O 4 287- r t 216 Oæ*äO 287. . Tandem Confefsarius, quantum fpiritus et prudentia fuggefserit, proportionatam impo- nat pro peccatis /atisfactionem. *) OsnskERvAT. LrrrERAR, Exinnumeris, qui de Officiis Confefsariorum tractarunt, Au- ( tores fequentes ad víum adponere placuit : IS. Carol. Borromaei Regulae aureae üiue fa- eimof ]ls l luberrimae Inftructiones pro Confetsariis. 12. N Auguft. ;4mort. Eujeb. Manuale Romano- rum Confefsariorum cum notis. $. Auguft. 1737. d'Auau Lud. Phil. Monita felecta de oíficiis Confeísarii et Parochi. 8. Auguft. ( 1789. fliangin oeo &ertn ?Ibto Daftoral linterricbt von ben &igenfdbaften uub idten Lm [ D eire 3Seic)ivatere. g. ?lugeburg. 1786.— f£iz neo lingenannten : Dbie $unft Ceeten i $SBeidbtfiuble su beferen, unb gu rübren. 2. *Báibe. 8. 35amberg 1785. Neugart Trudper- ti doctrina de Sacramento Poenitentiae recte adminiftrando. 4. T'ypis San - Bla(ianis 1778. SSa/serath Rein. Neo- confefsarius, 8. Colon. 178x1. €Cailer ^. tN;. S5orlefungen aus Der SDaftoral Zbeofogie. $8anb II. g. Stündjen. 1788. Ligorii Alph. Homo Apoftolicus in- ftructus in fua vocatione ad audiendas con- fefsiones ; fiue Praxis et Inftructio Confef- fariorum. Tomi III. 4. Venet. 1770. .£ius- dem Praxis Confeísarii ad bene excipiendas confefsiones, ad inftruct. 'T'yron. Confefs, 8. Auguft. 1771. Lohneri Tob. de confeísi- onibus rite excipiendis. 8. Auguftae 1772. Weitenauev Jgnat. Auxilia facri Tribunalis. $. Auguft. ; podatos *ee. óerrmn 3Ibte praftifdyer tinterricbt bie Ceelen in berm *Buffaframente mit &rucpt gu feíten. ate 211:1;.' N OeäggäO 217 8. 9[u980. 1700. Longi Coriolan. 'Tractatus de cafibus referuatis 4. Colon. 1619. Aeifs Qms Fdalr, doctrina de cafi bus refernatis. Par- U tes duae. $. Auguítae 1778. etc. etc. 288. fís 1 !t; A'l Quum porro cum officiis Confefsarii mox qlacuit: expofitis, officia Poenitentir connexa fint, de [iüe iis pariter hoc loco tractandum efse ffiS. [ putaqimus, Jtmdno« Sequentibus autem luguft t ( 289. lugit Officia Poenitentis complectimur: — Sit com- vtl NI N trius, confe[sus, [atisfaciens : ii ii M N- 3) Contritus, non quidem ea contritione, ( quae " V I) Firfecta dicitur , vtpote quae , cum tantae—. fit efficaciae , vt etiam extra et ante fü- t fceptum Sacramentum iuftificet, ad eius m Coll valorem, fructumque difpofitio necefsaria j haud efl, fed (altim (l 2) lmperfecta , (eu adtritione, fiue ex timore $ gehennae , fiue ex peccati turpitudine con- cot cepta, modo adiunctum habeat initialem quemdam beneuolum amorem. ) kl f b) Confr[rus, i. e. peccatorum poft Bap- T tifma commifsorum, mortalium, du- f biorum, circumítantiarum item nota- e 8l li biliter ad grauantium integram faciat ]2[[5: adcufationem, relicta ei libertate IZccle- m fiae clauibus fubiiciendi peccata feu ve- M nialia, feu. quaecunque alias iam con- [/ fefsa. 3 c) Sa- 218 HRONEE Y o us as UP ;€) Sati;fanfciem, rationabilem a facerdote iniunctam poenitentiam fideliter adim- plendo, tam vt DEO per peccata illata iniuria reparetur, tum vt poenaetempo- rales, culpa ac poena aeternae mortis condonata, faepifsime refiduae rediman- tur. Interim tamen neque ex necel- t fitate Sacramenti, neque ex praecepto M Chrifli per fe loqaendo illa ante abfo- moi lutionem exfolui debet. — Officia Con- lvll fefsarii ordine excipiunt: d e ") OBSERVAT. LITTERAR. Pro hac quoque &c, doctrina füpra citati Authores confuli pot- funt: his fpeciatim adiungimus : oee D. Stans v. Oalee liebreid)e 95ufes ober ride tige &ebrart yu beibten , unb yu commuiiciten, $. 