Gf1606
author: Mittich, Roman

j

m

WL

*

F

d

"

w

&

j

M

E

3

s.

t

j

A

M.

D

j

Í

*

Xs

n

T

)

E

BR

L

*

u

y

g

-QV.

^

N

n

ci

1

E

M

L

3

53

r

)

i

1 d.ä.a.

E

:

H

»

*

P

[1

u

g

i

n-

ET

i

Eetd

M

Y

&

d.

r

sie

D

W

a

du

|

^

d

P

&

4

4

*

!

d

*

"W.

&

i

LE

i

al

,2

C

-

á

3

F

P

*

]

n

"À

E

[2

E

3*

w

-

EX

*

*

;i

CHI

[

N

——

li

[

J

Lur;

N

$ T

P RRAC

N

l

^

Ü

]

)

nsiidn:

SYSTEMA.:

—

VNEIEVERSAE

CHRISTIANO — CATHOLICAE

THEOLOGIAE

.J

QVOD

V B GRATIOSIS AVSPICIIS

"

Re

[2 d

hïZ((y.sZilZZ, Perülufiris, ac Ampli[simi

,.(-. »-n——)

Ft Re BIN

().l

Aüäz! /äræ:ä.

aT )MIN

DOMFXI

ï

r"xuïþqubggï

hst

AfXA

u1

K,.L

LiskEnR.AC IMPFRI AL.MoNAsTERII ÉrCHINGENSIS

UUR

BENEDICTI

ABBATIS VIGILANTISSIMI r

C.ETC.

r d

TAR

PR

P

A(*LSIDPJ

Ya

PORO

1Yj

ï'iï'

ANO MITTICH

fv æ/

P.

Ss. TusorociaE PAOL*LSSO RE ORDmARIo,

AC BisrrorTHECAE PRAEFECTO

RR. Ac RR. PP. IGN 'xTiV(ä HINTERMAYR, AM-

BROSIVS LVTZEN

ERGER, V DALRILVS

BAVMGARTNER, DO"»/INILVS HAVG,

PETRVS MARTIN, ET R. Fn.

BERNARDVS LOEHLE.

Omnes ibidem Ordinem S. Benedicti Profefsi

Publice tueri conabuntur

g

Ad D1em

Septembl ls I 79 2

——...,—...,..—..—

ER N

MewDoans

GVNABVR(;ï

Typis logunis ntonii JMageog

$9t

X.('

*

,O TIMOTHEE! depofitum cuftodi, deuitans

s profanas vocum nouitates, et obpofitiones falfi

[

»nominis fcientiae ! ,, —

Timo I. 6) 20-

j

REVERENDISSIMO

PERILLVSTRIAcAMPLISSIMO

$b 3

I.

PRAELATO -

[1$

j

LA D

ROBERTO

IMPERIALIS, 4c IMMEDIATE LIBERAE

ABBATIAE

B. V. MARIAE

IN ELCHINGEN

ORDINIS S. BENEDICTI

Abbatli Vigilantifsimo,

MAGNIFICI TEMPL1Í

HO EO

VIRGINIQVE MATRI

DICATI

STATORI PIISSIMO

DISCIPLINAE MONASTICAE

"PROPAGATORI

AC

Tn

CONSERVATORI.

FERVENTISSIMO.

LIBERTATIS EXOPTATISSIMAE

RESITIVTORI:

ET

ADSERTORI

IN

FELICISSIMO.,

LITERARVM OMNIVM

CVMPRIMIS

P

SACRÁTIORVM

jLITERATORVMQYE

MAECENATI

h

MVNIFICENTISSIMO.,

UPPRAESVII

MERITISSIMO,

QVI

RES ELCHINGENSIVM :^

E

SACRAS

LITERARIAS -;

OECONOMICAS

PER

QVINQVE IAM LVSTRA

ET AMPLEIVS

VIRTVTE , SCIENTIA; RERVMQVE

GERVNDARVM

DEXTERITATE MAXIMA

-

ORNATVS^?

INSIGNITER

PROMOVIT, AVXIT, AMPLIFICAVIT,

DOMINO

AC

"

PATRI AMANDISSIMO

VENERANDISSIMO.

PRAESENS SYSTEMA THEOLOGICVM

Mu VELVTI

LITERARII EXERCITII

- * *S8YMBOLVM

P.

T

STVDIORVMQVE NOSTRORVM

TESTIMONIVM

j

IN

|

PERPETVVM OBSERVANTIAE Pïegvs',

AC

QRATISSIMI ANIMI

L

Mywuócuvov

CVM

VöTö ARDENTISSIMO

*'""PERENNIS Ac OMNIGENAE

?ELICHATIS

*D.- D. D

l

4

:

Vf]

tänx

Ws

hh

per

bbedimti/äimi

1

Finxx

| l

Praefes ac Defendentes.

f.

1

"N

i

ial

at

f l

*

z

*

.

je

ET.

s

J

!ï

h

'/,

Nl

:

*'"L

dv

À

K

|

P LL s

ia

»

M

CY

A u

i,

x*

d)

UE

E

-

A

:0:0 EE

m t

'fï?ï-j

PRAEFATIO.

P

E

«b

,

Qu

Ne

VX

T

od olim 4duoftolus — Timotheo qfuo

UI o -

tantopere

voluit commendatum ;

vt profanas videlicet Vocum nouitates deuis

tans,

atque falfi nominis fcientiae obpofitio-

nes , depofitu

m fanctum fidei pro viribus cu-

ftodire conaretur , tuerique

: id mihi cum fem-

per , tum potifsimum ab eo tempore, lu

plicandis fanctioris doctrinae- plaeitis ,

immé-

jeoteo

A 2

rito

4

Oeïïïäääääü

rito licet, praepofitus eram , plus quam ha-

bui commendatifsimum

Hinc mifsas feci inanes. illas ac fuperuas

cuas quaeftiones, quibus olim plerumque fcho-

lae perfonabant, perfuafus, quod faepe vel li-

tes generent

vel certe pretio temporis per-

plurimum detrahant

Hinc pariter et multo quidem magis no-

uaturientium | aetatis noftrae

Sciolorum ac

Pfeudo - Reformatorum nouas ac peruerías

doctrinas procul inde exulare iuísi, wvtpote

quibus non nifi vniuerfa vtut certa, et explo-

rata ac ab omni retro antiquitate tradita

et credita chriftianae Religionis documenta

capitaliá labefactare modis omnibus adni-

tuntur.

Hinc tandem,

omifsis hisce, pretiofas

potms diuini dogmatis gemmas colhgexe ; Ver-

bum

QQ-—ENQQ

3

n

bum tractare-veritatis fanctumque fidei depo-

fitum dilucide explanare ;-et illuftrare , -verbo:

Theologiam

ad promotionem maioris DEI

Ti

cognitionis, et.ad praxin pietatis vnice direc-

10

tam tradere

hic meus labor vhicus,

|]i

hoc et

praecipuum-opus fuit

Alto plane deniifi àni-/

Xl

mo, quae Zaulus .3) Timotheo:

»,O0 Tïmot/zee.

» depo[itum tuflodi , deuitaus profanas vocum no-

no

» Wilates, et obpofitiones falfi nouinis fczentzae. "

E

Vt autem collecta haec- ventatxs dlumae

a5

dogmata atque quae cum 1pf1q connexae funt

yote

Theologlcae Doctrmae 1a01111ma ratlone Tyxo-

yo

num meorum 1ect1fsun01um ammo 1llaberen-

(

tur alufsmeque ipfis imprimerentur :

1uxta

T1t

certum quoddam Sy&ema 1llas adornare ac

1

inter fe inuicem connectere, contmuo mecum

i

conftitui,

faü$

3

Pla-

d-

n

3) Loe, fupra cit.

Oä&ö

Placuit itaque hac in re generatim imita-

ti Philofophos noftros.. Quemadmodum enim

f

li, et quidem rectifsime, Phyficam in genera-

lem. et fpecialem difpefcere folent; in illa prin-

cipia ftabiliendo generalia , quae in hac ad ex-

plicanda naturae Phaenomena vfui ipfis efse pof-

Áunt: fic exemplum hoc etiam in Theologia non

fine infigni vtilitate imitart pofse confiderans,

fimilem in modum.ómnem reuelatam Theolo-

giam in generalem et fpecialem diftinxi, ita

plane, vt géneralis complecteretur veritates ge-

nerales, quae in quacunque theologica diícipli-

li

na necefsario vel praefupponuntur , veltanquam

l

Pr1nc1p1a probandi vmculque inferuiunt; Theo-

logià vero fpeclahs feu Theoretica feu Practica ,

doctrinam dogmatum theoret1corum ac practi-

corüm in fpeme comprehendat

Cum' vero ficuti in omni alia difciplina,

fic t in Theologia Praecogmtorum quorum-

Mu as

Mi N ii

dam

Ej

oæ;tääo

r

l

dam praevia cognitio ad fequentia facilius, fo-

Difi

lidiusque intelligenda perquam necefsaria exi-

P

ftat: ab eorumdem fuccincta expofitione totius

lIl«

huius fanctae doctrinae initia efse capefsenda,

OX

jure mihi videor iudicafse,

xf

Q0t

Denique quum Finis, quo omnis noftra

D$,

Theologia collimat, ad quem et ducit

et diri-

lo«

git, vera hominis Beatitudo fit, hac quidemin

i

vita iam praeguftanda, in altera vero plenifsi-

?

me pofsidenda: quare perbreui eius explanatlo-

l

ne Theologiae noftrae coronidem i imponam, ra-

f

tfio in propatulo eft.

0-

Vniuerfa igitur Theolog1a noftra quadr1-

u

partxta erit, haecque eius

le

OECONOM!A

Pans L praaemmlu Praecogmta in umuerfam

ü

Theologzam fiftet,

—— lL. Theologiam generalem comprehendet.

Á 4

W.

*

o(...äg.::&.o

g III — — — [pecialem — — diuifam in

A) T heologzam t/zzoretzcam --b

ï

f

B) i od du Practzcam, complec-

4

tetm .

Demque

L 4

- TV, Fmalz:, de vera hommls Beatztudme,

tanquam vniueríae Tneologxae Fi-

ne, tractabit

de o1dme hac ratmne confhtuto na-

turah €o qu1dem vt arbitror, plano ac fimpli-

|

c1, 1ucund1tatls cla; itatis, et thhtatls ad foli-

dam TheologLae cognmonem accedat

difpi-

mant Erud1t1.

Quum porro permagna advniuerfam Theo-

log1am penitius 1ntelhgendam vis accedat, lu-

menque, fi, quae errorum fuerint origines, ac

caufsae, quae difciplinarum ac rituum ecclefia-

l

ihcorum antiquitas, vel nouitas, quae. vete-

rum doctrinarum aduerfus Haeretlcos defen-

I

dendarum occaüones, et necefsltates, quae

l

Eccle-

r EEE

9

e

Lt

Ecclefiae fata profpära, et aduerfa , propagatio.

ftupenda, mirabilis inter tot calamitates cons

l€C-'

feruatio etc. quarum omnium rerum plarimam:

fane fuppellectilem ditifsima Hiftoriae Ecclefia-

llf ,

fticae promptuäria fuppeditant,. nofcatur, coge

l

nofcaturque; Syftema praefens . Theologicum.

pro data occaü,oncj: /,Obferjuationibus hiftorico.s

ecclefiafticis illg&;'aï'e , lisdemque , occurentes:

i

ibi fanctas Religionis. doctrinas . confirmare.

Wa

:

J

CQHtïmlO, adlaboraui,

1

ji

| His 'deniqltmli;þ

]

*

1

ä?;gi-t ädiicefe 'li.tterarias x

Ji

queis nempe p'r»aeüantiora; quaedam, .ac ad ad«

10.

augendam indies.. Eruditionem tlieologicam-

l«

magis ,acc;:o,md.dxata opera,. quaeque:ipía in.no-:

U

&1*3 proftant Bib-liqthec.a .facillime inuenienda;-

a-

in vfum Tyronum meorum indicarem. Per-

£,

bene etenim noui, in fcholis-non- confummae

nl

ri Theologüm ? fed àd fummum ad Theologiam

11

m i.llisï eum ipitiari. At et perbene nqui ,

a

N-

pro-

XYo

OW-—-—QO

u

progrefsum vlteriorem in facris litteris potif-

f

finüm ex fedula ac continuata librorum lec-

tione haberi pofse,

Eorum igitur plerumque

nientionem infpergam, vt fic perfacile fontes

adire ipfis liceat, ex quibus, cum opus fuerit

vberiorem

atque perfectiorem propofitarum

doctrinarum cognitionem fübfequentibus annis

haurire facillime pofsint

Quum vero fecun-

düm verifsimum Senecae b) dictum plane non

referat, quam multos, [ed quam bonos aliquis li-

bros habeat; quumque eodem fapienter obf'el-

udnte c)multo fatiur fib, paucir ft tradere auc-

|

foribur, quam errare per multos: non iam om-

rium theologicorum operum; quibus noftra

]

hodiedum Bibliotheca . abundat

Catalogum

at bonorum

texam , fed aliquorum duntaxat

certe

od

m

b) Epif. XLP. Edit B:pont 8... P'olum. III.

178£.

€) Lib. de Tranqml! ammt ad Se:enum. Ed. cit.

Volum. À 0 e.

Oæ—a—ö

II

X«

certe , magisque vtilium recenfionem; infti-

lt

tuam,

Qu

Atque hanc jam Theologiam, vere chri-

|[e$

fiano- catholicam , in Syftema infuper redac-

fit

tam, atque hiftorico - literariis obferuationibus

TII

illuftratam , ad vífam ac vtilitatem Tyronum

il

meorum charifsimorum , quibus eam per Tri-

Il

ennium explanaram; fequentibus fuccinctis dez

on

lineaui Thematibus , vt hoc videlicet modo re«

li

rum fummam ordine difpofitam, et velut in ta-

bula defcriptam

oculis j"animoque ita pofsint

/

fuübiücere, vt ftatim Partium omnium nexum

percipere , pra?älpuaque trae..tatloms capita

memoriae mandare, vel elapfa denuo eidem

committere ipfis liceat.

» Erit profecto (vt verbis hic vtar! Saluia-

» fil, d) ) fructus non paruus , fi eis ( Tyronibus

y

» mels )

d) In Praefat. ad . Lib. de gubernat - Edit. noui/s.

Gallandii dg anto -13789. Tqm. d. « 3.

12

*

Ow-cr:r;g;äü

b mels) hac ratione profuerim : .quod. fi minus.

adcurata forta[ris. videbitur Explicatio , laborem

»» faltii (id quldem cum Z^Aeodoreto e) 1mpenfe

, píécór, ) boni con[ulant Eruditi, & qude de-

» fant.

pfi doceant

De cetero cum M. Zuguflino f) concludi-

mus » Parali corrigi, fi recte.ac fraterne repre-

» lzendzmur. Parati etiam. — fi ab inimico , vera

» Lamen dicente mordemur. *

|

O

o

r

(

"j

m a

r

)

Y*

AL

J

(

223 m

PARS

e) Praefat, in cantic,

f) 4 2. de Tyinit, n 26,

^

T$

Itf

d !F'(F(J*xï* EO0 *(H)**G**»f?*ä)*')**()*äþ-

t

jlld

Ü

PARS I. PROAEMIALIS

PRAECOGNITA

li

IN VNIVERSAM THEOLOGIAM.

n

COMPLECTENS

"L

*

:

x

I;

uicunque alicüi fcientiae addifcendae ani-

Q

mum adpellunt: illis fane non modo per-

utile; fed plane necefsarium. eft, mox ab initio

exponere: quid ea fit, queis partibus conftet

quibus fcientiis adiutricibus nitatur, etquo has

omnes ordine et tradi oporteat et diíci

W.

Breuis horum ommum, quae cogmta ef-

fe dnbent antequam alterius cognitio adquiri

poteft,

14

oäo

£

poteft, Tractatio feu Expofitio, Praecognitorum

fnpmine communiter infignitur.

3.

Quod fi litaque ponis id, cuius cognitio

acquirenda eft, efse Theologiam reuelatam;

inde oritur notio Praecegnitorum in illam;

quae proin áliad haud funt, quam fuccincta Ex-

pofitio, quid Theologia fit, queis illa partibus

conflet, quibus [cientiis adiutricibur mitatur, et

quo has omnes. ordine , ef iradi oporteqt, et glifci.

4

[

Quid igitur Z/rologia? fi Ethymologiam

adtendas, idem eft, ac fermo de DEO; deri-

2

uatur enim a Graeco Ozx; DEV'S, et Xeya

fermo: fin vero rem Ípectes, recte adcurata

:

wotitia doctrinae chriflianae , eiusque idonea. expo-

fitio, falutatur.

Qua ipfa ex.notione fuapte

perfpicitur;

1) Quis veri nominis Theologus fit?

2) Quod

—— . R 1a]

15

2) Quod et guale Theologiam inter et fïdetïn",

01

Religionem , aliasque veritatum

(

: r;:otit'xas in-

tercedat diícrimen.

3) Quod porro eius íit obiectum , finis ete,

Denique .

li

li

j

4) Nil obftare, quo minus vTheologia', fcientia,

,

;'

fapientia, prudentia gtc. etc, adpellitg«tur.

l

ib

$.

, d

Queis Theologia p&rtibu; conftet? Vniuer-

ii

fim loquendo in totidem diuiditur, quotuplicis

generis eae funt veritates, circa quas occupa-

tur: haeautem funt vel theoricat , credenda, ve-

ritater fidei, Gaubenstvabrleiten , DEI, di-

Laq

uinarumque rerum cognitionem nobis ingeren-

J

tes; vel practicae, agenda, weritates moraler ;

/

^

"]

Pebenspflicbten, actiones humanas ad omnem

li

dirigentes pietatem. — Ex quo confequens eft:

!)

It

1) Theologiam omnem partim tfzticam eii&e-

rTe, partim et pract?canz ;

2) Theologiam ilzetitam ( quae etiam t/ieoretica,

dogmatica vocatur ) recte adcurata verita-

tum

ol

16

öæsgeg:-

tum reuelatarum theoreticarum , et. gracti-

cam (quam alu moralem adpellant) practi-

carum notitia, earumque idonea expofitio-

ne definiri.

Porro

a

2)

Reliquas quaslibet fpecies Theologiae ad ha-

rum vnam, vel vtramgue Ííunul efse refe-

rendas: fic quidem referri poteft

u)

AD VTRAMQVE

a) Jheologia excgetzca, quae in quautum

regulas verum

S, Scripturae fenfum in-

wenieudi exhibet , doceny dicitur , et no-

io uomune Hei meneutita jacm vocatuv ;

in. quantum vero vegulas illas: adplicat,

vtens adpellari folet

b) Jheologia .. Patriflica .( Patrologia )

quae Ss. PFatrum de doctrina diuivitus

.accuraie-

iradita f[ententias, perfpicue ,

qué , qumztum eqmdem f eri poteju, ex-

*

gonit.

^

*

€) Jheologia Dolemica , : quac tota i& eo eft,

vt puram . Aeligionis dottrinam aduer-

Jus difsidentes pr opugnet , eorumque er-

YOY6S wfellat £ic. etc.

d) Theo-

oää.äo

17

p

^4) Theologia 'z'räni.cqan. quae ad patem in-

prad

ter di/sidentes variarum — Religionum

polt

.cottus conciliandam . tota

garata ef? etc, etc.

quæjtq C01A-

| B)I AD THETICAM.

m

li

.3) Theologia [ymbolica , quae, quid. de

je f

dogmatibus Jacris integri cootus. flatue-

Utint , publiceque profefsi fuerint , edocet,

b) Theologia hiflorica , quae ger oumia cis

uitatis jacrae fecula . decurrens, eius

Jenfuwn. et doctrinam pullicam de prae-

g

cipuis veritatis coeleflis capitibus eruit,

€i declavat, vt illius propagatio, et

/Zt/fl i

gevpetuitas ,. itemque vicifsitudines inde

£t 0

cogno/ci queant. -etc. etc.

otot

"y) AD PRACTICAM :

Z;J."f.'l« j

a) Theologia lifurgica, quae modum cut-

tum diuisum rite peragendi praefcribit.

«

b) Theologia pafforalis, quae dotet, qua

hgi)

vationg Keligionis. Doctores actiones fu-

TT

as ad /alutem et. commoda animarum ,

quae illorum turae, . fideique traditae

T

funt, rite dirigere debeant.:

!gl'

€) J'heologia muflica (afcetica) quae in-

ternam. hominis /anctitatem ;et. cum

D E 0 coniunctionem edocendam pro fco-

é

) 0

go habet, etc. etc.

;d'(

f

*) " Plerasque hafce Thäolo .z';ze, Species

uo loto, prout id or

do

[^]

- [uyflematis

yt Il

goftulat , J

:

Qr/æ : gxplz'catas, da-

«mu& :

T

B

18

Oäü

6.

Quibus feientiis adiutricibus feu fubfidiarii

Theologia innitatur ?.- Intelligimus earum no-

mine eiusmodi difciplinas, quae quidem ipfam

Theologiam haud. conftituunt, ad faciliorem

tamen eius, atque perfectiorem . cognitionem

adquirendam perplurimum conferunt.

Abeunt

autem in

&) Generaler, quae nimirum offhium dif-

ciplinarum altiorum refpectu fubfidia

funt, quorum in clafsem referimus :

a) Theologiam, íeu ftricte, feu late fum-

tam :

b) Philofophiam,. at faniorem, theoricam

aeque ac practicam ;

c) Hi/z'orz'am vniuerfalem etc. etc.

* De quarum difciplinarum . notione ,

fontibus , regulis , vfu , vtilitate , ne-

cefsitate etc. etc. quantum expedit,

p

áantumn hic tradimus , paulo diligen-

MR

lh

fius e.xpendentgs Jcientias adiutrices

1

7*

W

i

hl'

B) Speciales , quae videlicet ad res praeci-

pue tlteologicas immediate faciunt;

:

tamque necefsariae exiftunt, vt earum

quis deftitutus notitia, magnos haud

T

fit facturus in Theologia progrefsus.

"I

Earum numero potifsimum obve-

1ig

niunt:

D

t

^i

a) Tlwo-

Tj

&) Theologia uaturalis, ve(pectu Doemati-

i

ll

€5, et intuitu. /Moralis, — Philofoghia

practicay qua de vtraque quuin fatis

l

Ui

füperque iam in ftucdio philofophico

tractatutn fuerit,

i

plura dicere fuper-

Jorm

fedeinus.

:

t0nal

i

8) s

tudium Conciliorüm ,. et ántiquitatum

Jbeunt

FEcclefiafficarum , de quibus , d&emad-

i

modum etiam dé

mi

(1-

€) Hermeueutica Sacra, fcitn necefsaria in

confequentibus dabimus.

uDAà

m«

d) Hifleria — Ecclefiafliea , quam quïüem

junctim càm Theologia hiftoricis ob-

(

fecuationibus. explanabimus ; iuuàabit

interea, hoc loco éum praeftantiora

eonl

--

quaedam opera! Eccletiaftico — hifto-

rica infra *) adnotare, cuüm et pau-

ca ex Hiftoriae Ecclefiaífticae Praeli-

'

t

minaribus delibare :

qooth

il "'

B

2

15 Eius

p l

dilig

*) ]äraetef ant-z'aþþs Hifloriae Exclefiaflicae - Scriptores

utrid

EvsEkBIVM; HrkRoNYMVM, NrckpeuonvM, $0o-

CRATEM; SOZOMENVMf*; T'HEODOR'ETVNI, alios-

que, quorum opera emendatiora in claíse Ss. Patvum

criptorumque ecclefiafticorum videantur s ex retentio-

ribus.

t

prae veliquís. mevito commendautur. BARONTE

nna

les. Ecclefiaflici. Tomi 12. fol. Coloniae 1624.

et Eorundem continuatores Bzovivs, RAX NALDVS»

egru

LADERCHIVS) SPONDANVS, vnacum PAGIX AN-

$ hüüü

TONII (ritira chronologico -- hifloriga. - NATAUIS

)'I'efsua

ALEXAND.

Hifloria Ecclefiaftica et. Nouique Tefta-

* ie

menti 38. Tonni. 4. l'enetiis 1771. FLEvR11 CrAU-

DI Hiflor. Ecclefiaft, 82. .Tomi. 9. "ugujtae ab.aiio

1758. -- 91. adde fis CauMET. Avavst. Hifloriam

202

vet. ei noni Teflam. uec non i?daieae gentis ,. per u

AITÀ

') fhto

20

eä&o

x): Kius vigi,tm:" £um. coetevis: "Theologiae partibus

arcii/simu eft. focietas.

Hinc

2) Ea Tlieológo non vtilis modo, fed &t fummo-

pere nece/sariá eft.'

4) ln ea autem, vt tuti pwocedamus , criticts

-goti/simum habenda vatio.

4) Cuius fi fiat snoderatus v/us , tantum abeft ,

vt Aeligioni quidpiam exinde fit timendum,

vt

*

L sss

n...am "Luguflae

dum introductionis in Hiftoriam Fleuria

guinque. Tom. in for. 8. ab

aiio 1788. -- 89. editam.

DE BERAvLT -- BERCASTEL

Gefdbicbte ber. itde

pE GRAVESON

24. S8ànbe. 8. 9Bienn 1784. 1. 3.

"enetiis

AMaAr. Hi

:

.::

ftoria - Ecclefiaftica : Fartes. 3. 4.. l

1726. G o?eau 2fntono

" allgemeine $ irdbengeftbidbte

7.2 t DERTI LAvR.

33. &beile 8. 3Iug&burg 176

hu-

Jreuiarium Hift

oriae Ecclefiafticae. - Pavtes 1. 8.

gu/tae 1775. ExvspEn iftoria Ecclefia

flica fiue Dif-

fertationes hiftoricae. 8 , Tomi I F. Auguft. v761. Dv-

PrN-ErrrEs Lvpov.-de antiqua Ecclefiae difciplina

JDifsertationes hiftoricae. Tomi I1. g. F'enetüis 1770.

EivsbEM Ziftoire de L'eglife en abvegé. Tomes 4.8.

d Paris1732. BERRvvER ÍlsAAc -losken Hiftoirt

du Pouyle de. Dieu.: Tomes 6. 8. á la Haye 1753. W

eveur bie dorifticen jabrbunberte , ober bie Geftbid)e

te be& Ghriftentbumeé c, xo; Z beile, 8. Yanbébut 1782.

pU Mrsnir. Doctrina et di/ciplina . .Ecclefiaftica etc.

4..Tomi. fol. Coloniae 1732. SE&tvAGG11 Ivr.Lav-

RENT. Zntiquitatum chriftianarum Inflitutiones. Ed.

vecentifs. Mogunt. 1788. et. /eg. MAMAcui1: Tgo-

MAE M. Ovriginum et antiquitatum chri/tianarum li-

bri XX. Tom. . Romae 1749 — 55. DNGHAMI

Tos. Originum /iue-antiquitatum Ecclefiafticarum XI.

Folumina. 4. Halae 1757 , SaAcCARELLI GASPARIS

Hiftoria Ecclefiaflica. per anos. digefla etc. etc.. Tomi

F. 4. Romae.1771. etc. etc. quod opus prae/tanti/-

Jitmmum adhuc contiugatur,

Oäo

2rY

0

J

l

NT

«t potins vilita

edundet, -

H

tjis- plurimuin. in !illarh

fu.

5) Pt autem v/us ifle moderatus fit, ab immo-

dico dubitandi pruritu fummopere cauen-

dum ,

Qu

6) Seod et alter non":minus noxius fcopulus vi-

taudus eff. — mnimia credulitas.

j (Zbïïr

forro

7) Sz'ngula facta, quae narrantur, funt pro-

rm:dun;

l

anda legitimis probationibus &x fontibus

genuinis defumptis. -

hia

8) Eorum aliqui fcripti funt, non fcripti alii.

a.

"d illos fpectant hifloriae et documenta :

E

LVESON

inter hos vero eminent picturae , numij-

mata , infcriptiones.

asl

s

9) 4d fraudes impoftorum detegendas obpoy-

J

"tuhum [ane praefiat argumentum nega-

tiuum [eu inficiale, fi modo cum debitis

ï, R, 14"'

cautionibus adhibeatur.

( ])"!'.'

6& ' DX.

10) Denique ne in ufu artis cviticae offendamus,

ä;'(ipülu

regulas quasdam pro wfibus theologicis

TE

gtneraliter obferuandas. cum circa ipfam

crifin, tum circa coniecturas in rebus hi-

us 4

iij

( !

Jloricis, atque Traditionem ef' fenfum

Q

Eccléfiaflicum — hüc^ fubminiftramus. —

i

5Sctentiis

f

ifihis auxiliaribus itfw t'ap?em

m

accenfetur

hics i

$.

A

i. P

r Ti

€) Hijioria Theologiae litteraria, quae me-

iil

ri Recenfio methodica íÍcientiae

j

[

Theologiae, fatorum, Virorum, ope-

rl

J

rum, aliarumque rerum de ea memo-

LSPARD

rabilium cum praeteritarum tum prae-

, m

fentium definitur, Qua fola ex notio-

j/

Wx

B 3

ne

"

e

——

ne facilis plane . ad illiusfcopum, iu«

cunaitatem

ac infignem vtilitatem

conclufio eft

9.

Eam porro bifariam diftinquimus :

1) Theologlae Hl&orlam litterariam ab Ada-

f0 ad Chriflum vsque fiftendo.

2) Eam a Chrifío ad nofira vsque tempora

profequendo ,

ex quibus binis partibus fe-

quentia ad nutum refolueuda depromfimus

lg

PROBLLMATA.

^1) Ti /neoloazae tum generice, tum quod

omnes juas /peczes confideratae or«

tum, cultores etc. enumeravre.

2)

Eiusdem diuerfum | diuer[a. aetate

Jilatum , incrementa, decrementa ,

Ex

muiationes varias, autores , a qm-

Hrsr. Tukor.

bus maxime exculia, libros,

[

IT,

|

quibus explanata , [cholas , vbi tra-

V.

T.

dita , metliodum , qua adornata etc.

exhibere.

3)

Praecipuas Sectas, e. g. Samari-

danorum, Sadduca£orum , . Phari-

faeorum etc. , atque Theologiae , fi-

cuti et Keligiom iudaicae maxime

infeftos aaluerfawos, quos vuguam

'b

pa/sa efl , enarrare.

1) Theo-

Do

23

4 iïl'

r ï) Theolog

iae CmmxsTY, fpoftolo-

qun $?

Fatrumque. apoftolicorum ,

,ta;em

quemadimodum — e£ . fubfequentium

KEcclefiae Doctorum vsque ad tem-

pora S. loan. Damajfceni naturam,

methodum , dotes,

vperjkctz'm.aem ete,

indigitare.

2) Theologiae fcholafticae tam in Orien-

ti, quam Occidenti parentes, promo-

p Jl

tores, bona et mala. ger eam iW

Ecclefiam inducta etc. verbo, ge-

uuinam illius faciem ,. incipiendo a

etmpont

iempore, quo orta, ad vsque tem-

ibus l

i frEx

gora praeten[ae Reformationis Lu-

mmyl

theranae fifteve.

HisT. TuEox.,

IT

3) Félicifsima Theologiag in melius ft-

N TOU

fiauratae initid, autores, lentos

progre[sus , huius caufsas, fingu-

g t

laris, . 'qua immenfum [cholafficaé

TAUR

antecellit ,

praeflantiae vationes s

J

modernum tandem illius flatum etc;

,

etc. vecen[ere.

T

p

14 | Ex innumeris , qui. per omnia Cliff—

ftianifmi faecula in Theologiam ve-

p

uclatam debachati , eamque detur-

js,

i

pàré conati funt , praecipuos , ma-

gisque nocitios. adver/arios etc. de-

iegere.

Denique

B«iogrdphiam , €t Bibliographiam ce-

d

pur

lebriorum in.Theologia Zdutlhorum,

et. Operum. tum antiquorum , Cuns

[Me r

praecipue vecentioru . eic. l6Xer6s

mljxi!?ff

— Re[lat dem'qqg E

gj

m 7

10.

f

B.4

24

6 c—£Rtso :

1O.

iïml

Wf

Quo ordide Theologiam* et tradi oporteat ,

ét difci? Hic iam prae reliquis, quae aliquan-

faif

n

do natae funt, methodis, Syntheticam ( quam

et Mathematicam vocant ) fingulariter fefe com-

d

mendare nobis indubium eft. — Ka énim ita fin-

gulae partes coniunguntur. vt vna ex altera

quafi fluat , atque priora fequentibus lucem com-

fmunicent,

Ex quo ipfo admirabilis quaedam

enaicitur continuatio, feriesque doctrinarum;

inde porro vno veluti intuitu pulcherrima, àu-

guítifsimaque Theologiae adparet forma; inde

tandem rerum dicendarum perfpicuitati , clari-

tatique modo, quo fieri poteft optimo , itur con-

fultum... Quapropter hanc ipfam methoduti ad

theologicam Eruditionem comparandam adeo

|

Tus

adcommodatam, vereque ad Theologiam reue-

latam adplicabilem prae omnibus, quae extant,

fequendam nobis efse duximus.

* Ad feliciorem eius vfum hoc loco'infupef

exponimus, quae circa notiones, termi-

nos, definitiones, ac propofitiones theo-

logicas etc. veniunt obferuanda.

YI.

: Vttandem eéorüm, quae llücïtlsque hacin

frima proaemiali totius Theologiae parte, bre-

uilsimis licet, expofita funt, plenior atque per-

fectior cognitio fubfequentibus annis acquiri

poísit: in gratiam Tyronum meorum melioris

Qotae Scriptores qugsdam » qui, quae

;licta

*ï

" funt

eääo

25

funt in compendio, fufe ac erudité perfequun-

QOrtht,

tur, infra * animaduertere iuuat. Atque hisce

iquie

iam primam hanc vniuerfae Theologiae partem

proaemialem concludimus ,

( quir

quam recta ex-

E I

cipit —

t

Á

Q

mv

—HH.——3-

i

c a

j

nada

PARS II

ia

THEOLOGIAM GENERALEM

], d

1; ink

COMPREHENDEQS.

D

12.

jr u

yhitil

M. t modo diximus in prafat., Theologiae ge-

V

yn af

neralis nomine earum intelligitur comple-

71 rede

qus veritatum, qua

e in Difciplina theologica

B 5

3antl

s.lfuþa-

* Ex ANTiOVIORIBvs prae veliquis videri Apotelül:.

infüpt

GrnRsow loaw. JDe Examinatione lJocivinarum.

, term

Fart. I1I. operum eius. fol.. /rgent. 1514.

Cre-

os Ü

MANGIS Nrcor. de f/tudio theologico Tractatus apud

Dacherium in. Spicilegio. Tom. 1. EnAsM1 Rors-

RODAM. Zatio [eu Methodus compendio perueniendi

u

ad veram Theologiam 9. Pragae 1786. Fiscnkn.

Oswarp.

De vera fludendi S. Theologiae vatione

hiac!

Libri ires. 8. Ingolftadii. 464 eic. etc, Ejx RECEN-

TIOoRIBVs vero Ernr. DvPiw. Methodus /tudii thzo-

" be

u p

logiti vecte. inflituendi etc. Pevfo Lat. M. Martini

Chrifell. g. Auguftae 1722. loaN. MAgic.row. 7rái-

t uf

1£ des Etudes monaftiques etc. 9. Bruxelles 1692. vel

ne]jüfis

Latina verfio: Tractatus de Studiis monafticis etc. 8.

(ita

Ratio fti-

Campidonae Y702, ^ loAx, OssTRAET.

dioruus

t

26

iDocs 160

Qüacunque necefsario prael&ponuntur.ä Tam.

[

autem ad cuiuscunque Scientiae theologicae,

(s

cognitionem obpido necefsarium eit, praeco-.

g

gnolcere:

I) Exiftatne vera Religio, et quae

ila*fit, et 1I) Vbi demum feu in quanam So-

ciate exiftat; Denique III) quaenam illa fir-

miísima. Principia.fint, ex quibus reliquarum

eddi

fpecialium theologicarum veritatum ratio r

A

pof-

Dd

diorum ac vitae

i'k-eolag,-i Chrifliaui etz. 8. Bambergat

1775. Cgrs.MaRTIN GrenBERT Zdparatus od Eru-

ditionem theologicam, 8. Friburgi. x7754. items E1vs-

pEM opus de vecto et perver[o vfu Theologiae [citola-

[licae. 8. Litt. San. -- Blaf. v758. et de ratione Ex-

ercitiorum Scholaflicorum , praecipue Difputationum

8. ibidzm. FRANC. OpknTHün Encyclopediaet Me-

thodologia theolegica. 8. Salisburgi 1786. Fnaw-

H

c1s5C. ZAcHAR1As Züparatus omnigenae Eruditios

ais ad Theologiaim etc. 9. Auguflae 1783. FRANcCIS.

Yel.

[

WhikeswER J/agoge in Theologiarm vniuer[am eucycla-

:

gqedica.et.methodologica, 8.

Wi

irctburgi. V788.. XAv..

GwxiNER Schema. Encuclopediae theologicae etc.. g.

Graei 1786. SrkPH. Wikst. Specimen Eucyclo-

aDE

pediae ac Methodologiae theologicae. S. Ingol/iadii ,

1788. EivspEM porro Praecognita in. Theologiane

!ïSpk

£tc. feu inflit. Theol. T. I. Euftad. 1782. MACAR.

DN

A. S. Erxa Introductio ad Hift. bitterariam Thuolo-

giae. .Ed. 11da.8. Graeci 1783. Box1rAc. ScaurEr-

CHERT Zn/litutiones liftoriae litterariae ; Theologiat.

8. Pragae 1783. HowonaAT. A S. Manra Znimad-

uerfiones in. Regul. critices etc. etc. 111. Tomi. 4. Pt-

D

neiis Y751. loAN. CunrsroenH. Kokcnen. Con-

fopectus Theologiae vniuer(ae , et via ad illius /tudium

vecte , feliciterque ingrediendum 8. Guelpherbuti Y749.

Mürrem F. Tu.de Theologiae renelata

-pa.rt.z'buvsr et

/meciebus, 4. Ienae 1757. ete ett, —

Es

m rP d t r

2?

* n

Qeuci

pofsn: et debeat.

Ex quo, quae Theologiae

generalis magls principalia fint obiecta ,. facili

T«

negotio perfpicitur; videlicet fequentia:

j

.t q Y

amo

I) Demonfítratio verae Religionis,

H everae Ecclefiae.

]i

Yl Tractatio de'Principiis theologicig,

(arum

) led

n

SECILQO L

T

DEMONSTRATIO

)

gd EH

j Es

VERAE RELIGIONIS

a/(

a Ex

htiottu

3.

ii 1

omo ad veram conditus eft fehc1tatem, id

f

H

quod vel ex:folo ille, quo ad eam fertur,

17

vehementiísimo adpetitu plus quam mauxie&um

ARCIS

eít.

T

I4.

|MI

g!!g

Adpetitus hicad veram fel1c1tatem quum

F tlmr

a DEO, optimo et fapientifsimo humani genee

j /Hi

ris plafmatore homini fruftra haud inditus fit ,

J cAn

debet pofse exfatiari.

j Tþgu'o

tCHLEI

15.

Quod quidem bonis huius mundi , Huxxs

(niiti

vtpote atque caducis, fieri minime poteft.

T.

u

16.

d

ii

)

Sed folo in DEO bonorum omnlum' fonte

j t

17

plenifsimo,

28

cietso

h

17.

Ad eum igitur,

quicunque felix efse dgiï;

dgrat,(' tendat necefsum eft.

Iw

! *ïär.n'vero ad DE

VM tendimus, feu acce-

dimus perfectiones eius cognofcendo, ex iisque

caþeï

motiuaillum colendi, imitandi, beneque agen-

qui

di etc. defumerido: adid autem ( Them. praec.)

ht, i

obligamur; inde et quod coufequens eft, obli-

(ün,

gamur ad-Religionem , quum ea nilaliud fit, ni-

TU

fi DEI cognitio cum fummo erga illum obfe-

Qd

quio, amore ac feruitutecconiuncta. Exincol-

lggïere' pronum:

1) OmnemReligionem duabus abfolui pärtiblis ,

DEI fcilicet coguitione , t cultu , cuius ra-

tio cognitione DEI tanquam fundamento.

Qub

[ j

nititur: illa £heoretica, hoc vero practica

conftituitur Aeligio.

ii

$) Omnüem' illam Religionem, quae ex' vera

fecjl

DEI cognitione. profluit; verumque circar

Q

cultum fefe. occupat, folum efse veram; et

vice verfa fal/am a

vel in vno deficit.

c. fupe;:/i,-tiqfamf quae

f

Omnem porro et folam illam Religionem

QUil

2

vere fufficientem. efse, per quam homines

DA

pro diuerfo, in quo funt ftatu, ad veram,

ad: quam aühelant; felicitatem , certo ac

a Qpae

lius hi

fecure diriguntur, ita vt alia quaevis, quae

lm

id non praeítat, quantumcunque veritate

3c praeftantia fefe commen

$

10tno

det ? nihilO' ini-

hus íin/uffieiens fit. " Infüper

lec

p

ïenusl

O£ 30

29

) Veram hominis felititatem ex vera duntaxat

Se d.

atque fugicienti proficifei Religione: atque

*

1deo

$) Eam generi humano furx;moþäre :näcefsarz'äää

efse.

19.

| 'acce-

* Quae autem iam vera ifthaec , vbreque ad

JiSqu

capefsendam felicitatem.fufficiens Religio eft? 1d

du

quidem nunc , prout rei fumma grauitas poftu-

LOT

praez

lat, maxima cura ac diligentia venit iuquirene

o

dum, nipalmaremlaxifsimorum Indifferentifta.

it, 1

rum errorem, hanc infaniarum fummam infa-

| obl

niam, errare velimus.

incol

20.

at fUS ,

-

lgitur duae generatim apertae funt viae,

"uigs t

quibus ad DEVM felicitatis omnis Authorem

humento

tüto proficifci pofse perhibetur: vna, quae ratio-

pmct'üa'

ne innotefcit, Relieio naturalis; quae reuelatio-

( veti

necolligitur, Religioreuelata, altera. Devtra-

e cirea

que iam videamus.

2T.

qn; &

',,' ,quae

Et primo quidem de Religione naturali,

o nett

cuius profecto fiue: Authorem fpectes, qui

DEJF'S ett, (iue ad veritates, quas fubpeditat ,

omine

retatt,

et quae bafes funt ac fundamenta Religionis ip-

rto 4

fius reuelatae, animum aduertas; fiue dein ad

y quac

illum certum felicitatis gradum, quem ea duce

reritit

homo-obtinere poteít, attendas, fiue inquam

no , lm'

haec et. fimilia eius plane infignia in vniuerfum

paulo

genus jhumanum nmierita àc praerogatiuas

C€uras

,T

39

O $o9u9

curatius contempleris, et veram eam éfsé fatea»

tis oportet i&eligionem, et tma

gnuin in illa caeli

?gflqiþag bgneficium-.

22.

Aft f'anc'ta, vera, diuina fit Religiojnatu-

ràlis, imperfecta nihilominus eft, maxime fi

referrur ad euüm, in quo nunct fumus, deprae

uatae naturae ftatum, atque ad verae fclicita«

tis adfecutionem plane infufficiens , quanta quan-

taà demum hanc circa rem magniíicà crepent

Rationales noftri,

*) Eaoimvero. vt qui fuerint Gentillum Philo-

fophorum etiam perípicacífsimorum in Re-

ligionem Naturae turpifsimi, omnique fe-

licitáti contrarii innumerabiles errores /Jeg*

eaiii.aeque ac /Vovrales, (ilentio mitta-

mus; de optime etiam exculta heligione

natutali, qualis hodie.a Philofophis nofttis

docetur, id cum omni fündamento adfir-

mari poteft, eam ad falutem haud fufficere,

partim , quia perpetuis Rationem fibi relic-

tam exponit J)ubiis, partim et potiísimum,

quia /edium, quo irati Numinis gtatiam

rurfus nobis conciliemus ,. JVul/um nouerit

adfignare.

Accedit quod puriorhaec Reli-

gio naturalis diuerfo hominum captui ad-

commodata haud fit,

Quid multis? Phi-

lofophi ipfi, fua licet inflati fcientia, can-

dide tamen faísi (unt, rationem folam,

quemadmodum nec ad recte fentiendum,

nec ad bene viuendum fufficere, fic nec

ad. veram capeísendam felicitatem idoneum

eíse

u s

o w;f&,;&,ääo

:

ht

'äfïehmedium. Praeclare Soc&ates g) , Om-

|ja C

»s fito ex/rectare oportet, dum quis venidt ,

» qui tios officia erga. Deum et. liomines. do-

» Cf * Nec minus Aousseauutus h) » S8it

n Cterbticber fdyrotmimen b

)ne Dffenbatumng

p uf bem Seecemoitfdidie

g oteinungen obe

,W GCteuer, obue $ómpaf, unb j

berta£

toptti

p fenamfeen frürmifden &eibenfda

ften, obie

; eUten anbercn Gübrer al8. etite

n uünerfabrz

xime ]

,» W Gteuermann, Der

feien 9Beg. nidyt

t

; lennet, üunb meber toeí

Pt, mober et dtz

[dici

;; tommen , nod) mvobin e

t gebt, /

4 qui

**) Quum Hiltoria Religionis naturalis doctri-

Creyd

nam de eius infüfficientia mox propofi

tam

fingulariter illuftret ; àc'inuicte confirmet ,

eam hoc loco in duás Epochas diftinctam ,

s Pt

quarum prima de Religtone' naturali ante

nl

Chriftum , altera de illa tractat,

quae poft

Chri&ti.tempora. obtinuit,

niie i

€x profefso ex-

v

ponendam efse duximus ; luuatinterim ex

p nitte

ea fequentia petenti refoluenda: adponere

(elgo

$ nolit

PROBLEMA T A.

3 adül

ifceto

Y) Qualis fuerit antiquorum pogulorum :zisi—

pi d*

lo diuiude veuelatiouis lümine colli

Mftráio-

ii

vum Relieio naturalis, recenfere.

j

qoudti

2) Crafsiores, quos veléyes Philofophi gek;

.

lles civta c

nimaez ia

ognitionem et culium DET,

et Reïï'

nm"mlitatem-, vitae, snórum-

tyi a

que doctrinam, máli-ori

41 i

ginem: etc. -.e*rnl:i

Tunl erróres, detegeye,

4 )

, foun

'3) Emendationem Reliolonis naturalisy füvá

£am, .quaom pof? Chrifti aduentum accepitg

iendüml

'&--—-——-——-v—-—-

iune

' f m

(58) In. Alcibiade ,

-

jon

d

Disl. ï; :

h) Emil L1I, 23.

32

DE——$10 9

tum quam fubfequentibus et noftro faeculo

obtiuuit , maximam partem diuinae efse

ad/cribendam veuelationi , demonfzrare.

Tf

4) Hifloriam naturali/simi recentiorum teme

gorum , . Naturali/tarum ,. VortA1RIE

wptit

imprimis, RovsskAvvia etc. biographi-

turg.

áüi, eorum agendi, fentieudique commu-

bor

uem chavacterem etc. enarrare.

Y

| 8) Quanta porro, et qvuam enovrmia mala

o

in jacram aeque ac profanam. rempubli-

cam gyer WNaturalifmus | lodiedum * adeo

grafsautem fuevint vudigue inducta , im-

primis quae Strages," quaeque horrenda

miferiarum colluwies in Galliae reguo vt«

r£ infelici/simo eo obftetricaute enatae fut-

vint etc. declarare.

Denigue

6) Celebriores Naturalifimi profligatores,

infectatovesque tum eft INoflris, cum x

Choro D D. Proteftantium etc, .fiftere.

23.

l

Inde, quum fola duce ratione ad veram,

UM

Tdpe

cuius vehementifsimo tenemur defiderio , feli-

citatem eluctandi, fpectata praefenti naturae

J

corruptione, impofsibile nobis fit: ( Them.

praeced.) diuina Reuelatio, fiue manifeftatio

Religionis, quae fufficienter docet , qua ratio-

ne felicitatem huius, et alterius vitae obtinere

valeamus, nobis fumme optabilis, fümmeque

proficua, ac vtilifsima foret, fi concederetur,

vel concefsa fui(set. Sicenim praeftantifsimum

verae felicitatis medium nancifceremur , quod

)

non poteft non efse o

E

ptabile fumme, fumme

proficuum,

24 1mo

Oææ)

33

f0 atb

ia t

24.

ifran,

Imo fi diuinae fapientiae, quae vbique fi-

torümdun

nem optimum, et media ad illum obtinencum

OLTAIRUL

optima adhibet, fi infinitae,

qua DEVS crea-

hognpe

1 COU

turas fuas complectitur, bonitatis rationem ha-

beamus, conuenientifsimum eíse videtur, DE-

VM infirmitati humanae reuelationis cuius-

ig d

r

dam auxiiio reuera fuccurrifse.

n n

Conor, Éo igitur duntaxat feofü Reuelatio dici-

juio, i

tur necelSaria, in quantum ea tanquam

!

TA

!

]

medio ad felicitatem plane neceísario

t li

indigemus ; non autem quafi DEO fuif-

TM jW

fet impolita nece(ísitas, eam nobis con-

cedendi, feu quod in idem redit, ne-

Ceísitas Reuelationis a priori nequit

,"1gaim'es.

demon(trari,

TELLLÀ

/,ytm.

s.

Ateft, quod Theifae hic primo excipi-

unt, fitne pofsibilis eiusmodi reuclatio? et

'

x'eram«

]

0, f

quare non? fane nulla ex parte repugnat :

patue

3) non ex garte DEI reueloutir. Omnijcii, o

Then,

Omnipotentis.

yfelt

'

b) non ex varte veritatum reuelandarum fiue

j atv

naturalium, nobis hucusque ob communem cor-

Jtine!

vuptionem vel penitus incognitarum , vel non ni-

^

ü

lmequä

Ji ob/curi/sime adprehen/.

rum, [iue jupernatus

ralium £o. ipfo,

quum jupra homiis rationem

eretüf !

pofitae /unt , null

iil

0 fnodo rationi repuynantium.

; (]HO

c) fon denique ex porte hominis aiias aptijsimi

ad quarumcunque veritatum clariorem et amplios

fomme

vem cape/sendam cognftionem.

Conor.

;4, W

m-0e..

34.

O l;,..'" -

9

V — t

il

Conor. fÍgitur Reuelatio, qua demumeunque ex

26

t.ul

rte fpectetur vsquequaque vere polsibi-

IQ

lis eft.

alcop

26.

Dictis his addimus, quae cum omnem

|

reuelandam Religionem , tum modum, quo re-

uelatur, refpiciunt, exponentes :

tas?

Contr

1) Modum Reuelationis efse pofse varium , iufgi-

Ti

vütionis, alloquii diuini, adparitionis diutnae,

jose.

vifionis, fomniique caeleftis, ecftafis etc. etc.

Güat

4

digna fci-

2) Necefse haud. efse fumul omuia ,

tu, vrtuelari.

3) Mulíto minus necefsarium , vt 01211'2517218 et finpu-

!

lis hominibus fpeciatim fiat. euelatio.

Bs

4) Omnem porro Reuelationem. diuinam omnem

dem |

mereri fidem, etfi, quae reuelautur ,. captum

tünty

" hominis fuperent longifsime.

E

'

5) Denique eam et po/se contineve «myfleria [iricte

"us |

?

dicia, et debgre continere talia in fenfu latiori.

dton

Ti

'Themata, quorum veritas et certitudo tam eft

* g

aperta, vt ea recenfuifse, fit demonftrafsef

.

.

e

]

7*

|

(

f

Sib igitur oftenfa

Reuelationis pofsibilita-

te, dignitate, conuenientia ac vtilitate etc. eo

Ü

8001

tandem omnis et tota deuoluitur quaeftio: Zd-

tuleritne DEVS T. O. M. humnano generi infirmo,

1

ac ad. [alutem con[equendam haud fibi fufficienti me-

delam [aluberrimam Reuelationis beneficio ?. Vno

2

d,

ore id Pagani, ac Muhammedani, Iudaei i

id

GK(—P——:&O

35

üque d

id Chriftiani fatentur omnes, omnes fefe lumi-

O

t

yors

[

ne veritatis luperno illuftratos, diuinam omnes

adcepifse gloriantur iteligionem.

| Of

28.

, qui

Quid igitur ? omniumne ex ore ftat veri-

tas? haud fane! harum enim quaelibet alteri

un, i

contradicit, atque adeo omnes fimul verae eíse

nequeunt, niíi adfirmari velis, DEVM efse

s dintt

*elt. 0.

!

pofse contradictionis DEVM.

digih

20.

n

$0

f

Quare ne fpecie recti decipiamur, et ne

plurimorum populorüm inftar iis perfacile fi-

ant Oi

dem habeamus, quae vt fint, arc

ial

?.'Jï"ï

ter exbe-

i, M/ï!!l/'h

tuntur: in notas, quas vocant characteriíti-

cas, Ínficientem fubminiftrante

rationem ,

.

foni n

'

vnius genuitatem prae alterius

genuitate ad-

7 lntio

firmandi, oportet inquiramus.

Hoc enim fine

medio, quid nifi trifte fu

o tame

pereft in errorum aby-

tralse

0S praecipitium ? —

30.

ysibi

- jam ita arguim

us, et fanam omnem ra-

ere jiudicio credimus, Re-

e eto.t

tionem noftro. adfurg

ipgio reuelata —.. ver

a.

tio: 7

) Dogmata ab omni ervore , et contradictioue ini-

1 inW-ï

iif

muiia complectatur ;

D

i?

2) Theolopiae naturalis d

iil

"

. ubpleat.

cfectus adcurate et plenþ

u

C25

31 DF

36

QO.

u-

i À

-—-&*O

ä') De DEQO, rebusque az-inim's decenter di/serat.

4) Salutis media omnia, illud imprimis de liomi-

n£ cum D EO vecouciliando q[femt.

( E

5) Hominem fui cultorem in hac. vita feliceni , fu-

m

M

turae autem beati[simat fortis quam, maxime

fecurum. reddat.

]u

6) Alodo tandem diuwis lerfectionibus conuemien-

Ti

ti ac decenti promulgata fit.

1G

Crif

31.?

Á

gur

Ac haec quidem intrinfeca Reuelationis ve-

Qs [

rae'criteria conftituunt: Si porro accedunt ex-

trin[eca , i. e. fi Religio reuelata.

A) Miraculis, quorum

pro

&) pofsibilitas ,

£) vis ad oftendendam veritatem ,

T

"y) difcernibilitas

X) ium a maturae prodigiis ,.