9[ugéburg 1793. Segueri Paul. luttitutio t Poenitentiis etc. 4. Aug. 1696. Geruafio "dlugufi. de Poenitentia etc. 8. Vindob. Éd. aCC cit, Seiz Greg. de in(ufficientia attritionis et lt necefsitate amoris DEI. 4. Salisburg. 1757 pra. etc. etc. Wt 290. Til II. Officia Paflorir, de quibus paucis age- te lubet in THEOLOGIA PAS;I'ORAL'[. 291. Animarum igitur curatoribus , quae potif- fimum oflicia incumbant, ex fequentibus facile 1n- colligitur: Paro;hm fgilicet populum fibi co næ miiäum : OW-———QQO 210 ( Qd A) Infiruct , QU B) Sanctificet , J ! C) Zeificet. 10 (( 292. J n U (9, À) Infiruat in Religione chriftiana feu pri- uatim, feu publice, catechetice, homiletice, V J ii concionatorie, paraenetice, aliisque eiusmodi modis, qui apti funt ad docendum , ad perfua- il dendum, ad mouendum; de quibus , quod eft ad eorum ftructuram , ordinem, propofitionem que etc, necef(saria . fciícitanti, yi 1 13 293. tily (l Quum vero ordinarie inftructio falubrisfu- üti tura haud erit fine praeuia ad illam praeparatione (uj ac contiaua füper gregem commifsam :zntenden- w iia; quomodo ad omne genus inítructionum ^i praepararefe debeat Parochus, quomodo infu- per omni gregi inuigilare ipfum oporteat, hic multis exponimus. 294. us B) Sanctificet : praeprimis a)' Ss. Sacramentorum. deuota admini- ftratione. Quo circa declaramus , quid Parocho obferuandum incum- bat: l Jv 1) Circa Baptifmum in - et extra ca« fum necefsitatis, refpectu paruulorum l aptizans nondum perfectg natorum b doruma 20 GW-—QO dorum, mortuorum infantium ( qui fi figna probabilia vitae adparearx, faltim fub conditione baptizari pof- funt) monftrorum. etc. 2) Circa confirmationem, et 3) Circa S's. Euchari/liam, de quo vtro- que, quae paftoralia fünt, in arena. ( 49 Circa poenitentiam , de qua fufficien- d ter iam egimus in Confetsarii iuítitu- & tione. g 5) Circa ordinem , et 6) extremam vnctiongm, de quibus iti- a la dem practica in actu difputationis, — : Denique 7) Circa Matrimonium. Quid facien- dum in cafuü obcurrentium impedi- mentorum feu impedientium, feudi- rimentium, in cafü item di(penfatio- nis. ob interueniens impedimentum petendae; in cafü reualidationis ma- trimonii nulliter contracti, in caíüu diuortii etc, etc, 295. b) Sr. Mifsae Sacrificii frequenti im- molatione. Sane Curatus diebus dominicis, feftisque pro populo te- netuür illud offerre. Porro cele- brando rubricas praefcriptas fide- liter obferuet. De reliquo licitum eft, ftipendia Mifsarum recipe- bus fti- re; illicitum vero pro pluri pendiis 225 OæO qi pendiis vnum offetre Sacrificium , aX aut ftipendium maius adcipere, et p per alium dato illi minori fatisfacere. 296. j en Praeterea quum permagna vtilitas tum per deuotum vfum rituum et caeremoniarum Ec- lll clefiafticarum e.g. Benedictionis cineris , herbarum fl etc., tum etiam per pias confraternitates, con- gregationes, procefísiones etc. animabus ad- li creícat: horum omnium Parochus diligentem habeat rationem, Tandem et e 297. Xl ( C) Aeäifcet — e xemplo bono, virtuofa j vita, ordine prudenti in domo fua con- Il ftituto et obferuato etc. aliisque eiusmo- t di virtutis incitamentis falutem fubiecti jl fibi populi pro viribus zelet et procuret, OnsERvAT. LITTERAR. P Hanc pariter ad doctrinam permulti proftant Authores non fine fructu legendi: interea fequentes ad víum annotafse fufficiat: ,S. Gregorii M. de cura paftorali Liber Oper. Tom. l1. Edit. cit. h S. Caroli Borrom. Monitiones et Inftructio- nes in vfüm Cleri. 8. Vien. 1760. £Eiusdem Inftructiones Confefsariorum , et Conciona- l torum $, Auguft. 1758.. Bartholom, de Mar- tyribus ftimulus Paftorum. 