2) tum a pvae[ligiis

;

eflas ac

doemonym efl mani-

B) Prophietiir, quae

&) Sicut non nifi DEVM pofsunt ha-

bere auctorem:

£) Sic veri funt locutionis diuinae cha-

racteres ,

Confirmata eft, ac roborata, amens fit necef-

fe eft, menteque captus, qui talem ac tantam

Religionem, tot euidentibus eífulgentem diui-

nitatis characteribus non vt diuinam habeat ,

32.

venereturque !

Oäo

37

Qifsei.

30

s d li

Ad hos iam characteres intrinfecos aeque

ac externos, tanquam ad lydium lapidem om-

ff!iffm»ff»'

nem, quae praetenditur reuelata, examinemus

DN

Religionem. — Iuuat primo ordiri a Aeligione

Iudaica.

Refertur in libris V. T. qui nec ab

T

initio conficti, nec fuccefsu temporis corrupti,

necque vnquam penitus interiere; fed ex toto

critice authentici, fide omni dignifsimi, inte-

gri praeterea, et incorrupti, fummeque vera-

Xioriste

ces funt.

edunt t

34*

In fpecie id de Pentateucho fequentibus com-

probamus propofitionibus::

1) Extitit Hebraeorum Legislator Movsxs , eius-

que per[ona fictitia non eft.

tell,

2) MovsEs hic libros quosdam confcripfit, qui

fb nomine Pentateuchi. innotefcunt.

3) In his gorro libris uullum plane occurrit frau-

dis aut impo[lurae vefligium ;

W/lm&ï

4) Moyfes veroeorum Auilor fefe in omnibus tan-

quam virut pium , ac probum oflendit , inom-

nibus finceritatis et veracitatis charactere prae-

fsunt!

fulgens ,-adeo, vt gorum;, .quae fcripfit , teftis

omnino authenticus fit , ac.ita verax , vt etiam,

Ji voluifset decipere , aut fcribere falfa, fpec-

imaet

tatis circumftantiis mon potui/set.

5) Haec proin Movsis feripta, ficuti et cetera

jid

V. T. opera ( Them.praec.) omnino vera Jutt,

;cii

fummarique fidem wmerentur , eamque , cum in-

tegra et incorrupia pormanferint , hodiedum

Ytel Ü

J

morcntur,

34

M

3

Jl

38

Oäö

lgt

34-

fünt.

Permulta igitur , atteftantibus id mox re-

funt

cenfitis veracifsumis fcriptis, permulta /Moyfer,

Tae

C

et Prophetae ediderunt vaticin'a *), permulta

patrarunt miracula **), quaein dubium voca-

ri nullatenus poísunt, et quae criteria veri va-

ticinii et miraculi omnimode futtinent.

(ef

*) Ex innumeris pauca:

if

1) J/raelitae murmurantes terram. Chanaan

fir

haud eruat vifuri ( Num. 26,64. ) Eutn-

[l

tus id comprobauit.

(8t

2) Ocupata terra promi/sionis populus fep-

limo guouis.anuo quiejcems, meque agros

aui viumgam colat , Domiuo auno fexto tri-

wumn anmorum fructum. fua daturo benedic-

tione. ( Leuit,. 28 , 21. ) Prophetiae veri-

taiem [aeculorwa pluriutn. decur/as. fecit

maaifefllam., eic. etc.

é

X*) 1) Tranfitus I/raclitarum fitco pede per ma-

re rubrum ( Exod. 14 et 15.)

2). Plagae aegiptiacae ( ibid. 7. 8. 9. 10. 12.)

3) Manna de coelo depluens ( ibid. 16. 13.)

4) Petra deferti percu/sa virga | emitiens

foutes etc.etc. Cibid. 17. 4.)-—

5) Muri vrbis lericho folo buccinarum foni-

tu, populique vociferatione pro[irati ( lo

Jut 6. etc. etc. )

35-

. Et quidem haecce vatieimia , .atque mira-

g Re-

culg edita iunt et patrata in confirmatione

ligio-

39

0&0

ligionis, quam /oy[es et Prophetae praedica-

runt, quamque ex diuina Reuelatione accepe-

] o

runt; inde etiam ad haec euidentia vere diui-

n

L

ae Religionis teftimonia conítanter prouo-

petuua

cqrunt.

-

um v?

36.

AVerL t

,

Qaae quum ita fe habeant, quumque prae-

terea Religio: haec abfíurdi nihil contineat, fed

ex integro DEO digna fit , atque hominum in-

TT

firmitati accommodatifsima ; fiue interna eius,

64. ] i

fiue externa fpectentur, a DEO certe reuelata ,

certe diuina, ac veri[sima Religio eft.

us J

t ag

"

*y- Maguum ac fingulare dictis atcedere lunien exi-

j

J

x

!

flimamus Rev:G1iowis luDArCAE HISTO-

RIA, quam hic exponimus et ex qua [equen-

yn

1

'

j

g i

lia , -dz'gm'am nolatu, excerpfimus

aj

PROBLEMATA.

M j

1) Religionis reuelatae ante:-- et kpof-ï: di«ld-

|

uianae Adamiticae, Noeticae, BA braha-

0.10, J

miticae Oeconomiam, principalia dog-

mata, leges fpeciales, caeremonias va-

16 I)

h.

rias etc. indigitare,

; ii

2) Religionis per Moyfe;m;i»ntjf;aductae fum-

mam quoad credenda

:

, àgenda, cultum

"

earumf**,:'

externüm etc, fiftere.

&

jrai V

3) Huiusce Religionis poft /oy/em , tem-

pore captinitatis Babylonicae, füub Ma-

chabaeis, circa tempora aduentus Je/u

Chrifli eíc.. maiorem qu

am indies Pro-

ctrinis étc. nac-

y n

* phetarum vaticiniis et do

ta eit; ,'am'pügtioncm, .enucleatione

ms

um ^

4.

-

cla-

lg

49

: Oææe ;

..claritatem, qubad dogma.im

dul

Me/sia futuro , oftendere.

pritüïs däe

gnum

4) Porro infelicem doctrinae huius , quem-:

lgon

admodum et aliarum apud plurimos [u-

femy

daeorum obfcurationem , perueríam core

Citata

rüptionem, ac intef

dicare.

pretationem etq. in-

Ó I

$) Tandem iudäi&ae gentis fata varia pro«

fpera et aduerfa, erga DEVM legemque

diuinam .multories exercitam inobedien«

UY

tiam ,

natas haereies et fchiímata etc.

recenfere.

B

fniti

hm (

37*

frutr

Interea omni licet ex parte exfplendefcat

n

Cinia

diuinitatis charactere Aeligio iud»ica, aliquan-

do nihilominus interire debuit , quum eius in-

teritum DIZVS in ipfo S. huius reipublicae ini-

tio per legatum fuum J/Moy[em , et pofttea per

!

voluntatis fuae interpretes Prophetas etc. faepi-

us praedixit:-id quod ex apertiísimis fcriptura-

j

rum locis Deut. 18, 15. lerem, 3t, 31. fqq.

Ezech. 34, 23. 35, 25. fqq. Daniel 9,: 24.

j

íqq. Malach. r, r:, etc. indolem temporari-

am iudaicae Religionis liquido confirmantibus

)

patet clarifsime ; id ipfa cultus leuitici indoles,

egena, "et-.typicla,-, euidgntifsi;ne demon&rat.

]

38-

Ini'uper DEVS,

Prophetarum ore, in lo-

eum iudaicae Religionis. determinato tempore

mque

aorogandae mouam, vberi;orem-, pleniore

Keue-

ll

:

6c——$e——36

4

Yitris )

Reuelationem fpopondit fuffectaram, nouum Re-

gnum erecturum, perfectam conitituturum Re-

x, qe

ligionem per Mefsiam, graece Chriftum , fuo

üritios lj

tempore aduenturum. Confr. praeter loca mox

efiam COt

citata ( Them.

ij etg l

6. íqq.

praec.) Píalm. 22. Ifaä. II,

39-

varia

Jepetgt

Promifsum hunc in Lege Mefsiari iam du-

inopedite

dum aduentaíse , et, quod confequens eft , prae-

Qnata ett

finitum huius particularis Religionis tempus

iam dudum praeteriifse, iudaicamque plebem

fru(tra eius praeftolari aduentum , inuictiísime

oftendunt innumera Prophetarum V. T. Vati-

jndefcat

aüqngn-

cinia, manifeftilsime adimpleta, inprimis :

y a

1) blatum a luda fceptrum.

Gen. 49, 10.

jiae n

a

Ds-

d W

2) Hebdomadum Danielis eptuaginta finis.

D

hitl. 9 , 24.

j It

(riptum

3) Templi lero/olymitani fecundi deffvuctio. ibidem

(

9. 26, et 27. "ggaei 2, 7. Malachiae 3, 1.

p

4) Quatuor. Monarchiarum a. Danie.

QH

(e. 2. et 7. de-

fignatarum euerfio. .

yporar

jantibut

$) Gentium abiecto idolorum cuZtu com)eæ]ïo: -Gehi

indol

12, 3. P/al.2,8. l/ai,: 315 7. 42.14. etc.

at

6). ludaeorum | veiectio atque difgerfio. Ifai. 2 6.

Ojtae 3 , 4. Zachmf.þlg, 8. eic. elc.

40.

3

E

empult

Iam, cum prope collaberetur r

e'spïþblica.

Iudaeorum ;

imperitante Tiberio, comparuit

m

--

hris

fut

C5

^

V8

4,

t*

-À-.

1

4O

c

cerierenm,

C T0l

;

C/z;;*z'jlw lefus..Na

2:arm,m,v qul 1 Me[sinm dixit

ac,uoui foederis Mediatorem., , quique nouam

ÀnIudaea et Gallilaea religionem .promulgauit ,

:quae, cum eius vita in quatuor. potifsimum

qïi;uaïggehis continetur. *)

* ld non fofum ex w!rzfione TAcirr, Pürwair,

SvgTOoN!I,

CELsT, lvvrANI, aliorumque

&Kthnuicorum certifsune conftat , fed. et ipforum

adeo ludüeorum ;; Jingulariter Yt.AvrY losk-

I did d

PHI, CHius,de Cumismo teflimonium .fummne

authenticum efl ,. vuauimi. confenfu

pius. quam

verijsimuum eft.

Af

Cin*ijlz':zimm eam ab illius.nomine adpella—

mus, atque vt; vere diuinitus reuelatam ,. vt ve-

re diuinam eam colimus, et fufpicimus , grauif-

fimis ducti veritatis momentis.

Teftantibus

"amque gentiünis *), verati[simis **), et iucor-

zu,tu* *") fReligionis huiu's docymentis.

*') Liquet id

1) ex ;,'æziz«iei»;[ali ('v):nhimn'Clzri/ï:i þEcclejm-'um,

uequidem "Sehifmaticorum iMlis atque iSacta-

riorum exceptis , traditione, | dpojloios et

Euangeliflas vt veros.Zdutores fcriptorum ,

ä

av

quat.eis iribuwutur a Chrifanis, adie-

| fiante. "

al

4l

2) Éx ort z'azfezyïf,szf:hoi*znü Religionis: Chri-

y

ftianae- lofüum , gentiliam-fcilicet , " Iudae-

OT5 ,

ac Haereticorum , eosdem ,

quos

Chriftiani , firiptorum dictorum. Authores ,

Zdpoflolos videlicet et uangeliflas , vnani-

ÉU

mniier-voufiteütium $ " lün£ 4S

[

lpp(:ïþ.tionisv m-

xtium',neqmdeirn jmgz' potejt,

*7) i

Occ o

43

n d

**5 Edita enim funt a teffibus fide omni digni/si-

W Dou

mis, qui, quae in fcriptis futs referunt , om-

mulpu'

nino /cire POT UERUNT , et etiam véutva scr-

ï

Oi

UERUNT , fcitaque. dicere voLUERUNT , e£

eiiam veuera dixeruunt, imo

ui, fi fal/a dice-

ve aut decipere voluifsent , i

:

fütere M1INIME

- PLINI

POTUISSENT.

lerbo: fiut CuRrsTvM Re-

aliortmy

ligionis Magifirum , fiue APosrotos, Cunr-

d ipjini

s'1 di/cipulos , fiue Doc'TRINAM ip/am viuen-

AVII lts

di licentiae adeo aduer/am re/picias , nulla frau-

tj us

dis /eu datae,[eu adceptae fufpicio detegi poterit.

quo g

X** Nogue enim corrupta funt aetate Zdpoftolo-

vum, ueque aetate immediate fequenti, multo

minus fequentibus vsque ad mos temporibus -

imo nequidem [pectata [umma | Chriftianorum

e adpe

in conferuandis Religionis fcriptis cura , ac ve-

m, Vi

ueventia vitiari potuerunt non à GENTILI-

BVs, "& à lvpAEis, multoque münus a

g, g

CHRISTIANIS.

f

Ti

Con. Horvum igitur S. Documentorum Au-

THENTIA fl oinnimode completa,

1US

42.

o

quà 9

Chriflus Rgligio

nis huius fundator lon-

jpojloi

se plurima imo maiora quam JMoy[es, pub-

p

lice patrauit miracula, in illius contirmationem

WIS j t

H

adíerti, quo fe /Me[siam dixit, et doctrinam fu-

am a DEO efíse, conteftatus eft.

Ex innume-

ouis (

ris itidem pauca :

j;

ii , P

1) Mortuos, ét intev los Lazarim quatriduanum

Ab

rejujcitauit. Math. 9, x8. . Luc: Z» 14« 4oüm.

"

mml-

1T4:14.

$) Cosis vifum. Mäïth.. 9,

7. Aurts fuïdis-

Math.

W W

tis

Math.

II; 4. et Luc. 7, 32. Linguam mu

3) Quin-

4 li

44

COLl—dÀÁc39

—— À

3) Quiuque panibus et duobus pifcibus quinque mil-

1

lia hominum faturauit , Math. 14, xs.

2j

4) 'Ip/ämet a morte rediuiuus multis argumentis fc

viuum /uis probauit. zct. 1, 3. etc.

))

Signa tanta, quae fe ipfis diuinam virtutem

apertifsime.produnt, omnesque veri miraculi

characteres-ad fummum:. vsque.rigorem exhi-

J

bent.

43-

()

Nec minus efficacem Chriftus pro- fuae

Q!anie

doctrinae veritate addidit confirmationem vati-

eniis fat multis.

Sic

1) Obftinationem iudaicae gentis, ac vrbis et tem-

f

tr,

pli Solymaei euerfionem. Math. 24.. Marc. 13,

ei Luc. 2I.

1]

ff

2) Comuerfiouem geutium , et Religionis a t infli-

iuiae propagationem. Math. 21 , 43.

Certis

3) Sortem futuram Apo/ïolorum. Luc. 2r, &t

rf

Math. 24.

'

4) Pufsionem et. Refurrect

?onem fuam.k Math. 16,

2I. £ic.

praedixit, atque euentus, quam veriísima,

quae prophetauit, fuerint,

luculentifsime 07

,Rcrlldi,t.

44-

Rem dehique omnem confecit, atque di-

uinam fefemundo adferre Religionem fua , quam

promulgauit doctrina omni ex parte fanctifsi-

ma, fuþl??nif;ima, ac fapientifsima ,

1) Ja-

Ó O

VL

Quitqu d

15 Naturalem religionem perfectijkäme exylicante ,

$

2) Motiua ad virtutem gotentifsima fubminiftrante,

rgunai

[C,

3) Media ad finem ultimum certa ac facilia offe-

*2

—

Y£ute ,

n virtit

4) Exemyla perfecti/sima mon[irante ,

r min

yrem &i«

5) Excellente praeterea. in. dis, . quae fuperaddit

uaturali Religioni, vatione principil , fiuis. etc.

6) Promouente denique ciuitatis bonum etc. etc. elc,

pfo fu;-;

maniteftifsimum fegit.

)Dem u

45.

iois tb d

Ex quibus omnibus necefsario confäquiQ

tur, Aeligionem chriflianam, wtpote fanctiísi-

, Marc]

1uam, a diuino /Mefsia Chriflo Te[u propofitam ,

/

!

f«

miraculis dein ac proyfietiis indubiis conteftatam ,

vtf

certifsime diutnitur reuelatam , vere diuinam , ve-

L

rifrimam Religionem efse.

]u uf

*) Hifforia Churiftianifmi hucufque. dicta fmgula-

vem in modum confirmat et. illuftvat.

Qua-

propter eam hic latius exponimus, aitque inte-

vea [equentia, quae ex ilia excerpfimns , v-

Joluenda proponimus

verin

PROBLEMAT A.

ntifvsilïle"m

1) Quam fancte et immaculate /efus Chriftus

Fundator chriftianae Religionis vixerit,»

docuerit, egerit etc, eius inprimis cba-

at i

qu

racterem ,

qui eft ipfa fanctitas etc. Oüen,-

uá,

qi

dere.

fanct

2) Quam impigre Zfpofloli diuini füi Magi-

ftri veltigia in omnibus infecuti fint,

quau*

tisque

1) l

"

46

tisque . illuftrifsimis virtutum, pietatis4

l, p

que radiis vniuerfum orbem in fui traxe-

ijbolo

rint aumirationem et ftuporem etc, exhi-

bere.

»

3) Praecipua illa fidei, morumque capita,

quae praecones hi apofiolici per orbem

continuo praedicabant, vnacum eorum

excellentia ,

ab ipífs adeo gentilibus,

miano, Marcellino, Fliuio fecrundo, lu-

liano Apoftata etc.. hoftibus licet infenfit-

fimis, depraedicata, indigitare.

4) Religio haec, a quibus, quando, quomo-

do , queis auxiliis etc. fit propagata , quam

N

celeberrime in ommes gentes difjuja etc.

palam facere.

DT

qum|

5) Quam mirabiliter ea per Ss. Martyrum

Cl

omnis aetatis, fexus et conditionis in-

numerabilem multitudinem confirmata,

fuerit, eorum conftantia et fortitudine

defenfata, eflufo fanguine obfignata etc.

perfpicue declarare,

Vetitati

f

Denique

]lv

N

lts

6) quam admirandos illa iam ab origine fua

effectus, rerumque mutationes in orbe

effecerit, hic Icololatriam quidem pro-

fligando, et illinc homiprum mores ad

-

omnem informando pietatem et (anctita-

tem etc. demonftrare.

46.

Probata iam hoc modo Refigionïf Chriflia-

Set

|

nae veritate, eiusque demonftrata £/iuinitate ruit

turpifsimus Pegenifmur, vtpote vere abfurdus

Cünty

hUCdn

in Theologia, impurus in ritibus, in ivuctibus

äp Ia

bonis fterilis , illufiones dein pro veris miracu-

lis,

Al

Afp D

?

EH A. s st itetet

[9]

^

IEm

T

pietis

ï"-' p

rba, am-

I UL tht

n

lis, pro vaticiniis certis flexiloqua

s

Q etc, &yl

phibologias et aequiuocationes etc. venditans.

*) Quo gplenius haec intelligantur , Pagawi/hzi

originem , progrefsum , cau/as , naturam , fpe-

iue cipt

[ peroria

cies varias etc. verbo , inteavam, eius hoc loto

(Cüfn. 07l

Jiftimus hifloriam ,. iactitata. iuprimis mira-

cula VEsPAsrANT, Hapmrawrt etc. Impe-

gentillt

fetiido, j

yatorum.,

ArorrtoNIiI TiANAELI £ic. GG

-

icet infenl

fivictas 771?;'&&1!1" leges dijcutieutes.

[€,

do, gum

4T

dfa , qui

Ruunt in fpecie Indorum , Stinenfium ,. .Per-

dijuja &

farum etc.. Religiones; id quod ex fola earum,

quam hic breuifsimis perteximus , luttoria, lu-

Martgrw

culenter patefcit,

yiitionis J

confimit,

48.

- fortitit

Ruit et impurus . ZMuhamedani[mus, figna

Yfignatti

veritatis nulla,

[2

perplurima autem fal(tatis prae-

feferens.

origine i

es II Ol

* Ayertum.hoc eff , folum: Atoranum euoluenti ,

jidem p

apertius futurum ,. fi totius , quam eapropter

mores »

tác exponimus , Mulhamedanicae. Religionis li-

, floriae diligens habebitur vatio,

et fanci

49.

Ruit quoque Zodiernus Tudaifmur, eiusque

; Gf

Sectatores Iudaei noü folum vanitatis conuin-

"du

cuntur, dum Religioni chriftianae fuam ad-

abfus

hucdum anteferre praefumunt, fed et falfitatis

feucti

apertae rei merito declarantur, dum Religioni

s m

infiftrunt , quae ex totius ipforum gentis euer-

]f

flpne pridem abolita demonftratur.

59.

OL—

48

$0.

4

Ruit denique, atque fuamet abfurditate fe

C

iugulat imprudentifsimus Theifmus, reiecta vere

tofinj

Wal

diuina Religionechriftiana, Religionem ex fal-

libili hauftam ratione, imperfectam ac infufli-

exitat,

cientem fequendo, *)

ityel

5r. Re-

tTt

tüdine:

*) Velr,:-m-[em i(&iigionis Chriftianae, de qua hucus-

lumad

qué égimus, aduerfus hominum incredulorum

ACCeURI

calumnias et obtrectationes cum a) ex //zt. cum

b) ex Aecentioribus quam plurimi, laudabili fane

opera, vindicarunt:

D

a) Ex leieribus quidem prae reliquis iure cele-

u

brapntur: 7atiauus, Zheophilus Zntiochenus,

i

Quadratus, lufhnus, Ztlenagoras, Tertul-

N

lianus, Clemens Alex., Minutius Felix , O-

TA

3

vigenes, Lactantius , Eufebius , etc. etc. quo-

rum opera huc fpectantia in clafle S$, Pa-

p

trum tcriptorumque Eccl. videantur.

tU

LT

b) Ex RAecentioribus vero fequentium potifsimam

Authorum Lectionem comendamus: //iuis

b j

Jo. Lud. De veritate fidei cliriftianae Libri

fj

quinque, fol. Bafleae 1543. Zaetii Daniel.

li llüw

Demonftratio Euangelica in 2. Tom. diuila.

Wi

Vol. vnic. 4. Bafsani 1782.

Pajchalis Blafü

E.iïigk

de Veritate Religionis Chriftianae 8. Wirce-

D

burgi 1741.

Simon lovd. S&beofogie toibet

Tly

bie ftarfen Geifter. 2, Z beif. 8 Cingetb. 1772.

li

Kiusdem de Religione. Libri 111. Vol. 1V.

il

Pragae 1773 - 1775 Ludovici Gapnauide De

Religione reuelata Libri tres 8. m. T yrnuiae

Fäsï?

1771. GOtordenau Oigmuno bie qbile

W

fopbie ber SReligion 12. 25ánbe g. 9rugfpurg

lu

177s. Stattler Bened. Demonftratio Euan-

od

gelica Tom. vnic. 8. Auguft. 1770. 2Óet*

V,

gieró

49

9430

$1.

,

vt

Reiectis igitur hisce Pfeudo - Reli gibnibus ;

lecto t

]

l

;:

etoflenfa Religionis chriflianae eritate, ac Dui-

m ex i

l

nitate, vbiuain tandein, et quanam in focietate

àc u

exiltat, ordine necelsario venit inquirendum,

atque fumma quidem, (ni ftrictiorum Indiffe-

rentiitarum errorem amplecti velimus , ) follici-

S[: RE'

tudine ac cura perfcrutandum eft. . Quapropter

qui hu

iam ad demonítrationem Religionis chriftianae:

oredulon:

. [/ti.tit

accedaþ

dabili

D

SEVC-'.

füre &

giecó. Jdbbanbfung von ber mabrem SReligion. x2;-

A pcle 8. in. *Bamberg 1788. /[ciusdem Geroipbeit:

atiochtett

ber 33emeife Deo. Gocutentoumes. 2. Sànbe 8, $OT

y, dul

ii !

1787. iusdem 2 ourd) fid) felbft miebertegte

r tl Qu

Jeifmnué, 2. Zbeite. 8. 3(d060urg. (£786.. Eiusdem

2yertbeibung Der ceiftlidben 9tetigíen 2. Sbeile g.

"TL

SBanmberg. 1786..— £iusdem qyüfung beà Xtatetiae

nEl

otilsilt

lif:mue, 2. Zbeile B. 33amberg. 1788.. tWayvo: 232

6a 3rtbeioigung ber natüclidion, deiftidben, uno

Ju$ ; l,rf:?;)

Fatjolifden 3Religion. 4. 3Banbe g. 2iugsburg 1787.

ane Ui

i Dant

4laouymi oet Sriumpb ber dyijtiid)en Seligion. 3.

Qum dlllï'

S5anoe. 8. GiraB 1799.. //iefi Stepii. Demontratio

halis Dl

Reiigionis chriítianae, fiue Kinsdem 1ntt. Theol.

'Tom. ll, g. Euftadii. 1786. Bauer Bernardini

, Vitt

Theol. vniuerfae Tom. l. de DEO reuelatae Re-

ipjc f

yold.

"

ligionis autore g. Wirceburgi. 1786. Zner Bei.

l';

Patrit. Veritas chri(tianae Religionis 8. . Augutt.

. Val.

1789. Daníftingele Joado SSernunftéu. Gaubenés

" 1][1!4."d6' pf

Be. 3.

ele 8, 38ien. 1788.. Slepievo von 2te:

,Tyni ,

TOU

val pbilofopbifder yaredifmus. a. $i. g. 9iugse

Urg- 1781, ILe Courneur bie augenfdyeintid) vors

j

vg!ï*f,'.j

geftelteGiemigbeit Der doviftlid)en sReligion. 8.31uggb.

o f

latae

,;, A

1781. Hoocke lo.. Religionis natuvr-. et reue

Prin-

, gm

59

u Ya

[

CSECTIO I

hr

DEÉMONSTRATIO .

Tetua

VERAE ECCLESIAE.

(j

$2

Cirj

1igio' itaque chriftiana fucbefsiue varios in

frem

Vefat

coetus et Ecclefias fcifsa abiit, quae fibi,

Nelg

vt cuique rem obiter.etiam confideranti palam

lts a

eit, in ipfis adeo efsentialibus dogmatibus con-

t

tradicunt,

Quare quum Chriflus tumma veri«

tas fit, fibique nón contradicat, nec etiam

Quten

Vern ]

contradicere poísit, harum omnium Ecclefia-

C'miü*

rum autor plane efse non potuit , ac.prüin ex

p

I

Toji

Principia. Tomi 11?8. Bamberg. 1784.. /Jugonis

]

Grotii de veritate Religionis chriltianae '1om,

1V. Op. Theol. fol. Bafileae 1732. Mornaei Philip-

leat, |

i Liber de veritate Relipionis chriftianae 8. Her-

Cl

bornae. 1592. Oteino *yof. 9Setradbtungen tiber

bo$ 9itertbum. unb bie Goottlicfeit ber Cod)rite

T

€$ alten unb neucn Seftamenté. 4. 9Sajel 1742.

dte

*3ollmann £briftian. Leberseugenber SBeroeié pou

&

Gott unb ber & drift: 8. Veipyig. 1749. £1ffelte

.djkril

- 2f. 9Bertbeibigung ber 9Babrbeit unb Giottlid)feit

bet c:riftlidyen Sxetigion. 8. J2alle 1769. £LeB Gott:

frieo. 2Babrbeit ber drifilidyen Stetigion. 9. Giottin:

h

9t 1773. flfiüller &5eorg von ber SSabrbeit ber

Gefdiibte Sjefu. 8. Gtuttgarb1785. £alvóe «

t |

lt

fpar J5oerrlicfeit Z. C. b. i. SSemeiótbum ber 2Babt

IfSIm[

beit ber ebrifttichen 9Reli

gion toiber bie LInglaubíget

infonberbeit miber bie

cjubett 4, feipsig 1710. Zfen-

ii

ichii .loan. de veritate Religionis chriftianae 8.

Nüfna

Rinthelii 1667. etc, etc,

Occ—$e 39

51

eis vna duntaxat vera illa Ecclefia eft, quae

feram Chrifli Religionem

xetqfequitur , et con-

veruat.

.E

$5

Eapropter, cum ex vna parte fine vera

Chrifii Religione nulla vera felicitas detur , nulla

fperanda (uperfit falus

, et ex altera parte extra

; variog

veram Ecciefiam haec i

Quae

pfa vera Chrifli faluifica

[2

;dn'*

Religio neque extet

; neque etiam exiftere pof-

l'äAHï

[pk l

Xtibus o

fit: cuiuis hominum nihil magis cordi efse po-

teft, ac debet, quam in comperto habere,

fma V

ec d

quaen:n tandem tot inter Chriftianorum fectas

verailla ac genuina Ecclefia fit, quae veram

Ecdl

.

Cirifi Religionem fequitur

; conferuat, — cu-

z yoint

;

ftodit2 —

f

$4-

hi figi

nl

Id iam, vt fecure, certoque c

ognofci va-

jiuse 1

]

j iï'f

leat, opus eft certis qui

busdam et indubitatis

jnieb

criteriis, iisque infüper planis, ac perfpicuis ,

fupg

per qua

e cuiuis falutis fuae cupido facile acci-

r edqui

dat et

veram C/»iflüi Ecclefiam:

cognoícere, et

Buf r

eazm ab omni falía

etttl

t

Pfeudo — . chriftiana fecta

di;brixninax'i.

MAU

(

d.

Qjitid

!

55.

TM

lam, quod tanto

TT

verae. Exccl

[

pere necefsarium erat ad

Vil

u

fi^e notitiam acquirendam,

Cj riflus

&

alvoi

Dominus ,

fancti

h!

Isimus eius Fundator,

pertec-

T

tifsimo pra

eftitit

modo, tantis, ac tam manis

A

li

feftis characterib

o ^

us fpo

nfam ífuam Eccletam

ef(ornaxxdo. vt lfäcile a

quouis veritatis ftudio-

mmauae ,

2

fo

52

EL

fo :*cognofci illa, adiri

qg-e* -potL?e'i'ït,' atque ad-

hugdp;n Pofsit, .4

[

$6.

teriis

Ita quidem, euidenter id comproban(tibusv

qif

tus ]

Euangelicis, apoftolicisque fcriptis, Ecclefiam,

quam fundauerat,.et cui depofitum fuae Reli-

Yf

gionis commiferat cuftodiendum , perpetuo vi-

jiþilem conüituit,-:ct indefectibi/em fore p;'aedixin !

$7

Eandem porrb et vnam , fanctamqüe, et ca-

tholicam , atque apoflolicam efsevoluit, et talem

femper futüram efse palam declarauit.

Conor, x) lgitur VisrB1LiTAS, PexerTUI-

TAS, ÍNDEFECTIBILITAS,

VNr-

TAS,

SANCTITAS,;

CATHOL1CI-

TAS;

£b APOSTOLICITAS

verae

CunrsTi Ecclefae uotae characteri-

flicae funt, et diflinctiuae adeo, vt

quaecunque fecta alia ceu falJo Chriftia-

70 ;reiicienda fit eo ipfo, quod recen-

fitis notis , praefertim fimul

| fumptz's,:

de/tituta cernatur.

"

2) Igitur PURA ÉVANGELII PRAEDI-

CATIO £L LEGITIMVS SACRAMEN-

crORVM Vsvs, prout communiter DD.

PnorEsTANTES opinantur , figna di-

flinctiua , notaeque propriae verae Ecc

lefiae. haud funí , neque etiam ejse gof-

[unt , vtpote quas vnaquaeque fecta fi-

bi folet arrogare.

$8

Oäo

33

Itque d

$8..

Lubet nunc, cognitis verae Ecclefiae bri-

teriis, eorundem adplicationem ad diuerfos,

'obanti:

qui fe veras chriftianas Ecclefias vocant, coe-

Fcdleft:

tus inftituere, et primo quidem ab Ecclefia Ro

füne Ro

mano -- Catholica ordiri.

Et ecce!-

TtuO l

a) Pere vNA haec femper fuit in vniuevali eius-

dem fidei profe/sione , vna femper im eorun-

)g*aedixit

dem facramentorum participatione , vna fem-

per in dependentia ab vno communi capite -«

perfectifsuna. vnitate vna.

et fuit, et hodie-

y, &i

dum efl. Sic et

b)

VERE SANCTA /emper vefplenduit, adhuc-

et u6

dumque vefulget, [iue, quos vemeratuv, in-

tueavis, .Fundatores ,

Jiue quam profitetur ,

attende fis ,

doctrinam , fiue ad

Iu

menbra oculos intendas.

praecipua. eiæ;s-

TA$, W

Jnfuper

w

c)

vtr& CATHOLICA Ccutm in doctrina, loco ac

tempore, etextitit

ms "

lta porro.

Jemper et adhucdum exiflit.

; (dartit

7] (ld[oi !

d)

vere " APosrOLICA /alutatur non tantum ex

parie propagationis apoffolicae , et doctrinae

j r

d f

ab Zpoftolis illi traditae, fed et. ex garte au-

toritatis a Cam1sTo poflolis commi/sae ,- et

i /umpm

ab 4poflolis ad eorundem Succefsores trans-

mifsae. 1ta pariter ab ertu fuo ad noftra vs-

que temyora

e)

vere VzsrBiLwIS femper fuit, et vere etiat-

num ejl.

Ita demum; infinitis licet: iactitata

mnitif ä.l

per[ecution

um

h þgm

protellis , numquam sihilominus

T

def-en.t,

femper

L

f)

UfTe INDEFECTIBILIS pe

rmän]ït. Den'iqulei,

T e[SlP'

g

quum iam per octodecim propemodum faecula,

quamuis- infinitis fere infefta periculis fuevits

firma iamen [emper , conflansque confliterit,

j

eredere iure fas eft : eaudem ct

g) vere

j

34

o—ök::*—:-o:

onot

g) Ut/t PERPETUAM ad vs

que mundi finem per-

: dumturqm —q/Sg. !

$9.

. — Ad. haec fi cogites , menteque paulifperl

recolas , quam innumerabilis turma teftium ,

autoritate, et integritate grauifsimorum, Ss,

Patrum videlicet , Doctorum, Martyrum, Prae-

dicatorum , Confefsorum etc. etc. omni ex gen-

te et aetate, iccclefiam catholicam vt veram

Chrifti Ecclefiam conítanter confeísa fuerit, ac

vt genuinam eius fponíam ore ét calamo, vita

etíanguine propugnauerit; quantis porro di-

uinae potentiae Sigillis , miraculis fcilicet, et

vaticiniis, nullo non tempore iaclaruerit, quam

mirabiliter et propagata in omnem orbem ter-

raruüm, et in medio infinitarum propemodum

perfecutionum, et periculorum conferuata fue-

rit; quam denique perfectiísimo cóníenfu doc-

trina eius, quam hodiedum profitetur , feu

theoretica, feu practica , doctrinae Ecclefiae

veteris primorum trium vel quinque íaeculo-

rum correfpondeat; fi inquam haec et eiusmo-

dialia, quae proferri pofsent, grauifsima ar-

gumenta, depofito partium ftudio, tecum ipfo

diligenter expenderis ; coecus fis, ne quid ni-

mium dicam, oportet, fi nihilominus Eccle-

fiam Romano -- Catholicam tantis ac tam ful-

gentifsimis veritatis manife!tae radiis refulgen-

tein necdum vt .ve

P

ravnln. ac genuinam . adgno-

ueris.

Conor.

Oäö

53

jmp

1) Euidens igitur 2f , feu. euidenter credibile

sifonot.

et credendum efl , Exclefiam. Romano - ca-

tholicam vERAM illam, quam CnsrsTvs

in/lituit, fundauitque , Ecclefiam efse —

et quidem , quum -inter fectas, quae fe

snominant. Chriflianas ,. iuxta $ 525 et 53

paife

teftium,

vna duntaxat vera fit , et efse p'ofs;it.,'

nun, X

2)

VNICE VERAM

fequitur ;

efse. - Ex quo ylt»eriu-s-'

m n

j ex g

3)

VrRAM CHRISTI RELIGIONEM inso-

LA Romawo -- CATHOLICA Éccrx-

vt veanm

uertt, Y

SIA £t fomper extitifse, et adhucdum in.

m

t//a SoLA extare. Confr.cit.S $3- Hinc,

imo, Vi

]

cum fine vera CnmxsTr Aeligione nulla

orfo t

vera felicitas , falus nulla

4

fuper/it fpemn-v

Wiet, !

da (cit. $. 53.)-

4

Extra Eccdefiam Romano -- Catholicam

——

rit, qui

rben

(

nullam falutem dari.

Jgitur

Jf

»pemO

5)

Tolerantif/mus , [eu Laxiorum feu Stric-

"at

Y

liorum ud

i

profligatus iacet.

iierentiflarum lzifce penitus

enfiü d

r

*) Quum Hiftoria Ecclefiae catholicae;

Ecc

]e

[

)

feu Chriftianae ( haec enim vocabula

aQ

j

iam vnum , idemque fonant ) per-

|

t ejus

plurimam lucem propofitae demon-

ftrationi de veritate Ecclefiae adiiciat,

jsim !

illamque fingulariter confirmet: earni

ecult

l

hoc loco in compendio exhibemus,

e qll!

crifica, notatüque digniora ad fora

ys D

propria remittentes. Iluuabit interea

hic cum ceebriora Ecclefiae catholi-

cmmf

cae Symbola, quibus communiter,

te

vti folet, cum etiam libros quosdam,

j 2?01

quos veluti fymbolicos'habet, pau-

tis commemorare, vt inde, quae

-

eius

(

D 4

56

e Oæg o

eius fides et doctrina fit,^ generatim

faltim colligi pofsit.

a) SvwnorA ÉccrrsiAE CATHOLICAE CE-

LLBRIORA.

13 — — Aposrm ICVM, vere ab Zpo

ftolis. traditum..

2) — — NICAENO u CONSTANTINO-

POLITANUM, gprimo qmdem in concilio

Nicanocontra, Arianos conditum ,. pofl au-

tem in Conflantinopolitano contra AMacedo-

nidnos auctum.

$) — —— ulgo AT;[ANASIANVM,falfo

S. ArriaNAsIO ad/zriptum , cum fit par-

ius Viaruir Tapszwsis in Zffrira Epi-

|

fcopi fub finem. Saeculi. ". florentis.

Qine

4) — — LaTERANENSE dHüno I215. is

H

hoc aeneralz concilio conditum.

dum

$) — — ViExnENSE , quod habetur Clt-

f Trgy

ment, VNICc. bE SuMM. TRiINI1T.

actltf

6) DrcnETvM Evaxei11V. pro Infiructio-

Ti

se Zrmenorum , quod incipit : Exvr.TA-

TE DEO AprvTonrt NosTRo efc. etc. vim

mam1

?mv

habens et autoritatem Concil.. Oecurn.

ld

9) PnorEssto FIDEI TRIDENTINA , (td£

ad. calcem Concil. Trvid. extat.

i

. b) Lisnz Eccmsua CATHOLICAE ,SYMBO-

LICI:

1) CANONES ET DEcRE'm Conczlu Tri«

ti

dentini.

C0f

2) CarEcHISMYS. RoMAst' ex Decreto

làbo

- huins Concil, iu/su S. Pxx. V. editus; qui-

bus adzungz jpo/sunt z

3) C^*

51

j genett

UMNE 3) CATECHISMVS. MAIOR PevRr CAxi-

sir iufsu FERDINANDI lwPERAT. Gnn

n

L1CAR

,. 1554. &itus , ei

4) EivspEM CAVTECHISVI-V!VSA MINOR, 'pri;-

ma vice an. 1566. impre[sus, qui vterque

u d

vniuer/ali ferme fidelium vfu comprobatus

.

efl. Denique

NSTANTIM

a n u

A

— .4) Omues. Catechifmi ad sormam Romani

pro Fidelium vfu con[cripti, et legitima au-

I , M ,

toritate adprobati, in Catalogum libro-

dra M

rum nofirorum.

: fymþolicorum Amte reft-

NV f?'

fgtztur.

N

um J

60.

fra à

:Ex quibus omnibus ; ciuid gentäratim de

"AUs

diuerfis extra Ecclefiae Romanae communio-

TOBVIU

nem exiftentibus chriftianis fectis fit ftatuen-

dum, facile eft aeftimare, Scilicet quum in

i habiard

fingulis, quantumcunque fefe chriftianas efse

INIT:

jiactitent, nihilominus verae Ecclefiae demon-

p d

o lifni

ftratiua criteria aut omnia, aut faltim potiísi-

- [v

eir t V

mam partem defiderentur , neutra a Chrifto in-

ftituta. eft, neutra vere chriftiana eft, quaeli-

Jatitie

bet Píeud

*

M

3

h

:

o - chriftiana eft, et ceu falfa iure re-

m

"?Qdiaüdä.

E

*

ar

ail. Prdfeüan—

:Iän Ffþeciä id d

e thäque fect

tica, Lutherana fcil. et.Caluiniana data opera

(wii

commonftramus, grauifsimos, queis utraque

laborat defectus, fingillatim recenfendo -

e& ?

lu d

9 Hunc quoque in finem viriusque Hiftoriam bre-

w'fsimis heic delineamus.

E

a

62.

"

-

5$

ia

P I)

: -Hi-s;.fc'e ergo man

ifefta quarumlibet acatho-

W

licarum fectarum falfitas oftenfa relinquitur;

Hisee enidens Ecclefiae Romano - catholicae

ín the

veritas luce meridiana clarius elucefeit: operae

quentib

nihilominus pretium erit, ad maiorem eorum

mouttra

quae hucusque dicta funt, acquirendam co-

t d

gnitlonem , quae in

dubitata

Ira | * adponim

u5, opera

Qu

c-oniq'u'IUifs'e.

'

n 3- Jlu

TRU

;Belfaifr'hz'n. vobert. Cärd. V-Difpntzïæt'ionum de contro-

L

uerfiis chriftianae fidei aduerfus huíus temporis

haereticos opus: Tomi Ill. fol. Ingolftad. 1586.

Zldviani et .Fetri de' Ialeaburch Opera omnia Vo-

lum. ll. Colon. 1669. Lip/i lufli de vna Religione

aduerfus Dialogiftam Liber. fol. Antuerpiae 1604.

Granduiliers L de Ecclefia Romana fola credibili

et vera. 4. Dilingae. 1716. Dofsuet lac. Benig, Hi-

ftoria Doctrinae Proteftantium in Religionis ma-

teria H. 'Tomi. 12. Herbi;;. 1718. Eiusdem Expo-

fitio Doctrinae catholicae de iis argumentis, de

quibus. controuerfiae funt. 8. Vieiae. Ziusdem G)t

fébicbte von ban 93eranberungen ber proteftantifcen

t nin

&t

&ree 2. 3 Deile Dafjau 1769. Gotti Pinc. Lud. Card.

H

de vera Chrifli Ecclefia. £. Venet; 1750. 4mort

u

Fu/eb. Deuonttratio critica Religionis catholicae.

AU i

f. Venet. 1744. uguenini Dau. V eritas Catholi-

It u

cae Religionis 8. Coloniae 1703. M. de Mahis La

Vetité de la Religion catholique. 8. á Paris 17ro.

JStattler. Beued. : Demonftratio Religionis catholi-

cae8. Auguft. 1770,.J/ieft Stephan. Demonft, Re-

i

ligionis catholicae Tom. Illus Inft. th. 9. Euftadii

eädme

1786. Zümmer

P. B. Veritas catholicae Religionis

$. Auguftae 1790.

Üliers 2lloye foftematifdye 0te

fites 1

tbobe, QDroteftante

h. bon ber 98abrbeit ber fatbolis

HIO!' Jl

fdben $icde ju tüber

jeugeim 8. 2fu9ób. 178 1; Confr. in-

ETU &

« afuper &amlung fei

tter Gontroperé grebigten x... Raps

. Seb, Jof. de n

otis Ecclefiae 4. Mogunt. 1782. etc.

Oæo

59

635.

I

t acato

"TYUSS ab folus xerae Reclelide doc

tripaä

elitquiu

eitiola

feu theoreticas, feu practicas nobis in fubfe-

it: opt

quentibus ordinatim exponendas et inuicte de-

monítrandas, fumimus ; praemittentes eaprops

Fefft eQJUs

endam o

ter et perfpicue declarantes íolida illa ac in-

dubitata principia, ex quibus ratio fufficiens

g5, o

omnium ac fingularum Ecclefiae catholicae ve-

&

1 de -conrfq

ritatum reddi poteft , ac,'etiar»n debet. .

y; fempott

ld. 13.8.6

SECTIO EH

omnia Ve

a Religiot

emiae 16

TRACTATIO

DE

fola credi

" thig. i

PRINCIVPIIS' .THEOLOGICIS.

ligions *

m EXF?'

64.

ymentis, *

Cuujdom v

a plan'eq eft: Theologia, vt alia quaeuis fci-

It

tfntild

entia, fua habet folida et inconcu/sa Prin-

JLad. Ui

cipia, ex quibus omnium , quae in ea diíse-

runtur dogmatum, ratio conuincens ultimato

; catholicgf

?

itas Catho

d Ml !

reddi pote&, atque etiain debet.

; us

65.

Jis cathgilr

Igm(jü h 'f

Aft, quoniam horum princilpiorum*' non

((* Eu'aü

eadem vis eít et efficacia, fed alia quidem veri-

e Rehgmm

tates reuelatas complectendo, obiectum fidei,

"

Jj

fi

1!

mormque coaftituunt; alia autem veritatés 14-

bl

imanu

[COHHH

hs ..oitendendo , 'lfh(eologþiae Canditatum

x H

Hqual

Ed

if d

69

— 0

u- v

quaü ducunt, et in V er-iHcAogn-itione abs erro-

| N T j

ris periculo dirigunt: quare Principia Theolo-

| ünqqitür

giae in conjiitutiua ac directiua a nobis difpef-

cantur, ratio patens eft.

De hlS po&e:ïl', mo.

ijo dg illäg.

DE

i

In

fingul

PRINCIPIIS THEOLOGIA

E

CONSTITVTIVIS..

dipoft

COntent.

t vertn

66.

Haec inter primo ftat loco S. Scriptura ,

tam Zet. quam ANoui. Teflamenti.

In hoc enim

D

omnes, quotquot chriftianam profitentur Reli-

vidioa

gionem, difpari licet fenfu, conueniunt.

dih d

tos adí

67.

hgc [Uy

. Libris conftat illis ipfis, quos Tridentina

Uif

Synodus in canone de diuinis Scripturis enu-

Q ln

merat: quem vtpote iam ab antiquiísimis Con-

ciliis conftitutum , ab.Ss. Patribus ad nos vs-

que transmiísum , imo in ipfa adeo antiqua Ita-

Q

la verfione occurrentem , prorfus immerito per-

IU

uerfae nouitatis Protefïantes incufant.

Tttm

68.

Ql

fe, li

Omnes igitur 'hi libri,- Deutero - cánoni-

110f

cis minime demtis, in cit. canone tridentino

Iito.

recenfiti , non duntaxat ceu libri vere: diuini

Tüm $

diuinam complectuntur doctrinam,, id quod re-

llem

ln j

Afp.c,e'ct-u,Libr. V, T. ex Them. 32. et fq., et libr:

O—

——

61

e m

N. T. intuitu ex Them. 42. et fq.f eüictum re-

pia Ts

anqitu'r f fed :e-t vere diuinitus infpirati funt. :

1obis dj

ofien, s

69.

Interea non videntur efse infpirati quoad

fingula verba, verborum ordinem, nexum, ac

GIAE

difpofitionem , quibus res et veritàtes in ipfis

contentae exprimuntur, fedduntaxat quoad res

et veritates, fiue quoa»d fententias,

&eript

70.

) hoc er

Etfi vero facile in vniuerfum canonis facri

entur V

vindicetur integritas, authoritas, et diuinitas:

dunt

difficile tamen eft, - fingulorum librorum cer-

tos adfignare authores.

Conamur nihilominus

hoc loco, in vniuscuiusquelibri authorem inue-

s Ti

Írigare,. et quoad id fieri licet, eum etiam iux-

mhs &

ta ,,Regulas.iäna'e crifeos determinare.

isimis

; ad nf

n

Quod porro eft ad Idioma , quo facri libri

atf

primitus fuere exarati , conftat, Vetus Tefta-

It

ientum, quoad maximam partem, hebraice,

Nouum vero originetenus graece fcriptum fuil-

fe, fi Euangelium .S. Mathaei excipias, quod

) « d

non graece, fed hebraice, feu verius dialecto

trid

lyro - chaldaica primitus confcriptum fuifse vete-

'ere

rum Scriptorum teftimoniis innixi defendimus.

d q!

pilt

ldem probabilius. adíerendum videtur de Epi-

M

e E-

p

üqlg-b'. Pauli ad Hebratos. : Quae autem d

uan-

j

62

Oæïäo :

uangelio S. Marä primi—tusrrlatine fcripto ac de

eiusdem autographo Venetiis adferuato olim

nonnulli centuerunt, hodie

quidem a melioris

É

notae criticis merito reiiciuntur.

NT

ylicat

72.

quam

Reftat, vt de antiquis Librorum horwh

facrorum veríionibus aliqua dicamus.

Inter

eas vero graecam Veteris Teftamenti Transla-

tionem, quáe feptuaginta Interpretum dicitur,

)

et noftram Latinam Vulgatam potiori dignas

"

confideratione e

lT

xiftimamus, inde de 'Fl'tx'aque

feqllentia :

ib Q

T

a) De illa quidem defendimus, quod merito olim

siaguam in Feclefia Authoritatem obtinuerit,

pism

et adhucdum hodie obtineat.

Eft, (

b) Hauc vero, vtpote legitimo tot faeculorum vfü

in Ecciefia probatam , in fidei, morumque cá-

pitibus cum' Hebraico - gvaecis fontibus , etfi

non vbique verbis, fenfu tamen. exacti/sime

Y

i

sdl

comuenienten , .ab ipfis adeo docti/simis Pro-

teflantibus, PAvr.o FAG10, Lvp. pE Dxev,

li

Wt

Isaco CasavBoxo,; Warroxk , CALov-

!

Ti

10, MicnaErE, aliüsque [ummopere di-

Iv

laudatam, ommibusque veliguis, quae cir-

cumferuntur , latinis verfiombus antepofitam,

vecti/sime a Conc. Trident. Fatribus autlen

ticam declaratam e/se propugxamus.

*) De ceteris peculiaribus S, Scripturae

ltite]

adfectionibus e.g. de ftilo. N T., de

Verby

diftinctione vtriusque Teftamenti in

capita 'et verfus etc. etc.

IPenr

-quacüti re-

. fpo.nq.emvus;.

Ti ]

73. Ei

Ls*

63

il tti

TUato Q

25

4 mdir

. Ettantum ad notitiam primi huius confti-

tutiui Principii: quod autem-eius vfum e£ ad-

plicationem ad res theologicas fpectat

; j4

f/i

cra,

quam hic explicamus , perfpicue declarabit

Um Tonr

us ht

HERME NEVTI C A.

d Transt

74-

m dicit

Elus nomine quid fit itlfeïïigendum, iaxh

ori digi

fupra Them. 5. indicauimus: atque quam vtilis,

e mmq:

imo quam omnino necefsaria Theologo ad ger-

manum facrae Scripturae fenfum, cognitu fae-

|mtrto d

f oj

pifsime difüicillimum , adfequendum exiftat, non

eft, quod multis oftendamus.

lm

;r:orrm;queü

/

75.

b:ïl.' äbfls , ('

Scopus ergo. nobilis huius fcientiae prima-

y at

M:mb (j

rius eft, genuinum S. Scripturae fenfum inue-

) DE Dm'

ftigare, et folidarum Regularum fubfidio deter-

E at

minare, quas ipfas mox proferemus, poftquam

guojtt u

pauca de multiplici TCXWS 5. lenfu dixerimus,

t w

.a

-

nhus t

76.

s.

Itaque fub fenfu S. AScf*ipfuräe i

n

lum rerum

intelligimus. con

, Seipi

ceptum, queim Spiritus S. per

verba, aut per

res verbis comprehenfas intel«

ligendum exhibe

E

Ex quo fua

pte pateícit ; ilf

guadïlï(?

riam exiftere :

le Potifsimum bifa

1) IM-

9!

64

gt

YERBA-

1

I) IMMEDIATVM,

LITTERALEM;

)

LEM, quem verba ex S. Sypiritu

.s intention£

proxime [iguificant , et

: 2) MEDIATVM,;, MYSTICVM , ARCANVM; SPI-

1)

JRITVALEM, pluribus- fane in locis admitten-

dum , qui non proxime per verba, /ed per. vus

verbis expre[sas ita indicatur , vt ves per ver-

t

- ba [ignificatae iterum. quid. aliud. ex intentione

Spiritus S. fignificent, — En vtriusque exgmpla,:

Ü

a) Aon ligabis os bouis terentis in area fruges

tuas. Deuteron. 25 , 4. l. ad Cor. 9, 9.

b) Os mwon comminsetis ex eo. Exod. 12, 46.

"

j

..* ]oan, 19. 36. etc.

p

Hic porro| vterque fen

fus varie fubdiuidi-

tur.

Sic abit

d

D

a) LirkRALIS in proprium , impyroprium, qui

£otio j

&t tropicus adpellatur ,

: gf'ammaticqlein j 'hillo-

ritum elc.

1

^b) Mvsricvs im typicum, allegoricum

: tr'opolo-:

gicum, anagogimm. etc.

*) Notionem vnacum exemplis vniuscuius-

que þorum l-'enfuumk quaeüti tradinxus;

i

78-

Praemifísis hisce, ijuae media, quasue Re-

milas Hermeneutica facra circa quemlibet fen-

fum. S. Scripturae . inueniendum,

vnumque

ab altero difcernendum . exhibeat, videamus.

Inprimis ergo fequentia in S. Scripturarum in-

terpretatione perpetuo . obferuanda proponit

Priggcfigia Generalia :

28) Om-

65

Oæü

l YEMH

a)- Omuia in: Scripturis intelligenda.et: explican-

$ Mtei

- da funt cum relationead Cin1sT

VM $. Av-

GvsT. in. D/.:7.. :

ÁNVM; 9t

b) zmor. Dei et proximi S. Sm'z'ptnmä fiuis ct

cis ao

« plenitudo haberi debet, Id. de. Doctv.

Y

€. 35. &it.

: Chrift.

Hf5 p

C) Striptura totavuus efl liber, quia tota vuo

ex du

Spiritu confcriptaeft. S. Hxgn. inc; 29. Es.*

j exm;*:

d) In hoc libro NvLt.vs eff. eRRoR contra fidem,

anu f

üut bonos mores, muila.FAtsrTXAs, nulla

CUI'. 9! 9

ANTILOGIA, Uiliil SYPERFLVVM.

od, 12;4

€e) ldem Jcriptus efl xxuTVSet ronRis;. FORIS per-

HISTORLAM:;

INTVS

pev

NYSTERIVM,

Gaec. M. A. 9.in Eze-clz.'

7

j

ou

[Í

9.

Pofro et feque';lti

um Regularum hoc in ne-

nprim

Q?

gotiq fumma cura habenda 61:1::

jl P

1) JPeta S. Scripturae in feufa proprio et gram-

maticali fumi debent ,. quamdia .po[sunt ; . pof-

W ','opo;'ä

Junt autem tamdiu , quamdiu nullum praecep-

tum fidei aut morum aut nulla vatio conuincens

vniusculi

ttadimus

dubet recedere a verbqium prgprieta'ïg.

2) -AAlmbz'gz-aitaS-l-item& tbllifw vel per- þcontextum,

vtl per textus alios clariores; item per colla-

tionem .antecedentium e£. confequentium , per

"

inflitutum inter S. Scripturae textus Favalle-

yibet V

pet

limum ; ac denique coufidevando [topum u-

thoris, et S. Textus

vnurm

[

compvehenfa z.

adiuncta . loc Qlijiichq

videam

jl

ihap;ellem , fedes , lm«

ynnu

ut

»

v

y Quu, fcopus ,

E

DN UM

-

»?

t

j

*

66

OQ—-E;!QO

» Et modus: haec [eptem Scripturae

adtendito Lector !

2) 'V etus. Teflamentuni vit

va fenfum lit.ralem ab-

undat allegoriis muflicis , Nouun anagogiis,

4) lilud eft occultatio Noli, hoc efl veuelatio -

teris; vnde vetus per nouum, nouum per ve-

tus exponendum eft.

l

5) 4dd flabilienda dogmata aliasque Religionis ve-

!

(

- vitates comprobandas priia et folidi/sima ar-

T

gumenta ex . [eufa literali junt defumenda.

titdi f

6) - SSolidum nihilominus argumentum etiam a fem-

Tiyime

.. Ju muflico duci potefl , fi nimirum de mente

f qu

SpiniTVs S, certo confíet vel ex ipfis verbis

in loco Scripturae parallelo vepetitis , vel /al-

)

tin fufficienter- declaratis pev . definitionem

KEcclefiae , aut vnanimem fenfum Ss. Faitrum.

7) Interea [eufus mufticus [emper habere debet fun-

)

amentum in litevali«

'Quare hic praeprimis

eft exploraudus.

8) Quodefl ad vfum Tropologiae , libera haeceft,

vt ait DocroR ANGELICVs, his tanium

| limitibus. circumfcripta, vt fequatur pitla-

tem , fermonisque contextum , nec fit violenia.

4dtque hinc

9) Grauifsimi viri ratum iure habent fenfum vert

accommodatitium ; mere autem. accommoda-

titium /eu commaticum , mon literali nixum,

Jed folo cogitantis avbitrio confictum , argu-

6p

mentorum probantium loco et. dignitate duc

Àj

D Le;

Hikngoxvnmo, excludimus.

Auga

*) Praeter has vniuerfales regulas ad fen-

Ilj

fum literalem et myfticum ordine et

ftijj

modo debito inueftigandum necefsa-

Dtaet

rias, infimul hic peculiariter difseri-

gülan]

oti.f-

mus de $. Scïz'pturag varjiä ldi

mis

mem;n

Wlien,

"

6

7

1 Sfrïptwj:

mis, de Locutionibus .tropicïs recte in«

p Letor

terpretandis, de Emphafibus et ad-

n [ilrdund

fectibus, Tropis, et Figuris textus

M o

biblici cognofcendis, etc. 'etcf

] d

o pnt

80.

A

Praeter haec P;fincipia et Recular, quas $.

o

Herieneutica fübpeditat , varia inluper fubfidia et

TL

media Íübminiftrat ad intelligendas Scripturas

t BL sïj'ï'i

maxime proficua, imo et quodamodo necefsa-

jri n

ria, quo(u-m alia interna , externa aliz exiftunt.

x ipis t

gl tt

L

[

i

. 48) Iu TERNA jimt.ï de/iimatib magnjaï S. Scui»-

:

]

!

"PVRAE, fidei obfzq wium , smentis Iwmilitas ,

r dfintis

p5 hn

- €on/cientiae puritas , et deuota orütio. etc. eic.

d i?

ExTERNA autem: antiguitatwn hebraicarum

'ji n

yIudium , fobrius avtis criticae v/us , Hifto-

"

riae, Geograp

uge 'e& Chronolosiae notitia,

lilgrii!

coiuentariorum Ss. PATRvM in Stripturam,

aliorumque in Exegefi mügis.celebrium u-

" /1['5 mF;

"at p

thorum, *) frequens, lectio, praecipuavum

&Editionum, Lettio

;

tfif ial

elc.

num varianiiumn vfus et;f

E 2

tfefumt

accon

grili n

*'es g. Iödm. Maldonatus, Em. Sa, Cog?ï Sanctius ,

gl

Zl

p

4

lhon/. Toflatus , lac. Tirinus, Guill. Éftius , Corn.

iguitl?

a Lapide, lfaac le Maitre de Sacy, Hugo Gvotius ,

2J-

4lugufi. Calmet, Thomas Erhardt,

ern. Lami,

glas 4

M

Didac. Stella, Ben.. Peverii, Ionat. IVeitenauer; Lau-

j

vent. |leith etc. ete. quorum et aliorum plurium ,

m of

p P

praeclara ac vtilifsima opera vnacum plurimis fin-

d

gularibus in varios diu. Scripturae Libros Com-

(itef

mentariis; in.Clafse interpretum.S. Scripturae in-

ue

jenienda proPcan';.

68

Oïäd.—:—äo

$1.

"His igitur adiütüs mediis Hermeneuticus

NI

fecunaum propohtas Regulas in,verum ac ge-

tpium

nuinum $. Scripturae fenfum indagare ftudeat

d trat

et ne quis error in Scripturarum mtempxetatlone

time(

quouis modo irrepat, ante omnia ad anelogiam

U5 !l h

fidei ( quae illarum fumma eft veritatum, quae

pa |

fiue Ícriptaein S. Literis, fiue traditae äunt, in-

Md

fallibili Ecclefiae . catnohcae iudicio vt vere di-

165 ad

uinitus reuelatae habentur ) tanquam ad gene-

fäl H 1

rale genuinae Interpretationis punc1p1um, ad

) aflh' fll

quod ceu adlydium lapidem omnes Regulae

) jlïum.

huc vsque ftabilitae demum exigendae funt,

perpetuo refpiciat,

Tk

*) Ad maiorem eorum, quae de hoc primo

1n

Theologiae conftitutiuo principio hucusque

tto

difseruimus acquirendam notitiam infra po-

Dir

fiti *) Authores iure commendari meren-

LU

tur.

The|

82. Alte-

6

* ASixti Senens. Bibliotheca fancta. fol. Francof. 1575

n

Juagnini Santis liagoge ad S. Literas. Liber vnic.f,

u

Coloniae 1540. Pabiani lufliniani de S. Scriptura,

lite

eiusque víu, ac interpretibus Commentarius. 8.

"f

Romae x614. La Berm. Adparatus. chronolo-

Czw J

gicus et geographicus etc. 4. Venetiis 1735. Car-

n

tier Galli l'ractatus theologicus de S. Scriptura. 8.

1736. Metzger Inftitutiones $. Scripturae. 12. Sa-

m

þhmy

lisb. 1680.. Laudfrid £einr. Introductio hiftorico-

fitis

chronologica. in vetus Teftam. Partes 1I1. 4. Salisb.

Oper

1744. Prolegomena Scripturae S. ad v(um Cleri Au-

fià q

uit. 4. Auguft.. 1747. — Obfiraet loan. De Loc.

potit

"I'heol, Diís.1. de fcnpt. 9. 8. Vindob, 1779. Halzctau

BU

0tit,

Atg,

"ccct o

69

82.

renelt

^ Alterum Theologiae .conftitutiuum Prin-

E

cipium .conftituit Zerbum: DEI non. [crigtum ,

fed traditum.

oare li

Enim vero, etíi pleraque Doc-

[erpretatigi

trinae Chriftianae capita a fcriptoribus Jeozye-

ad ag

Uci; literis fuerint confignata: funt tamen non

atum, Q

pauca fola orali traditione ad nos vsque pro-

àe lr

pagata: quae quidem merito diuinae Traditio-

y vt veti

nes adpellitantur, ,. Zeuete , inquit Paulus Thef-

m adgt

fal. lL 2, rs. ,, Temete Traditiones, quas didi-

» Ciflir fiue per [ermonem ,

|ciplum;

fiue per. Eyiflolam ito-

g Regt

; [iram, . Igitur ;

xdae f

DCR

E 3

I) Exi-

Thom. Ynftitut, fcripturifticae. Tom. I. Prolegom;

i r

in S. Script. 8. Wirceb. 1775.. Goldhtagen Herm. In-

cipio r

troductio in S. Scripturam Vet. et Nou, Teftamenti

itiamih]

Partes 1Il. 8. Moguntiae. 1765- 68. Bezange Hie-

endari t

vonyt. Introductio in Vet. Teftam. critico « Her-

meneutico - Hiftorica, Volum. II. 4. Styrae 1765.

Gia/sii. S. Philologia S. 4. lenae.-1668. . Rambachit

$i

I. l. Inftitutiones Hermeneuticae facrae. 9. Ienae.

rancof. Y

1732. Stemiller Sebaft. Hermeneutica S. 8. Auguft.

Liber Vi

X779. Monufperger. lof. Iulian. Inftitut. Hermeneu-

$, Sctijt

ticae $. 8; Vind, 1784. Hayd. Stephi, Introductio

mentafiu-i

Hermenentica: in Sac. N. T. libr. g. Vind6b. 1777.

Czernii Dam. Inftitut. Hermeneut. N. T. lib£. duo.

ys. ciru

is 1739

. Brunae, 1780. . Celf. Mart. Gerbert Principia

' Scriptllf:

Theologiae Exegeticae. 8. St. Blafii, 1757. et im-

turae, W

primis immortalis noftri . Z/omas Corbinian. Trac-

:tio hi

tatus de verbo DEI fcripto , 4. Salisb. 1775 , quo in

opere; quidquid folidum ac eruditum hac demate-

3147

ria dici pote(t, copiofe collectum, ac ordine dif-

um U

j

[ ^.

/

politum, inüenies. Adifis etiam praeftantifsimum

9

1

opus..Clr.- Jacob. de - Long , .fab- titulo :- Bib/iotheca

11;7

j

1

fi

facra, Ed Maíchian. Partes 1V. 4. Halae. 1778.

1) Exifféutia diuini-verbi sion ftripti fed. ore ad

.os traditi aeque certa efl ,' quemadimodum illa

Jtripturae : meretur. proin

j

2) aequalem cum S. fcriptura autoritate , vtc-

4

Leque

:

3) vt alterum 'Theolo

giae con/litutiuum Prini-

piüm hàbetur.

Quare

4) Errant/ Proteflantes, onan?sq-ue Sectm'z'z'i S.

— ftripturam vt vN1CAM , tf PERFECTAM

j

eredendorum NoRMAM. agnofcctites.

83.

)

Vt vero diuinae traditiones ab aliis e. g

ure apoftolicis, ecclefiaíticis etc.(de quibus

h

oc pariter loco ^nexus. cauísa tractamus ) ad-

prime valeant difcriminari , -

fequentia iuuatad-

notare criteria :

X) Quod femper , quod vbique , quoa—lxþ ab omnibus

creditum fuit, vt reuclatum, certifsime efl

yeuelatum: et fi defuper taceant. .. Literae ,

ex Traditione diuina certo dimanare cenjen-

dum evit. — Ad hoc tamen criterium dignof-

cendum fufficit notitia confenfus moralis Ec-

defiarum , earumque illuftrium.

E

Quod Ecclefia tanquam ad dogma fidei aut mo-

vum fpectans , fiue in Conc. ' Gen. definit , fi-

we etiam extra Conc.. Gen. wniuer/aliter pro-

- fitetur, fi fatis clare ex Sctriptura S. erui

n£&quil, Traditionis diuinae e[t.

3). P'nauimis fenfus et praxis vniformis Exclefiae

^C fetuli quarti " et ; quinti , quin huius praxeos

ftiatur initium ex inflitutione Ecclefiae aut ali-

r e.t,

cuius Concilü , ::gert;gm;i/ignum eft , [empe

vt*

Oæ&O

7

TT

- Vligue creditum fuifse aute feculum 4. et S.

dhnodn d

vt reutlatum, quod. tuwn credebatur.

4) Doctrina, cuius contrarium, Ecclefiae faltim

riltdt, v

praecipuae , feu Apoflolicae vt erroneum at-

que haereticum |perpetuo condemnavunt , |éx

um Dr

Jraditione diuina manauit , fi ea ex Scrip-

iura vel plane non, vel faltim non fufficien-

ter probari poteft.

Siüm: :il S»

8) Confenfus vnanimis Ss. Patrum de dogmate

PERFECTH

quodam in Scriptura non. contento vniuerfa-

li

liter teflantium certum fundamentum praebet

iudicandi , dogma iliud e/se diuinae traditionis.

6) Sedula dein adtentio

dlif & f

1) 'ad matetiam, de qua profertur Tradi-

1

(& quïbus

tio ;

2) ad tempus, an Chrifti a

ts

fcenfum fuþpo-;

( inutil

nat, nec ne?

3) ad eius concordantiam cum S. Scrip-

tura, recta ratione, etc.

d il omul*'ufsl

iil

' 4) ad eius immutabilitatem etc.

$& [.llflf?ï

ad diftriminandas — Traditiones , diuinas ab ape-

u t

ffolicis ,. ecclefiaflicis etc. plurimum [ane conducit.

jym dig

yoralis

**) Confer. Sthenk Gabriel Difsertat. dogm.

de Traditionibus, 4. Oeniponti. 1756.

Wei/s Georg. Di(sertat. inaug. exhibens

| Hmm

Syftema Traditionum diuinarum contra

l dg AllH

ial f

Proteftantes 4. Mogunt. 1779 Galura

Bernardi Di(eertatio dogmatica de Tradi-

f ,

ditione, altero Reuelationis Fonte. $.

Vriburgi. 1790. et praeprimis Clr. Aatal.

»i; L

Zllexander Difsert, XVI.

jus r

Ü

xin.; fegul. Il

jj

Tþm. V. Ed. cit.

,

n

n

: 84; In-

8— wa:;o

—— À

12

*

$4-

fis, dUf

Tradito

Interea;; hcet cum. propofita. criteria ad

hnad A

dlgnofcenuam Traditionem , cum et fupra Them.

Ndigio

ftabilitae Hermeneuticae Regulae ad S.

Tectoris

Scnpturae fenfum cognofcendum perplurimum

Magil

fane conferant:

res tànen hoc modo nondum

penitus confecta eft, nec omne iam hasce pér

ezzulaq erroris per iculüm exclufum. A ccedit ,

l

quod vfus Regularum iftarum hominibus rudi-

TUf T0

bus;:qui maximam humani generis partem cou-

DeColslt

fütuunt, ad certo cognoi"cenuas veritates chri-

ftianas fcxemmo sibilis fit: quid? quod ne ipfi

KUR

Wt w

qmdem Eruditi Regulis i(tis licet adiuti, de ve-

ritate religionis.certi ac fecuri vsquequaque ef-

ficmntur

$

85'-

ftts &

Quamobrem ne fpecie récti, verlque dect—

Q1 QY

piamur, neue vtparuuli fluctuantes omni vento

Yeten

doctmnae circumferamur , .in. medium fupere&

31P )r

inquiramus , quod cum facilitate,.tum et certi-

pos

TO ve

tudine praemifsis omnibus long1f51me antecellit ,

N

féu agendum i iam nobis eft .

ä&ameï

i

DE

Ts

PRINCIPIIS THEOLOGIAE

Thor

DIRECTIVIS

tumq

86.

Sane, vt ex Scriptura facra cuius perfae-

À

pc fenfus etiam in fidel et morum rebus obfcu-

liet

rus,

e»

oæ—&..o

4

3

ru's,, difficilisqueintellectu eft, atque ex diuinis

criefi i

'raditionibus, quae a falfis abs erroris periculo

haàud fatis queunt difcriminari, certa acfecura

fupra Ts

Religionis notitia hauriri pofsit, infallibilis Di-

e 1

rectoris cuiusdam fupremi, feu ludicis fummi

erplurmr

Xlo nondt

Mag?&eriqm praefto fit oportet.

m lst j

87-

, A

Ynibs f

Neque felperïreþ eft, qui chriftiano cenfe-

tur nomine, hanc, qui ludicis, et Directoris

ütta

nece(ísitatem et exiftentiam inficiaretur: in eo

fttes q

tantum, cui liaec directorialis autoritas compe-

w ne d

;at,- ,.vehementifsime digladiatur.

jifi v

g*

98-

. Sic quidem maxima pars eorum, quiano-

ftris Sacris funt alieni, Scripturam S. vt vni-

eriqei

cum controuerfiarum- Iudicem . ac- Directorem

omu

veneratur: alii ob Scripturarum obfcuritatem ,

It fupeïf

ad priuati Spiritus Iudicium confugiunt: Soci-

m et od

niani vero hanc Iudicis dignitatem humanae ad-

qntec

tribuunt rationi; alii.denique alia; et: quidem e

diametro fibi obpofità comminifcuntur Syftema-

ta: ideft: omnes hi fallibilem, incertum, ob-

fcurum, nec vniuerfalem, nec omnibus acco-

GIAE

modatum etc. etc. et eo ipfo inidoneum inep-

tumque Iudicem ac Directorem.adpellant.

Alios. profecto

j

j:

Chri]lu: in rebus Religionis

iles

D

:?

p d

i:gctores conftituit, ali

08 eosque iníallib

3

Al«

rl

74

0———R— .

audiendos, fequendosque Iudices . mandauit,

)

Qui illi fint, ex fequentibus collige propofitio-

nibus :

lnþrz'-mis ergo Dominus Iksvs zdpojlolis /uis

munus: Religionem a fe traditam docendi com-

mifit, fimulque fideles obligauit ,. vt firmam

jis fidem adhiberent. MAvn. vli. MARc. vlt.

Lvc. 1xo. AcrT. 1. etc.

2)

Zfpoftoli vt munere hoc fue bene, recteque fun-

gerentur, Cnumisrvs eos ab omnmi errore in

j

fidei morumque doctrina explananda immunes

fe conferuaturum promifit. Mavun. 16, 18.

28, 20. loAN. 14, 16. Acr. 20. 28.

j

3)

Infuper.| Paftoribus et Doctoribus hisce apo/fo-

licis Paftorem et. Doctorem [upremum prae-

pofuit S. P&rRvM, quem etiam ideo fyeciali

inter cetevos "dpoflolos PR1MATV ad conjer-

ugndam Ecclefiae Pnitatem condecorauit , et

quidem lvRisDicTIONA1S , 50n meri HowO-

g1s. MaATH. 16, 28. loaAw. 21, 16. etc.

4)

PerRvs igitur cum reliquis Zpoflolis in vebus

Religionis declarandis , exponendisque dono

inervautiae fruebatur.:

5)

Porro B. PEvrRo, quum Romae Ecclefiam ere;

xtrit, eidemque regendae immortuus [it, Ko-

manus Epiftopus, [icuti im reliquis iuribus;

Jic et in munere docendi , et praedicandi uc-

cefsit , id

quod ex vniuer/ali Traditione manij

t

feftum eft.

6)

Pariformiter Zpoflolis in officio doctrinae Epi-

l

Jcopi fiue. Rectores. Ecclefiis praepofiti jucce/st-

vunt, quod ip/um praeter. S. Scripturam ptr-

petua Traditio confirmat.

I

2 5d

Oäo

75

N

)

1

f 7) " :Séd et donwn inerrantiae, qm&m ad vnitatem

!

"

E

p

in Ecclefia. perpetuo conferuandam a. Chrifto

"Apo[lolis coucefsuwm fuerit , adeoque ad Ecclefiae

Chriflgnae e[sentialia fpectet , im corpus hoc

Afl i

Püflorum ab poflolis translatum fuifse ves

TT

plane certifsima efl, de qua et . Pagimae

b, t f

Marn. 16. loAN. I4. etc, et conflanti/sima

L Manc.s

Traditio , praxis iufuper Ecclefiae perpetua »

imo ipfi adeo Ecclefiae Romanae aduerfarii ma-

nifeftuut teflimonium ferunt.

nf

ynti ermt d

8)

Quare Epifcopi, Romamo cum Pontifite eorum

n fs

Primate et. Capite , Reuelationis Doctores in-

rit, 16, If

^. fallibiles funt.

»

9) "Quidquid ergo xes1 vxAcvM Roxawo Pox-

As ao

TIFICE SIVE PERORBEM DISPERSI, SIVE

CONGREGATI IN CONCILIO GENERALIINM

fU W

y ibo [iti

FIDEI, MORVMQVE REBVS DEFINIERINTs

omnes , qui nomine : Orthodoxorum veniunt ,

TV ad [Oig'i"f'

TTE

tanquam fixam , immobilem ,. et infallibilem fi-

aniri m*

dei regulam amplecti. tenentur ,. [eu. breuius :

EccruEsrA DocENs — quam Row. PowT.

$ 16, at

cum Evrscorrs confliuit, N FrDEI Mo-

ils i

RVMQVE CAPI']'IBS'S DEFINIENDIS INFAL-*

iliggut d

LIBILIS e/], iure proin v PRIMARIVM Theo-

logiat DiRECTIVVM PRINCIPIVM

n Zoicim-

gdufam?

da » at fequenda eft.

us flt "

uis i

990

pdicnd J

x D1x1mus :

diiotu

.Imo) Epi[copi cum Rom. Pont.

quó acti-

D

n

"

'!

j

uaeinfallibilitatis obiectum penes om-

jii

!

j

.. mes Catholicos- certum determinatur.

Wum!

IIdo) in rebu; fidel et maru

m — quo pri-

Ca^

marium et itidem apud omnes

tho«

"L

OD——B$cS.9

Ea s

tholicos . certifsimum infallibilitatis

ecclefiafticae:- obiectum fiftitur ;

ad

Qquod porro, etiure quidem meuto,

refertur determinatio Diíciplinae Ec-

clefiafticae , qualem vtpote fidei

etmoribus contrariam lEcclefia ne-

quit ftabilire aut-adprobare.

Huc

quoque fpectant facta reuelation2

quidem pofteriora, cum fide tamen et

moribus aut Ecclefiae promiisioni-

bus necefsario connexa: e.g. Aü-

thentia Vulgatae, fenfus Concilio-

rum Generalium ac Patrum collec-

tiue fumtorum etc. etc. circaSancto-

rum Vero canonizationem , et facta

doctrinalia, fintne pariter huc redu-

cenda, iure dubitari poteft

Intol-

lerandam nihilominus cum Celebr.

Jurat.. de ingenior. Mod. Lib. I. c.

17. et paenis dignam eorum cenfe-

mustemeritatem., et impudentiam,

Qquirite caelitum catalogo adicriptos

Bwth

explodunt; et in iis, vt aiunt, ca-

IV

nomzandls Ecclefiam reipfa et Ro-

N

|

manum Pontificem err alse praeten-

!

dunt,

IHtw) Siue ger orbem dlrfperji u jiue tongr ega-

l

ti n conciliis generalibus , — quo in-

Lab

nuitur,

E-cclefia*m Audicium fuum

]

t

falli nefcium duplici. potns1mnm mo-

do exercere valere v1dehcet

-

D)

lk

a) VT

4()Eïïïgg£;äääo

77

*

Wib

/8) VT. DIsPERSA — PER RowAw. PowxTiFi-

iitut; d

cEM. publice et folenniter ad. vniuer/am Ecclefi-

m meri

am ioquentem , adftipulante eidem — Jemper

ipliaef

parte quadam — Epi/coporum /[altim notabili ;

quid ? quod [ub certis: conditiouibus tacitus

pote f

quoque Ecclefiae confeufas fuffiiciat.

Cclefa n

b)

VT CONGREGATA IN CONCILIIS' GENE-

a. Di

RALIBVS, LEGITIMIS

'enelbyr

je tamdé

1) GENERALIBVS — vuniuer/am Eczl«e]iam ,

Jiue fummum — Pontificem vnacum . Épijfcopis

Qnilslt

eidem adunatis repraejentantibus.

€

löll

g, i

2) LearTIMis, quoad couuocationem , cele-

Concl

brationem , ét confirmationem.

m colla

*) Requifita haec, quemadmodum et

a Sande

:

hiftoriam oecumenicorum Concilio-

, eUH

rum bucusque celebratorum , quorum

t huc r

in numero vel maxime Tridentinüm

reponendum efíse, fingillatim . hic o-

af lt

iufsi

ftendimus,

exponemus.

Qui

um CA

porro potifsimum Authores ad hanc

LA

doctrinam de infallibilitate Ecclefiae *)

um at

j

gene-

adentia

Bertlhold. [ac. Vnio religïodis protä&anticae cum

jadcrpt

*4

qux, &

Catholicis in admifsione ludicis infallibilis, 4. Au-

guft. 1777. Herzog Max. lgn. Difsertatio Po«

p h

lemico -- Methodica de actiuae infallibilitatis füb-

lecto penes omnes catholicos certo etc. 4. Mo-

fæwWP

guntiae 1779. Euler Carl. Zunt. De eo, vtrum

criptura ceu immediata fidei Regula iure a Pro-

Ti

teft;ntibus fiatui pofsit. 4. Mogunt. 1785. Scltae-

- Qu

fer loan. Nep. Diuina Ecclefiae docentis auctori-

,

T

tas ceu medium neceísarium eonferuandi vnitatem

Ecclef. cathol. 4. Mogunt. 1780. - Hofemann, Jof.

i

Difsertatio dogmatica de finali Ecclefiae difperfae

e 1783.

iudicio in- cauísis "dognïat:i-c'i.s 8 »Pilänäa

^ eOlild-

OU

1$

O —

2

o

W

generatim , etinfpeciede conciliis **)

confuli mereantur , infra indicatur.

l.

Zlterumi vniuerfae 'Theologiae directiuum

I

Principium , quod iuxta infallibilis E:cclefiáé men-

tem in rebus Religionis fequi oportet , contti-

h

tuunt Sy. Patres, de quibus, quae fcitu necef-

faria atque vtilia funt, pluribus pertractat

Il

- PATRO-

lll

Somzlegtlmer Clzv*ijl. Difsertatio de 'infailïbili Eccle-

fiae difperíae confenfü. 8. Viennae 1773. JJau jo.

ANtp. Difsertatio de regula fidei 4. Mocuntiae 1780.

Kuln Ignat. Fides catholica de Primatu a Chrifto

in Ecclefia inttituto, propofita et defenfa. 4. Mo-

guntiae 1782. etc. etc.

2

Benedicti XIU. de fynodo Dioecefana. Libri 1.

fider

Ecclefiaftica Hiftoriarum Conc. et Canonüm. fol.

Tomi 1I. Ferariae 1758. Caba/sutii Joan. NNotitia

Bambergae. 1754. Aichard, Cav.. Lud. ; Analyfis

conc, general. et Partic. Tomi V. 8, Auguftae 1778.

Carrasza Barthol, Summa Conciliorüm inftructa

denuo a P. Dominico Sthram, 'Tomi IV. 8. Auguft.

1778. us Gregorii Epitome canon.. Concil.

i

item hiftoria Conciliorum. fol. Lugduui. 1663. et

imprimis ZZzrduini Joan. Acta Conciliorum et Épi-

ftolae decretales et conftitutiones Ss. Pontif, To-

mi XL. fol. Parifiis 1715. De Concilio Tridentino

videfis prae caeteris Faullauicini Sfortia Vera oe-

(

cumenici Concilii Tridentini Hiftoria Partes III.

fol. Coloniae r717. Reding Zugu/iim, Oecum.

Conc. Trident.

eritas inextincta. Tom. l1. fol.

Einfidl. 1684. Dandrada Defenfio 'Trid. fidei. 8.

Ingol. 1580. — Aauefieym. Propugnaculüm Conc.

'Trid, contra Chemnitium Partes Il. $. Coloniae.

Wt |

1Ó608. Stoltz; IO(ML Geüa ..aneu.' Trid*entg 4v Di-

lipgae 1695. etc. etc.

Ó

l]

*—Q—AQ::z'

79

onciltis

Ddica

PATROLOGIA

92.

Gu

Jefidene

In tres eam difpefcimus partes, quarum

et, CUU

lma. J/ece/saria ad intelligendos Ss. Exclefiae PA-

gU

TRES p! ae/ubpo/þta, et adminicula exhibet.

actat

Tlda. ln Ss. Pa TRv M Zhthoritatem mqmr:t

DAT

lltia. Singulorum Oyera refert, veraque a fal[is

et dubiis fecernit,

ibili U&

& Dl

*) Ex vnaquaque pauca hxc adnotaf'se fat-

ntiae D

iciat.

ua Chii

93-

x a, 4 P

Ex I. Parte.

Sequentia maiori dlgna con-

fideratione obueniunt:

v Lbl

(d N

Sr.. Patrum

aronüm !

1) Notio genuing.

H.L An U

uffae l"'

2) Cla/sis vavia,

j m[ïrm

p

3) Biographia.

. COUG

4) Studium petuliave,

1663

ym et l

5) Regulae ad recte Ss, Patrum fcmpta intelli-

ont

genda.

Trident

6) Ordo et Methodus, qua Bitres leaenolz j vi

; Vert?

eorum fit proficua. Lectio.

Par es b

7) Faria denique hanc in rem adminicula.

Oecuü

;, li/

]. fide

94

m (n)

Ex 1 l. Parte. Circa autoritatem Ss Pa-

Cob

'Bþ4'

trum haecce habe Prmcxpxa genexaha.

1) In

$o

Oäo

3) Jn materia fidem non concernente tantum valet

Patrum autoritas , quanium vatio naturaecon-

fentanea períuaferit.

2) In fidei, morümque vebus vuanimis eorum

confenfus autoritatis infallibilis eft,

Tut

«-3) Difsentientibus quibusdam in . Religionis ma-

loga f

teria. nedum ab Ecclefia definita, caeteris ga-

alioru.mg

ribus pavs illa,. ex qua glures ffant. Ss. Fa-

ires, teneuda e/i.v

i

L]

95-

gem

Ex I1I. Parte. Eius praecïpuäsmateriaS,

(oles

ll

quae fequuntur, manifeftant

Qs

n

'«PROBLEMA T A.

&

1) Bibliographiam Operum. Ss. Patrum extan-

àc J

Guj

tium, fragmentorum , deperditorum , fubpo-

ferarja

fitorum , deprauatorum etc. fiflere.

torby

2) Ss. Pütrum Fer[iones meliores , " Editionts

Ws [

praeflantiores , enevita imprimis, atque prae

ti [j

reliquis praevogatiuas illarum, quas R R. PP.

lii

Benedictini e. congregatione S.. Mauvi ador-

I0 hanc

:

q«üruni, enumerare.

Anaxy[,

DN

3) ,Scriptores, qui poti/simum de Ss. Patribus,

IIQL»

nec non et &orum

Operibus tractarunt , rt-

Qf

cenfere.

qiej

$

- 4) Diwerfas Ss. Patrum Collectiones ,. Catenas,

efäe l

celebriores Bibliothecas , praecipue Gallandia-

Bo

nam, Lhuius prae caeteris merita

Propfus Jin-

dl

;gulqria. indicare.

Eber,

trüm

&C l

zseta

ET

81

O0

Tettum v

*) De quibus omnibus adnotatos infra *)

i oturtu

Autores coní(uluifse certe non poexïifebit.

L]

(uintly Mi

96.

( !2-

Tandem declarantes, quis rationisin Theo-

Ái

ligint

logia fit vfus, quae Theologorum fcholafticorum,

N

itas

Jui &i

alioru.mque Doctorum pr?uatomm- Autor

didiadpiie:

$

*) Schleichert Bonif. lnf'titu.ltiones Patrologiae, 8, Pra-

gae 1777. Jrgonen/is Bonaueat. de Optima Metho-

i BDACCLS

do lezendorum fcclefiae Patrum, 8.Auguftae 1756.

Macarii a S. Elia. inttitutiones Patrologiae g.

Graecii 1785.

Tobentz Dan, Inftitutiones Patro-

logiae 8. Vieiiae 1782.. /ilelm IFilh. Patrologia.

8. Friburgi 1775. SSardagua Car. Indicalus Patrum

ac Vet. Script. Ecclef. 8. Ratisbonae 1772. Caue

fotnim ?

Guiliebmi Scriptorum Eccleflafticorum Hiftoria Lit-

ijorulth F

t

teraria, f. Genev. 1705. Oudiu Caf. de Scrip-

toribus. Ecclefiae antiquis commentarius. 'l'omi

tres. f. Francofurti. 1722. . Riueti dndr. Critici Sa-

A de"

Y) atqm:

cri. Libri IV. 8. Lipfiae 1690. /'althii lo. Georg.

105 ^^

Bibliotheca patrittica . Ienae 1770. imprimis ve-

ro hanc in rem commendamus: Schram Domin.

lii

Analyfim Operum $s. Patrum et Scriptorum Ec-

clefiatticorum Tomi XIV.

9. Auguítae 1780 —

1791. et Lumper Godefr. Hitoriam Theologico -

$s. Ri

aciarim

eriticam de vita , (criptis etc. Ss. Patrum , aliorum-

que Seript. Ecclel. trium prim. Saec. Partes VII.

8. Augult. 1783 — 9o. Praeclaro porro hic vfai

Pif! Cdi'ï

eíse poísunt docti(simae. Dilsertationes » Prole-

"IU

gomena ,. Tractatus etó, ete. quos -Eruditifsimi

AMaurini Operibus Ss. Patrüm à'fe'editis, et ce-

leber. Jmdreas Gallaudius Bibliothecàe Ss. Pa-

trum etc. etc. vel praémife

etc. etc. quos confíulas.

"

r"lvmït; vel imifcugruxlt

«)Ut

L

22

o-fcä.;ï-ï—.—äo

etc. etc. adiicientes infuper infra ") perbreuem

iyllabum praeltantiorum quorumidam Autao-

tiüsque

rum, qui hanc de piincipiis theologicis doc-

dem f

trinam vniuerfim , doctiisime explanarunt, huie

ipfi doctrinae imo toti generali Theologiae co-

ronidem imponimus, atque fimul iactis iamiam

entis,

hoc- xgïpdo, Theoiogiac ipecialis fundam

eius-

G UC

[l

*) Cani Melchior. Locorum theologicorum Libri XH,

4. Venetiis 1759. Ob/Iraet [osun, De Locis theo-

logicis 8. Vindob. 1779. ^og! Bertholdi P'role-

goienon 5, T'heologiae , feu Introaucuo ia 1 heo-

iogiam fcholaftico - dopmarcam. 4. Saitsburgi

It

1743. Fiucentii Fenz Rudimenta. "T ueologiae. 4.

!

1775 Schaaf Sebafl. Praelectiones ce locis theo-

logicis 2. Tom. 8. Frauco£, 1774. lunati l'et. ad-

Y

F üng

paratus ad pofitiuam ''heologiam methodicus. 4.

Bambergae

1755.

Overudorfer. Coelefl. Breuis

(le (

E

]

adparatus Ernditionis de fontibus theologicis Par-

üle

tes V. 8. Auguftae 1760. Egger Sereni Difser-

Crt

D77]

iL

tatio 'Theologica de praecipuis Locis theologicis.

0i

1]

4. Augutt. 1762. AMuvatorii Znt. Lud. De lnge-

niorum Moderatione in Religionis negotio. 4

Venetiis. 1741. /annhard Xav, Difsertationes

theologicae, de [ndole, etc. fontibus $. Doctri-

N Q

Y

naeetc.4. Aug. 1749. Stattler Ben. delocis theo-

Vi

logicis. 8. Weitenburg. 1774.. Brandmayr lo. ld.

u

Principia catholica, introductionis in vniuerfam

ten

"Tbeologiam chriftianam. 8. Raftadii 1785. Luyd

Bl)m

Corbin. lnfiütut. Theologiae Moralis-chriftianae

J

Tomi 1V. 8. Campid. 1771. Bauer Bernard. Prin-

s

cipia Religionis chrittiano - cathoiicae 'Tom. I.

tf

Theologiae vniuer(ae 8. Wirceburgi, 1786. IVuft

d()g]

Stephan. de Principiis probandi dogmata Religio-

Jp4

'nis catholicae. Tomo IlI. Inftitut, theolo

g. C. ,Il .

d j

]00 1

EE

8. Ingolfiadii 1786. etcf etó,

Oc—RÉ30

83

perbrem

u At

'

.

eiusque principiis praemifsis, recta ad Eius.

opios d

dem füccinctam Expofitionem pergimus.

ALUD,

Q—

ologie

—— ——

-5

ctis iamig'»:

ndamen;r

ü

u

V

PARS IIL

THEOLOGIAM SPECIALEM

n Libri

CONCLVDENS.

: [ocistit

ol P

97-

üoio lt

votsbu!

heologia fþecialz':, vt iam fupra in Praefa-

eologie

-À tione infinnauimus

s loos U

, tota in eo verfatur ,

hat Pt

vt quae Cár

iflus Dominus Religionis chriftianae

Fund

mez'nodic]us,

1

ator hominibus aeternae falutis confe

quen-

l ot

dae cauísa credenda prae

j &;f,;

T

Icripfit et agenda,

£0

luculentum in. modu

i exponat.

;

t

Aft, quum

Credenda ab /fgen

dir non vnpa dilierant ratione :

cistheuiagr?i

non jam more pl

lul

[

urimorum *) Doematicam Mo-

l)

2

ralt

]l

p

Dl e'LlOr

L

t

IDUS M

*) la cómmodum Tyronum aliquorum e

iusmodi Au-

;deL b

g

thorum mentionem facere lubet,

eorumque ope-

Ta, lectu fane dignifsima, et vti

r

lifsima paucis re-

j v

cenfere: lgitur praeter

5. Thomam de Zeuino , S.

DBonguenturgm ; loamn.

um s

alentia ,

Gerfonium , Gregorium de

jj; ?

büs vtra

aliosque a

ütiquiores etc. ex Recentiori-

mque Theolo

giam Specialem praeclare

yri

j

tractauerünt Carj,

jicie

n

,I,

dogmatica,

"

Gotti Theologia Scholaftico-

[]

lomi a, Venet. 1750. £. dá Hamel Io.

l' LI

Bapt. 'Theol

ogia Cleri

PT

de la Poype

corum 7. T omi 8. Parif. 1694.

of

y

lo, Claud.

compendiofae Inftitut. theo-

&t. 1731. Juenin Gaspar. Intti-

log, $. Tomi $. Ven

tut,

94

g

rali iunctam exponemus , fed de vtraque fingil-.

latim, et quidem, cum credenóa ad agenda.

Ti

praeuie praefubponantur, primo loco 4Aeolo-

jus, ld quod 1a-

giam. Credendorum pertractabin

Quare fit

ciendum permulta iualerunt,

Á.

Y

&mad

tut. Theolog. 7. Tomi 8. Venetiis 1704.. Habert

d

!

gt

Lud. 'Theologia dogmatica et moralis 8. Tomi 8.

Venet. 1747. Conienjon l/inc. Theologia menus,

et cordis. 6. l'omi $. Coloniae 1722. Concina Dan,

* B

'Theologia chriftiana dogmatico-moralis. Auguftae.

Ti

1762. Natalis Zflexand. "Theologia dogmatica et

moralis fecund. ord. Catech. Conc. "Trid. Volum.

lg

li, fol. Venet. 1759. et iu g. mn. Lintidlae. 1768.

D

Volum. 10. 7Zouraelly Honorat. Curfus theologi-

cus T'omi 7. fol.Coloniae 1735.. Scholliner Herman,

hg

Praeiectiones theologicae Tomi 12. 8. Auguftae

D)

giae vn uerla-

Ogu

1769. Billuart Renat. Cur(us ''heolo

hr

lis ''omi lll. fol. Wirceburgi 1758. Genuen/is Zin-

&

tonii Vniueríae chriftianae Theologiae Elemeuta

dogmatica, hiftorica, critica. 'Tomi ll. 4. Colo-

er

"n

niae. 1778 //mort. Eu/eb. 'Theologia Eciectica. To-

t

mi XAIli. $; Augultae 1752. Oberndorjer:Coele[l.

i

'[heologia dogmatico - hiftorico - fcholaftica. To-

mi 12. 8. Fritingae 1762. Berti Laurent. 'Theo-

Q

logia Hiftorico - dogmatico - fcholaftica de dif-

IOg

eiplinis theologicis. Tomi 10. f. Monachii 1759*

Cdwarsbueber Gimpert 9raftiid)- Fatbolifieé

Skeugiong Jounbbud) für nad)bentenpe Gbriften 4

Ti

TW

&beile 8. emaburgf 1789. X MC

Q

!]7

Oæ&c

$5

Q fin-

AO

d dul

yo ]i

. THEOLOGIA SPECIALIS

i qui?

elit

- THEORETICA,

SbEV

CREDENDORVM,

i

98.

Varii vario ordine, diuerfaque .met?;odo

eam adornarunt, prout opera quaedam infra *)

r h

adpofita manifefte euincunt. Nobisautem prae

$4 Tonid

re-

F3.

k)g*.a guents

(ojot

*) Petauiws Dinonys. De Dogmatibus theologicis To-

jis g

mi Vl.fol. Venetiis 1745. Genuer 1o. Bapt. 'Theo-

dogmüïffa ;

logia dogmatico - fcholaftica Prolutionibus hiftori-

Ttid XUEL;

cis, nec non facrae antiquitatis Monumentis illu-

plide. !

rlus theoli

ftrata Tomi VI. 4. Romae 1767.. Boucat Znt. 'Theo-

logia Patrum. dogmatica. Voll. VII. 4. Venetiis

fiur F?

1736. laroslai a S. lexio 'Theologia hiftorico-

j AU

dogmatica; Voll. IL, 4. laurini 1738. Sardagna

Q:e V"*ue[.

Carol, ''heologia dogmatico - polemica, Tom. V1II.

g5

8. Ratisbonae. 1770. Stattler Bened. . "T'heologia

Y blen:fï*

chriftiana theoretica. VI. Tractatus $. Euttadii

m

1780. etc. Gimeiuer . Xauer. Specimen Theologiae

xectth!

dogmaticae, Tomi lL. 8. Vienae 1783.. //iefl Steph.

rj

Inftitutionum Theologiae Tomus IV. V, et Vl.,

glultmx

qui complectuntur Theologiam dogmaticam fpecia-

yriní

1

Tém 8.tngolftadii 1798-89. - Bauer Bernardini Theo-

a ^

logia 'doginatica, 'hiftorica; 'critica. "Tomi 1V.'8.

naCbii [,

Wirzeburgi:4786.. Klüpfel Engelb, inftitutionee

-[unf

Theologiae dogmaticae Tomi 1l. g. Vindobonae

T4

1789. Gazzanigae et/ Bertieri Theologia dogmati-

ca in Syftema redacta, T

,

omi lL. 8. VinQobonae

1778. etc. etc,

$5

o ——R£R.o

reliquis Syftematibus hanc in rem confectis, il-

li

lud fingularem in modum praeplacet, quo 7/ieo-

logia dogmatica de homine inflüituto , — deflituto,

et reflituto inícribitur ; Syftema plane, iam in-

de ab Zluguflini temporibus vfu receptum, et

ad dogmaticas veritates perípicua ratione ex-

ponendas fummopere accomodatum.

99

Hoc igitur iuxta Syftema- Theologiam no-

DE

ftram fpecialem Credendorum adornantes in tres

eam diftinguimus fectiones, quarum

Ima delomiue xNsTiTvTO,

llda de homine pksrrTvro,

HItia de homine REsT1TvTO

Ex1

(

tractabit, atque fic diftinctam eam nobis ordi-

Quod

ne impraefentiarum exponendam fumimus.

ficyt

)

u

h]

SECITIO .

DE HOMINE INSTITUTO.

IOO.

quae potifsimum doctrinae präefenti in

Vt

fin

Sectione difserantur , praeuie patefcat , eo-

rum hic exhibere iuuat Summarium:

.T. Dev

;

et

sín qatura VNVS — ínfinile PERFECTV$»

d. Taixvs| in. Ferfonis ,

lL Si-

37

Oääo

lIl. Sicut VN1vERsvM hunc oRBEM, fit et ÀN-

D quo 7;'.35'

GELOs, fic HouiNEM omnipotenti virtu?e

; df

INSTITVIT —

18, inmi

IV. Creatisque owmNiBvs mREBVS /apienti/sime

Centum,

PROVIDIT —— PROVIDET.

Yatiolt &

*) De fingulis his membris iam fingillatim.

l

MEMBRVM I.

login t

DEVS iN NATvRA VNVS — ,!NNFINITE

1tes 1 t

PERFECTVS.

]

IOT.

Fxiftit DEVS! id quod omnes diuinae Scrip-

^ turae paginae euidenter proloquuatur, id

listt

quod ipfa adeo naturalis ratio tanta cum per-

Ípicuitate Confitetur, vt nemini víu eius prae-

m

dito dogma hoc, totius Religionis fundamen-

tale, liceat citra culpam ignorare.

*) Dicta declarat Hifloria . Aitheifmi , . quam

vnacum alis huc fpectantibus interrogati

exporiemus.

um

1O2.

. Et quidem in fuübftantia —— efsentia — na-

n

fufa — VNVS tantum : quo circa errarunt

«t

1) PorvrHEr, diuinitatem 'þlures intev. Deos

diuifamge[se arbitrantes ,

u

2) Maniciaxr, duo fuprema serum Wrincipia

fomuiautes ,

JJ

3)' Tni-

F»ül-

$8

Oc—— $60

3) TurrHEITAE, pro numero per[onarum sa-

turam diuinam multiplicanies , de quibus plu-

vibus, quae hiflorica funt , coram.

j

! 103-

Atque infinite PERFECTvs — omniperfec-

4

tus, omni genere pofsibilium perfectionum ple-

nifsimus.

Vere magnus DE VS efl, et non ha-

bet finem 5 excel[us e& imimen[us ! Baruch 25.

*

yl

104.

Interea pérfectiones iftae feu adtributa re-

ipfa nonnifi vnus, idemque DEVS funt, mi-

nime, prout Gilbertus Poretanus cum aliis exi-

ftimabat, vel inter fe inuicem, vel ab efsentia

DEL reali diftinctione diuería: nil impedit ta-

men, quo minus efsentiam íine adtributis,

f

item vnum adtributum üne altero comcipiamus.

105.

1

Sic igitur primo varia , quae megativa ad-

"pellantur, in DÉO concipimus Adtributa, quae

porro talia funt :

e

*

)i

8) vel vi ORIGINIS,

&. g.

- .X) INDEPENDENTIA, fecundum. uamDEVS

s0n £ff abalio, /ed a fe ipfo nece[sario &xi-

jflit: ,, Eao.svM,. ov1 svM ! ,, F.

I4.

-

xO 03'!

;2) I«MENSITAS, qud DE f]S vbique ptr

Jcientiami, ?otmtiam, et| fubjiantzam f;;;

m

89

Oc——1e0

[ottrum v

vlla fui extenfione, vel circum/criptione. prae-

b qui

feus exiflit: , NvNOVvID NON COELVM ET

Ill

» TERRAM EGO IMPLEO? ,, Jerem. 23, 24.

3) IMMvTABILITAS, qua ab ommi pror/us va-

riatione alienifsimus efl : ,, Eao Dowxxvs,

» ET NON MVTOR / ,, /Malaclt. 3 , 6.

mnipet

4)

INCcOMPREHENSIBILITAS, quatenus a nul-

jonum j

ETT

lo intellectu creato comprehendi, potefl: MAG-

» NVS CONSILIO, ET INCOMPREHENSIBI-

Idl 45

» LISCOGITATV!,, Jerem.32, 9.

5)

INgrFABILITAS, ob quam. fieri nequit , vt

snomiue perfecto exprimatur: ,, QvoD ENIM

» NoMEN EIVS, ET Qvop NoMEN Frrrir

itribu

» EIVS,. SI NOSTI2 , Prouerb. 30, 14.

3

Hoc tamen non obefl ,. quo minus DE M im-

ym aljs &

gerfecte faltim nominare po[simus , prout Eum

Hebraeus, Graecus, Latinus etc. etc, diuer-

| ab st

fis exprimunt nominibus , ad nutum indicandis,

jmpedit

adtribt

6)

InvzsiBrLiTAS, i5 quantum oculo corporto

abfolute, intellectu autem creato per folas na-

;mcipiaml'ï-

turae vires intuiliue nequit videri: ,, Nvr-

» Lvs HoMINVM DEVM vzpiT, NEC VI-

[]

» DERE POTEST. » 7im.6, 16.

p

Iu MORTALITAS, 6f Incorruptibilitas : ,, Re-

yglit

» GI SECVLORVM IMMORTALI!/ eft. 55

.

[]

bod, p

Tim' I, 12.

b) vel viS1aw1rrcAT31oN1S,; r. g.

I) N&cEssrTAS - ÁssETTAS, viculus DEP'S

a fe ipfo et quidem necefsario exiflit : : ,, PRxMvs

uamüïäï

» ET NOVISSIMVS EGO SvM / EGo svM À

it/

j

an

»Er íl, PmrNcrPIVM , xT FiwIS! ,

m

'"

lfaiae 41 , $. Z1pocal. x , 8.

4) AETEnNITAS, feu DvgATIO DEIfme ini-

if

SQvÀAM

. tio , finelfuccefsione, fine fine, — .,, Pv

fb ;:

)

»MöN'(

9

O ——5

zl

» MONTES FIERENT,

AVT FORMARETVHR

)

s TERRA ETORBIS, ASAECVGO ET VSQVE

»INSAECVLVM Tv ks DEVS ! ,, Pílm.89, 2.

3)

SiwPLICITAS, qua cfficitur , vt DEI'S om-

nis compofitionis expers fit: ,, SPrRYTVS EST

»DEVS!,, loan.2, 24. lude taem merito pro-

j'l:rz'bitm'

DEFM cor-

a) ÁNTROPOMORPHISMVS,

goralium membrorum de/cribens iineamen-

ts, a quo tamen errore iure tum Ss. Mg-

LITON £ EPrPHANIVS, Cum etiam Trn-

TVLLIANVS vindicantur.

[3) PawTuHEkrsMvs, DEL M abhac verum

vniuer/alitate non diffinquens.

ty) Seixociswvs, fea recentior PANTHEIS-

MVS.

* Hiftoriam recenfitorum errorum in

arena,

106.

Sic et varia, quae pofitiua. Zlttributa di-

cuntur, recte in DEO eoncipiuntur, quorum

primarium , in quo et reliqua, de quibus agi-

)

mus, fundata funt, 7ita DEI eft — vita ae-

terna, independens, immutabilis, fpiritualis,

ob quam DEZ'S viuens, feu vz'uuf adpellatur.

107.

Jam vifa haec DEI cum 2) per intellectum,

tum et

- — facit:

b) per voluntatem manifeftifsimam fefe

a) per

m

oäiäo

.91

ORMATETE

a) pm'—rNTELLECTVM i qui reuera anE O datur ,

( ETQ

K

atque infinite pe

» Diny

le£ proprietatibus :

"fectus eft ; quæentibz:s gorro pol-

t DEIR

PINITIS U

I) ScigwTrA, qua DEV'S certo et infallibili-

Üer, diflinctifsime, fimultanee , ac intuitiue,

i franüy

. e. omni po/sibili pevfecto modo femetipfum ,

omnia pofstbilia , extantia, praeterita, fu-

DETA s

tura , uon tanium nece/saria fed et contingen-

li, et libera, item et futura conditionata ,

Vs (intya

quorum conditio ponenda non e[!, cognofcit ,

hya $.

veligat 1

quin ideo Libertas humana detvimenti quid-

piam patiatur , id quod a mobis absque fic dic-

tis [cholae S'yftematibus e. g. Thomiflico etc.

ab lu r

viique mec nece/sariis mec vlilibus, inuicte

ofienditur.

I

2)

SAPIENTIA, qua £t opiimos fnes, optima

rDaxtiti

media ad eos confeguendos , ea denique fubor-

dinandi modum optimum plenifsime cognofcit.

erttit :

3)

RATIONE, vi Cuius omnium. rerum. nexum

et diffincti/sime , et facillime perfpicit.:

4)

VrenrTATE —- tognitionis qua fit, vt res

ab eo cog

nitae nece/sario tales fint , quales ef-

iributt:

Jt cognofcuntur.

" quorlï

^ b) Prr VotvNTATEM quae pariter in DEO per-

ibust

fectifsima , vectifsimaque datur ,. cuiusque obiec-

BD

tun primarium et uecefsariun ipfe DEVS eft,

Jtcundarium vero creaturae , adfectiones eius vero,

firtu

feu proprietates q

;

uod fpectqt, jkqueptes nume-

ldpellaæi

—mmus :

&) PHYSICAS, (. g.

^

L

I) CAVSALITATEM, iM quantum voluntas

d

DEI verum omniuncau/sa imperans eft,

p ".

ii

2) Es*

i

)

)

Mi

L]

02

ol 36

2) ErrFICACIAM,

ia femper , quod abfo-

j

lute *) vait DE

S , adimpletur,

)

*) Ei obpofita eft íinefficax , feu condi

1

tionata voluntas, qua DEVS vere

quaedam vult, quae tameneflectum

non fortluntur

J

3) LIBERTATEM, qua DEVF'S in actibus

ad extra liberrimus efl, id quod acteruat

eius immutabilitati hlaud repugnat.

. 4) Oux1PoTENTIAM, ob quam mon erit

4npo[sibile apsd .D.E M omne verbun.

L

B) wonarss v. g

I) SANCTITATEM, quam antiguifsimum

TuisaGivM eclefiafiicum merito iugiter

depraedicat. :

2) VERACITATEM,; :Qui3 fons et prmu-

piutn omnis veriiatis'eji

) BouirATEM, cuius fpecies Milericor-

dia, Patientia, Lenitas, Clementia , etc.

Junt, cuique malorum quorum demum

cunque permi/sio minime repuguat,

q4) lvsrrTIAM, quae fititi non pugnat cum

Junma DEI Milerirordia, fic ve[ptttu

bonorum quidem. remuneratrix , impro-

" borum autem iutuitu vere vitrix þu Vitt-

dicatiua exiftit.

108.