8. Auguftae 1766. Lolhner Tob. |nftruct. de conuerfatione apo- ftolica. 9. Augutt. 1772. £iusdem Inftruct. de munere paftorali, doctrina et induftria $, ibidem 222 Ogdïääääö ibidem 1772. Eiusdem Inftruct. de munere concionandi et catechizandi. 8.ibidem 1772. Obj[iraet. [o. Paftor bonus feu idea, offici- um , Spiritus etpraxis Paftotum. Oper, Tom. V. 8. Venet. 1771. Segneri Paul. lnftita- tio Parochi, 4. Auguft. 1696. Horuat Mich. Theologia Paftoralis. Partes [I. 8. Vindob. 780. Ajiusdem Chrestomathia palítoralis. Psrtes IlI. 8, Peftini 1782. Dittroff St. €bri(t. 2(nleitung jur. praftifcen. (Giotteógez lebrtbeit. Sbeile LLL. 8.:oilbeébeum . 1783. Eius- dem difsertatio de prudentia paftorali. 8. Pra- gae 1782. :Dinouarte prafti(d)es anbbud) für &elforger. 2. 33àibe. 8. 9Brn 1790. Lau- ber lof. Inftitutiones Theologiae paftoralis. 'Tomi II. 8. Vieonae 1782. &ailet 2j. tYi. Ssorlefurgen aué ber paftoraltbeofogie. 2.25ns be. g. 9tiniben. 1788. C65iftfbüs Srans feitfaben tber bie Saftoraltbeplogie. $. Bicn. 1786. et inprimis Dodaros ?fbre llnterridt bie Dfarren mobl yu vermalten jmeit, Siujf. $. 9ju9$06, 1790. Ethi quidem lectu omni- no dignifsimi Authores vniuerfam Paftora- lem pertractant: Quibus quosdam, qui de partibus eius fingillatim agunt , adponere lu- bet: ita quidem de arte catechizandi legi f pofsunt: S. Zugu[!ini de catechizandis rudi- len bus. Oper. Tom. VI. Edit. cit. Ger/on Joan. lïpi Liber de paruulis ad Chri/tum trahendis Oper. )u Eius. Tom. lL. p. 376. £. Pari. 1606. . Forfier Gedeon de necefsitate, vtilitate, &c prae- ftantia catechefeos. 8. Coloniae. 1663. Pof- feuini Znt. de necefsitate, vtil. ac ratione catechifandi. $. Ingolft. 1583. Jf/eittenauer (E Jgnat. Adparatus catecheticus. Libri VI, 8 Xx775. Sthmidt Mich. Ionat. Methodus tra- & dendi prima elementa religionis. 8. Bamber- YC ortez gae. 1769. »on Selbiger ;jof. Stans. 233 ngcit O C A rb ag Infe futigen fxbei ba e $un fïgu fatecf;»äfiren. 8. €pefet |" iL 1775.3€.X. de arte vero concionandi: .S. Lf&ü Zduagufl. Lib. 4. de doctrina chriftiana. Op. Toa 'Tom. VT. Edit. cit.. Era/mi Koterod. Eccle- hu fiafticus, fiue de ratione concionandi. Libri Jf 1V, S. Bafil. 1534. Jalerii Zuguftini de Rhe- ( torica eccleíiaftica. 8. Coloniae 1375. Ciceri ]tin $ ?Ibt SRorrebe gu. feinen Deitigen Sxeben, Zbeif. l. 9ug8b. 9. Goldhageu Herm. Whetorica ex- d [l j j plicata et adplicata ad eloquentiam ciuilem f et ecclefiafticam. 8. Bambergae. 1772. YDut5 brà ^Janas. ?Infeitung yur getftficben SBerebfamfeit. 9. SRiemn 1776.. Natalis Alexaudri Praecepta uj j et Regulae ad Praedicatores verbi diuini in- n fotmandos, cum ideis concionum per totum annum 4. Parifiis. 1768. Grafer QtubolpbD f ^ jl voliftánbige gebrart u prebigen, ober mabre « fSerebfamfeit ber. cbriftticben $eanyel c. àc.. 4., l S[ugsb. 1768. 25raune 45einv. Gntmürfe (üc li $prebigten nebft ber 9inleitung 3ur. geift(iceit i l SSerebfamfeit, &beile 1. 9. SDtmnden 1776. Jl V, X. Jr 208. Ü li Et tantum de Officiir cum generalibus , tum i fpecialibus chriflianis , "ae ipfa debita ratione ob- rh feruando, et virtuofe agimus; et, fi eorumfol- J n licitam adimpletionem feruide continuabimus, virtutis habitum feliciter adquiremus. aa ) 2099. n Hoc ipfo autem modo — virtute videli- i cet — perdurabili noftrae felicitati profpiciemus. Sane, fola virtus verae beatitatis mater eft; vere diuinum eft, fua adimplelse officia! — l 300. 