Ex fumma horum omnium Adtnbutorum

» harmonia confequitur:

:4) Sv«Ma Maresr&s 'DEI, feu del'n pro exie

"ia excellentia ac amplztudme, Jtu pro /upremo ,

quo

93

6'..3&.*.—20

t quii)

quo in omues creaturas gaudet; imperio , acci»

plcaur,

piatur.

a, fet

2) SvMMA GLomA DELI cum z'nte:-'na,'tzlmz-ex-

n DEVS G

"

lerna, quam Jane piijsime per iot 1am Saecula

Tatmeneiet

Eclefa LDEI in uotifsima DoxotoGiA ex-

tollit.

'S ia

3) SvuMA BgATITAS — feliitas DEI, qua

5

Jempiterna laetitia ex diumis oriunda perfectio-

| quod du

;'pugnat.

nibus ince/sabiliter perfruitur.

TTE

*) OnsERVAT. HISTOR. quibus poti/simum

declaramus :

TET

imo. Quaé de vmo, infinite perftcto DEO

ante . Chriflui uatum . fuerint tum. [udaeo-

Mtiq"(;/"""!"

rum, lum ei praecipue 4dololatrarum , Po-

hytheorum etc. etc. fenfa, errores ete.. Po-

ymunio g

iythei/mi caujsae etc.

2do. Qua vatione praefens. doctrina primis

u d g

Kcclefiae. Saeculis a Gentilibus, Haeveticis

elc. et imprimis a. Manichaeis fuerit impug-

7^ J

&ata; quam firenue vero a. Doctoribus ho-

7700

I

j

i

vum [aeculorum fuerit vindicata? etc.

orun

. Stio. Quitaudem Saeculis X11. XI1I. XTU.

wg/laf.

circa. [implicitatem D EI, et e[sentiae eius

r pugta

ab attributis diflinctionem exorti fint. erro-

f t

TÉS $ QUGE Jaeculo [uperiori iu caufsa Scisa-

rix, if

iiae mediae memorabilia. cositicerint , quae

triz o^

receutiorum. Pfeudo -- Philofophorutmn, Spi-

nozgag unprüuis hanc ciria mcteriam fue-

vint deliria, erroves cic.

.

**5 Onsknva : Lizrkn. Henc a'd. doctrinam

de D £ O vno vtiliter confulipofsunt: Car-

;

tibu

baiali Lodonici de reftituta 'Theologia li-

ber vnus. 4. Coloniae. 1345. Gazzaniga

Peir. Mar. De DEO etc. 8. Vindobonae

W du

uinis

ï7.63- GJapodi Lud. De .pEO et di

W/Wä;

e.:ius

94

oöä——-*:eo

eius attributis.

Libfi tres. g. Tyrnau. 1772.

JVaihart Franc

: Xau. Idea Magni DEI eon-

tra huius aeui Atbheiftas.

$. Wirceburgi.

1768. Sedimayr Firg

de DEO vnuo, et

eius attributis

Bed. De'DEO

4. Ratisbonae 1735.. Cachi

» eiusque attributis etc, 4.

Conftant. 1758

Zhomas Corbin. Officiuin

hominis ad Deum etc. 4- Salisb.

1740.

Span Georg. de e

Xiltentia DEI ex natura

animae humanae etc, 4. Vim

ae 1719. Fro-

mann 1. F. de ftultitia Athei

ini 4. Tubing

1713. /ofsii G. I. de The

oiogia gentili ,

et Phyfiologia Chriftian

a fiue de origi-

neac progrefsu 1dololatriae. Li

bri- 1V. 4.

Francof. 1668. Leibuitii Confeisio naturae

Tm ap*

contra Atheiftas, vnacum eiusdem '' heo-

t

dicaea etc. etc. 'Tomo 1. Oper. Edit. Du-

, &

tens. 4. Geneuae. 1768.

Jafi 1. C. de

C ptur

omnifcientia DICi 4. "l'ubing

ae 1718. Brn

(uam 1

F. D. De DEI omni Praefentia 4. lenae

1761. Jole C. F. de diuina Praeícientia,

4. Ibid. 1752. Aromayr 44. G. de diuina

*

Pu

contingentium Praefcien

Y

tia. 4. ibid. 1727.

Baumgarte

t

) Jac. Vindiciae omnifcientiae

Wne,

t if

in DEO. 4. Halae 1732.. /V/ief Steph, de

Iuftit. DElI punitiua etc. g. 1

ngolft. 1787.

Baumgarten Jac, V

indiciae iuítit. vindica-

t mgrï

-

tric. 4. Halae 1

['5 Io

Eiusdem de Gloria di-

uina etc. ibidem 1733. Zildebrand . G.

1

de Beatitudine DEI 4. Ienae- 1756. adilis

porro authores iam fupra pag. 83. 85. cita-

feuehr

tos,

doc

quos inter plerique praefentem quoque

,&

trinam luculenter expofitam fiftunt.

De

nique habc in rem varias Theologiae

naturalis Expofitiones a celeberrimis Phi-

[

lofophis e. g. 77

—f C. Gott/ched.1, Chrift.

1

Áaeger loh, /Poifo

- Tittel Gottl, Aug. F-

enti

der Ío, Georg.

Baumeyz'gr 14 C..Ca

nz: Gottl.

E

| IFaldi

— p

95

Jf/alch fo. Georg.. Mendels/ohim Mof. Stein-

Tyr.m

ma;er Paipp. Boehm 4dud. Stüger Beru.

hD s

Beck Dom. Storchenuu. Sigism. Staitier

). Wircahy

Ben. etc. etc. vel feparatim , vel iunctim

DEO vio,:

cum aliis operibus philofophicis editas;

e m G

tributis ey,

!

confuluifse certe non poeni.ebit,

p

i. O

Salish l

)l ex ut:

MEMBRVM It.

àe 1719

Er TniNvs

IN

Pgnsonis

i .Ti

logia geti

üe de o

Libri ,

7tvt autem DEVS vnicus fit in natura, is per-

e[sio nat:

jsdem o

* joni; tamen trinus elt , videlicet Pater , F

lius, et Spiritus [auctus; id quod , etfi rationis

er, Bdit J

iVf2

IN

C

FLA

im longifsime fugiat, eidem tamen neauti-

ivb !

qu"m repugnat.

anti 4.

I!O..

['elciet

G , d dfü:f*«

Perorant vero Myfterium iflud diuinae

j li I^

paginae, V. T. quidem, in quo, licet fubob-

7mnifcien::gi

Ícure infinuatur, et multo magis N. T,. in qvo

e/f L(!äp/[l (

ol

luce m-eridiana clarius declaratur..

(( vind

de Gloraé

IIT.

ia

Igitur ducem fequentes certifsimam hanc

m

reuelationem , dicimus, Znitatem io. Trinitate

g

4v €

fep n

b2

1

.et Trinitatem in Z/nitate €

randam,

enqut?

um 1

I 12).

*

Theo!ag'f?-'

vertim

]

l

Trinitatem in. Vnitate: i.e, in vna diuina

al

efsentia tres perfonas, non mente, ne

que €o«

AU

.gità-

(uc 8

/ -ï)lf)

L]

e

96

Oäc

gitatione , fed reipfa à fe invicem diftinctas

l Püffn

coexiftere firmiter credendum eft, ita vt alia fit

filir,

perfona Patris, alia Filii, alia Spiritur Saucti,

ISii

113.

Vuitatem in Trinitate: i, e, viii eidemque

|

fubftantiae . diuinae tres dictas perfónas identi-

peror

ficatas efse confitendum eft, ita vt Patri; et

titus,

Filii et Spiritus Sancti vna fit Diuinitas, aequa-

ncin

lis Gloria, coaeterna Maieftas; feu vt verbis

b

Ioan. 1. 5, 7. plane authenticis loquamur: ,, li

y

;

» tres vnum [unt. ,,

[

CoRoLL, 1) )?ecte igitur danmatus eft ARIANIS-

Mvs Filium Patre minorem Biatuens,

a quo iamen errore merito cum $.

Liskn1vs P. ( quinulli prorfus for-

!

mulae fub/cripfit, ) cumet PP. Agi-

MINENSES vindicantur.

Ts

2) Recte paviter damnatus efl MAcE-

TUl

DONIANISMVS, (uius ficul et 4-

is, i

rianifmi hifloriam in arena.

Qülen

Ti

114.

BU

Ergo Pater prima in Trinitate perfona eft,

T

[

non genitus, non procedens , Principium ini-

fuper Filii, et Spiritus fancti — DEVS infini-

te perfectus eft! —

D

115.

Ergo et Filius fecunda in Trinitate perfona

0

g&, non factus, nec creatus, fed ab aetern

8

"

Oä;äo

97

| diltinni

&à Patre [olo genitus , eidemque vere con[ub/lan;

t al

t tl

tialir, conprincipium item . Spiritus — DE-

VS itidem perfectifsimus ! —

^116.

] eleng

(onas idt

Ergo pvairiter Spiritu: S. tertia in Trinitate

perfona eft, non factus, nec creatus, nec ge-

vt Pa

'

nitus, fed a Patre, Filioque *) procedens, con-

jts, gt

A VEV

iunctim ab eis diuinam efsentiam accipit —

Hinc pariter DEVS infinite perfectus! —

jamyr: i

*) Quae part—icula, ficuti verbum con/ubflantia-

lis adpofite et prudenter Symbolo Nyaceno

inferta eft,

Aptav

ytn ts

urio a.

fj r ^

Ergo denique inter Efsentiam vnius alte-

':ïlf'F D d

riusue, vtpote vnam eandemque in omnibus

«; il MAv:E:

nulla omnino, inter ipfas vero hypoftafes rea-

lis, inter efsentiam demum, et hypoftafesnon

/m i

1.

quidem realis, fed formalis tantum datur di-

ftinctio ; duae item duntaxat procefsiones , qua-

tuor vero relationes etc.

Quid tandem in Trinitate fit Notio, Cir-

* ScxioL. :

jum

cuminfefsio, Mifsio etc. etc. , quae opera

externa fpecialiter vnicuique períonae

(Sud

adpropiata, quae denique , vt haec et alia

de Trinitate capita catholice enuntien-

tur, generales et fpeciales obferuandae

fint regulae etc. interroganti.

p

i

*) OnsEnvAT. ursron. Exponimus loc

f

, loco:

1) Quae

98

C€0 r:r**:'—:ä-—ï*ä [ó]

.3) Quae Proto- parentum no[lrorüm, Pa-

iviartharum, Doctorum F. 7. populi

item iudaici hoc de MMyfierio fuerit. cogui-

tio 2

2)

Quae item . Subillinarum, | veterumque

Pilofophorum, Platouicorum praecipue ?

vndenám eam haujevint ?

3)

Quid hanc aduerfus docirinam . haeretici

primis, et [ubfeguentibus Ecclefiae tem-

goribus molitijuerint: &. g. VNYTARII,

illam plane weganies,

SABELLIANI,

difcrimen per[onarum tollentes , ARYA-

N1, inaequalitatem perjonarum fiatueu-

i, URITHEITAE, tresinde /Je0s coi-

ficientes ? quae. loywm . haereticorum Jit

hifloria? —

4) Quam gpraeclare aduer[us haereticorum

blaf/phemias Dogma hoc tum a 5s. PA-

TRIBVSante et pofl - Nicaenis, tum etiam

a& CoNCciLiIS GENERAL- ££ PARTICVL,

hunc in. fiuem celebratis adfertum fuerit,

gropugnatumque ?

5) ln fpecie hic oecumenicorum Conþiliorum

NicAENI, quod inconfulto Row. PoxT.

SvrvksrRO nequaquam conuocatum fuit,

et cui ipfe per Osxvw. Legatum [uum vert

praefedit, SanpzcENsis, Vonuocati a

Ivr1o Pox . qui in eodetm in Osix per/o-

na paviter. praefidentiam . habuit, Cox-

STANTINOPOLITANI, 40 qnidem con-

wocatione, meque celebvatione, beue tamen

sniuer/alis Ecclefiae adceptatione oecume-

Taudem €-

nici , hifioriam declaramus.

Varramas ;

€) Qua ratione feculo . IH. haerefis An1A-

l. et

NORVM defecerit ? Quinam feculo

.

Oæäo

* 99

trorit,

). T. m

XI. in dogmate hoc fuerint hallazcinati ?. Qui-

Qam SOCINIANISMI, /t& NkEo- AR1ANISMI

tjurit ag

Jeculo X ET. in orbem prolati fuerint. Authores ,

"

J

propagatores, fata etc. 2 Tandem q

uid nofra

N

aetate in hot comate Jfic dicti inter

D D. Prote-

i pratgt

flantes R

tformatores DD. BannpT, DAMw,

STrEiNBART, DBasskEDOW,

inen hat

fueriut 2

e'tf. publie aufi

Fxijit i

Vxirai

**) OnsenvAT. LrrT. Prae'tef Ss. Piutres

e. g. Teriallianim Lib. aduerfus Praxeam

ABELLIE

jfpj, 49

Tom. Il. 8&. Wirceburg. 1781.. Eu/ebium

"T

!

lh

Al/füf!il

in Demonftrat. Éuangel fol. Bafilese 1542.

uie Loost

Cyrillum Hierofol. Catech. XVl. XVIletc,

rilicoru

fx

Edit. Den. f. Parif. 1720. — Hilarium . Pic-

tav. L. de Tria. Ed. Ben. f. 'Tom. ll, Ve-

ronae 1730. Zucuflin. Lib. de Trin. d.

lt

Ben. orig. Tom. VIlI. f. Parif. 1698. — Ff-

um a5

gentium Lib. de Trinit. ad l'oelic,

Notar.,

j tint

Bibl. Gall. Tom. X1. Zl

bt Libr, H

j pR

de fide Ss. Trinit. Totni 1.

[2

arte IlI. p,

r

7or. É Ratisb, r777

. et&/etc. aliosque

quam plurimos ex autiguitate , qui ex pro-

Contiif

fefso praefeus dogma vindicarunt,

legi

infüper ex Zecentiorib:s hanc in re

o Pt

inme-

zomïumfb

rentur : Lamy Bern, de recta Chriftiano-

j j

rum ineo, quod myfterium div. Trinita-

n

tis adtinet, fententia. Libri lV. 4. Florent.

[

1733. Leibnuitii G. G, defenfio Trinitatis

per noua reperta lo

!abflit; Lj,

gica contra Epiftolam

Ariani Tomo 1. Oper.

Edit. cit. p. 10.

i

N

Ochmbs . /4nt. Opufcula

de DEO vno et

Trino. f. Mogunt. 4

TT

789. Sembler Rup. de

f

Ss. Trin. Myfter,

4. Salisb. 1769. Blauck

Mich.

Theologia Patrum pofitiua de Tri-.

nitate diainarum Períonarum. 4. .Oenip.

w j

(RI

J

14

j'l

I770. TrYunk Coel. in veram originem

il

]

Dogmatis chriftiani de Ss. Trinitate difqüi-

!

|

.I'

[

2

fitia

10€

oæ—æbo

ï

fitio $. Mog. 1786. Carpovii ;jac. Reuela-

| etitdo

tum Ss. lrinitatis Myiterium 4.. Lipliae

| . GXeCUEUL

1737. Lamy Bern. Difsert. de A27yo; ete.

; [ tX

praefixa Harm. euangel. 4. Venetiis 1755*

| r

Bulli Georg. Defenfio fidei Nicaenae 4

| MQC

Amftei, 1689. . Eiusdem ludicium Ecclet.

cathol. trium prim, Saecul. de necefsit

Ti

credendi, quod D. nofter Ze/us Chrifius tit

£af |

verus DEVS g. ibid. 1697. Danzii dud.

l

de IESV' Chrifli coaeterna. cum l'atre

exiftentia. 4. lenae 1726. Frickii lo. de

1

verbo aeterno DEI Filio 4. Vlm. 1713.

$2 x s.

Sartorii C. F. de Mefsiae Filii DELI gene-

ratione aeterna. 4. T'ubiag. 1758.. /Miciia-

elis lo. Ge. de Spiritus S. vera DEITA-

'TE etc. 4. Halae 1752. Zikier Frid. de

Diuinitate Spiritus S. 4. lenae 1768. L«

Quien Mich. Difsertatio I. Damaíc. de pat-

ticula: Filiogue etc. Tom. l. Oper. 5 /o.

Jam. Ed. Ben. f. Parif. 1712.

byeifer

Ts .

'Trias teftium in coelo. 4. Erlangae 1762.

ften

Schmidt 1o, de Ratione in Myfterio Ss. Tri-

V

nitatis captiuanda.4. lenae 1685. etc. etc.

petn

TUf

&mct(

MEMBRVM IlI.

SÍCVT VNIVERSVM HVNC ORBEM, SIC

ET ANGELOS, SIC HOMINEM OMNIPO-

Cte

TENTI VIRTVTE INSTITVIT, —

OR

CREALVIT.

Yide

t&mq

I1Sg.

?

Iu

m hie DEVS T.

R

IVNVS , licet fibi fuffi-

"

]

rno de

cienti(simus , prägpongeptum ab aete

crean-

O&ääü

iot

ji. M

ereando mundo confilium in tempore tandem

u

executurus ,

ante fex circiter annorum mil-

toyudt

lia, totum hoc vniuerfüm ex nihilo, et quidem

€netus nj

6. realium dierum interuallo, in gloriam fuam,

Nieent i

icium Ed

atque creaturarum felicitatem , omnipotenter et

de nect

fapienter, libere tamen , nulla adactus necefsi-

ts Curju:

tate, procreauit; quo circa errant:

Dauzi 4i

eum ht

1) qui vel ipfüm muundum, vel

^i 1

2) materiam mundi ab aeterno extitifse affir-

V, 170

mant, aut

UI ger

3) globum noftrum 'terraqueum in meliorem

$ Mi

duutaxat formam re

3 DLT

&aurgtum fuifse arbi:-

f.: F;uldl j

trantur.

TP

119.

m dj

Eminent vero inter huius vniuerfi creatu-

Qp

p IH

ras fingularem in modum Zfngeli, quorum exi-

ia f

ftentia, (icut fide diuina certa eft, fic pariter

U

indubium , eos efse fpirituales fubftantias in

jj d

perpetuum extituras , homine! praeftantiores ,

numero

ftinctos.

plurimos , denique certis gradiþus dif

120.

l

»i

. Ft fiquidem eos , quäliter e manibus

IN

Creatoris prodierant , confideremus , bonos

omnes in bonitate naturali creatos eos fuifse

videmus, nedum fupernaturali beatos; ad quam

tamen coufequendam Íp

ecialibus f u?ernatura-

f

Í

libus gratiis exornati funt.

Í

j*

I2I.

qu

G 3

102

OW—-—-QEO

*

Idl

123.

Ue 1

Iam þliirimi eorum, quos ideo /hngelor

O

Dum

bonor appellamus ,. in originali fua fanctitate

feliciter permanferunt, transmifsi eapropter in

aeternae gloriae ftatum , in quo nunc pofiti,

DEVM, quem intuitiue vident, fummo pro-

5b

fequuntur amore, laude, et gloria.

&1

4l

detur,

122

Hinc tamen non cefsant hominum, .fi non

omnium, fidelium faltim faluti iugiter ac con-

homi;a

tinuo inuigilare, eosque cuítodire, reciproco

&

propterea cultu rectisume ab illis venerandi.

lin

fi] €

123.

u

. Plurimi econtra, quos ideo. Syiritur ma-

lb! , diabolos etc..vocamus , non feruantes fu-

|

uin principatum , fed fuperbiae vitio apoftatan-

tes, dolendam gratiae et gloriae iacturam

(

b

feþere.

124.

Hinc DEVS eos rudentibus inferni de-

tractos in tartara ftat

im tradidit multiplici

cr*llibiandos poena.

f

125.

n

. Neque iühac tame

n, neque illa per Chri-

cor

fli mortem facta virium eorundem expoliatione,

"T

omnis omnino in ipfis infidiandi, hominique

"u

fzge in bonis fortunae , Que corporis et animae

no-

Cæääö

103

nocendi poteftas extincta &ü; id- quod praeci-

pue in Energumenis palam fit; quos aliquan-

2 /ng

do extitifse , immo etiam nunc extare pla-

fanctt

num eft,

Droptan

126.

anc pl

Imo non tantum per fe, fed et per alios

m

e. g. Magos etc. hominibus nocere eos pofse,

et iam faep

L

jiüus nocuifse, ngbis indubium vi-

detur.

127.

n, f

r d5 00

Angelis paulo minorem effecit DE//S

fiomineni , creando illius et corpus organicum ,

'eciprog

L

atanid,

et animam a corpore prorfus diftinctam , fim-

plicem, immaterialem, fpiritualem;' intellec-

tu et voluntate praeditam , liberam infupcr,

atque immortalem.

rv

I28.

Antes

-Huiusmodi cre

yolate

atura /damur füit prima.

actutt

Quam ob rem Praeadamitae nulli extiterunt ,

mfl in cercbrq Ifaaci Peyeüz'-.

129. -

n d

vll

o Iam 3s humani. generis ,þrotopla&us ad

imaginem Creatoris füi innocens primitus, iu-

ftus ac integer, fanctusque mente, multifor-

mi porro inftructus ícientia, absque carnis

e üp'

concupifcentia , . corpore demum immortalis,

jrio

et totus felicifsimu

v

s, diuina gratia üeü: infti-

fuþu&

rl

*) Os-

f

G 4

104

Oc-— $030

-' al*) Onsknv. xirsTOR. Quibus expommus

l)'quaeizam Gentilium abque Ihaereticoru-m de

origine et aeternitate muudi, de 4n

gelom'*m

exiflentia etc. fuevint opiniones ?

2) quaenam deim de viribus ac operationibus

"fngelorum. malorum , Magorum , Saga-

rum eic. nofira praecipue aetate motae at

excitatae [int controuerfiae ,. declaramus.

3) Porro varia Gentilium , haeveticorum , at

modernorum Naturaliflarum circa hominis

creationem , flatum eius primaeuum , qua-

litates , et perfectiones , /uflemata , et com-

mi/sos hanc in vem etrrores. vecen[emus,

His tandem

4) 4ddimus hifloriam doctrinae de. Praeadami-

dis, hifloriam item Baianifmi , inprimis

quod fpertat fam

fiü€.

ofum comma Bullae Ha-

V*) OnsenvaT. LrrrrnAn. Propofitas doctri-

nas inter alios fequentes authores perfpicue

exponunt, merito hinc confülendi: .S. Ba-

fil'ius Hexaémeron. Tom. 1. Oper. Ed. Ben.

f. Paris. r721. Lactantius F. de opificio Dei

vel Formatione hom. "Tom. IV. Bib. Gall.

Ed. cit. etc. etc. aliique ex antiquis quam-

plurimi ; ex Aecentioribus prae reliquis vide-

ri poteft: Pbtav. Dionys. 4lexand. Natal.

Calmet.. A4uguft, de opificio 6. dierum in ope-

ribus eorum fupra iam citatis. Bartenflein J.

Q

Phil. de Creatione Difsert. 4. Argent. 1708-

Ploutquet God. de Creatione mundi 4. Tu-

bing. 1772. Ziegler Z/4mbr. de Angelis. 4-

Salisburg. 1725. Simon loan. de Anpelis

ï

bonis. 4. Francf, 1675. etc. etc, Porro-quod

eft ad Angelos malos, eorumque opera-

tiones;

OeïïïääggäO

105

UM

tiones , videfis Spän L. G. de Exiftentia

Daemonum ex eorum operationibus etc. 4.

v d

Vim. 1721. Miüller de notione Daemonia-

T

corum etc. Di(sert. binae advefus Semler.

!

)

:

4. lenae. 1761. JPfaffii Chrifloph. de opera-

gt

tionibus diabolicis in hoc mundo. 4. Tubin-

nu,

ae 1733. :Deutfde ££ncyclopáoie. $Banb

t m

ltl. 3irt. 23efeffene. £& $Granifurt. 1780.

aramis

f£ctartebaufen. £. &Cammtung ber. merfz

mürbigften 93ifionen tb Giefpenftet. g. 1792.

FiCOrIM,

$$ Fatbolifben YOeltmanneo: Uibet bie

ia lm

Joerenreformation. 8. 2lugáburg x787. fÉ£ben

a, d

fa, (

eeffelben: lnb bet G&af -- teuflifcbe fHiagie

rf

eri(tict -- beftebet nod). 9. ebenbafelbft. 791.

&anmmlung vcr(diebener &driften, bie bet)

Gietegenbeit ber Gafueríc)en Guren im *yabre

Proeidtr

1775. X. berausá gefommen finb. 6. SBanbe,

j, m

8.:X. Vniuerfim hic, quemadmodum etiam

Bulu )

proreliquis theologicis materiis commenda-

ri merentur opera praeftantifsima in defenfi-

onem religionis catholicae hactenus a Dactif-

hs d

fimis Viris Auguftae Vindelic, edita füb ti-

speit

tilo: &Gammlung ber. neue(ten &driften,

: d

bie feit emigen Sgabren ber:gur Cteuer Det

',Edrgf;

S9fBabrbeit im Srud. erfdbienen finb; vnacum

æpiücioDï

eiusdem operis continüatione fub rubrica?

fib. &

fortgefe&te &amm(ung ber. neueften &dyrifs

fen 2c. £,

mya

quis d

j f

MEMBRVM IV.

i

,,",;;L;iäi

QVIBVS OMNIBVS. CREATVRIS

4

Ww

l )

SAPIENTISSIME PROVIDIT —

PROVIDET.

l

eWm

gelis,(f

130.

ytt

| ï"1

mo.vero! quas creauit, rebus omnibus et fin-

T

gulis DEVS potenter , fapienter iulteque pro*

&iopo

uidet,

33l«

10b

diceiE 9

15t.

sso,Quo modo ?. eas videlicet conferuando,

gübernando ,

atque ad earuudem actioues,

non'quidem ad id , quod in illis moraliter ma-

lum, fed quod in eis moraliter bonum , aut

phyficum faltim eit, concurrendo.

*) Ex quo'tüm fati, tum calus proprie talis

' exiRetæFiam negari patulum eft.

—— N

142;

; ";k

Et haec —qæäidem' de generali-prouidentia in-

&elligenda fünt: adiungenda:ipfi venit fp«ialir

quaedam , m

?

penía nimirqm et Zingelis et homi-

sbur.

h540

TET

^

z.. Zngeir quidem, quuni'eos optimus DE-

*

"

j

VS tum ad fipem fupernaturalem deftinauit,

.t£um eis de fupernaturalibus profpexit mediis ,

iXt fic illum faeile confequi pofsent; quae omnia

-ek - 'Thematef r20. relücent;

"

134

Atque etiam-Hominiur,; quod planum iam

eft intelligere ex dictis Them. t 29. patebit ve-

« xa-manifeftius ,

poítquam de homine dq'litqtq

" egerimus.

*) OssERVAT. HISTOR. Quibus

1) diuer/os diuinae Prouideatiae hoftes pau-

cis memoramus , quam quidem permulti

"s

zäc'- toto- DEO | abiudicarunt: pormu

ti

E

oä*'—äo

107

ti vero eiusmodi a;ioptarmzt fy/ïemt.z*,

wenuo,

ex quo/uapie veluti /ponte huius dog-

matis megatio. con[equebatur.

| àcfots

Talterns

2) Quam praeclare porro haesce doctrina ab

ipfis adeo antiquis Philofophis, et Poe-

QU , 4

tis-expofita fuerit, indicamus.

3) Quam denique genuina lanc in rem. Ss.

topte t

- Fatrum. [enfa fuerint. declaramus: : in

Jpecie orthodoxiam .S. Hieronymi circa

praefentem doctrinam aduerfas recentio-

res quosdam hypercriticos vindicamus.

**) OpsenvAT. LITTERAR.

Conferri hic

d i

l fp.r,.'iaf;

poísunt ex antiquis : Chry/ofl; To. de proui-

dentia diuina Tom.l. Ed.Ben. f.Parif. 1718.

T

&. Gregor. Nazianz. Orat. XVI. Tom.I

.

op.. Ed. Billii £. Par. 1619. B. Theodoreti

Cyr. Epi/c. de Prouidentia ferm. X. g. Ti-

guri 1546. vel Eiusdem beutid)e tiberfez

mmus

fung. von i. 9. Seber- g. Sfugjpitrg 1790.

Saluiaui Presb. Mafsil. Libri . VIIL.. de

gubernatione.

Edit.

Galland.

nonifs.

: máls

je olt

Tom. X. fol. Venetiis 1788. Seneca L.

Ann. de diuina prouidentia. Vol. I. Ed.

Bip. 1782: Ex. Aecentiaribus vero prae

ceteris ;- Lomparter Hen. de Prouidentia

DEI. 4. Diling. 1629. Stengelii Georg.

Sapientifsima : Dei mundum regentis gu-

']um MFI

bernatio. 8. Ingolit. 3645.. ..CelJ. Gerbert

gt

AMartin. de radiis Diuinitatis in operibus

iil

naturae, prouidentiae et gratiae. Tomi

Ill. g. St. Blafii 1762. 2fbbt ^jerufalesm

3Betradytungen über bie Gbvift, Skelig. $Be»

ftatbt. 5. p. Y21. et fq. 1774 — 79- Schett

.

,/];; f

- T. de prouidentia DEI fpec

iali. 4. Tu-

g

l

bing. 176. .Span Georg. de prouidentia

m

ete; 4

l

DEIex l'uxgine ration-ig emonügata

1 mä&

m

198

OgpzÉco

Vlmae 1"727. ,E.','z-ssd-eu'z de concuríu Dei

visus

cum Creaturis 4. ibid; 1730.

Ploucquet

t Mo

God. de prouidentia diuina. 4. Tub. 1761.

num f

confr. intuper hanc in rem authores füpra

foua

de DEO vno p. 94. aunqtatos etc. etc,

SECTIO t

|

| fisim

a

DE HVOPMINE DESTITVTO.

E

n

34

Quida

fuper habitis, quae fupra Them. r29. enu

f

]^

m

«

erauimus donis, protoparens nofter gran-

hpj

de peccatum peccauit, quo etíe, et omnes

pofteros fuos , .i. e. omne genus humanum gra-

tia DEI, vitaque aeterna defüituit.

Quo vide

fummam Doctrinarum hic 1am ordine exponen-

-darum !

156.

1 ]

Itaque formato , gratia et integritate exor-

fil

hau

nato, atque in Paradifum translato Adamo,

hanc diuina Sapientia et Maieftate longe dignif-

M

AK

fimam legem. fummus tulit Opifex: De ligno

Jcientiae etc. ne comedas etc, morte morieris,. Gen.

d

N

2 3 I 7.

137.

/: JAft callidi ferpe

ntis fuggeftione deceptus,

atque fuperbia delufus Doimini praeceptum,

(

lit

nulla, prout blasphemabant Manichaei adactus

ate trans-

N

necefsitgte,' fed libera abutens volunt

grefsus

p

109

See€—

Afcurl

grefsus eft; quod quidem latius exhibet narra-

*

a

tio Mofaica c. 2. et 3. quam quidam recentio-

4

uldoresl

rum finiftre plane ab hiítoria ad Allegoriam de-

5 ett el

torquere conaatur.

158.

Ex hoc peccato veluti fonte venenato tri-

füfsimi elfectus tanquam totidem iuttiisimae

I0

ciusdem poenae, cumin Adamum ; cum etiam

in Ektam comparticipem peccaxlpu ilularunt:. fic

quidem communiter , iuítitia atque originali fe-

licitate priuati fuere, fic et 1peuahaus lubiecti

"n

luppliciis in arena recenfendis.

yer u

et o

*) Recte nihilominus defenditur, eosrefipuifse

um Ex

aeternamque falutem coníecutos fux(se

QUO i

159.

enor:

Nec in folo capiteftetit malum, fed in om-

nia membra ac polteros, ne exceptis .quidem

If ext

fidelium paruulis, fola B. . MaR1A ex pecu-.

liari Numinis fauore a trifti hoc fato immuni,

Md

lethalis haec lues peccati pertranfiit

Hinc ne-

edlgf

Jiis

mo, nequideminfans vnius diei; liber eft a for-

de, hincomnesininiquitate concipimur — om-

r( Utw

nes natura filii irae.

140.

Quare autem? eoquod omnes in Adamo

407

:e A![lm !

capite noftro morali peccauerimus — n quo om-

"

j

nes peccauerunt ; ex quo mcde 1nt9! igere eft, in

j

p

1

quonam formaliter peccatut

.

n originale confiftat;

) [fäl]

nimi-

(uhió

110

Oï:—þ'ääo

nimirum aliud non eft, quam ipfum Adae pec-;

catum, phyfice praeteritum, prout a. pofteris

in illo moraliter commifsum, et moraliter per-

feuerans in reatu feu debito fuftinendi odiumini-

micitiae diuinae.

Hinc peccatum oripinale

non eft

1) Priuatio iuftitiae originalis

2) Qualitas quaedam morbida, vel -

3) Subftantia mala a daemone creata, nec de-

nique

4) Concupiícentia habitualis.

14 1.

Ob hoc peccatum, totam noftram nafufam

fauci

atam dolemus: ex eo enim confcquitur,

gratiae et iuftitiae originalis priuatio, intellec-

tus obfcuratio, voluntatis in malum vehemens

propenfio; liberi arbitrii non quidem totalis ex-

—— ÉR

tinctio, eius tamen permagna imminutio etc.

verbo mala interna, at«

jue externa innumera-

bilia.

142.

Aft quo modo peecatum hoc in omnes A-

dami pofteros propagatur? id vltimo quaerisex

nobis? quid refpondebimus? ,, Libentius pro-

fecto cum Magno Zuouflino, hic difcimus ,

» quam dicimus, ne audeaimus docere, quod m:fci"l"f

» lgitur cum eodem ;ar rion quaeramts , l]AZlOmO"

» do in malum iflud inciderimus, fed quomodo.ab

» illo liberari po[simus , i. e. in nofiram Keflitu-

Bionem inquiramus,

X* OgsER-

——

iO

X11

t Adte n

**) OssERva'r. nisTOR. — Queis enarramus :

It 1 pri

1) Quoodo dogma de peccato originali fla-

Yorditer

tün pofi zdpoflolorum exce/sum et fubje-

x odni

quentibus jeculis àd usque 5. Avavsrr-

I I)

Mil

ques

NvM fauerit impuguatum et a. Fatribus

F.

de £

jatum.

2)

Quos motus aduer/us hauc doctrinam P-

LAGIVs /u/citauerit 2

el

3)

Quot labores ac couatus S. AvavsTi1xvs,

252 , 6d

Coxc. Arnic. in caufsa Felagii celebra-

ia, &R. PoxTi1F. IN NOoCENTIVsI. Do-

NIFACIVS, LoSIMVS, dlique im pro-

pugnanda antiqua veritate infumpferiat.

Ín [pecie de. Poutifice Zos1wo objeraa-

mus, quod non tantum FPelagii errores

nuuguam adprobawerit, fed nec nimiaer-

am pmgrr

il

ga eum iudulgentia peccauerit.

COD

UW

j iif

4)

Quomodo doctrina iflhaec a. Prlagii tempo-

ribus usque ad tempora praetenjae Refoy-

p veld

mationis Iutheranae in Ecclefía e£ couferiia-

ytotalsa

7 ,

ia , et contra haereticos propugnata [it? —

yInuto &

li

Quam multifariae a faeculo XET. ad uo-

It

J

j

Jtra vsque tempora dogmatis liuius fueriut

impugnationes , a Sociniauis inprimis zfr-

meniauis etc. modernis item' Naturaliflis ,

etc. factae.

£is denique adiungünus

j m

6)

Hifloriaii controuerfice de immaculata B

,

) QIUHEI"J.*?

V. M *& & IA E. Conceptione,

i

a'**'*) OnsenvaTr. LrrTERAR. Hascede homi-

VIOH: :

[j

ne deftitato doctrint

1

$ praeter 5s,. Patres,

:(

in

à

pecie .S. 7o. Gl

: Epifk. ad Olymn.

!

d

Edit. cit. Zuguflinum

Lib. de peccato Ori^

ginali contra Coeleffium 'T'om. X. Ed, cit.

i

j P

etc, aliosque

iüures$, ([equentes- infuper

atl

& (

Md

11£

Oæo

authores vel vniuerfim, vel fingillatim per-

fpicue exponunt; Zmbrce;. Catharin. Li-

——

Fellecii I

ber de peccato originali 1550.

—

de origin. hom. iuft, et iniuttit. 4. Dilin-

P

gae 1586. Ziexandr.

laí. in Difsert. 21.

in fecul. V. de peccato originali. 'l'om, 1X.

ed. cit. Sr/uveizer Jo. de primorüm ho-

mibum creatione et innocentiae ftatu, de

eorumdem lapfü, et peccati orig. in po-

Íteros transfufione; de aliis inde deriuatis

poenis, praefertim ignorantia etc. Dif-

fertat. 3. 4. Colon. 1682. Endel Rom, Mat-

fa perditionis originalis 4. Salisburgi 1749.

Geruafio Zugufi, "Tractatus de legibus,

peccatis etc. etc. 8. Vindob. 1764. Kru-

entr. Ge. Zid. de lapfü Adami et fequelis

4. Mogunt. 1784. .Sfondrati Coel. Card. de

immaculata Conceptione. 8. Salisb. 1754

KReufm. Georgii Abb, Roggenb. B. 7 Ma-

hh

viae originaria immunitas.

4 Auguit,

1756. etc. etc.

J

SECTIO II

l

Mqe

ïäm

D

DE HOMINE RESTITUTO.

tg

Y

I45.

S

ynopfïs doctrinaru

m, quae hanc Sectionem

abfoluunt, fequens eft :

Jy) Ad homi

exitium auertendum, qui ne-

lios

ce(sariu

at

pra

: 2

, diuinus Liberatqr -- AMefsias

promifsuïs- eft

jtin

, 2) Venit is ín perfona Ze/u. Chri/li,

3) Ft-

i i À

Oi

II3

neilitiay

(atharis

nl

3) Peri DEI -- veri Hominis,

,0 h:

.....

4) Morte füa genus humanum vedimentis ,

iltlt, d

,.Di

in Dilsr

5) Nouumque infuper regnum -- Eccefiam in-

flituentis,

T

nali, Ton

rimorun

6) Cuius membris de faluberrimis et necefsa-

tioe f !

lis, et eius canales

riis mediis, quae fünt: gratia Jupernatura-

|ori, i?

inde derti:

ti eic.]

7) Ss. Sacramenta mifericorditer profpexit.

u hn

* luuat iam ordine fingula haec membra

burgi fj

thematice delineata hic. fifleve, —

de li

rrái, X

etfequ

d. Cati

MEMBRVMT.

Satsb I

i

Ap Hommis ExiTIVM AVERTENDVM ETC,

h)ï BO

& n

144.

um Adam vnacum vniuerfo genere huma-

no iu profundo malorum demerfus iaceret,

atque pro commifso peccato condignam Satis-

T0

factionem,

tia exe

€

M

quam DEVS in praefenti prouiden-

iit, praeftandi plane impotens exifteret 1

Seftio&:ï

En! DEVS mifer

tionis fpem facturus,

icors, veniae et reflitu-

Me[siatm. feu. Liberatorem

L

n C"!

p

praedefinitis a fe tem

pori

bus .aduenturum 1am

mifit,

primis Parentibus pro

H

146,

ib

114

——

O.:":-'i'-:ä(

14.6.

Haec promifsio, vt omnis errorisanfa prae-

cluderetur, Patriarchis innouata, et per-Pro-

E

phetas inftaurata, per caeremonias vero Legis

fisin

Mofaicae ita: fuit adumbrata ; vt fides illius in

elet

populo Iíraelitico penitus deficere vel oblitterari

Quj

lleutiquanl pofset. |

147.

pef

- Sic et tempus aduentus eius, character,

li

officia, vitae, mortisque genus perpetuis Pro-

Iy

phetarum oraculis tam clare yropalabantur, vt

Vr

nequaquam inter anguftos Palaeftinae cancellos

: iO

reclufa ad exteras quoque nationes penetrarint,

148.

Et quidem, quod eft ad tempus ilius aduentuf,

eum cum futura fceptri a luda ablatio, cum ad-

propinquans 7o. Danielis hebdomadarum finis,

prae reliquis plurimis argumentis hic adferen-

dis, indubitanter determinant.

E]

149.

Quod vero fpectat Characterem illius , Mej-

fiam fimul verun DEU M , verum et Hominemtu-

turum efse, .Sy. Prophetae . perípicue tradunt,

DEVM quidem.verum P[al. 2, 7. Ijai. 9, 7- -

dem 35, 4. — 45, r4. etc. verum item fiomintim

Gen. 5 , 15. in P/al. et in Prophetis pafsim etc.

150.

m ,

oä&ä—äo

I1$

150.

a

Sic päriter diuini huius Saluato:ir vitae,

t ht

mortis ac gloriae flatus tanta claritate innume-

vero L

ris in locis 5, Scripturae V. T. depingitur, vtfa-

les jlhsi

cile ex hoc folo ab omni Pfeudo - Mefísia diftin-

| obltten:

qui pofsit,

I5 t.

Sic denique offi;ia eius, queis in noftram

perfungetur falutem , fequentia tria potisimum

horace

indicantur, ícil. Sacerdotale, | Doctrinale , feu

tuis Pr

ntur,

Propheticun et. Regiun; quae omnia adimplendo

a

verum generis humaui fefe oftendet Redempto-

rem,

nettitt

*) OssEnvaT. nisTOR. guilus hifloriam doc-

trinme propofitae in ires Peériodos diflinttam

tradimus, in quarum

sgii

1ma) ducta ab zdamo usque ad Abrahamum

u

receüfemus , qua ratione MEssrag venturi pro-

wi/3!o fit propagata, conferuata ,

um

apud pluri-

t0$ obliterata , refufcitata eic. etc.

adieft

2da) ab Jbrah

amo ad. Mow/zn vsque fiflet na:u-

ran duplicis foederis, quod D E . S tum Zbra-

lhamo . pepigit ;

ilius inprimis , quo ex eius. fe-

mine Messras nd/citurus promittebatur ; joe-

doeris huius ia pofteris eius Jfaaco et lacobo ve-

IS, M,

nouationem , nec non temporis aduentus MaS-

Wllll»'.ä:fur

SIA& deficnationem in luda, etc,

-

1 'gdllii:-*'w

,

3tia) a Moyf

[2

ad MEssrAM vsque protenfa vä-

rias figuras,

j

prodigia, factaque multa iufig-

fl

j

mia in Mowfe, ia Prophetis contenta , MEs-

SIAMque prae

s

] em

iguraiiua uoui fqedekis- pron?æ

n

Jiouem etc. repraefentat, -

ly

HUg

**) On.

1rI6

QE——

—250

**) OnseRvAT. LrrTERAR.

Ad propofitas

doctrinas penitius intelligendas vfui eise

C

pofsunt fequentes Authores ;* ex Zintiquis :

Kufebii Famphil. de praeparat. Euangelic.:

que

edit, cit. $. Gregor.. ANu/sen.. " Yettunonia,

aduerfus ludaeos 'l'om. Vi. Bibl. Gall, p.

Pto

f

578. S. Cypriaui Libri 11L. 'Teftimon, con-

tra ludaeos. Édit. Ben. f. Par. 1726. £x

Recent. LHuet Dan, Demonftrat. IZuangel.

Ed. cit. Geruafio Zugu[lin. de Incarnatio-

ne Libr. lll. in quibus a pag. r - 258 ad-

uerfüs Iudaeos inuictis argumentis difpu:

tat. 8.. Vindob. 1764. Goldlagen Hermaan

Gbaradtere beé fYiepiao nad) ben Qropbee

f& 1t. de quibus in pluribus Diarii fui he-

ligionis opufcülis folidi(sirne difserit -—

opus plane praeftans, pro aliis quoque theo-

logicis materiis fingulariter commendan-

dum. Deut/ciunann [o. de Sceptro ludae

non aüfferendo ante aduentum Scilo - Me/-

fiae. 4. Witteb. 1676. . //eickmaun Joach. .

de Septuaginta hebdomatibus JDaniv/is Dils.

.II'..4' ibid. 1772. etc. etc.

MEMBRVM Il.

VzwiT 15 IN PrusowaA IESV. CHRISTI. .

152.

i promifSus eft diuinus Zefsias, certifsi-

Q:

me iam aduenit; quod, vt alia mittamus,

innumera Prophetarum V. T. Vaticinia Them.

39- indigitata , et manifeftifsime adimpleta , in-

uicte oitendunt.

J

153.

oäo

gT

.....

. yopi

.....

jki]

153.

s Vlüi d

x hn

Is autem alius non eft, nifi.:D. W. lefur

-

Chriflus, qui reuera eo tempore, eo loco,, iis-

Eu

'lxe'i'tinïu:i

l

que in circumftantiis fefe praefentem ftitit, quo

Prophetae antiqui eum aduenturum efse lon-

ibl Gu )

Himo?, t

. ge ante praedicabant, — Praeterca in eo

Ya d

o MUU

-

*) OQSERVAT.LITTERAR. Praeter. füupra Th.

I5I. annotatos authores hic infuüper legi

ncand

merentur;: $. /4mbrof. L. de fide. Tom. 1l.

I-

dha d.u'

J

Edit. Ben. f. Parif. 1686. .S. Z4ugu/t. Lib.

n r

XX. de Ciuit. DEI c. vlt. Tom. VII. Edit.

cit. Galatini de arcanis catholicae Religio-

m

"

,

nis, Libri 12.

contra ludaeos f. Fraucof.

ji lu

jlit.—

1602. Objiraet. lo. Lib. x. de Loc. theol. p.

23-'ed. cit: Rabbi ^fof. grünblid)er 2Bemerf

yuette

ber. Gottbeit. €Drvifti, unb (eineá fYTefia-

gt

nifmue. $. 9l(tor(f. 1612. fzeumann $. *1.

n ic

li

€b. 9Begmeifer gum . $eben füt. bie Joebraet,

5

h

8. Qlugäburg ï790.

ii

jl

MEMBRVM m.f

| VE;(; DEI — vz&i HowirNis.

154.

H

if

( '* häracter 'manife

fte refplendet ! Character

.. quidem

: A) Vi DEI; Quem DommumNoftxum Ie-

[um efse, cum aduerfus Neo - Arianos,

cum et aduerfus. nouos gentiles multipli-

1

cibus, iisque inuictis argumenfis demonr

.. ftramus.

3

155.

IHJI

118

oæ&o

ftüe

*5

b-

Wt

Infuper eidem

B) Pri Hominir naturam vindicamus, ve-

rum et perfectum hominem. a) ex anina

rationali, et b) humana carne fubfiftentem

L

T.

eundem adoramus:

TO

8) Znima rdtiondlz', intellectu, mente et in-

fet

telligentia, quemadmodum et voluntate

praedita; unde in Chri/lo praeter diuinam

et liumana, adeoque duplex voluntas,

duplex item operatio confitenda. Creden-

dum infüper, excellentifsimis proríus do-

nis animam hanc otnatam etse ,

1) Ommnis genevis gvatia,

2) Pirtutum omnium cumulo ,

3) Omuigenae fcientiae thefauro ,

4) Impeccabilitatis priuilegio etc. etc.

b

Humana item carme ;; enimuero Chrifti cot»

pus non phantafticum , non de coelo de-

latum,. fed obumbrante Spiritu S. in B.

t

Mariae Firginis vtero -- falua eius inte-

f

gritate, quae etiam poft partum inuiola-

ta permanfit -- efformatum eft, commu-

Y

nem participans cum corporibus noftris

difpofitionem, doloribus aliisque humanae

fortis infirmitatibus obnoxium ; quod ip-

fum abfit dicatur fpecialibus illis, quéi&

fuit exornatum,

caíse.

pra?rogatiuis praeiudie

156.

Ex quibus omnibus füapte fponte confequi-

tur, in vno, eodemque C/ri/io dua; realiter di-

- Rinc?s

[p ER Iu

—— À

af db

: T19

ftinctas humanam et diuinam , onitar tamen,

naturas exiftere,

iINS, &

157-

) r a

abltedin

Sed qua vnione vnitas? vera, reali, inti-

ma, phyfica, hypoflatica — . adíumptione hu-

manitatis in DEV

. Ex quo itetfum recte in-

monted

fertur:;

t volu

ter diitia

1) Vnam duntaxat in Chriflo dari. perfonam,

voliti

2) Chriflum etiam vt hominem filium DEI natu-

NI

ralem , non adoptiuum efse,

rorlüs V

. 3) in ipfo dari idiomatum communicationem in

[

concreto, non item in abftracto.

4) lirginem Mariam . vere. Genitricem DEI et

4

credendam et venerqndam efse.

u

i.

153'. :

(hfi

Aft etid ex dictis liquet, myfterium hoc

odl à

captum omnem humanum fuperare; negamus

TU

tamen, illud rationi repugnare ; imo potius de-

ius 1*

v ini)

fendimus illius omni.

"

ex parte perfecïarp con-

u enientiam,

cont

T.

*) OnsERvAT. nursT. quibus praecipua, quae

hd

praemifimus dogmiata, illu&rantur -

T

I) Ss. CLEMEn T 1sI., Por.vcaner, et Ia-

"

pnemä'

NATII epiflolae , in quibus dogmata diui-

"8e Incarnat. tam perfpicue. adfivuuntur »

vert authenticae funt.

3) S. Cvnxr.cvs ^ PATR. ÁLEXAND: falfo

v

j

Eutychianifmi , falfo.'Neftoriani/mi loaw.

(

- PATR, AN TIOCREN. adeu/antur.

H 4

3) Blas-

129

i

——0Ó

——

3) BlasPhemant,: quod iguorant, qui Syna.

dum EPHESINAM vt oecumenicam perinde

"Telciunt, quod illi

devit.

SS. CyniLLvs praefe-

4) Aut qui NEsroni1 haere/zos manifefle rei,

f/cipiunt Fatrocinium.

$) S. Leo Synodo CnAt.ckpow. praefcrip-

Jit;' quid efset. definiendum adueríus Ev-

TICHETEM , £iusque epiflola habita efi tan-

. quam regula fidei, a qua fas mon ejstt

recedere,

9,') SkEXTA Sxmonvs AGATHONEM R. P.

vt taputet Doctorem Eclefae venerata ft-

tundum eing e

teutiam iulit ;

piftolas qïe* jïdei dogmate Jen-

5 Rücleque yorfus damnauit e$ Hoxonr: [i-

terass- et perjonam , tametfi -hic cum. Mo-

NOTHELITIS Lullaiemus [enferit,

8) Praeterea vere iniurii /unt , qui S. H1r.A-

RIVM incorrupticulam traducunt. .

9) Quod tandem fgectai ad lufloriam errorum

hanc in doctrinam commi/sorum, eam hoc

loco latius exponimus.

"i—*) A-OIBSE'R'V'AT. LITTERAR. Ex I[nnumeris,

qui hasce de D E O Incarnato doctrinas vel

vniuerfim, vel fingillatim fcriptis fuis il-

luftrarunt, vindicaruntque, fequentes hic

ad víüm annotare placuit:; et primo qui-

dem de Z7muarnalione generatim conferri

pofsunt prae reliquis .S.- 4thanafii Libri

de Incarnatione, eiusque ad Epictetum ,

et Zdelphiu Litterae : "Tom, l. et Il.

Edit. cit, |S.. Gregor. Nazian. Orat. qua-

drag. Eiusque binae ad C/edon, Epift. Tom.

iq-

1. fol, Parif.-:äog. Cajsiani:de Imarnat

"s

Oe.ïfä'—&—o

121

l, W Sgn!

sté Libri feptem Tom. l. 8. Antwerp. 157$.

Al ir

etc, Theologi item recentíores pafsim , im-

LUR j

primis Bel/arm. Card. L. Ml. de /ncarnat.

Edit..cit. Geraafio - Zugu/l, de Incarnat.

Pj

Libri I!I. Edit. cit. C/apodi Lud. de Au-

guft. Myft. Zrinit. et Jucarnat. Libri duo.

9. lyrnau. 1772. etc. in fpecie r) de

Oy, pf

aduris d

Chrifli Diuinitate videfis praeter S. Ztha-

hatj

naf. Libr. aduerfus Arianos Tom. l. Edit.

cit. S. Marci Diadochi fermon. cont. Ari-

fs n u

anos etc. Tom. IV. Bibl.'Gall.'p. 242.

Zinomym. Breuiav. fidéi aduer(us Z4riam.

E 1

I,'

Tom. VI. Bibl. Gall. p. 589. etc. //bbadie

TIonel du

lacob. de Diuinitate Je/u Chrifli. Maran

hod )

Prudent, Diuinitas Ief. Chrifl. manifefta in

Script. et Trad. Goldhagen Hermaun 9B

roeije »ou ber mabren Gottbeit Syefu Cbriftt

Éoyor

in opufc. füpra cit. Ajes/iugii 4. A. de Di-

I[FF T

[j

uinitat. Chrifli. 4. Erlang. 1770. Hegel-

maier G.de Chrifli Deitate. 4. 'l'ubingae

"

1782. Pfeiffer 1. L. de aeterna Chrifli Dei-

]i

tate. 4. Lipfiae 1710. etc.etc, 2) de Chrifli

humanitate confr, Tertulliani de carne Iefu

rinumt

'uml Wf

Chrifti, Tom. I. Op. 8. Wirc. 1782.. S.

Gregorii Nyf. antirrheticus adueríus Zfpol-

linar. Tom. VI. Bibl. Gall. p. £29. Eius-

1

dem duo contra Zfpollinarem Libri. Tom.

jott

l. £. Parif- 1605. S. Zugu/lini fcripta va-

ji

ria Tomo Vlil. Operum- eius illata, Ed.

(eqmüiï

Ben. cit. |S. Damafc. loan. aduerfus Mo-

$

nothelitas 'T'om. i. fol. Parif. 1712. 3) De

fin i

vnioue lupoflatica duar. natur. n vn

a fola

TM

"perfona: Iefu Chrifli. "Vide S-"Cprilli Zlex.

[j

libros V. aduerfus Neftor, Epiftol. lectas

X

in Con. Ephefin. T. I. f. Bafil. 1528. .S- Le-

Omf j

$

onis Epiftolam ad Flauian. Tom. !

P

)

!

Edit. cit.. Facundi Hermian. Libros duode-

jf

cim, Tom, XI, Bibl. Gall.'p. 665« Concil,

5

Eple-

z

ka

eccipmeo

Ephefin, et Chalcedon. Acta aduet, Noft, et

ul

Eutich, apud Harduin. iu : Conc

Collect

Tom. VI. Edit. cit. etc

Porro 4) de eo,

gl

; CL

quod Cmumisrus etiam vt homo fit Filius

DEInataralis counfr.. Zllcuini Scripta ad-

uer(. Felicem Frgell. 'Tom.l1. Operum Eius

fol. edit. Celf. l*: ob. Princ. St. EEm. Ratisb.