224 DL g 500. M (e : Si porro quis, quod abfit, recenfita trans- « greditur officia, peccat, non eodem tamen fem- T& peringradu; nam quum Legum DEL grauiter aliae, aliae leuiter obligent, conficitur, dari geccata tum grauia, alia aliis grauiora, tum in- trinfece, et ex natura fua leuia. D 30t. À peccatisigitur, malorum omnium cauf- fa, declinandum eft, et bonum faciendum, in t quo ipfo cardo practici Chriftianifmi vertitur, *) OnsEenRvaT. LirrERAR, Praeter Dogmati- cos et Moraliftas iam faepe citatos non inu- tile erit, fequentes Authores has füper ma- terias confülere: Geruafio Zugu/l. de pec- catis, et peccatorum poenis.Libr. 8. Edit. cit. Gutrath Oddon. felecta quaedam dogma- tico -- moralia de peccatis. 4. Salisb. 1746. Ofterrieder Herm. '"Tractatus de peccatis. 4. Oettingae 1762. Vniuerfim hic cum ad vir- tutis naturam, praeítantiam, pulchritudi- nem, cum etiam ad vitiorum turpitudinem etc. peruidendam, videfis Ss. Geneuenfium "Antiflitis Francifci Salefii Regulas, ab eius nomine Salefianas nuncupatas , imprimis Part, V. c. VIII, et IX. etc. 8. Dilingae 1669. 302. Aft quum hàud leuia hoc in negotio fefe offerant impedimenta, quae vinci oportet; ec- É ce tibi! praeter diuina illa, quibus DEVS 0 [L] oæo a25 M. noftram iuuat 1oboratque 1nfirm1tatem et de quibus in Dogmatica Sect. III. Meirbr. VI. fl | n et VII. egimus, etalia praeftantifsima quaedam media iam nunc recenfenda. Aiifal du ]1 U SIECIIO II DE.MEDIIS VIRTVTVM CHRISTIANIS a 303. il ktc Sunt haec alia ordinaria, extraordinaria alia: rmäh A) Ordinaria, in quantum vel ad.bonum m faciendum potenter exftimulant, vti: ff i Y) Viua fides praefentiae DEI Jef,'4 fl 2) Verbi diuini frequens auditio , p 3) Lectio librorum piorum fedula, praeci r pue vero $. Scripturae etc, $, 4) Cultus B. 7. Mariae. et Sanctorum Al u 5) frequens $s. Sacr. amentom& , ac deuo- |meti tus vfus &i if G) Prudens ac pia facramentalium Ecclefiae etc. frequentia 'r]fm) | 7) Oratio etc. etc VM 304- t Velin quantum a malo fortiter retrahunt e. g: h (. i) Nouifsimorum recordatio , a N 2) Exa- — 226 Cæz::;ääägäü $) Examen particdlare' 3) Mortificatio, 4) Recordatio promifsfionis in Baptifmo factae frequeus ac feria , 5) Frequentatio confefsionis apud eundem con- fefsarium etc. etc. *) Quorum omnium et./imilium m'ediarum na- turam , v/um , necejsitatein , praeflantiam , wtilitatem etc. quaefiti, — Praeter haec or- dinaria , funt et quaedam viriutis media 305* B) Extraordimaria, quae inter :'þpotifsi- muin numerantur: 1) Coufilia Euangelica, quae vtpote res DEO grata $, et accepta recte a Reiigiofus vouen- tur. Conf. Them. 27 Q : fed et circa aliasres; modo fint de bono meliori, et pofsibili, emitti " 2) vota pofsunt ,. funtque reuera medium effi- AEacifsimum a d animum in bono corrobo- randum. Porro quod eft ad eorum conftitu- tiua, fpecies varias, obligationem, cefsa- tionem , difpenfationem etc. etc. fufius hic ad nutum declaratur. — *) Os SERVAT. LirrERAR. Ex innumeris, qui has ad doctrinas non fine magno fructu quique in Clafse Afcefeos S. adiri pofsunt, videndi proftant, paucis fequentes ad vfüm annotamus: Celf. Gerbert Martin. Principia 'Theologiae myfticae. 8. Auguft. et Friburg. Domin. lnftitutiones Brifg. 1758. Sciram 'Tomi II. 8. Augutt. Theologiae my&icz-xe. 1777- Oq-—::—j&..æü 227 1:777. Eiyzilientæ. Card. Bonae;*l;fänuductio ad coelum, 12. Colon, 1712. £iusdem via compendii ad DEV M. 12, Colon. 1716. Eius- m dem Principia et documenta vitae chriftianae 8. Aüguit. 1756. exítant etiam praeter alia m opufcula fpiritualia in operibus eius iam fupra P. 157. citatis. Scapuli. Laur. certaen fpi- n rituale etc. Partesl1l. ro. Coloniae 1733. vel recens eius editio. g. Auguft. 1781. Segneri Ti Fauli homo chrittianus in fua lege inftitutus, At 7) fiue difcurfüs morales, quibus totum !homi- nis chriftiani officium explicatur. 1li. Part. 4 1756.. . Muratorii Lud. 4nt. de recta ho- minis chriftiani deuotione 8. Viennae. /Ven- yIs mayr . Franc, 1dea 'Theologiae afceticae. g, Lucernae 1781. £Ticole Geift ober Hnterricot in Den SxeligronémabrDeiten ber Gilaubené z unb &ittenlebre. 8. S3amberg. 1775.. Éiusdem moz 37 rouetr ralifdbe SSerfucbe über bie Gpiftetn unb Gvanz $o gelien.. 5. 2Rànbe. g. ebenb. 1776.. 8 bez tracbtete iIEvangelium auf alle Zage. im gbl Cyabt 1c,. 12. X beite. 9.95amb. 1777. 6dón: berge tiiatb. veríc)iebene geiftlidoe &drif ! efä' fen2t.xX. &umberte Gebanfen über bie mido: obo- Qit- tigften 2I«Babrbeiten ber Sictiaion. 8. S&onftany Porro Zhomae a Kempyis opufcula, :e(Sü' Ludouici : Granaienfis opufcula fpiritualia et 5 li valdepia, /oam. Zuilae "lractatus de pieta- te, et Litterae fpirituales , Zudcuici de Fonte l JerïS» Dux fpiritualis, Z/plonf. Roderitii Exerciti- Tüci um perfectionis et virtutum chriftianarum , j Era/mi .Roterod. Enchiridion militis chriftia- 06 ni.. Kob.. Beilarmini Card. Ars bene morien- / nci!)ii di, Ludouici Sara/sae Ars femper gaudendi , Blofii Zib. (piritualia opera, /ezii Hern. Bi- pj bliotheca afcetica, Drexelii Hierem. Operaetc. Qu etc. aliaque eiusmodi S. Afcefeos documenta J 7' dignifsima plane funt, quae afsidue legantur. j At 228 OW—-—-QO 2 'fAh'þta"e omnibus hisce fpeciatim commenda- mus deüoti:sima , ac folidae pie:atis refertifsi- ma S. Francifci Salefii fpiritualia 'opufcula , diurna fane ac nocturna veríanda manu. Ge- neratim omnia collecta inueniüntür in opere ; cui titnlus: Zes Ozvvres du Bien - heurtux Frangois de Sales. "Tomes II. fol, Edit. Orig. à Paris. 1641. ex quibus feorfim excufa vi- defis praeprimis fequentia : S. Frangois de Sales Introduction a la vie deuote etc. 8. a Paris 1606. veleiusdem recentifsima verfio theodifca, füb titulo: 9Dbi'otb ee , ober 2faleiz tung yum anbadtigen £eben. 8. 9Samb. 1786. Eiusdem Libri XIl. de amore DEL. Colon. ca lingua füb titulo: 3lb 1697. et ingermani Danotung von ber iebe Giotte&, in 12. 25ue dem. mbeüe lL. g. 90iugeb. 177t- L'efprit. de Sdint Fraugois de Salvs etc. per M. Zzan. Pierre Camus etc. 8. à Paris 1747. Prodiit UT 792, fub idem liber germanice, 8. Augut titulo: Geift De$ b, Srans v on &alee X. — Quum porro exempl a communiter n . ulto for- b tius verbis trahant, i uuabit ad. propofitas docttinas practice addifcendas Sanctorum vt Et tas frequenter, ac diligenter infpicere- inprimis et prae omnibus Vi tam et Pafsionem Sancti Sauctorum , 7)omini no ftri Iefu Chrift : e. g. trut(dbelle &Gebaft. bi V Geídbidpte Sefü Sguümndet 1784- qué ben 4. Goangeliem. 8. f£ineo Unaenannten: bie Gefdbidbte 0e8 gro f$cn &tiftere be$ Gbriftentbums 3e fua / unjer gótttid)en &l ófer& ». aué bemn 4 qwngelien àu. 1791« voortlid) barge ftelít. 2. 99dnbe $. a 1 benajabre 4e$ ejcidte ber bre legten $t ;anmtz ^jefu , famt beffen SyugenPgefd)id) te. 2. be 8. 9Bien. 1784. Cbomae von efíu oaà £eiben unfer& Joerrm unb Joeitano D eq £bri li fti »on feiner 9 Renfdoroerbung an bi$ 3 U - ^ LUE oæ&äo 229 . Steustob oc,. aug bem . Gramyof. uberfeht *ott d ii *jofepb &tar£F, 2. 5ánbe. 8. Jugéb. 17002 x. Deinet vita Beatifsimae P'irginis Mariae, ]mu cnius varia Editiones iam füpra p. 178. indi- l l cauimus : Tandem acta, geftaque Sanctorum o M merito. huc. commendantur ; de quibus in- T0 primis videas: Boílland. Acta Sanctorum. 'Tomi XLVIII, fol. Antwerpiae partim, par- ) tim Venetiis. Acta Ss. Ordinis S. .Benedicti, ]i m authore Domno /oan. Mabillon. 'Tom. 1X. ) fol. Parifiis. 