S

1777. Püulimi 4quileiezn, contra Felic. Li-

fmme

bri. f. Venet. 1737. vnacum actis Coacil.

Prancof. apud Harzheim Collect. Conc.

Ws C

Germ. Tom. 1. fol.Colon. 1759. Denique

5) de perpetua l'irgine Mavia, vera DEI

Genitrice adeas $. Epiphan. contra BHel-

&id. Tom. ll.

Edit. Petav. f. Par.

1622.

N

SS. Hieronym. Lib. contra Jouinian, 'l'om

bt

1V. Op. Ed. Ben. fol, Parif. 1706. .S. Am-

brof. de inftitut. Virgiuum vnacum E:us-

dem 42. Epift. Tom. 1ll. Op. Ed. cit. Ma-

billonii Joan. Praefat. in. faecul, 4. Bene-

dict. 'T'om. 11. Ed. . orig. f. Parifiis 1703

Huc quoque facit Collectio eorum Scrip-

« hOl

T

torum;quae in caufsa H(eabiehliana haud ita

pridem prodierunt

item Zlexandi

Nat

Difsertation. de Virgin. et Maternit, di-

uina £. /Mariae,

uas videas,

fi lubet

'Tom. VlIl. IX. Hift. Ecclef. Edit. cit

etc. étc,

MEMBRVM. IV

MoniE sVA ETC. REDIMENTIS.

I159.

tni

ic iam mcarnatus Saluator nofter eam ipfam

lo

per omnes dies catnis fuae duxit vitam,

Wb

&

ea

123

On—R

diet, 1

Onc, (

ea ipfa morte occubuit, ea denique poft mor-

tem gloria refplenduit, quam longe ante de eo

Imo 4) d

j

]

hm f

n

vaticinati funt S. DEI homines,

u epa

peruni

160.

t m d

a Pt

Sic quidem in vita fua fumme fanctus ;

actis i

fumme innocens, omnibus exornatus virtuti-

jlledt, (

bus, cunctis hominibus adparuit.

9. b

, t

contt t

I6t.

Par, b

Sic et mortem crucis À

t 1

T

gnus innbcen;' li-

berrime exantlauit.

. 2/

aQ fz

E did

iöz.

Sic tandem poft mortem gloria vndique

hrilis

et honore coronatus re

rl V

Y

fulfit; id quod praepri-

mis ex

ii

[ianahzaïi

1) eius animae vero in infernum de['cepfu', :

Matert

i, i

2) admirabili refürrectione,

: ]i

3) gloriofa afcenfione ,

4) ad dextram Patris fefsione,

5) officio iudicis viuorurm etmortnorum in mui«

i i.ine'fungendo s pawtentifsimum eft, -

165.

J

. Fini porro illi fublimi, ob quem a Patre

mifus erat, perfectifsimo refpondit modo, veri

hominum Aedem

7) ïPï

ptorir officia intggerrima adim-

14

4

p?endo.

1644

i

24

Oææo

1764.

E HE)'git etenim per

fectum generis noftri 7f

diatorem , in quantum ,vt verus Sacerdos, fulo

languinefuo , tanquam pretio Patri pro omnium

hominum falute oblato ,. eidem omnes reconci-

. Jiauit; pro omnibus eidem: vere ac. proprie fa-

- Xisfecit ; pro omnibus vere mortuus ett. ,

[]

P 162

Egit et Doctorem -Religionis vniuerfalis,

.'omnem. DEI voluntatem edocendo, exemylis,

'explanando vetbis, confirmando miraculis,

promulgando, et propagando felectis id ad ne-

gotium minlftris.

$odX .g'

'ïööt

:,. r ,:3 :

.Egit tänijdem..et.veri— nominis Jegem ,. S.

——

videlicet Ecclefiam excitando, de cuius natura

et indole ia

m nunc in feth;enti—Membro vide-

bimus.

*) OnsERv. xHTSTOR. .q'u"ibüs fequentia hifto-

rico -- critica quaefita inftituimus, et inter-

rogati etiam refoluimus.

X)- Quid- tenendum de:die,;quo , de domo , in

quà. XNCARNATIONIS: /Myfferium. perac-

tum ? haecce domus adhucue extet? — finé

lauretana 2 . .

JS

2) Quid circa :afmmmv, menfem , diem , diei

'"en

75

pus , lotum, adiuncta etc. e-tc.' NAT?T

viTATIS CunrisTi ?2

$:

i-

43 Quid de die, lotoy Miniftro, circumfta

tiis ett. CIRCVMCISIONIS Ervs? .

Quat

D i

4

m

Qd m o

-

&

125

4) Quäe porro dicenda circa MAGoRvM momi-

fis nofti/

naà, numierum, regionem, conditionem, ducen,

Sardu

quo directi, tempus quo aduenerint, ado-

fj pro n

vationem , eane latreutica fuerit?-*tc.

5) Quae de CuRisT1 vita priuata etc. etc. et

T0eS f00)

publica, e. g. Bapti/mo, quo anno aetatis

i r

CunisTi, menfe, die, queis.adiuuctis etc.

us &l

collatus 2 ieimio et tentatione, difcipulo-

rum electione etc, praedicatione: etc. miracu-

lis, prophetüs, pa[sione, imorte, fepul-

turà etc. 2

viet

- exai:

6) .Qua denique . ratione. dogmata . praefenti

membro contenta cum ab RAERETICAIS im-

mirat

pugnata fuerint, cum et a Ss. PaTRIBVS

s d 4d.

et CoxciLi1s, quorum hifloriam hic ex-

plicamus , defenfata et propugnata fint.

OsnsEnvAT. LrrrERAR. Ad propofita dog-

'**?

mata penitius intelligenda egregio vfui efse

h

pofsunt /equentia opera: S. /gnat. M. Epift.

AU

ii

ad Smyrn. c. 2. Tom. l. Bibl. Galland, .S.

j

Wil [

Polycarpi M. Epitt, ad Philipp. c. 5 , 8. et 9.

'Tom. l. Bibl, Galland. .S. /renaei aduerfus

Haknts. c. 20. et Lib. 5. c. 17. Tom. I.

u^

Edit. Ben. fol. Venet. 1734. $. Juflini M.

p«

Dialogus cum Zryph. et Épifi. ad Diogu.

Edit. Ben. f. Parif. 1742. .D. Bernard. Epift.

M

190. ad /nnot. ]1. contra F*t. Zbelard. de

j

fatisfact. faluat. et Redempt. human. Torm.

i

f

"ii

l Ed. Ben. f. Pari. 1719. Paz FPuilipp.

de Reconciliatione. human. gen. per Chri/fi

fanguinem facta Difs. theol. 4. Moguntiae

dmnï

17$6. Videtis quoque hanc in rem

ellarm.

jj V

Fetav, et praecipue P. Steph. IViefl.'Tom. V.

Infitut. Theolog. c. Il. pag. 225. Denique

de vita, smorte etc. etc.. Gliviffi. videfis prae

amm"

reliquis /Joiorati a IS. Maria. . Animaduer-

14 W

fiones criticas, IZdit, cit. item //oui£ers Mar-

iin,

OC —— Ài 39

tin, Dilucitationes felect. S. Scripturae quae-

y, 00

at

füion. Tomi Vl. 8. Wirceb. 1763.

j

[

|

MEMBRVM f

Y

?

ww

-NOVVMQVE INSVPER RrGNvM --"ECCLE-

SIAM — INSTITVENTIS,

ET

Ts

&ed

167.

[? fane, quod toties et tanta cum perfpicui-

tate ore Prophetarum praedictum fuerat,

CHRISTVS Don inus, perfectiísimo praeftitit

modo, abrogatae [cilicet Veteri ludaeorum

Al

Ecclefiae, nouam fubftituit DEVM colentium

fb

m

focietatem, quam Ecclefiam dicimus.

1

QilC

I6S.

Porro eidem fanctifsimas þraefcripüt le-

ges ab omnibus ad vs

ter obferuandas.

que mundi fin.em fideli-

. li

I^9.

| N

Harum autem Legum, quemadmodum

nonnifi Apoftolos Praecones et Doctores infal-

H

libiles conítituit: ( Them. 89.) fic et earundem

illos prae reliquis hominibus cuftodes , ac fu

|

premos Determinatores in&ifuit.

q

170.

ol

Quapropter eos vero imperio in fidcles feu

B

E

jure determinandi actiones credmtium inftru-

3it;

|

L

—

Oü-'?gæa '

127

iptren

xit, concedendo illis poteftatem rectoriam ,

?63-

legislatoriam, iudiciariam , ac coactiuam,

Meran

171.

Vt aütem ob vnitatis conferuationem B.

i BCCS

PrrRvM in munere docendi reliquis Apoftolis

antepofuit: ( Them. 89. ) fic et eundem in iu-

risdictione ceteris Superiorem, et Primatem.

eíse ob eandem rationem voluit.

perfü

n fuet

172.

] praefiiti

Praeterea in opus minifterii facri praeter

yhheoni

Apoftolos feptuaginta duos infüper diícipulos

colent

fibi felegit , quibus et ipfis facram poteftatem,

à

Apoltolorum tamen illa inferiorem , imo apo-

ftolicae fubordinatam contulit.

(

173.

l

n d

Apoftoli denique diuina ex infpiratione

alios Minitros, Jiaconor videlicet, conftitue-

rUnt, quosetiam facra quadam potéftate , -Apo-

Vi

d

ftolorum tamen et Presbyterorum longeinferio-

d

li

ri, inftruxerunt,

o il

J

l

174.

V

J

| Iam hoc diuinitus conftiti

itum imperium ,

quum ad Ecclefiae perpe

tuum bonum a. Chriflo

ordinatum füerat, minii

ne cum perfonis, qui-

us primitus concreditum erat , expirauit, fed

j

ad eorumdem fucc

p

eísores pertranüi.g , iniisdem-

que adhucdum perfeuerat.

173

U[l

128

Oäo

175.

Inde Eyifropur Romanus B. Petri in Ponti-

Í

ficatu verus Succe[sor inter Épifcopos non dunta-

xat Primatu meri honoris, autoritatis, aut

celsort

praeeminenüae refulget, fed vero Jurisdictionis

| e9stT

Primatu inter eos ita eminet, quemadmodum

tes E

eodem Primatu eminebat Petrus inter Apoftolos.

| woni

Ipié érgo Vnionis catholicae centrum eft , atque

' tice

ideo omnia ea iurageneratim ipfi connenire di-

cendum eít, fine quibus Vnitas in Ecclefia ca-

tholica conferuari nequit.

In fpecie ipfi vi Pri-

matus fequentia iura vt vere ejsentialia merito

adferu:tur :

1) Suprema et generalis omnium Ecclefiarum

tT

cura, follicitudo, ac fuperintendeutia, vt

O00

fides feruetur vbique integra.

ttme

lus exigendi et recipiendi Relationes

i

3)

Iudicium prouiforium in rebus fidei et mo-

Ts

rfum, cui omnes obedire tenentur, exhiben-

tiof

do obfequium tam in- quatn externum,

Si autem hac via controuerfiae finiri non

4)

poísunt, ius habet ordinarium conuocandi

Concilia oecumenica, iis praefidendi, eae

l

demque confirmandi.

5)

Cuftodia atque vindicta facrorum Canonum

cum poteftate eorum infractores poenis fpi-

ritualibus coercendi.

6) lus adpellationes, faluis tamen interftitiis

mediis, recipiendi etc, etc.

E

*) Religuorum et praeprimis | accideutalium

ium irac-

Auriut Roin. .Pantjjz'ci campeäent

tationem

GENENMS.

Oä;;äo

129

latiouem ad forum luris canonici remitti-

?His,

n

176.

; nor du

Inde et Epifcopi, vtveri Apoftolorum Suc-

nitats, d

cefsores, vera imperii poteftate ab. Apoftolis in

hurtitd

eos tranfeunte perfruuntur, ita, vt veri Recto-

admyia

res Ecclefiae fint, atque lurisdictionem fuam

lial

proxime habeant a DiZO

,et nona Romano Pon-

df at

'

t;fice.

(U C

*) De luribus ipfis proprüs jþ&ciatim lurispru-

cclela &

dentia tractat , quam hanc in rem coufulas.

i;üü vl

fid mel'ïï

x77.k

Inde et Presby;eri, veluti feptuaginta duo-

Ed

rum Difcipulorum ; et Diaconi noftri, vt 7. Dia-

a

conorum Succefsores certis iuribus gaudent , ita

tamen , vt Epifcopi Presbyteris tam in dignita-

i

té, quam et in auctoritate iure diüino füperio-

fj *

res fint.

€ic eriam Diaconi Presb

«

! eX'"*U

riores exiftunt,

yteris infe-

'mlllïb

178.

fioir!

conut

Ex quibus omnibus,

fua veluti fponté,

(jend!

^

fequenti

a refultant dogmata :

1) Datur in Ecclefia vera ac proprie dicta iudi-

) an&ffr

ciaria, legislatiua; praeceptiua, coactiua,

p0855$ |

rectoria poteítas, quae confequenter non

tantum, vt quidam Pfeudo - Catholici ad-

iuterf"

ftrnunt, in docendo, praedicando, adhor-

tando confiftit, fed et potifsimum in eo , quod.

Ecclefia pofsit fidei morumque controuer-

i

eges

j

fias infallibiliter d,irimere , veri nominis

E

fer-

130

';'o—q—.;-/-.g-.-*—."—äo

moai ]

ferre, fübditos contumaces ,.fanquam non

membra Societqtis chriftianae declarare etc.

fe Ec

2)

Haec poteftas, diuinum hoc Regimen, fa-

lüe d

crum, fpirituale é(t, atque ideo

fiue

3)

Ab illo miündi minime äepenäet, imo ab illo'

feticu

cdian

prorfus .diferetum eft, in fua fphaera furm-

"

mum , atque fuüpremum. ": Porro

Qunt,

Non omhnibüs commune, féd illis duntaxat

4)

&omfi

proprium eít, quibus id a Chri/fo concredi-

& ho

tum fuit: Jomauo (cilicet Pontifici , et Ep?-

TC n

ftopis " fupremis Ecclefi

ae V'nihueri*ae Réctori-

bus.

Hinc-

u

5)

lllud falfo vel communitati fecundum fyfte-

ma Proteftantium collegiale, vel Princlpibus

fccundum íyiítema , v* aiunt, teritoriale ad-

fcribitur.

Hinc etiam

Ecd

6)

Regïmen Ecclefiae non. eft pufe Monarqchwi'.'

l6] (

cum, ïfed Ariftocratia temperatum.

fectu

z)

Datur ergo in Ecclefia .S. Hierarchia diuïg'i-

tus inflituta fecundum certos gradus ita di-

Wm

Q h

ftincta, vt Perfonae ad Regimen et minifte-

rium facrumin Écclefia deputafae, certa rà-

jfael

(xllS bl

tipne fibi inuicem fubordinentur.

| Ws

179.

NO

Porro ex iisdem doctrinis, quae huc-

ls

naturam Ecclefiae a

üsque ad indolem :et

CuxisrO inftitutae. cognofcendam ypropofitae

funt, difpicere facillimum eft, huius Ecclefiae,

quis verum membrum fit , quis item non: fci-

licet, quicunque. fidem Chrifti profitetur, et

inftitutis a. Chrifto facramentis vtitur fub regi-

e. Oj

mine legitimorum Pattorum, -acp.raecipu

mani

Oæo

13l

fatquam »:

mani Pontificis CunisT1 in terris Vicarii, iu-

dechrate d

re Ecclefiae membrum et eít, et adpellatur,

Regimeu,!';

fiue dein iuftus , perfectus, praedeftinatus fit,

00

fiue peccator grauiísimus, Schifmaticus et Hae-

t, imo d

reticus occultus, perinde eft. Qui vero Ec-

hn fr

cldiam, id eft Principes Ecclefiae non au-

diunt, velillis obedire detrectant, illos omnes,

Ilis r

etiamfi Chriftianam doctrinam profiterentur.,

/ln concit

/7L! [ ,e[ El

et facramenta inftituta frequentarent, vt Eth-

rfie Rectt

nicos nihilominus et

OS e[s2

publicanos habend

RISTVS praecipit.

5

yum fjf

Drincipot

180.

dtodiles

Talem ergo Cunisrvs Dominus fundauit

Eccl

efiam; eiusmodi fapientifsimum in ea ordi-

. J

nem determinauit, fic

m

profecto verum.ac per-

fectum Regem

le efse oftendit,

Id ipi

um quo-

m*äildiu?ni-

"

ais*

que manifeftum fecit, in quantum mem

bris Reg-

ni huiüs de faluberrimis,- «t ad. ob

feruandas

T

7 a

praeícriptas Leges fummopere necefsar

iis me-

diis benignifsime profpexit,

quorum quidem

praecipuum mox expendemus.,

»poftquam pau-

ca ex hiftoria et literat

ura in -pr'aemü'sas doctri-

m

nas obíeruauerimus.

n

*) OnsknvAT. msrozlt;

f

Jimum declarasaus :

Qifz'bus Jequentia poti/-

u

1) Éccefiaflicae

pote/faiis exerc;tium tempori-

jol

bus zpo[lolo

dll/

rum ad noflya. vsque tempora

conflons ac perpetuum:

Juit , id quod facta in-

|

J

|

"uniera ex . onni jeculo in imegium hicprofe-

d

r£nda ad. conuictiongm vsque demonflrant.,

j

la

2; lpfi

r )

A0

15

Q

MTMAXA—

2) lpfi adeo Princwpes et/ Reges faeifsime:et. il-

lius vfum. corprobarunt ; fuoque. auxilio /etu-

[toli, Religio-

lari fufful/erunt , e&. mon nifid

nisque contemtores eidem fefe [ubtrahere, vel

1

vefifleve aufi fuerunt.

3)

Fuerunt interim per]oluri'mi Haeretici, quos

quaefiti receujemus ,

qui CunzsTr Ecdefiac

goteflatem Legés feren

"

di audacter üenegabant :

quorutn 'v

Efligia fic dictos quosdam Catliolicos

noflro aeuo: fegui, ino audacia fuptrare non

pudet, .

alia a sobis fupra

4)

Jura Row. Pox 1r. efsenti

Tii, 175. defcripta, no

n falfi

s Jfidori . Decre-

talibus inmituntur ,. $0n

Hildebrandifimi pertus

turam ca eiiad

fpurius funt; fed practer Svrip

auctudo , vjü;

pirgetua. confirmat praxis, conj

grimorum quinque Jaculorum. etc. etc.

** OBSERV*AT. LITTERAR. /ZJas circá materias

tantopere hodiedum

vexatas et impuguatas. vi-

defis. ex inuumeris cum AwTIQVIS WH

R&E-

CENTIORIBVS poti/simum fequentes :

a) ex Zintiquis :

S. Ignatii M. Epiftolae 7.

ftate ipifco-

in quibus frequenter de pote

pali tractat :

Edit. Coteler,

apud Gall. iu

Bibl. PP, Tomo 1.

Tertulliaui Lib.de Prae:

dit. Clr.

fcription.

aduerfus haereticos: E

Thomas Corbin. 8. Salisb. 1752;

vel Wür-

.

ceb. de anno 1780

Tom. l.. op. Eius.

Cypriani de vnitate Ecclefia

e. Edit. Ben.

ileuitan. (.ie

fol. Parif. 1726. S. Optati M

Schi(mate Donat. Edit. Dup

eni; f. Partl.

Commonito-

i70o. /'intentü Levinenfis.

] nouam eius

rium 4. Pedeponti 1743. ve

Edit. ip Gall. Biblioth. TAO-.H.I' X. etc. etc.

b) ex

cæ&o

133

;,äj'si;ne "T

b) ex Receutioribus :- Ss. Pü I . Pot. Max.

ao j

Refpon(io ad Metropolitan. Mogunt. Treuir.

etc, etc. 8. Leodii 1790. . Celf. Gerbert Mar-

yi, Nige

tin. Principia Theologiae canonicae. g. St.

ütf'aï:e»'e,i;:

Blafii 1758. Eiusdem Ecclefia militans Reg-

num Chrifli etc. repraefentata. ]I. Tomi S

d. d

ibidem r789. thiolitore 2Infelm tbeotogiz

st Ab

fe 2ibbanbiting von ber 9)tadt ver. eirde.

] dewggöïf,a

1. X. 4. Stepfing 1769. Zzbronii J«ft. Com-

a (

mentarius in. fuam Retractationem etc. 4.

fymtt

Francof. 1781. Mamachii Thom. Mar. Epift.

ad /u/i. Febron. Libri tres. 8. Romae, 1778.

ais

Ballerinii Petri de vi ac ratione Primatus

Homan. Pontif. 4. Auguft. 1770.. Sapel. La-

jri n

disl. de ftatu Ecclefiae et füummi Pontif. po-

qnau

teftate, Liber fingul. 4. ibid. 1767. Febro-

ILH h

il J

nius Zbbreuiatus cum notis Tomi V. 1785.

i

M

Kiusdem Breuiculus modernar. controu. feu

compendium Febron, abbreuiat. 8. Auguft.

l

!

1789. Otattlero 23en. mabréé ^yerufalem,

fl

j

ober über religióje 9nadjt unb Zoleramy. S.

Vl? W

3Iugfputg. 1787. Le Blanc C. L. Introduc-

Ti

tio ad /oan. Coruin. lus can. 8. ibid. 1790.

£ory tliidyael lleberfegungen über bie Giez

EP i

maít ber firdbe unb beé Gitaateá. g. ebenb.

(ute!

(

1792. jEinee Unaenannten Girunb(áte yur

apüöL

eftftetiung unb 3fuftredytbaitung ber Gintradhf

gLIDL

sotfden ber politifd)en unb firdbticben 9)tadyt

$:^

X. 8. 1785.. Simmetmann 23en.. $tage,

Toie toeit unb auf maé für Gegenjtánbe erz

2

[

q

Jb

fttedt fid) bie geifttioe, Gieroalt ber oberftem

Y

tih

Jotfteber ber $ürde? 9. fempten. 1786.

i

;;;;

Zimmer B. P. Di(s. dog. de vera et com-

yil

pleta poteftate ecclefiaftica. 8. Dilin. 1784

0"

Raitmayr.G. Ordo regalis in- Ecclefia Doi

" "j a

Qu

etc. 4. Auguft. 1765.. Kühler. Greg. Difsert,

A

de vero Écclefiae catholicae ftatu..4.. Mo-

gunt. 1775. Tlhomas Corb. Spïcilegium'"theoï

) d

3

Ogn

134

mggggäo

log. de. Ecclefia Chrifti, 4. Salisb. 1751.

Pogl Berthold Ecclefia, feu appendix In-

troduct. in 'Theol. 4. Salisb. 1744. — Erdt

i Y

Bertrand Ecclefia Chrifti regnans in fuo

regimine a ftatu politico independeus fta-

bilita. 8. Augufít 1783. Kevmi Gregorii

Jrautwein, Praep. ad inf. Weng. Vlmae

Vindic. aduerfus luftin. Febron. etc. 4. Au-

guft. 1765. . Adifis porro, fi lubet , Zall-

bï

epeinii Greg.. Schmidt ,4nt. — Schenkl Maur.

a Riegger Paul. Sthmidii Iolf. Held iVil-

leb. . Oberhaufer Ben. etc. opera iuridico-

(canonica vnacum Durii, Nelleri, etc. etc.

aliorumque eruditis Difsertationibus hanc

circa materiam ia JSchmidt Znt. The/auro

felectar. Difser. occurrentibus. -- Sed plura

de iftis lurisprudentia facra dabit. —

MEMBRVM Vl

GRATIA SVPERNATVRALIS.

*

18 r.

o veni, inquit Chriflus, vt vitam habeamt ,

»etabundantius habeant ; loan. 10, 10. FI-

sisigitur, quemadmodum et fructus Sr. Incar-

qnationir, totiusque operis Redemptionis noftrae

weft falus aeterna, modo variis, non vtique no-

T

ftris, quae plane infufficientia et improportio-

mata funt, fed quibus ipfe nobis mifericorditer

el

profpicere .dignatus eft, .mediis adplicanda,

fuorum ex praecipuis eft gratis fupernaturalir

ictualis, p

raefens. confiderationis .noftrae ob-

iectum.

182»

L

: --:GW—QO

13

A

$. .

1 glz.

yentix

T. D

.Haec-varia, fed fe

mper admiranda opera-

ans n d

tur ratione:

pendens:h-

a) exterme per media, quae extra hominem pofi-

tti gt

ta füunt, auxilium praeftàndo, vtilex eft,

g, Va

praedicatio ! Euangelii ;

Chrifli exemplum,

,elt. d

4

r

Eiusue miracula etc, Gratia externa !

ibet Z

h

:l

feni) Vr

b) inierue, illuftrans intellectum, vt adpareat ,'

quod latebat, et fuperno inflammans volun-

liil

tatem amore, vt fuaue fiat, quod non de-

4 Tütidt

lectabat, Gratia interua ! definita ideo ab Zu-

, lt.t

ybus hat

guflino: ,,infpiratio Sanctae dilectionis, vt

» Cognita fancto amore faciamus. ,, Contra du-

. Tj

as Pelag. Epift. Lib. IV. n. XI.

lp

d

Conor, Errant igitur, qui gratiae actualis ef-

fentiam vel

3) cum ARNALDO Imzjkm]iarun»i Priore in

ip/a actione deliberata, et confenfu crea-

iurae vel

S

p

2) cum PAscuAsri0 QvksxELLOo ip DEI

iubentis ommipotente voluntate ,. vel. ..

IPI

[

!

/h

3) cum quibusdam .veteribus in . qualitate

guadam mortua reponunt.

p,?

y

.

11

1839 |

)ms no,mo

Hoc iam coelefte donum, quemadmodu?m

1 ,

(

;

nl

mere gratuitum, fic furume pariter nece[sarium

e

L]

(

4

i

jj

J

a) Graidïtum -- .nunfis"enim hom.l.mxmna:

turalibus meritis rependitur; hincaxio-

ni

j

ma: facienti etc. de eo, qui facit, Qu9

eft in fe ex viribus gratiae, eftintelli-

gendum,

Ne-

t

l4

136

oäæo

b) Necefmnmn ;

) GENERATIM -- ad omne et quodms opus

(

falutare rite concipiendum et perficiendum;

onan

id quod et hominum iuftorum refpectu te-

Ws gt

nendum eft.

n el

) SPECIATIM --

CIC 0

x) Ad initium fidei, primosque bene operandi

conatus ;

Cs

2) ad DEVM amore puro , fübftantialiter per-

fecto , profequendum ;

?r

) ad omnem et totam legem naturalem fer-

f

uandam ;

Ytet

M N

4) ad graues füperandas tentationes ;

8) ad fingula et omnia peccata etiam venialia

W0

diu vitanda; multoque magis

6) ad in DEO fmahter períeuerandum.

f

Nyfe

184.

E TIH

Quae omnia licet verifsima fint; abfit ta-

» Cïda

menex iis inferatur, liberum arblmum in prae-

fenti- naturae lapfae ftatu. fine DEI adiutorio

nonnifi ad peccandum valere, hominemque per

X

folas naturae vires nequidem moraliter boni

Cf

aliquid efficere pofse.

| f

t

!

185.

Quod porro DEI donum adeo homini ad

confequendam falutem necefsarium eft:

illud

ipfum ommi homini, faltim in quantum vere

D

ifficiens eit a diuina conceditur largitate.

186.

Ocn—4á*3o

137

186.

nis u

Onni diximus fomini, non tantum iuftis

(iciedus

vt

conantibus, volentibusque, fed et peccatori-

bus grauifsimis, fed et obduratis et obcoecatis,

imo et infidelibus; vult enim DEVS f[aluos fa-

cere omnes, ficut pro omnibus mortuas eft

yeopttl

Cunisrvs..

jallet

187.

Praeter gratiam fufficientem datur qüoqub

'alem !

eficax , quae licet mirabiliter plane in homine

operetur, minime tamen vt Caluinus et lonfe-

y

siu$ voluerunt,

hominis libertatem euertit ,

m veti

imo potius eam perticit.

188.

lu

Sed quomodo fit iftud? — — Nefcimus,

Myfterium credimus ,

fcrutari formidamus.

j

j

|

» Tu ratiocinare, eg

o mirer, Tu difputa, ego

» C'tdam ,.

M. Auguft.

mf

n

189.

ng

Doctrinae huic de diuina gratia nexus

[ierié

caufsa adponere placuit illam de diuima praede-

Jinatione, de qua quidem fequentia:

1) Vere ea datur,

2) Plane gratuita,

i

3) Aeterna, certa et immutabilis ex parte DEI,

;)

4) Quoad nos vero fine fpeciali reuelatione in-

n

certa cít;

f

5) Adligata nihilominus eft intuità adultorum

eterminato auxiliorum conferendorum nu-

j

mecro,

Hinc

I5

6) pet

138

Oæid.&o

6) per eam bonorum operum necefsitas mini-

me tollitur.

l 900 7

Licet autem DEVS non nifi gratuito prae-

deftinet, ante praeuifa tamen demerita nemi-

nem reprobat.

I9I.

Praeterea cum gratiae diuinae canales

Chriflus Dominus Ss.. Sacramenta. conttituerit,

recte de his in fequenti membro tractatur.

*) OnsERvAT. HrsTOR. quibus hiftoriam de

gratia DEI quatuor Épochis comprehenfam

enarramus,.

Et quidem

1ma) Doctrinam E«clefiae circa gratiam , fac-

tam fubinde a variis impugnationem, | genti-

liumn porro de.ea praua, rectaque [enja etc.

ad. v[que [aeculum IP. exponimus.

2da) Siflimus , quaenam faeculo 1. et P. ex-

ortae fint in Ecclefia haerefes occafione P LA-

GIANISMI £í SEMI -- PELAGIANISMI;

quorum utores, gpropugnatores, molus,

errorum Summam , fundamenta , quemadmo-

du et fivenuam antiquae veritatis defen fionem

a Ss. PoxrzFIcrBvs, PATRIBvs, CoNc.

£ic. fujceptam. promimus.

In fpecie hic S.

loaw. Cunvsosrour circa gratiam oriito-

doxiam defendimus.

3tia) ad v/que tempora prae

tenfae Refbrnü-

tionis doctrinam — .Ecclefiae circa. gratiam ,

fubinde licet impugnatam, continwo iamt

defenfatam vepraejentamus.

4ta) ad nofira vsque tempora producta deta-

vamus , quid LvrHeRvS, CALvxuvs, BA1-

vs, laNsENIVS, QvEsNELLVvs etg. contra

£grifií »

dogmata de dimina gvatia moliti *fu

quam

?æa

139

lus n

quam acriter eis j&/k PoxTirrCES ) conci-

lia, vniuer/a. Ecclefia obpofuerint ?. varias

demum /cholaflicorum ad conciliandam cum

gralia efficaci libertatem. opinioues excogita-

o t

1 16

tas proferimus.

*) Praecipue lNNocr-:NTü!s?X.q'uinque IAw-

SENII Propo[itiones in Bulla , quae incipit

CvM occasioxk etc. condemnans , et Cr.g-

T

MENs XL pev DBullam,: tuius exordium :

VuiGENITVSett. errores QvEsNELLI pro-

nfb

fligans.

l'triusque canonicam ac dogmati-

At

tam autoritatem hic contra ^ Janfenianos ,

florunà

Que/nelliflas, aliosque Nouatoves ex profz[-

prebeu

ii

[

f

fo propugnamus — His denique

$ta) addimus hifloriam PRAEDESTINATIA-

Jmm ! Jd«"

NISMI, quam circa refoluimus :

/h W

1) Sectae huius falfo Mouachos AnnvME TI-

ii

Nos, fal/o GorTTEsCHALXKVM adcu/ari.

2) Eius primordia non.nifi a W ALDENSI-

Wi

BVS, 80 WicrkrisTIs propagationem ,

jouiti

!

ab LvTrHERO autem, ac inprimis CALA

TAX

VINO, £iusque fequacibus: [upralap/ariás

, n

yunn

propugationem efse vepetendam. — Atque

1060

3) Haerefim hauc. tantae, .prout. quidaws

(ó

S,.

iactitant, haud efse antiquitatis.

ii b

n (

**) OssenvAT. LIiTTERAR. . Ád has doctri-

nas de DEÍ gratia videfis ex Ss. Patribus

Re/ü[[»

prae reliquis celeberrimum gratiae Docto-

rem S. Zugu/linum Lib. deSpiritu et Litera

y If

ad Marcellinum 'Tom. X. De natura et gratia

ad Tima[iwmn et lacobum contra Pelagium

l

"Tom. X. De gratia et liberoarbitrio ad //a-

i

VS'Bll

lentinum et Monachos. 'Tom. éodem. De cor-

j

reptione et gratia ad eosdem Tom. eodem,

et Hi-

j

gfr!ff

De dono Períeuerantiae ad Pro/perum

p

arium

Y4o

"05-;55-230

lavium "Tom. eod. et quos alios libros ad-

uerfus Felagianos elucubrauit. Addeíis quo-

que $. Profperi Zlquit. Refpontiones ad 16.

capitula obiect. Vincentian, Libro contra

Caísiani collationem 13. occurrentes; et

Epiíftol. ad Aufinum Tom. l. op. 4. in. Dat-

fani. 1782. . Fulgentii Librum de /ncar-

nat. et gratia D. N. I. C. ad Pitrum Dia-

conutm, Tom. XL . Bibl. Gall. p. 232. 329.

S. Bernardi Librum de gratia et libero ar-

bitrio. Tom. I. Edit. cit. His iungi pofsunt

Mavii Mercatoris Commonitoriutn '[om.

VII. Bibl. Gall. p.613. et Puuli. Oro/ii Li-

ber de arbitrii Libertate Tom, IX. Eiusdem

Bibl. p

.63. Conciliorum item in caufsa £t-

t definitiones , quae

lagii celebratorum acta e

in Zarduini collectione citata occurrunt,

Porro ad doctrinam de Praedeflinatione con-

fr. inter alios .S. Zugu/lini Lib. de Praede-

fiinatione Sanctorum ad Profperum et Hila-

rium Tom. X. S. Fulgentii Lib. ad Maxi-

mum de duplici Praedeftinatione ; et Eius-

dem Libros tres de veritate : Praedeftinatio-

nis et gratíae Dei. Tom. XI. Bib. Gal. E£x

1

Recentioribus vero ad has materias non fine

Qu

]

fructu legi pofsunt praeter Petauium, Dil-

| Mu

larminum , aliosque füpra p. 81. 82. adnota-

M

tos Dogmaticos praecipue Gazzaniga. Bit.

n

M. Tractatus de gratía actuali et habituali.

$. Vien. 1771. C/apodi Ludou. de gratia

Chrifti Lib. IV. 8. Tyrnau. 1769. Tambu-

yini Pet, de füumma catholicae de gratia Chri-

ff

doctrinae praeftantia, vtilitate ac necef-

Q

fitate. $. Brixiae 1771.

Oflerrieder Herm.

'Tractatus de gratia DEL. etc. 4. Oettingae

8

1762. If'aldner Fr. Xau. de diuinae gratiae

beneficiis a debito vindicatis. g. Friburg.

3768. Butiney Sigism. Difsert, Theol. de

gratla

stl

Ggï:;:gäggäüv

t4I

dibros d

ülei u

gratia füfficiente etc. 4. Herbipoli 1733.

Qnes at f

de Grauejon I[gnat. Epiftolae polemicae de

gratia et praedeftinatione. 4. Venetiis 1729.

o cos

fentps, 4

Frülich Il/olfg. de libertate animae humanae;

4

$. Anglip. 1784. Spreng lac. Couftitutio:

t de lt

Vnigenitus viudicata. $. Bruntruti 1717.

Confr, de eadem, quae Clr. de Berault —

hn D

Bercaflel in faae hiftor. ecclef. Tom. XXIV.

D

hanc in rem diuerfis in locis exhibet.

De-

! [ibero 1

nique, quod eft ad Gotlte/chalci Hiftoriam ,

p poli:

eam erudite expofitam videas in Clr. Zitgel-

um Ton

baueri Hittoria vei literariae Parte HT, p. 1047

(vf

t

Eiosden

fol. "-Augu&. 1754- etc). etc,

ass D

nes, QU

gecurti

iationt C

MEMBRVM VIII..

3571

Ss. SACRAMENTA.

onatd

1 Bd Ux'a

TE

H

192.

,

edelit

hii'mo Ro«

ae ipfa,; vt conformiter Catec

NUL

Q:

mano ") loquamur, aliud plane non fünt,

s 10

"TU

nifi res fenfibus fübiectae, quae ex DEI inftitu-

d

tione fanctitatis. et iuftitiae alicuius.tum figni-

ng

ficandae, tum efficiendae vim habent. .

»thabzæju

de

D

Ti

195:s

ratia

t

Ea inter primum merito fibi vindicant lo-

1 n

curh Baptifinus , vtpote per quem noua inCuHRI

" J

srOo efficimur creatura.

)ett

n

d

/

194.

jl

j ;'a

g,']lä

CA Funts D5 O Ro Lt

"À

us

142

0-53—-7&0

7

194. :

— Verum.is. N. L. Sacramentum e

&, ab Epi'

M

ftopir , et Presbyteris tanquam . Miniftris eius iu-

Qef

fe diuino ordinariis ,. a: Diaconis vero: vt extra«

fuieï e

erdinariis adminiftrandum:

t

195..

Interea in cafu necefsitatis ab omni homi-

finos

ne rationis.capace, ne quidem faeminis, Hae-

Yeticis, Schiímaticis, ludaeis, atque Gentili-

bus exceptis, non ta

?

conferri poteft; ——

ntum vahde, fed Het licite

*

196.-

Et quidi&m;,— quun eius necefsifas tanta fit,

vt nifi ab adultis vel in re,. vel in voto, a par-

uulis vero extra cafum Martyrii reipfa fuícipia-

tur, falus ab eis obtineri nullatenus pofsit, om-

ni ho4mini;,'k- æ;uæulis haud exclufis.

ii

Á

ï

n 195

Ss.

tod

^- Sed qüo-modo? — per' verba vitae in

W

Trinitatis: exprefsa inuocatione confiítens.

al

dni

198.

In Zauacro aquae — naturalem intellige —

fiue id-fiat immerfione, fiue adfperfione, fiue

dein infufione, ad valorem Sacramenti perinde

eft.

199:

m

M crcen iE

147

d

199.

bl

Sub yrae[criptis. ab . Ecclefia . caeremoniir ,

seltsit

quae ficuti vetuftate fe fua commendant , fic et

[t GX

fidei et pietatis faluberrimum ex

þiv&unt nutrimen-

tum'.

200.

Quae omnia fi curate obferüen't.ur., felicif-

Y o

fimos poft fe trahunt. fequentes effectus:

, Ht

m

centi

.1) Remiísionem peccatorum tum. originalis,

quum et actualium , poenarüm etiam aeter-

t lil

narum ipfis. debitarum.

2) Gratiam fanctificantem ;

23) Adíociationem ad Ecclefiam 5

il

4) Capacitatem ad reliqua Sacrame'nta fufci-

j*

!

pä(

pienda; denique

"; Ü

n

l

fil

1

5) Indelebilem ch

st

':1-

W

mitur.

aracterem , qui an'ïxïxae impri-

20I.

Et quidém 'efféttus hi"ex virtute Baptif-

ein

»

mo diuinitus indita, feu ex opere operato in ani-

mam baptizati deriuantur, . ex quo, ficut ex

5

aliis hucusque dictis, facile eft difcrimen ingens

animaduertere, quod Cuisriinter et IoANNIS

BaPrisrAE Baptifmum intercedit.

lg^

*) OnsERvAT. misrom, Pyaeter hi/io'?iäm er-

e/

/

rorum loc adueríus Sacrcmenium. commi/so-

perfuï

vum [equentia porro animaduertimus :

1) CunisTv M Dominum ante fuam Fa[sionem

inftituifse : Daptifmum , ses cería: videtur :

hicet

li

144

depcodeso

licet tempus, quo illum inflituit, deternti-

natum. nequeat indicari. -

^8) A?os'roLz fa//o.in folo CumxsTx ttomint

;

dicuntur. baptiza/se.

9) Geueratim Ecclefiaad. feculum usque XIII.

gtr trinam immerfionem Bagtifmum contulit:

iatina vero ritu hoc iuflis ex caufis fucce[-

fiue abrogató , smerito fubflituit adfufionem,

4) S. CveRrANvM, FIRMILLIANVM £it.

dem nece/sario requi-

ad Baptifmi valorem fi

Juuifse , ves apvicaeft z ilos tamen haerejzos

"formalis non condemnamus , vtpote qui ogi-

nionem fuam de vebaptizandis ab haereticts

baptizatis mon ad fidem, fed ad Ecclefiae

duntaxat: difciplinam pertiuere exiftimare.

l

5) Fumenetiam excommunicationts a S. ST -

puANOo Row. PomwTir. eisdem inientat i

Jolas fletit inter comminationes.

6). lu vero CyPRIANVS £, FTRMYILLTANVS

a fua ante mortem dimoti fuerint Jententia,

incertum.

9) Er

ror hic Rebaptizantium teffe S. Avav-

Pa i

srrNO damnatu

s fuit in famo/o concilio ple-

nario: quod illad ? NICAENVM ]. faijse

autumamas. '

techu-

$) J'arii olini , ügue pii/simi circa 8

menorum Baptifmum obtinuerunt - 1

-'itus "'

quos"(iqug/it-i.

4

OBSE;QVAT. LirrkRAR. De Baptifrii diui-

na virtute, ritibus, et more regeherardi ad*

ex antiqua tradi-

ultos aeque ac infantes,

tione praepririis confuli pofsunt: .. Clemens

Alexaudr. Paedagogi Libr, z. c. 6. Tom. *.

m

t 4.

oper. eius, et Stromatum Libr. 3 €

:

om,

p

Oægo

145

u

Tom. eod. Ed. cit. Tertullian, Lib

. de Bap-

tifmo et Poenitentia. Edit. 7705

as Corbin.

(eTT MM

4 Salisb. 1755. vel eius recentiís. Wirceb,

'Tom. li. S. Bafüiws libr. 2. de

Baptifmo

At Al

'Tom. Il. Edit. Ben. f, Parif 1

721. $. Grego-

rias Nazianz. Orat. 40.

ii :0;::::;'1;:

'Tom. l1. Ed. cit. $,

in Sanctum Baptifm,

aujs t

Zhmbrof. "Tractat. de

iaj

initiandis '"T'om. l1I. Ed, cit, $, Füciauus in

Libello de Bapiifmo ad Catechumenos Tom.

TANVIE

frári

Vil. Dibl. Gall. p. 257. .S. Zducuftinus in Li-

bris Vil. de Baptifmate contra Donatiftas

7 /mmi'-qf

etc. etc, E Recentioribus vero inter alios

)ft g

b n

Cir. Bertievi lofeph, de facramento Baptifmi

yi Fitdi

etc. 8. Vindobonae, 1774. -Bauer Bernardin,

de eodem Tom. III. Theolog. dogmat. Sect,

pf

Jl. Difs. l. pag. 222. Stattler Ben. de Bap-

T

?.

tifmo. 'Tractat. Vl. Theo

log. Chrift. cap. [.

o ii

P- 19. Édit. cit. quibus

addi pofsunt: Kjej-

j

ner difertatio de necefsitate B

aptifmi paruu-

lorum ex Scriptura, et pri

iis Eccletiae

yiu

faeculis 1765.

ii iF

J

Sypengler lat Geoi

,ga de ad-

miniítratione facrament

i Daptifmi. 9. Con-

ftant. 1723.

edónemann

8rans Dbiftoris

E

fdyer unb morali

fe unb

fcer interrid)

f von Der Satz

at

Floventi

ibre Seremonien, g.

Crfurf 179r.

Vx[ L f*

ni Hieron. de hominib

us dubiis bap-

tizandis. 8. Auguftae.

1761.

ranc. Emian. Sacra E

Cangiam:la

T

[;19,::'6*;

otticio Sacerdotum etc.

mbryologia , fiue de

m

circa aeternam par-

uulorum in vtero exifte

ntium falutem Libri

* 4. Monach. 1764. etc. etc.

p

3gpflf

202.

geneü d

Ti

U

"

Sacro Baptifmatis fonte regenitos ad fi-

6 MLK

em, quam folenniter profefsi funt, fotti ani-

u

)

f

/

mo profitendam, gloriofumquedeinimicis trium-

phum

——

146.

phum.reportandum, CnmisTV$ Dominus Con-

firmatione roboratos, munitosque eíse voluit.

Inde eam vt verum , et proprie dictum facra-

1hentum inftituit, quo baptizatis —- fubiec-

tum — per Epifcopum — . Miniít

Yi

xcgCA

m ordinari-

um — (extraordinarius efse poteít etiam fim-

plex facerdos poteítate ipfi delegata) manus

imponentem , et füb praeícriptis verbis Chryl-

mate ungentem

forma et tuatéria — ad

mermoratos fines aügmentuni gratiae et robu

Spiritus vnacum charactere coníertur — Iilec-

tus huius facramenti.

203.

Quod porro eft ad illius vfum, equidem

neceísarium haud eft necefsitate ,. vt aiunt,

medii; bene tamen necefísitate praecepti, tum

Diuini, tum Ecclefiaític

Tenat

des,

*) OBsERY. HIST:

tng

1) Cumisrvs Dowriwvs Saeramentum fioc

tils j

probabilius po[t [uam Refarrectionem,quau-

Naïm

do cum A po[lolis de reguo J E Icollogueba-

tur, inflituit.

2) RR. PowvrrickEs ger plura fecula fimpli-

cibus etiam Presbyteris non tautum fideles

Chryfmate coufiguandi , [ed.et ipfum Chrif-

(

eia benedicendi veniam dedere.

u

3) Omnuium primus Lvrni&nvs Confirmatio-

(0n

nem e Sacramentorum mumero expunxi ,

atl

id quod nullus antea aufus eft leretitorum.

**) OssERvAT. LrTr.: Praeter S. Cyrillum Ht*

Á rm.

ofolyim. ,Caþte':che-ü 3.de Sacram, Con

edit.

)

—

A. p

147

edit. Ben. fol. Parif. 1720. Junocentium E

pift

mägus ?

(s

1

1. Dib. Gall. Tom. Viil. p. 5435.

Jidorum

hum a.

Hifpaleuf. Lib. 2. de officiis ecciefia

ft. e,.28:

: — li

fol. Parifiis 160t. aliosque ex

antiquis , qui

A

hoc de Sacramento lucule

nter fcripferunt,

id]

Tüll

A

vfui infuper efse poísunt

L etam r

£X äecentiori(ms

Doctoribus praeprimis

Goiti Lud.

Card.

ao | vt

li J didulu:

Stattler Bened. Bauer Beraard. IHtieft

Steyht,

ULUI9. VLLI

etc. etc. quo

um opera fupra iam indicaui-

inus.

Í

isgedil

"orro de eodem hoc Sacramento fe-

quentes confuluifse iuuabit Authores: Mot-

queiti Joa.: de Sacramento Con

- ii

r:

lingae 1621. .Seiz

firm. 4. Di-

UVECgor. de fübiecto, vti-

litat

e ac necefsitate Sacram. QCo:

Mirm.

,

Salisb. 175

4 Stersinger 2Intong 916

Datibs

[utig v

h ec D. Sirinung. g.

1

AO.

m

einébrud 1773,,

m, Cq;an.

!

»:.

204.

j

Ad haec Saluater optimus fu

VLCEIH'* &WI

08 Baptifinate

renatos, ac Confirmatione ro

h.

[

Oratos nutrire vo-

lens, diuinam Eurfarifliae inftit

uit

Alimoniam ,

tanquam verum Iouae Legig Sacr

ümentum, va-

;q;mmnf

ris in Veteri adumbratum figuris,

varis a

Maioribus noftris infignitum nominibi

s.

gl

r

e

^i

205.

u

- In eo per verba *

)

confecrationis a. Sarer-

j

lilfilüi; d

H/f,'-).?:' Vi

dote **)

pl'Olata Pani! AoGOGR

J» et vinum *** n cgy.

pus et [anzuinem Chrifli

vero ac proprio fenfu

conuertuntur **

WCa;s,v?f'-"'f

quam conuerfionem Ecclefia

catholica merito y

ocat Trans[ubflantiationzm.

l

J

*) Hocefi Corpus meum. ' Hic z;/i Calix: Sangui-

j

j^

nis m.ez'; inde nec. preces , quas - Latini adíig-

2

natae

B. m

148

—— *

natae formae praemittunt, nec qu2s mox füb-

iungunt Graeci, ad illius fpectant efsentiam.

3€*) Sacramenti huius folo Miniftro conficiente.

3?X**) 'l'riticeus, aliusue naturam fpecificam panis

triticei feruans, fiue azymusfit, quo Latiui,

fiue fermentatus, quo Graeci vtuntur.

TE* Cui non quidem de Sacramenti nece['sitafe,

fict

fed ex antiquifsima tantum Ecclefiae praxi et

praecepto modicifsima aqua admifcenda.

399 9**) Ouo lutheranica Jmpanatio, ac. Confubflaa-

tiatio damnatur.

206.

Quare praecipuum hoc di'uini amoris mo-

numentum comjplectitur ipfum verum, realeac

fubflantiale Corpus Chrifii, eiusque pretiofum San-

guintm, id quod nontantum ex verbis in[hitu-

tionir huius Sacramenti, fed et verbis promijrio-

ni; Mylfterii huius inuicte demonitraimus.

207.

Habet praeterea id fpeciale prae reliquis

hoc facrofanctum Myfterium, quod non tan-

tum in fumptione, fed et ante cius vfum vere

totus, et integer fub vnaquaque "fpecie et füb

qualibet parte fpecierum facramentalium Chri-

fius Dominus vere praefensfit. Inde

1) Chrifío in Euchari(tia exiftenti fupremus La-

triae cultüs externus aeque ac internus e

:'exhibendus.

lInde

) Catholici a Proteftantibus futmma iniuria Át-

tololatrae vocitantur.

1nde

3) Eu-

P

Gäü

149

s mox fl

3) Euchariftia laudabilifsime 'iüxfa primitiuae

plsentan.

morem Ecclefiae adferuatur, ad aegrotos

onficinta

deportatur, Procefsionibus honoratur etc.

ficm p

208.

qu lat

10tf,

Caeterum q-uod eius vfum et fructum re-

peteltths

fpicit, adnotamus:

fneprit

fcotüà

1) illum. equidem adultis omnibus grauifsime

efse praeceptum , at non aeque omnibus füb

L

v,,'v/l(g

duf

vtraque fpecie.

2) Hunc vero haud efse primario mortalium re-

miísionem peccatorum , fed animae: fpiritua-

lem refectionem, et confortationem.

s m

h1 i

*) OssERvAT. n1sT. quas inter fequentes maio-

;igþm b

ri dignas cenfemus confideratione.

sb

1) Cunisrvs DowiNvs Sacramentum hoc [u-

;pmmij:li'

"A Y4. exeunte men/is INifan in[lituit.

juus.

2) lactata illa Ixxockw 11 VIIL Powrr.

—

di/penfatio, qua INorwegis, finevino facri-

ficare facta fertur poteflas, pura puta fa-

bula eft.

o [j

non

3) Certum eft, diu iam bnte /fchifma .Photia-

num latinam Ecclefiaen in, Azumo confecraf-

funf

J£» imo, in illa panis, dzuymi vfum ia Eu-

qee

chaviflia conftantam. fuifse ac perpetuum

jum v

ab. a

offolicis tempovilzusi, maxime proba-

bile nobis eft.

4) Cirtum pariter-àfb, : multas Orientis Ec-

prens h

lefias antiqui/simis- eliam temporibus rem

diuinam celebrafse

in AIzymo, non in fer-

;

me(ctqto.

ii*

IK 3

5) Pri-

"d

i50

OQ—;»)—'—W-QO

5) Primis Ecclefiae feculis Euchariftia faepe. fub

vha tantum fpecie , nemine contradicente , vel

conquerente, minifivabatur.

6) Praxin porro, vitus, caeremonias eic. iu

huius Sacramenti adminifiratione per. omne

Ecclefiae tempus obferuari Jolitas in arena :

h.

ibi quoque hifloriam inflituti Fefli Ss. Con-

POR1s CunrisrTI damus.

2) Primus Sacramenutavius erat Scoyvs Enr-

GENA, quem duo pofl fecula in érrore [ecu-

tus ef/ BkRENGAR1vS , qui tamen ad vlti-

ma vitae deueniens - .Palinodiam ceciuit,

8). Reliquorum Sacramentariorum , quemadmo-

.^ duwm ei gorum, qui quocunque demum modo

hot ci

:

vca V

7

/

yfierium hallucinate fm?t , hiflo-

riam /cifcitanti.

9) Dogmatis de TRANSSVBSTAN;NATIONE

falfifsime et omnui hifloria «epugnaute primus

Architectus dicitur PASHASIVSRADBERTVS,

3*) OnskRvAT. LrrrERAR. Ex innumeris,

qui has de S. Coena doctrinas iam antiquitus

vindicarunt, fequentes hic commemorafse

fufficiat: SS. Ephraem Syrus Serm. dupl.

de S. Coena Tom. 1I, Edit. Z/semanui. fol.

Romae 1737. et feg. .S. Cyrillus Ieros. in

Catechefi myftagog. 4. p. 292. Edit. cit. S.

Damafcen; Lib. 4. Orthod. fid. c. 14.' Tom.

1. fol. Parifiis, 1712. D. Fajthafius Radber-

tus Libr. de corpore et fauguine Chrifti. 8.

Louanii. 1561...B. Lanfrancus Libro de cor-

gore et Janguine Domini aduerfus Berenga-

- rium..fol.' Venetiis. 174$. Gezzonis Zlob.

Liber de corpore et fanguine . Chri/ii. 'Tom.

]lI. Anecdot. /urat. f. Neap. 1776. Tomo

770*

item XI. op. ä?ius. p 295. 4. Arezzii 1

ugo-

fccilemn

I5I

g j

Hugonis Lingon-'. Epzf Tractat, de corpofe

dimid,

et fanguine Chrifli ; extatin op. B. Zanfr. cits

P-335. Durandi 4bb. Troarn, Libro de corp.

et (ang. Chri/fi. ibid, p. 339. etc. etc. His ad-

n d

iungipofsunt: Fabri lo. Epif. Pien..Confu-

£ pr a

tatio erroris afserentis, in Sacram, Altar.