1668 — t7or. Acta Ss. Marty- Veril vrum, autbore. Domno Auinartio ; occurrunt Jl pafsim ia Bibl. Gall. cit. Jictoris Pitenfis EKyi/t. de perfecutione vandalica, vnacum vl olot DI notis P. Theodor. Ruinartii. 4. Venet. 1732. SS.. Gregorii Turonen/is Opera.omnia'etc. fol. » Parifiis 1699. Golobagen &ermann furje, [yt gebenébefd)reibung. ber eiligen Giotteà. 4. jn Sbeile. 8. 9tapny. r776. tWeffanguy 2ibto 90 ebenágefdhicbte ber Deitigen Gotte& auf alle f &age be ^jabr&. 4. SBaube. 8. 1789. X. . [, j $— Xi——34— EEAERESD L. J ] l fit m PAIxS IV. FINAL[S il D'E i W VERAÀ HOMINIS BEATITVDINE jl V j TRACTANS il 306. [ 1 andem ad finem, quo omnis noftra Theolo- i T »dj gia collimat, ad quem ducit et dirigit; con- : W f nihmus. Is ett Beatltudo a iufto Tudice DEO N 3 redden- y W x 230 OæO reddenda homini u.fto, vere credenti, vere ex fide viuenti,.et ex charitate operanti Chriftia- no. Eius magnitudo, praeftantia, fublimitas, atque perfectio, vt eo magis ac euidentius in oculos incurrat, iuuat fimul obtutum coniice- rein horrendam miferiarum abyfsum , quo in- creduli, cunctique Pfeudo - Chriftiani operibus fidem negautes fefe praecipites dant. —Contra- f ria enim, vt fert vulgare veriuerbium , iuxta di fe pofita magis .glücefcqnt. fin ( 307. Tgitur vtrisque — iü&.is et iniuftis, quae fint futura communia, grimo videamus. Sunt , autem: * Y) Mors — non animae quidem, quae immor- talis eft, fed corporis in poenam peccati in- flicta. , Statutum eft omnibus hominibus [&- »» mel mori. ** Hebr. 9, 17. 2) Judicium particulare — cuiuslibet enim ho- minis anima in ipfo ftatlm aeternitatis aditu füpremo ludici DEO fiftitur iudicanda. ,, Pof? »» hoc autem iudicium. ,, Hebr. 9, 27. 3) Refurrectio corporum — quam variae in mun- do hoc, aliquando, licet nobis ignoto tem- pore confummando , mutationes antécedent : » Penit hora, in qua omües, qui in monumen- » tis funt , audient vocem Filii DEI, et pro- »» Cdent etc. ,, Ioan. 5. 28. 4) ludicium vaiueríale — nouifsimum, extre- 1num;, : cui Zz/us Chriflus ludex aderit, et ad - ia -,.guod Angeli per totum terrarum prbem*efïa' H oäo á3t j fi congregabunt in vno loco omnes, piis ab ( impiis feparatis. Math. 13; 46. 41, 42. 25, (1 31, 320 jl *) Cz'rcum/lantiäs varias huius iudicii tempove lh .. futuras a. Scriptoribus S. delinzatas quae- /iti. Ti 308* Dis [l .Et haec quidem, vtdiximus, vtrisque iu- Xà | ftis iniuftisque communia funt. lam amborum diuerfifsimam fiftere iuuat fortem. — En beatif- fimam, omnique ex parte felicifsimam Iufli for- tem. O vere beatum! m a) Beatum in Morte — ob conífcientiae tranquil- litatem, firmifsimam gloriae fpem, arden- Jl - tifsimum defiderium , quo cupit difsolui, et efse cam Chriflo etc; ?^ Pretiofa plan * e mo;*s) melioris et aeternae vitae initium ! ! I b) Beatum in iudicio particulari — quo abfolu- tus, et regni coeleítis haeres declaratus il- i lius, ni aliquid expiaadum fuperfit *) ftatim adibit pofsefsionem, gloria,.quae in intui- tiua DEI vifione confiftit, et pro meritorum diuerfitate inaequalis eft, perfruiturus. *) Nr ALIQVID EXPIANDVM SVPERSIT; in hoc enim cafu illud prius: poenis expuv- gandum, inquo reponimus Purgatorium ; animabus ibi detentis fidelium precibus etc. eic. fuccurri pol/t , .vefifsz'ma Catholicorum fententia eft. E c) Beatum in refurrectione corporum — ,, Surget , enim inincorruptione , in gloria , invirtute ,, 1. Cor: 15, 42, 43» 44« etc. » Procedent , qui -ssbona fecerunt , in vefurvectionem vitae , Ioan. ? 