J i r

poft Confecrat. non efse totum et integrum

Chriftum etc. etc. 4. Lipfiáe 1537. Hofii Stae

fi Ut

nisi. Card. Dialogus de eo , num calicem Lai«

cis -- permitti fas fit 2.8, Dilingae 1558. . 7o,

orrs b

Koffenfis Epif. de veritate corporis et fan-

Arrort J

guinis Chri/fi in Euchariftia. Libri V. 8. Ant-

g al

iil

werpiae 1527. Jlitelii Georg. de Ss. Eucha-

riftia 8. Lipliae 1539. Geor/cii lac. Praelect.

quenmtfu,:

plocens. Libe: IVtus de vfu legitimo Ss. Eu-

o tb

char. Sacram. füb altera fpecie. 8. Coloniae;

^

1582. Gennadii Scholarii Fatr. Conft; Defen--

juti ]

fio quinque capitum etc, de Sacrificio, de

Azymwo, vel fermentato etc. 8. Dilingae 1581.

yman

D

de /'alentia Greg. de Ss. Altaris Sacramento

v p

Diísert. 4. Ingolft, 1599. - Madridii Chrift,

de frequenti vfu Ss. Euchariftiae Libellus,

T

8. Antwerp. 1575. et inprimis: Schenk Gal.,

Ditsert. dogm. de Communione fab vtraque.

man(fqu'f'-'l")'

fpecie. etc. 4. Oenip. 1756. 250ffuet 7y. 28es.

gt

nign. ?/bbanblung über bie Gommunion uite

n

fet bepben Geftalten g. SBamberg, 1780.. Mu-

vatorii Lud. Znt. de reali praefentia euchari-

"u i

ftica corp. Chrifli in Euchariít, de transfub- -

il (l

ftantiatione, de adoratione Eucharift. debita,

ub

de- adferuato corpore Chrifli pott S. Myfte-

"4

(

i

ff;: j

ria, de publica expofitione et circumgefta-

tione in $. Supplicationibus: in Difs. prae-

Ü [2

[ü

uia ad Liturgiam etc. etc. Operum eius'Tom.

T

z,lff

XIllL 4. Arezzii 1771. . Geruafio "ugufi. de.

ol

f

h j

Sacram, Eucharift. etc. Libri quinque 8. Vien-'

nae 1766. Sed lege(is prae reliquis Clr. Statt-'

76 i

ley Btn, de Ss, Euchariítia Tract, Vl.. c..3.!

J

r

4

quo

j

154

Oöäö

. quo. fane vix alius -maiori clafita,te, et robore

i voce

dogma praefens pertractauit, . vindicauitque.

iDEI

motiam

209.

tt prae

quemar

. Quuim porro Cunisrvs Dominus celebran-

mino fi

do Sacramentum Euchariítiae fimul etiam $2-

te Mif

erificium incruentum inftituerit, peregeritque,

1 dtendit

?ecte de eo nexus caufsa hoc loco difseritur.

| hts f

nr, F

210.

WO ge

'Ita fane! CunisrvM Dominum verum, li-

BU

cetincruentum, in vltima coena fecifse facri-

; forum|

ficium, et fieri per Apoftolos, eorumque in

| E.cce j

Sacerdotio füccefsores perpetuo mandafse, de-

j

-ftinando fcilicet veluti Teftamento vltimo vni-

uerfam vim, et fructum Sacrificii cruenti mox

a fe in cruce offerendi adplicandum ad DEI Pa-

ttis beneplacitum fub Sacramento vifibilis refec-

tionis cibi et potus in refectionem fpiritualem

animarum fidelium et remifsionem peccatorum

(

in perpetuum vsque ad finem mundi, id qui-

| &

dem tanquam doctrinam in Euangelio, Apo-

tmtoq

ftolorum Traditionibus, Patrumque Scriptis fun-

&t

datifsimam et credimus firmiter, et intrepide

D EH

propugnamus.

*

,

» SG

21I.

» u

Vereigitur CunisTvs aeterno Patri in Mis-

T

sA ( hoc enim nomine antiquifsima EcclefiaSa-

) tM

crificium incruentum expreísit ) immolatur , feu

-

gqblice ea, feu Apri'ua.tim , fiue alta fiue fübmi

a

Oäa

153

, ettobt

fa voce celebretur, — Immolatur, et quidem

lii

loli DEO Patri , non Sanctis: eorum tamen me-

imoriam- recte-ad Altare fieri, omnis et vetus

et praefens demonftrat: Ecclefiae. confuetudo :

s Cl

quemadmodum pro viuis atque defunctis in Do-

eiam

mino fidelibus plene nondum purgatis aequifsi-

me Mifsam offerri;, eadem Ecclefiae conftans

egeri

Setibi,

oftendit praxis — Immolatur, vt diuinae Maie-

ftatis fapremum in res omnes imperium tefte-

mur; [cceSacrificium latreuticum! Vt gratias

DEO referamus ; En eucharifticum! Vt pecca-

m )

tis offenfum DEVM placemus ;. Viden propitia-

(se facrþ

torium! Vt omnia denique bona im

petremus;

u ?

Ecce impetratorium! —

iise, d

lm t

*) Iam cum fic immolatur, blasphemus eft, qui

adíerit, Mifsis noítris cruentum illud crucis

Ajent D

q0E ?l'

Sacrificium iniuriari , feu eidem derogari.

hls

212.

pirul

[

2ui

— Ceremoniae porro, queis in Mifsa Ec-

l, iM

clefia vtitur, íanctifsimae, antiquifsimaeque ,

Recte

]i

0,

tantoque prorfiüs:dignae Myfterio funt,

n

Idb

etiam adhibentur veftes,

lumina etc,

etc.

lll

j

1

», Eiurmodi enim rebus , vt praeclare Concil. Trid.

» Sefs. 22. c. V, animaduertit, et /MMaieflas tanti

» Sacrificii commendatur , e& menter fidelium per haec

» vVifibilia Religionis et Pietatis figna ad rerum al-

jl )['"

» fi[simarum, quae in hoc Sacrificio latent, con-

g

» templationem egccitqntur. m

u^

i

u

K.5

AI15»

154

Oäo

H

0[3

ch quoque: Lytutgxam celebrandl lmgua

latma laudabilis fane, ac aequa Ecclefiae oc-

cidentalis praxis e& Quo circa errant, qux do-

cent

1) Lyturg:am S. et 1mpnmxs Mafsam debere tan-

tum lingua vulgaricelebrari, id quod dudum

anathematizauit Concil.

Trid. Sefs.

3X

cap. 1X. Can. IX. ,, SSi quis dixerit .

Lin-

—

» gua tautum vulgari Mijsam celebmrz debe-

» r£ — Zhnathema /it.

2) Vniformem ac vniuerfalem hanc praxin in-

utilifsimam. feu fumme noxiam efse.

) Eam non efse, nifi fpurium Romanae Poli-

ticae partum, feu ambmofum Hxldebrandl-

num inuentum.

4) Eam denique immutandi habere poteftatem

Principes feculares, feu quosque Epifcopos

fingillatim fpectatos.

*) OBSERVAT. HISTOR, Sequmtw» complectun-

íur:

1) Melrhzfrdech , mffsatzcum praejïgumns Sa-

- £rificium ,. Homo fuit, et' Rex in Salem;

sou Zngelus, non Patris Ferbum, uoti

iSp iritus Sanctus , prout cmtzqm Jomnia-

bant MelchiJedechiani.

2) Canon Mifsae , guo vtimur , atitiqui/simus

eft, ad v/que Zfpoftolica , faltzm ex partt»

defcendens tempora.

3) Nec laude wetuflatis F yturgia latina, 08'

fles facrae ,, Caeremoniae plevaeque tte.

flituuntur.

4) Solitariarum My:sarum initium ad feculum

IX, referimus.

B-

»

OS-$—O

15

J

**) OssERVAT. titTERAR. Propofitas de Ss.

i hn

Mitsae Sacrificio doctrinas praeter vetuftio-

Cl

u

"es rerüm liturgicarum Scriptores, e. g.

|

Zhnalariwm, Ifidorum" Hifgalenfem , . Rha-

t, qui

baunum Maurum ,. Alcuinum, Micrologum ,

Guilielmum Duraites etc. étc. quorum ope-

rain clafse |Ss. Patrum, rerumque liturgi-

hod

od dudit

carum T'ractatorum videantür, fequentes

infüper ex Aecentioribus Aüthores luculen-

fs. MU

"

ter exponunt, iure proin commendandi:

Bellarin. Kob. de contron." Chrift. fidei. To-

hrari d

me lll. Lib. s. et 6. Ed. cit, Zvtau. Dionuf.

dogm. théolog. Tom. 6.. Edit. cit. Marte-

prm'n ln

né Éüm.de antiquis Ecclefiae ritibus Libri

$t

tres. IV. Tomi. fol. Antwerpiae 1763. Eius-

aye P

dém "Tractatus de aütiqua' Ecclefiae diíci-

Bdebrré

pliona in diuinis celebrandis olficiis. f. ibid.

1764. Douget Stans 2Imat. Fatbotifdoe n

teeioéifungen 2c, o. S5ànbe. $. 2fugób. 1779.

poteiuit

Beuedicti XI. Commentarii düode Chri/fi ,

3 'Epiffügüï

AMatrisque eius fettis etc. et Mifsae Sacrifi-

io. Operum "T'om, V. fol. Patauii 1745.

[amy;&li-

Honoratus a S. Maria in füs celebri Critica.

Tom. 1iI. Difs. IlT, et IV. Edit. cit. JPiui

loan. "Tractatus hiftorico - chitonologicus de

gt

Liturgia Mozarabica: proftatin Actis Sanc-

g 55

torum. Tom.Vi; lulii £. Venetiis 1749. Bo-

i

na loan. Cardin. de rebus liturgicis Libri II.

'qui ,/'W

Oper. p. 194. f. Antuerpiae. 1739. Eiusdem

lractatus de Sacrificio Mifsae. Op. cit. Mu-

j

j

i

ratorii-Lud. ;4nt. Liturgia Romana vetus

i ;); F',l)'.'f/

tria Sacramentaria complectens, Leonia-

num, Gelafianum, et antiquum Gregoria-

num etc, adcedunt Mifsale Gotticüum , Mit-

li

M

fale Francorüm , duo Gallicana. etduó om-

qy! llf j

nium vetuftifsimi Rom. Ecclef, Ritüales li-

bri, vnacum erudita Difsertattone de rebüs

ul

r"W

atff

liturgicis. Tomo XlIL. Oper. eius, ed. cit,

H

(

[/ 170l

i5

Og

Gauanti "Thefaurus facrorum Rituum 1I.

(o1

Partes 4. Colon. 1736.. /Merat. Caiet. Mar.

'Thefíaurus facrorum Rituum. Tom. If. Par-

tes lV. 4. Romae 1738. Gerbert. Martin.

Monumenta veteris Liturgiae allemanicae,

Partes 1V, 4. typis San- Blafianis. 1777.

vnacum difquifitionibus praeuiis etc. &ius-

dem de Mufica S. Ecclefiae. Tomi Ll, 4. Saa-

Per

Blaf. 1774. Eiusdem Scriptores ecclefiaiti-

ei de Mütica facra etc. Tomi llI. 4. ibidem

| Bs p

1794. Eiusdem Principia Theolog. litui-

fl vot

Jcae. 8. ibidem. 1759. Seuaggii lulian.

r Sæ

Antiquit. chriftian,' Voll. 1tl. c. 7. et Vo-

i

Jum. lV. c. r. et feq. Ed. cit. Koeh/er Gre-

h

gor-

Principia Theologiae liturgicae 8. Mo-

TU -

gunt.

1788. Henkel loan. Fraucif. Difserta-

| Rn

tio de Mifsa priuata. 4. Moguntiae 1790.

f Oi:fzïj"m

Willii Franc. Ferd. Chriflus Dom. Sacerdos

le szij

fecundum ordinem Melchifedech. Friburg.

1773 Krazer. Augu/l. de Veftibus Vete-

fc

rum liturgicis difsertatio. 8. Auguftae 1780.

EKiusdem de apoftolicis Liturgiis Liber fin-

gularis 8. Auguft. 1786. Schad lideph. de

praxi Écclefiae primitiuae orandi et ofieren-

M

di pro Defunctis etc. 8. Mogunt. 1781. etc.

frfo ii

Wttis.

214.

Qto, i

Quartum in ordine Saeramentum eft Pomi-

B

od

fentia. . Nempe qui fuos voluit pretiofo corpo-

lient

re et fanguine nutrire Chriflus , eosdem pecca-

|

to mortuos ad vitam refufcitare, ac virtute 5a-

cramenti Poenitentiae reltaurare defiderauit.

Hinc remittendorum peccatorum, quorumcun-

j

quedemum, quantumuis grauium, poteftatem

m

!

Apoftolis fecit, transfurnidendam in omnes eo-

M:

Conor.

rum Succeísores.

pE

O-::::;:QO

2j

Ninm

Conor.

1) Extat igitnr in Ecclefia veri ne-

at

[om, l]

minis poteftas clauium.,

hii m

2) Nullum prorfus peccatum irremi-

allemui

fibile eft.

(itis 17

i elt, L

215.

'mi Hl 4r53)

$ tll

Perficitur autem hoc Sacramentum — om-

]| 4 ii

l

I

nibus peccatoribus necefsitate medii feü in re,

eolog. ]

feu in voto ad falutem abfolute secefrarium, at-

" lm';;.-

que a Sacramento Daptifmi plane diuer[um —

; 7 d

(2

quando Sacerdos — illius AMinifler diuinitus con-

( "

ftitutus — verba remifsionem peccatorum expri-

jj Di*

ientia tanquam formam proferens, contrito et

yotie 1f

confe[ro Peccatori abfolutionem a peccatis nomi-

yn. At

ne Chrifli indulget.

d. Fb

ts Vel

Scnor. De officiis Miniftri et Poenitentis plu-

vei

ribus in Morali.

y Lt

216.

"o

(

Aft vt integrum fit Sacramentum, /atir-

um

factio iniungenda eft, qua quidem poena tem-

poralis, poft dimifsam culpam faepifsime refi-

dua, deletur.

Hunc in finem quum et /ndui-

d p

gentiae permultum faciant, de iis hoc loco per

modum Jdpendicir.ad Saeramentum Poenitentiae

ofo t

lnerito tractari poteft.

1

n

j

217.

d

Eft autem 7

ib5

T

L

entia, quam concedendi

p

,*g

Ecclefiae Praepofitos habere poteftatem catlio-

V

,mneS

lica veritas eft, fpectata|S. Scripturae, etto-

(t!)

tius

um

158

Oc-o ts5

tius chriftianae antiquitatis doctrina, nil aliud,

)*

nifi abfolutio a poenis teimporalibur remi[ro pacca-

Ü

to ordinarie DEO adhuc per[oluendis: conce[sa per

f

adplicationeim meritorum Chrifli et Sanctorum ope-

ra potnitentiae peragentibus.

*X quo confequitur;

*)0

j

1) Indulgentias potii'simum»aä hominem a poena

temporali in foro DEI liberandum. valere.

Atque ideo

$) Earüm víum populo chriftiano maxime efse

falutarem, et hinc, vt Conc. Trid. Seís. XXV.

Decret. de Indulgentiis inquit, facrorum cou-

ciliorum autoritate probatum in Ecclefia eíse

retinendum,

3)

Solum viuis, non item Defunctis Indulgenti-

as ex certa poteftate Clauium , et cum abfolu-

tione iudiciali concedi pofse,

Hoc taàmen non

obftante

4)

Etiam Defunctis eqt in purgatorio detentis in-

dulgentias faltim per modum fulfragii concedi

poíse et eis prodeíse, recte defeuditur.

5)

Remifsionem poenarum , quael per indulgen-

tias conceditur, fieri per immediatam adpli-

et

cationem meritorum Pafsionis (hrifii,

Sanctorum, fen, vtidiomate ecclefiaftico lo-

quamur, ex Zhe/auro Ecclefiae , quem quidam

fic dicti Reformatores piane immerito vt Mo-

nachorum inuentum, aut nouitium quid tra-

ducunt.

$)

Indulgentiarum concefsionem non liberare

poenitentes ab operibus Satisfactionis DEO

perfoluendis, feu operibus poenitentialibus,

cum haec ipfa tanquam totidem conditiones

necefsariae ad lucrandas indulg

rantuür.

Quare

g'n tias requi-

Rec-

r m

a

'

Ó m"""g:,::bw [e]

E

Va v

C

g

VH'

N

ij

| 7) Recto Indulgentiarum vfu' poenitentiae ftudi-

il R

|

f

It

^

um non reftringuitur, vt .quidam garriunt ,

CORf

H g

fed magis acuitur.

TCC

*) OnssERvAT. Hisr.

COnf

.4) AD SacRAMENTVM POENITENTIAE:

inem 9?

Qu V

1) CunisTvs Dowiwvs Sacramentur hog

injlituit, quando a moriuis excitatus in-

Jufflauit. in Zdpoftolos diceus:; AccaPz-

If

maxi

ld

TE £lCc.

? ue

iCEOTU

2) In Eccefia latina vvsgue ad Seculum

UV iUls V

AT. commiuniter ,. n graeca femper ed

hodiedum nounifi deprecátiua: Zb/olutio-

nis forma obtinuit,

is hii

t um

3) NEcrAu1va coafefsiouem facramentar

lt abroga/se , ommni hifioria contradi-

joc ao

centg ad/eritur.

o dele!

4): Sic quoque eam ab IxvocEwTro IlT. as

Concil.: Lateran. primitus fuifse infits-

j

tam , falfifsime iactitatur.

etidlti

M

5' ) Sa !9

[

[)ef' ,' D

mentalis poenitentiae quis prinus

Eceflae Seculis fuerit vigor ,. quod

fati

fi:;

f

eius fucce/siuum tmoderamen , huins cas/-

Jüe? quae porro poenitentialis Miniflerii

Ü

A

pi1

n

Ms Ecclefiae 'Seculis fuerit. Difcipli-

quenw

"a, quae Seculis [equentibus etc. ?. in-

yef

01

terropati.

(üt

b)

AD DocrRIiNAM DE INDVLGENTHS :

j !

y

1): AEccle/a. pote[late hac diuimitus fibi tæ'ädia

enotii !

ta.autiquifsimis. etiam. temporibus vfa

fV. preecipug ad. getitiongm Ss. M& &-

itt

TYRVM Sec, Hiei DHWd.:etc.

j (

2

d*

2) 7ndii

Ls

lp

«

»

um pro Defunciis origo recte

àd Seci

Z!VZ;

[

IX. refertur,

W

3) Ne

«60

öä—d—äö

8) Negari neæjuit , wSeculis fuperioribus ,

licet Jemper contra. Pontificum et. Excle-

fiae ment&m , graues quandoque hac in

máleria, vitio poti/simum quaeflorum ,

irrepfifse abufuse . id tamen iure merito

inficiatur , Proteflantes . idcirco — legiti-

m habui/se a nobis fecedendi cau/sam.

**) OsskRvAT. Lrrrrg. De hoé Sacramento

ex Ss. Patribus confr. S. Cyprianus Lib. de

Lapfis. Edit, cit. Zertullianus Tractatu cit,

de Baptifmo et Poenitentia. S, Zmbrofius

Lib. 1l. de poenitentia aduerfüs Nouatianos,

'Tom. 1II. Edit. cit. iS. Pacianus in Paraene-

tico ad poenitentiam. T'om. VII. p. 257. Bibl.

Gall. . Chrufoflom, homiliis 6. de poeniten-

tia. Tom. l. op. Edit. cit. ,S. Fulgentius Lib. de

remifsione peccatorum. 'Tom. XI. Bibl. Gall.

et alii plures etc.ete, Porro de eadem ma-

teria euolui merentur ex Theolopis dogma-

ticís praecipue fegquentes :

Objfiraet. o. de

laboriofo Baptifmo etc. op. theol. in ord.

'Tom. VI Parte Il. 8. Venet, 1771. Gerua-

fio Adugufl. de Sacramento Poenitentiae. 8

Edit. cit.

Stattler Bened. de Poenit. Sacram.

'Tractatu Vl.cit. Bauer Bernardin. Tom. lif.

M

LEU

Difsertat. IV. pag. 583. Edit. cit. //wfi

Steph. 'T'om. V!. Ioftit. Theol. p. 488. etc.

uj

Edit. cit. quibus adiuagi pofsunt: £ay YUie

hu

libalo bie gebeime Sbrenbetbt, ober baá fa

tem f

tbolifd)e sSuffatrament aué ber gatrologie —

« qU(

ber SGater &ebre — Dberoiefen. 9. S'emnten 1799.

SWers 2Hoyf. Srage: ob bie Qlibt fcint

|

€&ünben u beidoren erft nad) bem XLL. *jabte

bunbert eimgefübrt foorben fep ? — 4. 9lugab.

1784.3€. Seiz Gregor. de Confefsioris 5a-

crament. neceísitate etc. 4. .Salisb. 1750-

Hofmaun Theod. Dilsert. Theolog. de diu

inaà

in-

oæ&.—*-*-o

161

lþcpm'orghs,

tim ii B

inftitutione fpecificae confefsionis, eiusque

necefsitate. 4. Moguntiae 1780. Praeterea

ii li

quod eft ad do&trinam de Indulgentiis, Scrip-

T

tores nominare fequentes ex rnnumeris fuü£f-

1l r n

ficiat: Aoberti Bellarm. de Indulgentiis et

TT

lubilaeo Libri H. 8. Colon. 1600. 4fmort

ii

Eu/eb. de origine, progrefsu, valore et fruc-

M

tu [ndulgentiarum Hiftoria polemica..fol.

us L.

Venet. 1738.. an Rauft. Franc. Opufculum

hiftorico - theologicum de Indulgentiis. g.

|'rachti d

Monachii 1725.. Patuzzi Finc. Inftructio cir-

» Al

Nouatiabs

ca doctrinam de Indulgentiis. $. Auguftae

1784. lacobi I. Vindiciae Indulgentiarum ad

ja Danie

T

mentem Ecclefiae contra D. Kemper. 8 Mo-

guntiae 1788.. Zürcher Gerald. Hiftoria poe-

je poeril

nitentiae publicae. 8. St. Galli 1752. Con'r.

vlius Liq.»:':

Ll BibL

quoque hanc in rem eruditae Di(sertationes,

quae aduerfüs Indulgentiarum | Negatores,

o gidon I^

finiftrosque earum [nterpretatores in Tomo

lg dgne

VHI. ber

jui ht

getammelten. &driftan ac, . 8. 3iuge

fv

urg *t. collectae proftant.

«leol. 'm Oïäx

7 n

Vi

218.

nit. t

; [0

Sacramentum Poenitentiae recta excipit

cit, i?

Sacramentum extremae Pnctionir, vtpote illius

complementum. — Suocramentum diximus ,

) 4

AMarcu

apud

la

:

m quidem infinuatum, per Jacobum au-

r

tem idelibus commendatum, ac promulgatum :

atl

ex quo porro di(eimus, quod illius fit:

Qul

j

I) Subiectum — infmatur aliquis ia vobis.

N

2) Minifler — inducat Presbyteros | Ecclefiae ,

il

tl

quod non obeít, quo minus, Ecclefiae pra-

s

Xi id teftante, et ab vno illud valeat admi-

ls,) W

d

n

I

L

3) For-

162

us s a

3) Porma — et orent fuper eum ,

4) Materia — vngentes eum oleo ,

5) Effectus — . Ovatio fidei faluabit infirmum ,

et. allewiabit eum Dominus ; et fi in. peccatis

Jfit». remiitentur i. lac. $, 15. etc.

*) OnsERVAT. HISTOR.

QU

^

1) Tempus , quo Cunxsrvs Sacrameutum hoc

A5 g

inflituit , verifimiliter intermedium illud. in-

Qire Mj

ter Refurvectionem et Afcenfionem fuit.

QUoper

2) Eypiflola B. lAcoar, ex qua locus cla/sicus mox

^

r

relatus defumptus eft , [umme authentica eft.

fudi

:

2) NNou abs re tum hic , cum .alibi confugimus

'

Iris Y

li Ser

ad. difciplinam arcani, quam a primis Ecce-

fiae feculis viguifse. factuwm. certifsimum eff,

fingtf

Sectariorum argumento nega

Vtz'uo foluendo op-

l

gortuni/simum.

4) Haereticorum primus fuit LvvnERvs, qui

hoc aduevfus Sacramentum clafsicun cecinit.

1)

T. LITTERAR. Legere ad has doc-

**) OsBsERVA

trinas iuuabit: $. Chrufoffomum Libr. I1l. de

Sacerdotio. 'Tom. 1. Edit. cit. S. Cyrillum Zle-

xandr. Libr. VI. de adorat. in fpiritu et veti-

j

tate. Tom. l. fol. Bafileae. 1528. S. Gregor.

M. Lib. Sacrament. 'Tom. I11. oper. Edit. Be-

ned. £. Parifiis 1705.. utliorem operis de Vi-

fit. Infir. Tom, IX. oper. S. Zugu/t. Edit. cit.

etc. etc. Porro ad cognofcendam Ecclefiae

graecae cum Lati

na hoc in dogmate confenfio-

nem euolui meretür:- Jeremiae Pairiarth.

Conft.. Cenfüra aduerfus Wittenberg. Luthe-

ran. quae in Conc. CP. fub Partheniodeanno

1642, etin Bethlehemitico de anno 1672. con-

firmata fuit. g. Dilingae. 1582. -Denique prae-

ter Theologos dogmaticos iam citatos huc

quo-

Oæü

163

quoque faciunt,

quae habet Martene Lib. I.

de antiquis E

cclefiae ritibus etc, Ed

"

it. cit.

et Sacarelli t

d

ar Hiftoriae Ecciefiafticae

P if

'1*

j a

om. 1l. p.78. et feq. Edit. cit,

etc,

ett.

21g.

Quum

porro.C/zrz'/lu: Dominur omnes ho-

at

mines nolue

rit omnium Sacr

amentorum conífti-

jm ii à

tuere Miniftros ,

in fa.

Ordinis inftituit Sacramentum :

quo per manuum e

jf ii

plicopalium impofitionem fub

dientia d

praeícriptis verb

is recitandis íactam , Ccertis per-

fonis poteftas

iuftgihi

(tabilis fungendi Chrifli minifterio

ii Ed

in Sa

fanctifica

cramentorum confectione, vnacum

gratia

fsumm l

nte, confertur.

Sequitur ergo:

;]biïmoo;

1) Sacram ordinationem "

qua haec pntä&as Mi-

niftris tr

aditur, verum practicum N. L. Sa-

'HERVS!V!,'.*WA

cYameutum e(se,

Sipun t

2)

Materiam eius efsentialem f'olarh manuum

*

d od

epifcopalium i

pofitionem efse ; formam ve-

ro illis conftitui

verbis,

L.l

quae manuum impo-

yrile

fitioni correfponden:.

itg ei

]

3)

Ia

"

Miniflrum facramentalis'ordinatïonis folum

$6

piftopum agere ;

quod ita certum eft, vt

x D

etiam Épifcopus

haereticus, fchifmaticus;

| El'ig Cf l

fimoniacus intrufi

us ,

et excommunicatus ,

j

valide po(sit ordinare.

«'.:,'

fb

4)

Subiectum S. Ordinat

gul f

i

ionis non omnes homi-

hinf

mines,

fed folos Va/culos , exclufis faeminis

huiüs Sa

um

in quib

cramenti prorfüs incapacibus, eíse;

IU

u

US tamen prae

ter Baptifmum, fecun-

)

dum leges Ecclefiae

quaedain qualitates, et

f

conditiones requi

runtur, quas infra in Prac-

jj

tica Theologia de

clarabimus.

Denique

j

h33

5) Kf-

164

Or-*-;äæö

-5) Effettum huius Sacramenti praeter potefta-

tem S. quae confertur, infuper augmentum

gratiae lanctificantis efse; quo etiarm fpecia-

tim character, quiinprimitur , referri de5et.

H)

220.

- Et haec de facramentali ordinatione ge-

neratim: nunc pauca de eadem fingillatim, et

oD ^ A -

inprimis :

1) De Epiftopatu, quem vt verum Sacramen-

tum, atque vt ordinem a Presbyteratu pla-

ne diftinctum , defendimus.

2)

Sic pariter. Presbyterorum , Diaconorumque

ordinationes vt vere facmmentales habemus.

3)

Harum vero ex numero iure excluditur Sub-

diaconatus, multoque magis tminores, vt

vocantur, ordines; wvtpote, qui non nifi

ecclefiafticae ordinationis fpecies (unt.

'I*) OnsERVAT. HISTOR.

1) SavvaATon wosrER Ordinis Sacramtn-

tum in epulo poflremo inflituens ,. confirma-

uit illud poft Refurrectionem , — Apo[iolis

elargiens SexayTvw SaNcCTV M.

2)

ZInglicanae Ordinationes vel ex ip/a forma

inualidae pronuutiantur.

3)

Diaconif:

veram Ovüinationem.

i/sae antiquae non adfumebantur per

]

t&tfon

Inter LgoNEM IV. et. Benedictum III. fe-

4)

LT

di/se in. Petri cathedra Mulierem. Joannam

nomine , putidi/sima fabula eft,

Vr

B)

Chor - Epiftoporum notionem, in Ectefia

d Vb

NY

originemy, frequentiorem in quibusdam re-

. gie-

p

oæo

165

er yitd

augmemïm

gionibus vfum, priuileg

ia etc. tandem- ab-

tn j

rogationem quac/iti tndicabimus.

ofermi od

**) OnsEnvAT. LrrrEnAR. Egregium ad pro-

pofitas has de Sacram. Ordinis doctrinas pe-

nitius intelligendas vfüm praeftant ex /nti-

quis: $. Dionyfii Zreopagitae Lib. de Hier-

aüone g

arch.

Scclef, c,

. Tom. L'fol. Venetiis

]latim, &

1735. $. Chrufoftom. Lib. ITI. de Sacerdotio,

om. I. Oper. Edit. cit. S. Gregor. Nu/sen,

Orat. in Baptifma Chriffi. 'Tom. 1. £, Parif.

Sacramt

1605. S. Zimbrofii Lib. de dignitate facer-

teratt j

dotali. 'T'om. IV. Edit. cit. ex Aecentioribus :

Fetau. Diomyf. Lib.1. de ecclefiaft. Hierars

od

chia. T'om. VI. Edit. cit. Gerua/io Augu/t. de

Sacram. Ordin, Edit. cit, Statter Benu. 'Trac-

ls hobano

dydt

tat. VI. de Sacramento Ordinis etc. aliosque

dogm. cathol. Tractatores: quibus adnume-

minat "

ramus Jeuer Guilielm. 'Tractat. de Hierarch.

M

j

Ecclefiaft. 8, Antwerp. 1666. Santmayr

Gratian. Ordo regalis in Ecclefíia DEI Sacer-

dotii, 4. Auguft. 1765. Müller Ioan. Difsert.

canon. hiftor - theol, de praerogatiuis Epi-

Stl- i

fcoporum ex diuina inftitutione 4. Mogunt.

j, 0

1779. De fabula Papifsae Ioannae, fi lubet,

p

confr. praeter Hiftor. Ecclef. p. 19. citatos

Mi

Beilarminum , Gretferum, dubertum Mirae-

um etc, etc.

Jka

T UM

22l.

"

. Denique vt iam a teneris. fideles ad om-

nem formarentur vitae fanctitatem , Chriflur Do-

sl

li

minur contractum fidelium matrimonialem ad

d

lil ll

Sacramenti dignitatem euexit, illudque fub cer-

ta verborum forma a Sacerdotibus ad

ri voluit.

u

3.

Quamobrem :

7

E

L 3

Matri-

166

.æäo

1)

1) Matrimonium non mere theoreticum , fed et

practicum. N. L. diuinitus inftitutum Sacra-

mentuin eft.

2)

2) Materia eius in actibus contrahentium ,

3) Forma vero in verbis a Sacerdote coniuges

benedicente prolatis his et fimilibus: .&go

$c

vos coniungo etc. confiftit.

4) Miwjirum. eius agit Sacerdos benedicens,

non contrahentes.

^

5) Effectus denique eius eft gratia conftans ad

implenda officia ftatus coniugalis auxilio

futura.

222.

Yi

Quod porro fpectat ZMatrimonii proprieta-

fn

* yna

te, potiisimum adfignantur :

» JUtt

Concil,

1) Zmnitas, qua prohibetar Polyuiratus et Po-

lygamia fimultanea, permittitur nihilominus

?

fuccefsiua.

$) Indi/solubilitas, vi cuius nequidem in cafü

adulrerii, feu cuiuscunque criminis, etiam

infidelitatis etc. diuortio quoad vinculum

'locus efse. poteft.

FSCHOLION. Haec tamen intelligenda funt de Ma-

irimonio confummato; nam illud, quod ra-

tum dicitur , Profe/sione veligiofa, Difgen-

Jatione Pontificia etc. dirimi. poteft.

253.

Vtautem /itcite et valide Matrimonium con-

li

trahi polsit, requiritur:

| 3) .«£i-

Oerrie30

167

Q (

- 1), "lbfentia omnium impedimentorum impedien-

tum dur

—

tium , et multoï magis

2

À

——

——

—

—

dirimenti-

Ti

um fiue abfolutorum , fiue refpectiuorum etc.

te coQpt

a nobis in arena recenfendorum,;

lius: Jj

Scuorrow. Eiusmodi impedimenta et latuit. Ec-

clefia ,. et pro fua in difpenfandis Sacramen-

Yenediceti

tis legitima poteflate etc. flatuere pote[! ; quo

tamen abfit, vt ius illud ,. quod eadem in

materia licet fub alio vefpectu feculari com-

otftaus «

[s auxii

petit poteflati, negemus, vt potius compro-

bemus.

224.

Denique haec noftra fides eft cum Eccle-

gt

fia: ,, Si quis dixerit: cau[ras matrimoniales non

» [pectare ad. Iudicem ecclefiaflicum , anathema fit. ,

Concil. Trid. Sefs. XXIV. c, I. Can. 1£2.

ssl

pihooitt

*) OBSERVAT. HISTORICO - CRITIGAE:

I) T*mpus, quo Sacramentum- hoc inflitutum ,

IT

idem, quod fupra de extrema victione , ad-

1gnamus.

Jis , eþiü

vins

2) Inter BuHAM VinGINEM £t S.losEPHVM

verum Matrimonium interce[sit..

3) Libello vepudii dato. vinculum

T H

þ"matrz'monii

j qWJ

[

veuera folutum fuit.

T

4) Circa fecundas et vlteriores nuptias, quae Ec-

clefiae tum latinae tum graecae fuerit. Di-

ftiplina etc. 2 quae porro impedimentorum

divimentium etc. eccle

quatfiti. —

ja/ii;m:'um hf]ioria etc. ?

[um Wlï

**) OssEnvAT. ,LiTrE.RAR., Magnf;& cum fruc-

k

tu ad has doctripas legi poterunt, eX Zti-

quis : .. Tertullianus Lib, g. ad.Vxorem c. v

It.

de

)

4

168

OO

de matrimon. cbhriftian. et Lib. de Pudie,

Tom. II, Edit. cit. S. Zmbrofus Lib. l. de

Abraham. c, 7. Tom. I. Edit, cit, S. Zugu-

flinus Lib. de bono coniugali aduerfüs loui-

tiian, Tom. Vl. op. Ed. cit. et Libris duobus de

nuptiis et concupifc, ad aler.. Comit. 'Tom.

X, op. eius Edit. cit. etc. ex Aecentioribus

autem praeter Dogmaticos fupra citatos prae-

cipue Cir. Geruafio Zugufl. IPefl Steph.

Bauer Bernardin. fpeciatim bic vfui efse pot-

E

fun:: Statiler Ben. de Bono coniugali etc.

ficmmen

$. Euftadii 1781. Ebert Eufeb. Minifter pro-

Quit

teftanticus declaratus ineptus ad adfiftendum

Matrimoniis Catholicorum. Auguít. 1775.

Francifc. Obertliüir. Sacerdos Sacramenti Ma-

trimonii

minifter ,

Difsertat. 4. Wirce-

]

burgi 1777. 2ienbiere Gbaufen über bie

ben 3Beltprieftcrnoc, vorgefegten Sragen Cin-

primis quod fpectat Miniftrum Matrimonii )

-S5anb Ill. $. 3Bien 1785. — Pri/cianen/is Iulis

1.

de Matrimonialis Vinculi firmitate 4. Dilin-

gae. 1598. Zacobi 1. P. Indifsolubilitas vin-

culi matrimonialis. 8. Moguntiae. 1788.

I:Schlofser Franc. .Xau. Difs. inaug. de indif-

folub. Matrim. in infidelitate contracti con-

uerfo ad fidem Coniugum alterutro. 8. Fri-

burg. Brisg. 1780. Chriffiani a S. Pr[ula

Difsertat. de coniuge infideli facto fideli.

$. Bambergae 1782. Pronat Martin. de eo,

D

quod iuftum eft, in matrimoniis infidelium

altero conuerfo , Difsert. 4. 1780. Kupprecht

in notis hiftor. ad Lib. IV. Decretal. Tit. x.

Tom. 11. 8. Auguflae. Marci Z/fntonii Capuc.

Difquifitio canonica caufsae decifae diuifarum

poteftatum in legibus matrimonialibus impe-

dimentorum dirimentium. 4. Mogun, 1780.

Jürr Difsertat. de domino territoriali pro-

teltantico fuis fubditisjcatholicis in impedi-

menr-

Oæo

169

, de

mentis Matrimonium iure eeclefiaftico diri-

i U. 1

mentibus nulliter difpenfante: in Thefaur.

, $ A

lur. can. Ziluflv. /fnt. Schmidt. Tom. VT. n.

duerlos b

Yisduobtsd

17. Sthinzinger lof. Z4nt. Difs. hiftorico-

paftoralis de reualidatione Matrimonii inua-

Cmit T

lide contracti. 8. Friburgi 1780.

Tutustiri

itatos p

22$.

ffif i

Vil efe p

Ex vniuerfa hac hucusque a nobis tradita

oniopil &t ^

facramentali doctrina fequentia fuapte confe-

Miciler p

adfilendum

quuntur

ml IT

COROLLARIA GENERALIA.

vunenti M

1) Septem nec plura nec pauciora fünt Sacra-

, Wee

menta, a' Chrifo Domino per fe . inftituta,

Ín d !

qui (

modo ac ratione Numine fupremo plane dig-

nifsimo,

Mu

fiti K/J

2)

Sacramentorum effectus :

g 4

a) Communis eít gratia fanctificans vel pri-

lubl

ma, vel fecunda.

yiue,

b) Proprius vnicuique, gratia facramentalis,

j d »

ntraci!

c) Id porro prae reliquis Sacramentis Bapti-

0. $

mus , Confirmatio , [acraque Ordinatio fpe-

s

ciale habent, quod imprimant Characterem.

i

h

facto !

3) Singula Sacramenta tanquam verae caufsae

riin

inftrumentales vi et ratione ipfius operis fa-

; ipjd

cramentalis, feu vt aiunt ex opere operato

iypyff*

mox recenfitos beatifsimos gratiarum effec-

UL

tus operantur, atque ideo et penitus di/lincta

a uf

funt a Sacramentis Veteris Legis, et verba,

ediii

J

queis perficiuntur, non mersae promifísionis ,

lii

vel concionis, fed verae confecrationis rati-

1 l

K!.

onem habent,

ol

"

j

L5

4) Sin-

p

17p

. 4) Singula porro ex rebus tanquam tzateria, et

[/

ex verbis tanquam forma conítant, quae ideo

[

eorum intrinfecae partes funt.

[

li

5) Perficiuntur vero inteutione Mimiflri; quare

eifectus eorum, neque ab eius fide, neque

fti

a probitate dependet.

Quis vero in fpecie

t

vniuscuiusque Sacramenti determinatus /Mi-

flh

fuo loco iudica-

nifler fit, aut efse pofsit,

uimus.

Porto

6)

Sic pariter, quod vniuscuiusque Sacramenti

Subiectum capax fit, iam feorfim declaraüi-

l Wil

mus: vt autem valide Sacramenta füfcipian-

A Sor

tur, ex parte Subiecti faltim illa füfcipiendi

w [rim

intentio requiritur; quae vero ad licitam et

D Ham

fructuofam illorum fafceptionem difpofitiones

91

neceísariae fint, latius in Morali traditur.

» Tet,

» fme

226.

u IT

» ng

Doctrinae huic de Sacramentis adnecti-

(uemad

mus illam dé Sacramentir Ecclefiaflicis , quorum

dod g

nomine ceremonias religiofas ab Ecclefia infti-

Abeunt in

fetinend

tutas intelligimus,

JIS[

a) Theoretica, rem facram tantum fignificantia,

o

» (ij

vel in memoriam reuocantia, e.

2*

vjus can-

» mi:

delarum, et luminumin Mifsae S

1

acrificiof Sig-

D [m

qum crucis, etc.

»M

b)

Practica, vel ftabilem quamdam poteftatem

H

» Jl

conferentia, vel gratiam quamdam diuinam

ht

impetrantia, e. g. benedictiones domorum, agro-

rum, tempeflatum, cinerum etc. v[us aquat

*

lufiralis etc.

[

Seuoriow. la v/us facros, et fignificatus

wido-

neos maxime veritatum veligiofarum primi

À

nominis Imberg, communiterque tullo p

r fe of-

feidi-

Oæd—'-:—lo

17I

f d

fendiculo efse ; haec vero , ficirca poteffatem con-

b quae i

fevendam ver/antur, efficaciae /atis; fi circa gra-

tiam eius impetrandae vim moralem ex depreca-

jiri; qui

tione ac meritis vniuer/alis Ecclefiae habere ( guo

fie, n

corum manifefla eft houeflas atque vtilitas ) id

) ia

quidem /olidi/simis rationibus hic imus demon-

ninatus Jl

firatum.

[oco iudi

227.

Porro Ecclefiae poteflatem conuenire eius-

Sacrma.

declati

modi infltuendi ceremonias, inprimis quod eft

ad

5acramentorum difpenfationem, ' Concili-

füícipite

(üfcipieni

um Trident. Seís. 21. cap. 2. merito definiuit:

| licitam

» Hanc poteftatem perpetuo in Ecclefia fuifse,

'xïpoïmones

» vt in Sacramentorum difpenfatione ea ftatue-

tditit

» ret, vel mutaret, quae fuícipientium vtilitati,

» fiue ipforaum Sacramentorum venerationi pro

., rerum, temporum, et locorum varietate ma-

» gis expedire iudicaret ** ;

s lt

Quemadmodum etiam fapientifsime fankit, eius-

m

modi ab Ecclefia conftitutos ritus omnino efse

dl

retinendos :

» Si quis dixerit, veteptos et adprobatos Exclefiae

gniflüï'ï'

» Caiholicae vitus in folemni Sacramentorum | ad-

n (/7;'5 I,LJ:.

» minifiratione adhiberi confuetos aut contemni , aut

ii

» fine psccato a. Miniftris pro lubitu omitti, autin

»» "ouos alios per quemcuuque Ecclefiarum paftorem

Concs Trid. Seís

jl

» nutari po/se ,. anathema fit.

$

g i

7. Can. 13.

(f

TL

*) OsskenvAT, LiTrTERAR.

Scriptores catholi-

j

ci, qui de Sacramentis vniuerfim et in fpe-

cie fcripfere, fere innumeri füunt, .Eorumfat

j

multos iam in praecedentibus annotauimus z

i^

operae nihilominus pretium erit, praeftantio-

(0 ftfff GI:

ctato-

yes quosdem rerum facramentalinüïma

Tes

í

172

il

res praeter iam nominatos ltic ad v(um T yro-

nuni commemorare.

Itaque ad doctrinam de

j

Ü

Sacramentis vniuer(im praeter .S. zimbrofii Li-

Ti

bros Vl. de Sacramentis et de Myfteriis cit.

ac S. Thomae Aquinatis Libr. de articulis fidei,

hi

et Sacramentis Ecclefiae etc. maxima cum

a

a

vtilitate legi poterunt fequentes: JDrouwen

Ren. Hyac. de ve facramentali Libri X. Il. To-

Y

mi. fol, Venetiis. 1773. Zuenin Cafp. Com-

mentarius Hiftoricus et dogmaticus de Sacra-

mentis in genere et in fpecie. fol. Venet. 1761.

futole lInterríd)te von ben &aframenten. 2.

Yni

$Bánbe8.SSamb. 1z84. Gerbert Martin. Prin-

t

cipia Theologiae Sacramentalis 8. St. Blafii

fheum

1759. Kiusdem de felectu theologico circa ef-

fünfemua

fectus Sacramentorum. $. ibid. 1764. Daro-

gendtm

wicz "Theologiae moralis de Sacramentis etc.

Partes ll. Vratislau. 1789. —Praeterea quod

QU

eft ad Ecclefiae Sacramentalia, eorumque an-

tiquitatem, vfüm, et vtilitatem, exinnume-

Is

ris, qui hanc materiam tractarunt, etquorum

aliquos iam fupra, derebus liturgicis agentes,

j —

annotauimus, fequentes quoque hanc inrem

DF

confuluifse haud inutile erit: Gret/eri Jacot.

Jieyhn

Libri duo de Benedictionibus. 4. Ingolft. 1615.

Quarti Pauli Mar. de procefsionibus ecclefia-

t

fticis etc. de facris benedictionibus etc. fol. Ve-

net. 1665. Fouget Franz.. 4mat. Inftitutiones

catholicae. Tom. II. Edit. Auguft. fol. 1764.

Jtippel Giteaor, 3iltertbum, LIrfprung umb

[

SBepcutung aller in ber fatotiiipen $tirde tb

tn D

tid)en Ceremonien. 8. 9Iugfpurg. 1750. &teuet

t (

*jan. lnterrit von bem 28cibroaffer. 8. £anbé

»n l

but 1789. Luid! Corbin. de nugamentis facris

Eccletiae ritibus adfictis. 4. Patauii 1756. /f/ti/-

ii

ls

enbach lof. 4nton. Libro XII. de Eloquentia

Patrum, Titulo Ll. de Proce(sionibus et Pere-

tuno:

grinationibus etc, 8. Augutt. 177;." [6]

mayt

OmïcmO

—— R

17$

fim T. :

mayr Stans bie romifd) z fatfotife Sirdyane

oetrimnde

gebrducbe jum lInterricbt oorgelegt. 2c; 8. 9)tume

Aibrili

(ben 1792. Berg. Francif. Oratio de origine

rituum ecclefiafticorum, qui circa aquata ver-

yfteri d

fantur. $. Wirceburgi 1786.. /dnonymide prae-

ticuls d

axumi n

cipuis Ecclefiae Ritibus, opufculum fingulare

: Dron

ex probatis Authoribus collectum. 8. Auguih

iLX T

1786. etc. etc.

*

7a/þ, (or.

s deYute

228.

net, 1f

UM

Vniuerfam tandem hanc de gratia. actuali

rlii, Prit

et Sy. Sacramentir doctrinam | concludimus,

$t Bl

fructum felicifsimum, quem producunt, vel

od e

conferuant, et ad quem producendum etadau-

& bin

gendum a DEO ordinantur, perfpicue expli-

mentis l

teret i

cando,

fümya

229.

ex |nnune

e[quorum

Is autem alius non eít, nifi gratia fancti-

ficans — habitualit, quam nimirum Sr. Sacra-

j

u at

menta actu conferunt, ficut ad eam vel reci-

j J

piendam , vel. conferuandam gratiae actuales dil-

TRU

settl

ponunt, et habilitant,

. ol f

fituio

230.

fol.

f

lam nomine gratiae fanctificantis, non

v?

iam extrinfecus quidam DEI fauor; fed vti do-

tl

:

&

/

cet Concil, Trid, Sefs. VI. c. 2. ,, DEI haritas

M

u

» per Spiritum S. diffufa in cordibus eorum , qui

t

» tuffificantur , ipfisque inhaerens intelligenda efl », i

6 ,//l

UOWM

cuius praecïpuos effectus nunc expendemus.

& P efö

j

Iv

n

251.

my'

174

Oäc

251.

Primus eft iuflificatio hominis, feu, vteam

Patres. Trident, Sels. cit. c. 4. deüiniunt, Tranr-

latio ab eo [iatu , in quo homo na|citur filius pri-

p

mi Zddae in [latum gratiae, et adoptionir fiiorum

ZDEI yper. [ecundum 4Adam Saluatorem nojii um.

232.

Vt vero natura et proprietates eius cum dif-

pofitionibus ad eam recipiendam — neceísariis

penitus perfpici pofsint, fequentia, quae etiam

t

defendimus, adponimus catholica dogmata:

a) Dogmata catholica detiatura tuflificationis :

X) In iuftificatione impii peccata non vt Lu-

therani volunt, duntaxat ieguníur, fed

vere zo//untur ac delentur ; ita vt homo

poft iuftificationem ron amplius maneat

iniuftus et peccator.

2) Formalis cau/sa iuftificationis noftrae non

eftiuftitia DETefsentialis, neque fola re-

mifsio peccatorum , aut imputatio iufti-

tiae Chrifli externa, fed /anctificatio, et

venouatio interioris hominis per volunta-

riam fufceptionem gratiae et coele(tium

donorum. Conc. Trid. Se(s, Vl, c. g.

b) Dogm.cath. de luftificationis Proprietatibus :

quo occurrunt

1) Jn.certituda. luflificationis obtentae, in

quantum nullus fine fpeciali DEI reue-

latione certus efse poteft certitudine fi-

dei,

p

oä&-*ï; 0

175

dei, cui nullo modo pote&' fübefse fal-

fum, remifsa fibi efse peccata, etinfta-

, Vi

tu gratiae fe efse. Concil. Trid. Sefs. VI.

t, Tuur

C. 9. 13. I4.

Jl g

2)

Inaequalitas. [uftificationis ,

in quantum

l j;z:'m:em

nimirum non eft aequalis in omnibus,

Sefs,. VI.

uojuum.

fed' augeri , et minui poteft.

Go

3)

Zimifsibilitas luffificationis, in quantum

homo. iuftificatus grauiter peccare po-

um

teft, et fic gratiam amittere. Conc. Trid.

celsari

Sefs. cit, c. 23.

2e etiat

c) Dogm. cath. de dif/pofitionibus ad'Iu/lijïcaäio-

[Dt4.«

nem recipiendam refpec"tq; adultorum neceft-

fariis:

MTR

1) Fides quidem, in quantum famitur pro

hn fl

adfenfu firmo ac certo ad aa, quae DEVS

utir, i

credenda proponit, non, vteam intelli-

vt Domo

gunt Nouatores ,; pro merafiducia, qua

üs mutet

Chrifii fe adprehendere merita , eiusdem-

que iuftitiam fibi propriam facere dicunt,

primarium locum füftinet, vtpote huma-

firae o

nae Salutis initium, fundamentum et ra-

» [olatt

dix. Conc. Trid. Sefs. V. c. g

'e

.

nihilo

io iull

tamen minus /o/g non iuflifiraí, cum

CinOu d

praeter eam et alii actus iuftificationem

volutt

antecedentes ,

ad eamdem difponant,

ylelm

et fic difpofitiue iuftificent: nimirum

j C:g'

2) Timor diuinae iuftitiae peccatorum vin-

dicis,

j

-3) Spes veniae confequendae

Chrifii.

p**elr merita

"1.

reü?'

4) Dilectio DEI :tanq

3

fontis ,

qarg- ] qmnis iuftitiae

j*

dei;

5) Odz'wþ

176

Oægäo

$) Odium et deteflatio peccatoium, ac deni-

que

6) Propofitum vitae nouae inftituendae , ob-

j

feruandi omnia mandata DEI, et (ufci-

piendi, cum opus fuerit, Baptifmi et

goenitentiae Sacramenta.

Conf, Conc.

Trid. Sefs. V1. cap. VI.

253.

Zliter. effectus. gratiae. fanctificantis in hoc

confiftit, vt homo iuftus per bona opera, quo-

rum hic requifita, necefsitatem, vtilitatemque

pandimus, vere ac proprie, cum augmentum

gratiae cum ipfam vitam aeternam mereri

**)(

-pnfsit.

*

234.

Abfit vero dicatur, hac de luftificatione

et merito doctrina gloriae DEI, vel meritis Ie-

fu Chrifti Mediatoris noftri vnici aliquid dero-

gari, vtpotius per eam fidei noftrae Veritas,

DEI denique, ac Chrifli Zefu gloria mirifice il-

luftretur.'

;

*) OnsERVAT. HIST. quibus poti/simum fiflimus :

1) Ecclefiae in hac doctrina pure. confervanda

fludium , ac continuam follicitudinem ad vj-

que prae/entia tempora.

2) LvrHER:, Carviwr, OsrAwDRI Pft.

contra dogmata de iuflificatione, merito et

bonis operibus motus , exceptiones etc. quam

iniufle egerint , hanc de iuftificatione doctri-

mnam, quam: famm non inieliexe

"aní , f vt

£au/sam

Q$QO

177

] LIM deni'

mu/fmm infelicis illius Schifmatis , cuius au-

tores exiitere, praetendendo.

onhe, Ql

3)

Recentiorum DD. Proteftantium ä Luthz-

, e ul

vi et Caluini hac in re placitis defectio-

Dogtiui

nem, et acceísum ad catholicam doctri-

onb, Cay.

nam; adeo nimirum hodiedum in ifti« fi-

dei punctis nobiscum conueniunt, ,, baf

bermalet, prout Clr. D. Sthmarzhueber

SReligtonábanboud) Zb. lL. p. 377. adfe-

rit, et oftendit, ,, ber ganye 2rift ii2

r in l

p fden uné unb ibnen faft btof auf eimen

.a' qua-

p Veeren SiBortftreit binauéfauft. ^ Infig-

Vtemqut

ne fpecimen variationis Reli

teftanticae !

gionis Pro-

fnenturm

'

, medi

**) OssEnvaT. LrrrER. Áuthores, qui aïd

hanc doctrinam de iuftificatione peccatoris,

meritis, bonis operibus etc. etc. vtiliter le-

gi poterunt, potifsimum fequentes hic in-

dicamus : ex Zntiquis: praeter S, Jenatium

M. in Epift. ad /Maguef. S. Polycarpum in

fietione

Epift. ad Philipp. (quae vtraque in Bibl.

gts l*

Gall. cit. Tomo T. occurrunt: ) .S. Juftinum

j( t

JKl. in Epift. ad Diognetum etc. Edit. cit. ina

primis confr. ,S. Bafilius homil. 22. de hu-

Veritas,

riiceil

milit. Tom. I. Oper. p. 473. Edit. cit.

$.

Chryfoftom. 'T'om. VI. oper. p. 152. Edit. cit.

S. Augu/lin. in Libr. de peccatorum meritis ,

"'Mïimusï

et remifsione Tom. X. oper. eius. Ex Ae-

centioribus vero Authoribus prae reliquis

] ,/h IM*M

videantur: Gazzaniga Pet. M. degratia ha-

m d

bituali. //;ef] Steph. de luftificatione. Tom.