5.28. d) Beatunm 2 "- -7 um 3 |08). Beatim iniudicio vniuer[ali —— quippe ad dex- x - " 2.t2 teram ludicis ftabit,. atque ex' ore &ius exop- tatifsimam vitae percipiet fententiam: , - -s, tiite Beuedicti. Patris mei etc. ,, Math. 25, 34- .. 'Tandem rapietur in aera furfüm.obuiam Chri- . fo adcepturus Regnum, illi a mündi confüitu- tione paratum. Conor. Regnunïz igitur Millenariorum Cnur- sTrin terris fabulis eft accenfendum. .'e) . Bratuin in. omnem aeternitatem — ,, lufli dïæ-' !» temin vitam aeternam. ,, Math. 25 . 46. ,. Fi- :s, tain deternam ddmen. ,, 'Symbo;. A gg&öt. O igitur nimium; ïiiïniium'que Beatos, qui AE non tantum erediderunt , fed et fidem bonir ope- : i'fbfis æanükjla;-ur:t.- TOE - '516. d /Sed vae illis, qui vel non credunt, vel f- dem operibus vacuam i þrnulqntf Waet emu;»n miferi j füturi / a) . Miferi, in morte — quocunque äni;;n fe ver- tunt, nil quod exhilaret omnia, quae con- turbant, inuenient: » JVors peccatorum pe/si- 9àa!.,, Pfal. 33, 22. ïftpote ibi hor- b) Mifevi in iudicio pavticulari — rendae damnationis reportabunt fententiam , atque ad inferni füpplicia mox detrufi damni et veri ignis poenas luent maximas. * c) Miferi- in' vefurvectione — « euigilabunt enim ,, àd obprobria: et:contemptum.:,,Dan. 12» 2« fj.,, loan. » Procedent in vefi j ï'm:tionem iudic s;t 28. nu À d) Miftri 253 ) Miferi in -iudiciä þüiuerfali i tanqn'am-'haedi ab ouibus fegregati a finiftris ftabunt per- cepturi illud teirificum : ,, Di/ceditea me ma- j ! ,l.ed,iCti /,, Math. 25, 41. e) Mifekrz' — aeternum miferi futuri ! ",,ïi-n ignem » aeternum , in fupplicium aeterium. ,, Math. 25, 46. , cruciaudi die ac nocte in [ecula fecu- M ,! lorum T A,po?al; 20, .Io.. [ li *) OssERVAT. HISTOät , quas m tres fdifparii- müs ÉEpochas: V/sque ad CuuxsTvM fiflit opiniones veterum gentilium Philofophorum de. hominis beatitu- dine, item Sadducaeorum de re[urrectione LIC il corporum erroves. "fa. 'e) A Cunrsro vsque ad feculum . exhibet , et ad fabulas amandat liberationem cuiusdam FALcoNILAE gper interce/sionem S. Tuig- cLAE, quemadmodum et animae TRAXANX ,1 IwPERA-OonrIS per preces S. GREGORII PA- / pAEexinfernó, —Hicpariter millenarii Keg- ni Authores, gropagationem , eius cau/sas , OnrGENrs contra inferni aeternitatem, AE- h TIr Contrà. Purgatorium , lovrNrANI ad- Ji uer/us Ss. in gloria inaequalitatem hallucina- l tio::æxs: £tc. üædimmhsg 3) AA feculo. X. ad moftra vsque temþom decur- j vens Lütheranorum , aliorumque tontra dog- 1 ma fidei de Purgatorio, et precibus pro. de- il fuuctis smolimina edocet. * Denique Fecentio- rum impugnationes contra aeternitatem poe- qarum i;gzjäfnq?iuæ etc. repraejknfat. 2 " j P5 t **) OnsEn, & 234 Oäc od a. 9**) OnsERVAT. LITTERAR. Quide doctrina Par- te hac propofita erudite prae aliis tractarunt, notandi praecipue fequentes funt: Celf. Gevbert AMartin. de chriftiana felicitate huius vitae. 9. $t. Blaíii. 1762. f&ines Uingenannten: Sreuben be$ Gbriften aua femer 3teligien. 8. 91098b. 1788. Calmet. Augufl. cuius extant fequentes difser- tationes, quae huc pertinent, infertaé operi, cuius titulus: Prolegomena et Di/sertationes in omnes et finguios S. Scripturae libros, fol. Au- guíft.1732. ícilicet: de fine et mundi ftatu poft iudicium ; de Antichrifto; de vniuerfali corpo- rum refurrectione etc. Stengelii Carol. de ftatu animarum poft mortem. 8. Auguít. 1645. Ma- vator. Znt. Lud. difsertatio de Paradifo, regni- que coeleftis gloria, non expectata corporum refürrectione iuftis a DEO conlata aduerfus 'Ihom. Burnetum Anglum, extat Oper. eius 'Tom. IIl, Ed. cit. Aombeca Montia/cong demon- flratio verae doctrinae de vifione Sanctorum eísentiae diuinae etc. $. Auguft. 