V. Inftit. theol, de J/ega Zndreae doctrina

i

vniuerfa de Iluftificatione Libris XV. abío-

[

"L

lute tradita, Cura fetri Canifi. fol. Colon.

/l J[! ï'"

1572. Phagi /4gricolae defenfio bonorum

T

D

operum. 8. Zeimefü Henr. Enchiridion de

rtwt !

Co-

WSI]

vera et perfecta impii iuf'tiücatione. 8.

lon,,

178

OäO

lon. 1554. Sauftl Bonif. gratia iuftificatiua

hominis. 8. Salisburgi 1734.. Diouj/fii /«Per-

lenfis confenfus ac difsenfus catholicus pro

ftabilienda via pacis. 4. Colon. 1710. de Ha-

TRE

lnïert

geu Lud

Paülipp

de Variatione

roteftantium circa doctrinam de luftifica-

tione, 4. Moguntiae 1738

!

Et haec quidem omnia hucufque ordina-

Hae«

tim propolita dogmata et doctrinae, quae ipfa

WA 2 d

'T3eologiam fpecialem theoreticam cUmhLuunt

IH mo

quam fi gulari ac prorfus eximia charitate DEZ-

VS

T. O. M. nos, .dum adhuc peccatores era-

—

mus, com.lexus fit, quid, inquam ad nos ve-

e beatos felicesque reddendos

OEVS CnzA-

) r

lil fo

TOR,

REDEMPTOR, -.SaNCTIEICATOR fecerit ,

Thiotal

faciatque luculentiisime fane oftendunt.

Hory

i

256.

Jithy

Vi 1eamue iam nunc, Theologiae fpecialis

Aügi

logit

practicae Syíitema exponentes, quae tanto amo-

Ws Tg

Ttsy

ri, tamque ftupendae erga nos charitati digna

nos, atque iufta rependere oporteat

Veu Si«

hi

Aftes

ina emm M. Zugu[lini funt verba

Qm te crt£-

auit — redemit

ttji, 1

janctificauit — fine te: mom

m

te faluabit fine te.

D

lorüe

2fe

li

95

ts

*

EX

thftx

"s

Tiora

B.

Val

Oöæo

179

vtf

B.

njfi r

QQ|( us prO

TOR

THEOLOGIA SPECIALIS

Varistiote

IT CTDBGA

je lul

SEV

AGENDORVM.

237.

e otdint

Haec ipfa, quemadmodum Dogmatica,

juae ii

Atituunt,

varia a diuerfis ratione propofita fuit, id quod

opera moralia diuerforum Authorum infra *) ad

nte DI

M 2

(otes d-

vífum

j o

(5 (tt

.*) Henrici a. S. Igvnaiio. Tbeologïa Sanctorum Tomi

II. fol. Leodii r709. Genetti Francif. Théologia

p at

moralis. Tomuli VII. $. Venetiis 1763. Oberrauch

ii

Hercul. Inftitutiones Iuftitiae chriftianae, feu Theo-

logia Moralis Partes IV. 8. Oeniponti

1774-

Befombes lacob. Moralis chriftiana,

Tomi IV. $.

Augufae 1775. Obflraet Ioan. lnftitutiones.'The-

p

ologicae in primam fecundae £. T'omae ad Tyro-

an

nes Tomi IV. 8. Venetiis 1771. Godeau Zhutom.

Theologia moralis Partes lii, 8. Augult. 1778.

i

4dntoine Faul. Gab. 'Theologia moralis vniuerfa,

lt

Partes VIT. 8. Pafsauii 1766. Patuzzi Ioan. Vin-

Q l

l

cent. Theclogia moralis. Tom. VI. Volum. l1I. fol,

L

[

Paísaui 1770. /Furzer, Balduin. Specimen Théo-

logiae moralis chriftianae etc. 8. Ingolftadii 1775.

Luby Znt. 'Theologia moralis in Syítema redàcta.

Partes 1l1. 8. Graecii 1782.. Schanza JV/enc. Moralis

chriftiana in Sy(tema redacta. Tomi IV. 9. Viennàe

1785. Lechleituer Tliom. Inftitutiones theologicae

iaj

moralis ex Ss. litteris deductae. 8. Vlmae 1776.

Staitler Dened, Ethica chriftiana communis Par-

h

tes

180

Oæääü

vfum adpofita luculenter oftendunt. — Nobis in-

y U

terim prae reliquis, quae extant, Moralem

)

MA

cliriftianam trádendi methodis fequens, tum

ob fimplicitatem, :cum et-naturalem ordinem

) Cüïfdü

et claritatem dignum vifum efít, quod fequa-

mur

THEOLOGIAE SPECIALIS

h

PRACTICAEó

Motals

IN

SYSTEMA.

]m

- Ad aeternam a CHRISTO partaun,

lt

l?

, bominibusque paratam, Beatitatem FL

I

» DELES CHRISTLANI inde[menter

Tàà

» Juis tendant oportet. ACTIBVS — ef-

ol

Ul

» Jormatis, et adornatis ad REGVLAS

1

» ommis Moralitatis — INTERNAM

T

» CONSCIENTIAM , EXTERNAS

/

» LEGES , naturales , diuino — pofitiuas

Til

»» ett. 1. e. fuis quae ipfis incumbunt , OF-

la

» FICIIS, firenue Jatisfaciendo , VIRTV-

W

» T1BVS chrifljianis magis ,' snagisque ef-

» floreant — |Quod vt felicius , certiusque

;

contin-

[ ontdi

tes III. Tomi VI. $. Monach. 1782 — $9. £Eius-

dem &yecial Gtbid. 2. $Bánbe 8,e. D. f. 1789.. Cuni-

liati Fug. Vniuerfae Theologiae moralis accurata

eomplexio Tomi 1l 4. Venet. 1772. etc. etc,

Qæe

ISI

obisin-

» Contingat ,-MEDIA tum ORDINA.

oraem

Q5, Q

» RiA, cum. EXTRAORDINARIA

Ofinen

» efficacifsima ommibus praefto [unt. «

ii

2538.-

ALE

Hoc igitur iuxta Syftema in tres fectiones

Moralis noítra diítincta erit, ità, vt

[ma HoMINEM jicie!em tendentem ad. Beati-

pmnm

tatem, tum IN SE, lum YN SVIS ACTIBVS

um E

:

fpectatum . exhibeat.

ii

Ilda vero VIAM ofendat , qua eundem, vt

zf

ad eam feliciter perueniatur ; id efl , LEGES

QUE

varias vnacum varür, quae leges determi-

nant, OFFICIIS, quae ob[eruari, vIRTV-

qNM

TES, quas exerceri, PECCATA, quae odi[-

Taudem

EM

Jt &t fugere oportet , exhibeat.

y/

L

IlItia MEDprA ^vnacum MoT1VIS fortifrimis

bene agendi [ubminiftret fufficienti|sima , ' Le-

!Zt) Uf'

ges et Officia faciliter et visliter ob[eruandt.

(IR

J

1j

L]ZM

*) Iuüatl vnamquamque ordinatim iäm ex-

i

riiip

ponere.

L

qiti

,. [f

| " (iti

SEC-

etc«

M 3

E

1823

Dïæiæo

SECTIO *

T.

DE HOMINE AD BEATITATEM

it lomix

'

" TENDENTE.

TOROLDARD

tis, el]l

239.

f, e

num praeuie ad fequentes morales doctrinas

Ierpret

Áqutu:

Q

permultum. interfit, fcire, quid homo ad

beatitudinem tendéns /it, quae natura eius, quae-

))

i

ue virer etc. quare inde tractationis noftrae du-

lu

camus initium, ratio patula eft.

)4

el

.240.

f

Ea "Qaid igitur /omo? animal rationale! ete-

ü

nim corzore conftat, quod quidem mente longe

li

inferius eft, praeftàntifsimis nihilominus gau-

J

det proprietatibus, quas inter eminent vis cog-

nofcendi, visitem adpetendi , feuauerfandi ani-

malis, pro diuerfitate aetatis, educationis, et

potifsimum .temperamentorum.etc. diuerfimode

)

à

i'bfg exerens..:

;

.. ,Qed et anima conftat, fimplici ea quidem ,

fpirituali, immortali, cuius principes facultates

merito intellectur, et libera voluntas, ab omni

jl

antecedente necefsitate etiam in praefenti ftatu

immunis dicuntur; quae omnia ficuti certa funt

ratione, fic certifsima dijuina Reuelatione.

Eï

242.

183

QW—QO

242.

Iam mediantibus iftis facultatibus, variae

A

in homine contingunt mutationes , quas actiones

nominamus, et quidem /mmanzs , fi cum ratio-

nis, etliberae voluntatis iufluxu feuactuali, di-

recto, et immediato, feu.indirecto, virtuali,

interpretatiuo , ab homine eí

doctrns

ï'ic;uilttlr. Exquo

fequitur :

llomo à

is qui

1) Duo efse actionis humanae naturalia princi-

frae di-

pia, intellectum videlicet, et liberam vo-

luntatem.

2)

Ad actionem humanam haud femper opus

efse aduertentia actuali, vel voluntatis con-

fenfu explicito, quum. ad eam et aduerten-

qle! d

tia interpretatiua..et. voluntatis confenfus

ytelong

indirectus plane fufficiat.

3)

Semper tamen indifpenfabilitet necefsariam

nus g

As

eíse ad eam veri nominis libertatem , ita,

vt libertas a coactione prorfus infufficiens

ànii t

ü-tO

'Tandem

Oüisy d

4)

Omnia ea, quae vel vnumex iftis actus hu-

Hnode

mani principiis conftitutiuis vel imminuunt,

vel omnino tollunt, illius impedimenta exi-

ftere, qualia funt: error, ignorantia inuin-

cibilis, ' dubia, praeiudicia, vis abfoluta,

vl

concupifcentia, étüs etc. etc. de quibüs

us

plura quaefiti; quemadmodum et. vice v«rfa

5)

Omnes illas actiones recte homini in proe-

ab n

ji

mium, poenamueimputari, quorum ipfe per

rationis et liberae voluntatis influxum cauísa

effafllüt

J

feu. phytci feu moralis éxiltit

-

p

M 4

243.

184

o——-—mo

243.

imi)i

glrfnt

Si porro eiusmodi actiones, quae fic ab

jt i

homine proficifcuntur , ad rezular morum dime-

tiuntur, vel ex integro conformes eis funt, et

*)(

hocipfo bonae; velab eis vno etiam duntaxat

ex capite difsidentes . cognofcuntur, atque vel

ideo malae iure pronuntiantur. Confequens eft :

1i) Bonum ex integra cauísa, malum ex quovli-

bet defectu exiftere.

2) Actioném inindiuiduo indifferentem nullam

dari.

244.

W SLANGGECRNMIES $- Qu — CM d a i

Interea actuum humanorum «moralitar in-

terna, fiue efrentialir ex eorumdem obiecto, et

fine defumitur; exterma vero et accidentaria ex

circunflantiit deriuatur ; atque. vel ideo :actus

externus bonitatem vel malitiam actus interni

per fe minime auget, licet id faepe numero pe!

accidens contingat.

245.

Saepe etiam humani actus in efse morzli

ab inuicem aut [pecie aut nuwnero diftinquuntur :

vndenam autem vtraque.haec diftinctio repeti

Gebeat ,. interrogati.

246.

Mox diximus actus bonos non haberi, nifi

ex eorumdem cum regulis morum conformitate ;

s; (fac

DA

quare quum bonum facere obftricti fimu

0nun

1

Oïäæc

185

bonuin) fcire oportet , quaenam tandem illae re-

gulaefint, quibus conformiter agere obligamur.

X

j dme

Sit itaque

fint, &

*) OnsEeRvAT. LrrrERAR. Quþüm propofitae

doctrinae maximam partem. philofophicae

juntuvt

i d

funt, ad earum perfectiorem notitiam adqui-

yensel

rendam praeter fupra citatos Moraliftas fe-

quentia infuper philofophica opera vfui egre-

gio efse pofsunt: Barclaii Joau. lcon ani-

ex quoli-

morum $. Dresdae. 1733. von Saellberg

Aarl Gebanfen eon SSeftimimung be8 moralie

y nullan

fden 98ertbé. 4. Grfurt 1787. vWTutfcbelle

eebaftian. üiber bae fittlidoe Gute, g. xottme

dn 1788. Jorfd 2int. ^jof. Zbeorie ber

«ufern einntidfeit, 8. Sranffurt. 17899.. Setz

fter 1

gufone 216am Girunbz & ápe ber Sxoralzpbiz

iuho, &

lofonbie. . einiig. 1772. Seecte Cebrbid) ber

r a

pradtifd)en 9Dbilofopbie. g. 9Rien 1779. ff

benoe(felben Grunblebren j:p. &enntnif Deo

) acmg

menídtiden q8illen&. 9. Gortingen. 1785.

tent!

Gailetre 5j. t31. Giüdfeliafeite Febre aug SRete

gY

nunfté Grünben. 2. Z.beile. 8; Sjutnd)en. 1787.

Cittel 2fuguft. praftifdbe - Dbilofopbie . g.

Sranff. 1785. fEbenobeffelben Grláuterungen

ber tbeoretifdben unb praftifben qDbilofopbie.

mutd

8. Stanff. 1784. Ccdbelle 2fnau(t. praftifdhe

ynti^

beüof opbie, 2. & beile. 9. &alyburg 1785. Azc. x,'

j

—SECTIO Z

DE REQV-LI'*S MO.R.VM.-

I mü

I9 :

ii

EVM felicitatis- noftrae. authorem regulas

J (/w

: quasdam vitae ;agte

rnae confequerdae gra-

mm)

*

5

tia,

186

ocrlILES

»

tia, anobis obferuandas conftituifse , 'euicta

veritas eft,

TR

$

248.

füft tUt

" "Eiusmodi regulae recte bifariam difpefcun;

a,

téftitudi

tür, ita vt alia, quae exterior dicitur, Leges

varias obferuandas exhibeat, alia, quae interior

)

adpellatur, et qua Leges ad actionem fingula-

rem .adplicantur, |Con[cientiam. defignet.

De

qua vtraque in fequentibus Membris tractabi-

mus Modo de Conibieptia. V

1

;]

'MEMBRVMI.

?

DE CONSCIE,NTIA,

249.

V

'ere ea exiflit , veraque morum regula a DEO

D)

nobis propofita eít , ita.ab omuibus fequen-

da, vt aduerfu

1

S illam f)p?-a*ri femper illici-

ï'tluïn fit.

250.

?0

vt aüæ-gn ïh(lfonfü'

entia Tecürä regula mo-

)

rum fit, debet imprimis efsé vera, 1eu Legi

)

conformis, vel faltim inculpate praefumi vera;

hinc :

k

I) .Co!rlfbï&z;fi; fcrupulgfä; :

2) laxa, verbo

l

5) Oimnis vincibiliter erronéa, cum i

;

ptiidelt

veritass deponi debet;c;: ;

" Wt

OäQO

187

, CUl

2$

Debet porro Con[rientia , vt regula mo-

rum tuta efse pofsit , ' efse cería, non quidem

ipder

phyfica, minus metaphyfica, morali tamen

certitudine ; hinc :

r, lgt

e Mi

1) lllicitum eít agere fecundum confcïentïaö

ingih

practice dubiam.

Deponenda ergo eft; .fed

, D

queis principiis ? Ecce duo haec: proeo/flan-

tracto

um etc. in dubiis pars tutior étc. : lllud ve-

ro: im dubiis melior eft couditio. pofsidentis ,

extra iuftitiae materiam ignoramus,

2) lllicitum eft fequi confcientiam probabilem ,

fauentem libertati,.in concurfu

probabilio—-

ris, quae fauet Legi.

5) Illicitum eft fequi confcientiam probabilelttlli",".

quae fauet libertati, in concurfa alterius ae-

que probabilis, quae fauet legi.

obítante

- Quo nog

;l

4) Licitum e(se defendimus fequi 6pïnïo*nem

gt

t

probabilifsimam, vnice probabilem, vel no-

r IUiCP

tabiliter probabiliorem in concurfu minus pro-

babilis, quae fauet Legi.

*) OnskRvAT. LirTERAR. Vniuerfim hic füpra

P. 179. citati Authores confüli pofsunt ; prae-

U n

primis vero confr. Concina 'Tom. 1l. Oper. cit.

"n

Patuzzi Pinc. 'Tractatus de reg. prox. human.

j (dis

operation. in op. cit. Conten/on. Pinc. Tom. 3.

Theol. mor. difs. de nouello probabilitatis com-

mento, Edit. cit. Luby: L. Z4. 'Tom. I.- Theo-

log. mor. $. 223. Gazzaniga Fetr.Mar. Prae-

lect. Theolog. de actibus hum, confcientia etc.

io

tpfï i

$. Vindob, 17-64.1 :

l

252«

2

138

6036

252.

^ fam cum veritas confcientiae requifita ex

eonformitate eius ad leges habeatur, de ipfis

tanquam Aegula morum exteriori iamiam viden-

.

dum eft. lgitur

MEMBRVM II.

Y

DE LEGIBY S.

"

253.

telligimus autem Legum nomine generatiin

p

ordinationes rationis ad bonum cominune ab

eo, qui curam communitatis habet, promul-

gatas cum intentione obligandi; qua ex notio-

ne perfpicitur, quis Legum author, quod [ub-

iptum, quae materia, quis fimis fit, aut else

deþeat.

|254.

- Legum ornnium- fonr: eft aeterna DET vo-

luntas, cui tanqum regulae aéternae omnes

creaturae, diuerío licet modo, fubiectae funt,

et a quà omnes Leges deriuantur; in fpecie:

A) Naturalis, cuius certa eft:

a) exiftentia, exiftendique nece/sitas ;

b) autlior — DEVS;

&e) Subiectum — omnes homines rationis

capaces, a quibus, quoad principia, et

proximas

dec. i

189

proximas conclufiones, nequit inuinci-

biliter ignorari.

Qul

d) Sautilas, atque perfectio ;

, übiit

e) Immutabilitas, indeque fluens

T

f) Indi/þmjäbilitas -

g) Vt principium vero eius indicatiium re-

fpicimus tum diíuinas perfectiones , turm

generis$ humani fe/icitatem.

"

Ossknv. LrrTERAR.

De lege vniuerfim,

et de lege naturali in fpecie, fequentes Au-

thores legendos commendamus :

ileber

Petr. lof. Difsertatio moralis de lege. 8.

Colon. 1788. Bürgin Martin. Difsertatio de

iure naturae. 4. Rauenfpurg. 1758. Huhn-

;eneratim

!

dorf l'dal. lus naturae in fuo principio cog-

ninute d)

noícendi expenfum. 4. Auguft. 1755.. Stapff

pmmü j

loh. Sigif. lus naturae et gentium. 4. Mo-

x t

gunt, 1735.

Thomas Corbin. lus naturae

ljl

theologice expeníum. 4. Salisb. 1757. de

aj

Martini Car. Znt. de lege, naturali pofitio-

nes. 8. Vindob. 1782. Kiusdem de lege na-

turali Exercitationes Sex. 4. Vindobonae

1776. etc. etc.

Y v

2585.

oj

B) Peofitiuo — diuina antiqua et noua :

i fl

1) Zntiqua :

]

x

a) a DEO lata,

b) a Moy/e promulgata,

T

c) folos obligans ludaeos ,

d) fancta, iufta, et bona,

rat'lonis

&e) moralia, caeremonialia,

-et iudiia-

iiäle

lia complectens ;

Qs

f) quo-

190

O(-äæo

yit; ft

f) quoad haec vltima ; duo praecepta

tempore fuo abroganda praedicta ,

t illi

n lecul

£) Vereque in morte Chrifli, et paulo

poft abrogata.

1)

b) Non illico tamen vt mortua eft,

facta eít etiam mortifera, id quod

non nifi euerfo templo, et Synago-

ga conti.gerat.

2

ä

256.

2) Et Noua, quae vera ac proprie dicta

Iu

lex- eít :

tulis f

(m, v

[

a) a Chriflo Veteri ifubfütuta,

Itprobi

b) ab Zpoflolis praedicata ,

f n

c) omnes proríus obftringens homines;

füS : fe1

tiüsto

d) veteri multo excellentior atque per-

fectior,

! hoD

e) myfteria fidei, moralia, caeremo-

nialia, et iudicialia praecepta etc.

continens.

?

f) ad vsque finem mundi duratura,

g) nequidem a Papa difpenfabilis.

*) OssERvAT. LrrTERAR. De vtra-

que Lege Authores fupra p. 179. ci-

tati confr. qui füfficere pofsunt.

257.

Cum': —porro tum primi in Ecclefia Paflorer

( Them. 178.) tum et fummi rerum publicarum

artici-

Prinfipe: de Legislatiua DEI poteftate p

pent;

oä.ä—*æo

191

yrietept

pent; fruuntur et ipfi vera leges f'erendi potefta-

vedita,

te, illi quidem circa Religionis, hi autem cir-

, &pub

ca feculi res,

Quo patet:

ortu dl

I) Vtramque poteftatem a fe inuicem efse di/-

cretam , infüa fphaera jummam atque inde-

, lasl

peudentem ; ex quo et confequitur:

[ Sy[lägü'

2) Seculi Principibus ius nullum in facra com-

petere, Confr. Them. 178. -

2380

:

1e dici

Interea Lex omnis feu Ecclefiaftica, fe

ciulis fubditos in Con[cientia ftringit, ita qui-

Y

dem, vthanc obligationem neque Legislatorum

improbitas, neque fubditorum perfectio infrin-

gat, neque ad eam inducendam populi.confen-

shoninés

fus, feu acceptatio requiratur; neutra tamen

M

eiusmodi lex debitum obtemperandi inducit,

fi non eft promulgata.

caer

Conor. Zexergo »vnE PoevAr 18 ulla datilr.

:epta gt

, *) OssrnvAT. Li1TTERAR.

Ad has quoque

Uta y

doctrinas Authores quam plurimos iàám fu-

|

pra p. 132. indicauimus, quos, fi lübet,

bilis

coníulas

Videri infuper fequentes pofsunt :

[e rit

Geruafio Augufl. De Legibus Libri tres. Ed.

|

cit. Becker Clem. de origine, progrefsu, mu-

n*

:

sU

tatione, v(u, ac fenfu legüm Ecclefiaftica-

rum. 4. Monaft. 1787. ionymi Commenta-

rius de finibus vtriusque poteftatis Ecclefia-

fticae, et Laicae etc. etc. 4. Ratisbonae 1781.

Barclaii Wilhi. 9í&5anbfung von ber 90tador beg

OJ/W |

Spabftee in jeitlicben SDingen, g. Soiünden 1768,

o [

Digni etiam funt, qui his de materiis legan-

af[fCi'

tur: Zttrus de MMarca Concordia Sacerdotii

et

peüïï

192

O —R*

et imperii Libri VIIT, fol, Venet. 1770. Clau-

dius Fleurii Hiftor, Ecclefiaft. Tom. X. Edit.

(5

eit. /'an Efpen. Opera Bavrthel, opuícula etc.

Vi

i.

259.

r s

[am Legibus hisce, et inprimis chrifliana

od

varia praefcribuntur Officia, a fidelibus obfer-

uanda, cum Generalia, tum et Speciülia, de

li

quibus itidem membratim agerelubet. Initium

Ó0; g

facimus a Generglibus.

lii f

tirefar

Eïgo &

MEMBRVM Ill

DE OFFICIIS CHRISTTANORVM

B)

GENERALIBVS.

^

260.

ifariam ea diftinguimus, videlicet in Off-

Tr

cia l.erga DEM, M. Normetip[os ;.et 1.

De fingulis feorfim, et

DProximum: exercenda.

inprimis de 'Officiis erga DEVM.

26T.

L. Offiia erea DEU'M. Cogn'itione, et

Cultu eius abfoluuntur.

Ergo:

A) Cognofree DEV.

2

eiusque diuinas

perfectiones etc. ,, Haec enim efi vita at«

» terna, vt cogno[cant te elc. » loan.

UE

262.

—

(Deïïzïgæägg;?C)

T93

"t n

262.

n KUl

"i(".',ognïtio haec

Víeuaet,

adeo necefsafia diuinae

Scripturae fedula iec

tone fingulariter promo-

uetur: hinc e

a non tantum abfolute prohibita

non eft

arliti

, led potius fummqperc venit commen-

4

T

anda.

263. -

iilin, d

fritin

Licet autem V.:ïil

ifsima fit S. Scripturaelec-

tio; negam:

is tamen eam vel omnibus etiam

laicis eíse

praeceptam, vel neglectis hac in re

necefsariis

cautel-igs promifcuefor

*

"

e,c'onfultam. —

rgo et

ä64.

TM

B) Cole DEVM tuum

; quo cultu? in-

primis

d

.3) Inuterno, quo refertur -

If

1) fides diuina theologica , —;cuïus necefsi-

l

a

tas tanta eít, vt.(üne: ea impofsibile

fit placere DEO,

Intellivendum id

i

fll,

potifsimum eft de fide explicita vnius

DEI,. Remuneratoris :fapernaturalis

omni tempore nece(saria, de fide in

Jelum Chriftum , ámplicite necefsaria

in. V. T. explicite vere in N. de fide

m&äs

$s. Trinitatis etes;Reliqua de fidei

obiecto , motiuo;y proprietatibus, vi-

tiisque-obpofitis: feifeitanti etc,

(

2)

Spes hnna theolositt; cuius obiec-

| vim [ '

ium,.—— omne verum bpnum praefen-

moliuum ——

'lwm;

tis,; et futurae.. vitae;

DEL.bonitas, fidelitas, et omnipo-

N

tetuv

1b

394

Guie—a0

tentia; chavacteres — defiderium , et fr-

ma fiducia iuncta timori; uecefsitas ——

fumma, etiam refpectu luftorum, cha-

ritate perfectainftrüctorum , in qusutum

et ipfi ad acius fpei — vere houos — eli-

ciendos obligati funt; obpofita — defpe-

ratio, etprae(uraptio etc.

3)

Timor diuisus indiuiduus fpei chriftianae

comes.

Keuera Dominus magnus ét

terribilis timendus ab omn'bus eít, fiue

quia. poteftatem habet mittere in gehen-

nam ( timore feruili — licito plane, lau-

j

dabili, ac vtilifsimo ) fiue quia amantif-

fimus Pater eft, dignifsimus proin ne ul-

lo offendatur peccato ( timore filiali, il-

lo feruili longe praeftantiori, filiisque

DEL vfitatifsimo. ) Omoi timore, imo ip-

fa fide, et fpe longe maior eit

4)

Charitas diuina tleologica, qua nimirum

fe ipfuüm,

DEVM fuper omnia. propter

reliqua autem cuncta propter

DEVM di-

s obiectum ,

ligimus; ex quo, quod eiu

et motiuum , quaeque eius fit excellen-

Porro netef-

tia etc. facilis intellectio.

(:gs huius virtutis tanta eít, vt qui

DEVM corde et opere frequenti exetci-

tio füper omnia, id eft, charitate, licet

non intenfiue, appretiatiue faltim fumma

nondiligat, manfürus fit in morte. Qua-

re omnes hominis actiones morales ex

amoris motiuo, non quidem actualiter,

virtualiter tamen in DEV M fant referea-

dae. —— Praeterea

5)

frequens, humilis, adtenta, atque per

Chwiftum facienda tum Znvoratio *) DEL,

item »

tum Gratiarum Zdctio, humilitas

atque

195

oäæ—o

atque Obedieutia erga DEV M exercen-

yfir-

da, denique continua DET Znitatio offi-

un, d

cia eiusmodi funt, in quibus iugiter fefe

i qum*zxm

exerceat Chriítianus omnis; fic DEVM

if —"el.

fuum colat interno cuitu.

Sic et eun-

E

dem colat

*) Cui plane wom vepugnat Sanctorum

ehrftani

Iuvocarzro, /icita ac vtilis.

nagnüs.el

T

263$.

ín gt

ne,

b) Cultu externo : quo fpectant actus cul-

j amant

tus publici, videlicet :

voned

1) Patriotifmus chriftianus, quo, cum pro-

hibetur Religionis negatio, et externa

, fs*

« ?

falfae Religionis fimulatio, cum et prae-

cipitar confefsio Clrifíi;, et Religionis

publica.

, iil

*) Iure igitur ritus Sinenfes, et Mala-

b ;pm!

poutie

barici. damnati funt.

lure quoque

Ecclefia libros fidei ,

et Religioni

obfectm

at

nociuos legendos poteftate vere ipfi

competente fidelibas prohibuit, et

qo Hl*

"g

adhucdum prohibet.

Quid autem in

fpecie fentiendum fit de Indice libro-

t

yet

tlb

l:

rorum prohibitorum refpectu Germa-

niae noftrae, latius in arena.

ipim

"

ii7

2)

Adoratio externa iunctaintetnae, etqui-

"

g

dem latreutica abfoluta DEO ni,. et

Jl

w

Trino, Chri/lo Domino , tam ratione hu-

t

Atl

(

manitatis, quam praefentiae Eucharifti-

cae; latreutica vero refpectiua .Ss. Cru-

n

& Saluatoris no/lri, caeterisque Domi-

j

nicae Pafsionis inftrumentis deuotifsime

9)

j

impendenda, quacum minime pugnat cul-

f ,/elül

Z

tus

u

TRUE

la

—

«6

196:

OL—

DAUR

tus hyperdulicüs B. 77. M., etdulicus Sant-

lorum;, licitus ac vtilis.

Id ipfum dicendum

Ge pia, licita, vereque vtili veneratione cor-

porum Sauctorumy, eorumque JSs. Aeliguia-

Vám , et imaginum. i

*) De vitiis adorationi obpofitis Muperflitio-

nc, eL irreligiofitate eic. glura in priuatis

; exerciliis.

3)

Sanctificatio Diei Dominicae in eo pofita, vt

abfítineas ab opére feruili, vt vaces oratiopi,

aliisque pietatis operibus.

E

Intéilizendum id

praeprimis eft de; Mi/sa, et.de verbo diuino

ä

audiendo, et quidem, fi commode fieri po-

télt; in Eecclefia Parochiali; de Sacramen-

torum pia ff'equentatione etc.

* Eadem iure dicumtur de feflis diebus ab Ex-

clefia, quae oxdinandorum feflorum C hijIo-

viam eorum heic vecenfeuus ) potefiate gau-

"det, conflitatis. —- Denique recte ad cul-

tum DEI gxtewzum rédaucitur

4)

Turamentum veligiofum, quod licitum plane

eft, modo fiatin veritate, iudicio, et iuftitia,

ä

OBSERVAT. LITT!ERAR. Praeter Moralis

9

doctrinae Expofitores fupra recenfitos ad fin-

gula haec- Themata, fequentes quoque Áu-

thores non abs vtilitate legi pofsunt: ad

them. 262. confe, Luydl Corbin. Inttitut. Mo-

ral. chrift. Edit cit. Ob/traet Ioan. de locis

theolog. Difsert. l. Edit. cit.. Onymue ?f.

e$. Gntrurf ju einer Gejcbitte be& 3Sibellee

fená. $. SBürjburg. 1786. Canobücler

2jloge, fafur bie etften. Gbriften. bie beitiz

ge Cxbrift? ub ioíe lafem fie biíefelbe? g

&aljburg 1784. 'Sailer . M. in Introduct. zd

nou.

nepete o

421 97

N |

nou. 'Teft. Part. l. 12. Monach. 1780. f1Tutz

(Cendum

[one(t*

fbelle Gebaft. in ber 9yorrebe jur. 3eraus

gabe. De& meuen

hiigii

9yuündet. 1789.

Sefiam, G. VIE. $. 1. g.

ad Tem. 264.. confr. generatim. Gaz

vanioa

Fetr. /M. Praelectiones theologicae de virtu-

Nf

J

tibus theologicis. $. Vindob. 1766. Kiber

Heur. 'l'ractatus. de virtut. theologic. $. Wir-

ceb. 1767. Bauer Bernardin. Theolog. dogm,

))Gtä: V

Tom, l. S. IV. p. 1073. Edit. cit. in fpecie de

virtute charitatis coafr. S. Bernardi Tracta-

yatíonl

dum d

tus de diligendo DEO . Tom. I. oper. Edit. cit.

dinito

$e6 4 Srans v. Galeo 12, SBüder von ber

,

l/

j p

Yiebe osotteé 2. C beite g. 2lugfpuzg

1771.€6

[

hunel

eramet

lacob. de Officio hominis erga DEVM, feu

de obligatione referendi omnid opera in

DEVM.finem vitimum. 4. Augnft. 1765.

I aä 5

Lujdi. Corbin. de primo, maximoque diui-

T

nae dilectionis maudato etc. 4. Salisb. 1760.

lo t

ad n. $. huius TÀein. quod Inuocationem Sanc-

torum fpectat, videfis inter alios Gareti /o.

Liber.de inuocatione Ss. 9. Gandáui. r570.

Becani Martin. Libellus de Inuocatione s. S.

ij pfane

Mogunt. 1616. .Sche

49

M

& Gabr. Difser. dogm.

vlf

de inüocatione .Ss. 4. Auguft. 1752. etc. et

paísim 'Theologos.

l

"n

t

foris

',adfm-

aà Them, 265. 1. 2. quo de culta

S:anccorum.

reliquiarum , imaginum etc, tractatur, confr.

i Ail;

praeter Authores; dogmaticos. et;Polemicos

pt; d

jam alibi notatos Clichtouei Tod.. de Veneratio-

jl h

ne Sanctorum Libr..1]. Parifiis 1328.. imbro-

plnts

u

Jü. Catharini de certa gloria, inuocatione

Sanctorum difput..atque adfertiongs : occur-

ii

4

runt in eius opuículis editis 4. Lugduni. 1642.

(L

Lederer lof. de culta Angelorum; g. Augult

u

1761. . Eeijt 7$0. Otepb. tbcotogifc)e (Bee

"

n

banfen on -bec .SBerebrung: bet. —peíitigent. 9

dugb. 1788.

3

et

abelli

nOll-

: prae omui-b,us Cir Tros

^

t

NUA

LN! Jisti

-

198

oï--ï.;gäo

Io. C!zrg,g/ïg/l-. Difsertationes de cultu Sancto-

rum. Volum. Vl. 4. Bonon. 1740. quo in

opere quidquid folidum ac eruditum hac de

materia dici, vel legi poteft, copioül'sime

reperitur. Decultu fpeciali B. ". Mariae defe-

rei-do videfis ex innumeris cum Zhntiguis, cum

Recentioribus paucos fequentes: Cofleri Franc.

Meditationesde vitaet Laudibus /Variae Pir-

ütis. 8. Antuerp. 1587.

2Ibell

f£Luow.

SBiic. 3u Sebee. atte Liefunboen ber xicdye voln

ber befonbern 2inbadpt ber. Gbriften. gegen Die

beiigfte ^gung[rau I faria 8. Siugfpurg 1787.

Ant, q

Beuedict. X1//. Commentarium de feftis D. N.

l

leju Curifli et Mariae. Edit. cit. Yeiffen:

qler v

bacb Sjof. 2Int. von ben S'tiebraud)en bepit

Quais (

fliaria Dienjt. 2. 93ántden. 8. 1786. 3teif

üer Setoinano Yob unb yeben fHiatia 1. 8.

fcfe te1

SIugfpurg 1782. De S. Cruce, Reliquiis Ss. eo-

Qu

rumque imaginibus inter alios videri pofsunt:

ov

|

SS. loan. Dama[c. Orat. de Ss. imaginibus.

'Tom. 1. Edit, cit.. Jonae Zurelian. Epifc. Li-

SIO

:

AOAU Y

bri tres de cultu imaginum ro. Colon 1554-

Fvriderici Traiect. Arch. de vetuftifsimo facra-

rum lmaginum víu' in Ecclefia Chri/ii ca-

tholic, Liber. 8. Antuerp. 1567. Ekii lo, de

non tollendis Chriffi et Ss. imaginibus. 4

Gite

1522. Hombec a Montiafcone demonftrat. ve-

rae doctrinae de cultu imaginum et crucis

Chrifli eíc. etc. 8. Auguftae 1700. Stergelii

Carol. dé Reliquiarum cultu. 8. Ingolft. 1624.

Gretferi lac. de Sacris Rom, Imp. Reliquiis.

4. Ingolft. 1618.. Lipfii Iufti de Cruce Lib. 3.

cum notis. 4. Antverp. 1598. Züegelbauer

JMagnoal. Hiitoria didactica de S. Crucis cut-

tu in ordine bened. 4. Vindob. 1746. Gret-

fevi lacob. de cruce Chritti Tomi llf 4. In-

olft. 1600. lliber bie SPifberperebrung. 8-

Xait;. Ditsertationes morales de vfu ima-

[

gigum. 4. Treuir, 1786.

Oääo

199

h n

ad eitisdem Them. n. 3. Confr. *amine ttifz

Iao Gefdjidte ber girdyenfefte »c, 8. SSamberg

. qui

tum hcd

1734. Ludwiy Pitride eo, quod circa Mif-

:opioüläime

fam Parochi audiendam iuftum eft. Difsert.

hrigrdé

8. Bamb. 1783. adifis quoque pro hac mate-

ria füupra citat. Bened. XI7. Commentarium

fipis n

rf

de fe(tis etc. etc,

Jaria J

y L

266.

j

I

Et haec quidem illa potifsimum officia

funt, quae DEO debemus. Reftat, vt quae

ug xv

eftis 14

II.. Officia re[vectu noflri nobis incumbant

voeit

obfervanda, paucis declaremus — lam, cum

u d

quiuis feipfum amore ordinato, et efficaci dili-

s M

qtiti d

gere teneatur ; feipfum autem diligere non aliud

MTA

fit, quam verae, et perdurabili fuae felicitati

( pofSUüï:

pro viribus ftudere; patet, quae felicitatis hui-

n

us conferuandae, indiesque adaugendae gratia

bj

donte

factre nos oporteat, quae item omiftere.

j

(j *

Z67.

"

i ni bäl 4'

Sicergo varia nos ftringunt noftri intuitu

*

ii

A) Obferuanda

eu u

[

4) refpectu animae tam quoad bona

Jf Iæ'

I) natwralia , intellectum , voluntatem ete,.

u

quam

)l

2) fupernaturalia, conferuanda, et perfi-

ggaW

cienda.

5

yi

j Uf

b) — — «orpovis , eius vitae , fanitati et inte-

n

gritati per fobrietatem in victu, modeftiam

uminlabore, atque in cafu

lj

ä.

in veftitu, &udïi

4

infir-

j/

Ü

aoQ

OC2 *30

iofirmitatis per vfum Medicinatum

É

"profpïcï-

endo, et inuigilando ete.

c)

—

—

bonorum externorum — sorali-

ui^, famáe propriae *— et pliyficorum for-

tunae;.pro.guorum tamen conferuatione

haud licet occidere iniuftum inuaforem.

d)

— —— cteriarum quarumdam circumflane

Liavum, in quibus frequenter collocamut

?

e. g. gaudii, quo vtique vti pofsumus,

al

obféruatis tamen chriftianae modeftiae cau-

telis, . vel ad/

fclionis, in qua patientf;s nos

efSe, et fortes dgcet,

*

263.

4 gic et väriä Eïusd,em. felicitatis,intuifu ve-

t

niunt. .

.: B) D

etlz'nahäz?.

' --av);.refp'ectu am'mae',k cuius vero bono atnor ille

inordinafus, qui pfoprius dicitür, plane

repugnat, armis ideo chriftianis, humilita-

te praeprimis ,*et fui abnegatione coatinuo

infeftandus: incuria feipfum cognofcendi,

neglectus item facultates fuas' perficieudi etc.

—

b)

— torpóris , cuius bono aduerfa cog-

nofcuntur vitia /uxuriae , et intemperantiae :

Yerbo ea omnia, quae corporis, aut mem-

brorum:conferuationi. contraria:fünt; quo

fpectat :

;) duellum; ..

*

2) Syi illicita mutilatió, et :inþ-rirr.xis

4

"

3) fui'feu directa, feu indirecta occiíio le-

- EORRPHORNN Bronibie, peniqne

c) Va-

o äo

20f

us

"ey Váriarum oblectationum, .quae quandoque

in fe illicitae fant, frequenter vero ratio-

- quott

ne modi periculofae euadunt. Huc merito

n r

referuntur cboreae, et faltationes, faltim

vrüatt

prout nunc communiter inftitui folent. 1tem

renn,

ludi. comici, nonraro obfcaeni, denique

lufüs ex fortuita tantum forte pendentes.

tj

llocamit

*) OBSERVAT. LITTERAR.

Equidem prae-

[sumis

mifsas hasce doctrinas Catholici füpra p..179.

làe CAl*

annotati Doctores luculenter exponunt , quos

Ité$ D0$

eapropter praecipue commendamüs. Lectio

nibilominus fequentium Authorum a facris

noftris lieet alienorüm , has faltim fuper ma-

terias inftituta , nec iuutilis, multo minus pe-

riculofa erit:

Buddaei Framc. Inftitutiones

t w

'Theolog. moralis. 4. Lipfiae 1723. YOaldo

^. Ge. Ginleitung in bie criftfid)e 9toral. 8.

Cena, 1747. 28aumaarten Giatem. tbeoloz

aiíc. 9Roral. 8. alle 1762. fiZilleve ^job.

Det. £ebrbud) ber drifiticben Storat. 8. Gótz

m

tinge 1772. Dayleyo GrunbíaBe ber 900

, p

ral unb Qolitid, von O«arpve überfebt. 2.

ymilt*

fSanbe. 1782. — SDie cbriftlicbe fToral jut

atinn

SSelebrung be& 3Serftanbes unb Sailbung bes

äendi,

SDeryené. 8. Steuburg, unb Sranff. r7984.

j &t

K.c& Gottb. Oanbbud) ber drifttiden 99toz

if

rat.8. Gottingen 1787. Cittmanno £. dtiftz

TU

lic)e SOtorat. g. £eipyig 1785. tfl?enbelefobno

m

fntofeo Opera philofophica Tomi !I. 8. Vi-

; qUG

ennae 17823. Qieinbaros S. 0. €pftem ber

drifttiden 9Xtorat. SSánbe IT. 8;38ittenb. 1791.

His iungi pafiter pofsunt Phio/op

K

Izz mora-

les fupra ci.tati etc. etc.

n

: 269.'

Ü

& Pörm- quae —nofh'ïa

v

P

3

MII. Ofi-

402

oüïï-—g—äa

IT. Offieia erga proximum Üint, detetminan-

dam.

Suüt autem generatim loquendo duo

potifsimum : Charitar videlicet, et fuflitia, qui-

bus reliqua innituntür.

Ét primo quidem:

A) Charitas, qua proximum noftrum, i.

e, omaem hominem , inimicis noftris

non exceptis, ob(tricti fumus diligere

amore vtique ordinato, interno aeque

acexterno, non fterili, fed eíficaci,

qui nimirum actibus variis, iuprimis

beneficentia erga indigos ope elemofynae

cum fpiritualis, tum corporaális, :nife-

ricordia, man[uetudine etc. Chriltianum

fe commonfítret, amore denique, qui

ab odio proximi, inimicitia, inuidia,

ira, vindicta , difcordia etc. ( vitia,

quorum notiones , prauitatem , etfectus

malos, remedia etc. in arena ) longiísi-

kme alienus fit.

270.

Dein et

B) luflitia, qua inprimis vetitum nobis, ne

proximum in vllo, quod ad illum fpectat

bonorum genere laedamus, lgitur pro-

hibita eft laefio in bonis: .

Y) Zhnuimae, fcandalo, mendacio, ad quod re-

ftrictiones pure mentales recte referuntur ,

atque ideo iure damnantur.

2) Corpóris , occifione, mutilatione etc. ita, vt

calumüiatorem , aut iniquum pudicitiae ad-

grefso-

OæäO

203

t

grefsorem, vel bonorum fortunae inuafo-

rem interimere nefas fit.

?fi.) n

"" a. q.i'.'

3') PFortunae , quorum dominium duplici com-

dem:

muniter modo adquiritur :

trm,

a) naturali — originario, quo referuntur:

occupatio, adcefsio, plantatio, venatio, *)

s noimt

inuentio ** ,)

ii

DEU

*) Hinc feripetae non teneutur ad reflitutio-

nem, licet non negemus , eos ob alias cauf-

effi

i

[2T]

fas plerumque graui/sime peccare.

ii

**) Hinc bona incerta fime delicto inuentor

noytt -

Jibi habeat feruatis feruandis: bona ta-

men inceria ex delicto in cau/sas pias ex-

;; n

T

*ilnäzmm

gendantor.

, d

b) Ciuili — deriuatiuo , quo fpectat inpri-

'

mis:

l

muldis

( j 1[!& ]

&) Fj[ucapio, feu praefcriptib, quae pre

U

vtroque foro valet, fi omnia debita re--

lmlgï j

quifita concurrant.

3 [3) Pactum — contracius , cuius diuerfae

fant fpecies, quas inter praecipua con-

fideratione digua funt:

a) Contractus mutui , circa quem filiis-

familias exceptio $ C, Macedonia-

riS ] lU

&ij competit ;-Huic contractui lici-

te, et valide adiici poteft Contrac-

fpe('f.?i'

r

tus faenebris , etiamfi non adfit pe-

riculum damni emergentis , vel lu-

cri cefsantis.

Agimus hic quoque

pl t

de ceníibus annuis, de cafsis Pu-

j

pillorum , de montibus pietatis etc.

Contractus fideiiufsionis, & qua ta-

b)

h"

men mulieres ex .SC. eileiauo

p

prohibentur.

eso

*) R

odl d a )

crrar

294

H

20

*) Reliqua .de. contzactus . couflitatiuis ,

contrüriis, 'effectibus, ve[cifsione. etc.

priuatorum collegiorum obiectum [uat.

J

mus q

y)

Ftimae voluntatis dif/vofitio ,. cuius fpe-

"

Df

cies nobilifsima eft 7e/laementmm , ex

modat

quo tamen, fi folemnia nob obferuan-

tur, neque in confcientia haereditatis

capiendae ius exurgit; excipe Tefta-

menta priuilegiata, vtpote, quae etiam

absque folemnitatibus valent.

*) De Codicillis ,. legatis, fideicomi/sis

coraum. — Teflamento nou exiflente,

aut cius valore vndeuude extincto , fub-

Y

intrat

»)

Succefsio ab iuteflato , primo quidem de-

Jtendentium, tum vero a/tendentium.

£)

Seruitutes ,^ vi quarum quis. alteri ad

feruiendum actu obligatur. Quo modo

acquirantur, et amittantur, quae ea-

rum multifariae fint fpecies etcs quaeli-

tise— * lam quocungue modo ex recen-

fitis

oroximus nofter rerum dominium

t

adquirat, eum in eiusmodi iufte adqui-

fitis rebus feu furto , feu quacunque

damüificatione laedére, peccatum ei.

Vetitum pariter, titulo aucti laboris,

vel imminuti falarii, vel folito maioris

induftriae occultà vti compenfatione ;

faltim rarifsimus cafus eft, quo licite id

fieri pofsit.

4) Famne -— (üfpicione , iudicio temerario ,

Ldetractïone, contumglia , calumnia etc.

"

X

B

AE

AR

-

———90

208

u

PERTS

310

S1cut1 autem Iuftitia: prohibet,, ne proxi-

mus quoquo modo laedatur; fic et pmþmpit

QUs i

Dun

vt damnünt illatum pro viribus refar ciatur —

) DierUl

mandat reji:tufmn/*hz

eteoti

Scnorrow.

Quis vero Mfzmew teneatus

TE

àe etd

guid : cui, quomodo , quaudo H*/ilfzæn-

dum ; in f[pecie quoimodo damna auimae,

corpori, foriunae. bouis, jamaz) illaia

[0) H

Jint zep;zm,aola étc. latius hic abfb[ll "-

.X/'W'

8:1uS.

LO! M

*) OgsERVAT. LrTTERAR,

Inpriinis* ad las

doctrinas videantur Moralis doctrinae E:»:; j

melxl

fitores, 'Quorum plüres füpra 179. iam. iudi-

ul

cauimus:

quibus fpeciatim addi pofsunt:

f.edteitner Cbom, tbeotogi(te 9

Dtorat,ober

ferl äd

pie dechgmwe, qyaibten, umb 9921!!2! be8

Ü m

Gbriften. 9. 2tugfmurg.a789.. $1icole motatic

/g t

fde 9Serfudbe, meldhe verfebiebene 916banbiuie

»39

ocn über maud)erlet) toicbtige . "Dflidteu 2c.. ..

ree

&beile,. g. SSamberg. 17

Q m .

()r)

€5cbelle 91110:3,

um

ftin über bie Dflidten ber 98obttbátialerf t

ITH

verfd)ieoner 2[cten, bie 9Irme ;tt verforgen. g

unq i

€al;b. 1785.. Frick Zfudr. de furtis minutis

p

|

difsertat. 4. Vlmae 1773. 21enbive Ó eoan:

k"'hm

fen x $5anb T. Stag V. V. Daulfen überz

Yaf

yeugenber SSermeig von ber Sotbmenbigfeit ber

i(UIg]

9Biebererftattuig. S. 1781. &eioleve 9Serfud)

iij ;d

unb genaue Qäefttmmmg Der Yebre von bec

9Biebeterftattung. 8; Cyertd. 1786-36, X. Zech

mencz/cz Rigor moderatus circa vfüràs- etc.

UT i

Inüo!i'zad. 1751.

fiidyaelie. mofaifdes

|

Q?(d)t &beit II SS« vbi de víuris apud Iu-

daeos vetitis tractat

-Paucis mfupär, a

folidifsime hac de eadem materia agit Z'er/ov.

operum

7[.

206

oäe

operum biblic. D. Sacy /e Maifire 'Tomo VIIT.

dde

in nota. p. 147. De reliquis materiis iuridi-

Qiali

cis fupra p. 134. citati Canoniftae, praeci-

pue Cir. Riegger, Held, et. Sclunidt Znt.

etc. diflufe tractant, qui, (i opus eít, con-

ferantur.

T

272.

Qordina

la

Gemneralibur hisce ex: praefcripto Legis E-

Mi

uangelicae ab omni Chriftiano obferuandis Of-

(dem d

ficiis recte adduntur praecepta. Ezclefiae generalia,

ln f

quum et ad eorum cuftodiam quisque ftringa-

$

tur Chriftianus. Quatuor autem duntaxat eius-

1nodi praecepta nouimus, de quorum primo et

altero iam fupra Them, 265. meminerimus.

2730 8

Tertium de ieiunio et ab[linentia. a. carnibus

fiatis temporibus, et diebus feruando agit;

quod utrumque ficut DEO adceptum eít, etra-

t

;

ionem meriti apud ipfum obtinet: fic iure Ec-

clefia vtrumque praecipit fidelibus.

*) Adferta haec illuftret hiftoria ieiunii quadra-

gefimalis, quod plane inftitutionis Apoftoli-

cae eít.

274-.

"

Vtimum tractat de annua confefumie pro-

rio Sacerdoti (fub quo quidem proprie Paro-

chus intelligitur, ex-conluetudine tamen qui-

cunque adprobatus Sácerdos ) facienda ( etiam

t)

gbeo, qui venialia dg.n?;aXat confitenda habe

et

Q 9

207

omo Vl

et de communione pafchali in Ecclefia paro-

tis nj

chiali (niquid obftet) reuerenter fufcipienda,

, D

nl A

ell, a

275.

Tandem, expofita doctrina de virtutihus

cardinalibus , prudentia, temperautia , fortitudist,

jujlitia^), in quibus et ipfis Chriftianus quisque

Ls [

ul (j

!

fefe iugiter exerceat, gemeralibus officiiy coroni-

dem imponimus, ad fpecialia exponenda gref-

g.efz;*mäa.

D

[um facientes.

finuge

qtalls

Scnoriow. Earum nece/sitas , prae[lantia , ma-

iura , actus, contraria etc. in priuatis exer-

n &

citüs.

TU

*) OnsERVAT. LITTERAR.: Hic quoque gene-

ratim p. 179 recenfitorum Authorum lecti-

enem coómmendamus, qui plane fuíficere

atius

pofsunt.

Operae tamen pretium .erit, 'ad

ii

materiam de ieiunio ecclef. praeter Tertu//.

U

Libr. de leiuniis Tom. li. Ed. cit. .S.. Curri-

um

an. Serm, de leiun. op. Ed. cit. S. Ba/ili M.

r

Homil. de leiunio oper. Tom. 1. Ed. cit. .S.

Leonis |V. Sermones de leiuniis. Tom.. 1.

Edit. cit. aliosque innumeros ex antigus,

li

al

ex Aecentioribus conferre praecipue Bel-

larm. Rob, Lib. II. c. 4. de bon. op. eius

poi

Edit. cit. Petau. Diouyf. notis in Epipha-

nium pag. 356. Ed. cit. Sel/uagii Antiquit,

chriftian, Part. !1. Libr. !!. Ed. cit, /Murato-

/ m"

rii Lud. Z/&t. de quatuor temporum ieiuni-

is. Oper.

om, 4. Arezzii 1770. . /Vatalis Zlle-

f

xandr. Hift. Ecclef. Tom; 5. Difs. 4.. Art,

I

22, de ciborum delectu. Difsert; 4. Art. 7.

ü Iþ'n

de hora foluendi ieiupium Edit, cit. Sleuty

jt)

Gitten ber erften Gbrifien, quo in opere di-

ü

verfis

208

Oääa

uerfis in locis hac.de eadem: mat*em tráctat;

denique abftinentiam a carnibys , diebus qui:

busdam praeceptam plane non; vt quibus-

dam hodie videtur, fanitati obefse, vel cat-

nis concupifcentiae fauere, ex ipfis adeo

Proteftantibus D. Tifsot in opere:

&ejunbe

beit bet Gietebrten S.62. 8. f*"» ra$. et nouifsi-

me Z. Schulz in npufculo :

2b5anofung bon

ben toabren Stittel ei boï)v" gittec 3u evctate

gen X 8 ..xrauhurtx /70 commonftrarunt

MEMBRVM IV.

DE OFFICHS CHRISTIAN OnUN

SPECIALIbe.

276

rtum trahuntex diuerfis Statibur, et Sorictati-

bu; , quae generatim vel priuatae vel publi-

cae funt.

Tuuat primo expendere;

I) Offcia propria flatus prinati. Occurrunt

hic:

coniugum ,

1) Officia

29 ——

—— Perentum; liberorum,

3 —

——

Curatorüum, et Tutorum,

4—

— Paedagogorum. et: Difcipulorum,

5) — —- Herorum et Servorum,

6). — —- Medicorum, et Infirmorum.

9) — —— Mercatorum;, Opificum etc.. de

quibus fingulis fpecialia fcxfutanti

Sub-

féquuntur

'*') OB'

Oä:;äo

209

Lt

Bsl

*) OssEnva . Lrrrkn. Inftar omnium pro his

t qubi

materiis efse poteft C/r. D. Benedict Stattler ,

, Vl

Cpeda[ » Gtbid. 2. sBánbe, g. SXünden

yis n

1788 — 89. Lectu nihilominus digniísima

UOT

funt, quae fequentes Authores, et inprimis

H üoyle

de prolium educatione praeceperunt: J"iui-

Qd

£nne Georg, de Officio probae matrisfamilias,

$. Antwerpiae 1563. Z'iuis Jo. Lud. de in-

3

tratünl

fiitutione foeminae chriftianae. $. Bafileae

]

1538. Putarchi de puerorum educatione Li-

bellus; a £. /Pz/thufio illuftratus. $. Hamb.

1694. Eiusdem bina opufcula de puerorum

educatione et de ratione audiendi etc. g.

! Uï

Dresl. 1738. &celle 2fuguftin. praftifdbe

Spbitofopbie I. Sbeif. 11. auptft. 2c. Edit. cit.

oa6 YOictiafte für Gitern, &ryieber, unb

Slujfeber ber Syugenb. 8. Syvünden. 1786. Gis

neó lingenannten lnterridot für bie Cgugenb. .

yilti

Siugéb. Y790. Sxer Cyugenbfreunb, ober moa

ralijcbe Graabfungen. febrreider unb angenefe

3! pua"ff-

mer Gefbicbten, unb 9Sepfpiele, S. 9ugéb.

1792. £ampe ^j. &. allgemeine 9ebifion be8

gefammrene dul z unb Grsiebungs z SBefen von

J

einer Giefellfchaft praffifcber Grgieber .. g.

-Damburg. 1785.

Speciatim legi meretur

&Eiusdem Ceopbron , ober ber erfabrne Ratbe

gcber für bie uncrfabrne Sjugenb. 2. Gbeile

28ien. 1784. »t.

j

(

29^.

. W. Officia propria flatus. gublici; et quidem

A) Politici:

[

1) Aegum ac Principum — conferuatio Rei-

r

publicae, tranquillitas eius ac felicitas pro-

mouenda non duntaxat temporalibus me-

]j

diis ,

219

diis, fed quod iis maius eft, Religionis

verae obferuantia, quam ideo pro viribus

et promouere, et tueri tenentur.

Subditorum —— ciuium — amor, reueren-

2)

tia, obedientia erga principem *)5 fubfi-

dium item temporale et fpirituale etc. etc.

*) Etiam Discovvw; hinc aduev[us eum

mfurgere quouis ex titulo, fummum nt-

as ejv.

3)

Iudicum — fcientia, iuftitia. Interea ne-

quit condemnare, quem priuata fcientia

fcit innocentem, etíi per allegata

et pro-

bata reus aliquis deprehenaatur.

Conne-

xacum iftis funt officia adcufatorum, te-

flium, reorum etc. quae omnia priuatis

exercitiis commifimus.

Belliducum , militum etc. — fidelitas , obe-

4)

dientia, aequitas, feu in - feu extra tem-

pus belli *) obferuanda.

*) Qu

od non tantum iilicitum won eft , fcd

et fanctum e[se pot

efl, fi modo cum &e-

?

bitis circumflantiis fia

t. — His accedunt

officia propria ftatus gullici

I;ITTERAR. Praeter citatos Mo-

u R&llä

*3 OnsERVAT.

jen-

raliftas vfuiiafüper hic efse

pofsuat feq:

tes Authores: Lip/ii [ufli Politicorum ;

fiue

ciuilis doctrinae Libri Vi. 4. Antverp. 1599*

; S. de officiis hominis et ciuis ;

Puffendor ff

cum notis /o.

Barbeyracii, 8. Giefsae. 1728.

Lentuli. Cyriaci lnperator ,. fi

ue de iure cit-

obferuando.

Partes 1l. 8

ca bella et pacem

gni»

Herbornae. 1664.

Patritii Francif. de re

et regis inftitutione. 8. Argent. 1608

z

feif?

.'

; $u n

fer 25enig. bie 2Babrb

affe Gtaate

füt «ine erfobn vom Gtanb, S. $T

anff. 1767.

o/sue

[ o ERN n boa l,

211

W0

dj

Jefsuet Benigne Politiqþue tirée des propres

ovir

paroles, de L'ecriture fainte, á Monf. le

Dauphin. 8. Bruxelles. 1710, vel eiusdem

fenu

operis theodifca verfio : 23offuet 23enign,

Ctaatéfunbe aué ben reimen 2Borten ber D.

m

] etf, E.'C.

Cxdrift. 8. 9fugóbutg. 1774. Sleuvy Gittca

Der Cjftaeliten , ober Sufter politifd)er linters

rj

iveifung ben Gtaat 3tt tegteren. 8.. :annober

Y

1709, Dalatinue 2fof. baé 35ilb eineà Gutz

ften, miect fepnfolle, g. 9(ltbot(f. 1771. 11702

erav

fetoó Aatl. Óerr unb. :iener gefdoifbert mit

(cie

patriotifper Stepbeit. 9. Sranff. 1759. 4uo-

:e pfu

2mi Inftitutio Viri priuati ad morum ciui-

Come

tatem , et Inítitutio viri nublici feu. ratio gu-

qn, *

bernandi. 8. Francf. 1647.. Gentilis Juft. dit-

u

fertat. de eo, quod in bello licet. 9. Àr

e

cent,

1683. Legi hic quoque meretur M. 7. Cice-

45 OII;EI

v0o de officiis, vel eiusdem operis verfio thea-

4rate

difca a Clr. Chriftian. Garve adornata et edi-

ta Francof. 1784. 'in 8. etc. etc.

Z/M'd

]

[/,lm 4

278.

Mg[i!(ii;

-B) . Ecdlefiaflici :

qui bifariam dif,

pefcitur

in Vls'e!igiojimz et Clericalem. — lam de:

J

o Mo

2) Religiofo, cuius efsentia ih tribus vo-

"

g

^

,U ! hu:

tis paupertatis, caftitatis, etobedien-

,

D)

l

tiae reponitur; quae, quum ab E-

a

uangeliotanquam res bona, DEOque

| [

n

gratisima confulantur, recte a Reli-

u

giofis nuacupantur. — Nunc vero de

;ll

ff |

*) Onsenv. LrrrEeRAR. Copiofe de hae mate-

pm

ria Authores cum dogmatici cum et Mora-

jïlh?

les paísim tractant: ípeciatim interea con-

176

Ü

. Àll. de

fuli pofsunt: Be[lm*fz. Kob, Op. Tom

-

Moza-

j

212

Oä o

Monachis. Lib. II. Edit, cit. JVat. Zfíexand,

Hift, Ecclef. Saec. XV. Art. Xl. Edit. cit.

Fiti Stephan. Difput. theolog. ée Religiofo-

rum ordinum ftatus natura, dignitate, obli-

gationibus etc. 4. Diling. 1619. Aottner [o.

P

Status Religiofus afcetico - theologice ex-

penfus. 4. Auguft. 1719. Lege fis quoque

dite hi

hanc in rem &d!lettwein 5jof 2Iug. bie 6c

D

tedytiafeit in 2lbficbt auf Die flofter, unb i

pe Güter, 9. Giiefe, 1784. f&benoeffelben

midbtige 95eptráge 3u ber Gierecbrigfeit u 2lb

(it auf bie &loftet 8. 1785. 2€. .

Q

Krefia

279-

10gbjis

b) Clericali , quem , vtpotefublimem adeo

et excellentem ftatum nemo audeat

fufcipere, nifi vocatus, nifi virtute et

2)

fcientia inftructus, nifi qui immunis

j

eft a quacunque feu diuina, feu eccle-

fiaftica irregularitate.

:

280.

Quicunque vero S. hoc ftatu initiatuseft,

.generatim habet

&) ZAquibus caueat — Omnia, quae ftatus fanc-

titati, fpiritus lenitati, clericali grauitati re-

?

pugnant, — Habet infüper

B) Quae obferuet; — quae inter, quoad Cleri-

r2 £0 rf L

cos in Maioribus conftitutos referuntur :

3) Retitatio liorarum canonicarum , quarum

infignis vtilitas ex eius antiquitate noD pa-

rüum commendatur.

pE

p) Ob-

Oc—ääo

213

Aägxm',

|.b) Obferuantia Legis Coelibatus — Legis fa-

Edit f

ne et vetuftifsimae, et fummopere con-

Reïigïzfo»

uenientis.

ate, O

Qotlur h

281I.

Og q

Porro qüod eft ad Clericos in fpecie, or-

ls qui)

jl

dine hic fingulorum officia propria et fpeciales

n

obligationes corami exponimus.

ii

H

t

282,

Quum autem fere omnes Clerici beneficia

ecclefiatica pofsideant, recte de iis fequentia,

a nobis in arena refoluenda — quaeruntur:

m

1) Quid illa et quotuplicia fint?

Ü u

Qftuit

2) quot modis acquirantur? ,

immus

3) quae necefsaria requifita ad illa iure adqui-

ii

renda ?

4) quomodo amittantur ?

5) quae denique generalia Beneficiatorum offi-

cia fint ?

a

*) Hatc inter iure veponitur obligatio iuflitiats

bona beneficialia fuperflua in vfus pios ex-

pendenudi,

pgfuslänc'

*) OnsERvAT. LrrTERAR. Quäe opera ad has

yjutt

materias fpecialiter commendamus legenda , fe-

quentia fünt: Thrithemii loan. Libellus de fa-

cerdotum vita inftituenda. 8. Dilingae. 1575.

" (

Godeau Znt. Difcurfüs de vocatione ad ftatum

ytit

Ecclefisfticum. g. Pofonii. 1795. WR oobirt ?Int.

yf

e^jof. über ben SBeruf 3um aeiftlidoen &xtanbe, 8.

T d

98:r5b. 1786. Kugler lof. Spiritus Ecclefiae

fiue Prineipia practica vitae Clericalis. 8.. Am-

j (

*

erg.

L

414

o

o

berg. 1787. Salami Sim., et Gelabert Melch.

Ti

Regula Cleri ex S. litteris etc; etc. excerpta. 8.

(f

Coloniae 1772. Ob/iraet lo. inftitutio theologi-

ca ad Tyrones in feminariis, in ordine oper.

Iï

eius Tom. VII. $. Venetiis 1771. JEiusdem

Theologus chriftianus, qui fe ad ordines (a-

d fruc'i

cros, ad directionem. animarum etc. diípouit.

(oiun

Tom. V. Bonart. de Inftitutione, obligatione,

et religione Horarum canonicarum Libri tres.

Drüdem

9. Duaci 1624. Zmbrofii Catharin. de Coelibatu

aduerfus Era/mmm. $. Siennae 1581. . Cephalii

]

Flaminii Vindiciae. coelibatus Ecclefiarum oc-

cidentis. g. Auguft. 1787.. Stattler Ben. Di(sert.

Md Tert

theol. de bon. coniug. et fanctitate coelibatus

fentis |

in Ecclefia Chrifti. 8. Auguft. 1781. . lliber Die

Solgen be8 geifttiem Golibaté auf baé 2Bobl

fatbotifder &taaten — Gíne 9Ibbanblung im

289ften 33anbe ber oben anaemerften 9(ugsbutget

€amm!ung x.. *$obn ^fof. piue ?Ibbanbe

jung über ben Gólibat ber geiftiicen , aus betmt

gatein. überfept. S. 2Iugáburg 1782. Sadbarias

Srans. ?2Int. jolemifde Piftorte be8 , Golibaté.

9. SBambeig 1781. f£benbeffelbenneue Sertbeiz

bigung beé Fird)licben Golibats. 9 9fugfpurg 1789.

(

Confr. infüper hanc in rem ex Proteftantibus :

von Gerfteuberg 2jaF. Aeint. allgemeine Giez

l a

banfen oon ber Zrennung ber Gbriften oc, Deni-

ürdïne

que de re beneficiaria, irregularitatibus etc.

)

videantur Canoniítae, et Theologi Moraliftae

paísim,

283.

Si porro Clericus curatum beneficium ha-

1

beat, eum, quemadmodum et omnem Sacer-

dotem curae animarum expofitum, : fpecialia

ftringunt vel Confe[rarii vel Paforis officia; de

quibus fufius tum in Confz[sionali, cum et in

ajio-

Oc—— $30

215

r d

Paflorali modo tractabimus.

Etj inprimis de

s

Officiis Confe[sariis

thei

284.

jne u

Fugin

I) Officia Confe[sarii. Ante omnia vtlicite

vdis

et fructuole munere tam (ancto fungi pofsit, fa-

dl

croiunxtas habeat foedere virtutem , fcientiam,

,]gä 100

t n

p

Mi

1

prudentiam etc.

285.

Cogl

[

T

l

Actu vero Sacramentum hoc adminiftrans,

irut 0

ad rectum vfum clauium *) (alubremque poeni-

Dise

i

oelibtti

tentis inítructionem *^) animaduertat.

ii

*) Rite difpofitis abfolutionem concedendo,

y a

Pittj

indifpofitis, feu certo feu dubie, illam vel

negando, vel differendo.

g

WA

**) Officia /Medici, et Doctoris fpiritualis im-

uitt

tegre exequendo.

ib

U

286.

u

*

T

Quum porro nonnunquam peccata re[erua-

tipus

a exponantur, vtile erit, eorum hi

i

i e

c- dqctrinam

ordine proponere.

Igitur

, Detr

TW d

I) Generatim eorum notionem, diuifionem, con-

pull

ftituta, atque circa ea poteftatem Ecclefiae,

i.e. Pontifici, Epifcopis etc. competentem

fiftimus.

Speciatim vero

4) Recenfemus cafus papales, atque in ordine

m

ad eorum abfolutionem quid Epifcopi, Regu-

O

Y

lares, Sacerdos quilibet etc. po(sint, decla-

u

ramus. Denique cafüs in noftra Dioecefi re-

Ila,

(l

feruatos exponimus.

j

O 4

287-

r

t

216

Oæ*äO

287.

. Tandem Confefsarius, quantum fpiritus

et prudentia fuggefserit, proportionatam impo-

nat pro peccatis /atisfactionem.

*) OsnskERvAT. LrrrERAR, Exinnumeris, qui

de Officiis Confefsariorum tractarunt, Au-

(

tores fequentes ad víum adponere placuit :

IS. Carol. Borromaei Regulae aureae üiue fa-

eimof

]ls l

luberrimae Inftructiones pro Confetsariis. 12.

N

Auguft. ;4mort. Eujeb. Manuale Romano-

rum Confefsariorum cum notis. $. Auguft.

1737. d'Auau Lud. Phil. Monita felecta de

oíficiis Confeísarii et Parochi. 8. Auguft.

(

1789. fliangin oeo &ertn ?Ibto Daftoral

linterricbt von ben &igenfdbaften uub idten

Lm

[

D

eire 3Seic)ivatere. g. ?lugeburg. 1786.— f£iz

neo lingenannten : Dbie $unft Ceeten i

$SBeidbtfiuble su beferen, unb gu rübren. 2.

*Báibe. 8. 35amberg 1785. Neugart Trudper-

ti doctrina de Sacramento Poenitentiae recte

adminiftrando. 4. T'ypis San - Bla(ianis 1778.

SSa/serath Rein. Neo- confefsarius, 8. Colon.

178x1. €Cailer ^. tN;. S5orlefungen aus Der

SDaftoral Zbeofogie. $8anb II. g. Stündjen.

1788. Ligorii Alph. Homo Apoftolicus in-

ftructus in fua vocatione ad audiendas con-

fefsiones ; fiue Praxis et Inftructio Confef-

fariorum. Tomi III. 4. Venet. 1770. .£ius-

dem Praxis Confeísarii ad bene excipiendas

confefsiones, ad inftruct. 'T'yron. Confefs,

8. Auguft. 1771. Lohneri Tob. de confeísi-

onibus rite excipiendis. 8. Auguftae 1772.

Weitenauev Jgnat. Auxilia facri Tribunalis.

$. Auguft. ;

podatos *ee. óerrmn

3Ibte praftifdyer tinterricbt bie Ceelen in berm

*Buffaframente mit &rucpt gu feíten. ate 211:1;.'

N

OeäggäO

217

8. 9[u980. 1700. Longi Coriolan. 'Tractatus

de cafibus referuatis 4. Colon.

1619. Aeifs

Qms

Fdalr, doctrina de cafi

bus refernatis. Par-

U

tes duae. $. Auguítae 1778. etc. etc.

288.

fís

1

!t; A'l

Quum porro cum officiis Confefsarii mox

qlacuit:

expofitis, officia Poenitentir connexa fint, de

[iüe

iis pariter hoc loco tractandum efse

ffiS. [

putaqimus,

Jtmdno«

Sequentibus autem

luguft

t

(

289.

lugit

Officia Poenitentis complectimur: — Sit com-

vtl

NI

N

trius, confe[sus, [atisfaciens :

ii

ii

M

N-

3) Contritus, non quidem ea contritione,

(

quae

"

V

I) Firfecta dicitur , vtpote quae , cum tantae—.

fit efficaciae , vt etiam extra et ante fü-

t

fceptum Sacramentum iuftificet, ad eius

m

Coll

valorem, fructumque difpofitio necefsaria

j

haud efl, fed (altim

(l

2) lmperfecta , (eu adtritione, fiue ex timore

$

gehennae , fiue ex peccati turpitudine con-

cot

cepta, modo adiunctum habeat initialem

quemdam beneuolum amorem.

)

kl

f

b) Confr[rus, i. e. peccatorum poft Bap-

T

tifma commifsorum, mortalium, du-

f

biorum, circumítantiarum item nota-

e

8l

li

biliter ad grauantium integram faciat

]2[[5:

adcufationem, relicta ei libertate IZccle-

m

fiae clauibus fubiiciendi peccata feu ve-

M

nialia, feu. quaecunque alias iam con-

[/

fefsa.

3

c) Sa-

218

HRONEE Y o us

as UP

;€)

Sati;fanfciem, rationabilem a facerdote

iniunctam poenitentiam fideliter adim-

plendo, tam vt DEO per peccata illata

iniuria reparetur, tum vt poenaetempo-

rales, culpa ac poena aeternae mortis

condonata, faepifsime refiduae rediman-

tur.

Interim tamen neque ex necel-

t

fitate Sacramenti, neque ex praecepto

M

Chrifli per fe loqaendo illa ante abfo-

moi

lutionem exfolui debet. — Officia Con-

lvll

fefsarii ordine excipiunt:

d e

")

OBSERVAT. LITTERAR.

Pro hac quoque

&c,

doctrina füpra citati Authores confuli pot-

funt: his fpeciatim adiungimus : oee D.

Stans v. Oalee liebreid)e 95ufes ober ride

tige &ebrart yu beibten , unb yu commuiiciten,

$. 9[ugéburg 1793. Segueri Paul. luttitutio

t

Poenitentiis etc. 4. Aug. 1696.

Geruafio

"dlugufi. de Poenitentia etc. 8. Vindob. Éd.

aCC

cit, Seiz Greg. de in(ufficientia attritionis et

lt

necefsitate amoris DEI. 4. Salisburg. 1757

pra.

etc. etc.

Wt

290.

Til

II. Officia Paflorir, de quibus paucis age-

te lubet in

THEOLOGIA PAS;I'ORAL'[.

291.

Animarum igitur curatoribus , quae potif-

fimum oflicia incumbant, ex fequentibus facile

1n-

colligitur:

Paro;hm fgilicet populum fibi co

næ

miiäum :

OW-———QQO

210

(

Qd

A) Infiruct ,

QU

B) Sanctificet ,

J

!

C) Zeificet.

10

((

292.

J

n

U

(9,

À) Infiruat in Religione chriftiana feu pri-

uatim, feu publice, catechetice, homiletice,

V

J

ii

concionatorie, paraenetice, aliisque eiusmodi

modis, qui apti funt ad docendum , ad perfua-

il

dendum, ad mouendum; de quibus , quod eft

ad eorum ftructuram , ordinem, propofitionem

que

etc, necef(saria . fciícitanti,

yi

1

13

293.

tily

(l

Quum vero ordinarie inftructio falubrisfu-

üti

tura haud erit fine praeuia ad illam praeparatione

(uj

ac contiaua füper gregem commifsam :zntenden-

w

iia; quomodo ad omne genus inítructionum

^i

praepararefe debeat Parochus, quomodo infu-

per omni gregi inuigilare ipfum oporteat, hic

multis exponimus.

294.

us

B) Sanctificet : praeprimis

a)' Ss. Sacramentorum. deuota admini-

ftratione.

Quo circa declaramus ,

quid Parocho obferuandum incum-

bat:

l

Jv

1) Circa Baptifmum in - et extra ca«

fum necefsitatis, refpectu paruulorum

l

aptizans

nondum perfectg natorum b

doruma

20

GW-—QO

dorum, mortuorum infantium ( qui

fi figna probabilia vitae adparearx,

faltim fub conditione baptizari pof-

funt) monftrorum. etc.

2) Circa confirmationem, et

3) Circa S's. Euchari/liam, de quo vtro-

que, quae paftoralia fünt, in arena.

(

49 Circa poenitentiam , de qua fufficien-

d

ter iam egimus in Confetsarii iuítitu-

&

tione.

g

5) Circa ordinem , et

6) extremam vnctiongm, de quibus iti-

a

la

dem practica in actu difputationis, —

:

Denique

7) Circa Matrimonium.

Quid facien-

dum in cafuü obcurrentium impedi-

mentorum feu impedientium, feudi-

rimentium, in cafü item di(penfatio-

nis. ob interueniens impedimentum

petendae; in cafü reualidationis ma-

trimonii nulliter contracti, in caíüu

diuortii etc, etc,

295.

b) Sr. Mifsae Sacrificii frequenti im-

molatione.

Sane Curatus diebus

dominicis, feftisque pro populo te-

netuür illud offerre.

Porro cele-

brando rubricas praefcriptas fide-

liter obferuet.

De reliquo licitum

eft, ftipendia Mifsarum recipe-

bus fti-

re; illicitum vero pro pluri

pendiis

225

OæO

qi

pendiis vnum offetre Sacrificium ,

aX

aut ftipendium maius adcipere, et

p

per alium dato illi minori fatisfacere.

296.

j

en

Praeterea quum permagna vtilitas tum per

deuotum vfum rituum et caeremoniarum Ec-

lll

clefiafticarum e.g. Benedictionis cineris , herbarum

fl

etc., tum etiam per pias confraternitates, con-

gregationes, procefísiones etc. animabus ad-

li

creícat: horum omnium Parochus diligentem

habeat rationem,

Tandem et

e

297.

Xl

(

C) Aeäifcet — e

xemplo bono, virtuofa

j

vita, ordine prudenti in domo fua con-

Il

ftituto et obferuato etc. aliisque eiusmo-

t

di virtutis incitamentis falutem fubiecti

jl

fibi populi pro viribus zelet et procuret,

OnsERvAT. LITTERAR.

P

Hanc pariter ad

doctrinam permulti proftant Authores non

fine fructu legendi: interea fequentes ad

víum annotafse fufficiat: ,S. Gregorii M. de

cura paftorali Liber Oper. Tom. l1. Edit. cit.

h

S. Caroli Borrom. Monitiones et Inftructio-

nes in vfüm Cleri. 8. Vien. 1760. £Eiusdem

Inftructiones Confefsariorum , et Conciona-

l

torum $, Auguft. 1758.. Bartholom, de Mar-

tyribus ftimulus Paftorum. 8. Auguftae 1766.

Lolhner Tob. |nftruct. de conuerfatione apo-

ftolica. 9. Augutt. 1772. £iusdem Inftruct.

de munere paftorali, doctrina et induftria $,

ibidem

222

Ogdïääääö

ibidem 1772. Eiusdem Inftruct. de munere

concionandi et catechizandi. 8.ibidem 1772.

Obj[iraet. [o. Paftor bonus feu idea, offici-

um , Spiritus etpraxis Paftotum. Oper, Tom.

V. 8. Venet. 1771. Segneri Paul. lnftita-

tio Parochi, 4. Auguft. 1696. Horuat Mich.

Theologia Paftoralis. Partes [I. 8. Vindob.

780. Ajiusdem Chrestomathia palítoralis.

Psrtes IlI. 8, Peftini 1782. Dittroff St.

€bri(t. 2(nleitung jur. praftifcen. (Giotteógez

lebrtbeit. Sbeile LLL. 8.:oilbeébeum . 1783. Eius-

dem difsertatio de prudentia paftorali. 8. Pra-

gae 1782. :Dinouarte prafti(d)es anbbud)

für &elforger. 2. 33àibe. 8. 9Brn 1790. Lau-

ber lof. Inftitutiones Theologiae paftoralis.

'Tomi II. 8. Vieonae 1782. &ailet 2j. tYi.

Ssorlefurgen aué ber paftoraltbeofogie. 2.25ns

be. g. 9tiniben. 1788. C65iftfbüs Srans

feitfaben tber bie Saftoraltbeplogie. $. Bicn.

1786. et inprimis Dodaros ?fbre llnterridt

bie Dfarren mobl yu vermalten jmeit, Siujf.

$. 9ju9$06, 1790. Ethi quidem lectu omni-

no dignifsimi Authores vniuerfam Paftora-

lem pertractant: Quibus quosdam, qui de

partibus eius fingillatim agunt , adponere lu-

bet: ita quidem de arte catechizandi legi

f

pofsunt: S. Zugu[!ini de catechizandis rudi-

len

bus. Oper. Tom. VI. Edit. cit. Ger/on Joan.

lïpi

Liber de paruulis ad Chri/tum trahendis Oper.

)u

Eius. Tom. lL. p. 376. £. Pari. 1606. . Forfier

Gedeon de necefsitate, vtilitate, &c prae-

ftantia catechefeos. 8. Coloniae. 1663. Pof-

feuini Znt. de necefsitate, vtil. ac ratione

catechifandi. $. Ingolft. 1583. Jf/eittenauer

(E

Jgnat. Adparatus catecheticus. Libri VI, 8

Xx775. Sthmidt Mich. Ionat. Methodus tra-

&

dendi prima elementa religionis. 8. Bamber-

YC

ortez

gae. 1769. »on Selbiger ;jof. Stans. 233

ngcit

O

C

A rb

ag

Infe

futigen fxbei ba

e $un

fïgu fatecf;»äfiren. 8. €pefet

|"

iL

1775.3€.X. de arte vero concionandi: .S.

Lf&ü

Zduagufl. Lib. 4. de doctrina chriftiana. Op.

Toa

'Tom. VT. Edit. cit.. Era/mi Koterod. Eccle-

hu

fiafticus, fiue de ratione concionandi. Libri

Jf

1V, S. Bafil. 1534. Jalerii Zuguftini de Rhe-

(

torica eccleíiaftica. 8. Coloniae 1375. Ciceri

]tin

$

?Ibt SRorrebe gu. feinen Deitigen Sxeben, Zbeif.

l. 9ug8b. 9. Goldhageu Herm. Whetorica ex-

d

[l

j

j

plicata et adplicata ad eloquentiam ciuilem

f

et ecclefiafticam. 8. Bambergae. 1772. YDut5

brà

^Janas. ?Infeitung yur getftficben SBerebfamfeit.

9. SRiemn 1776.. Natalis Alexaudri Praecepta

uj

j

et Regulae ad Praedicatores verbi diuini in-

n

fotmandos, cum ideis concionum per totum

annum 4. Parifiis. 1768. Grafer QtubolpbD

f

^

jl

voliftánbige gebrart u prebigen, ober mabre

«

fSerebfamfeit ber. cbriftticben $eanyel c. àc.. 4.,

l

S[ugsb. 1768. 25raune 45einv. Gntmürfe (üc

li

$prebigten nebft ber 9inleitung 3ur. geift(iceit

i

l

SSerebfamfeit, &beile 1. 9. SDtmnden 1776.

Jl

V, X.

Jr

208.

Ü

li

Et tantum de Officiir cum generalibus , tum

i

fpecialibus chriflianis ,

"ae ipfa debita ratione ob-

rh

feruando, et virtuofe agimus; et, fi eorumfol-

J

n

licitam adimpletionem feruide continuabimus,

virtutis habitum feliciter adquiremus.

aa

)

2099.

n

Hoc ipfo autem modo — virtute videli-

i

cet — perdurabili noftrae felicitati profpiciemus.

Sane, fola virtus verae beatitatis mater eft;

vere diuinum eft, fua adimplelse officia! —

l

300.

224

DL g

500.

M

(e :

Si porro quis, quod abfit, recenfita trans-

«

greditur officia, peccat, non eodem tamen fem-

T&

peringradu; nam quum Legum DEL grauiter

aliae, aliae leuiter obligent, conficitur, dari

geccata tum grauia, alia aliis grauiora, tum in-

trinfece, et ex natura fua leuia.

D

30t.

À peccatisigitur, malorum omnium cauf-

fa, declinandum eft, et bonum faciendum, in

t

quo ipfo cardo practici Chriftianifmi vertitur,

*) OnsEenRvaT. LirrERAR, Praeter Dogmati-

cos et Moraliftas iam faepe citatos non inu-

tile erit, fequentes Authores has füper ma-

terias confülere: Geruafio Zugu/l. de pec-

catis, et peccatorum poenis.Libr. 8. Edit.

cit. Gutrath Oddon. felecta quaedam dogma-

tico -- moralia de peccatis. 4. Salisb. 1746.

Ofterrieder Herm. '"Tractatus de peccatis. 4.

Oettingae 1762. Vniuerfim hic cum ad vir-

tutis naturam, praeítantiam, pulchritudi-

nem, cum etiam ad vitiorum turpitudinem

etc. peruidendam, videfis Ss. Geneuenfium

"Antiflitis Francifci Salefii Regulas, ab eius

nomine Salefianas nuncupatas ,

imprimis

Part, V. c. VIII, et IX. etc. 8. Dilingae 1669.

302.

Aft quum hàud leuia hoc in negotio fefe

offerant impedimenta, quae vinci oportet; ec-

É

ce tibi! praeter diuina illa, quibus DEVS 0

[L]

oæo

a25

M. noftram iuuat 1oboratque 1nfirm1tatem et

de quibus in Dogmatica Sect. III. Meirbr. VI.

fl

| n

et VII. egimus, etalia praeftantifsima quaedam

media iam nunc recenfenda.

Aiifal

du

]1 U

SIECIIO II

DE.MEDIIS VIRTVTVM CHRISTIANIS

a

303.

il

ktc

Sunt haec alia ordinaria, extraordinaria alia:

rmäh

A) Ordinaria, in quantum vel ad.bonum

m

faciendum potenter exftimulant, vti:

ff i

Y) Viua fides praefentiae DEI

Jef,'4

fl

2) Verbi diuini frequens auditio ,

p

3) Lectio librorum piorum fedula, praeci

r

pue vero $. Scripturae etc,

$,

4) Cultus B. 7. Mariae. et Sanctorum

Al

u

5) frequens $s. Sacr. amentom& , ac deuo-

|meti

tus vfus

&i

if

G) Prudens ac pia facramentalium Ecclefiae

etc. frequentia

'r]fm) |

7) Oratio etc. etc

VM

304-

t

Velin quantum a malo fortiter retrahunt

e. g:

h

(.

i) Nouifsimorum recordatio ,

a

N

2) Exa-

—

226

Cæz::;ääägäü

$) Examen particdlare'

3) Mortificatio,

4) Recordatio promifsfionis in Baptifmo factae

frequeus ac feria ,

5) Frequentatio confefsionis apud eundem con-

fefsarium etc. etc.

*) Quorum omnium et./imilium m'ediarum na-

turam , v/um , necejsitatein , praeflantiam ,

wtilitatem etc. quaefiti, — Praeter haec or-

dinaria , funt et quaedam viriutis media

305*

B) Extraordimaria, quae inter :'þpotifsi-

muin numerantur:

1) Coufilia Euangelica, quae vtpote res DEO

grata $,

et accepta recte a Reiigiofus vouen-

tur. Conf. Them. 27

Q : fed et circa aliasres;

modo fint de bono meliori, et pofsibili,

emitti

"

2) vota pofsunt ,.

funtque reuera medium effi-

AEacifsimum a

d animum in bono corrobo-

randum. Porro quod eft ad eorum conftitu-

tiua, fpecies varias, obligationem, cefsa-

tionem , difpenfationem etc. etc. fufius hic

ad nutum declaratur. —

*) Os

SERVAT. LirrERAR. Ex innumeris,

qui

has ad doctrinas non fine magno fructu

quique in Clafse Afcefeos S.

adiri pofsunt,

videndi proftant,

paucis fequentes ad vfüm

annotamus: Celf. Gerbert

Martin. Principia

'Theologiae myfticae.

8. Auguft. et Friburg.

Domin. lnftitutiones

Brifg. 1758. Sciram

'Tomi II. 8. Augutt.

Theologiae my&icz-xe.

1777-

Oq-—::—j&..æü

227

1:777. Eiyzilientæ. Card. Bonae;*l;fänuductio

ad coelum, 12. Colon, 1712. £iusdem via

compendii ad DEV M. 12, Colon. 1716. Eius-

m

dem Principia et documenta vitae chriftianae

8. Aüguit. 1756. exítant etiam praeter alia

m

opufcula fpiritualia in operibus eius iam fupra

P. 157. citatis. Scapuli. Laur. certaen fpi-

n

rituale etc. Partesl1l. ro. Coloniae 1733. vel

recens eius editio. g. Auguft. 1781. Segneri

Ti

Fauli homo chrittianus in fua lege inftitutus,

At

7)

fiue difcurfüs morales, quibus totum !homi-

nis chriftiani officium explicatur. 1li. Part.

4 1756.. . Muratorii Lud. 4nt. de recta ho-

minis chriftiani deuotione 8. Viennae. /Ven-

yIs

mayr . Franc, 1dea 'Theologiae afceticae. g,

Lucernae 1781. £Ticole Geift ober Hnterricot

in Den SxeligronémabrDeiten ber Gilaubené z unb

&ittenlebre. 8. S3amberg. 1775.. Éiusdem moz

37

rouetr

ralifdbe SSerfucbe über bie Gpiftetn unb Gvanz

$o

gelien.. 5. 2Rànbe. g. ebenb. 1776.. 8 bez

tracbtete iIEvangelium auf alle Zage. im

gbl

Cyabt 1c,. 12. X beite. 9.95amb. 1777. 6dón:

berge tiiatb. veríc)iebene geiftlidoe &drif

! efä'

fen2t.xX. &umberte Gebanfen über bie mido:

obo-

Qit-

tigften 2I«Babrbeiten ber Sictiaion. 8. S&onftany

Porro Zhomae a Kempyis opufcula,

:e(Sü'

Ludouici : Granaienfis opufcula fpiritualia et

5 li

valdepia, /oam. Zuilae "lractatus de pieta-

te, et Litterae fpirituales , Zudcuici de Fonte

l

JerïS»

Dux fpiritualis, Z/plonf. Roderitii Exerciti-

Tüci

um perfectionis et virtutum chriftianarum ,

j

Era/mi .Roterod. Enchiridion militis chriftia-

06

ni.. Kob.. Beilarmini Card. Ars bene morien-

/

nci!)ii

di, Ludouici Sara/sae Ars femper gaudendi ,

Blofii Zib. (piritualia opera, /ezii Hern. Bi-

pj

bliotheca afcetica, Drexelii Hierem. Operaetc.

Qu

etc. aliaque eiusmodi S. Afcefeos documenta

J

7'

dignifsima plane funt, quae afsidue legantur.

j

At

228

OW—-—-QO

2 'fAh'þta"e omnibus hisce fpeciatim commenda-

mus deüoti:sima , ac folidae pie:atis refertifsi-

ma S. Francifci Salefii fpiritualia 'opufcula ,

diurna fane ac nocturna veríanda manu. Ge-

neratim omnia collecta inueniüntür in opere ;

cui titnlus: Zes Ozvvres du Bien - heurtux

Frangois de Sales. "Tomes II. fol, Edit. Orig.

à Paris. 1641. ex quibus feorfim excufa vi-

defis praeprimis fequentia : S. Frangois de

Sales Introduction a la vie deuote etc. 8. a

Paris 1606. veleiusdem recentifsima verfio

theodifca, füb titulo: 9Dbi'otb

ee , ober 2faleiz

tung yum anbadtigen £eben. 8.

9Samb. 1786.

Eiusdem Libri XIl. de amore

DEL. Colon.

ca lingua füb titulo: 3lb

1697. et ingermani

Danotung von ber

iebe Giotte&, in 12. 25ue

dem. mbeüe lL. g. 90iugeb. 177t-

L'efprit.

de Sdint Fraugois de Salvs etc. per

M. Zzan.

Pierre Camus etc. 8. à Paris 1747.

Prodiit

UT 792, fub

idem liber germanice, 8. Augut

titulo: Geift De$ b, Srans v

on &alee X. —

Quum porro exempl

a communiter n

.

ulto for-

b

tius verbis trahant, i

uuabit ad. propofitas

docttinas practice addifcendas Sanctorum

vt

Et

tas frequenter,

ac diligenter infpicere-

inprimis et prae omnibus Vi

tam et Pafsionem

Sancti Sauctorum , 7)omini no

ftri Iefu Chrift :

e. g. trut(dbelle &Gebaft. bi

V

Geídbidpte Sefü

Sguümndet 1784-

qué ben 4. Goangeliem. 8.

f£ineo Unaenannten: bie

Gefdbidbte 0e8 gro

f$cn &tiftere be$ Gbriftentbums 3e

fua / unjer

gótttid)en &l

ófer& ». aué bemn 4

qwngelien

àu. 1791«

voortlid) barge

ftelít. 2. 99dnbe $. a 1

benajabre

4e$ ejcidte ber bre legten $t

;anmtz

^jefu , famt beffen SyugenPgefd)id)

te. 2.

be 8. 9Bien. 1784. Cbomae von

efíu oaà

£eiben unfer& Joerrm unb Joeitano D eq

£bri

li

fti »on feiner 9 Renfdoroerbung an bi$ 3

U

-

^

LUE

oæ&äo

229

. Steustob oc,. aug bem . Gramyof. uberfeht *ott

d

ii

*jofepb &tar£F, 2. 5ánbe. 8. Jugéb. 17002

x. Deinet vita Beatifsimae P'irginis Mariae,

]mu

cnius varia Editiones iam füpra p. 178. indi-

l l

cauimus : Tandem acta, geftaque Sanctorum

o

M

merito. huc. commendantur ;

de quibus in-

T0

primis

videas:

Boílland. Acta Sanctorum.

'Tomi XLVIII, fol. Antwerpiae partim, par-

)

tim Venetiis.

Acta Ss. Ordinis S. .Benedicti,

]i

m

authore Domno /oan. Mabillon. 'Tom. 1X.

)

fol. Parifiis. 1668 — t7or. Acta Ss. Marty-

Veril

vrum, autbore. Domno Auinartio ; occurrunt

Jl

pafsim ia Bibl. Gall. cit. Jictoris Pitenfis

EKyi/t. de perfecutione vandalica, vnacum

vl

olot

DI

notis P. Theodor. Ruinartii. 4. Venet. 1732.

SS.. Gregorii Turonen/is Opera.omnia'etc. fol.

»

Parifiis 1699. Golobagen &ermann furje,

[yt

gebenébefd)reibung. ber eiligen Giotteà. 4.

jn

Sbeile. 8. 9tapny. r776. tWeffanguy 2ibto

90

ebenágefdhicbte ber Deitigen Gotte& auf alle

f

&age be ^jabr&. 4. SBaube. 8. 1789. X. .

[,

j

$—

Xi——34—

EEAERESD L.

J

] l

fit

m

PAIxS IV. FINAL[S

il

D'E

i

W

VERAÀ HOMINIS BEATITVDINE

jl

V

j

TRACTANS

il

306.

[

1

andem ad finem, quo omnis noftra Theolo-

i

T

»dj

gia collimat, ad quem ducit et dirigit; con-

:

W

f

nihmus.

Is ett Beatltudo a iufto Tudice DEO

N 3

redden-

y

W

x

230

OæO

reddenda homini u.fto, vere credenti, vere ex

fide viuenti,.et ex charitate operanti Chriftia-

no.

Eius magnitudo, praeftantia, fublimitas,

atque perfectio, vt eo magis ac euidentius in

oculos incurrat, iuuat fimul obtutum coniice-

rein horrendam miferiarum abyfsum , quo in-

creduli, cunctique Pfeudo - Chriftiani operibus

fidem negautes fefe praecipites dant. —Contra-

f

ria enim, vt fert vulgare veriuerbium , iuxta

di

fe pofita magis .glücefcqnt.

fin

(

307.

Tgitur vtrisque — iü&.is et iniuftis, quae

fint futura communia, grimo videamus. Sunt

,

autem:

*

Y) Mors — non animae quidem, quae immor-

talis eft, fed corporis in poenam peccati in-

flicta. , Statutum eft omnibus hominibus [&-

»» mel mori. ** Hebr. 9, 17.

2)

Judicium particulare — cuiuslibet enim ho-

minis anima in ipfo ftatlm aeternitatis aditu

füpremo ludici DEO fiftitur iudicanda. ,, Pof?

»» hoc autem iudicium. ,, Hebr. 9, 27.

3)

Refurrectio corporum — quam variae in mun-

do hoc, aliquando, licet nobis ignoto tem-

pore confummando , mutationes antécedent :

» Penit hora, in qua omües, qui in monumen-

» tis funt , audient vocem Filii DEI, et pro-

»» Cdent etc. ,, Ioan. 5. 28.

4)

ludicium vaiueríale — nouifsimum, extre-

1num;, : cui Zz/us Chriflus ludex aderit, et ad

-

ia -,.guod Angeli per totum terrarum prbem*efïa'

H

oäo

á3t

j

fi congregabunt in vno loco omnes, piis ab

(

impiis feparatis. Math. 13; 46. 41, 42. 25,

(1

31, 320

jl

*) Cz'rcum/lantiäs varias huius iudicii tempove

lh

.. futuras a. Scriptoribus S. delinzatas quae-

/iti.

Ti

308*

Dis

[l

.Et haec quidem, vtdiximus, vtrisque iu-

Xà |

ftis iniuftisque communia funt. lam amborum

diuerfifsimam fiftere iuuat fortem. — En beatif-

fimam, omnique ex parte felicifsimam Iufli for-

tem. O vere beatum!

m

a) Beatum in Morte — ob conífcientiae tranquil-

litatem, firmifsimam gloriae fpem, arden-

Jl

- tifsimum defiderium , quo cupit difsolui, et

efse cam Chriflo etc; ?^ Pretiofa plan

*

e mo;*s)

melioris et aeternae vitae initium !

!

I

b) Beatum in iudicio particulari — quo abfolu-

tus, et regni coeleítis haeres declaratus il-

i

lius, ni aliquid expiaadum fuperfit *) ftatim

adibit pofsefsionem, gloria,.quae in intui-

tiua DEI vifione confiftit, et pro meritorum

diuerfitate inaequalis eft, perfruiturus.

*) Nr ALIQVID EXPIANDVM SVPERSIT;

in hoc enim cafu illud prius: poenis expuv-

gandum, inquo reponimus Purgatorium ;

animabus ibi detentis fidelium precibus etc.

eic. fuccurri

pol/t , .vefifsz'ma Catholicorum

fententia eft.

E

c) Beatum in refurrectione corporum — ,, Surget

, enim inincorruptione , in gloria , invirtute ,,

1. Cor: 15, 42, 43» 44« etc. » Procedent , qui

-ssbona fecerunt , in vefurvectionem vitae , Ioan.

?

5.28.

d) Beatunm

2

"-

-7

um

3

|08). Beatim iniudicio vniuer[ali —— quippe ad dex-

x

-

"

2.t2 teram ludicis ftabit,. atque ex' ore &ius exop-

tatifsimam vitae percipiet fententiam: , -

-s, tiite Beuedicti. Patris mei etc. ,, Math. 25, 34-

.. 'Tandem rapietur in aera furfüm.obuiam Chri-

. fo adcepturus Regnum, illi a mündi confüitu-

tione paratum.

Conor. Regnunïz igitur Millenariorum Cnur-

sTrin terris fabulis eft accenfendum.

.'e) . Bratuin in. omnem aeternitatem — ,, lufli dïæ-'

!» temin vitam aeternam. ,, Math. 25 . 46. ,. Fi-

:s, tain deternam ddmen. ,, 'Symbo;. A gg&öt.

O igitur nimium; ïiiïniium'que Beatos, qui

AE

non tantum erediderunt , fed et fidem bonir ope-

:

i'fbfis æanükjla;-ur:t.- TOE

-

'516.

d

/Sed vae illis, qui vel non credunt, vel f-

dem operibus vacuam

i þrnulqntf Waet

emu;»n miferi

j

füturi /

a) . Miferi, in morte — quocunque äni;;n fe ver-

tunt, nil quod exhilaret omnia, quae con-

turbant, inuenient: » JVors peccatorum pe/si-

9àa!.,, Pfal. 33, 22.

ïftpote ibi hor-

b)

Mifevi in iudicio pavticulari —

rendae damnationis reportabunt fententiam ,

atque ad inferni füpplicia mox detrufi damni

et veri ignis poenas luent maximas. *

c)

Miferi- in' vefurvectione — « euigilabunt enim

,, àd obprobria: et:contemptum.:,,Dan. 12» 2«

fj.,, loan.

» Procedent in vefi

j

ï'm:tionem iudic

s;t 28.

nu

À

d) Miftri

253

)

Miferi in -iudiciä þüiuerfali i tanqn'am-'haedi

ab ouibus fegregati a finiftris ftabunt per-

cepturi illud teirificum : ,, Di/ceditea me ma-

j

!

,l.ed,iCti /,, Math. 25, 41.

e) Mifekrz' — aeternum miferi futuri ! ",,ïi-n ignem

» aeternum , in fupplicium aeterium. ,, Math.

25, 46. , cruciaudi die ac nocte in [ecula fecu-

M

,!

lorum T A,po?al; 20, .Io..

[

li

*) OssERVAT. HISTOät , quas m tres fdifparii-

müs ÉEpochas:

V/sque ad CuuxsTvM fiflit opiniones veterum

gentilium Philofophorum de. hominis beatitu-

dine, item Sadducaeorum de re[urrectione

LIC

il

corporum erroves.

"fa.

'e)

A Cunrsro vsque ad feculum . exhibet , et

ad fabulas amandat liberationem cuiusdam

FALcoNILAE gper interce/sionem S. Tuig-

cLAE, quemadmodum et animae TRAXANX

,1

IwPERA-OonrIS per preces S. GREGORII PA-

/

pAEexinfernó, —Hicpariter millenarii Keg-

ni Authores, gropagationem , eius cau/sas ,

OnrGENrs contra inferni aeternitatem, AE-

h

TIr Contrà. Purgatorium , lovrNrANI ad-

Ji

uer/us Ss. in gloria inaequalitatem hallucina-

l

tio::æxs: £tc. üædimmhsg

3)

AA feculo. X. ad moftra vsque temþom decur-

j

vens Lütheranorum , aliorumque tontra dog-

1

ma fidei de Purgatorio, et precibus pro. de-

il

fuuctis smolimina edocet. * Denique Fecentio-

rum impugnationes contra aeternitatem poe-

qarum i;gzjäfnq?iuæ etc. repraejknfat.

2

"

j

P5

t **) OnsEn,

&

234

Oäc

od a.

9**) OnsERVAT. LITTERAR. Quide doctrina Par-

te hac propofita erudite prae aliis tractarunt,

notandi praecipue fequentes funt: Celf. Gevbert

AMartin. de chriftiana felicitate huius vitae. 9.

$t. Blaíii. 1762. f&ines Uingenannten: Sreuben

be$ Gbriften aua femer 3teligien. 8. 91098b. 1788.

Calmet. Augufl. cuius extant fequentes difser-

tationes, quae huc pertinent, infertaé operi,

cuius titulus: Prolegomena et Di/sertationes in

omnes et finguios S. Scripturae libros, fol. Au-

guíft.1732. ícilicet: de fine et mundi ftatu poft

iudicium ; de Antichrifto; de vniuerfali corpo-

rum refurrectione etc. Stengelii Carol. de ftatu

animarum poft mortem. 8. Auguít. 1645. Ma-

vator. Znt. Lud. difsertatio de Paradifo, regni-

que coeleftis gloria, non expectata corporum

refürrectione iuftis a DEO conlata aduerfus

'Ihom. Burnetum Anglum, extat Oper. eius

'Tom. IIl, Ed. cit. Aombeca Montia/cong demon-

flratio verae doctrinae de vifione Sanctorum

eísentiae diuinae etc. $. Auguft. 1700. Le quien

AMich. Difsertatio damafcen, V. feu oratio de

iis, qui in fide dormierunt, et de purgatorio

fecundum orientalis Ecclefiae fenfüm. Tom.

]. Op. S. Joan. Damaft. Edit. cit. Videfis

etiam hanc in rem: ortíhodoxam conft/sionem

catholic. atque apoftol. Ecclefiae orient. fupra p.

162. cit. Nat. Alex. Diísert. 45. Hiftor. Ecclef.

faec, 45. "Mabillon Ioan. Praefat. in acta Ss. O.

S. Benedicti faec. IlI. Bened. obferuat. 26. et

27. Edit. cit. Geruafio "ugufi. de peccatis ,

et peccatorum poenis. Edit. cit. quo in opere

inferni aeternitatem inuictis propugnat argu-

mentis. Cum porro eandem ex modernis Prote-

ftanticis Doctoribus haud pauci , vel palam infi-

cientur, velfaltim de eadubitare videantur , re-

fert Authores quosdam ex eorum choro velüti

,qui fere

;oc;dgm eorum Refutatores hic allegare

ftrenuos

OW——;QO

235

|

ftrenuos aeternarum inferni poenarum pugiles

f

fefe oftenderunt; inter alios fequentes hic nota-

l

Jj

mus: Sountag Chriff. de igne inferüii proprio,

non metaphorico. 4. Altdorfii. 1698. Buddaei

j

Franc, de poena damnatorum nunquam finienda.,

4. lenae 1728. Cotía lo. de poenarum infer-

nalium duratione, 4. Tubing. Eiusdem difser-

l

tationes tres de inferno. 4. Tubingae. 1766.

j!

Pfaffi Chrift. de perpetuitate poenarum infer-

nalium. 4. Tubingae. 1748. von flioebeim

J

£Lotens beilige Sveben über midbtige SBabrDeiten.

35anb. 1IL. Stebe XL. 2c. 8. Jpamburg. 1765. zc.v:c.

311.

Atque his iam vniuerfae noftrae Chriftia-

3

no-catholicae Theologiae coronidem imponi-

mus; his coepti operis propofitum termina-

mus — operis profecto!

,, Cuius non glorïa nobis

" Caufsa, fed vtilitas, officiumque fuit, ,,

g

[nterea

» Si quae meis fuerint, vt erunt, vitiofa libellis ,,

,; Excufata fuo tempore Lector habe ! —

Ouid. Lib, IV. Trifl. Eleg. 1.

V. X. O. G. D.

— d

EM

,. Mmda |

fic

Emenda.

crmtesnem

um À

Societate.

32. lin. 4. naturalifsimi ——

Naturalifmi.

g

—

dl

ex

ead, lin. 18. eft.

51. lin, 2. feram.| —

—

vefam

ensd

feruat.

'ead. lin. 3. veruat —

75* pof. 90. lin. 2. obïecþum- -

fqbiectlum.

Z:),

occurrit,

177. lin, 22. occurrunt —

nenda.

cietates

ataralilini

1

o[am

ruat,

LbiecFum

*cuttit,

s

I

z su. fl

m

m o

"*s

*X.

eim

ia

Ó

-

DC R.

ao

A

-

—

nn

"-

-

U

-

p

"*

-a

d

aC

as n

s

««z^

—

R

——

|

a

2

vj

i

u

A.

b

WP

t

—

:

g

i

eo

AÉ

^C

hi

:

L.

*

Ms

Hs

E

NU

*

*s

*

!4

?

d

A

d

ERY

M

[2

i.

H

T

ho

d

d

u

:

T

Á

à

*à|

,gc

3a,

*

d

o d

hr )

4l

x

pX

P

R

i

"

r

Hs

3

m

;

m

"

P

4

*

:

?

h

&

i

m

v

h

1

ab

;

h

m

ï'

E

x

p

*

ii

iner d

Es

|

&

*

3

[.

E

B

j

L.

Mp

j

E

&

Pa

fs

T

o

23

*

H

j

E

J

"

0«:

g

3

k

-

a

g

E

| 20

Euroskala Offset

R

9

SYSTEMA:

I

WNIVERSAE

Q

$o

VierFarbSelector Standard *

CHRISTIANO — CATHOLICAE

|

us

THBOLOGIAE

Balance

[S1

|

.J

O

e

QVOD

E

B GRATIOSIS AVSPICIIS

|

15

Focus

Re"'"wmyaz"uz, Pevilufitris, ac Ampli[simi

/

423

c*'l"'"'—)

J

Y^W

N

L RU umi:

l

*'ix&

À. dLs o2

ATI

l

N

DOMU

-

1

NI

ONMDJ

WERSSS

7"?

1('«XN

)!ï

'zf"*

|

M

3

ä

XX R.

,,JJ,J

&Zx

.ï..

L

12

Liskn.AcÍwPEnRIA!

MowAsTERII ÉLCHINGENSIS

| 10

|o UR

DENEDICTI

K

11

ABBATIS Vïu Mä VTI

w2&$iYi

(N(.'ï'r TT

ETOGOBTIG:

d

D

|

LR

J

10

P

RAESIDIE

R

i

,g';,.)w

d w

- .

l

IOR nAmO MITTICH

jvg :

l

um

Ss. Tuszorociag PnorrzssonsE

ORDINARIO , "

]

AC BisrLroTHECAE PRAEFECTO

H

E EMENM

RR. Ac RR. PP. IGNATIVS HINTERMAYR, AM

BROSIVS LVTZENBERGER, VDALRICVS

BAVMGARTNER

; DOMINICVS HAVG,

PETRVS Px"A!xT IN, ET R. Fg.

BERNA

RDVS LOEHLE.

l5

Omnes ibidem Ordinem S. Benedicti Profefsi

Publice tueri conabuntur

Ad Diem s

Septembris 1792.

W&J

——

ÉO CRGEITN REO PO N ERE EO EEE RRE ERN RAT

A

GVNZBVEGI

9

fECC

Typis foaunis Jntonii Ia gegg

3

4 ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

A