1700. Le quien AMich. Difsertatio damafcen, V. feu oratio de iis, qui in fide dormierunt, et de purgatorio fecundum orientalis Ecclefiae fenfüm. Tom. ]. Op. S. Joan. Damaft. Edit. cit. Videfis etiam hanc in rem: ortíhodoxam conft/sionem catholic. atque apoftol. Ecclefiae orient. fupra p. 162. cit. Nat. Alex. Diísert. 45. Hiftor. Ecclef. faec, 45. "Mabillon Ioan. Praefat. in acta Ss. O. S. Benedicti faec. IlI. Bened. obferuat. 26. et 27. Edit. cit. Geruafio "ugufi. de peccatis , et peccatorum poenis. Edit. cit. quo in opere inferni aeternitatem inuictis propugnat argu- mentis. Cum porro eandem ex modernis Prote- ftanticis Doctoribus haud pauci , vel palam infi- cientur, velfaltim de eadubitare videantur , re- fert Authores quosdam ex eorum choro velüti ,qui fere ;oc;dgm eorum Refutatores hic allegare ftrenuos OW——;QO 235 | ftrenuos aeternarum inferni poenarum pugiles f fefe oftenderunt; inter alios fequentes hic nota- l Jj mus: Sountag Chriff. de igne inferüii proprio, non metaphorico. 4. Altdorfii. 1698. Buddaei j Franc, de poena damnatorum nunquam finienda., 4. lenae 1728. Cotía lo. de poenarum infer- nalium duratione, 4. Tubing. Eiusdem difser- l tationes tres de inferno. 4. Tubingae. 1766. j! Pfaffi Chrift. de perpetuitate poenarum infer- nalium. 4. Tubingae. 1748. von flioebeim J £Lotens beilige Sveben über midbtige SBabrDeiten. 35anb. 1IL. Stebe XL. 2c. 8. Jpamburg. 1765. zc.v:c. 311. Atque his iam vniuerfae noftrae Chriftia- 3 no-catholicae Theologiae coronidem imponi- mus; his coepti operis propofitum termina- mus — operis profecto! ,, Cuius non glorïa nobis " Caufsa, fed vtilitas, officiumque fuit, ,, g [nterea » Si quae meis fuerint, vt erunt, vitiofa libellis ,, ,; Excufata fuo tempore Lector habe ! — Ouid. Lib, IV. Trifl. Eleg. 1. V. X. O. G. D. — d EM ,. Mmda | fic Emenda. crmtesnem um À Societate. 32. lin. 4. naturalifsimi —— Naturalifmi. g — dl ex ead, lin. 18. eft. 51. lin, 2. feram.| — — vefam ensd feruat. 'ead. lin. 3. veruat — 75* pof. 90. lin. 2. obïecþum- - fqbiectlum. Z:), occurrit, 177. lin, 22. occurrunt — nenda. cietates ataralilini 1 o[am ruat, LbiecFum *cuttit, s I z su. fl m m o "*s *X. eim ia Ó - DC R. ao A - — nn "- - U - p "* -a d aC as n s ««z^ — R —— | a 2 vj i u A. b WP t — : g i eo AÉ ^C hi : L. * Ms Hs E NU * *s * !4 ? d A d ERY M [2 i. H T ho d d u : T Á à *à| ,gc 3a, * d o d hr ) 4l x pX P R i " r Hs 3 m ; m " P 4 * : ? h & i m v h 1 ab ; h m ï' E x p * ii iner d Es | & * 3 [. E B j L. Mp j E & Pa fs T o 23 * H j E J " 0«: g 3 k - a g E | 20 Euroskala Offset R 9 SYSTEMA: I WNIVERSAE Q $o VierFarbSelector Standard * CHRISTIANO — CATHOLICAE | us THBOLOGIAE Balance [S1 | .J O e QVOD E B GRATIOSIS AVSPICIIS | 15 Focus Re"'"wmyaz"uz, Pevilufitris, ac Ampli[simi / 423 c*'l"'"'—) J Y^W N L RU umi: l *'ix& À. dLs o2 ATI l N DOMU - 1 NI ONMDJ WERSSS 7"? 1('«XN )!ï 'zf"* | M 3 ä XX R. ,,JJ,J &Zx .ï.. L 12 Liskn.AcÍwPEnRIA! MowAsTERII ÉLCHINGENSIS | 10 |o UR DENEDICTI K 11 ABBATIS Vïu Mä VTI w2&$iYi (N(.'ï'r TT ETOGOBTIG: d D | LR J 10 P RAESIDIE R i ,g';,.)w d w - . l IOR nAmO MITTICH jvg : l um Ss. Tuszorociag PnorrzssonsE ORDINARIO , " ] AC BisrLroTHECAE PRAEFECTO H E EMENM RR. Ac RR. PP. IGNATIVS HINTERMAYR, AM BROSIVS LVTZENBERGER, VDALRICVS BAVMGARTNER ; DOMINICVS HAVG, PETRVS Px"A!xT IN, ET R. Fg. BERNA RDVS LOEHLE. l5 Omnes ibidem Ordinem S. Benedicti Profefsi Publice tueri conabuntur Ad Diem s Septembris 1792. W&J —— ÉO CRGEITN REO PO N ERE EO EEE RRE ERN RAT A GVNZBVEGI 9 fECC Typis foaunis Jntonii Ia gegg 3 4 ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com A